National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-10-26T09:03:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
items: Rafa koralowa w Europie! Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Włoch
items: Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
items: „Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
items: Cape Greco to malowniczy przylądek na Cyprze. Turyści pokochali to miejsce
items: Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
items: Tę wyspę w Europie uznano za najlepszą na świecie
items: Tajemnicza wyspa, którą pokochał cesarz. Co skrywała przed rycerzem Kalifrontem?
items: Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
items: Koronki dla królowej Elżbiety i kawa jak smoła – poznaj urokliwe zakątki Cypru
items: Polska potęga archeologiczna. Nasi badacze otwierają kolejną stałą bazę
items: Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
items: Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
items: U wybrzeży Grecji odnaleziono starożytny port. Zatonął setki lat temu
items: Jak Malta przetrwała oblężenia? Sekret tkwi pod ziemią
items: 5 milionów lat temu nastąpiła gigantyczna powódź. Napełniła ponownie Morze Śródziemne
items: Mesyna jest nazywana „drzwiami Sycylii”. Starożytne miasto skrywa wiele atrakcji
items: Nurkowanie na Malcie to pomysł na ciepłą jesień. Tu nadal świeci słońce
items: Tajemnicze zaginięcie okrętu podwodnego. Po 81 latach na dnie morza odnaleziono jego wrak
items: Nowy obowiązkowy kierunek podróży dla smakoszy. Nie Włochy i nie Francja
items: Polska ekspedycja bada „kreteńskie Machu Picchu”. Miejsce to jest kluczem do poznania kresu wielkiej cywilizacji
items: Basilicata oferuje plenery jak z Bonda. Ten obszar w dużej mierze pozostaje nieodkryty przez turystów
items: Po raz pierwszy odkryto tu wrak pirackiego statku. Byli łowcami niewolników
items: Wrak z czasów Tutanchamona. Niezwykłe znalezisko w głębinach Morza Śródziemnego
items: Dieta śródziemnomorska – jej korzenie sięgają 4 tysięcy lat. Archeolodzy mają dowody

Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
type: item
date: 2025-10-26T09:02:54.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: morze
subject: morze śródziemne
description: Morze Śródziemne to jedno z najważniejszych mórz świata, od tysięcy lat pełniące rolę naturalnego pomostu między Europą, Afryką i Azją. To właśnie nad jego brzegami rozwijały się wielkie cywilizacje starożytności – Egipt, Grecja czy Rzym – które ukształtowały kulturę i historię całego regionu. Dziś Morze Śródziemne pozostaje nie tylko kluczowym szlakiem handlowym, lecz także wyjątkowym obszarem przyrodniczym, bogatym w gatunki endemiczne i unikalne ekosystemy. Stanowi zarazem jeden z najpopularniejszych kierunków turystycznych świata, łącząc walory krajobrazowe, kulturowe i gospodarcze.
encoded: Spis treści: Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Fauna i flora Czy w Morzu Śródziemnym żyją rekiny? Morze Śródziemne to jeden z najbardziej rozpoznawalnych akwenów wodnych na świecie, który od tysięcy lat kształtuje historię, gospodarkę i kulturę całego basenu śródziemnomorskiego. Jak sama nazwa wskazuje, jest ono morzem śródziemnym, czyli takim, które w większości otoczone jest lądem i połączone z oceanem tylko wąskimi cieśninami. Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Położone jest pomiędzy trzema kontynentami: Europą od północy, Afryką od południa oraz Azją od wschodu. Z Oceanem Atlantyckim łączy je Cieśnina Gibraltarska, a z Morzem Czerwonym – Kanał Sueski. Na wschodzie znajduje się także połączenie z Morzem Czarnym poprzez Bosfor i Morze Marmara. Powierzchnia Morza Śródziemnego wynosi około 2,5 mln km², a jego średnia głębokość przekracza 1400 m. Najgłębsze miejsce to Głębia Kalipso w Morzu Jońskim, która sięga około 5200 m. To sprawia, że Morze Śródziemne należy do największych mórz zamkniętych na świecie. Charakterystyczną cechą Morza Śródziemnego jest wysokie zasolenie – średnio 33–39‰, co wynika z silnego parowania w gorącym klimacie i ograniczonej wymiany wód z Atlantykiem. Dzięki temu jego barwa i przejrzystość są wyjątkowe, a wody Morza Śródziemnego należą do najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Najważniejsze wyspy Morza Śródziemnego Morze Śródziemne obfituje w wyspy, które stanowią nie tylko atrakcję turystyczną, ale i ważne punkty historyczne oraz gospodarcze. Największe i najbardziej znane z nich to: Sycylia (Włochy) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym, znana z czynnego wulkanu Etna i bogatej historii sięgającej czasów starożytnych Greków i Rzymian, Sardynia (Włochy) – druga co do wielkości wyspa, znana z kultury nuragijskiej i podejrzeń, że może być ona mityczną Atlantydą, Cypr – strategicznie położona wyspa na wschodzie, od wieków będąca miejscem krzyżowania się wpływów greckich, tureckich i bliskowschodnich, Korsyka (Francja) – ojczyzna…

morze-srodziemne-8662601.jpg
width: 2000
height: 1334

Rafa koralowa w Europie! Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Włoch
type: item
date: 2025-10-20T07:45:26.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: rafa koralowa
subject: zatoka neapolitańska
description: To żaden żart ani instalacja artystyczna. Włosi rzeczywiście odkryli rafę koralową w wodach Morza Śródziemnego. Dotarcie do koralowców nie jest jednak proste i wymaga zejścia aż na 500 metrów w dół.
encoded: To już druga taka rafa koralowa odkryta w pobliskich wodach Półwyspu Apenińskiego. Pierwszą odnaleziono w 2019 r w rejonie turystycznego miasta Monopoli, w regionie Apulia. Dokonał tego zespół naukowców z Uniwersytetu Bari Aldo Moro. Znaleziska znacząco różnią się od siebie. Formacja z 2019 r. znajduje się na głębokości 30–50 metrów, natomiast ta znaleziona niedawno rozpościera się ok. 500 metrów pod poziomem morza. Gdzie została odnaleziona rafa? Nowa rafa głębinowa leży u wybrzeży południowych Włoch, w obrębie Zatoki Neapolitańskiej, będącej częścią Morza Tyrreńskiego. Dokładniej rzecz biorąc, koralowce znajdują się w kanionie Dohrna – jednym z głębszych podwodnych kanionów w całym basenie Morza Śródziemnego. Kanion ten rozpoczyna się zaledwie kilka kilometrów od brzegu, na głębokości ok. 100 metrów, i opada później nawet do 1000 metrów w głąb morza. Kremowy kuzyn Nowo odkryta formacja koralowców różni się od swoich krewnych znanych m.in. z australijskiej Wielkiej Rafy Koralowej. Nie dostrzeżemy tu jaskrawych barw kojarzących się z tropikalnymi ekosystemami. Dzieje się tak z powodu braku glonów Zooxanthellae, typowych dla ciepłych wód Morza Koralowego. Zooxanthellae zawierają specjalne barwniki fotosyntetyczne o odcieniach żółci, brązu, zieleni i czerwieni. W tropikach, gdzie rafa jest dobrze oświetlona, mogą one przeprowadzać fotosyntezę, nadając koralowcom intensywne kolory. W przypadku rafy z Morza Śródziemnego, głębokość, na której znajdują się koralowce, jest zbyt duża, by docierało tam światło słoneczne. Włoska formacja żywi się poprzez filtrację materii organicznej – planktonu – unoszącej się w prądach oceanicznych, a nie dzięki fotosyntezie. W efekcie formacje przybierają zdecydowanie bardziej stonowane, kremowe barwy. Najpopularniejszym twardym koralowcom głębinowym o beżowych odcieniach towarzyszą czarne koralowce oraz rosnące pojedynczo korale samotne. 80-metrowa rafa Rafa rozwija się na stromych ścianach podmorskiego kanionu Dohrna. Ten żyjący element …

GettyImages-1028070898-5f82781.jpg
width: 6000
height: 4000

Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
type: item
date: 2025-10-18T08:39:19.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: baleary
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: wyspy
description: W świecie zdominowanym przez masową turystykę wciąż istnieją miejsca, które potrafią oprzeć się komercji. Na tej małej śródziemnomorskiej wyspie nie ma tłumów, głośnych kurortów ani pośpiechu. Jesienią wciąż panuje tu dobra pogoda na słoneczny odpoczynek.
encoded: Choć większość hiszpańskich wysp od dawna tętni rytmem masowej turystyki, wciąż można znaleźć miejsca, które zachowały spokój i kameralny urok. Jednym z nich jest niewielka wyspa na Morzu Śródziemnym, gdzie życie płynie niespiesznie, a po wąskich uliczkach częściej niż ludzie przechadzają się koty. To wyjątkowy zakątek Hiszpanii, wolny od zgiełku, w którym wciąż można poczuć atmosferę prostego nadmorskiego życia. Historia najmniejszej zamieszkanej wyspy Hiszpanii Położona u wybrzeży Alicante niewielka wyspa Nueva Tabarca ma zaledwie 1,8 kilometra długości i nieco ponad 400 metrów szerokości. To najmniejsza zamieszkana wyspa Hiszpanii – jej stała populacja liczy około 50 osób, choć w sezonie letnim liczba ta potrafi wzrosnąć kilkukrotnie. Skromne rozmiary rekompensuje bogatą historią i niepowtarzalnym charakterem. Choć administracyjnie należy do Alicante, jej położenie na Morzu Śródziemnym pozwoliło zachować wyjątkową tożsamość i spokojny rytm życia. W przeciwieństwie do zatłoczonego Costa Blanca Tabarca oparła się masowej turystyce i zachowała niemal nienaruszony krajobraz – kamienne uliczki, niską zabudowę i ciszę przerywaną jedynie odgłosami morza. Dzieje wyspy sięgają XVIII wieku i niezwykłej historii uchodźców z północnoafrykańskiej Tabarki. W 1741 roku wojska beja Tunisu zajęły tamtejszą osadę genueńskich handlarzy koralowcem, zmuszając wielu mieszkańców do ucieczki. Hiszpański król zaoferował im schronienie na bezludnej wówczas Illa Plana, która wkrótce otrzymała nową nazwę – Nueva Tabarca – na pamiątkę utraconego domu. Osada została zaplanowana według zasad oświeceniowego urbanizmu: ulice krzyżowały się pod kątem prostym, a solidne mury miały chronić mieszkańców przed piratami. Do dziś zachował się ten charakterystyczny układ oraz surowe piękno dawnej zabudowy. Choć część Tabarkianów osiedliła się także na Sardynii, to właśnie hiszpańska Tabarca pozostała symbolem ich historii i miejscem, w którym czas płynie wolniej. Wyspa Tabarca – raj dla turystów, wyzwani…

