National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-18T11:03:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nazywają go wilkiem morskim i białym łososiem. Dlaczego labraks stał się jedną z najważniejszych ryb świata?
items: Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
items: Nowy przybysz z Indo-Pacyfiku kolonizuje Europę. Duży krab „pływak” osiedla się u wybrzeży Włoch
items: Ryzyko tsunami na Morzu Śródziemnym: dlaczego Nicea i inne miasta Lazurowego Wybrzeża muszą przygotować się na ewakuację?
items: Wyspa bez samochodów. Na Hydrze zamiast silników słychać stukot kopyt
items: Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
items: Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
items: Turyści okrzyknęli to miasto „hiszpańskim Miami”. Ale Benidorm to więcej niż drapacze chmur
items: Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
items: Rafa koralowa w Europie! Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Włoch
items: Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
items: „Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
items: Cape Greco to malowniczy przylądek na Cyprze. Turyści pokochali to miejsce
items: Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
items: Tę wyspę w Europie uznano za najlepszą na świecie
items: Tajemnicza wyspa, którą pokochał cesarz. Co skrywała przed rycerzem Kalifrontem?
items: Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
items: Koronki dla królowej Elżbiety i kawa jak smoła – poznaj urokliwe zakątki Cypru
items: Polska potęga archeologiczna. Nasi badacze otwierają kolejną stałą bazę
items: Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
items: Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
items: U wybrzeży Grecji odnaleziono starożytny port. Zatonął setki lat temu
items: Jak Malta przetrwała oblężenia? Sekret tkwi pod ziemią
items: 5 milionów lat temu nastąpiła gigantyczna powódź. Napełniła ponownie Morze Śródziemne
items: Mesyna jest nazywana „drzwiami Sycylii”. Starożytne miasto skrywa wiele atrakcji

Nazywają go wilkiem morskim i białym łososiem. Dlaczego labraks stał się jedną z najważniejszych ryb świata?
type: item
date: 2026-04-18T11:02:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: europa
subject: gospodarka
subject: hodowla
subject: morze śródziemne
subject: ocean atlantycki
subject: ochrona gatunkowa
subject: ryby
description: Labraks to jedna z najważniejszych ryb europejskiej gospodarki – ponad 96% jego populacji pochodzi dziś z hodowli. Jednocześnie w środowisku naturalnym jest go coraz mniej, a Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje gatunek jako bliski zagrożenia. Skąd wzięła się ta globalna kariera i jak wygląda życie labraksa w naturze?
encoded: Spis treści: Gdzie żyje labraks? Biologia, tryb życia i rozmnażanie Labraks w Polsce Labraks jako ryba hodowlana Labraks w kuchni Liczny w hodowli, zagrożony w naturze Bywa nazywany: wilkiem morskim, moronem, białym łososiem, branzino, spigolą, bassem europejskim, okoniem morskim. Skąd taka mnogość określeń? Labraks to jedna z najważniejszych ryb na świecie, zarówno współcześnie, jak i historycznie. Jako naturalny mieszkaniec m.in. Morza Śródziemnego i Atlantyku, od wieków stanowi ważną część diety niejednego kraju, żywi pokolenia rybaków i ich rodzin. Ostatnie 20 lat to z kolei triumfalny pochód labraksa jako jednej z najważniejszych ryb hodowlanych, odgrywającej coraz większą rolę w globalnej produkcji żywności i handlu. Ale to nie wszystko. Przyjrzyjmy się fascynującym faktom o labraksie: jego biologii, trybie życia i znaczeniu dla człowieka. Gdzie żyje labraks? Jego naturalny obszar występowania to północno-wschodni Ocean Atlantycki (od Norwegii po Maroko i Senegal), przez całe Morze Śródziemne aż po południowe rejony Morza Czarnego. Labraks preferuje płytkie wody przybrzeżne strefy litoralu, estuaria, laguny oraz przyujściowe odcinki rzek, w których chętnie żeruje w okresach letnim i jesiennym. Warto odnotować, że przedostał się przez Kanał Sueski do północnej części Morza Czerwonego. Wykazuje sezonowe zachowania migracyjne. Zimą przenosi się w głębsze, cieplejsze i bardziej stabilne rejony wód, a wiosną i latem wraca na płycizny. Biologia, tryb życia i rozmnażanie Jego łacińska nazwa to Dicentrarchus labrax. Słowo Dicentrarchus odnosi się do języka greckiego i dosłownie oznacza „dwukolcowy odbyt”, co opisuje obecność dwóch kolców w płetwie odbytowej. Jest drapieżnikiem, o wydłużonym, wrzecionowatym ciele i mało wyróżniającym się, srebrzystym ubarwieniu. Charakterystyczną cechą jest czarna, wyraźna linia boczna oraz ciemna plama na pokrywie skrzelowej. Posiada dwie oddzielne płetwy grzbietowe, z których pierwsza jest uzbrojona w 8 do 10 twardych promieni. Są on…

labraks-3f6a879.jpeg
width: 4428
height: 3016

Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
type: item
date: 2026-04-11T10:14:37.000Z
creator: Andżelika Doba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: konkurs travelera
subject: morze śródziemne
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: wyspy
description: Artykuł Andżeliki Doby o Archipelagu Eolskim – znanym z aktywnych wulkanów – znalazł się w gronie wyróżnionych prac w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Budzik ustawiony na czwartą trzydzieści rano na Lipari to nie przymus, lecz obietnica. Wschodzące słońce, malujące horyzont nad majaczącymi w oddali wulkanicznymi stożkami Stromboli i Panarei, jest spektaklem, który porywa. Poranne światło godzinami tańczy na falach, odbija się od bielonych fasad domów, budząc wyspę do życia bez pośpiechu. Tu, na największej z siedmiu wulkanicznych sióstr Archipelagu Eolskiego, życie płynie innym rytmem. To podróż w poszukiwaniu dolce far niente w jego najbardziej autentycznej, nieperfekcyjnej, a jednocześnie głęboko satysfakcjonującej formie. Dzień na Lipari zawsze zaczynam od sycylijskiego „buongiorno” – brzoskwiniowej granity z odrobiną lokalnego wina Malvasia, podanej z puszystą brioche. Ten rytuał, spożywany w ciszy poranka, szybko stał się moim ulubionym. Stąd już tylko krok do portu i na łódź. Błękit krystalicznych wód Eolskich kontrastuje z czernią wulkanicznej ziemi, a na horyzoncie kolejno wynurzają się Alicudi, Filicudi, Salina i Vulcano. Okrążając wyspę, podziwiać można imponujące klify, ukryte zatoczki i malownicze jaskinie. Nierzadko towarzyszami podróży okazują się figlarne delfiny, dodając magii do tej surowej, autentycznej destynacji, która w naturalny sposób selekcjonuje turystów. Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Lipari to wyspa przesiąknięta historią sięgającą ponad sześciu tysięcy lat. Regionalne Muzeum Archeologiczne im. Luigi Bernabò Brea, mieszczące się w kompleksie Zamku Lipari, to prawdziwa skarbnica wiedzy. Od starożytnej ceramiki neolitycznej po rzymskie artefakty, każda gablota opowiada o cywilizacjach, które kształtowały to miejsce. Szczególne miejsce w kolekcji zajmują maski teatralne, odnajdywane podczas wykopalisk. Te gliniane wyobrażenia ludzkich twarzy, pochodzące głównie z okresu h…

lipari-30be41a.jpg
width: 1800
height: 1200

Nowy przybysz z Indo-Pacyfiku kolonizuje Europę. Duży krab „pływak” osiedla się u wybrzeży Włoch
type: item
date: 2026-04-02T13:15:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: kraby
subject: morze śródziemne
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Ulubione przez Polaków Morze Śródziemne przechodzi gwałtowną transformację ekologiczną, która dzieje się na naszych oczach – napędzają ją zmiany klimatu i nasze własne działanie. Jednym z najbardziej fascynujących zjawisk jest tzw. migracja lessepska – napływ obcych gatunków z Morza Czerwonego przez Kanał Sueski. W jej wyniku do mieszkańców Europy dołączył właśnie egzotyczny krab z Indo-Pacyfiku.
encoded: Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Acta Ichthyologica et Piscatoria” dokumentuje błyskawiczną ekspansję kraba Gonioinfradens giardi w Morzu Jońskim, tuż u wybrzeży Włoch. Chociaż pierwsza obserwacja tego gatunku w okolicy Sycylii pochodzi z listopada 2025 roku (pojedynczy osobnik w Portopalo di Capo Passero), sytuacja szybko uległa zmianie. To już cała kolonia. Krab „pływak” kolonizuje Włochy W okresie od listopada 2025 do stycznia 2026 roku naukowcy udokumentowali obecność kolejnych 11 osobników kraba. To silny dowód na to, że gatunek ten przestał być jedynie „turystą” i zaczął tworzyć stabilne populacje w basenie Morza Śródziemnego. – Nasze odkrycia sugerują, że Gonioinfradens giardi przechodzi z fazy sporadycznych odnotowań do stałej obecności w centralnej części Morza Śródziemnego – wyjaśnia Francesco Tiralongo, główny autor badania. Czym charakteryzuje się nowy krab? Gonioinfradens giardi należy do rodziny pływakowatych (Portunidae) – tej samej, do której zaliczają się najbardziej agresywne i mobilne kraby świata. To, co wyróżnia go na tle rodzimych gatunków śródziemnomorskich, to unikalna budowa. Piąta para odnóży jest przekształcona w szerokie, spłaszczone wiosła (płetwy), co czyni go doskonałym i niezwykle szybkim pływakiem, a nie tylko piechurem kroczącym po dnie. Pod względem wizualnym budzi respekt: jego pancerz jest zazwyczaj nakrapiany, w odcieniach brązu i czerwieni, a krawędzie boczne zdobi sześć charakterystycznych, ostrych zębów. To właśnie ta „zbroja” oraz silne, ząbkowane szczypce czynią go skutecznym drapieżnikiem. W swojej nowej niszy ekologicznej G. giardi żywi się głównie małżami, ślimakami oraz mniejszymi skorupiakami, co może prowadzić do bezpośredniej konkurencji pokarmowej z lokalnymi gatunkami Rybacy jako pierwsi widzą zmiany Pierwszymi, którzy widzą zmiany w Morzu Śródziemnym, są ludzie, którzy poświęcili mu całe życie. Rybacy szybko dostrzegają nawet najdrobniejsze niuanse, dlatego naukowcy postanowili zintegrować swoje dane …

