Wadi El Gemal to wciąż mało znana perła znad Morza Czerwonego. Znajdziesz tu pustynię i rafę koralową
Hipnotyzująca pustynia, niezwykła flora i fauna, do tego wspaniała rafa koralowa. Wadi El Gemal to mało znany zakątek Egiptu.
Spis treści: Królowie pustyni Antycznym szlakiem Bóstwa i szmaragdy Delfiny i namorzyny Góra Gianniego Wadi El Gemal – informacje praktyczne Rozbijamy obóz pod skałą. Wprost na piasku rozkładamy koce, maty i niewielki stolik. Jeden z naszych gospodarzy z ludu Ababdów rozpala ognisko i zaczyna wyrabiać ciasto na chleb. Przepis jest prosty: mąka, woda i sól. Placek trzeba dokładnie ugnieść, potem składa się go na cztery i rzuca na żarzące się palenisko. Resztą węgielków przysypuje się całość. Po dziesięciu minutach wystarczy otrzepać go z popiołu i możemy się cieszyć znakomitym pustynnym pieczywem zwanym tu gabouri. Na stoliku przed nami lądują humusy, baba ganusze, grillowane na ogniu mięsa i warzywa. Czy wreszcie dolmy – nadziewane ryżem i ziołami cukinie oraz papryki. Jesteśmy na Pustyni Wschodniej, w okolicach Abo Ghosoun, kilkanaście kilometrów od wybrzeża Morza Czerwonego – w Parku Narodowym Wadi El Gemal (Dolina Wielbłądów). Dojechaliśmy tu rowerami z ośrodka Gorgonia Beach, który jest świetną bazą wypadową do zwiedzania regionu. Kiedy siadamy do kolacji, błyskawicznie zapadają egipskie – nomen omen – ciemności. Gdy gasną latarki i ognisko, ledwo widzimy siebie nawzajem. Po chwili pojawiają się gwiazdy. Cisza pustyni jest wszechogarniająca i hipnotyzująca. Widok milionów jasnych punktów nad głową – wart każdych pieniędzy. Królowie pustyni Wadi El Gemal to jeden z 29 parków narodowych Egiptu. Powstał w 2003 r. wokół wyschniętej doliny rzecznej El Gemal w celu ochrony unikatowych ekosystemów pustynnych i morskich oraz dzikiej przyrody tej części Egiptu. W 3/4 tworzy go górzysta szaro-brązowa pustynia, a w pozostałej 1/4 – fragment basenu Morza Czerwonego ze wspaniałą i wciąż świetnie zachowaną rafą koralową. Znajdziemy tu największą w regionie populację gazeli, a także 23 inne gatunki ssaków, w tym koziorożce nubijskie czy lisy pustynne, 25 gatunków gadów i 45 osiadłych tu gatunków ptaków. Królami Wadi El Gemal są członkowie żyjącego tu od wieków niegdyś koczowniczego ludu Ababdów. Mieszkają nierzadko w namiotach na pustkowiach i uważają się za potomków starożytnych mieszkańców doliny Nilu, choć w ich kulturze widać też silne wpływy nubijskie czy arabskie. Mówią jednym z arabskich dialektów, choć ich obyczajowość i tradycja znacznie różnią się od stylu bycia osiadłych Egipcjan. Są silnie przywiązani do własnej tożsamości i wierzeń. Wielu z nich nadal żyje w drodze, przemieszczając się sezonowo pomiędzy kolejnymi wadi (dolinami), studniami i pastwiskami. Kilka lat temu rządowa agencja postawiła na pustyni nowe domy dla Ababdów. Starsi mieszkańcy długo nie chcieli się zgodzić na przeprowadzkę. W końcu dali się przekonać. Gdy pracownicy socjalni odwiedzili ich jakiś czas później, zobaczyli dość niecodzienny widok: w mieszkalnych kontenerach czas spędzały… wielbłądy, starszyzna Ababdów zaś spała w namiotach przed domami. Od kilku lat w kamiennym budynku na pustyni oglądać można niewielkie muzeum poświęcone plemieniu – Beyt El Ababda. Jego pomysłodawcą był Gianni Bodini, przyjeżdżający tu od lat włoski fotograf i wielbiciel Pustyni Wschodniej. Podziwiamy tu tradycyjne stroje i rzeczy codziennego użytku: naczynia, narzędzia, poduszki, derki… Jest drewniany wielbłąd „w pełnym rynsztunku” i przykłady miejscowego rękodzieła. Są wreszcie zdjęcia z opisami – w większości autorstwa Bodiniego – z których dowiedzieć się można wiele o historii Ababdów. Od zawsze hodowali tu oni dromadery, kozy i owce. Wynajmowali się jako przewodnicy karawan i wycieczek. Łowili ryby w Morzu Czerwonym i tworzyli unikatową sztukę. Ich kultura jest silnie związana z tą ziemią i naturą. Dokładnie wiedzą, które rośliny mogą być przydatne jako lekarstwa, a które krzewy np. jako szczoteczka i pasta do zębów w jednym. Na pustyni Wadi El Gemal żyje ich ok. 3 tys., w całym Egipcie – ok. 140 tys., drugie tyle w niedalekim Sudanie. Antycznym szlakiem Następnego dnia wstajemy o 4 rano i od razu wsiadamy do dżipa. Jedziemy w głąb pustyni. Po ponad godzinie opuszczamy auto i ruszamy pieszo przez góry – do starożytnej świątyni Sikait. Na początku naszej ery było tu całe ludzkie osiedle. Pozostały po nim ślady domostw i studni. Przede wszystkim jednak miejsce kultu – taki tutejszy odpowiednik jordańskiej Petry, oczywiście w skali mikro. Podczas wędrówki pod nogami widzimy dziesiątki fragmentów glinianych dzbanów, czasem trafia się nawet dobrze zachowane ucho od tego naczynia. – Mają po nawet dwa tysiące lat – wyjaśnia towarzyszący nam Johannes Girardi, włoski menedżer z hotelu Gorgonia Beach i wielki miłośnik Wadi El Gemal, czym wprawia nas w osłupienie. – W czasach rzymskich prowadził tędy popularny szlak handlowy. Wodę transportowano w amforach na grzbietach wielbłądów. Część z nich naturalną koleją rzeczy się stłukła. I do dziś mamy mnóstwo artefaktów po tych wyprawach. Co tylko cieszy archeologów. Szlak, o którym wspomina Johannes, prowadził niegdyś znad wschodnich brzegów Nilu do Morza Czerwonego. Podróżowali nim nomadzi i kupcy. Karawany zwykle pokonywały go w czasie 12 dni. Przewożono zboże, wino, tkaniny i rzymskie monety. Z kolei na zachód wracano z sakwami pełnymi przypraw, kadzidła, kości słoniowej i jedwabiu. Punktem docelowym karawan nad Morzem Czerwonym był port Berenike, z którego towary płynęły nawet do Indii. Dziś w Berenike jest stanowisko archeologiczne, w którym spotkać można również polskich naukowców, w tym dr. Marka Woźniaka z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. Ten fragment Pustyni Wschodniej, który właśnie eksplorujemy, w starożytności znany był jako Mons Smaragdus (Góra Szmaragdów) i słynął z wydobycia tych szlachetnych kamieni. Do dziś zresztą szmaragdowe odłamki można tu znaleźć, o czym szybko się przekonujemy. Mohamed, 11-letni syn naszego przewodnika z ludu Ababdów, co jakiś czas zatrzymuje się przy skałach. Cierpliwie grzebie w ziemi, a potem z dumą pokazuje nam zielonkawe drobinki – nie więcej niż milimetr średnicy, nie mają więc większej wartości, ale są to najprawdziwsze kamienie szlachetne. Dla starożytnych ten rejon był miejscem szczególnym. Szmaragdy miały w świecie rzymskim wyjątkowe znaczenie symboliczne (w wyższych sferach bardzo ceniona była biżuteria z tymi kamieniami), a współczesne Wadi El Gemal było jedynym w całym imperium obszarem ich eksploatacji. Dlatego też pomiędzy I a IV w. n.e. powstała tu cała osada górnicza zamieszkana przez wydobywców, ale też żołnierzy, rzemieślników czy pracowników administracji. Mieszkali tu Rzymianie oraz lokalni nomadzi – z ludu Blemiów. Bóstwa i szmaragdy Świątynia Sikait jest wspomnieniem tamtych czasów. Jej korzeni archeologowie doszukują się już w czasach Ptolemeuszy (wywodząca się z greckiej Macedonii dynastia, która rządziła Egiptem w latach 305–30 p.n.e.), ale rozbudowali ją Rzymianie. Nie ma pewności, któremu bogu była poświęcona. Przypuszcza się, że czczono tu egipskie bóstwa opiekuńcze pustyni i gór albo lokalnych bogów synkretycznych, łączących w sobie wierzenia egipskie i rzymskie. Modlono się o bezpieczeństwo pracujących w kopalniach, uniknięcie chorób i wypadków, a także o powodzenie w wydobywaniu szmaragdów. Świątynia pełniła też rolę religijnego centrum tej izolowanej społeczności. Wchodzimy do wykutego w skale wnętrza Sikait, które ukryte jest za dobrze zachowanymi antycznymi kolumnami. Na ścianach do dziś zachowały się inskrypcje i rysunki naskalne. Dostrzegam kontury wielbłąda, znaki solarne i napisy, a także imiona i nazwiska odwiedzających i archeologów sprzed lat. Na chwilę siadamy przy ognisku, które rozpalili tu napotkani nieopodal przewodnicy Ababdowie. Proponują kawę przyrządzaną w tradycyjny sposób – w metalowym tygielku podgrzewanym cierpliwie na ogniu. Cała ceremonia nazywa się al-jabanah, a kawę zwykle doprawia się przyprawami, zwłaszcza imbirem. Nie odmawiamy. Długo parzony napój jest rewelacyjny. Słodki i mocny. Jedziemy dalej. Mijamy studnie sprzed wieków, stada pasących się dromaderów i z rzadka rosnące akacje. Te ostatnie są kluczowe dla funkcjonowania ekosystemu, ponieważ należą do nielicznych drzew zdolnych przetrwać w skrajnie suchych warunkach. Ich liście i strąki to pożywienie dla wielbłądów, kóz i owiec, ale też schronienie i źródło pokarmu dla ptaków, owadów i drobnych ssaków. Bez akacji nie byłoby pasterstwa Ababdów. Po kilkudziesięciu minutach jazdy na południe krajobraz bardzo się zmienia. To już jakby inna pustynia – z jaśniejszym piaskiem szeroko rozlanym w efektowne diuny. Do tego otoczonym kilkoma warstwami stromych gór. Podziwiamy kremowobiałe wydmy, a także czerwone i pomarańczowe wzgórza, granitowe i bazaltowe formacje skalne. To zdecydowanie najpiękniejszy fragment pustynnej części Wadi El Gemal. Delfiny i namorzyny Kolejny dzień to już całkiem inne wrażenia i pejzaże. Szybką łodzią motorową płyniemy na bezludną wyspę nazywaną tak samo jak park narodowy – Wadi El Gemal. Czysty biały piasek kontrastujący z lazurem wody, a do tego namorzynowe krzewy i kolonie gniazdujących tu ptaków. Obrazek jest iście rajski. – To niezwykły ekosystem. Przyroda jest tu zachowana w stanie nienaruszonym, a jego najcenniejszy element stanowią mangrowce szare, które tworzą tu niewielkie zagajniki tuż przy morskim brzegu. To rzadkie zjawisko w skrajnie suchym środowisku – mówi mi Tamer Mounir, biolog morski związany z egipskim ministerstwem środowiska. – Żyją tu liczne ptaki: mewy, rybitwy, kormorany. To także ważny przystanek dla wielu ptaków migrujących. Tu zatrzymują się podczas swoich przelotów pomiędzy Afryką a Eurazją. Spędzamy ponad godzinę na kontemplacji tego sielskiego krajobrazu, a potem ruszamy na rafę koralową. Tuż obok łodzi płynie z nami stado delfinów. Początkowo widzimy dwa–trzy, z czasem jest ich już kilkanaście, może nawet 20; pierwszy raz w życiu widzę ich tak wiele i tak blisko. Płyną po prawej i po lewej stronie, z przodu i z tyłu – tak jakby tworzyły eskortę naszej jednostki pływającej. Wyskakują ponad powierzchnię i kręcą widowiskowe piruety. Ewidentnie dobrze się bawią! Dopływamy do rafy. Zakładamy maski z rurkami i płetwy, a zaraz potem wskakujemy do wody. Podwodny świat, który się przed nami otwiera, hipnotyzuje tak samo jak pustynne niebo. Koralowce są tu chyba we wszystkich kolorach tęczy: pomarańczowe, żółte, fioletowe, czerwone, niebieskie... Przybierają przy tym najniezwyklejsze kształty: kalafiora, gąbki, wachlarza, gałęzi czy mózgu. W sumie aż 450 gatunków. Do tego falujące ukwiały i glony. Przed moimi oczami defiladę urządziły sobie równie barwne ryby. Błazenek (czyli filmowy Nemo), pokolec, papugoryba, rogatnica, granik, motylkowiec, skrzydlica, rozdymka, ostrobok, barwena, skalar… 1,2 tys. gatunków! A na deser ogromny żółw karetta. Wszystko na wyciągnięcie