Nueva-Tabarca-0dcbac3.jpg
width: 2025
height: 1350

„Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
type: item
date: 2025-10-02T11:20:06.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: morze śródziemne
subject: sycylia
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Wyspa Stromboli to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie piękno natury i żywioł nieprzewidywalności. Mieszkańcy tej niewielkiej włoskiej wyspy żyją w rytmie erupcji – na własnych zasadach i w cieniu jednego z najbardziej aktywnych wulkanów w Europie.
encoded: Spis treści: Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? Historia, miłość i ewakuacja – Stromboli zaskakuje na każdym kroku Odys, Strombolinek i miecznik – czyli jak poznać Lipari na własnej skórze VIP-y, siarka i zgubiona bransoletka – jak pachnie wakacyjny relaks na Vulcano? Co warto wiedzieć o Wyspach Liparyjskich, zanim zaplanujesz podróż Jak zaplanować podróż na Stromboli – krok po kroku Codzienność na wyspie Stromboli to nie tylko bajeczne krajobrazy i bliskość Morza Tyrreńskiego. To również ciągłe nasłuchiwanie odgłosów wulkanu, którego aktywność potrafi zaskoczyć o każdej porze dnia i nocy. To jedno z najsłynniejszych miejsc wulkanicznych we Włoszech. Pomimo ryzyka, mieszkańcy nie wyobrażają sobie życia gdzie indziej. Ich podejście do natury, prostota codzienności i lokalna społeczność tworzą unikalny mikroświat, który fascynuje nie tylko podróżników, ale i naukowców. Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? To właśnie wyspę Stromboli zauważam jako pierwszą z pokładu promu, który w sezonie kursuje co godzinę ze stałego lądu. W miarę jak się przybliżamy, szaro-zielona góra wynurza się majestatycznie z intensywnie szafirowego morza i z każdą chwilą potężnieje w oczach. Po chwili wydaje mi się gigantyczna – i nic dziwnego, bo wznosi się aż na 940 m n.p.m. Nad kraterem unosi się stała aureola dymu, a z oddali wyraźnie widać wyżłobioną przez lawę ścieżkę zwaną La Sciara del Fuoco, po której rozżarzony materiał skalny spływa bezpośrednio do morza. Stromboli to jeden z najaktywniejszych wulkanów na świecie – jest w stanie niemal ciągłej erupcji od ponad 2000 lat. Co 10 do 12 minut z trzech kraterów ulokowanych na szczycie wystrzeliwują eksplozje gazów i fragmentów lawy, które osiągają wysokość nawet 100 metrów. To zjawisko – zwane „erupcją stromboliańską” – nadało nazwę całemu typowi erupcji wulkanicznej. Od tych wybuchów drżą szyby i drzwi w domach rozrzuconych u podnóża wulkanu. Zastanawiam się, jak żyje się ludziom w tak …

stromboli-wyspa-GettyImages-2161901068-ad12f5e.jpg
width: 8256
height: 5504

Cape Greco to malowniczy przylądek na Cyprze. Turyści pokochali to miejsce
type: item
date: 2025-09-29T08:02:24.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: cypr
subject: morze śródziemne
description: Cape Greco należy do najchętniej odwiedzanych miejsc na Cyprze. Wspaniały park narodowy stwarza idealne warunki dla wszystkich, którzy stawiają na piesze wędrówki i inne formy aktywnego wypoczynku. To niezwykłe miejsce warto odwiedzić z jeszcze jednego powodu. Stanowi namacalny dowód na to, jak bardzo destrukcyjna dla natury może być działalność człowieka. Jakie atrakcje skrywa Cape Greco? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Śródziemnomorski raj na skraju wyspy Unikatowa przyroda jest wizytówką tego miejsca Jakie atrakcje czekają tam na przyjezdnych? Krajobraz Cape Greco prezentuje się niezwykle surowo, niemal pierwotnie. Pagórkowaty teren jest usiany skałami, klifami i niską roślinnością. Drzew praktycznie tam nie uświadczymy. Okazałych krzewów i drzew praktycznie tam nie uświadczymy. Jeszcze na początku XX wieku, obszar niewielkiego przylądka porastał gęsty las, w którym dominował jałowiec fenicki. Dziś ten gatunek niemal tam nie występuje, a to za sprawą działalności człowieka. Cały teren został wyeksploatowany w ciągu zaledwie kilku lat i natura nadal nie powróciła tam do stanu pierwotnego. Śródziemnomorski raj na skraju wyspy Na szczęście nie oznacza to, że niewielki półwysep nie jest wart uwagi. Przeciwnie, krajobraz zdominowany przez wapienne klify, usiane jaskiniami morskimi, fantazyjne formacje skalne i turkusową wodę Morza Śródziemnego. Gdzie znajduje się ten rajski zakątek? Przylądek Cape Greco jest zlokalizowany na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru, u wschodniego krańca zatoki Famagusta. Stanowi najdalej wysunięty na południe punkt wyspy i Republiki Cypryjskiej, ale nie tylko. Skalisty skrawek lądu jest też najdalej wysuniętym na południe punktem Unii Europejskiej. Półwysep sąsiaduje z dwoma popularnymi kurortami. Na zachód od cypla, w odległości około 10 km, znajduje się Ayia Napa. Na wschodzie, w podobnej odległości, zlokalizowany jest Protaras. Unikatowa przyroda jest wizytówką tego miejsca Co prawda ludzie zdewastowali gęsto zadrzewiony półwysep, ale to paradoksalnie dało szansę nowym formom roślinnym. Od 18 lutego 1993 roku obszar Cape Greco podlega ochronie jako Etniko Dasiko Parko Kawo Greco. Teren ten został też włączony do obszaru Natura 2000. Działania ochronne służą zachowaniu krajobrazu, środowiska naturalnego i bioróżnorodności tego niezwykłego obszaru. Park narodowy ma powierzchnię 385 hektarów. Flora Cape Greco Cały półwysep pokrywają przede wsz…

Cape-Greco-73602fc.jpg
width: 1000
height: 666

Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
type: item
date: 2025-08-20T12:40:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: morze czerwone
subject: morze śródziemne
subject: ryby
subject: zmiany klimatyczne
description: Rosnące temperatury wód Morza Śródziemnego sprawiają, że obce gatunki przedostają się tam przez Kanał Sueski. Szczególnie niebezpieczna jest skrzydlica – drapieżna i jadowita ryba, która nie ma w nowych rejonach naturalnych wrogów.
encoded: Morze Śródziemne, jedno z najszybciej ocieplających się mórz świata, doświadcza gwałtownej „tropikalizacji”. Zjawisko to obserwowane jest szczególnie intensywnie u wybrzeży Turcji, Libanu i Izraela, ale coraz częściej także w zachodniej części basenu. Morze Śródziemne się nagrzewa – ryby z południa ruszają na północ Coraz wyższe temperatury wód Morza Śródziemnego sięgająły w 2023 i 2024 roku rekordowych wartości: nawet 32 st. C przy powierzchni oraz 29 st. C na głębokości 30 metrów. Takie warunki sprzyjają inwazji gatunków obcych z Morza Czerwonego. Proces ten nieuchronnie rozpoczął się już w XIX wieku, po otwarciu Kanału Sueskiego. Od czasu jego pogłębienia i poszerzenia w 2015 roku tempo migracji gatunków znacznie wzrosło. Według badaczy każdego roku przedostają się przez Kanał nowe organizmy, które łatwo adaptują się do coraz cieplejszych wód Morza Śródziemnego. Skrzydlica przedostała się przez Kanał Sueski Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jest rozprzestrzenienie się skrzydlicy – drapieżnej ryby z rodziny skorpenowatych. Gatunek ten naturalnie występuje w Morzu Czerwonym, ale teraz stał się liczny u wybrzeży Turcji, w rejonie Antalyi. Instruktorzy nurkowania opowiadają, że dawniej spotykali pojedyncze osobniki, a dziś podczas jednego nurkowania widzą ich kilkanaście. Skrzydlica, pozbawiona naturalnych wrogów w Morzu Śródziemnym, stanowi poważne zagrożenie dla lokalnej ichtiofauny – niektóre mniejsze gatunki ryb, jak babki, niemal przez nią zniknęły. Do 2100 roku będzie jak w tropikach Profesor Gil Rilov z Oceanographic and Limnological Research Institute w Izraelu podkreśla, że sytuacja we wschodniej części Morza Śródziemnego jest ostrzeżeniem dla całego jego basenu. Wiele rodzimych gatunków już zniknęło, a proces postępuje szybko. Skrzydlica nie jest jedyna. Kolejny przybysz z Morza Czerwonego – sygan marmurkowy (Siganus rivulatus) – był obserwowany nawet w okolicach Malty, ponad 1700 km od Kanału Sueskiego. Badania wskazują, że wędrówka gatunków …