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-02T122837.215-ee52bcf.jpg
width: 2813
height: 1875

Ryzyko tsunami na Morzu Śródziemnym: dlaczego Nicea i inne miasta Lazurowego Wybrzeża muszą przygotować się na ewakuację?
type: item
date: 2026-03-13T12:13:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: francja
subject: morze
subject: morze śródziemne
subject: tsunami
subject: zagrożenia
description: W naszej wyobraźni tsunami to problem, który dotyka wyłącznie regiony Oceanu Spokojnego i Indyjskiego – a my, w Europie, nie mamy się o co martwić. To nieprawda: w przeszłości – wcale nie tak dawno temu – fale tsunami uderzały w północno-zachodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Naukowcy ostrzegają, że na 100 proc. w ciągu najbliższych lat dojdzie do kolejnego, a miasta wybrzeża przygotowują się na tę katastrofalną ewentualność.
encoded: UNESCO ostrzega, że w ciągu najbliższych 30 lat na Morzu Śródziemnym niemal na pewno wystąpi tsunami o wysokości przynajmniej jednego metra. Lazurowe Wybrzeże, w tym Nicea, to jeden z najbardziej narażonych obszarów w Europie. Zagęszczenie ludności i turystów dodatkowo znacznie zwiększa potencjalną liczbę poszkodowanych. Czym jest tsunami i czy może być groźne też w Europie? Tsunami (z japońskiego: „fala portowa”) to seria dużych morskich fal wywołanych najczęściej przez podwodne trzęsienia ziemi, osuwiska czy erupcje wulkanów. Są dużo groźniejsze niż fale powstające pod wpływem wiatru, bo rozprzestrzeniają się z ogromną prędkością i niosą olbrzymią ilość energii. Na samym morzu nie wyglądają jednak zbyt spektakularnie – gwałtownie rosną dopiero wtedy, gdy zbliżają się do płytkich wód przybrzeżnych. Przez swój ogrom i zasięg wdzierają się daleko w głąb lądu z wielką siłą, powodując szybkie i nieoczekiwane zalania. Charakterystyczne dla tsunami jest także to, że pierwsza fala rzadko jest największa – kolejne mogą być znacznie wyższe i silniejsze, a seria uderzeń potrafi trwać nawet kilkadziesiąt minut. Ciśnienie wywierane przez takie fale na infrastrukturę wybrzeża osiąga kilka ton na metr kwadratowy. Dlaczego Nicea powinna być gotowa na tsunami? Tsunami na Morzu Śródziemnym nie są wyłącznie teorią czy przykrą ewentualnością. W przeszłości fale uderzały w wybrzeże Francji ponad 20 razy. Historyczne tsunami w Nicei w 1979 roku zabiło 8 osób i spowodowało poważne zniszczenia. Źródłem zagrożenia mogą być zarówno podmorskie trzęsienia ziemi (np. w okolicach Algierii lub Ligurii), jak i podwodne osuwiska tuż przy wybrzeżu. Fale mogą dotrzeć do Nicei nawet w ciągu 10 minut, co ogranicza skuteczność klasycznych systemów ostrzegania. Francja ma jednak swoje sposoby. Gotowość i plany ewakuacji Nicea wdrożyła nowoczesny system ostrzegania (Cenalt, FR-Alert) i wyznaczyła strefy zagrożenia: do 200 metrów od morza oraz do wysokości 5 metrów n.p.m. Opracowano szybkie trasy ewakuac…

FABRIC-KOLAZ-32-86-e24c64f.jpg
width: 2700
height: 1800

Wyspa bez samochodów. Na Hydrze zamiast silników słychać stukot kopyt
type: item
date: 2026-03-07T09:02:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: grecja
subject: morze śródziemne
subject: wyspy
subject: wyspy greckie
description: Hydra – wyspa osłów i mułów – to jeden z nielicznych zakątków Grecji, gdzie właściwie nie dociera masowa turystyka. Oddzielona od Półwyspu Argolidzkiego wąskim przesmykiem morskim przez stulecia ewoluowała: od jałowej, bezwodnej skały, która była schronieniem dla uchodźców, do morskiego mocarstwa, które sfinansowało grecką wojnę o niepodległość. Dziś słynie przede wszystkim ze wspaniałej XIX-wiecznej zabudowy i niezwykle restrykcyjnej polityki transportowej.
encoded: Spis treści: Sucha, górzysta wyspa Od azylu do morskiego imperium Wyspa „bez kół” Atrakcje Hydry To jedno z tych miejsc, gdzie pojęcie „slow life” nabiera prawdziwie głębokiego znaczenia. Nie tylko ze względu na fakt, że na całej wyspie jest tylko jedno miasteczko. Gdy tempo dnia wyznacza miarowy stukot kopyt konia lub muła, czas naprawdę zaczyna płynąć wolniej. Sucha, górzysta wyspa Grecka wyspa Hydra należy do archipelagu Wysp Sarońskich. Jest zlokalizowana na południe od Półwyspu Argolidzkiego, części Peloponezu. Rozciągająca się na długości około 20 kilometrów i szerokości od 1,5 do 6 kilometrów, zajmuje powierzchnię około 64 kilometrów kwadratowych. Jej osią jest pasmo górskie, w którym najwyższym szczytem jest wznoszący się na 592 m n.p.m. Eros. Należy wspomnieć, żem wbrew nazwie wyspy, charakterystyczny dla niej jest niemal całkowity brak trwałych wód powierzchniowych. Historycznie problem ten był rozwiązywany poprzez system cystern gromadzących deszczówkę i dostawy statkami-cysternami. Teraz wygląda to nieco inaczej. Każdy dom jest wyposażony w cysternę, a na wyspie funkcjonuje zakład odsalania wody. Mimo to brak trwałych źródeł nadal jest poważnym problemem. Wystarczy wspomnieć, że w 2018 roku, w wyniku awarii podmorskiego kabla energetycznego właściwie cała Hydra została sparaliżowana. Klimat i roślinność Na Hydrze panuje klimat śródziemnomorski, dla którego charakterystyczne są gorące, suche lata i łagodne, wilgotne zimy. W sierpniu średnie temperatury oscylują w granicach 32 stopni Celsjusza. W styczniu termometry rzadko pokazują wartość poniżej 10 stopni. Roślinność wyspy to typowa makia śródziemnomorska, zdominowana przez krzewy odporne na suszę, dzikie zioła (tymianek, oregano) oraz nieliczne, reliktowe lasy sosnowe, które przetrwały intensywną wycinkę na potrzeby stoczniowe w XVIII wieku. Pożary lasów stanowią stałe zagrożenie, co w połączeniu z brakiem dróg dojazdowych dla wozów strażackich czyni ochronę przeciwpożarową wyzwaniem logistycznym. Od az…

wyspa-hydra-7046dc5.jpg
width: 1800
height: 1200

Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
type: item
date: 2026-02-18T09:17:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: ocieplenie klimatu
subject: plankton
subject: zmiany klimatyczne
description: Zmiany klimatu w Morzu Śródziemnym nie ograniczają się do wzrostu temperatury. Ocieplenie wpływa także na strukturę i skład biologiczny wód. Najnowsze analizy wskazują na wyraźną zmianę w składzie planktonu. To może przełożyć się na przyszłość całego akwenu.
encoded: Morze Śródziemne jest jednym z obszarów o największej bioróżnorodności, a jednocześnie jednym z regionów najbardziej narażonych na zmiany klimatu. Do tej pory większość badań nad zmianami bioróżnorodności morskiej koncentrowała się głównie na organizmach, z którymi człowiek bezpośrednio wchodzi w interakcje lub które spożywa, takich jak ryby. Planktonowi poświęcano niewiele uwagi, pomimo jego fundamentalnej roli jako podstawy morskiej piramidy pokarmowej. Tę lukę postanowił wypełnić zespół hiszpańskich naukowców, który opublikował właśnie alarmujące wyniki analiz. Osady pełne informacji Aby wykryć zmiany zachodzące w Morzu Śródziemnym badacze przeanalizowali dane z osadów morskich z Morza Alborańskiego w zachodniej części oraz z Cieśniny Sycylijskiej w centralnej części Morza Śródziemnego. Próbki pobrano w czasie wyprawy morskiej na pokładzie statku badawczego. Świdry zagłębiły się na głębokość blisko 300 m metrów i w drugiej lokalizacji – ponad jednego kilometra. Osady te pełnią funkcję naturalnych archiwów. Zawarte są nich skamieniałe szczątki planktonu gromadzone przez lata. Na podstawie tych danych zrekonstruowano wzorce bioróżnorodności na przestrzeni ostatnich dwóch tysiącleci. Miniaturowe, ale bardzo ważne Badacze skupili się na dwóch dominujących grupach planktonu wapniejącego: kokolitoforach, które są fotosyntetycznymi mikroalgami oraz otwornicach planktonowych, które należą do zooplanktonu. Obie grupy odgrywają kluczową rolę w regulacji morskiego obiegu węgla i składu chemicznego wód morskich. Służą również jako skuteczne wskaźniki środowiskowe, bo rejestrują wczesne zmiany warunków panujących w wodach. Idą zmiany Jednym z najważniejszych odkryć jest wzrost liczebności Gephyrocapsa oceanica, gatunku kokolitofora, częściej występującego w tropikalnych wodach Atlantyku, który od dawna jest obecny w Morzu Śródziemnym i rozprzestrzenia się przez Cieśninę Gibraltarską. Podczas gdy różnorodność kokolitoforów gwałtownie wzrosła od początku ery przemysłowej, różno…

