Tajemnice w kadrach Mikołaja Nowackiego – jego wystawa to coś więcej niż sztuka
Wystawa „Bałtyckie opowieści” Mikołaja Nowackiego w Kołobrzegu to podróż przez morze wspomnień, emocji i niezwykłych spotkań z ludźmi. Zobacz, jak fotografia odsłania nieznane oblicza Bałtyku.
Spis treści: Spotkanie z autorem i kulisy pracy nad projektem Symboliczne połączenie rzeki i morza Już 6 grudnia 2025 roku o godz. 18 latarnia morska w Kołobrzegu, historyczna budowla wzniesiona na dawnym forcie, a dziś nowa przestrzeń ekspozycyjna, otworzy swoje drzwi dla miłośników fotografii, morza i niezwykłych historii. To właśnie tam odbędzie się wernisaż wystawy Mikołaja Nowackiego „Bałtyckie opowieści”, obejmujący niemal dwie dekady pracy nad tematami związanymi z wodą, morzem i ludźmi żyjącymi w ich rytmie. Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Latarnia, pełniąca funkcję nawigacyjną, turystyczną i edukacyjną, od dziś staje się także przestrzenią sztuki – symboliczną bramą do świata Nowackiego. To tutaj spotkają się wspomnienia autora, jego emocje i niezwykłe historie ludzi morza. Nowacki podkreśla, że Bałtyk jest dla niego głęboko osobisty, pierwsze zdanie wypowiedział właśnie nad jego brzegiem: „Pac tata, oklęt pynie”. Dziś, po latach pracy dla największych światowych tytułów oraz licznych nagrodach, wraca do miejsca swoich inspiracji z retrospektywą obejmującą cykle o Marynarce Wojennej, Stoczni Gdańskiej, górnikach morskich, żeglarstwie w sztormach oraz Odrze, rzece dzieciństwa. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/01-Baltic-Tales-Mikolaj-Nowacki-prev-ff6a9ae.jpg" width="2000" height="1333" alt="Żurawie Stoczni Szczecińskiej we mgle, widziane z najwyższej w Europie suwnicy pracującej przy rozbudowie portu. Szczecin, 2016 r." title="Żurawie Stoczni Szczecińskiej we mgle, widziane z najwyższej w Europie suwnicy pracującej przy rozbudowie portu. Szczecin, 2016 r." /> Spotkanie z autorem i kulisy pracy nad projektem Podczas wernisażu odbędzie się spotkanie z autorem, który opowie o kulisach powstawania zdjęć, o swojej relacji z morzem oraz o wieloletniej pracy nad projektami związanymi z Bałtykiem. Wystawa, przygotowana przez Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji i objęta patronatem medialnym National Geographic Polska, dostępna będzie codziennie od 7 grudnia 2025 do 31 stycznia 2026 w godzinach 10:00–16:00, w cenie biletu na Latarnię Morską. Ekspozycja ukazuje morze jako przestrzeń odwagi, pracy, straty, nadziei i powrotów. W cyklu „Bałtyk: gry wojenne” oglądamy żołnierzy Marynarki Wojennej trenujących w warunkach, gdzie dźwięk alarmu staje się codziennością. W części poświęconej Stoczni Gdańskiej wchodzimy w świat robotników w momencie historycznego przełomu. „Górnicy wśród fal” przenoszą nas na platformy wydobywcze, a zdjęcia z cyklu „Życie pod żaglami” oddają intensywność rejsów, w tym sztormów, podczas których powstała nagrodzona fotografia roku Outdoor Photographer of the Year 2017. Symboliczne połączenie rzeki i morza Zwieńczeniem wystawy są prace z projektu „Odra”, symbolicznie łączące rzekę dzieciństwa autora z Bałtykiem, który stał się jego zawodowym i emocjonalnym kompasem. Kołobrzeska latarnia, z której tarasu można podziwiać panoramę portu i morza po pokonaniu 108 schodów, po raz pierwszy stanie się miejscem tak rozbudowanej prezentacji fotografii jednego autora. Wernisaż i wystawa otworzą nowy etap w życiu tej wyjątkowej budowli – latarnia staje się przestrzenią, w której sztuka i morze opowiadają wspólną historię. Wstęp na wernisaż jest wolny. Zapraszamy do zanurzenia się w świat „Bałtyckich opowieści”.
Polskie wybrzeże skrywa wiele skarbów, ale ten został Cudem Polski. Gdzie znajdziecie Zatopiony Las?