GettyImages-155228666-f36c997.jpg
width: 3504
height: 2336

Tę wyspę w Europie uznano za najlepszą na świecie
type: item
date: 2025-07-20T08:46:05.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: grecja
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: wyspy
subject: wyspy greckie
description: Niektórzy mówią, że przypomina Santorini sprzed ery Instagrama. Inni – że to raj dla tych, którzy szukają autentyczności. Ta grecka wyspa zaskoczyła wszystkich i wskoczyła na podium światowego rankingu.
encoded: Spis treści: Oto najlepsza wyspa w Europie Te plaże w Europie warto odwiedzić Wakacje na wyspach zazwyczaj kojarzą nam się z plażowaniem i błogim nicnierobieniem. Coraz więcej turystów wybiera jednak wyspy z innych powodów. Na wielu z nich, zwłaszcza tych mniej popularnych, można zaznać szerokiego wachlarza doświadczeń, w tym lokalnego klimatu, autentycznej kuchni czy bliskości natury. To podejście widać po wynikach rankingu World’s Best Awards 2025, opublikowanego na łamach serwisu Travel + Leisure. Oto najlepsza wyspa w Europie Na szczycie zestawienia znalazła się grecka wyspa Páros. To miejsce przez wiele lat pozostawało w cieniu bardziej rozreklamowanych greckich wysp. Dziś, jak widać, przyciąga zwłaszcza tych, którzy w podróży szukają autentyczności, a niekoniecznie turystycznych klisz. Wyspa leży w samym sercu Cyklad i oferuje wszystko, co najlepsze w Grecji. Znajdziemy tam zarówno tradycyjną architekturę, piękne plaże, lokalną kuchnię i nieco artystyczny klimat. W miasteczku Naousa życie toczy się leniwie. Wąskie uliczki są pełne butików z rękodziełem i uroczych kawiarni. Znajdziemy tu zarówno malownicze zatoczki idealne na rodzinny wypoczynek, jak i klasyczne piaszczyste plaże dla fanów kitesurfingu czy samotnych spacerów. Páros zachwyci także miłośników historii. Zachowały się tu fragmenty antycznych świątyń i bizantyńskie kościoły. Grecja zdominowała ranking wyspiarski ranking. W wyróżnionej piętnastce znalazły się też: Kreta, Milos, Santorini i Mykonos. Każda z nich oferuje nieco inne atrakcje i krajobrazy. Te plaże w Europie warto odwiedzić W pierwszej dziesiątce znalazły się także trzy włoskie wyspy: Ischia, Sardynia i Sycylia. Pierwsza z nich, nieco mniej znana, zaskakuje bogactwem gorących źródeł. Sardynia kusi z kolei turkusowymi wodami i dzikimi zatoczkami, a Sycylia to mekka dla miłośników historii, wulkanów i lokalnej kuchni. Spośród zwycięzców warto także wyróżnić Maderę i Azory. Oferują zupełnie inny krajobraz niż wyspy śródziemnomorskie – górzy…

Najlepsza-wyspa-na-swiecie-bf7ccf7.jpg
width: 8660
height: 5773

Tajemnicza wyspa, którą pokochał cesarz. Co skrywała przed rycerzem Kalifrontem?
type: item
date: 2025-07-19T07:58:06.000Z
creator: Paweł Kempa
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chorwacja
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: wyspy
description: Wyspa Rab, znana z łagodnego klimatu i ponad dwóch tysięcy godzin słońca rocznie, przyciąga nie tylko plażowiczów. Jej kamienne zaułki, legendarne postaci i pustynne zatoki skrywają więcej, niż można się spodziewać.
encoded: Spis treści: Rabska Fjera – festiwal średniowiecznego ducha Ulice, jedzenie i muzyka – Rab żyje Miasto Czterech Wież – śródziemnomorski statek z kamienia Rajska Plaża i dzika Sahara – dwa oblicza Rabu Kamenjak, wino i legenda o Kalifroncie Kalifront i rybacka fiesta – duch Rabu Bełt kuszy ze świstem przelatuje przez plac i wbija się z impetem w tarczę. – Prawie środek! – słyszę z oddali, jak wykrzykuje po oddanym strzale zadowolony Chorwat ubrany w średniowieczny strój. Po chwili naciąga kołowrotem wielką bojową kuszę do ponownego strzału. Należy do Stowarzyszenia Kuszników Rabskich, a jego drużyna uczestniczy w turnieju rycerskim. Rabska Fjera – festiwal średniowiecznego ducha Na wyspie trwa właśnie Rabska Fjera – największy w Chorwacji festiwal kultury średniowiecznej. Teren wokół portu starego miasta Rab zmienił się w tętniący życiem gród sprzed kilkuset lat. Przeciskam się między kramami rzemieślników odzianych w staroświeckie stroje. – Może łyżkę albo deskę do krojenia z drewna oliwnego pan sobie życzy? – zachwalają swoje wyroby kupcy na straganach. Ulice, jedzenie i muzyka – Rab żyje Nęcą mnie zapachy stoisk z jedzeniem. Kupuję rapski šulcici, lokalną przekąskę wyrabianą ze smażonego ciasta przypominającego wyrośniętą pizzę. Wybieram wersję podawaną z dojrzewającą szynką pršut i oliwkami. Wyborna! Siadam na kamiennych schodach rozgrzanych słońcem – z dala od gwaru Rabskiej Fjery. Po wąskich uliczkach przemykają koty i zmęczeni upałem turyści. Obok mnie na lutni brzdąka bard wtulony w narożnik starego domu. Mam wrażenie, że przeniosłem się w czasie. Miasto Czterech Wież – śródziemnomorski statek z kamienia Mrużę oczy od zachodzącego słońca. Stare miasto Rab widziane z oddali przypomina mi gigantyczny statek z czterema kominami sunący przez morze. Dlatego Rab zwą Miastem Czterech Wież. Wypatrywano z nich niebezpieczeństw, dzwoniono, żeby obwieścić dobre nowiny. Nad czerwonymi dachami góruje wieża z dzwonnicą przy placu św. Krzysztofa, patrona wyspy. Wchodzę po s…

Rab-ec32bf9.jpg
width: 5020
height: 3345

Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
type: item
date: 2025-07-07T09:59:32.000Z
creator: Marzena Mróz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: włochy
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Kiedy tylko widzę wulkan, od razu mam ochotę na niego wejść. A co dopiero, gdy stożek okazuje się sercem maleńkiego lądu! Oto Wyspy Liparyjskie.
encoded: Spis treści: Wyspy Liparyjskie w mitach Archipelag Wysp Liparyjskich Lipari – wyspa kontrastów Vulcano, czyli krajobraz księżycowy Stromboli – najpiękniejszy spektakl świata Wyspy Liparyjskie – informacje praktyczne Kiedy zobaczyłam Wyspy Liparyjskie z pokładu płynącego na Sycylię statku, wiedziałam, że moja przygoda z nimi właśnie się zaczyna. Nie ma takiego drugiego miejsca w Europie, w którym co kilkanaście minut trzęsie się ziemia i wybuchają wulkany. Na Wyspach Liparyjskich aktywność sejsmiczna jest niezmiennie wysoka, a erupcję – z blisko siebie położone kraterów – można obserwować codziennie. Wulkany eksplodują małymi strużkami lawy, ale kiedy obserwujemy to widowisko nocą, przypomina najpiękniejszy pokaz fajerwerków. I pomyśleć, że jest to spektakl nie tylko naturalny, ale też odbywający się z taką samą siłą od tysięcy lat! Słysząc pomrukujące co kilkadziesiąt minut wyspy informujące nas w ten sposób przed wstrząsem i błyskiem, których za chwilę mamy być świadkami, przypomniałam sobie jeden z greckich mitów. Miał rozgrywać się właśnie tu, pomiędzy maleńkimi wyspami Morza Śródziemnego, w czasach, kiedy pływał między nimi Odyseusz. Wyspy Liparyjskie w mitach Siedemnaście Wysp Liparyjskich, nazywanych również Wyspami Eolskimi, to niewielkie wulkaniczne atole położone pomiędzy Sycylią, Korsyką i Sardynią. Nazwa tych siedmiu większych i dziesięciu zupełnie małych „wyprysków” na Morzu Śródziemnym pochodzi od słowa liparos, co w języku greckim oznacza „urodzajny”. Według legendy to właśnie tu miał swoją siedzibę bóg wiatrów Eol i z polecenia Zeusa zarządzał zarówno huraganami, monsunami, szkwałami, jak i niewinnymi zefirkami. Eol uwięził nieprzychylne Odyseuszowi wiatry, by ten, po zwycięstwie pod Troją, mógł spokojnie wrócić do domu. Wyglądało na to, że dzięki delikatnej zachodniej bryzie statek Odyseusza spokojnie dopłynie do Itaki. I pewnie tak by się stało, gdyby reszta wiatrów do końca podróży pozostała zamknięta w worku. Tego zalecenia nie posłuchali jednak t…