FABRIC-KOLAZ-32-e259a5b.png
width: 1575
height: 1050

Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
type: item
date: 2026-02-13T10:54:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: obserwacje
subject: rekiny
description: Żarłacz biały w Morzu Śródziemnym jeszcze niedawno wydawał się tylko sensacyjną hipotezą. Tymczasem przypadkowe połowy, wieloletnie obserwacje i analiza danych z ostatnich 160 lat sugerują, że w Europie może funkcjonować stabilna populacja tego drapieżnika.
encoded: 20 kwietnia 2023 roku doszło do niezwykłego zdarzenia na wybrzeżu Hiszpanii: lokalni rybacy, operujący na południu kraju, przypadkowo schwytali młodego żarłacza białego (Carcharodon carcharias). Osobnik mierzył około 2 m. długości i ważył 80-90 kg. To wyjątkowa rzadkość, bo rekiny te uważa się za mieszkańców głownie otwartych, oceanicznych wód. Spotkanie ich w Morzu Śródziemnym graniczy z cudem. To rzadkie spotkanie stało się impulsem dla zespołu naukowców. Przeprowadzili szeroko zakrojony przegląd historycznych danych dotyczących obserwacji żarłacza w regionie. Przeanalizowali zapisy obejmujące aż 160 lat – od 1862 do 2023 roku – a wyniki ich pracy zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. Dane ze 160 lat. Żarłacz jest czy go nie ma? Analiza źródeł potwierdziła, że żarłacze białe są stale obecne w śródziemnomorskich wodach. Wśród doniesień były zarówno bezpośrednie obserwacje, jak i dowody pośrednie, m.in. ślady drapieżnictwa na żółwiach karetta. Czas obserwacji pokrywał się z sezonowymi migracjami tuńczyka błękitnego, co sugeruje, że żarłacze podążały za pożywieniem. Wygląda jednak na to, że populacja tych rekinów ma charakter niemalże „widmowy” – spotkania z nimi są niezwykle rzadkie. Nie sposób ocenić jak liczna jest ta europejska populacja i jaki dokładnie obszar zamieszkuje. Ale to pewne. Mamy w Europie żarłacza białego. W skali świata, gatunek ten figuruje na Czerwonej Liście Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody jako narażony na wyginięcie, a ogólny trend jego populacji jest spadkowy. Dr José Carlos Báez, główny autor badania, podkreśla, że kluczowym odkryciem jest obecność osobników młodocianych. Skoro w Morzu Śródziemnym pojawiają się młode rekiny, bardzo możliwe że żarłacze się w nim także rozmnażają – a to byłaby sensacja. Szczytowy drapieżnik i jego rola w ekosystemie Celem badania była nie tylko dokumentacja obecności rekinów. Naukowcy starają się też walczyć z mitami dotyczącymi żarłaczy białych. Dr Báez, …

zarlacz-bialy-0cc99f6.jpg
width: 3701
height: 2776

Turyści okrzyknęli to miasto „hiszpańskim Miami”. Ale Benidorm to więcej niż drapacze chmur
type: item
date: 2026-02-09T07:56:57.000Z
creator: Kasia Kogut
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: costa blanca
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: wakacje w hiszpanii
description: Benidorm dumnie dzierży miano jednego z najpopularniejszych kurortów Hiszpanii. I choć wieżowce oraz huczne życie nocne są jego znakami rozpoznawczymi, stanowią one zaledwie ułamek tego, co miasto naprawdę ma do zaoferowania.
encoded: Spis treści: Manhattan Morza Śródziemnego Paczka cygar i rewolucja bikini Betonowy las w wersji eko? Dokładnie tak Energia Levante i spokój Poniente Paella z widokiem na morze Golden hour w Benidormie Benidorm jest tym, czym chcesz, by był Trudno o miasto, które budziłoby w Hiszpanii tak skrajne emocje jak Benidorm. W powszechnej świadomości funkcjonuje jako głośny kurort, wakacyjny azyl Brytyjczyków i miejsce rzekomo wyprane z hiszpańskiej duszy. Słyszałam to tyle razy, że niemal w to uwierzyłam. Tymczasem rzeczywistość rzuciła tej reputacji rękawicę już podczas pierwszego spaceru wzdłuż plaży Poniente. Manhattan Morza Śródziemnego Dotarłam do Benidormu, gdy słońce chowało się za horyzont. Na granatowym niebie gasły ostatnie promienie dnia. Miasto przywitało mnie eksplozją neonowych świateł, muzyką i gwarem plażowiczów wędrujących beztrosko od baru do baru. Benidorm leży we wschodniej Hiszpanii, między Alicante a Walencją, w samym sercu Costa Blanca. Choć to nieduże miasto, trudno przeoczyć jego charakterystyczną linię horyzontu, gęstą od strzelistych wieżowców. To właśnie dzięki nim Benidorm dorobił się przydomku „Manhattanu Morza Śródziemnego” albo – z nutą przekory – „hiszpańskiego Las Vegas”. Dziś Benidorm jest jednym z najpopularniejszych kurortów w kraju, odwiedzanym rocznie nawet przez 3 miliony turystów. Paczka cygar i rewolucja bikini W pierwszej połowie XX wieku Benidorm był skromną wioską rybacką. Mieszkańcy utrzymywali się z połowów tuńczyka i okolicznych plantacji cytrusów. Prawdziwa rewolucja przyszła w latach 50., gdy stery miasta przejął Pedro Zaragoza Orts. Zaragoza, dziś postać niemal legendarna, dostrzegł w Benidormie niewykorzystany potencjał ekonomiczny. Nie miał wątpliwości: przyszłość miasta leży w turystyce. – Sięgnął po paczkę cygar i postawił ją pionowo na stole. Właśnie tak miały rosnąć hotele Benidormu – opowiada Antonio, przewodnik i pracownik biura miasta. To również Zaragoza rzucił wyzwanie konserwatywnej Hiszpanii. Wsiadł na Vespę, o…

Benidorm-fdd2e6e.jpg
width: 6048
height: 4024

Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
type: item
date: 2025-10-26T09:02:54.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: morze
subject: morze śródziemne
description: Morze Śródziemne to jedno z najważniejszych mórz świata, od tysięcy lat pełniące rolę naturalnego pomostu między Europą, Afryką i Azją. To właśnie nad jego brzegami rozwijały się wielkie cywilizacje starożytności – Egipt, Grecja czy Rzym – które ukształtowały kulturę i historię całego regionu. Dziś Morze Śródziemne pozostaje nie tylko kluczowym szlakiem handlowym, lecz także wyjątkowym obszarem przyrodniczym, bogatym w gatunki endemiczne i unikalne ekosystemy. Stanowi zarazem jeden z najpopularniejszych kierunków turystycznych świata, łącząc walory krajobrazowe, kulturowe i gospodarcze.
encoded: Spis treści: Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Fauna i flora Czy w Morzu Śródziemnym żyją rekiny? Morze Śródziemne to jeden z najbardziej rozpoznawalnych akwenów wodnych na świecie, który od tysięcy lat kształtuje historię, gospodarkę i kulturę całego basenu śródziemnomorskiego. Jak sama nazwa wskazuje, jest ono morzem śródziemnym, czyli takim, które w większości otoczone jest lądem i połączone z oceanem tylko wąskimi cieśninami. Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Położone jest pomiędzy trzema kontynentami: Europą od północy, Afryką od południa oraz Azją od wschodu. Z Oceanem Atlantyckim łączy je Cieśnina Gibraltarska, a z Morzem Czerwonym – Kanał Sueski. Na wschodzie znajduje się także połączenie z Morzem Czarnym poprzez Bosfor i Morze Marmara. Powierzchnia Morza Śródziemnego wynosi około 2,5 mln km², a jego średnia głębokość przekracza 1400 m. Najgłębsze miejsce to Głębia Kalipso w Morzu Jońskim, która sięga około 5200 m. To sprawia, że Morze Śródziemne należy do największych mórz zamkniętych na świecie. Charakterystyczną cechą Morza Śródziemnego jest wysokie zasolenie – średnio 33–39‰, co wynika z silnego parowania w gorącym klimacie i ograniczonej wymiany wód z Atlantykiem. Dzięki temu jego barwa i przejrzystość są wyjątkowe, a wody Morza Śródziemnego należą do najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Najważniejsze wyspy Morza Śródziemnego Morze Śródziemne obfituje w wyspy, które stanowią nie tylko atrakcję turystyczną, ale i ważne punkty historyczne oraz gospodarcze. Największe i najbardziej znane z nich to: Sycylia (Włochy) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym, znana z czynnego wulkanu Etna i bogatej historii sięgającej czasów starożytnych Greków i Rzymian, Sardynia (Włochy) – druga co do wielkości wyspa, znana z kultury nuragijskiej i podejrzeń, że może być ona mityczną Atlantydą, Cypr – strategicznie położona wyspa na wschodzie, od wieków będąca miejscem krzyżowania się wpływów greckich, tureckich i bliskowschodnich, Korsyka (Francja) – ojczyzna…