Czy wiecie, że na polskim wybrzeżu mamy scenografię jak z „Władcy Pierścieni” czy „Diuny”? Zatopiony niemal 3 tysiące lat temu i odsłonięty przez sztormy las został uznany za jeden z Cudów Polski. Ale trzeba się spieszyć, żeby go obejrzeć. To jedno z najspokojniejszych miejsc nad Morzem Bałtyckim.
Zatopiony Las koło Czołpina to niezwykłe miejsce, które stało się symbolem przemian natury nad polskim wybrzeżem. Przez tysiące lat ukryty pod piaskiem i wodami Bałtyku, starożytny i znakomicie zakonserwowany las został odsłonięty podczas sztormów. Widok liczących 3 tysiące lat pni i szum oceanu robi niezapomniane wrażenie, więc nie ma się co dziwić, że został Cudem Polski 2025 w województwie pomorskim. Historia Zatopionego Lasu koło Czołpina – jak powstał ten cud natury? Pochodzenie pełnego magii lasu sięga epoki brązu. Według analiz dendrochronologicznych przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Gdańskiego, pnie drzew znajdujące się dziś na plaży mają około 3000 lat. W tamtym okresie w miejscu obecnej plaży znajdował się gęsty las dębowo-bukowy. Teoria jego powstania zakłada dwa scenariusze: albo dawni mieszkańcy wykarczowali teren, by zdobyć miejsce pod uprawę, albo doszło do rozległego pożaru. Tak czy inaczej, po nagłej zmianie poziomu morza i sztormach, pozostałości lasu zostały pogrzebane pod warstwami piasku i zakonserwowane przez słoną wodę. Morze Bałtyckie odsłoniło pradawne pnie Odsłonięcie zatopionego lasu to efekt działania Morza Bałtyckiego. Największe sztormy ostatnich lat spowodowały przesunięcia piasku i odsłoniły kilkadziesiąt pni, które przez wieki były całkowicie niewidoczne. Morze zabiera i morze oddaje – przesuwanie się wydm, cofanie lądu i silne fale to naturalny cykl życia tego regionu, a Zatopiony Las jest spektakularnym dowodem na siłę i kapryśność morza. Jak dotrzeć do Zatopionego Lasu? Zatopiony Las znajduje się w granicach Słowińskiego Parku Narodowego w województwie pomorskim, pomiędzy Czołpinem a Rowami, w pobliżu jeziora Dołgie Duże. Najłatwiej dotrzeć tam z parkingu przy byłej jednostce wojskowej w Czołpinie. Stamtąd należy ich wyznaczoną ścieżką (bez zbaczania, to teren parku narodowego) do morza, a następnie skręcić w lewo i wędrować plażą przez około 3 km. Cała malownicza trasa z parkingu liczy sobie około 4,5 km i po drodze podziwiać można nadmorskie wydmy i charakterystyczny, najodowany bałtycki krajobraz. Nie ma możliwości dojazdu samochodem. Zatopiony Las Cudem Polski 2025, który wkrótce może zniknąć Zatopiony Las w Czołpinie pokonał konkurentów i zwyciężył w prestiżowym plebiscycie „Cuda Polski” organizowanym przez magazyn „National Geographic Traveler”. Tam – głosami internautów – został wybrany najciekawszym, nie do końca odkrytym miejscem w całym województwie pomorskim. Nie ma się co dziwić: stwarza atmosferę jak z bajki czy filmowego planu, ale o jego magii może decydować także… ulotność. Wystarczy kolejny sztorm, by na setki lat został pogrzebany pod piaskiem. Tym razem warto się pospieszyć. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Katastrofa promu „Heweliusz” – przebieg i przyczyny największej tragedii w powojennej historii polskiej żeglugi
Katastrofa promu „Heweliusz” to największa tragedia w historii polskiej żeglugi w czasie pokoju. W nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku podczas silnego sztormu prom zatonął u wybrzeży Rugii, a śmierć poniosło 56 osób. Przypominamy przebieg katastrofy, jej przyczyny oraz kontrowersje, które do dziś budzą emocje.