wyspy-liparyjskie-1-29e6652.jpg
width: 1000
height: 667

Koronki dla królowej Elżbiety i kawa jak smoła – poznaj urokliwe zakątki Cypru
type: item
date: 2025-06-30T07:02:01.000Z
creator: Agnieszka Michalak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cypr
subject: morze śródziemne
subject: wakacje na cyprze
subject: wyspy
description: Larnaka na Cyprze nie tylko uczy stoicyzmu, ale też odkrywa przed turystami barwne obyczaje mieszkańców, starożytne dziedzictwo i tajemnicze spotkania o poranku. Przekonaj się, dlaczego warto tu wracać.
encoded: Spis treści: Historia i architektura Larnaki Cerkiew św. Łazarza i grób przyjaciela Chrystusa Poranny rytuał pod cerkwią św. Łazarza Lefkara – cypryjska stolica koronek Omodos, Chirokitia i Kolossi – oliwa, wina i historia – Dobrze, że przyleciałaś na Cypr. Tu nauczysz się odpoczywać i cieszyć drobnymi przyjemnościami – mój przyjaciel Georges, który mieszka w Larnace od urodzenia, wziął łyk lokalnego piwa Keo i uśmiechnął się zalotnie. – Jutro jest niedziela. Jeśli chcesz zobaczyć, jak my tu żyjemy, idź za róg, wprost pod cerkiew św. Łazarza, ok. 9.30, usiądź w którejś z kawiarni, masz tu ich sporo, i czekaj. Tylko bądź cierpliwa. The Old Country Pub przy promenadzie Piale Pasha – pierwszej nadmorskiej ulicy w Larnace – w którym właśnie bawiliśmy, robił się tłoczny. Powoli zapadał zmrok i miasto zaczynało drugą zmianę, zapalały się latarnie i restauracyjne lampki, kelnerzy podkręcali muzykę, a głodni turyści zjeżdżali z okolicznych plaż na kalmary, halloumi, musakę i słodką commandarię, na którą mieszkańcy mówią, że jest „winem królów i królem win”. George podczas całego wieczoru nie pisnął już ani słowa o jutrzejszym poranku, więc nie ciągnęłam go za język. A następnego dnia spakowałam książkę – na wypadek naprawdę długiego czekania, aparat, notes, z którym się nie rozstaję, i przed 9.00 pobiegłam w stronę cerkwi św. Łazarza. Historia i architektura Larnaki Larnaka to najstarsze i trzecie co do wielkości miasto na wyspie, którego historia sięga już XII w. p.n.e., kiedy przybyli tu feniccy koloniści i założyli osadę. Jest idealnym pierwszym przystankiem na Cyprze – bo w tutejszej architekturze odbija się i historia miasta, i Cypru, którymi na przestrzeni wieków władali m.in. Grecy, Rzymianie, Turcy czy Brytyjczycy. Zresztą ci ostatni mają wciąż na wyspie dwie bazy wojskowe (Akrotiri i Dhekelia), po nich też został lewostronny ruch. Zapuszczając się w labirynt uliczek, chociażby odchodzących od najsłynniejszej w mieście promenady Finikoudes, odnajdziemy więc zarówno …

Lefkara-fc762a3.jpg
width: 5458
height: 3645

Polska potęga archeologiczna. Nasi badacze otwierają kolejną stałą bazę
type: item
date: 2025-06-23T13:30:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cypr
subject: morze śródziemne
description: Polscy archeolodzy nie zwalniają tempa. Po Egipcie, Gruzji i Grecji otwierają kolejną bazę – tym razem na Cyprze.
encoded: Spis treści: Nea Pafos – perła Cypru Polscy archeolodzy na świecie Cypr to jeden z ulubionych kierunków polskich turystów. Od teraz zawsze spotkasz na tej wyspie naszych archeologów. Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW otworzyło tam 17 czerwca stację badawczą. Nea Pafos – perła Cypru Polacy od wielu lat badają na Cyprze najważniejsze stanowisko archeologiczne. Mowa o mieście Pafos. W okresie hellenistycznym wchodziło w skład egipskiego królestwa Ptolemeuszy. Potem znalazło się pod kuratelą rzymską. Od ok. 200 p.n.e. do ok. 350 n.e. Pafos było stolicą Cypru. Polskie badania przyczyniły się do odkrycia imponującego dziedzictwa kultury grecko-rzymskiej. Jednym z największych znalezisk jest Willa Tezeusza – rezydencja zdobiona pięknymi mozaikami. Ze względu na rangę stanowisko wpisano na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Osobą, która zainicjowała polskie badania w tym miejscu, był prof. Kazimierz Michałowski w 1963 roku. Od 2011 roku działała tam również misja Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem prof. Ewdoksi Papuci-Władyki, a obecnie jest to wspólne przedsięwzięcie UJ i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. – Stacja Badawcza na Cyprze będzie nie tylko zapleczem logistycznym dla naszych zespołów badawczych, lecz także centrum współpracy, edukacji i dialogu międzynarodowego. Chcemy, by była to przestrzeń otwarta — dla badaczy i studentów z Uniwersytetu Warszawskiego i innych polskich i zagranicznych instytucji, dla lokalnych partnerów oraz społeczności miasta Pafos, słowem dla wszystkich zainteresowanych historią tego niezwykłego regionu świata – mówi prof. Artur Obłuski, dyrektor CAŚ UW. W siedzibie stacji, która jest położona niecałe dwa kilometry od stanowiska archeologicznego, do dyspozycji polskich naukowców jest baza noclegowa, sala konferencyjna ze sprzętem audio-wizualnym, miejsca do pracy naukowej oraz księgozbiór. Polscy archeolodzy na świecie Polskich archeologów można spotkać w różnych miejscach na świecie. Nasi eksperc…

pafos-114fb9e.jpg
width: 4000
height: 2670

Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
type: item
date: 2025-04-24T11:45:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cywilizacja
subject: migracje
subject: morze śródziemne
subject: starożytność
description: Słynący z żeglarskich umiejętności Fenicjanie wcale nie migrowali na masową skalę do zachodniej części Śródziemnomorza. Wędrowała raczej, drogą transmisji do innych ludów, sama ich kultura i sposób życia. Tak wynika z najnowszych badań genetycznych.
encoded: Spis treści: Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Fenicjanie byli starożytnym ludem semickim, który zamieszkiwał wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Są to tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela. Słynęli z umiejętności zaawansowanej żeglugi. Zakładali liczne kolonie na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Mieli własną formę pisma i alfabet składający się z 22 liter. Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Naukowcy zdawali sobie sprawę, że Fenicjanie znacząco wpływali na inne ludy mieszkające nad Morzem Śródziemnym, a nawet dalej. Ich szlaki handlowe sięgały aż do Hiszpanii i Wysp Brytyjskich. Od początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. Fenicjanie utworzyli rozległą morską sieć kolonii. Jedną z najbardziej znanych była Kartagina w Afryce Północnej na wybrzeżu dzisiejszej Tunezji. Ostatecznie Kartagina usamodzielniła się. Fenicja nie była zwartym tworem politycznym. Wiele starożytnych imperiów kontrolowało jakąś jej część lub z nią graniczyło. Ostatecznie Aleksander Wielki położył jej kres w 332 roku p.n.e. W roku 64 p.n.e. stała się częścią Cesarstwa Rzymskiego. Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Naukowcy długo sądzili, że Fenicjanie na dużą skalę migrowali drogą morską z terenów Lewantu na zachód. Międzynarodowy zespół badawczy postanowił to ostatecznie sprawdzić. Zespół przebadał materiał genetyczny pochodzący z czternastu stanowisk archeologicznych związanych z Fenicjanami rozsianych po całej strefie śródziemnomorskiej. Analizą objęto szczątki blisko 200 zmarłych. Wyniki zdziwiły badaczy. – Znaleźliśmy zaskakująco niewielki bezpośredni wkład genetyczny Fenicjan z Lewantu do zachodnich i środkowo-śródziemnomorskich populacji punickich – mówi główny autor badania, dr Harald Ringbauer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech. Ludami punickimi określano Kartagińczyków i inne ludy fenickie w zachodniej części Morza Śródziemnego. Zdaniem dr. Ringbauera to ustal…