ręki. Za nimi – zdająca się nie mieć końca błękitna otchłań. Dzień później inne cuda fauny i flory zobaczymy jeszcze w zatoce Qulaan. Podziwiamy krzewy namorzynowe i co najmniej kilkanaście gatunków ptaków. Żyją tu m.in. liczne rybołowy (jeden z nich wita nas efektownym przelotem z potężną rybą w dziobie), czaple siwe, a także endemiczne mewy białookie – bardzo już rzadkie, zagrożone wyginięciem. Góra Gianniego Ostatni dzień w Wadi El Gemal rezerwujemy sobie na położone nieopodal wybrzeża wzgórze El Talayee (162 m n.p.m.), żartobliwie nazywane Górą Gianniego z powodu zaangażowania wspomnianego już fotografa Gianniego Bodiniego w jego popularyzację. Wyruszamy tam wcześnie rano, na długo przed wschodem słońca. Pod górę podjeżdżamy dżipem, a potem czeka nas niezbyt forsowny trekking. Kilkadziesiąt minut później jesteśmy na szczycie. To moment, gdy żarzące się na złoto słońce w towarzystwie wielobarwnych promieni wyłania się znad Morza Czerwonego. Dla takich widoków warto żyć. Wadi el Gemal – informacje praktyczne Dojazd Najlepiej szukać bezpośrednich przelotów z polskich miast do Marsa Alam z biurami podróży. W swojej ofercie ten kierunek mają m.in. Itaka, Rainbow Tours, TUI czy Coral Travel. Z lotniska w Marsa Alam do Wadi el Gemal najlepiej dojechać busem (ok. 1 godz.). Wiza i waluta Wiza kosztuje 25 dol. i można ją kupić na lotnisku w Marsa Alam, zaraz po przylocie. Funt egipski; ok. 13 EGP = 1 PLN. Nocleg Gorgonia Beach Resort, Marsa Alam. Od 2300 zł za 7 dni w opcji all inclusive (bez przelotu). To jeden z dwóch ośrodków wakacyjnych na terenie Parku Narodowego Wadi El Gemal. Pomost hotelowy bezpośrednio graniczy z bogatą rafą koralową, można tu nurkować i snorklować, nie wypływając daleko w morze. Gorgonia szczyci się polityką zrównoważonego rozwoju, jaka tu panuje. W jej ramach pracownicy hotelu raz na tydzień organizują sprzątanie lokalnych plaż – każdy może dołączyć. Aktywnie też edukują mieszkańców okolicy i turystów w dziedzinie ekologii. Transport Na pustynię najlepiej pojechać z lokalnym przewodnikiem z ludu Ababdów. O ich usługi trzeba pytać w recepcji hotelu albo w biurach turystycznych. Koszt to zwykle ok. 100 euro za dzień. Jedzenie Tradycyjna egipska molokhia przygotowywana jest z drobno siekanych liści juty, które gotuje się w bulionie (z kurczaka, królika lub wołowiny), a kluczowa jest tu tasha – miks podsmażonego czosnku i kolendry, który dodaje się na końcu gotowania. Molokhię podaje się z ryżem lub chlebem baladi, a także z mięsem wołowym lub drobiem. Na koshari składają się ryż, makaron, soczewica i ciecierzyca. Całość polewa się intensywnym sosem pomidorowym z czosnkiem i octem, a na wierzch dodaje się chrupiącą smażoną cebulę. Dolma to nadziewane ryżem z aromatycznymi ziołami liście winogron, ewentualnie cukinia lub papryka. Źródło: archiwum NG
Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
Płyty tektoniczne afrykańska i arabska 28 milionów lat temu nie rozstąpiły się. Choć wiele wskazywało na to, że się rozstąpią. Nie nastąpiło oderwanie dawno związanych ze sobą lądów, a Afryka nie powędrowała na środek oceanu. I chociaż myśleliśmy, że ich rozstanie się zatrzymało, to nie mieliśmy racji: ono po prostu spowolniło. I trwa dalej.
Granica między Afryką a Azją od milionów lat pozostaje areną nieustających zmian geologicznych. Najbardziej interesującym regionem jest Zatoka Sueska, którą do tej pory uważano za przykład zatrzymanego riftingu. Najnowsze analizy pokazują jednak, że wciąż się rozszerza – my to po prostu przegapiliśmy. To rzuca nowe światło na przyszłość Ziemi. Zatoka Sueska do dziś się rozszerza, pogłębiając różnice między kontynentami Przez lata uważano, że Zatoka Sueska – łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym – stanowiąca granicę pomiędzy Afryką a Azją jest przykładem tzw. nieudanego riftingu, który przestał ją rozszerzać około. 5 mln lat temu. Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” przeczą jednak tej tezie: rifting, chociaż znacząco spowolniony, trwa nadal. Rozciąganie skorupy ziemskiej w tym miejscu postępuje w tempie ok. 0,5 mm rocznie. Kropla drąży skałę Chociaż może się wydawać, że pół milimetra to niewiele, ale w skali geologicznej ma to ogromne znacznie. To właśnie takie procesy odpowiadają za powstawanie nowych oceanów, prowadzą do trzęsień ziemi czy deformacji powierzchni kontynentów. Jak naukowcy odkryli, że Afryka jednak „ucieka”? Nie da się po prostu zbadać dna. Naukowcy musieli połączyć kilka niezależnych metod badawczych. Przede wszystkim konieczny był szczegółowy pomiar topografii i wysokości raf koralowych, który pozwolił stwierdzić, że są one obecnie wyniesione nawet 18 metrów nad zatokę, pomimo swojego powstania na poziomie morza podczas okresów cieplejszego klimatu. Przeanalizowano także przebieg rzek regionu i ich nietypowe profile – wykraczające poza naturalne kształtowanie przez erozję i wskazujące na wpływ ruchów tektonicznych. Kluczowe okazało się również rejestrowanie niewielkich, ale powtarzających się trzęsień ziemi w głębinach. To wszystko pozwoliło ustalić, że ruchy tektoniczne nadal trwają. Dlaczego Azja i Afryka oddalają się od siebie? Rozdzielanie się kontynentów to skutek złożonej gry sił wewnętrznych planety. W regionie Wielkich Rowów Afrykańskich i Zatoki Sueskiej główną rolę odgrywa tzw. pióropusz płaszcza – pionowy strumień gorącej magmy, który podnosi, rozgrzewa i rozrywa skorupę ziemską od spodu. Takie pióropusze są w stanie deformować litosferę na ogromnych obszarach. Magma nie tylko wpływa na skorupę w sposób ciągły, ale także okresowo pulsuje, przypominając bicie serca planety. Każda taka „pulsacja” powoduje mikrorozciąganie skorupy ziemskiej, co w długiej perspektywie prowadzi do jej pęknięć i rozdzielenia. Proces ten, nazywany riftingiem właśnie, w przyszłości może skutkować powstaniem nowego oceanu. Tak działo się już wcześniej w historii geologicznej Ziemi – właśnie w ten sposób powstało Morze Czerwone. Czemu warto obserwować rifting? To ważny sygnał, że Ziemia pozostaje dynamiczna i zmienna. Powolne oddalanie się kontynentów wpływa na krajobraz, różnorodność biologiczną oraz potencjalne zagrożenia sejsmiczne. Najnowsze metody badawcze pozwalają monitorować te zmiany i przewidywać ich skutki dla ludzi i środowiska. To także klucz do lepszego zrozumienia przeszłości naszej planety. Źródło: Geophysical Research Letters Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
Pochodzenie współczesnych ludzi jest przedmiotem zażartej dyskusji. Analizy genetyczne jako kolebkę naszego gatunku wskazują Afrykę, jednak do tej pory nie było jasne, jak rozprzestrzenił ię oni na inne kontynenty. Czy to możliwe, że kluczową rolę odegrały… owoce morza?
Najnowsze hipotezy zakładają, że Homo sapiens opuścił południowe wybrzeże Afryki – skąd szacuje się, że pochodził – 70 000 lat temu, rozpoczynając największą migrację w historii świata. Pomogło mu w tym wyjątkowe wśród hominidów przystosowanie do przybrzeżnego trybu życia i obecność smakowitych skorupiaków. Jakie dowody przemawiają za naszym przedwiecznym związkiem z morzem? Gdzie pojawili się pierwsi ludzie? Aktualne teorie Przez wiele lat dominowała teoria, że człowiek współczesny – czyli Homo sapiens – pojawił się w Afryce Wschodniej około 200 000 lat temu, a następnie zaczął rozprzestrzeniać się na inne kontynenty. Wskazywały na to analizy szczątków kostnych oraz narzędzi znalezionych na terenie Etiopii oraz Tanzanii. Nie było jak jasne, jak tego dokonał. Ostatnie dekady przyniosły jednak fascynujące odkrycia. Badania genetyczne wskazują na to, że w naszej historii kluczowe mogło być południowe wybrzeże Afryki. Najnowsza hipoteza zakłada, że to właśnie tam, na terenie dzisiejszego południowego Kapsztadu, człowiek współczesny rozwinął nie tylko szereg „nadmorskich” umiejętności, które umożliwiły mu przetrwanie, ale i zaawansowaną kulturę związaną z morzem, dzięki której rozprzestrzenił się na inne kontynenty. Kompleksy przybrzeżnych jaskiń Pinnacle Point i inne miejsca w rejonie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ponieważ stanowią najbardziej zróżnicowany i najlepiej zachowany zapis rozwoju zachowań współczesnego człowieka. Sięga on 162 000 lat wstecz. Wielka wędrówka z południowej Afryki Najnowsza hipoteza podróży z Afryki określana jest mianem „koncepcji migracji przybrzeżnej” i zakłada, że nasi przodkowie opuścili region współczesnego RPA około 70 000 lat temu. Według prof. Alana Whitefielda i jego zespołu badawczego, pierwsi ludzie przez 20 000 lat przemieszczali się wzdłuż wybrzeży wschodniej Afryki, korzystając z bogactw zasobów morskich, i dotarli aż do półwyspu Arabskiego, a stamtąd w dalsze regiony Azji i Europy. Badania genetyczne prowadzone na uniwersytetach w Kapsztadzie, Johannesburgu oraz Oxfordzie wykazały, że to właśnie w południowej Afryce pierwsi ludzie mogli wykształcić umiejętności pozwalające im korzystać z dobrodziejstw morza. Te zaś miały pomóc im w wędrówce wzdłuż wybrzeża. Region dzisiejszego RPA obfitował w schronienia skalne, pożywienie – w szczególności owoce morza i mięczaki, które Homo sapiens musieli nauczyć się zdobywać – a także w surowce (kości) umożliwiające rozwój prymitywnych narzędzi. Analizy genetyczne dowodzą, że korzystanie z zasobów morskich poprawiło dietę pierwszych ludzi i umożliwiło znaczący rozwój ich zdolności poznawczych. Mieli oni przewagę nad tymi hominidami, które polegały wyłącznie na polowaniu i zbieractwie w głębi lądu. Dlaczego pierwsi ludzie opuścili Afrykę? Decyzja o opuszczeniu afrykańskiej kolebki wynikała z wielu czynników, ale dużą rolę odegrały… zmiany klimatyczne. Okresy globalnego ochłodzenia, czyli tzw. epoki lodowcowe, powodowały obniżenie poziomu mórz i umożliwiały odkrywanie nowych terenów. Tak najprawdopodobniej stało się z Morzem Czerwonym, które w wyniku globalnego ochłodzenia drastycznie zmniejszyło swój poziom i umożliwiło przeprawę pierwszym ludziom z Afryki na Półwysep Arabski. Przez pewien czas, po erupcji superwulkanu Toba w Indonezji, na dużych obszarach Ziemi panował także niedobór żywności. Według badaczy to migracje wzdłuż wybrzeża i przystosowanie do życia w sąsiedztwie morza między innymi umożliwiły Homo sapiens przetrwanie. Wygląda na to, że pomogły nam… owoce morza, które do dzisiaj uważamy za luksus. Zdolności adaptacyjne, rozwój skutecznych narzędzi i technologii, a także kultury umożliwiającej tworzenie zaawansowanych struktur społecznych sprawiły, że przedstawiciele naszego gatunku zasiedlili niemal każdy skrawek globu. Warto jednak pamiętać, gdzie ta historia miała swój początek. Źródło: Transactions of the Royal Society of South Africa Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
49-letni Polak utonął w Egipcie. Tragedia nad Morzem Czerwonym
Marsa Alam – popularny egipski kurort – w miniony weekend był świadkiem tragedii. Lokalne służby wyciągnęły z wody ciało 49-letniego turysty z Polski. Sprawą zajmuje się miejscowa prokuratura.