Spis treści: Katastrofa promu „Jan Heweliusz” – przebieg tragicznej nocy na Bałtyku Przyczyny i konsekwencje katastrofy Katastrofa Heweliusza a bezpieczeństwo żeglugi i dziedzictwo tragedii Katastrofa promu Heweliusz, która wydarzyła się 14 stycznia 1993 roku, wstrząsnęła Polską i środowiskiem morskim. Rejs ze Świnoujścia do Ystad miał być rutynową przeprawą, lecz zakończył się dramatem z powodu fatalnych warunków pogodowych, błędów proceduralnych i zaniedbań technicznych. Mimo intensywnej akcji ratunkowej ocalało jedynie 9 osób z 64 obecnych na pokładzie. Oprócz ogromnej tragedii rodzin ofiar wydarzenie stało się początkiem licznych kontrowersji oraz dyskusji na temat bezpieczeństwa żeglugi i odpowiedzialności instytucji państwowych. Teraz o tej katastrofie znów mówi cała Polska, za sprawą nowego serialu Netflixa. Katastrofa promu „Jan Heweliusz”– przebieg tragicznej nocy na Bałtyku Opóźniony rejs i fatalna pogoda Prom „Jan Heweliusz” regularnie kursował na trasie Świnoujście – Ystad, przewożąc pasażerów i towary przez Bałtyk. 13 stycznia 1993 roku jednostka rozpoczęła rejs z opóźnieniem, wynikającym z konieczności naprawy furty rufowej, która została uszkodzona podczas wcześniejszego sztormu. Decyzja o wypłynięciu mimo niekorzystnych prognoz pogodowych była jedną z wielu tragicznych okoliczności tej nocy. Według relacji świadków i materiałów ze śledztwa już od początku podróży warunki na morzu były bardzo trudne. Siła wiatru osiągała nawet 12 stopni w skali Beauforta, co oznaczało silny sztorm. Ostatecznie na pokładzie znalazły się 64 osoby: 29 członków załogi oraz 35 pasażerów różnych narodowości, w tym Polacy, Szwedzi, Norwegowie, Czesi i Austriacy. Akcja ratunkowa i dramatyczne okoliczności zatonięcia Około godziny 3:30 w prom uderzyły potężne fale, które spowodowały przechył jednostki. Kapitan Andrzej Ułasiewicz podjął próbę uratowania statku, jednak zaledwie pół godziny później sytuacja była już krytyczna – przechył promu stał się nieodwracalny. Sygnał SOS wysłano niemal natychmiast, co zapoczątkowało jedną z największych akcji ratowniczych w historii polskiej żeglugi. W działania zaangażowano niemieckie i duńskie służby ratownicze, statek ratowniczy „Huragan” oraz śmigłowce SAR. Niestety, ekstremalne warunki pogodowe i szybkie tonięcie promu sprawiły, że szanse na uratowanie załogi i pasażerów były minimalne. Przeżyło jedynie 9 osób, z których większość doznała poważnych obrażeń fizycznych i psychicznych. Pozostałych 55 osób uznano za ofiary katastrofy promu „Heweliusz”. Przyczyny i konsekwencje katastrofy Błędy, zaniedbania oraz kwestie techniczne statku Śledztwa prowadzone przez Izbę Morską oraz specjalistyczne komisje resortowe wykazały szereg poważnych zaniedbań, które przyczyniły się do tragedii. Jednym z kluczowych elementów okazało się nieprawidłowe zarządzanie bezpieczeństwem i stanem technicznym jednostki. Po pożarze w 1986 roku górny pokład promu został zalany betonem w celu jego wzmocnienia. Ten zabieg, choć miał poprawić wytrzymałość konstrukcji, w praktyce znacznie przesunął środek ciężkości statku, pogarszając jego stateczność (czyli zdolność do utrzymania równowagi na wodzie). Badania przeprowadzone przez Politechnikę Gdańską potwierdziły, że taka modyfikacja mogła znacząco wpłynąć na podatność promu na przechyły podczas sztormów. Dodatkowo wskazano na błędy proceduralne po stronie kapitana i załogi, którzy podjęli decyzję o wyjściu w morze mimo niekorzystnych prognoz. Istotną rolę odegrały także zaniedbania armatora (Polskie Linie Oceaniczne) oraz niedostateczny nadzór Polskiego Rejestru Statków. Wiele z tych niedopatrzeń wynikało z presji ekonomicznej i zbyt rutynowego podejścia do przepisów bezpieczeństwa, co stało się niestety normą w polskiej żegludze promowej lat 90. Śledztwo, kontrowersje i teorie spiskowe