morze-srodziemne-8662601.jpg
width: 2000
height: 1334

Rafa koralowa w Europie! Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Włoch
type: item
date: 2025-10-20T07:45:26.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: rafa koralowa
subject: zatoka neapolitańska
description: To żaden żart ani instalacja artystyczna. Włosi rzeczywiście odkryli rafę koralową w wodach Morza Śródziemnego. Dotarcie do koralowców nie jest jednak proste i wymaga zejścia aż na 500 metrów w dół.
encoded: To już druga taka rafa koralowa odkryta w pobliskich wodach Półwyspu Apenińskiego. Pierwszą odnaleziono w 2019 r w rejonie turystycznego miasta Monopoli, w regionie Apulia. Dokonał tego zespół naukowców z Uniwersytetu Bari Aldo Moro. Znaleziska znacząco różnią się od siebie. Formacja z 2019 r. znajduje się na głębokości 30–50 metrów, natomiast ta znaleziona niedawno rozpościera się ok. 500 metrów pod poziomem morza. Gdzie została odnaleziona rafa? Nowa rafa głębinowa leży u wybrzeży południowych Włoch, w obrębie Zatoki Neapolitańskiej, będącej częścią Morza Tyrreńskiego. Dokładniej rzecz biorąc, koralowce znajdują się w kanionie Dohrna – jednym z głębszych podwodnych kanionów w całym basenie Morza Śródziemnego. Kanion ten rozpoczyna się zaledwie kilka kilometrów od brzegu, na głębokości ok. 100 metrów, i opada później nawet do 1000 metrów w głąb morza. Kremowy kuzyn Nowo odkryta formacja koralowców różni się od swoich krewnych znanych m.in. z australijskiej Wielkiej Rafy Koralowej. Nie dostrzeżemy tu jaskrawych barw kojarzących się z tropikalnymi ekosystemami. Dzieje się tak z powodu braku glonów Zooxanthellae, typowych dla ciepłych wód Morza Koralowego. Zooxanthellae zawierają specjalne barwniki fotosyntetyczne o odcieniach żółci, brązu, zieleni i czerwieni. W tropikach, gdzie rafa jest dobrze oświetlona, mogą one przeprowadzać fotosyntezę, nadając koralowcom intensywne kolory. W przypadku rafy z Morza Śródziemnego, głębokość, na której znajdują się koralowce, jest zbyt duża, by docierało tam światło słoneczne. Włoska formacja żywi się poprzez filtrację materii organicznej – planktonu – unoszącej się w prądach oceanicznych, a nie dzięki fotosyntezie. W efekcie formacje przybierają zdecydowanie bardziej stonowane, kremowe barwy. Najpopularniejszym twardym koralowcom głębinowym o beżowych odcieniach towarzyszą czarne koralowce oraz rosnące pojedynczo korale samotne. 80-metrowa rafa Rafa rozwija się na stromych ścianach podmorskiego kanionu Dohrna. Ten żyjący element …

GettyImages-1028070898-5f82781.jpg
width: 6000
height: 4000

Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
type: item
date: 2025-10-18T08:39:19.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: baleary
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: wyspy
description: W świecie zdominowanym przez masową turystykę wciąż istnieją miejsca, które potrafią oprzeć się komercji. Na tej małej śródziemnomorskiej wyspie nie ma tłumów, głośnych kurortów ani pośpiechu. Jesienią wciąż panuje tu dobra pogoda na słoneczny odpoczynek.
encoded: Choć większość hiszpańskich wysp od dawna tętni rytmem masowej turystyki, wciąż można znaleźć miejsca, które zachowały spokój i kameralny urok. Jednym z nich jest niewielka wyspa na Morzu Śródziemnym, gdzie życie płynie niespiesznie, a po wąskich uliczkach częściej niż ludzie przechadzają się koty. To wyjątkowy zakątek Hiszpanii, wolny od zgiełku, w którym wciąż można poczuć atmosferę prostego nadmorskiego życia. Historia najmniejszej zamieszkanej wyspy Hiszpanii Położona u wybrzeży Alicante niewielka wyspa Nueva Tabarca ma zaledwie 1,8 kilometra długości i nieco ponad 400 metrów szerokości. To najmniejsza zamieszkana wyspa Hiszpanii – jej stała populacja liczy około 50 osób, choć w sezonie letnim liczba ta potrafi wzrosnąć kilkukrotnie. Skromne rozmiary rekompensuje bogatą historią i niepowtarzalnym charakterem. Choć administracyjnie należy do Alicante, jej położenie na Morzu Śródziemnym pozwoliło zachować wyjątkową tożsamość i spokojny rytm życia. W przeciwieństwie do zatłoczonego Costa Blanca Tabarca oparła się masowej turystyce i zachowała niemal nienaruszony krajobraz – kamienne uliczki, niską zabudowę i ciszę przerywaną jedynie odgłosami morza. Dzieje wyspy sięgają XVIII wieku i niezwykłej historii uchodźców z północnoafrykańskiej Tabarki. W 1741 roku wojska beja Tunisu zajęły tamtejszą osadę genueńskich handlarzy koralowcem, zmuszając wielu mieszkańców do ucieczki. Hiszpański król zaoferował im schronienie na bezludnej wówczas Illa Plana, która wkrótce otrzymała nową nazwę – Nueva Tabarca – na pamiątkę utraconego domu. Osada została zaplanowana według zasad oświeceniowego urbanizmu: ulice krzyżowały się pod kątem prostym, a solidne mury miały chronić mieszkańców przed piratami. Do dziś zachował się ten charakterystyczny układ oraz surowe piękno dawnej zabudowy. Choć część Tabarkianów osiedliła się także na Sardynii, to właśnie hiszpańska Tabarca pozostała symbolem ich historii i miejscem, w którym czas płynie wolniej. Wyspa Tabarca – raj dla turystów, wyzwani…

Nueva-Tabarca-0dcbac3.jpg
width: 2025
height: 1350

„Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
type: item
date: 2025-10-02T11:20:06.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: morze śródziemne
subject: sycylia
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Wyspa Stromboli to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie piękno natury i żywioł nieprzewidywalności. Mieszkańcy tej niewielkiej włoskiej wyspy żyją w rytmie erupcji – na własnych zasadach i w cieniu jednego z najbardziej aktywnych wulkanów w Europie.
encoded: Spis treści: Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? Historia, miłość i ewakuacja – Stromboli zaskakuje na każdym kroku Odys, Strombolinek i miecznik – czyli jak poznać Lipari na własnej skórze VIP-y, siarka i zgubiona bransoletka – jak pachnie wakacyjny relaks na Vulcano? Co warto wiedzieć o Wyspach Liparyjskich, zanim zaplanujesz podróż Jak zaplanować podróż na Stromboli – krok po kroku Codzienność na wyspie Stromboli to nie tylko bajeczne krajobrazy i bliskość Morza Tyrreńskiego. To również ciągłe nasłuchiwanie odgłosów wulkanu, którego aktywność potrafi zaskoczyć o każdej porze dnia i nocy. To jedno z najsłynniejszych miejsc wulkanicznych we Włoszech. Pomimo ryzyka, mieszkańcy nie wyobrażają sobie życia gdzie indziej. Ich podejście do natury, prostota codzienności i lokalna społeczność tworzą unikalny mikroświat, który fascynuje nie tylko podróżników, ale i naukowców. Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? To właśnie wyspę Stromboli zauważam jako pierwszą z pokładu promu, który w sezonie kursuje co godzinę ze stałego lądu. W miarę jak się przybliżamy, szaro-zielona góra wynurza się majestatycznie z intensywnie szafirowego morza i z każdą chwilą potężnieje w oczach. Po chwili wydaje mi się gigantyczna – i nic dziwnego, bo wznosi się aż na 940 m n.p.m. Nad kraterem unosi się stała aureola dymu, a z oddali wyraźnie widać wyżłobioną przez lawę ścieżkę zwaną La Sciara del Fuoco, po której rozżarzony materiał skalny spływa bezpośrednio do morza. Stromboli to jeden z najaktywniejszych wulkanów na świecie – jest w stanie niemal ciągłej erupcji od ponad 2000 lat. Co 10 do 12 minut z trzech kraterów ulokowanych na szczycie wystrzeliwują eksplozje gazów i fragmentów lawy, które osiągają wysokość nawet 100 metrów. To zjawisko – zwane „erupcją stromboliańską” – nadało nazwę całemu typowi erupcji wulkanicznej. Od tych wybuchów drżą szyby i drzwi w domach rozrzuconych u podnóża wulkanu. Zastanawiam się, jak żyje się ludziom w tak …