Ciało Polaka znaleziono w sobotę popołudniu w pobliżu popularnego kurortu Marsa Alam. Znajduje się on w południowo-wschodniej części Egiptu, nad Morzem Czerwonym. To niezwykle popularny kierunek wakacyjny dla turystów z naszego kraju. Tragedia w Egipcie Do wypadku doszło niedaleko hotelowej plaży. Według wstępnych informacji mężczyzna miał uczyć się pływać. Egipskie służby nie podają na razie w jakiej odległości od brzegu znajdował się Polak, ani o który dokładnie hotel chodzi. Lekarze stwierdzili, że przyczyną śmierci było uduszenie w wyniku utonięcia. Miejscowa prokuratora cały czas prowadzi jednak dochodzenie. Więcej turystów oznacza więcej wypadków Jak we wszystkich miejscach, do których zjeżdża się dużo ludzi, również w Egipcie zdarzają się tragiczne w skutkach wypadki. Polacy także biorą w nich udział, bo to popularny kierunek wakacyjny z naszego kraju. W Hurghadzie często można usłyszeć język polski, a ilość turystów przyjeżdżająca znad Wisły wzrosła w 2024 roku o niemal 50% w stosunku do roku poprzedniego. I to wszystko mimo napięć regionalnych. Dużo ludzi oznacza więcej wypadków. Pod koniec lipca w wypadku samochodowym w regionie zginęła 41-letnia kobieta i jej 7-letni syn, a w zeszłym roku dwójka Polaków brała udział w katastrofie rejsu nurkowego z Marsa Alam do Hurghady. Na co uważać w Egipcie? MSZ ostrzega W trakcie wszystkich wakacji nad wodą należy zachować ostrożność. W kurortach warto korzystać wyłącznie ze strzeżonych plaż, nie pływać po spożyciu alkoholu czy nie skakać do wód o nieznanej głębokości. Ministerstwo Spraw Zewnętrznych przekazuje dodatkowe informacje dla podróżujących do samego Egiptu. Przede wszystkim odradzane są podróże do gubernatorstwa Synaju Północnego i obszarów sąsiadujących z Libią i Sudanem. Na reszcie terytorium zaleca się szczególną ostrożność. Można spodziewać się także wzmożonych kontroli na ulicach, przy wejściach do kościołów czy muzeów. W Egipcie występuje podwyższone zagrożenie terroryzmem, a MSZ poleca wyjazdy grupowe za pośrednictwem sprawdzonych, certyfikowanych biur podróży. Źródło: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, hurghada24.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
Rosnące temperatury wód Morza Śródziemnego sprawiają, że obce gatunki przedostają się tam przez Kanał Sueski. Szczególnie niebezpieczna jest skrzydlica – drapieżna i jadowita ryba, która nie ma w nowych rejonach naturalnych wrogów.
Morze Śródziemne, jedno z najszybciej ocieplających się mórz świata, doświadcza gwałtownej „tropikalizacji”. Zjawisko to obserwowane jest szczególnie intensywnie u wybrzeży Turcji, Libanu i Izraela, ale coraz częściej także w zachodniej części basenu. Morze Śródziemne się nagrzewa – ryby z południa ruszają na północ Coraz wyższe temperatury wód Morza Śródziemnego sięgająły w 2023 i 2024 roku rekordowych wartości: nawet 32 st. C przy powierzchni oraz 29 st. C na głębokości 30 metrów. Takie warunki sprzyjają inwazji gatunków obcych z Morza Czerwonego. Proces ten nieuchronnie rozpoczął się już w XIX wieku, po otwarciu Kanału Sueskiego. Od czasu jego pogłębienia i poszerzenia w 2015 roku tempo migracji gatunków znacznie wzrosło. Według badaczy każdego roku przedostają się przez Kanał nowe organizmy, które łatwo adaptują się do coraz cieplejszych wód Morza Śródziemnego. Skrzydlica przedostała się przez Kanał Sueski Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jest rozprzestrzenienie się skrzydlicy – drapieżnej ryby z rodziny skorpenowatych. Gatunek ten naturalnie występuje w Morzu Czerwonym, ale teraz stał się liczny u wybrzeży Turcji, w rejonie Antalyi. Instruktorzy nurkowania opowiadają, że dawniej spotykali pojedyncze osobniki, a dziś podczas jednego nurkowania widzą ich kilkanaście. Skrzydlica, pozbawiona naturalnych wrogów w Morzu Śródziemnym, stanowi poważne zagrożenie dla lokalnej ichtiofauny – niektóre mniejsze gatunki ryb, jak babki, niemal przez nią zniknęły. Do 2100 roku będzie jak w tropikach Profesor Gil Rilov z Oceanographic and Limnological Research Institute w Izraelu podkreśla, że sytuacja we wschodniej części Morza Śródziemnego jest ostrzeżeniem dla całego jego basenu. Wiele rodzimych gatunków już zniknęło, a proces postępuje szybko. Skrzydlica nie jest jedyna. Kolejny przybysz z Morza Czerwonego – sygan marmurkowy (Siganus rivulatus) – był obserwowany nawet w okolicach Malty, ponad 1700 km od Kanału Sueskiego. Badania wskazują, że wędrówka gatunków jest coraz bliższa także w odwrotnym kierunku – z Atlantyku przez Cieśninę Gibraltarską. W pesymistycznym scenariuszu do roku 2100 całe Morze Śródziemne może ulec „tropikalizacji”, czyli przekształcić się w ekosystem podobny do tropikalnych mórz i oceanów. Skutki są trudne do przewidzenia. Z jednej strony pojawiają się gatunki atrakcyjne z punktu widzenia nurkowania czy rybołówstwa, z drugiej grozi to gwałtownym zachwianiem równowagi ekosystemów i zanikaniem gatunków rodzimych, w tym endemicznych. Największe zagrożenie wynika z braku naturalnych drapieżników które mogłyby regulować liczebność inwazyjnych ryb. W Morzu Czerwonym na skrzydlice polują np. rekiny i barakudy. Przyszłość Morza Śródziemnego rysuje się więc niepokojąco – jego ekosystem z pewnością znacząco się zmieni w najbliższych dekadach. Źródło: PNAS Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Egipt rozpoczął program śledzenia rekinów przez GPS. Czy turyści będą bezpieczniejsi?
Rekiny z Morza Czerwonego zostały wyposażone w nadajniki GPS. Od tej pory aktywność tych 9 osobników może być śledzona w czasie rzeczywistym. W ten sposób Egipt za jednym zamachem dba o bezpieczeństwo turystów i zbiera ciekawe naukowe dane o zwyczajach tych drapieżników.
Spis treści Egipskie rekiny są śledzone satelitarnie Rekiny w Egipcie: ważne drapieżniki i atrakcja turystyczna Morze Czerwone to raj dla ryb, także rekinów Egipt rozpoczął pilotażowy program monitorowania rekinów w Morzu Czerwonym z wykorzystaniem technologii satelitarnej, jak poinformował portal „Egypt Independent”. Celem jest m.in. poprawa bezpieczeństwa nurkujących i kąpiących się turystów. Jednak groźne incydenty z udziałem rekinów są w Egipcie niezwykle rzadkie. Egipskie rekiny są śledzone satelitarnie Projekt, wspierany przez ministerstwo środowiska, polega na instalacji urządzeń śledzących na żarłaczach tygrysich i białopłetwych - kluczowych gatunkach tego regionu. Do tej pory wyposażono w nadajniki dziewięć osobników złowionych, oznakowanych i swobodnie wypuszczonych w rejonie Marsa Alam. W tej okolicy odnotowano sporadyczne ataki rekinów na ludzi. Cel programu to nie tylko poprawa bezpieczeństwa, ale także zrozumienie wzorców migracji i zachowań rekinów w basenie Morza Czerwonego. Satelitarne śledzenie w czasie rzeczywistym pozwala naukowcom analizować ich trasy, głębokość zanurzenia i częstotliwość odwiedzin obszarów turystycznych. Zdobyte dane nie tylko wzbogacą naukową wiedzę, ale i pomogą w opracowaniu strategii ochrony przyrody. Pomogą też w minimalizacji kontaktów między ludźmi a rekinami. Rekiny w Egipcie: ważne drapieżniki i atrakcja turystyczna Minister środowiska Jasmin Fuad podkreśliła, że rekiny pełnią istotną rolę jako szczytowe drapieżniki, mając fundamentalne znaczenie dla równowagi ekosystemu Morza Czerwonego. Poza tym przyciągają turystów. W Egipcie rozwija się turystyka morska, w tym nurkowanie z rekinami w kontrolowanych warunkach. Popularne kurorty, jak Sharm el-Sheik i Hurghada, często odwiedzane także przez Polaków, oferują nurkowanie i snorkeling z rekinami, prowadzony przez licencjonowanych przewodników. Morze Czerwone to raj dla ryb, także rekinów Rekiny występują w Morzu Czerwonym powszechnie, choć ich spotkania z ludźmi są stosunkowo rzadkie. Morze to, położone między Afryką a Azją, charakteryzuje się ciepłymi, przejrzystymi wodami i bogatą bioróżnorodnością, co sprzyja obecności wielu gatunków rekinów. Można tu spotkać m.in. żarłacze tygrysie, żarłacze białopłetwe, a nawet łagodne rekiny wielorybie, czyli największe ryby świata. Rekiny często występują w pobliżu słynnych raf koralowych Morza Czerwonego, gdzie polują na ryby. Źródło: Egypt Independent, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Późny urlop w Egipcie? Tydzień w Marsa Alam to gwarancja odpoczynku i relaksu
Jesienią w Egipcie czekają na was delfiny i cały fascynujący podwodny świat Morza Czerwonego. A także beduińskie wioski, quady, którymi można szaleć po pustyni i błogi relaks.