wokół tragedii Po katastrofie „Heweliusza” natychmiast rozpoczęto oficjalne śledztwo, które miało ustalić winnych i przyczyny tragedii. Jednak od początku budziło ono wiele wątpliwości, zarówno wśród rodzin ofiar, jak i ekspertów morskich. Z raportów wynikało, że część dokumentacji dotyczącej stanu technicznego jednostki była niekompletna lub wręcz sfałszowana, co sugerowało próbę ukrycia faktycznego ryzyka związanego z eksploatacją promu. Szczególnie kontrowersyjne okazały się także rozbieżności w liczbie ofiar i osób przebywających na pokładzie. W przestrzeni medialnej pojawiły się również teorie spiskowe dotyczące możliwego wpływu czynników politycznych i prób zatuszowania odpowiedzialności poszczególnych instytucji państwowych. Analizy przeprowadzone przez Instytut Bezpieczeństwa Morskiego w Szczecinie wykazały, że część decyzji podejmowanych przez służby i władze była obciążona konfliktem interesów. Katastrofa „Heweliusza” a bezpieczeństwo żeglugi i dziedzictwo tragedii Wpływ katastrofy na regulacje i świadomość branży Tragedia promu „Heweliusz” stała się punktem zwrotnym dla całej polskiej żeglugi morskiej. W następstwie katastrofy zrewidowano przepisy dotyczące bezpieczeństwa morskiego, wprowadzono bardziej rygorystyczne kontrole techniczne i zwiększono nacisk na szkolenie załóg oraz przejrzystość dokumentacji pokładowej. Wpływ tragedii widoczny był także w podejściu do konstrukcji nowych jednostek promowych, gdzie szczególną uwagę zaczęto przykładać do stateczności i odporności na sztormowe warunki Bałtyku. Pamięć o ofiarach Katastrofa „Heweliusza” na zawsze zapisała się w historii polskiej żeglugi jako największa tragedia okresu powojennego. Co roku w rocznicę wydarzenia organizowane są uroczystości upamiętniające ofiary – zarówno w Świnoujściu, jak i w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku. Wydarzenia z 14 stycznia 1993 roku przypominają nie tylko o ludzkich dramatach, ale także o konieczności ciągłego doskonalenia standardów bezpieczeństwa na morzu. Źródła: Polski Rejestr Statków, Gospodarka Morska, Narodowe Muzeum Morskie, Polskie Radio Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Jesiotr to dinozaur wśród ryb. Wspaniały kolos powoli wraca do wód Bałtyku
Jesiotr pływał w wodach Ziemi na długo przed pojawieniem się dinozaurów. W niemal niezmienionej formie przetrwał kolejne epoki geologiczne, zmiany klimatyczne i dryf kontynentalny. Jeszcze 100 lat temu Wisła i Odra stanowiły główne europejskie ostoje tego gatunku. Dopiero XX wiek przyniósł niemal całkowitą zagładę bałtyckiej populacji tej majestatycznej ryby. Teraz jesiotr powoli powraca, ale jego status wciąż nie jest pewny. Co warto wiedzieć na temat tego gatunku? Na to pytanie odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Pokaźna rodzina Duża ryba z niezwykłymi cechami Wędrówki jesiotra Niezwykły sposób żerowania jesiotra Ciche wyginięcie jesiotra Ryby jesiotrokształtne pojawiły się na Ziemi około 300 milionów lat temu. Bezpośredni przodek gatunków, które znamy dziś, wyewoluował natomiast we wczesnej jurze, około 200 milionów lat temu. Od tamtego czasu te niezwykłe ryby niemal się nie zmieniły. Jesiotry do dziś zachowały wiele cech swoich praprzodków, które są świadectwem ich starego rodowodu. Pokaźna rodzina Na rodzaj Acipenser składa się 19 żyjących gatunków, w obrębie których wyszczególnia się 5 podgatunków. Wszystkie występują w wodach półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Acipenser sturio, czyli jesiotr właściwy, zwany też zachodnim. Z naszej perspektywy znacznie bardziej interesujący jest jednak jesiotr ostronosy, a konkretnie – jego bałtycki krewniak. Duża ryba z niezwykłymi cechami Ryba ta jest uznawana za podgatunek jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrinchus). W praktyce jesiotr bałtycki