stromboli-wyspa-GettyImages-2161901068-ad12f5e.jpg
width: 8256
height: 5504

Cape Greco to malowniczy przylądek na Cyprze. Turyści pokochali to miejsce
type: item
date: 2025-09-29T08:02:24.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: cypr
subject: morze śródziemne
description: Cape Greco należy do najchętniej odwiedzanych miejsc na Cyprze. Wspaniały park narodowy stwarza idealne warunki dla wszystkich, którzy stawiają na piesze wędrówki i inne formy aktywnego wypoczynku. To niezwykłe miejsce warto odwiedzić z jeszcze jednego powodu. Stanowi namacalny dowód na to, jak bardzo destrukcyjna dla natury może być działalność człowieka. Jakie atrakcje skrywa Cape Greco? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Śródziemnomorski raj na skraju wyspy Unikatowa przyroda jest wizytówką tego miejsca Jakie atrakcje czekają tam na przyjezdnych? Krajobraz Cape Greco prezentuje się niezwykle surowo, niemal pierwotnie. Pagórkowaty teren jest usiany skałami, klifami i niską roślinnością. Drzew praktycznie tam nie uświadczymy. Okazałych krzewów i drzew praktycznie tam nie uświadczymy. Jeszcze na początku XX wieku, obszar niewielkiego przylądka porastał gęsty las, w którym dominował jałowiec fenicki. Dziś ten gatunek niemal tam nie występuje, a to za sprawą działalności człowieka. Cały teren został wyeksploatowany w ciągu zaledwie kilku lat i natura nadal nie powróciła tam do stanu pierwotnego. Śródziemnomorski raj na skraju wyspy Na szczęście nie oznacza to, że niewielki półwysep nie jest wart uwagi. Przeciwnie, krajobraz zdominowany przez wapienne klify, usiane jaskiniami morskimi, fantazyjne formacje skalne i turkusową wodę Morza Śródziemnego. Gdzie znajduje się ten rajski zakątek? Przylądek Cape Greco jest zlokalizowany na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru, u wschodniego krańca zatoki Famagusta. Stanowi najdalej wysunięty na południe punkt wyspy i Republiki Cypryjskiej, ale nie tylko. Skalisty skrawek lądu jest też najdalej wysuniętym na południe punktem Unii Europejskiej. Półwysep sąsiaduje z dwoma popularnymi kurortami. Na zachód od cypla, w odległości około 10 km, znajduje się Ayia Napa. Na wschodzie, w podobnej odległości, zlokalizowany jest Protaras. Unikatowa przyroda jest wizytówką tego miejsca Co prawda ludzie zdewastowali gęsto zadrzewiony półwysep, ale to paradoksalnie dało szansę nowym formom roślinnym. Od 18 lutego 1993 roku obszar Cape Greco podlega ochronie jako Etniko Dasiko Parko Kawo Greco. Teren ten został też włączony do obszaru Natura 2000. Działania ochronne służą zachowaniu krajobrazu, środowiska naturalnego i bioróżnorodności tego niezwykłego obszaru. Park narodowy ma powierzchnię 385 hektarów. Flora Cape Greco Cały półwysep pokrywają przede wsz…

Cape-Greco-73602fc.jpg
width: 1000
height: 666

Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
type: item
date: 2025-08-20T12:40:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: morze czerwone
subject: morze śródziemne
subject: ryby
subject: zmiany klimatyczne
description: Rosnące temperatury wód Morza Śródziemnego sprawiają, że obce gatunki przedostają się tam przez Kanał Sueski. Szczególnie niebezpieczna jest skrzydlica – drapieżna i jadowita ryba, która nie ma w nowych rejonach naturalnych wrogów.
encoded: Morze Śródziemne, jedno z najszybciej ocieplających się mórz świata, doświadcza gwałtownej „tropikalizacji”. Zjawisko to obserwowane jest szczególnie intensywnie u wybrzeży Turcji, Libanu i Izraela, ale coraz częściej także w zachodniej części basenu. Morze Śródziemne się nagrzewa – ryby z południa ruszają na północ Coraz wyższe temperatury wód Morza Śródziemnego sięgająły w 2023 i 2024 roku rekordowych wartości: nawet 32 st. C przy powierzchni oraz 29 st. C na głębokości 30 metrów. Takie warunki sprzyjają inwazji gatunków obcych z Morza Czerwonego. Proces ten nieuchronnie rozpoczął się już w XIX wieku, po otwarciu Kanału Sueskiego. Od czasu jego pogłębienia i poszerzenia w 2015 roku tempo migracji gatunków znacznie wzrosło. Według badaczy każdego roku przedostają się przez Kanał nowe organizmy, które łatwo adaptują się do coraz cieplejszych wód Morza Śródziemnego. Skrzydlica przedostała się przez Kanał Sueski Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jest rozprzestrzenienie się skrzydlicy – drapieżnej ryby z rodziny skorpenowatych. Gatunek ten naturalnie występuje w Morzu Czerwonym, ale teraz stał się liczny u wybrzeży Turcji, w rejonie Antalyi. Instruktorzy nurkowania opowiadają, że dawniej spotykali pojedyncze osobniki, a dziś podczas jednego nurkowania widzą ich kilkanaście. Skrzydlica, pozbawiona naturalnych wrogów w Morzu Śródziemnym, stanowi poważne zagrożenie dla lokalnej ichtiofauny – niektóre mniejsze gatunki ryb, jak babki, niemal przez nią zniknęły. Do 2100 roku będzie jak w tropikach Profesor Gil Rilov z Oceanographic and Limnological Research Institute w Izraelu podkreśla, że sytuacja we wschodniej części Morza Śródziemnego jest ostrzeżeniem dla całego jego basenu. Wiele rodzimych gatunków już zniknęło, a proces postępuje szybko. Skrzydlica nie jest jedyna. Kolejny przybysz z Morza Czerwonego – sygan marmurkowy (Siganus rivulatus) – był obserwowany nawet w okolicach Malty, ponad 1700 km od Kanału Sueskiego. Badania wskazują, że wędrówka gatunków …

GettyImages-155228666-f36c997.jpg
width: 3504
height: 2336

Tę wyspę w Europie uznano za najlepszą na świecie
type: item
date: 2025-07-20T08:46:05.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: grecja
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: wyspy
subject: wyspy greckie
description: Niektórzy mówią, że przypomina Santorini sprzed ery Instagrama. Inni – że to raj dla tych, którzy szukają autentyczności. Ta grecka wyspa zaskoczyła wszystkich i wskoczyła na podium światowego rankingu.
encoded: Spis treści: Oto najlepsza wyspa w Europie Te plaże w Europie warto odwiedzić Wakacje na wyspach zazwyczaj kojarzą nam się z plażowaniem i błogim nicnierobieniem. Coraz więcej turystów wybiera jednak wyspy z innych powodów. Na wielu z nich, zwłaszcza tych mniej popularnych, można zaznać szerokiego wachlarza doświadczeń, w tym lokalnego klimatu, autentycznej kuchni czy bliskości natury. To podejście widać po wynikach rankingu World’s Best Awards 2025, opublikowanego na łamach serwisu Travel + Leisure. Oto najlepsza wyspa w Europie Na szczycie zestawienia znalazła się grecka wyspa Páros. To miejsce przez wiele lat pozostawało w cieniu bardziej rozreklamowanych greckich wysp. Dziś, jak widać, przyciąga zwłaszcza tych, którzy w podróży szukają autentyczności, a niekoniecznie turystycznych klisz. Wyspa leży w samym sercu Cyklad i oferuje wszystko, co najlepsze w Grecji. Znajdziemy tam zarówno tradycyjną architekturę, piękne plaże, lokalną kuchnię i nieco artystyczny klimat. W miasteczku Naousa życie toczy się leniwie. Wąskie uliczki są pełne butików z rękodziełem i uroczych kawiarni. Znajdziemy tu zarówno malownicze zatoczki idealne na rodzinny wypoczynek, jak i klasyczne piaszczyste plaże dla fanów kitesurfingu czy samotnych spacerów. Páros zachwyci także miłośników historii. Zachowały się tu fragmenty antycznych świątyń i bizantyńskie kościoły. Grecja zdominowała ranking wyspiarski ranking. W wyróżnionej piętnastce znalazły się też: Kreta, Milos, Santorini i Mykonos. Każda z nich oferuje nieco inne atrakcje i krajobrazy. Te plaże w Europie warto odwiedzić W pierwszej dziesiątce znalazły się także trzy włoskie wyspy: Ischia, Sardynia i Sycylia. Pierwsza z nich, nieco mniej znana, zaskakuje bogactwem gorących źródeł. Sardynia kusi z kolei turkusowymi wodami i dzikimi zatoczkami, a Sycylia to mekka dla miłośników historii, wulkanów i lokalnej kuchni. Spośród zwycięzców warto także wyróżnić Maderę i Azory. Oferują zupełnie inny krajobraz niż wyspy śródziemnomorskie – górzy…