W tym artykule: All inclusive w Marsa Alam Snorkowanie w Morzu Czerwonym Relaks w Egipcie Wioska Beduinów Port Ghalib Pływanie z delfinami Atrakcje dla najmłodszych Do Marsa Alam poleciałam na tydzień. Wróciłam z tkanym dywanem, orientalną pufą, kaszmirowym szalem, maską do snorkowania i przeczytaną 500-stronicową książką. Wróciłam odprężona, wypoczęta i opalona. Okazało się, czego nie podejrzewałam wcześniej, że wyjazd all inclusive może być nie tylko ciekawym doświadczeniem. Może też odbyć się wyłącznie na moich zasadach – mimo że byłam częścią grupy. All inclusive w Marsa Alam Marsa Alam to spokojny, dość młody kurort na południowym wschodzie Egiptu. Położony na rozległych terenach Pustyni Arabskiej – wzdłuż riwiery Morza Czerwonego, po której co paręnaście kilometrów rozsiane są hotele-miasteczka. W drodze z lotniska nie sposób ich przegapić, bo zwykle prowadzą do nich palmowe aleje, które widać już z daleka. W jednym z nich miałam spędzić kolejne siedem dni, o nic się nie martwiąc. Trzy posiłki dziennie, otwarty całą dobę bar z napojami, baseny, masaże, plaża z parasolami i leżakami – tylko się relaksować. Podobnie jak większość tego typu resortów, mój hotel okazał się przy okazji samowystarczalną twierdzą z centrum handlowym, opieką medyczną, aptekami i restauracjami, w których po zmroku zaczyna kwitnąć tzw. życie towarzyskie. Masz ochotę potańczyć? Idziesz na dancing. Wolisz raczej spokojniejszy wieczór – udajesz się pokaz tańca lub koncert pod gwiazdami. A jeśli chcesz po prostu posiedzieć przy barze – kelner poda ci, na co tylko masz ochotę – słyszę w recepcji. W drodze do pokoju (w domku nr 1124) minęłam zwinne instruktorki aerobiku i nieco tajemniczego jogina z pokaźnym kokiem na głowie. Rozgrzewali się przed pierwszymi zajęciami, które startowały codziennie tuż po śniadaniu. Po całym resorcie krążyły też meleksy, żeby przypadkiem nie dźwigać samemu walizek lub absolutnie nie iść piechotą z domku do restauracji. A tych było kilka do wyboru, każda serwowała inny rodzaj kuchni. Snorkowanie w Morzu Czerwonym To teraz zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie, że unosicie się po idealnie ciepłych, turkusowych wodach niczym lekki materac. Zanurzacie głowę, a pod stopami rozpościerają się wielobarwne rafy, między którymi kolorowe ryby urządzają gonitwy. Kogo tu nie ma: najeżone skrzydlice, żółte chetoniki, rozgwiazdy. Zdaje się, że są też koniki morskie, a te mieniące się na różowo stworzenia to jak nic papugoryby. Bezpośredni dostęp do morza, który ma większość tutejszych hoteli, także mój – już pierwszego dnia okazał się błogosławieństwem. Woda w lagunie sięgała zaledwie kolan, więc nie trzeba było być mistrzem kraula czy żabki, by poczuć się w niej bezpiecznie. Wystarczyło włożyć maskę do snorkowania (ja kupiłam swoją w hotelowym sklepie za ok. 100 zł), zanurzyć twarz w wodzie i relaksować się, bez końca podglądając fascynujące życie przybrzeżnych raf. Zwykle snorkowałam wczesnym rankiem, kiedy cały resort odsypiał szaleństwa poprzedniego wieczora. A po pływaniu suszyłam ciało i włosy, spacerując wzdłuż plaży, słuchając morza i strasząc widłonogi. Te skorupiaki mają po cztery pary nóg i zasuwają po kamieniach jak opętane. Jak tylko zauważą, że są obserwowane, zamierają w bezruchu na długie minuty. Relaks w Egipcie Te wszystkie poranne przyjemności – ze snorkowaniem i gonieniem widłonogów szybko weszły mi w krew. Czasami też siadałam na molo (każdy tutejszy hotel ma swoje) i czytałam książkę. Lubiłam też poranne przechadzki po ośrodkach, które każdego dnia dość leniwie budziły się na nowo. Podglądałam, jak ogrodnicy przycinają kwiaty, a kelnerzy szykują się do przyjęcia pierwszych gości: nakrywają do stolików, znoszą tace z humusem, pomidorami, pieczywem i owocami, rozkładają stanowiska z grillem i lodami. W powietrzu towarzyszyły mi zapraszające zapachy lekko przypalonej kawy i pomarańczy. Snorkowanie, spacery, spanie, snorkowanie, spacery, czytanie książki – tego typu relaks był mi potrzebny. Ale nie byłabym sobą, gdybym któregoś dnia nie zechciała więcej. Wioska Beduinów Ponieważ hotele w Marsa Alam oferują wszystko, co niezbędne do biernego wypoczynku, nie ma potrzeby ich opuszczać. Ale oczywiście można. W pierwszej kolejności postanowiłam odwiedzić położoną między pobliskimi górami wioskę Beduinów. Wycieczka z przewodnikiem kosztuje ok. 250 zł i można ją kupić w hotelu. – Pojedziemy jeepem, bo droga będzie wyboista. Gotowa? – zapytał mnie Mohamed, który był moim opiekunem w podróży. Pochodzi z Kairu, ale pracuje tu. Mówi świetnie po angielski, niemiecku i rosyjsku, uczy się też polskiego. Jak wszyscy tu Egipcjanie jest szalenie uprzejmy, pomocny i uśmiechnięty. I lubi dużo mówić – po drodze opowiada, że teren, którym właśnie jedziemy w pewnym sensie należy do Beduinów, a na pewno sprawują nad nim pieczę. Dlatego zanim powstanie tu nowy hotel, inwestor musi uzyskać ich zgodę. Przed laty ich plemiona prowadziły wyłącznie koczowniczy tryb życia, mieszkali w namiotach, hodowali bydło, wielbłądy, utrzymywali się z handlu wymiennego. Dziś żyją głównie z turystów, którzy kupują od nich rękodzieło, herbaty, przyprawy czy perfumy. Rzeczywiście droga robi się coraz bardziej wyboista, jeep skacze po pagórkach jak wesoły zając, zostawiając za sobą tabuny kurzu. Wjeżdżamy w dość wysoki teren, samochód lawiruje pomiędzy skałami w kolorze ochry. Gdyby nie było tak upalnie, wysiadłabym i poszła na trekking, bo góry wydawały się przyjazne dla takich piechurów jak ja. Droga warta jest jednak zachodu, bo na miejscu witają nas kozy, wielbłądy i weseli Beduini, którzy zapraszają do namiotów. W jednym serwują słodką mocną herbatę i pieczony na miejscu chleb. Inny wypełniony jest po brzegi koszykami pełnymi przypraw. W kolejnym Beduin w długim lnianym suknie proponuje mydła, olejki i perfumy, a w następnym bransoletki i naszyjniki. Sprzedawcy są akuratni i cierpliwie prezentują swoje towary. Nie ma tu mowy o nachalności. Słońce powoli zachodzi, ochrowe skały mienią się teraz na czerwono. Idealną ciszę przerywa rytualny taniec mężczyzny w kolorowej spódnicy. Wygląda jakby obracał się w powietrzu. – Zapraszam na pokaz tanoury – szepcze mi do ucha Mohamed, prowadząc pod niewielką scenę ustawioną za namiotami, na której wywija tancerz. – Wykonuje ok. 70 obrotów na minutę. To dla Beduinów rodzaj medytacji i modlitwy w jednym, zbliżenie z Bogiem – ciągnie mój opiekun, a ja zamieram w bezruchu, patrząc na ten spektakl. Port Ghalib Tu można zostawić całą wypłatę – pomyślałam, kiedy stanęłam w Porcie Ghalib (swoiste centrum Marsa Alam), a dokładnie przed sklepem z dywanami. Za chwilę miałam stąd popłynąć łodzią na pobliskie rafy, by posnorkować na otwartym morzu. Tymczasem uroczy Egipcjanin, widząc moje zainteresowanie jego towarem, zaczął rozkładać przede mną różnej wielkości dywany – tkane, skórzane, włochate. Oczy zaświeciły mi się na widok kolorowego tkanego i pasującej do niego skórzanej pufy – byłam gotowa zapłacić cenę wyjściową, ale przyjaciółka, która stała tuż za mną szepnęła mi do ucha, że nie wypada, muszę się potargować. Po kwadransie okazało się, że jestem mistrzynią zbijania ceny. Wyszłam bowiem ze sklepu z dywanem i pufą, za które zapłaciłam jedną czwartą proponowanej stawki. W kolejnym sklepiku poszło równie gładko – chociaż cenę za jedwabny szal zbiłam zaledwie o połowę. Już prawie byłam przekraczałam próg cukierni z egipskimi łakociami, kiedy zawołał mnie Kadir: – Ag, wskakuj na łódź, wypływamy! Pływanie z delfinami Kadir z kolei miał pod opieką grupę zapaleńców (w tym mnie), którym zachciało się snorkować wśród jeszcze bogatszych niż przyhotelowe rafach. Całodniowa wycieczka z lunchem na statku i ze sprzętem do snorkowania kosztuje ok. 400 zł i też można ją kupić w resorcie. Cała naprzód. Morze Czerwone jest gładkie jak tafla lodu i idealnie seledynowe jakby ktoś je pokolorował. Rozkładam ręcznik na górnym pokładzie i przez kolejne trzy godziny rejsu czytam i drzemię. Na zmianę. I całkiem zapominam o snorkowaniu, kiedy znów słyszę donośny głos Kadira, który prosi, by w tej chwili wkładać kamizelki oraz maski i wskakiwać do wody. Jestem lekko oszołomiona, ale robię to, co inni. I po minucie już wiem, co się dzieje. Pod moim brzuchem, dosłownie na wyciągnięcie dłoni przepływa stado delfinów. Są czarno-szare, płyną równiutko, dwa prowadzą, reszta nieco dalej. Nagle z gracją zaczynają tańczyć i zawracają w naszą stronę. Znów są pod nami, by za chwilę znów zawrócić. Z zachwytu brakuje mi tchu. Przypłyńcie jeszcze, mówię do siebie, ale one są już daleko. Wdrapuję się na pokład statku, a łzy same spływają mi po policzkach. To stado delfinów było chyba najpiękniejszym widokiem, jaki kiedykolwiek widziałam. Niczego więcej nie pamiętam z tamtego dnia. Atrakcje dla najmłodszych Hotele w Marsa Alam mają w ofertach także cały wachlarz atrakcji-animacji dla najmłodszych. – Przyjechałem tu po raz pierwszy z dwójką dzieci. Natalka ma 6 lat, a Szymek 10 – opowiada Marek Dąbkowski z Warszawy. – W hotelu mamy kilkanaście basenów do wyboru, i to było moim głównym kryterium, które brałem pod uwagę, wybierając Marsa Alam. W taki upał dzieciaki muszą się jakoś schłodzić. Na pytanie, jakie zabawy proponują animatorki, Marek wymienia na jednym wdechu: – Strzelanie z plastikowego łuku, konkursy z drobnymi nagrodami, rysowanie, zawody sportowe, karaoke, tańce. Mogę zostawić Natalkę czy Szymka prawie na cały dzień, a one wracają zachwycone i przy kolacji już myślą o kolejnym dniu zabawy – śmieje się mój rozmówca. Dziecka nie trzeba nawet zaprowadzać na zajęcia, bo animatorzy zbierają je z domków. I, co ważne, animacje prowadzone są w kilku językach. Marek podkreśla też, że świetną alternatywą dla zajęć jest całodniowe safari, na które zabrał dzieciaki. Najpierw szaleli quadami po pustyni, potem jeździli na wielbłądach i jedli kolację pod gwiazdami. Za całodniową wycieczkę dla trzech osób Marek zapłacił 600 zł. I dawno nie mieli równie udanych wakacji. Korzystałam z usług biura Join UP! Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Morze Czerwone jest pełne skarbów. Podczas ostatniej wyprawy udało nam się kilka znaleźć
Na 27 kilometrach jordańskiego wybrzeża szukaliśmy skarbów na lądzie i w Morzu Czerwonym dla całej rodziny. I wcale nie trzeba zaklęć, żeby je odnaleźć.