fenicjanie-b0981e1.png
width: 900
height: 600

Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
type: item
date: 2025-04-11T08:29:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nowe dowody wskazują, że łowcy-zbieracze z Europy potrafili pokonać co najmniej 100 km morza, aby dotrzeć na Maltę. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że działo się to 8500 lat temu.
encoded: Spis treści: Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu 100 km po otwartym morzu Znaleziska w jaskini Historia żeglugi sięga czasów neolitu. Jedną z najstarszych wybudowanych łodzi jest canoe Pesse. Ta pierwotna forma kajaka mogła powstać nawet 8–10 tys. lat temu. Łódź tę odnaleziono w holenderskiej wsi Pesse, której zawdzięcza swą nazwę. Z kolei z badaniasprzed roku, które ukazało się na łamach „PLoS One” wynika, że nasi przodkowie potrafili konstruować zaawansowane technologicznie łodzie już 7000 lat temu. Trudniej jest jednak zmierzyć trasy i szlaki, którymi starożytni ludzie pływali. Właśnie dlatego umiejętności żeglarskie naszych przodków nie są do końca zbadane. Częściej mówimy o wybitnych wyprawach choćby wikingów, którym udało się dopłynąć do wybrzeży Ameryki Północnej, niż o łowcach-zbieraczach z basenu Morza Śródziemnego. Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu W najnowszym badaniu, które właśnie ukazało się w czasopiśmie naukowym „Nature”, naukowcy opisują nowe dowody, które wskazują, że łowcy-zbieracze mogli ponad 8500 lat temu dopłynąć na wyspy tworzące Archipelag Maltański. Długo sądzono, że te stosunkowo odległe wyspy były ostatnimi granicami dziewiczych systemów naturalnych. Badacze uważali, że neolityczni ludzie, ze względu na swoje technologiczne ograniczenia, nie byli w stanie dotrzeć w ten region, nie mówiąc już o ich zasiedleniu. I to jeszcze przed zmianą na osiadły tryb życia i rozwój rolnictwa, co nastąpiło ok. 7500 lat temu. – Ograniczone zasoby i ekologiczna wrażliwość małych wysp, w połączeniu z wyzwaniami technologicznymi związanymi z dalekim żeglowaniem oznaczały, że łowcy-zbieracze nie byli w stanie lub nie chcieli odbywać tych podróży. Znaleźliśmy jednak dowody, które potwierdzają obecność holoceńskich łowców-zbieraczy na wyspach maltańskich – napisali w pracy autorzy. 100 km po otwartym morzu Naukowcy przypominają, że 8,5 tys. lat temu konfiguracja geograficzna Malty i poziom morza były zbliżone do stanu obecnego. To oznaczało, że np. wyruszając …

malta-lowcy-zbieracze-0-285b8ef.jpg
width: 1500
height: 749

U wybrzeży Grecji odnaleziono starożytny port. Zatonął setki lat temu
type: item
date: 2025-03-12T09:19:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: grecja
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nieopodal greckiej miejscowości Tolo, na terenie Argolidy, we wschodniej części Peloponezu, archeolodzy morscy odnaleźli pozostałości starożytnego portu Asini. Badacze podkreślają, że odkrycie rzuca nowe światło na historię handlu śródziemnomorskiego.
encoded: W tym artykule: Starożytny port u wybrzeży Grecji Czym było Asini nieopodal Tolo? Odkrycie rzuca światło na historię handlu śródziemnomorskiego Międzynarodowy zespół naukowców z uniwersytetów w Atenach, Sztokholmie i Goteborgu, od 2022 roku prowadzi podmorskie badania archeologiczne u wybrzeży Grecji w krainie historycznej Argolidzie. Badacze szukali tam pradawnego portu, który znany był do tej pory tylko ze źródeł pisanych. Po prawie 5 latach poszukiwań badaczom udało się trafić na pozostałości tej konstrukcji. Starożytny port u wybrzeży Grecji – Prace terenowe w 2024 roku koncentrowały się na północno-zachodnim skraju zatopionej platformy. Wykorzystując fotogrametrię o wysokiej rozdzielczości, szczegółowo udokumentowaliśmy 16-metrowy przekrój, odkrywając znaczące pozostałości architektoniczne wskazujące na infrastrukturę starożytnego portu. Odkrycia obejmowały liczne kamienie i fragmenty materiałów budowlanych, co sugeruje stopniowe zapadanie się konstrukcji z czasem – napisali w oświadczeniu archeolodzy. Podczas badań w okolicach portu Asini archeolodzy natrafili na fragmenty ceramiki, w tym ostrakony z amfor, czyli elementy naczynia, na których widniały napisy. – Uważamy, że artefakty te dostarczą kluczowych spostrzeżeń na temat datowania zatopionego portu, potencjalnie łącząc je z okresem, w którym platforma ta była eksploatowana – wyjaśniają badacze. Ostrakony mogą zawierać m.in. informację o towarach, a przede wszystkim regionach, z których pochodziły lub były eskortowane. Czym było Asini nieopodal Tolo? – Asini może pochwalić się ciągłą historią okupacji sięgającą czasów prehistorycznych, co komplikuje wysiłki mające na celu ustalenie dokładnej daty budowy portu. Jednak nowe odkrycia potwierdzają hipotezę, że infrastruktura ta była niezbędna dla handlu morskiego w różnych epokach historycznych – tłumaczą autorzy badania. Co ciekawe, już poprzednie prace archeologów morskich w 2021 i 2022 roku dostarczyły dowodów na rozległe rozmiary portu, ujawniając, że głó…

grecja-port-8774786.png
width: 1392
height: 1044

Jak Malta przetrwała oblężenia? Sekret tkwi pod ziemią
type: item
date: 2025-02-17T14:51:14.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: turystyka
description: Malta wciąż skrywa wiele tajemnic, ale jedno jest pewne – jej podziemne zbiorniki na wodę są świadectwem niezwykłej pomysłowości i determinacji zarówno wyspiarzy, jak i najeźdźców. Ich sieć przez wieki pozwalała mieszkańcom wyspy stawiać czoła największym wyzwaniom.
encoded: Spis treści: Podziemne skarby Malty Woda kluczem do przetrwania Nowoczesne spojrzenie na historię Położona między Sycylią a Afryką Malta od kilku lat stale przyciąga coraz więcej Polaków. I to nie tylko w sezonie letnim, ale przez cały rok. To oczywiście zasługa łagodnego śródziemnego klimatu, ale też malowniczych zatok, imponujących fortyfikacji i tajemniczych świątyń sprzed tysięcy lat. Liczby mówią same za siebie. W 2024 roku Malta przyciągnęła ponad 264 tys. Polaków, co plasuje nas na 4. miejscu wśród najliczniej przybywających tam europejskich narodowości. Podziemne skarby Malty Mimo niewielkich rozmiarów Malta stale zaskakuje kolejnymi odkryciami i nowymi atrakcjami turystycznymi. To zasługa długiej i burzliwej historii. Jednym z najciekawszych (i najbardziej nieoczywistych) elementów maltańskiej historii jest sieć podziemnych zbiorników na wodę. Ich znaczenie można docenić dopiero wtedy, gdy uświadomimy sobie, jak trudnym wyzwaniem było gromadzenie wody na wyspie pozbawionej naturalnych źródeł. Dziś te niezwykłe konstrukcje stanowią fascynujący punkt na mapie turystycznych perełek Malty. Historia Malty to opowieść o nieustannej walce o przetrwanie. Strategiczne położone uczyniło ją celem dla kolejnych potęg. Fenicjanie, Rzymianie, Bizantyjczycy, Arabowie, Normanowie – wszyscy odcisnęli tu swoje piętno. Jednak to Zakon Joannitów, który osiedlił się na wyspie w 1530 roku, uczynił z Malty prawdziwą twierdzę. Obok imponujących murów obronnych, bastionów i tuneli, rycerze św. Jana stworzyli zaawansowany system hydrotechniczny, który umożliwiał przetrwanie nawet najdłuższego oblężenia. Woda kluczem do przetrwania Jednym z największych problemów, z jakim musieli zmierzyć się joannici, był brak naturalnych źródeł wody pitnej na Malcie. Klimat wyspy charakteryzował się długimi okresami suszy. To z kolei stanowiło ogromne zagrożenie w czasach oblężeń i wojen. Zakon stworzył więc rozbudowaną sieć podziemnych zbiorników, które gromadziły wodę deszczową. Największy komple…

PodwodneBirgu-8-fot-Stephen-Mallia-b8980db.jpeg
width: 2500
height: 1769

5 milionów lat temu nastąpiła gigantyczna powódź. Napełniła ponownie Morze Śródziemne
type: item
date: 2025-01-22T10:43:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: morze śródziemne
subject: powódź
subject: sycylia
description: Morze Śródziemne było kiedyś słoną pustynią. Przestała ona istnieć w ciągu zaledwie kilkunastu lat. Powodem była gigantyczna powódź, która pozostawiła ślady na wzgórzach w południowo-wschodniej Sycylii.
encoded: Spis treści: Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Nowe dowody wspierają teorie megapowodzi Jak wielkie masy wody napełniły Morze Śródziemne Wyobraźmy sobie, że cofamy ponad 5 milionów lat wstecz. Gdybyśmy mogli wówczas spojrzeć z lotu ptaka na południe Europy, pewnie w ogóle nie rozpoznalibyśmy tamtego regionu. Najprawdopodobniej nie zobaczylibyśmy w ogóle Morza Śródziemnego. Nie istniało ono bowiem przez kilkaset tysięcy lat – między 5,97 mln a 5,33 mln lat temu. Zamiast niego pomiędzy dzisiejszą Europą a Afryką rozciągała się głęboka niecka. Zajmowała ją słona pustynia. Zachowało się na niej zaledwie kilka jezior wypełnionych gęstą solanką. Cały teren stanowiły spieczone słońcem pustkowia – w najniższych punktach równin abisalnych temperatura mogła przekraczać 40 stopni Celsjusza. Według innych szacunków, najbardziej skrajnych, w pewnych miejscach skwar sięgał nawet 80 stopni Celsjusza. Oczywiście nie było mowy, by cokolwiek przetrwało na takim terenie. Być może zdołały tam przeżyć jedynie jednokomórkowe ekstremofile. To wyjątkowe zdarzenie, podczas którego Morze Śródziemne zamieniło się w pustynię, nazywa się kryzysem messyńskim. Naukowcy właśnie znaleźli nowe dowody wskazujące, że zakończyła go największa w historii powódź. Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Chwilowe – w skali geologicznej – zniknięcie Morza Śródziemnego miało konkretną przyczynę. Było nią zamknięcie dzisiejszego Gibraltaru i odcięcie akwenu od Atlantyku. Bez połączenia z oceanem z czasem morze wyparowało. Jak pojawiło się z powrotem? Przez długi czas naukowcy zakładali, że był to proces stopniowy. Kiedy około 5,3 mln lat temu Gibraltar ponownie się otworzył, basen Morza Śródziemnego zaczął się powoli napełniać. Cały ten proces miał trwać nawet 10 000 lat. Jednak badania prowadzone w 2009 roku w Zatoce Kadyksu postawiły tę teorię pod znakiem zapytania. Znaleziono tam kanały erozyjne, które musiały powstać w wyniku jednego, bardzo gwałtownego zdarzenia. Takiego jak megapowódź. Oszacowano, że …