Najlepsza-wyspa-na-swiecie-bf7ccf7.jpg
width: 8660
height: 5773

Tajemnicza wyspa, którą pokochał cesarz. Co skrywała przed rycerzem Kalifrontem?
type: item
date: 2025-07-19T07:58:06.000Z
creator: Paweł Kempa
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chorwacja
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: wyspy
description: Wyspa Rab, znana z łagodnego klimatu i ponad dwóch tysięcy godzin słońca rocznie, przyciąga nie tylko plażowiczów. Jej kamienne zaułki, legendarne postaci i pustynne zatoki skrywają więcej, niż można się spodziewać.
encoded: Spis treści: Rabska Fjera – festiwal średniowiecznego ducha Ulice, jedzenie i muzyka – Rab żyje Miasto Czterech Wież – śródziemnomorski statek z kamienia Rajska Plaża i dzika Sahara – dwa oblicza Rabu Kamenjak, wino i legenda o Kalifroncie Kalifront i rybacka fiesta – duch Rabu Bełt kuszy ze świstem przelatuje przez plac i wbija się z impetem w tarczę. – Prawie środek! – słyszę z oddali, jak wykrzykuje po oddanym strzale zadowolony Chorwat ubrany w średniowieczny strój. Po chwili naciąga kołowrotem wielką bojową kuszę do ponownego strzału. Należy do Stowarzyszenia Kuszników Rabskich, a jego drużyna uczestniczy w turnieju rycerskim. Rabska Fjera – festiwal średniowiecznego ducha Na wyspie trwa właśnie Rabska Fjera – największy w Chorwacji festiwal kultury średniowiecznej. Teren wokół portu starego miasta Rab zmienił się w tętniący życiem gród sprzed kilkuset lat. Przeciskam się między kramami rzemieślników odzianych w staroświeckie stroje. – Może łyżkę albo deskę do krojenia z drewna oliwnego pan sobie życzy? – zachwalają swoje wyroby kupcy na straganach. Ulice, jedzenie i muzyka – Rab żyje Nęcą mnie zapachy stoisk z jedzeniem. Kupuję rapski šulcici, lokalną przekąskę wyrabianą ze smażonego ciasta przypominającego wyrośniętą pizzę. Wybieram wersję podawaną z dojrzewającą szynką pršut i oliwkami. Wyborna! Siadam na kamiennych schodach rozgrzanych słońcem – z dala od gwaru Rabskiej Fjery. Po wąskich uliczkach przemykają koty i zmęczeni upałem turyści. Obok mnie na lutni brzdąka bard wtulony w narożnik starego domu. Mam wrażenie, że przeniosłem się w czasie. Miasto Czterech Wież – śródziemnomorski statek z kamienia Mrużę oczy od zachodzącego słońca. Stare miasto Rab widziane z oddali przypomina mi gigantyczny statek z czterema kominami sunący przez morze. Dlatego Rab zwą Miastem Czterech Wież. Wypatrywano z nich niebezpieczeństw, dzwoniono, żeby obwieścić dobre nowiny. Nad czerwonymi dachami góruje wieża z dzwonnicą przy placu św. Krzysztofa, patrona wyspy. Wchodzę po s…

Rab-ec32bf9.jpg
width: 5020
height: 3345

Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
type: item
date: 2025-07-07T09:59:32.000Z
creator: Marzena Mróz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: włochy
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Kiedy tylko widzę wulkan, od razu mam ochotę na niego wejść. A co dopiero, gdy stożek okazuje się sercem maleńkiego lądu! Oto Wyspy Liparyjskie.
encoded: Spis treści: Wyspy Liparyjskie w mitach Archipelag Wysp Liparyjskich Lipari – wyspa kontrastów Vulcano, czyli krajobraz księżycowy Stromboli – najpiękniejszy spektakl świata Wyspy Liparyjskie – informacje praktyczne Kiedy zobaczyłam Wyspy Liparyjskie z pokładu płynącego na Sycylię statku, wiedziałam, że moja przygoda z nimi właśnie się zaczyna. Nie ma takiego drugiego miejsca w Europie, w którym co kilkanaście minut trzęsie się ziemia i wybuchają wulkany. Na Wyspach Liparyjskich aktywność sejsmiczna jest niezmiennie wysoka, a erupcję – z blisko siebie położone kraterów – można obserwować codziennie. Wulkany eksplodują małymi strużkami lawy, ale kiedy obserwujemy to widowisko nocą, przypomina najpiękniejszy pokaz fajerwerków. I pomyśleć, że jest to spektakl nie tylko naturalny, ale też odbywający się z taką samą siłą od tysięcy lat! Słysząc pomrukujące co kilkadziesiąt minut wyspy informujące nas w ten sposób przed wstrząsem i błyskiem, których za chwilę mamy być świadkami, przypomniałam sobie jeden z greckich mitów. Miał rozgrywać się właśnie tu, pomiędzy maleńkimi wyspami Morza Śródziemnego, w czasach, kiedy pływał między nimi Odyseusz. Wyspy Liparyjskie w mitach Siedemnaście Wysp Liparyjskich, nazywanych również Wyspami Eolskimi, to niewielkie wulkaniczne atole położone pomiędzy Sycylią, Korsyką i Sardynią. Nazwa tych siedmiu większych i dziesięciu zupełnie małych „wyprysków” na Morzu Śródziemnym pochodzi od słowa liparos, co w języku greckim oznacza „urodzajny”. Według legendy to właśnie tu miał swoją siedzibę bóg wiatrów Eol i z polecenia Zeusa zarządzał zarówno huraganami, monsunami, szkwałami, jak i niewinnymi zefirkami. Eol uwięził nieprzychylne Odyseuszowi wiatry, by ten, po zwycięstwie pod Troją, mógł spokojnie wrócić do domu. Wyglądało na to, że dzięki delikatnej zachodniej bryzie statek Odyseusza spokojnie dopłynie do Itaki. I pewnie tak by się stało, gdyby reszta wiatrów do końca podróży pozostała zamknięta w worku. Tego zalecenia nie posłuchali jednak t…

wyspy-liparyjskie-1-29e6652.jpg
width: 1000
height: 667

Koronki dla królowej Elżbiety i kawa jak smoła – poznaj urokliwe zakątki Cypru
type: item
date: 2025-06-30T07:02:01.000Z
creator: Agnieszka Michalak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cypr
subject: morze śródziemne
subject: wakacje na cyprze
subject: wyspy
description: Larnaka na Cyprze nie tylko uczy stoicyzmu, ale też odkrywa przed turystami barwne obyczaje mieszkańców, starożytne dziedzictwo i tajemnicze spotkania o poranku. Przekonaj się, dlaczego warto tu wracać.
encoded: Spis treści: Historia i architektura Larnaki Cerkiew św. Łazarza i grób przyjaciela Chrystusa Poranny rytuał pod cerkwią św. Łazarza Lefkara – cypryjska stolica koronek Omodos, Chirokitia i Kolossi – oliwa, wina i historia – Dobrze, że przyleciałaś na Cypr. Tu nauczysz się odpoczywać i cieszyć drobnymi przyjemnościami – mój przyjaciel Georges, który mieszka w Larnace od urodzenia, wziął łyk lokalnego piwa Keo i uśmiechnął się zalotnie. – Jutro jest niedziela. Jeśli chcesz zobaczyć, jak my tu żyjemy, idź za róg, wprost pod cerkiew św. Łazarza, ok. 9.30, usiądź w którejś z kawiarni, masz tu ich sporo, i czekaj. Tylko bądź cierpliwa. The Old Country Pub przy promenadzie Piale Pasha – pierwszej nadmorskiej ulicy w Larnace – w którym właśnie bawiliśmy, robił się tłoczny. Powoli zapadał zmrok i miasto zaczynało drugą zmianę, zapalały się latarnie i restauracyjne lampki, kelnerzy podkręcali muzykę, a głodni turyści zjeżdżali z okolicznych plaż na kalmary, halloumi, musakę i słodką commandarię, na którą mieszkańcy mówią, że jest „winem królów i królem win”. George podczas całego wieczoru nie pisnął już ani słowa o jutrzejszym poranku, więc nie ciągnęłam go za język. A następnego dnia spakowałam książkę – na wypadek naprawdę długiego czekania, aparat, notes, z którym się nie rozstaję, i przed 9.00 pobiegłam w stronę cerkwi św. Łazarza. Historia i architektura Larnaki Larnaka to najstarsze i trzecie co do wielkości miasto na wyspie, którego historia sięga już XII w. p.n.e., kiedy przybyli tu feniccy koloniści i założyli osadę. Jest idealnym pierwszym przystankiem na Cyprze – bo w tutejszej architekturze odbija się i historia miasta, i Cypru, którymi na przestrzeni wieków władali m.in. Grecy, Rzymianie, Turcy czy Brytyjczycy. Zresztą ci ostatni mają wciąż na wyspie dwie bazy wojskowe (Akrotiri i Dhekelia), po nich też został lewostronny ruch. Zapuszczając się w labirynt uliczek, chociażby odchodzących od najsłynniejszej w mieście promenady Finikoudes, odnajdziemy więc zarówno …