W tym artykule: Akaba nocą Snorkelingowe safari Plaże i akwarium Forteca otoczona palmami Niespodzianka Amira Po trzech dniach na pustyni Wadi Rum docieram nad Morze Czerwone, do zatoki Akaba. Dawno mnie tak nie ucieszył widok wody i jej słony zapach. Zrzucam z siebie ubranie zakurzone czerwonym piaskiem pustyni i wskakuję do wody. Jest połowa grudnia, słońce grzeje przyjemnie, choć morze orzeźwia jak świeży sok z granatu, który wypiłem na przydrożnym straganie. To niesamowite, że wystarczy godzina jazdy autem, żeby krajobrazy jak na Marsie zmieniły się w rajską zatokę i gwarne miasto. Taka jest właśnie Jordania – zaskakuje nas od kilkunastu dni bardzo pozytywnie swoją różnorodnością i zabytkami. Przemierzam ten kraj na własną rękę razem z sześcioletnią córką i żoną, trochę jak współcześni nomadzi, korzystając z lokalnego transportu i życzliwości ludzi. Akaba nocą Jest wieczór, mieszkańcy Akaby robią zakupy na targowisku. Dołączamy do nich w poszukiwaniu owoców i jordańskich przysmaków. – Ahlan wa sahlan! („witam serdecznie”) – mówi z uśmiechem właściciel małej piekarni w Akabie i zaprasza nas do środka. Ola, moja córka, wkracza śmiało do wypełnionego zapachem świeżego chleba i karmelizowanego cukru pomieszczenia. Tak, mieliśmy też kupić chleb. Już po chwili jesteśmy na zapleczu piekarni zaciekawieni, jak wygląda wyrabianie różnego rodzaju baklaw czy przysmaku z cienkiego ciasta, serka i pistacji zwanego tu kanafeh. Ola na powitanie dostaje mały okrągły chleb typu pita prosto z pieca. Kupujemy ich kilka więcej i do tego słodki deser w postaci kawałków baklawy. Słodki to mało powiedziane. Diabelnie słodki. Ocieka miodem i szybko muszę kupić gorzką kawę z kardamonem, a już taki zestaw smakuje wybornie. Akaba to jedyne nadmorskie miasto w Jordanii. Jest stosunkowo czyste i nowoczesne, a dobre hotele są wkomponowane w starą strukturę miasta. Na głównym deptaku królują małe sklepy i jadłodajnie. Pędzą motocykle i auta, czuć ducha portowego miasta, więc słowo „kurort” do niego nie pasuje. Wystarczy przejść kilka przecznic i oddalić się od głównej ulicy, żeby zobaczyć, jak żyją mieszkańcy Akaby. W pewnym momencie natrafiamy na tajemniczy seans. Ciemny zaułek rozbrzmiewa muzyką i fleszami światła. Podchodzimy bliżej, a na plastikowych krzesłach siedzą mężczyźni niczym w kinie plenerowym. Popijają kawę i herbatę wpatrzeni w stary wielki telewizor zawieszony na ścinanie. Tajemniczy seans okazuje się oglądanym przez nich 27 845. odcinkiem opery mydlanej jordańskiej wersji „Mody na sukces”. Po porostu męska rozrywka po pracy i spotkanie towarzyskie w jednym. Chodzę po Akabie z całą rodziną i czuję się tu bezpiecznie. Z torbami pełnymi chleba i owoców wsiadamy do busa, który zawozi nas do hotelu. Poznaj smak tradycyjnej jordańskiej kuchni [PRZEPISY] Wybierając się w podróż do Jordanii nie sądziłam, że będzie coś, co zachwyci mnie bardziej niż sama Petra. Niespodzianką okazała się jordańska kuchnia, która uwiodła mnie od pierwsz... Snorkelingowe safari Mieszkamy kilka kilometrów za Akabą, w jednym z nadmorskich hoteli. 27 km pustynnej linii brzegowej jordańskiego wybrzeża zatoki może wydawać się małym skrawkiem lądu, ale został on mądrze podzielony na strefę industrialną z wielkim portem tuż przy mieście i część rekreacyjno-hotelową, rozciągającą się za nim w kierunku granicy z Arabią Saudyjską. Na całym wybrzeżu dominuje niska zabudowa, stylizowana często na orientalną. Nie ma drapaczy chmur i patodeweloperki. Prawdziwe skarby kryją się jednak pod wodą. I na te skarby rafy koralowej czaimy się jak rekin na swoją zdobycz. Z naszego hotelu idziemy kilka kilometrów po plaży niczym minikarawana z widokiem na góry i zatokę Akaba. Zaopatrzeni w maski, rurki i płetwy docieramy do miejsca zwanego Japońskim Ogrodem, bo taki przydomek dostała najsłynniejsza przybrzeżna rafa i spot snorkelingowy. Nazwa wzięła się od niezwykłego ukształtowania rafy i skał, przypominającego harmonijne budowle japońskie połączone z naturą. Rafa rozciąga się tuż przy brzegu i przypomina wielki kolorowy stół zanurzony w płytkiej wodzie. Widzę, jak przepływają obok nas nastroszone skrzydlice i niebieskie rogatnice. W pewnym momencie wynurzamy się i Ola krzyczy: – Tato, zobacz, ta kolorowa linka jakoś dziwnie się rusza! Znów dajemy nura i Ola wskazuje palcem coś, co przypomina węża morskiego. Okaz spokojnie patrolował rafę, poruszając się zygzakiem, i miał ciemne cętki. Chwilę przed nurkowaniem sprawdziłem, co może czyhać pod wodą, i ponoć w Morzu Czerwonym nie ma węży morskich ze względu na wysokie zasolenie. Wychodzimy na brzeg, opisuję zdarzenie i pytam instruktora nurkowania, który ściąga właśnie butlę, co to było? – Faktycznie, nie ma węży morskich w Morzu Czerwonym, ale to był węgorz plamisty. Naśladuje jadowite gady, poruszając się jak wąż. Zupełnie niegroźny – objaśnia instruktor. Zanurzamy się w innym miejscu – podwodnym muzeum militarnym. Zatopiono tu kilka starych czołgów, dżipów i śmigłowiec, tworząc atrakcję dla płetwonurków. Najpłycej jest czołg i z powierzchni w słoneczny dzień całkiem nieźle go widać podczas snorkelowania. Wolę jednak obserwować podwodną naturę. Przybrzeżne wody zatoki Akaba należące do Jordanii słyną z wielu miejsc do nurkowania, ale trzy są szczególnie wyjątkowe. Rainbow Reef („tęczowa rafa”) słynie z niezwykłych odcieni podwodnych skał, ale ważne, żeby obserwować ją w pełnym słońcu. King Abdullah Reef („rafa króla Abdullaha”) została tak nazwana na cześć jordańskiego króla otoczonego wyjątkową czcią i szacunkiem. Przypływają żerować na niej żółwie szylkretowe, a spot nurkowy charakteryzuje się bardzo dużym zagęszczeniem koralowców i jest idealnym miejscem do fotografii podwodnej. Trzecie miejsce zwane Power Station wyróżnia bogactwo ryb, w tym rekinów. Plaże i akwarium Mieszkańcy Akaby upodobali sobie plażę w nadmorskim centrum Akaby zwaną Al-Ghandour Beach i oddaloną o kilka kilometrów Southern Beach w pobliżu Aqaba Aquarium. W weekendy bywają zatłoczone. Przeciskamy się między grillującymi rodzinami, piknikującymi młodymi ludźmi i dopiero po chwili znajdujemy kawałek piasku, żeby przysiąść. Panie wchodzą do wody w burkini, czyli stroju kąpielowym zakrywającym szczelnie całe ciało. Niektóre stroje mają duże logotypy znanych firm sportowych i odzieżowych. Ich eksponowanie jest w modzie. Eksponowanie ciała już nie. Na plaży Southern Beach klasyczne bikini nie jest wprawdzie zakazane, ale może być uznane za co najmniej niestosowne w tym miejscu. Co odważniejsze kobiety narażone są na komentarze, zaczepki lub mogą zostać dokładnie obfotografowane i oplotkowane przez ciekawskich. Czy zatem Jordania nadaje się do swobodnego plażowania w stylu śródziemnomorsko-bałtyckim? Owszem. Po prostu trzeba uszanować różnice kulturowe, a komfortowo można poczuć się w na plażach hoteli i resortów. Są one do tego dokładnie sprzątane, a twardy żwir zastąpiono miękkim piaskiem. Z plaży Southern Beach idziemy do nieodległego Aqaba Aquarium. W jej kompaktowych akwariach zgromadzono żywe skarby Morza Czerwonego, bo właśnie stąd przeniesiono wypełniające je morskie okazy. Może nie imponuje wielkimi taflami szkła, ale pełni także ważną rolę edukacyjną. Mijamy grupkę dzieci z panią nauczycielką, która tłumaczy im kruchość morskiego ekosystemu i wyjaśnia, dlaczego warto go chronić. Forteca otoczona palmami Łapiemy taksówkę spod akwarium i po kilku minutach jesteśmy w starej Akabie. Nabatejczycy, którzy zbudowali Petrę i władali tą częścią świata ponad 2 tys. lat temu, nazywali to nadmorskie miasto Ayla. Dziś wiele hoteli i restauracji nosi tę nazwę, ale po Nabatejczykach nie ma śladów. Krzyżują się tu, jak niegdyś, przed wiekami, ważne szlaki handlowe, kiedy Akaba była przystanią w drodze kupców i pielgrzymów podążających wówczas z Damaszku, przez Palestynę, do Mekki. Dla ich ochrony wybudowano fortecę, której kamienną bramę właśnie przekraczamy. Według legendy jeden z budowniczych z beduińskiego plemienia Howeitat wyrył swoje imię pod kamiennym progiem fortu. Gdy w późniejszych latach doszło do sporu między klanami o to, kto jest właścicielem twierdzy, oznajmił on: „Ja mam prawo do tego fortu, bo go budowałem”. Nie uwierzono mu jednak. Wtedy przemówił: „Odwróćcie kamień na progu”. I faktycznie było tam wyryte jego imię, a on objął władzę. Umocniona warownia była w tym miejscu już w średniowieczu, ale obecny kształt pochodzi z XVI w., kiedy miastem władali sułtani mameluccy. Duże wrażenie robi odrestaurowane wejście z kamiennych bloków. Wewnątrz chodzimy po ruinach murów otoczonych palmami, zaglądamy do podziemnych komnat. Dzieła zniszczenia dokonały jordańskie plemiona pod wodzą Lawrence’a z Arabii w 1917 r., podczas powstania przeciwko Osmanom, kiedy odbiły twierdzę, burząc ją niemal doszczętnie od strony morza. Niespodzianka Amira Pustynia Wadi Rum, zamki krzyżowców, Morze Martwe i Czerwone – te skarby podziwia się z ogromną przyjemnością także z powodu niezwykłej otwartości i gościnności Jordańczyków. Przekonaliśmy się o tym pewnego dnia, kiedy spotkaliśmy Amira i jego rodzinę. Amir jest chrześcijaninem z Madaby, gdzie prowadzi hotel Madaba. Siedzimy na tarasie, pijemy jordańskie wino i rozmawiamy o tym, jak rodzina królewska dba o kraj, a państwo jordańskie ze swoimi ośmioma milionami mieszkańców przyjęło 2 mln uchodźców. Ceny poszły w górę. Ale Amir stara się patrzeć w jasną stronę życia i łapie jego pozytywy. W pewnym momencie wchodzi jego żona z tortem, rozlega się „Happy birthday to you”, a zaraz potem w arabskiej wersji. Jesteśmy zaskoczeni i wzruszeni. Dowiedzieli się, że nasza córka ma urodziny, i zrobili jej niespodziankę. Po raz kolejny przekonuję się, że podróżowanie z dzieckiem po Jordanii nie dość, że nie nastręcza żadnych problemów, to otwiera jeszcze mocniej serca Jordańczyków i wiele zamkniętych drzwi.
Wakacje w Egipcie. Jak najlepiej wykorzystać last minute w Sharm el Sheikh, czyli Zatoce Starca?
Tanio, blisko, egzotycznie i atrakcyjnie. Oto największe atuty wypoczynku nad Morzem Czerwonym w Sharm el Sheikh. Jak spędzić udane wakacje w Egipcie?