shutterstock1561345213-af909ca.jpg
width: 1000
height: 600

Mesyna jest nazywana „drzwiami Sycylii”. Starożytne miasto skrywa wiele atrakcji
type: item
date: 2024-12-02T09:22:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: morze śródziemne
subject: sycylia
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: Mesyna jest jednym z najpopularniejszych kierunków wśród turystów, którzy udają się na największą wyspę Morza Śródziemnego, głównie dlatego, że znajduje się tam port obsługujący wielkie liniowce. Należy jednak podkreślić, że miasto pamiętające czasy antyku nie powinno być traktowane wyłącznie jako baza wypadowa do zwiedzania pozostałych części Sycylii. To malownicze miejsce skrywa wiele atrakcji i oferuje niesamowite widoki. Co warto zobaczyć w Mesynie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Mesyna? Historia Mesyny Co zobaczyć w Mesynie? Pogoda w Mesynie Mesyna bywa nazywana „drzwiami Sycylii”. Nic dziwnego. To właśnie tam większość osób rozpoczyna zwiedzanie malowniczej Sycylii. Nie jest to jednak jedno z tych miast, do którego wchodzi się tylko po to, by wyruszyć w dalszą drogę. Pod względem mnogości atrakcji, to malownicze miejsce ma naprawdę dużo do zaoferowania. Gdzie znajduje się Mesyna? Mesyna, trzecie pod względem liczby mieszkańców miasto Sycylii, jest położono w południowo-wschodniej części wyspy, nad Cieśniną Mesyńską. Jej obszar rozpościera się u podnóża malowniczych Gór Pelorytańskich, będących strukturalnym przedłużeniem Apeninów Południowych. Miasto jest dobrze skomunikowane. Z Palermo i Katanii można dostać się tam autostradą A20, a z Kalabrii – promem. Planowana jest budowa mostu o długości 3,6 km, który połączy Mesynę z gminą Villa San Giovanni. Historia Mesyny Historia miasta sięga VIII wieku p.n.e. Właśnie wtedy Grecy założyli na terenie dzisiejszej Mesyny osadę zwaną Zankle. Nazwę, którą można przetłumaczyć jako „kosa” lub „sierp”, zawdzięczała specyficznemu ukształtowaniu zatoki, nad którą powstała. W 396 roku p.n.e. Zankle najechali i doszczętnie zniszczyli Kartagińczycy. W kolejnych latach odbudowana osada przechodziła z rąk do rąk, zupełnie jak hiszpańska Saragossa i wiele innych miast na południu Starego Kontynentu. Miasto znajdowało się we władaniu Mamertynów, Rzymian, Bizancjum i Arabów. W 1060 roku, Sycylię (wraz z Mesyną) podbili i zajęli Normanowie. 126 lat później, gdy Henryk VI poślubił sycylijską księżniczkę Konstancję, wyspa stała się częścią księstwa Szwabii, a następnie – Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1860 roku miasto zostało zajęte przez oddziały Giuseppe Garibaldiego. Miasto wielokrotnie było nawiedzane przez trzęsienia ziemi i tsunami. Największy kataklizm jest datowany na 1908 rok. Silne wstrząsy właściwie zrównały je z ziemią. Zginęło wówczas 80 tys. osób. Z…

mesyna-1-e6d5b42.jpg
width: 1000
height: 667

Nurkowanie na Malcie to pomysł na ciepłą jesień. Tu nadal świeci słońce
type: item
date: 2024-11-15T09:02:00.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: nurkowanie
subject: podróże
subject: wyspy
description: Nurkowanie na Malcie cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Nie tylko wśród doświadczonych nurków, ale też osób, które po raz pierwszy chciałyby zanurzyć się pod wodą z butlą tlenową i zobaczyć z bliska ryby oraz inne morskie żyjątka. Te miejsca nie bez powodu są najchętniej odwiedzane właśnie przez nurków. Poza niedostępną na co dzień florą i fauną zastaniesz tam również wraki i pomniki – oczywiście pod wodą.
encoded: Spis treści: Jesienna Malta kusi nie tylko słońcem Nurkowanie na Malcie dla doświadczonych i amatorów Listopad i grudzień to czas, kiedy zaczyna brakować nam słońca. Dni są coraz krótsze, a termometry nieubłaganie przypominają, że „ciepło to już było”. Na szczęście, aby zaznać cieplejszej i bardziej słonecznej aury, wcale nie musimy czekać do wiosny. Nawet późną jesienią Europa oferuje miejsca, gdzie nadal można się wygrzać i uprawiać aktywności zarezerwowane (teoretycznie) na letnie miesiące. Jesienna Malta kusi nie tylko słońcem Jednym z takich miejsc jest Malta. Wyspiarskie państewko położone między Sycylią a Afryką z sezonu na sezon cieszy się coraz większą popularnością wśród turystów z Polski. I nie ma się co dziwić. Na Malcie ciepłymi promieniami słońca można cieszyć się zarówno latem, jak i jesienią. Do tego wspaniała kuchnia, doceniana na arenie międzynarodowej, i możliwość eksplorowania podwodnego świata. Wyspy Maltańskie to prawdziwy raj dla miłośników nurkowania. Nurków nie tylko z Europy, ale i całego świata przyciągają krystalicznie czysta woda z przejrzystością sięgającą nawet 30–50 metrów, różnorodne życie morskie, a także podwodne groty i jaskinie. Nurkowanie na Malcie jest dostępne dla niemal każdego – wystarczy mieć ukończone 10 lat i dobry stan zdrowia, a cały niezbędny sprzęt można wypożyczyć na miejscu. Nurkowanie na Malcie dla doświadczonych i amatorów Co roku Maltę odwiedza około 200 tysięcy nurków, a szczyt sezonu nurkowego przypada od kwietnia do listopada. Dzięki przyjemnemu śródziemnomorskiemu klimatowi można jednak nurkować przez cały rok. Końcówka roku to doskonała pora, by odkryć podwodne skarby Malty. Oto pięć najpopularniejszych miejsc, które szczególnie przypadły do gustu polskim nurkom: 1. Cirkewwa (Malta) Położona na północnym wybrzeżu Malty, Cirkewwa to znane miejsce nurkowe, a także przystań dla promów na Gozo. W tej okolicy można odkryć wrak holownika MV Rozi oraz podziwiać posąg Madonny na głębokości 10 metrów. Dodatkowo nurko…

GettyImages-5328039581-4ad73b1.jpg
width: 7039
height: 4698

Tajemnicze zaginięcie okrętu podwodnego. Po 81 latach na dnie morza odnaleziono jego wrak
type: item
date: 2024-10-18T07:41:52.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: II wojna światowa
subject: morze śródziemne
subject: okręt
subject: wrak statku
description: Brytyjski okręt podwodny HMS Trooper zatonął w 1943 roku. Na jego pokładzie znajdowały się 64 osoby. Do tej pory nie wiadomo było, dlaczego okręt zniknął z radarów. Po dekadach odnaleziono jego wrak i wyjaśniono zagadkę jego zaginięcia.
encoded: Spis treści: 14 nieudanych ekspedycji Tajemnica okrętu HMS Trooper Podwodny grobowiec poległych żołnierzy HMS Trooper to okręt podwodny klasy T, który należał do Królewskiej Marynarki Wojennej. Został zwodowany w marcu 1942 r. I większość swojej służby podczas II wojny światowej spędził na Morzu Śródziemnym. Brał udział m.in. w operacji „Principal”, podczas której zatopiono włoskie statki w porcie w Palermo. 26 września 1943 roku wypłynął z Bejrutu, aby patrolować region Morza Egejskiego u wybrzeży Dodekanezu. Na jego pokładzie znajdowały się 64 osoby. 17 października urwał się kontakt z jednostką. 14 nieudanych ekspedycji Poszukiwacze wraków po 81 latach w końcu odnaleźli wrak okrętu. Znajdował się u wybrzeży Grecji, na północ od wyspy Donoussa. Ta część Morza Egejskiego nazywana jest także Morzem Ikaryjskim. – Morze Ikaryjskie to jedno z najtrudniejszych mórz, które charakteryzuje się silnymi wiatrami, falami i mocnymi prądami podwodnymi – powiedział Kostas Thoctarides, jeden z odkrywców wraku HMS Trooper, w rozmowie z Live Science. – Jednak ciągłe próby i zaangażowanie naszych badaczy opłaciły się – dodał. W przeszłości wyruszyło aż 14 ekspedycji, podczas których naukowcy chcieli odnaleźć wrak okrętu. Thoctarides twierdzi, że nie udało się to z dwóch powodów. Po pierwsze, trudnych warunków na morzu w tym regionie. A po drugie – poprzednie poszukiwania odbywały się na wschód od wyspy Kalamos. Tam ostatnio widziano Troopera, ale nie oznacza to, że to jest dokładne miejsce, w którym jednostka zatonęła. Tajemnica okrętu HMS Trooper Podczas najnowszych badań zespół Thoctaridesa przeanalizował raporty wojenne, które doprowadziły naukowców do całkiem nowego tropu. Okazało się, że okręt zaginął wcześniej, niż zakładano, a w okolicach Kalamos w rzeczywistości zatonęła zupełnie inna jednostka. Nowa ekspedycja odnalazła wrak za pomocą specjalnego sonaru, która tworzy szczegółową mapę dna morskiego na podstawie odbicia impulsów dźwiękowych. Następnie w kierunku wraku wysłano…