Lefkara-fc762a3.jpg
width: 5458
height: 3645

Polska potęga archeologiczna. Nasi badacze otwierają kolejną stałą bazę
type: item
date: 2025-06-23T13:30:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cypr
subject: morze śródziemne
description: Polscy archeolodzy nie zwalniają tempa. Po Egipcie, Gruzji i Grecji otwierają kolejną bazę – tym razem na Cyprze.
encoded: Spis treści: Nea Pafos – perła Cypru Polscy archeolodzy na świecie Cypr to jeden z ulubionych kierunków polskich turystów. Od teraz zawsze spotkasz na tej wyspie naszych archeologów. Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW otworzyło tam 17 czerwca stację badawczą. Nea Pafos – perła Cypru Polacy od wielu lat badają na Cyprze najważniejsze stanowisko archeologiczne. Mowa o mieście Pafos. W okresie hellenistycznym wchodziło w skład egipskiego królestwa Ptolemeuszy. Potem znalazło się pod kuratelą rzymską. Od ok. 200 p.n.e. do ok. 350 n.e. Pafos było stolicą Cypru. Polskie badania przyczyniły się do odkrycia imponującego dziedzictwa kultury grecko-rzymskiej. Jednym z największych znalezisk jest Willa Tezeusza – rezydencja zdobiona pięknymi mozaikami. Ze względu na rangę stanowisko wpisano na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Osobą, która zainicjowała polskie badania w tym miejscu, był prof. Kazimierz Michałowski w 1963 roku. Od 2011 roku działała tam również misja Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem prof. Ewdoksi Papuci-Władyki, a obecnie jest to wspólne przedsięwzięcie UJ i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. – Stacja Badawcza na Cyprze będzie nie tylko zapleczem logistycznym dla naszych zespołów badawczych, lecz także centrum współpracy, edukacji i dialogu międzynarodowego. Chcemy, by była to przestrzeń otwarta — dla badaczy i studentów z Uniwersytetu Warszawskiego i innych polskich i zagranicznych instytucji, dla lokalnych partnerów oraz społeczności miasta Pafos, słowem dla wszystkich zainteresowanych historią tego niezwykłego regionu świata – mówi prof. Artur Obłuski, dyrektor CAŚ UW. W siedzibie stacji, która jest położona niecałe dwa kilometry od stanowiska archeologicznego, do dyspozycji polskich naukowców jest baza noclegowa, sala konferencyjna ze sprzętem audio-wizualnym, miejsca do pracy naukowej oraz księgozbiór. Polscy archeolodzy na świecie Polskich archeologów można spotkać w różnych miejscach na świecie. Nasi eksperc…

pafos-114fb9e.jpg
width: 4000
height: 2670

Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
type: item
date: 2025-04-24T11:45:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cywilizacja
subject: migracje
subject: morze śródziemne
subject: starożytność
description: Słynący z żeglarskich umiejętności Fenicjanie wcale nie migrowali na masową skalę do zachodniej części Śródziemnomorza. Wędrowała raczej, drogą transmisji do innych ludów, sama ich kultura i sposób życia. Tak wynika z najnowszych badań genetycznych.
encoded: Spis treści: Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Fenicjanie byli starożytnym ludem semickim, który zamieszkiwał wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Są to tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela. Słynęli z umiejętności zaawansowanej żeglugi. Zakładali liczne kolonie na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Mieli własną formę pisma i alfabet składający się z 22 liter. Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Naukowcy zdawali sobie sprawę, że Fenicjanie znacząco wpływali na inne ludy mieszkające nad Morzem Śródziemnym, a nawet dalej. Ich szlaki handlowe sięgały aż do Hiszpanii i Wysp Brytyjskich. Od początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. Fenicjanie utworzyli rozległą morską sieć kolonii. Jedną z najbardziej znanych była Kartagina w Afryce Północnej na wybrzeżu dzisiejszej Tunezji. Ostatecznie Kartagina usamodzielniła się. Fenicja nie była zwartym tworem politycznym. Wiele starożytnych imperiów kontrolowało jakąś jej część lub z nią graniczyło. Ostatecznie Aleksander Wielki położył jej kres w 332 roku p.n.e. W roku 64 p.n.e. stała się częścią Cesarstwa Rzymskiego. Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Naukowcy długo sądzili, że Fenicjanie na dużą skalę migrowali drogą morską z terenów Lewantu na zachód. Międzynarodowy zespół badawczy postanowił to ostatecznie sprawdzić. Zespół przebadał materiał genetyczny pochodzący z czternastu stanowisk archeologicznych związanych z Fenicjanami rozsianych po całej strefie śródziemnomorskiej. Analizą objęto szczątki blisko 200 zmarłych. Wyniki zdziwiły badaczy. – Znaleźliśmy zaskakująco niewielki bezpośredni wkład genetyczny Fenicjan z Lewantu do zachodnich i środkowo-śródziemnomorskich populacji punickich – mówi główny autor badania, dr Harald Ringbauer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech. Ludami punickimi określano Kartagińczyków i inne ludy fenickie w zachodniej części Morza Śródziemnego. Zdaniem dr. Ringbauera to ustal…

fenicjanie-b0981e1.png
width: 900
height: 600

Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
type: item
date: 2025-04-11T08:29:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nowe dowody wskazują, że łowcy-zbieracze z Europy potrafili pokonać co najmniej 100 km morza, aby dotrzeć na Maltę. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że działo się to 8500 lat temu.
encoded: Spis treści: Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu 100 km po otwartym morzu Znaleziska w jaskini Historia żeglugi sięga czasów neolitu. Jedną z najstarszych wybudowanych łodzi jest canoe Pesse. Ta pierwotna forma kajaka mogła powstać nawet 8–10 tys. lat temu. Łódź tę odnaleziono w holenderskiej wsi Pesse, której zawdzięcza swą nazwę. Z kolei z badaniasprzed roku, które ukazało się na łamach „PLoS One” wynika, że nasi przodkowie potrafili konstruować zaawansowane technologicznie łodzie już 7000 lat temu. Trudniej jest jednak zmierzyć trasy i szlaki, którymi starożytni ludzie pływali. Właśnie dlatego umiejętności żeglarskie naszych przodków nie są do końca zbadane. Częściej mówimy o wybitnych wyprawach choćby wikingów, którym udało się dopłynąć do wybrzeży Ameryki Północnej, niż o łowcach-zbieraczach z basenu Morza Śródziemnego. Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu W najnowszym badaniu, które właśnie ukazało się w czasopiśmie naukowym „Nature”, naukowcy opisują nowe dowody, które wskazują, że łowcy-zbieracze mogli ponad 8500 lat temu dopłynąć na wyspy tworzące Archipelag Maltański. Długo sądzono, że te stosunkowo odległe wyspy były ostatnimi granicami dziewiczych systemów naturalnych. Badacze uważali, że neolityczni ludzie, ze względu na swoje technologiczne ograniczenia, nie byli w stanie dotrzeć w ten region, nie mówiąc już o ich zasiedleniu. I to jeszcze przed zmianą na osiadły tryb życia i rozwój rolnictwa, co nastąpiło ok. 7500 lat temu. – Ograniczone zasoby i ekologiczna wrażliwość małych wysp, w połączeniu z wyzwaniami technologicznymi związanymi z dalekim żeglowaniem oznaczały, że łowcy-zbieracze nie byli w stanie lub nie chcieli odbywać tych podróży. Znaleźliśmy jednak dowody, które potwierdzają obecność holoceńskich łowców-zbieraczy na wyspach maltańskich – napisali w pracy autorzy. 100 km po otwartym morzu Naukowcy przypominają, że 8,5 tys. lat temu konfiguracja geograficzna Malty i poziom morza były zbliżone do stanu obecnego. To oznaczało, że np. wyruszając …

malta-lowcy-zbieracze-0-285b8ef.jpg
width: 1500
height: 749

U wybrzeży Grecji odnaleziono starożytny port. Zatonął setki lat temu
type: item
date: 2025-03-12T09:19:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: grecja
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nieopodal greckiej miejscowości Tolo, na terenie Argolidy, we wschodniej części Peloponezu, archeolodzy morscy odnaleźli pozostałości starożytnego portu Asini. Badacze podkreślają, że odkrycie rzuca nowe światło na historię handlu śródziemnomorskiego.
encoded: W tym artykule: Starożytny port u wybrzeży Grecji Czym było Asini nieopodal Tolo? Odkrycie rzuca światło na historię handlu śródziemnomorskiego Międzynarodowy zespół naukowców z uniwersytetów w Atenach, Sztokholmie i Goteborgu, od 2022 roku prowadzi podmorskie badania archeologiczne u wybrzeży Grecji w krainie historycznej Argolidzie. Badacze szukali tam pradawnego portu, który znany był do tej pory tylko ze źródeł pisanych. Po prawie 5 latach poszukiwań badaczom udało się trafić na pozostałości tej konstrukcji. Starożytny port u wybrzeży Grecji – Prace terenowe w 2024 roku koncentrowały się na północno-zachodnim skraju zatopionej platformy. Wykorzystując fotogrametrię o wysokiej rozdzielczości, szczegółowo udokumentowaliśmy 16-metrowy przekrój, odkrywając znaczące pozostałości architektoniczne wskazujące na infrastrukturę starożytnego portu. Odkrycia obejmowały liczne kamienie i fragmenty materiałów budowlanych, co sugeruje stopniowe zapadanie się konstrukcji z czasem – napisali w oświadczeniu archeolodzy. Podczas badań w okolicach portu Asini archeolodzy natrafili na fragmenty ceramiki, w tym ostrakony z amfor, czyli elementy naczynia, na których widniały napisy. – Uważamy, że artefakty te dostarczą kluczowych spostrzeżeń na temat datowania zatopionego portu, potencjalnie łącząc je z okresem, w którym platforma ta była eksploatowana – wyjaśniają badacze. Ostrakony mogą zawierać m.in. informację o towarach, a przede wszystkim regionach, z których pochodziły lub były eskortowane. Czym było Asini nieopodal Tolo? – Asini może pochwalić się ciągłą historią okupacji sięgającą czasów prehistorycznych, co komplikuje wysiłki mające na celu ustalenie dokładnej daty budowy portu. Jednak nowe odkrycia potwierdzają hipotezę, że infrastruktura ta była niezbędna dla handlu morskiego w różnych epokach historycznych – tłumaczą autorzy badania. Co ciekawe, już poprzednie prace archeologów morskich w 2021 i 2022 roku dostarczyły dowodów na rozległe rozmiary portu, ujawniając, że głó…