W tym artykule: Co się kryje w Zatoce Starca? Z wizytą u Beduinów Miejsce kultu trzech religii Raj nie tylko dla nurków Rafa koralowa z bliska Inne oblicze Egiptu Czas pamiątek Myśląc o wakacjach w Egipcie, najczęściej wybór pada na Kair czy Hurgadę. Warto jednak dodać jeszcze jedno miasto leżące w południowej części Półwyspu Synaj – Sharm el Sheikh. Dlaczego akurat tam? Między innymi dla niewygórowanych cen pobytu oraz coraz szerszej siatki połączeń lotniczych oferowanych z Polski. Kurort ten znajduje się w suchej subtropikalnej strefie. Temperatura w miesiącach letnich nie spada poniżej 31 stopni. Najlepiej jednak wybrać się tam od października do maja. Wtedy temperatury w ciągu dnia oscylują wokół 23–29 stopni C, a nocą spadają do 23 st. C. Ja odwiedziłem Sharm w lipcu, kiedy panuje największy upał, ale za to rafa koralowa jest najpiękniejsza. Co się kryje w Zatoce Starca? Położone w azjatyckiej części Egiptu Sharm el Sheikh w języku polskim oznacza Zatokę Starca, co często błędnie tłumaczone jest jako Zatoka Szejka. Co ciekawe, potocznie znane też jest jako „Miasto pokoju” z powodu licznych międzynarodowych konferencji dotyczących bezpieczeństwa i spotkań dyplomatów, które się tu odbywają. Sharm el Sheikh, niegdyś wioska rybacka, przekształcona w bazę wojska egipskiego, obecnie uważane jest za największe centrum turystyczno-wypoczynkowe na Półwyspie Synaj. Wiele osób przybywając tu decyduje się na all Inclusive. Ja jednak lubię aktywnie spędzać czas, dlatego zdecydowałem się na liczne atrakcje, jakie oferuje miasto i najbliższa okolica. Skorzystanie z oferty biura Join UP! okazało się dobrym rozwiązaniem. Po wyjściu z lotniska czekał na mnie egipski przewodnik Mohammad, ku mojemu zaskoczeniu, mówiący po polsku. Z racji, że miasto jest nieduże i mało ruchliwe (zamieszkuje je około 73 000 ludzi), dojazd z lotniska do hotelu Savoy zajął około piętnastu minut. Nie zabawiłem tam jednak długo. Spragniony wrażeń skorzystałem z oferty El Sherif Safari i wybrałem się na… pustynię. Gdy przekraczaliśmy granicę miasta w drodze na safari, zatrzymała nas kontrola. Widok żołnierzy sprawdzających autobusy i dokumenty to tutaj standardowe procedury. W końcu spokój i bezpieczeństwo są tu priorytetem. Z wizytą u Beduinów Pobliską pustynię można zwiedzić na quadzie, buggy bądź wielbłądzie. Ceny, w zależności od środka transportu wahają się między 25 a 40 euro. Miłośnicy zawrotnych prędkości na pewno zdecydują się na pierwsze dwie propozycje. Trzeba jednak pamiętać o odpowiednim ubraniu, okularach przeciwsłonecznych i dobrym nakryciu głowy. No chyba, że lubimy silny wiatr we włosach. Dodatkowo polecam założyć długie spodnie, bowiem silniki quadów mocno się nagrzewają i można czuć spory dyskomfort. Blisko półgodzinna jazda pomiędzy gigantycznymi formacjami skalnymi o zachodzie słońca daje poczucie, jakbyśmy znaleźli się na innej planecie. Cała podróż zwieńczona jest wizytą u mieszkających na pustyni Beduinów. Żyją oni w namiotach splecionych z kolorowych dywanów i koców. Pomimo wysokich temperatur, mały chłopiec poczęstował mnie habakiem. Czyli herbatą o charakterystycznym aromacie, na który składa się bazylia z miętą. W pierwszej chwili pomyślałem, że to szaleństwo pić tak gorący napój, jednak ugasił on pragnienie w zaskakująco szybkim tempie. Miejsce kultu trzech religii Ponieważ jestem pasjonatem wspinaczek górskich, zdecydowałem się wybrać na nocną wędrówkę na Górę Synaj. To na niej, według Starego Testamentu, Mojżesz otrzymał kamienne tablice z dziesięciorgiem przykazań. Jazda na parking, skąd zaczyna się piesza trasa, trwa około dwie godziny. Temperatury w nocy potrafią drastycznie spaść. Dlatego tuż przed wejściem na szlak zaopatrzyłem się w narzutę, którą udało mi się wynegocjować za cztery dolary. Rozświetlona blaskiem księżyca i miliona gwiazd, początkowa droga wiedzie do klasztoru św. Katarzyny. – Spotkasz tu wyznawców trzech religii – mówi Mohammad. Faktycznie, posuwając się dalej naprzód między skałami z szaroczerwonego granitu, mijałem europejskich katolików, żydów i prawosławnych popów. Powoli zaczynała do mnie docierać symbolika tego miejsca. Nic więc dziwnego, że szlak ten rocznie pokonuje około stu tysięcy turystów. Na szczyt udało mi się wejść w takim tempie, że jeszcze godzinę musiałem poczekać na najpiękniejszy w Egipcie wschód słońca. Wśród zgromadzonych czuć było poruszenie i ekscytację. Cisza i spokój, jakie panowały podczas obserwowania pierwszych promieni słońca były doświadczeniem pozostającym na długo w pamięci. Poczułem satysfakcję z wędrówki, gdyż takiego widoku z hotelowej perspektywy bym nie zobaczył. Po zejściu do wąskiej doliny Wadi al-Dajr odwiedzam powstały w VI wieku klasztor Św. Katarzyny, w którym kilka wieków później odkryto relikwie świętej. W 2002 roku doczekał się on wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Monastyr można zwiedzać za darmo. Jego niewielka część jest otwarta dla turystów w godzinach porannych. Tutejsza biblioteka, druga po watykańskiej pod względem ilości dzieł sztuki sakralnej, jest bogata w zbiory sięgające VI wieku. Znajduje się tu m.in. ikona, która uważana jest za najstarszą znaną przedstawiającą Chrystusa jako Pankratora. Raj nie tylko dla nurków Położony niespełna czterdzieści kilometrów od centrum miasta przylądek Ras Muhammad, na którego terenie znajduje się park narodowy o tej samej nazwie, jest rajem dla nurków. Choć nie miałem zamiaru schodzić pod wodę zdecydowałem się na rejs statkiem w tę okolicę, by zobaczyć, dlaczego wszyscy tak zachwalają tutejszy park. Po około godzinie dopłynęliśmy do pierwszego przystanku. Już wiem, że rejs był idealną decyzją. – Czy to Malediwy? – spytałem żartobliwie Mohammada. – Nie, to Biała Wyspa, tu możesz poczuć się jak w raju – odpowiada bez namysłu. Faktycznie, spoglądając na niewielki skrawek piaszczystej plaży otoczonej tysiącem odcieni błękitu ma się wrażenie, że znajduje się na krańcu świata. To idealne miejsce do zrobienia pamiątkowych zdjęć. Najlepiej jednak zaopatrzyć się w GoPro, gdyż by dostać się na tej skrawek lądu, trzeba do niego dopłynąć o własnych siłach. Na szczęście tym, którzy nie potrafią zbyt dobrze pływać, pomaga ratownik. Po krótkiej wizycie na wyspie ruszyliśmy dalej. W kierunku jednej z najpiękniejszych raf koralowych, którą zamieszkuje ponad 220 gatunków koralowców. Rafa koralowa z bliska Spróbowałem snorkelingu. Tutejsze głębiny zamieszkują dziesiątki rozgwiazd, jeżowców, skorupiaków oraz blisko tysiąc gatunków ryb. Spośród nich na uwagę zasługują ustnik słoneczny, garbik pasiasty, a także ulubieniec wielu dzieci – błazenek, potocznie nazywany rybką Nemo. Po pierwszym zanurzeniu głowy wydałem okrzyk radości. Mogę śmiało stwierdzić, że jest to inny wymiar, którego nie da się zrozumieć, jeśli nie doświadczy się go na własnej skórze. Byłem tak zafascynowany wielobarwnością pływających tu okazów, że pomimo nienajlepszych umiejętności w pływaniu zdecydowałem się zejść kompletnie pod wodę. Najpierw przeszedłem przeszkolenie pod okiem doświadczonego nurka, jak porozumiewać się pod wodą. Jeśli chcemy zdecydować się na tą przyjemność musimy wydać około 40 euro. Jednak w tej cenie mamy sprzęt i cały czas jest z nami instruktor. Najczęściej podziwianymi rafami przez podwodnych entuzjastów są Shark, Yolanda, a także Ali Reef. Nieopodal tej ostatniej znajduje się wrak zatopionego podczas drugiej wojny światowej brytyjskiego statku handlowego SS Thistlegorm. Na początku lat dziewięćdziesiątych został on udostępniony do nurkowania rekreacyjnego. Co ciekawe, by móc nacieszyć oko wielością różnobarwnych okazów (ryb czy innych stworzeń), nie trzeba umieć nurkować. Wiele z nich pływa blisko linii brzegu – najpiękniejsze okazy miałem okazję zobaczyć w okolicy Baron Resort. Inne oblicze Egiptu Po kilku intensywnych dniach, przewodnik zabrał mnie w jeszcze jedno miejsce, które łudząco przypomina Wielki Kanion w amerykańskim stanie Arizona. Znajdujący się 30 km od miejscowości Nauweiba, na północ od Sharm el Sheikh, Kolorowy Kanion swą nazwę zawdzięcza bogactwu minerałów, z jakich zbudowane są skały. Przemierzając ten miejscami bardzo wąski tor przeszkód, możemy podziwiać tysiące barw – od białej, przez żółtą, aż po różne odcienie fuksji i czerwieni. Około dwugodzinne przejście „labiryntu” nie powinno sprawić wiele trudności. Trzeba jednak pamiętać o wygodnych butach i porządnym nakryciu głowy. Czas pamiątek Egipt to nie tylko piramidy, piękne piaszczyste plaże i wspaniałe rafy koralowe. To również kraj słynący z licznych bazarów. W celu zaopatrzenia się w kilka pamiątek odwiedziłem Stary Rynek (Old Market), położony w południowo-zachodniej części miasta. Znajdziemy tu, co tylko zechcemy. Papirusy, orientalne przyprawy i unikatowe rękodzieło. Egipcjanie to urodzeni handlarze i nietargowanie się z nimi jest wręcz wykroczeniem. Polecam przejść się kilkuset metrową promenadą, by sprawdzić ceny lokalnych produktów, gdyż mogą różnić się znacznie między stoiskami. Moją uwagę przykuły ręcznie plecione dywany, a ich cena sprawiła, że kupiłem aż dwa. Dodatkowo nabyłem egipskie olejki i mango, które w okresie jesiennym króluje we wszystkich kartach menu. Tygodniowy pobyt w Sharm el Sheikh to było coś. Miasto i otoczenie oczarowały mnie swoją różnorodnością. Obyło się bez klątwy faraona, przed którą przestrzegali mnie przyjaciele. Wystarczyło pić jedynie wodę butelkowaną i dobrze myć warzywa i owoce, które smakują tu wyjątkowo dobrze. Już odliczam dni do kolejnej podróży w ten jeszcze nie do końca odkryty przeze mnie zakątek świata.
Kanał Sueski odblokowany. W kolejce 300 statków
Uwolnienie Ever Given z mielizny powinno pozwolić na rozładowywanie olbrzymiego korka, w którym poza gadżetami z Ali Express czy ropą naftową tkwi kilkadziesiąt tysięcy żywych zwierząt
Zgodnie z przewidywaniami ekspertów wysoki stan wody pozwolił ściągnąć kontenerowiec niemal na środek toru wodnego. W nocy niedzieli na poniedziałek przypływ osiągnął stan maksymalny. Dwie ekipy ratownicze i pracownicy administracji egipskiego kanału zdołały odblokować jedną z najważniejszych dla transport morskiego dróg wodnych (12 proc. transportu morskiego idzie przez Kanał Sueski). View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website Według danych z poranka 29 marca, Suez Canal Authority 400 metrowy kontenerowiec „w 80 proc. wrócił na dawny kurs” po tym, jak jego rufa została odsunięta od brzegu o przynajmniej 100 metrów (znajdowała się w krytycznym punkcie 4 metry od brzegu). Do końca dnia statek powinien zostać ściągnięty w kierunku Port Said na północnym krańcu kanału, twierdzi SCA. Nie opuści on jednak kanału a zacumuje w jego najszerszym punkcie, czyli na Wielkim Jeziorze Gorzkim. Tam przejdzie badania techniczne konieczne do dalszej żeglugi. Każdego dnia niedziałania kanału generowało straty rzędu 400 mln dolarów. W tych 300 statkach znajdują się dobra warte 9,6 mld dolarów. Niestety, wśród nich także 92 tys. żywych zwierząt, głównie owiec. Sęk w tym, że na takie trasy planuje się dodatkową wodę i żywność zakładając tylko 2-3 dni opóźnienia. Według danych zebranych przez agencję Bloomberga nawet 14 statków z „żywym towarem” czekać ma w kolejkach w Port Said i Port Suez (na Morzu Czerwonym) na przepłynięcie przez kanał. Większość z nich znajduje się na Morzu Śródziemnym i transportuje owce z Rumunii do Arabii Saudyjskiej. Jak czytamy w „Qatar Tribune” w statkach płynących na Bliski Wchód znajduje się 92 tys. zwierząt. View oEmbed on the source website - Jeżeli to zakończy się na dwóch dniach opóźnienia, problemu nie powinno być. Te pojawiają się wraz z upływającym czasem. Skandale wybuchają okazjonalnie, jak coś dużego jak to się stanie. A tak, to po prostu +codzienny horror+ - stwierdził Peter Stevenson, CPO organizacji Compassion in World Farming, która domaga się zakazu transportu żywych zwierząt. Według Boba Bishopa, szefa amerykańskiego Livestock Exporters Association, w przypadku transportu bydła statkami zabezpiecza się dodatkową żywność i wodę na dwa-trzy dni. Jeżeli są większe opóźnienia, paszę i wodę dostarcza się w portach, w których statki biorą paliwo. W najgorszym wypadku, gdy cumowanie nie jest możliwe, jedzenie i wodę można dostarczyć specjalna barka w procesie tzw. midstream loading. - Jak kończy się pasza, szuka się portu i kupuje tam. Na miejscu właściciela tych owiec szukałbym kraju, który jest bliżej i też potrzebuje tych zwierząt. Choć tu najbliżej byłoby zabrać je z powrotem do Rumunii – ocenił Bishop. View oEmbed on the source website Gdy w 2019 roku płynący na tej samej trasie statek częściowo zatonął w jeszcze w rumuńskim porcie , zginęło 14 tys. zwierząt. Zdołano wówczas uratować jedynie 200 owiec. do końca dnia powinno się rozładowywanie olbrzymiego korka, w którym poza gadżetami z Ali Express, kawą czy ropą naftową jest kilkadziesiąt tysięcy żywych zwierząt.