HMS-Trooper-wrak-ff3c2b7.jpg
width: 650
height: 366

Nowy obowiązkowy kierunek podróży dla smakoszy. Nie Włochy i nie Francja
type: item
date: 2024-10-11T09:53:03.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: europa
subject: Kuchnia
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: wyspy
description: Polacy coraz chętniej wybierają Wyspy Maltańskie na krótkie wypady. Eksperci docenili nie tylko lokalną kuchnię, ale także wyjątkową gościnność mieszkańców oraz głębokie związki kulinarne z kulturą i historią regionu.
encoded: Spis treści: Gozo z kulinarnym wyróżnieniem Jak smakują Wyspy Maltańskie? Według najnowszych danych z okresu od stycznia do sierpnia 2024 r. Maltę odwiedziło ponad. 165 tys. gości z Polski. Dla porównania w całym 2023 r. Maltę odwiedziło 167 tys. Polaków. Z końcem roku spodziewane jest przekroczenie bariery 200 tys. turystów. Kto był już Malcie, tego takie wyniki nie powinny dziwić. Wyspiarski kraj położony między Sycylią a Afryką cieszy słoneczną pogodą niemal przez cały rok. Nawet późną polską jesienią termometry na Malcie pokazują powyżej 20 stopni Celsjusza. Nie bez powodu Maltańczycy opisują swoją ojczyznę przy pomocy trzech „s”. Chodzi o słońce, morze i odrobinę piasku (po ang. sun, sea and sand). Do tego trio można również dorzucić „s” jak „smak”. Gozo z kulinarnym wyróżnieniem Międzynarodowy Instytut Gastronomii, Kultury, Sztuki i Turystyki (IGCAT) ogłosił, że Gozo, jedna z wysp maltańskich, otrzymała tytuł Europejskiego Regionu Gastronomicznego 2026. Jury doceniło wyjątkową lokalną kuchnię, gościnność mieszkańców oraz silne związki kulinarne z kulturą i historią regionu. Zwrócono również uwagę na wysoką jakość lokalnych produktów, tradycyjne metody produkcji i połączenie gastronomii z kulturą, sztuką i rzemiosłem. Międzynarodowy Instytut Gastronomii, Kultury, Sztuki i Turystyki (IGCAT) to instytucja zajmująca się promowaniem różnorodności kulinarnej w Europie. Przyznawana od 2016 roku nagroda „Europejski Region Gastronomiczny” ma na celu podniesienie świadomości o bogactwie kulturowym i gastronomicznym Starego Kontynentu oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju regionów. Tytuły przyznawane przez jury mogą więc być cenną wskazówką dla turystów, którzy w podróży szukają właśnie lokalnych smaków. To już drugie wyróżnienie dla Gozo w tym roku ze strony IGCAT. Wcześniej, podczas festiwalu Food Film Menu 2024, krótkometrażowy film o tej maltańskiej wyspie zdobył nagrodę w kategorii „Europejski Region Gastronomiczny”. Jak smakują Wyspy Maltańskie? Odwiedzając Gozo, …

Gozo-2-aa2254f.jpeg
width: 2500
height: 1666

Polska ekspedycja bada „kreteńskie Machu Picchu”. Miejsce to jest kluczem do poznania kresu wielkiej cywilizacji
type: item
date: 2024-09-11T13:31:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kreta
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Karfi to ruiny starożytnej osady położonej w malowniczych górach we wschodniej Krecie. Miejsce to często jest określane jako „kreteńskie Machu Picchu”. Wykopaliska w tym miejscu prowadzi zespół pod kierunkiem prof. Krzysztofa Nowickiego z Polskiej Akademii Nauk i dr Saro Wallace. Co udało się ustalić?
encoded: Spis treści: Polski archeolog na Krecie Karfi – kluczowe stanowisko archeologiczne Krety Nowe badania unikatowego stanowiska Kreta jest największą wyspą Grecji i piątą pod względem powierzchni wyspą na Morzu Śródziemnym. Jest to też cel podróży licznych wczasowiczów, również z Polski. Polski archeolog na Krecie Nie wszyscy przybywają na Kretę, by wypoczywać. Prof. Krzysztof Nowicki z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie od kilku dekad bada odległą przeszłość tej fascynującej wyspy. Archeolog skupia się przede wszystkim na rozpoznawaniu pozostałości po kulturze minojskiej, której nazwa pochodzi od mitycznego władcy Minosa. Cywilizacja ta istniała na Krecie od 3000 do 1200 r. p.n.e. Cywilizację minojską cechowała wysublimowana sztuka i architektura na bardzo wysokim poziomie, porównywalnym do bliskowschodnich cywilizacji Mezopotamii czy Egiptu. Karfi – kluczowe stanowisko archeologiczne Krety W 2023 r. greckie Ministerstwo Kultury i Sportu przyznało Polskiemu Instytutowi Archeologicznemu w Atenach nowe, pięcioletnie zezwolenie na prowadzenie prac wykopaliskowych na stanowisku archeologicznym Karfi. – Jest to jeden z najważniejszych starożytnych zabytków Krety, który od wielu dziesięcioleci znajduje się w centrum naukowych dyskusji na temat upadku cywilizacji minojsko-mykeńskiej ok. 1200 r. p.n.e. – mówi National Geographic Polska szef projektu, prof. Krzysztof Nowicki. W jego ocenie ruiny osady skrywającej się w tym miejscu mogą pomóc w wyjaśnieniu przyczyn upadku cywilizacji minojsko-mykeńskiej oraz rzucić więcej światła na rozpoczynający się około 1200 roku p.n.e. tzw. okres ciemny. – Ze względu na spektakularne położenie w górach, na wysokości ponad 1100 m n.p.m. miejsce to często określane jest w przewodnikach turystycznych jako „kreteńskie Machu Picchu”. Jest chętnie odwiedzane przez turystów i filmowców dla niesamowitych widoków, jakie oferuje – opowiada archeolog. Pierwsze wykopaliska w tym miejscu prowadził brytyjski archeolog John Pendlebury w la…

Kopia--NG-wystawki-Facebook-95bf0fb.png
width: 1200
height: 630

Basilicata oferuje plenery jak z Bonda. Ten obszar w dużej mierze pozostaje nieodkryty przez turystów
type: item
date: 2024-08-11T11:09:44.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: europa
subject: morze śródziemne
subject: plaże we włoszech
subject: Travel
subject: turystyka
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: Piaszczyste plaże, malownicze zatoki i najstarsze miejscowości świata. Basilicata ma wszystko – poza tłumem turystów.
encoded: W tym artykule: Palombaro Lungo Historia Matery Matera dziś Region Basilicata Terzo Cavone i Tavole Palatine Pollino Maratea Basilicata – informacje praktyczne Metalowa kładka dudni pod stopami. Dźwięk odbija się od kamiennych ścian i wraca zwielokrotniony, gubiąc się pomiędzy skalnymi zaułkami. Jestem 16 m pod ziemią. Gdzieś tam, nade mną rozciąga się plątanina ciasnych uliczek Matery – jednego z najstarszych miast świata. Poznawanie tej niewielkiej miejscowości na południu Włoch, w regionie Basilicata, rozpocząłem dość nietypowo: od wejścia do podziemi. Być może to jednak najlepszy sposób. Matera, choć dziś kojarzy się z uroczymi kawiarenkami i malowniczymi zaułkami, wyrosła w skalnych zaułkach, rytych w miękkim kamieniu jaskiniach, podziemnych lochach. Palombaro Lungo Metalowy chodnik prowadzi mnie nad lustrem wody w Palombaro Lungo – podziemnej cysternie. Znajduje się ona poniżej samego centrum miasta, pod Piazza Vittorio Veneto. Budowanie zbiornika rozpoczęto w XVI w., inżynierowie wykorzystali jednak przy tym dużo starsze podziemne jaskinie. Cysterna może pomieścić 5 mln litrów wody, jest głęboka na 18 m i rozciąga się na 50 m długości. Ściany z tufu budowniczowie wyłożyli fajansem, rodzajem wodoodpornego tynku, spowalniając w ten sposób naturalne przesiąkanie wilgoci przez kamień. Kolejne włoskie miasto sprzedaje domy za 1 euro Dla niektórych perspektywa zakupu taniego domu we Włoszech jest szansą na porzucenie starego życia i rozpoczęcie wszystkiego od nowa. Ale Bisaccia, kolejne włoskie miasto, które rozdaje swoj... Gdy zadzieram głowę, Palombaro Lungo wydaje mi się czymś w rodzaju podziemnej katedry. Sklepienie układa się w okazałe łuki niczym w gotyckiej świątyni, a echo wypowiadanych zdań mknie przez przestrzeń jak w kościelnych nawach. Zamiast modlitw tę przestrzeń wypełnia jednak dźwięk wiader pluskających o taflę, opuszczanych na linach przez specjalne otwory z pozycji ulicy. Miliony litrów wody pozwalały miasteczku trwać niezależnie od dziejowych zaw…

basilicata-oferuje-plenery-jak-z-bonda-ten-obszar-w-duzej-mierze-pozostaje-nieodkryty-przez-turystow-fot-shutterstock-d6fc6fd.jpg
width: 1000
height: 666