grecja-port-8774786.png
width: 1392
height: 1044

Jak Malta przetrwała oblężenia? Sekret tkwi pod ziemią
type: item
date: 2025-02-17T14:51:14.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: podróże
subject: turystyka
description: Malta wciąż skrywa wiele tajemnic, ale jedno jest pewne – jej podziemne zbiorniki na wodę są świadectwem niezwykłej pomysłowości i determinacji zarówno wyspiarzy, jak i najeźdźców. Ich sieć przez wieki pozwalała mieszkańcom wyspy stawiać czoła największym wyzwaniom.
encoded: Spis treści: Podziemne skarby Malty Woda kluczem do przetrwania Nowoczesne spojrzenie na historię Położona między Sycylią a Afryką Malta od kilku lat stale przyciąga coraz więcej Polaków. I to nie tylko w sezonie letnim, ale przez cały rok. To oczywiście zasługa łagodnego śródziemnego klimatu, ale też malowniczych zatok, imponujących fortyfikacji i tajemniczych świątyń sprzed tysięcy lat. Liczby mówią same za siebie. W 2024 roku Malta przyciągnęła ponad 264 tys. Polaków, co plasuje nas na 4. miejscu wśród najliczniej przybywających tam europejskich narodowości. Podziemne skarby Malty Mimo niewielkich rozmiarów Malta stale zaskakuje kolejnymi odkryciami i nowymi atrakcjami turystycznymi. To zasługa długiej i burzliwej historii. Jednym z najciekawszych (i najbardziej nieoczywistych) elementów maltańskiej historii jest sieć podziemnych zbiorników na wodę. Ich znaczenie można docenić dopiero wtedy, gdy uświadomimy sobie, jak trudnym wyzwaniem było gromadzenie wody na wyspie pozbawionej naturalnych źródeł. Dziś te niezwykłe konstrukcje stanowią fascynujący punkt na mapie turystycznych perełek Malty. Historia Malty to opowieść o nieustannej walce o przetrwanie. Strategiczne położone uczyniło ją celem dla kolejnych potęg. Fenicjanie, Rzymianie, Bizantyjczycy, Arabowie, Normanowie – wszyscy odcisnęli tu swoje piętno. Jednak to Zakon Joannitów, który osiedlił się na wyspie w 1530 roku, uczynił z Malty prawdziwą twierdzę. Obok imponujących murów obronnych, bastionów i tuneli, rycerze św. Jana stworzyli zaawansowany system hydrotechniczny, który umożliwiał przetrwanie nawet najdłuższego oblężenia. Woda kluczem do przetrwania Jednym z największych problemów, z jakim musieli zmierzyć się joannici, był brak naturalnych źródeł wody pitnej na Malcie. Klimat wyspy charakteryzował się długimi okresami suszy. To z kolei stanowiło ogromne zagrożenie w czasach oblężeń i wojen. Zakon stworzył więc rozbudowaną sieć podziemnych zbiorników, które gromadziły wodę deszczową. Największy komple…

PodwodneBirgu-8-fot-Stephen-Mallia-b8980db.jpeg
width: 2500
height: 1769

5 milionów lat temu nastąpiła gigantyczna powódź. Napełniła ponownie Morze Śródziemne
type: item
date: 2025-01-22T10:43:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: morze śródziemne
subject: powódź
subject: sycylia
description: Morze Śródziemne było kiedyś słoną pustynią. Przestała ona istnieć w ciągu zaledwie kilkunastu lat. Powodem była gigantyczna powódź, która pozostawiła ślady na wzgórzach w południowo-wschodniej Sycylii.
encoded: Spis treści: Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Nowe dowody wspierają teorie megapowodzi Jak wielkie masy wody napełniły Morze Śródziemne Wyobraźmy sobie, że cofamy ponad 5 milionów lat wstecz. Gdybyśmy mogli wówczas spojrzeć z lotu ptaka na południe Europy, pewnie w ogóle nie rozpoznalibyśmy tamtego regionu. Najprawdopodobniej nie zobaczylibyśmy w ogóle Morza Śródziemnego. Nie istniało ono bowiem przez kilkaset tysięcy lat – między 5,97 mln a 5,33 mln lat temu. Zamiast niego pomiędzy dzisiejszą Europą a Afryką rozciągała się głęboka niecka. Zajmowała ją słona pustynia. Zachowało się na niej zaledwie kilka jezior wypełnionych gęstą solanką. Cały teren stanowiły spieczone słońcem pustkowia – w najniższych punktach równin abisalnych temperatura mogła przekraczać 40 stopni Celsjusza. Według innych szacunków, najbardziej skrajnych, w pewnych miejscach skwar sięgał nawet 80 stopni Celsjusza. Oczywiście nie było mowy, by cokolwiek przetrwało na takim terenie. Być może zdołały tam przeżyć jedynie jednokomórkowe ekstremofile. To wyjątkowe zdarzenie, podczas którego Morze Śródziemne zamieniło się w pustynię, nazywa się kryzysem messyńskim. Naukowcy właśnie znaleźli nowe dowody wskazujące, że zakończyła go największa w historii powódź. Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Chwilowe – w skali geologicznej – zniknięcie Morza Śródziemnego miało konkretną przyczynę. Było nią zamknięcie dzisiejszego Gibraltaru i odcięcie akwenu od Atlantyku. Bez połączenia z oceanem z czasem morze wyparowało. Jak pojawiło się z powrotem? Przez długi czas naukowcy zakładali, że był to proces stopniowy. Kiedy około 5,3 mln lat temu Gibraltar ponownie się otworzył, basen Morza Śródziemnego zaczął się powoli napełniać. Cały ten proces miał trwać nawet 10 000 lat. Jednak badania prowadzone w 2009 roku w Zatoce Kadyksu postawiły tę teorię pod znakiem zapytania. Znaleziono tam kanały erozyjne, które musiały powstać w wyniku jednego, bardzo gwałtownego zdarzenia. Takiego jak megapowódź. Oszacowano, że …

shutterstock1561345213-af909ca.jpg
width: 1000
height: 600

Mesyna jest nazywana „drzwiami Sycylii”. Starożytne miasto skrywa wiele atrakcji
type: item
date: 2024-12-02T09:22:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: morze śródziemne
subject: sycylia
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: Mesyna jest jednym z najpopularniejszych kierunków wśród turystów, którzy udają się na największą wyspę Morza Śródziemnego, głównie dlatego, że znajduje się tam port obsługujący wielkie liniowce. Należy jednak podkreślić, że miasto pamiętające czasy antyku nie powinno być traktowane wyłącznie jako baza wypadowa do zwiedzania pozostałych części Sycylii. To malownicze miejsce skrywa wiele atrakcji i oferuje niesamowite widoki. Co warto zobaczyć w Mesynie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Mesyna? Historia Mesyny Co zobaczyć w Mesynie? Pogoda w Mesynie Mesyna bywa nazywana „drzwiami Sycylii”. Nic dziwnego. To właśnie tam większość osób rozpoczyna zwiedzanie malowniczej Sycylii. Nie jest to jednak jedno z tych miast, do którego wchodzi się tylko po to, by wyruszyć w dalszą drogę. Pod względem mnogości atrakcji, to malownicze miejsce ma naprawdę dużo do zaoferowania. Gdzie znajduje się Mesyna? Mesyna, trzecie pod względem liczby mieszkańców miasto Sycylii, jest położono w południowo-wschodniej części wyspy, nad Cieśniną Mesyńską. Jej obszar rozpościera się u podnóża malowniczych Gór Pelorytańskich, będących strukturalnym przedłużeniem Apeninów Południowych. Miasto jest dobrze skomunikowane. Z Palermo i Katanii można dostać się tam autostradą A20, a z Kalabrii – promem. Planowana jest budowa mostu o długości 3,6 km, który połączy Mesynę z gminą Villa San Giovanni. Historia Mesyny Historia miasta sięga VIII wieku p.n.e. Właśnie wtedy Grecy założyli na terenie dzisiejszej Mesyny osadę zwaną Zankle. Nazwę, którą można przetłumaczyć jako „kosa” lub „sierp”, zawdzięczała specyficznemu ukształtowaniu zatoki, nad którą powstała. W 396 roku p.n.e. Zankle najechali i doszczętnie zniszczyli Kartagińczycy. W kolejnych latach odbudowana osada przechodziła z rąk do rąk, zupełnie jak hiszpańska Saragossa i wiele innych miast na południu Starego Kontynentu. Miasto znajdowało się we władaniu Mamertynów, Rzymian, Bizancjum i Arabów. W 1060 roku, Sycylię (wraz z Mesyną) podbili i zajęli Normanowie. 126 lat później, gdy Henryk VI poślubił sycylijską księżniczkę Konstancję, wyspa stała się częścią księstwa Szwabii, a następnie – Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1860 roku miasto zostało zajęte przez oddziały Giuseppe Garibaldiego. Miasto wielokrotnie było nawiedzane przez trzęsienia ziemi i tsunami. Największy kataklizm jest datowany na 1908 rok. Silne wstrząsy właściwie zrównały je z ziemią. Zginęło wówczas 80 tys. osób. Z…

mesyna-1-e6d5b42.jpg
width: 1000
height: 667