Polska już nie egzotycznaMartyna Wojciechowska: Panie Prezydencie, czy Pana zdaniem Polska jest krajem odkrytym? Bronisław Komorowski: Wydaje mi się, że jest krajem odkrywanym. Do 1989 r. byliśmy za żelazną kurtyną, poza obszarem zainteresowania świata zachodniego. Dlatego o Polsce było wiadomo mniej, a jeśli już – to były to często negatywne stereotypy opisujące nasz kraj jako zacofany, egzotyczny, niekoniecznie w pozytywnym znaczeniu tego słowa. Dzisiaj to się zmienia. Polska budzi zainteresowanie swoim dorobkiem, tym jak się rozwija. Pamiętam czasy, gdy artykuł o Polsce był zwykle ilustrowany furmanką ciągniętą przez chabetę i jegomościem w kufajce i walonkach. Dziś już nikt tak Polski nie widzi. Gdybyśmy mieli się przez chwilę zatrzymać przy jej walorach krajoznawczych – jakie są Pana ulubione miejsca w Polsce? Polska jest jednym z krajów, które mają krajobraz przekształcony w niewielkim stopniu i to jest zaleta. Ja mam takie miejsce, z którym łączy mnie i sentyment, i możliwość ucieczki do pustelni. To Buda Ruska nad Czarną Hańczą na Podlasiu. Jest tam cudowna przyroda, ale i ludzie, z których część uciekła z miast, by zaszyć się w puszczy – teraz żyją tam i cieszą się tą izolacją. Z drugiej strony są też miejscowi, rolnicy, którzy wyrastali na tej ziemi od pokoleń i zachowują wszystkie przywary Polski i wszystkie jej wielkości, od obyczaju biesiadnego po stosunek do ojczyzny politycznej. To są ludzie autentyczni, ja się wśród nich dobrze czuję. National Geographic pisze o przyrodzie, ale zajmuje nas też historia, archeologia, paleontologia. Jakie są dziś Pana zdaniem wyzwania w dziedzinie eksploracji? Wydaje mi się, że ten magazyn czytają ci, którzy chcą pogłębić wiedzę bądź poszukują inspiracji. Ja sam z największą przyjemnością poszerzam wiedzę o historii, bo wtedy łatwiej jest zrozumieć kraj, ludzi, kulturę, współczesność, naszą tożsamość, obyczajową i kulturową odrębność. Wydaje mi się, że do Państwa pisma zaglądają ci, którzy są niezrealizowani jako podróżnicy, albo ci, którzy chcą pogłębić wiedzę bądź poszukują inspiracji. Nie odważę się Państwu proponować, co by mogło kogoś zainteresować. Ale wiem, że sam z największą przyjemnością poszerzam wiedzę o historii, bo wtedy łatwiej jest zrozumieć ten kraj, ludzi, kulturę, współczesność, naszą tożsamość, obyczajową i kulturową odrębność. Interesuje się Pan środowiskiem naturalnym, ma Pan doświadczenie w pracy jako dziennikarz, a nawet wydawca. Gdybym ustąpiła Panu stanowiska redaktor naczelnej National Geographic, co Pana zdaniem powinno znaleźć się na łamach? W moim pokoleniu jest sporo niezrealizowanych podróżników, którzy nie dostawali paszportów. Z drugiej strony w pokoleniu moich dzieci jest dużo ludzi, którzy mogą jechać wszędzie. Wydaje mi się, że warto z jednej strony pokazywać ten świat, który moje pokolenie mogło oglądać tylko przez szybkę, jakby lizali lizak przez papierek, a z drugiej strony będą rosły potrzeby szukania miejsc, które mogą być przygodą. Niekoniecznie dotyczących życia w dzikiej puszczy czy wędrowania przez nią, ale zobaczenia czegoś nowego, co wykracza poza zwykłą ofertę wycieczki dla turysty zorganizowanego. To byłoby więc coś pomiędzy potrzebą pokazania tego, czego moje pokolenie nie zdążyło zobaczyć, a potrzebą szukania bardziej indywidualnych realizacji oczekiwań z tytułu eksplorowania świata jeszcze nie zurbanizowanego.
Pod flagą NG Ryzykanci Odkrywcy Skaner Fotoreportaż: Kopalnia soli w Wieliczce jest unikatowa w skali świata. A setki kilometrów wyrobisk poza trasami turystycznymi jest dostępnych tylko dla wtajemniczonych. Nasi czytelnicy dzięki wspaniałym zdjęciom też mogą tam jednak zajrzeć. Obejść świat: Dookoła Ziemi pieszo przez siedem lat. Ta wędrówka śladami Homo sapiens kolonizującego naszą planetę, przez różne strefy klimatyczne i ekosystemy, choć fizycznie realna, w zamyśle autora jest przede wszystkim podróżą duchową. Zabytek cyfrowy: Wiele zabytków architektury, owoców geniuszu minionych wieków, nieubłaganie niszczeje. Musimy walczyć o ich zachowanie, ale na wszelki wypadek dobrze byłoby mieć oddające wszelkie detale cyfrowe kopie 3D. I niektóre obiekty właśnie takowych się dorabiają. Narciarze z Ałtaju Badacze nie są zgodni, w jakiej części świata człowiek po raz pierwszy przypiął narty. Jedna z teorii mówi, że w Ałtaju, ale nawet jeśli nie jest to prawda, to właśnie tam myśliwi wciąż jeżdżą, posługując się własnoręcznie wystruganym sprzętem i techniką według wzorów wypracowanych przed tysiącami lat. Zielona inwazja: Kule toczone przez wiatr po amerykańskiej prerii – takich westernowych obrazków jeszcze do połowy XIX w. Ameryka nie widziała. Zaraz potem mogła się jednak przekonać, jak roślina może efektywnie użyć koła i co z tego wynika. Bielizna Kiedyś wstydliwie skrywana, dziś wręcz przeciwnie. Kiedyś niemal uniseks – dziś manifestacja płci. Niegdyś słusznych rozmiarów, dziś nad wyraz skąpa. Jej parowiekowa ewolucja podążała krok w krok za zmianami obyczajowości. Tylko dla prenumeratorów: Puma Wielki kot uznawany za szkodnika, konkurenta dla myśliwych do zwierzyny łownej, został wytępiony w większości stanów USA. Dziś powoli kolonizuje je na powrót. A jest tak nieuchwytny, że potrafi się utrzymać na leśnych terenach w środku aglomeracji Los Angeles, spacerując wokół słynnego napisu Hollywood!
Jeśli zespół ekspertów turystycznych zostałby poproszony o zaplanowanie idealnego miejsca do spędzenia wakacji, prawdopodobnie przypominałoby ono Synaj. Posiada on absolutnie wszystko: znakomity klimat, oszałamiające widoki, przyjaznych ludzi i na dodatek bardzo korzystny kurs wymiany walut. Do tego można dodać jeszcze historyczne i kulturalne walory regionu, co oznacza, że jest on cenionym miejscem przez większość religii świata.
Jeśli zespół ekspertów turystycznych zostałby poproszony o zaplanowanie idealnego miejsca do spędzenia wakacji, prawdopodobnie przypominałoby ono Synaj. Posiada on absolutnie wszystko: znakomity klimat, oszałamiające widoki, przyjaznych ludzi i na dodatek bardzo korzystny kurs wymiany walut. Do tego można dodać jeszcze historyczne i kulturalne walory regionu, co oznacza, że jest on cenionym miejscem przez większość religii świata. Synaj zajmuje ogromny obszar, rozciągający się od Sharm El Sheikh na południu i El Arish na jego północnym krańcu. Posiada wspaniałą różnorodność krajobrazu i możliwości aktywnego spędzania czasu. W stosunkowo krótkiej odległości, można zobaczyć piękne wybrzeże, oszałamiające pustynie oraz krajobraz górski. Fauna jest tutaj bardzo bogata - od ciepłego morza obfitującego w jasno kolorowe ryby do zwierząt zamieszkujących głąb kraju. Synaj oferuje także wiele możliwości aktywnego spędzania czasu między innymi nurkowanie, jazdy quadem, przejażdżki na koniach i wielbłądach i windsurfing, a to tylko kilka z możliwości. Zobacz: Egipt - Przewodnik Niezależnie, jakiego zakwaterowania poszukujemy, na pewno je tutaj znajdziemy – dostępne są bowiem zarówno niskobudżetowe jak i luksusowe, pięciogwiazdkowe hotele. Region Synaju ma do zaoferowania coś dla każdego, niezależnie od tego, czy szukamy intensywnego życia nocnego w Szarm el Szejk czy spokojnej i cichej pustyni, a może wszystkiego po prostu. Półwysep Synaj kojarzy się wielu osobom przede wszystkim z nurkowaniem. Jest ku temu wyraźny powód, gdyż wielu ekspertów może potwierdzić, że jest to najlepsze na świecie miejsce do uprawiania tego sportu zarówno profesjonalnie jak i amatorsko. Wody Morza Czerwonego idealnie nadają się na stawianie pierwszych kroków w głębinach. Gwarantujemy, że wspomnienia wyjazdu na Synaj będą towarzyszyły nam jeszcze przez długi czas. Zresztą jak można zapomnieć wycieczkę na quadach po dzikich i majestatycznych kanionach, spotkanie twarzą w twarz z unikalnymi gatunkami ryb, czy widoku jednych z najpiękniejszych wschodów i zachodów słońca na świecie. Ras Sidr – epicentrum turystyki Ras Sidr znajduje się na wybrzeżu Zatoki Sueskiej i cieszy się ogromną popularnością wśród mieszkańców Kairu. Ten główny międzynarodowy kurort wypoczynkowy rozciąga się na ok. 95 kilometrach wzdłuż wybrzeża Synaj i dzieli się na Północny Ras Sidr, posiadający centra turystyczne w Ras Masalla, South Oyoun Moussa i Ras Dehaisah oraz na Południowy Ras Sidr, z takimi miejscowościami jak Ras Matarma, an-Nakhila i Ras Mal'ab. Jeszcze niedawno Ras Sidr, tak jak większość obecnych kurortów wakacyjnych, był cichym nadbrzeżnym miasteczkiem, do którego przyjeżdżali mieszkańcy Egiptu, aby uprawiać windsurfing. Obecnie jest całoroczną miejscowością turystyczną, z rosnącą liczbą sklepów i prywatnych willi. Większość turystyki rozwija się w rejonie Południowego Ras Sidr. Oprócz windsurfingu można tu także uprawiać kitesurfing oraz korzystać z innych możliwości spędzania czasu, łącznie z plażowaniem i zwiedzaniem starożytnych pozostałości świetności państwa Faraonów. Ras Sidr jest wspaniałym miejscem do zwiedzania, takich miejsc jak osiemsetletnia forteca Qalat El Guindi. Dodatkowo ten wyjątkowy obszar może pochwalić się licznymi naturalnymi skarbami, których nie ma w żadnym innym miejscu w kraju. Znajduje się tutaj pustynia, góry (łącznie z Pharaoh, at-Teeh i Om-Kathira), zachwycające swoją bogatą roślinnością doliny oraz dziewicze plaże. Rejon ten jest także znany ze swoich naturalnych źródeł mających działanie terapeutyczne, jak np. Źródła Mojżesza. Tutejsze wody zamieszkuje wiele rzadkich gatunków ryb, a obszar porośnięty jest pustynną roślinnością i rozmaitymi ziołami. Góra Synaj i Klasztor Św. Katarzyny Te dwie atrakcje i otaczające je majestatyczne góry, podsumowują magię i różnorodność regionu Synaju. Niewiele jest miejsc na świecie gdzie, w niedalekiej odległości od miejsc do nurkowania i plaży, można znaleźć się w tak zachwycającej okolicy. Zdecydowanie jest prawdą, że majestat tutejszych gór i ich izolacja od życia codziennego, inspirowała ludzi różnych wyznań. Góra Synaj jest nazwą zespołu wierzchołków i czasem nazywana jest Świętą Górą. Na południowym końcu znajduje się Góra Mojżesza, wierzy się, że to właśnie tutaj Mojżesz rozmawiał z Bogiem i otrzymał tablice z 10 przykazaniami. Góra Mojżesza jest aktualnie najwyższym szczytem Synaju. Jednak w pobliżu znajduje się Góra Katarzyny, która mierzy 2500 m i jest najwyższą górą w Egipcie. Wspinając się na nią można wybrać jedną z kilku dostępnych dróg. Należy jednak pamiętać, że wybierając sie na taką wycieczkę należy mieć dobrą sprawność fizyczną. Najkrótszą drogą jest Siket Syidna Musa, są to schody składające się z 3 750 stopni, zwanych schodami skruchy. Zostały one wycięte w skale przez mnichów z Klasztoru Św. Katarzyny, znajdującym się u północno zachodniego podnóża góry. Wiele osób wspina się po zapadnięciu zmroku, częściowo, aby uniknąć gorąca, ale także, aby nie przegapić wspaniałego wschodu słońca. Dłuższą trasą El Bashait można wspinać się po zmroku, zarówno na własnych nogach jak i na grzbiecie wielbłądów. Wspinaczka zajmuje ok dwóch godzin, po drodze można kupić jedzenie i wodę. Typowa wycieczka obejmuje opuszczenie Sharm El Sheikh wieczorem i 2 godzinną jazdę aż do stóp Góry Synaj. Po wspinaczce pozostaje tylko podziwianie wschodu słońca, kiedy trzeba już schodzić jest możliwość odwiedzenia Klasztoru Św. Katarzyny. To niesamowite, święte miejsce zostało zbudowane na rozkaz Cesarza Justyniana. Klasztor zbudowany jest wokół miejsca, uznawanego za punkt w którym Mojżesz zobaczył gorejący krzew. W klasztorze znajdują się wspaniałe i