Po raz pierwszy odkryto tu wrak pirackiego statku. Byli łowcami niewolników
type: item
date: 2024-08-07T13:10:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: morze śródziemne
subject: piraci
subject: Społeczeństwo
subject: statki
subject: wrak statku
description: U wybrzeży Maroka archeolodzy podwodni odnaleźli szczątki okrętu, którym niegdyś pływali piraci berberyjscy. Statek był bardzo dobrze uzbrojony. Pochodzi z XVII wieku.
encoded: W tym artykule: Piraci berberyjscy – postrach nowożytnej Europy U wybrzeży Maroka odkryto statek piracki Piraci berberyjscy pływali najczęściej tartanami Piraci berberyjscy byli utrapieniem europejskich żeglarzy na Morzu Śródziemnym i u wybrzeży Atlantyku. Niektórzy docierali nawet do odległych północnych krain, również w okolice Islandii. Byli to muzułmanie, którzy pochodzili z regionu znanego niegdyś jako Berberia, który obejmował dzisiejsze Maroko, Algierię, Tunezję i Libię. Atakowali przede wszystkich statki handlowe i przybrzeżne miasta. Ich głównym celem było porywanie ludzi, których później sprzedawali na targach niewolników przede wszystkim w Afryce Północnej. Piraci berberyjscy – postrach nowożytnej Europy Uważa się, że od XVI do XIX wieku berberyjscy korsarze zniszczyli wiele tysięcy statków Europejczyków i uprowadzili nawet ponad milion osób w niewolę. Ich ofiarami padali ludzie z nadmorskich wiosek Włoch, Hiszpanii i Portugalii, ale także z Francji, Wysp Brytyjskich czy Holandii. Przez niemal 300 lat był to olbrzymi problem Europy, z którym mocarstwa nie były w stanie sobie poradzić. Dopiero po wojnach napoleońskich i kongresie wiedeńskim w roku 1815 europejskie kraje postanowiły podjąć wspólną walkę przeciwko muzułmańskim piratom. Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć Kapitan Jack Sparrow i bohaterowie „Piratów z Karaibów” mogliby się uczyć od Francisa Drake’a. Zdobywał skarby, odkrywał nieznane lądy i morza, zostawił nawet tajemnicę — wyjaśnio... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zostawil-po-sobie-tajemnice-odkryta-dopiero-w-xx-wieku-najwieksi-piraci-mogliby-sie-od-niego-uczyc-5195028.png" width="938" height="492" alt="Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć" title="Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć" /> Podwodni archeolodzy …

po-raz-pierwszy-odkryto-tu-wrak-pirackiego-statku-byli-lowcami-niewolnikow-eb091fa.webp
width: 650
height: 366

Wrak z czasów Tutanchamona. Niezwykłe znalezisko w głębinach Morza Śródziemnego
type: item
date: 2024-06-20T09:05:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: egipt
subject: handel
subject: izrael
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: statki
subject: Wolny czas
subject: wrak statku
description: Setki amfor znajdowały się we wraku sprzed kilku tysięcy lat, który odkryto w Morzu Śródziemnym, 90 km na zachód od północnego Izraela. To spore zaskoczenie dla archeologów. Do tej pory sądzono, że ówcześni żeglarze pływali tylko blisko linii brzegowej.
encoded: W tym artykule: Wyjątkowy wrak z późnego okresu epoki brązu Co już wiemy o wraku? Handel morski już w czasach budowy piramid Do odkrycia doszło przypadkowo. Dokonała go jednostka należącą do firmy eksploatującej gaz ziemny, Energean. O znalezisku poinformował właśnie Izraelski Urząd ds. Starożytności, który włączył się w badanie wraku. Wyjątkowy wrak z późnego okresu epoki brązu – To naprawdę sensacyjne znalezisko. Znane są tylko dwa inne wraki statków z ładunkiem z późnej epoki brązu na Morzu Śródziemnym – statki z przylądka Gelidonya i Uluburun. Oba znalezione u wybrzeży Turcji. Te wraki znaleziono stosunkowo blisko brzegu i były osiągalne przy użyciu zwykłego sprzętu do nurkowania – mówi szef działu archeologii morskiej Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności, Jacob Sharvit. Jak wyjaśnia ekspert, do tej pory w środowisku akademickim przeważał pogląd, że handel dalekosiężny w tamtych czasach opierał się co prawda o transport morski, ale jednostki zawsze miały ląd w zasięgu wzroku. – Odkrycie tej jednostki zmienia teraz całe nasze rozumienie starożytnych umiejętności żeglarskich – podkreślił. Jest to też świetny zabytek do badań. Ze względu na to, że znajduje się blisko 2 km pod powierzchnią, nigdy nie stał się celem rabusiów. Nie przemieściły go też prądy morskie. – Jest to światowej klasy odkrycie zmieniające historię. Znalezisko to ujawnia nam, jak nigdy dotąd, umiejętności nawigacyjne starożytnych marynarzy. (…) Aby nawigować, prawdopodobnie używali ciał niebieskich, obserwując położenie Słońca i gwiazd – tłumaczy Sharvit. Co już wiemy o wraku? Wrak spoczywa bardzo głęboko, dlatego nie są możliwe standardowe wykopaliska podwodne. Dlatego naukowcy wykorzystują do badań urządzenia samobieżne, czyli roboty. Na powierzchnię wydobyto na razie tylko dwie amfory. Po wstępnych oględzinach wiadomo, że była to jednostka handlowa przewożąca setki takich naczyń. Po ich kształcie można określić wiek statku na około 3400–3300 lat. Nie da się dokładnie wskazać portu, z którego …

wrak-z-czasow-tutanchamona-niezwykle-znalezisko-w-glebinach-morza-srodziemnego-fefb331.png
width: 1200
height: 630

Dieta śródziemnomorska – jej korzenie sięgają 4 tysięcy lat. Archeolodzy mają dowody
type: item
date: 2024-06-13T13:03:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: diety
subject: Lifestyle
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rośliny
subject: starożytność
subject: syria
description: Dieta śródziemnomorska bywa określana jako jeden z najbardziej korzystnych dla zdrowia sposobów odżywiania. Teraz naukowcy mają dowody na to, że stosowano ją już 4 tysiące lat temu w dzisiejszej Syrii.
encoded: W tym artykule: Badania izotopowe dla archeologii Bardzo stara metryka diety śródziemnomorskiej Czym jest dieta śródziemnomorska? W mediach co jakiś czas pojawiają się informacje o kolejnych „dietach cud”, które mają zrewolucjonizować nasze życie. Tymczasem wśród zdrowych sposobów odżywiania na podium od lat znajduje się dieta śródziemnomorska. W corocznym rankingu U.S. News & World Report w 2024 roku po raz siódmy z rzędu uznano tę dietę za najlepszą. Aż trudno uwierzyć, że „wynaleziono” ją kilka tysięcy lat temu. Badania izotopowe dla archeologii Zespół badaczy z Niemiec, Belgii i Kanady opublikował na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „PLOS One” wyniki analiz izotopowych szczątków roślin, zwierząt i ludzi ze stanowiska archeologicznego Tell Tweini w Syrii. Znajduje się ono w pobliżu nadmorskiego miasta Jableh. W ostatnim czasie wśród archeologów coraz bardziej popularne jest wykonywanie badań izotopowych. Proszą oni o pomoc geochemików. Mechanizm jest dość prosty. W skrócie: jesteśmy tym, co jemy. Ilościowy stosunek izotopów określonych pierwiastków w kolagenie zawartym w kościach ujawnia nie tylko pochodzenie danego człowieka (skąd była żywność, którą spożywał), ale właśnie jego dietę. Naukowcy wykorzystują różne izotopy, w zależności od tego, jakie informacje chcą uzyskać – na przykład strontu lub tlenu. W przypadku szczątków ludzkich i zwierzęcych próbki do badań izotopów strontu geochemicy pobierają z reguły ze szkliwa zębów. Bardzo stara metryka diety śródziemnomorskiej Naukowcy zbadali próbki z Tell Tweini, które można datować od wczesnej epoki brązu (około 2600 lat p.n.e.) aż do epoki żelaza, czyli mniej więcej 300 roku p.n.e. Celem było poznanie ówczesnej diety i praktyk rolniczych. Analizy były bezprecedensowe, jeśli chodzi o skalę we wschodniej części Śródziemnomorza. W sumie pobrano ponad 600 próbek, głównie z roślin. Okazało się, że w środkowej epoce brązu (między 2000 a 1600 r. p.n.e.) w szczątkach ludzkich wykryto dość niski poziom izotopu az…

dieta-srodziemnomorska-jej-korzenie-siegaja-4-tysiecy-lat-archeolodzy-maja-dowody-99a437a.png
width: 1200
height: 630