bezcenne dzieła sztuki. Pomiędzy nimi odnajdziemy arabskie mozaiki, greckie i rosyjskie oraz europejskie obrazy olejne i wiele innych religijnych artefaktów. Klasztor posiada także największą na świecie kolekcję ilustrowanych manuskryptów, mniejszą tylko od zbiorów watykańskich. Znajduje się tutaj prawie 5000 woluminów w różnych językach. Klasztor nadal funkcjonuje i oczywiście od odwiedzających oczekuje się szacunku podczas pobytu w tym świętym miejscu. Sercem klasztoru jest Kaplica Gorejącego Krzewu, przepiękna struktura o niesamowitym znaczeniu religijnym. Niedaleko od kaplicy znajduje się gorejący krzew, rzadki rodzaj róży o nazwie Rubus Sanctus. Klasztor Św. Katarzyny jest także swego rodzaju fortecą. Ogromne ściany zbudowane z granitu chroniły mnichów i skarby klasztoru w niespokojnych czasach. Najbardziej zaskakującą częścią historii klasztoru jest to, że był on zawsze pod specjalną opieką różnych władców panujących na tych ziemiach. Przed wyprawą do klasztoru warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia dla zwiedzających. Wokół klasztoru znajduje się Park Narodowy który jest fascynującym rejonem o różnorodnej roślinności i gatunków zwierząt. Narodowy Park Ras Mohammed Zajmujący 480 kilometrów kwadratowych Ras Mohammed znajduje się na samym szczycie półwyspu Synaj, ok. 20 kilometrów od Sharm el Shekih. Rozciąga się stąd oszałamiający widok na Morze Czerwone, co sprawiło, że rejon ten był bardzo ważnym miejscem strategicznym w historii. Dzisiaj jest to piękny Park Narodowy, ustanowiony, aby chronić życie morskie i florę zamieszkującą ląd i zachować naturalne piękno tego rejonu. W niedalekiej odległości na południu od miejscowości wypoczynkowej Sharm el-Sheikh, ten chroniony obszar jest obowiązkowym miejscem do odwiedzenia przez turystów zainteresowanych szerokim zakresem naturalnego piękna, jakie można zobaczyć w rejonie Morza Czerwonego. Dzięki temu, że istnieje tutaj całkowity zakaz stawiania jakichkolwiek zabudowań, Ras Mohammed pozostaje ponadczasowym i nienaruszonym środowiskiem, gdzie natura może swobodnie rozkwitać. Dla entuzjastów nurkowania Park Narodowy Ras Mohammed jest swoistym rajem. Znajduje się tu ponad 220 gatunków koralowca, 1000 rodzajów ryb, 40 rodzajów rozgwiazd, 25 gatunków jeżozwierzy, 100 rodzajów mięczaków i 150 skorupiaków. Dodatkowo znajduje się tutaj wiele wraków statków porozrzucanych na dnie morza z czasów, kiedy statki patrolowały ten obszar, uznawanym za punkt strategiczny ze względu na bliskość kanału Sueskiego. Kluczowe miejsca Nurkowanie jest oczywiście ogromną atrakcją w Ras Mohammed. Dla tych, którzy chcą skoncentrować się na poznawaniu podwodnego świata, rejsy w miejsca nurkowania są idealnym rozwiązaniem, gdyż przy okazji zabierają turystów do najpiękniejszych miejsc w Ras Mohammed oraz otaczających je rejonów. Podstawowym miejscem do nurkowania są Shark Reef i Yolanda Reef, dwie bliźniacze rafy koralowe rozciągające się na setkach metrów pod powierzchnią wody. Są to trudne miejsca do nurkowania i dlatego rekomenduje się je doświadczonym nurkom. Shark Reef jest miejscem zamieszkania rekinów młotów, białych i szarych i wielu innych ryb morskich takich jak barakudy i ogromne tuńczyki. Są tutaj także rejony zamieszkałe przez anemony i błazenki. Z kolei Yolanda Reef zyskała swoja nazwę od wraku frachtowca Yolanda, którego część nadal można zwiedzać. Rozsiane kontenery ze statków stanowią ciekawe znaleziska dla nurkujących. Łatwe podróżowanie Miejsca do nurkowania w Ras Mohammed są dostępne przy pomocy łodzi lub lokalnych rejsów z Sharm el- Sheikh lub zatoki Na’ama. Do niektórych można nawet dopłynąć z brzegu. Bardzo ważne jest, aby wybierać się na nurkowanie z przewodnikiem, którego doświadczenie nie tylko zapewnia bezpieczeństwo w wodzie, ale także zadba, aby nie zakłócać i nie niszczyć środowiska morskiego. Czy wiesz, że? Centrum Turystyczne w Ras Mohammed jest idealnym miejscem uzyskania informacji na temat tego Parku Narodowego. Rafy koralowe w Ras Mohammed są znane na całym świecie, dzięki temu, że są chronione przez obszar Parku Narodowego, na którym zabronione jest stawianie jakichkolwiek konstrukcji w celu ochrony ekosystemu raf oraz pustyni półwyspu Ras Mohammed. Pomimo że całkowicie odmienne obszary pustynne oraz świat podwodny są częścią jednego ekosystemu, zależą od siebie nawzajem, aby przetrwać i rozkwitać. Ze szczegółowymi zasadami można się zapoznać w parku, ale większość z nich opiera się na zwykłym zdrowym rozsądku – szacunku do otaczającego środowiska. Będąc na jego ternie nie należy zabierać niczego ze sobą ani pozostawiać niczego po sobie. • Ras Mohammed oferuje najbliższe Europie tropikalne wody, zaledwie kilka godzin lotu z jakiegokolwiek miejsca na kontynencie. • W przeciwieństwie powszechnego wyobrażenia o terenach pustynnych, jako jałowej dziczy, obszary Ras Mohammed są bogate w przeróżne rodzaje ssaków, ptaków, gadów i owadów. W niektórych jej częściach występuje także całkiem bujna roślinność, łącznie z lasami namorzynowymi i ciekawymi egzotycznymi roślinami, które ewoluowały przez miliony lat, aby być w stanie przetrwać w tym surowym środowisku. Wycieczka z doświadczonym przewodnikiem umożliwi odkrycie ukrytych skarbów pustyni. Dla własnego bezpieczeństwa, powinno się zawsze mieć przy sobie paszport przebywając na tym obszarze. Międzynarodowi biologowie morscy, sezonowi miłośnicy nurkowania, a nawet sami Egipcjanie uznają Ras Mohammed za miejsce, które koniecznie należy zobaczyć. Źródło: Monica Ponce Jakubowska, Made in PR
To bajeczne egipskie miasto zbudowane na wyspach nazywane bywa „Wenecją Afryki”. Innym jego atutem jest pasat – stały wiatr z północy
Stoję po kolana w wodzie na rozległej płyciźnie przybrzeżnej laguny Morza Czerwonego. 27 metrów nade mną unosi się latawiec. Nie jest to zwykła papierowa zabawka z „kolorowym ogonkiem”. Mój latawiec to połączenie skrzydła i czaszy o powierzchni dobranej do prędkości wiatru. Mam na sobie trapez – specjalną ergonomiczną uprząż, dzięki której nie muszę utrzymywać w rękach latawca. Drążek sterowniczy, nazywany barem, pozwala mi manewrować żaglem bez użycia siły. Staję na 130-centymetrowej desce. Mogę nad nią panować dzięki uchwytom na stopy. Niewielki, ale stanowczy ruch barem i już ślizgam się po turkusowej wodzie, zostawiając za sobą piękny, wysoki pióropusz złożony z tysięcy kropel. Dwa odcinki zwane halsami, w lewo i prawo po ok. 200 m skręcam lekko pod wiatr dla nabrania wysokości i jestem gotowy do pierwszego lotu. Kolejny pewny ruch barem i mój „żagiel na linkach” zamienia się w skrzydło, które podrywa mnie w powietrze na kilka lub kilkanaście metrów. Fantastyczne uczucie szybowania – magia lotu! Nie obawiam się o twarde lądowanie, ponieważ mój latawiec działa jak spadochron, pozwalając mi łagodnie opaść na wodę i kontynuować ślizg. W następnym locie wykonam jeden, dwa obroty – popatrzę na okolicę z lotu ptaka, aby ponownie miękko wylądować na wodzie. Takie latanie nad wodą z wykorzystaniem wiatru wiejącego z prędkością powyżej 11 węzłów (około 5 m/sek., 3 stopnie Beauforta) jako siły napędowej oraz żaglowanie w ślizgu to kitesurfing, zwany też kiteboardingiem. To aktualnie najszybciej rozwijający się sport na świecie. Dlaczego? Bo jest prosty do opanowania i daje przeżycia zarezerwowane do tej pory dla śmiałków uprawiających np. windsurfing lub snowboard w ekstremalnej odmianie ze skokami. Myślę o doznaniu towarzyszącym ekscytującej sferze lotu, które zawsze tkwiło w sferze ludzkich dążeń. Kitesurfing może uprawiać każda przeciętnie sprawna osoba. Początkujący kitesurfingowiec musi jedynie umieć pływać na podstawowym poziomie. Warto dodać, że kamizelka asekuracyjna to obowiązkowy element wyposażenia. Bezpieczny sprzęt i wykwalifikowanego instruktora zapewni licencjonowana szkoła. Zdecydowanie odradzam samodzielne próby. Z kitesurfingiem jest podobnie jak z nurkowaniem – w obu sportach istnieją sztywne zasady bezpieczeństwa, których przestrzeganie w zasadzie eliminuje ryzyko. Specjalny program szkolenia stworzony przez International Kiteboarding Organization, realizowany punkt po punkcie, zaowocuje wiedzą i umiejętnościami pozwalającymi na radosne i bezpieczne ślizgi i loty.Szkolenie „od zera” do pierwszych ślizgów trwa kilka godzin. Skoki rozpoczynają się po 15–20 godzinach nauki. Epidemia kitesurfingu dotarła już na wszystkie kontynenty. Setki kolorowych latawców stały się nieodłączną częścią krajobrazu wietrznych zakątków naszego globu. Do nauki i uprawiania kitesurfingu wykorzystuje się najczęściej rozległe przybrzeżne płycizny w obrębie działania pasatów – stałych wiatrów wiejących w kierunku aktualnie najbardziej nagrzanego przez słońce miejsca na kuli ziemskiej. Tam właśnie funkcjonują centra kitesurfingowe, gdzie można uczyć się, korzystając z asekuracji wyszkolonej załogi pontonu, przechować lub wypożyczać sprzęt i spotkać zawodników z całego świata. Najbliższy i najbardziej dostępny dla Polaków do uprawiania kitesurfingu jest Egipt. W El Gouna znajduje się całoroczna polska baza kitesurfingowa RedSeaZone. Tylko kilka godzin lotu dzieli Polskę od kitesurfingowej „mekki” w Afryce. Jakie były początki? Latawce odkryto wiele wieków temu. W końcu XX w. Europejczycy i Amerykanie próbowali podłączać je jako napęd do różnych konstrukcji służących do przemieszczania się po lądzie i po śniegu. Wtedy najbardziej rozwinął się kitesurfing. Przełom stanowiło opatentowanie przez Francuzów w 1987 r. niezatapialnego latawca o konstrukcji pompowanej, zdolnego do startu po upadku na wodę. Musiało jednak upłynąć jeszcze kilka lat, żeby rozpoczęła się seryjna produkcja latawców. Latawiec waży ok. 3 kg, a po spuszczeniu powietrza i złożeniu osiąga wielkość średniego plecaka. Deska ma około 120–130 cm długości. Szybki rozwój kitesurfingu musiał zaowocować sportową rywalizacją – od kilku lat organizowane są zawody Pucharu Świata w tej dyscyplinie. Ich edycje przypadają kilka razy w roku. Główną konkurencją jest pokaz ewolucji. Polacy, zwłaszcza kobiety, plasują się na czołowych pozycjach w światowym rankingu. W zeszłym roku nasze kiteboarderki zajęły aż trzy miejsca w pierwszej dziesiątce, a Ania Grzelińska została wicemistrzynią świata. Obecnie Karolina Winkowska w światowym rankingu jest trzecia, zaś Ania Grzelińska i Ola Tomkowicz zajmują odpowiednio 5. i 7. miejsce. Żaden kraj nie odniósł dotąd takich sukcesów! Kitesurfing nawet na poziomie rekreacyjnym daje uczucie wolności poruszania się w trzech wymiarach. Zabawę można przerwać na odpoczynek w każdym momencie, bo ślizgamy się przeważnie niedaleko brzegu. Dla mnie, zawodowego instruktora wielu dyscyplin, który poświęcił lata na uczenie i „zarażanie” sportem, kitesurfing to aktywność, która daje maksymalną frajdę przy niewielkim wysiłku w krótkim czasie poświęconym na naukę. Polecam gorąco i… wietrznie. Polskie bazy kitowe RedSeaZone znajdują się na północnej plaży w El Gouna, 25 km na północ od Hurghady w Egipcie, nad Morzem Czerwonym (czynne cały rok), i w Polsce – na Półwyspie Helskim na campingu Maszoperia w Jastarni (w czasie wakacji). Ceny kursów od 40 zł za godzinę. Pełne szkolenie z nowoczesnym sprzętem to wydatek 1 000–1 500 zł. Osoby, które rozpoczęły szkolenie w Polsce, mają 20 proc. rabatu na kontynuację nauki w Egipcie. Szkolenie prowadzą licencjonowani instruktorzy International Kiteboarding Organization. Tel. w Polsce: 0 501 45 47 49, w Egipcie: (002) 010 29 55 209. www.redseazone.com