nie jest niczym innym niż wschodnią populacją gatunku, który do dziś licznie występuje u atlantyckich wybrzeży Ameryki Północnej. Morfologia jesiotra jest jednoznacznym świadectwem jego prastarego pochodzenia. Wydłużone, wrzecionowate ciało ryby jest pięcioboczne w przekroju poprzecznym. Głowę wieńczy charakterystyczny, spłaszczony i wydłużony pysk, który kształtem przypomina szpadel. Co ciekawe, skóra jesiotra jest pozbawiona typowych łusek. Pokrywa ją pancerz złożony z pięciu rzędów tarczek kostnych. Jeden znajduje się na grzbiecie, dwa na bokach i dwa na brzuchu. W części grzbietowej, ryba ma kolor od ciemno oliwkowego po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, srebrzyste z oliwkowym odcieniem, a część brzuszna niemal – biała. Płetwa ogonowa jest heterocerkalna, czyli niesymetryczna z charakterystycznie wydłużonym i wysokim górnym płatem, co jest kolejną cechą pierwotną. Otwór gębowy znajduje się w dolnym położeniu. Jest bezzębny i wysuwany, co ułatwia zasysanie pokarmu z dna. Przed nim umieszczone są cztery mięsiste wąsiki wyposażone w niezwykle czułe kubki smakowe i mechanoreceptory, które służą do lokalizowania ofiar ukrytych w dennych osadach. Jesiotr bałtycki należy do największych ryb słodkowodnych i morskich. Maksymalna długość ciała przedstawicieli tego gatunku przekracza 5 m. Przeciętnie, dorosłe osobniki osiągają od 2,5 do nawet 4 m. Masa największych okazów dochodzi do 600 kg, przy czym należy podkreślić, że przeciętna waha się od 100 do 150 kg. Wędrówki jesiotra Jesiotr bałtycki jest gatunkiem anadromicznym, czyli dwuśrodowiskowym. Oznacza to, że jego cykl życiowy jest nierozerwalnie związany z dwoma odmiennymi ekosystemami. Większość dorosłego życia spędza w słonych wodach Morza Bałtyckiego, gdzie intensywnie żeruje i rośnie. Na okres rozrodu, podejmuje długą i wyczerpującą wędrówkę do wód słodkich, a konkretnie – w górę rzek. Ta strategia życiowa, choć ryzykowna, pozwala na wykorzystanie bogatych zasobów pokarmowych morza do osiągnięcia imponujących rozmiarów, a jednocześnie zapewnia potomstwu bezpieczne warunki do rozwoju w górnych odcinkach rzek. Tarło jesiotra bałtyckiego Jesiotr bałtycki jest rybą długowieczną (żyje nawet do 100 lat), a przez to późno dojrzewającą płciowo – samce w wieku 7–9 lat, a samice nawet w wieku 8 do 18 lat. Wiosną, zazwyczaj w kwietniu i maju, dojrzałe osobniki rozpoczynają podróż z morza w głąb lądu. Kierują się instynktem zwanym „homingiem”, który pozwala im wracać na te same tarliska, w których same przyszły na świat. W przeszłości jesiotry pokonywały setki kilometrów, docierając Wisłą aż na Śląsk, a Odrą do Raciborza, co było świadectwem niezwykłej drożności i zdrowia tych rzek. Niezwykły sposób żerowania jesiotra Dieta tych ryb jest uzależniona przede wszystkim od ich wieku i środowiska życia. Tuż po opuszczeniu otoczki jajowej, wylęg odżywia się drobnym planktonem. W rzecznym okresie życia na rybek poluje na larwy owadów, wieloszczety i skąposzczety. Gdy jako dorosłe osobniki spłyną do morza, ich dieta staje się znacznie bardziej zróżnicowana. Podstawę jadłospisu i jesiotra stanowią skorupiaki (głównie krewetki), mięczaki (małże i ślimaki) i drobne ryby denne, takie jak babkowate i dobijakowate. Przedstawiciele tego gatunku żyją przy dnie i to właśnie to środowisko determinuje ich sposób żerowania. Jesiotr powoli przesuwa się nad dnem, systematycznie „skanując” je za pomocą czułych wąsików. Po zlokalizowaniu ofiary błyskawicznie wysuwa swój rurkowaty otwór gębowy, zasysając pokarm wraz z wodą i mułem. Ciche wyginięcie jesiotra Zasoby jesiotra bałtyckiego zaczęły kurczyć się już w VIII wieku. Jednak prawdziwe załamanie populacji nastąpiło na przełomie XIX i XX stulecia. Wówczas spadek liczebności był tak drastyczny, że ryba straciła jakiekolwiek znaczenie gospodarcze. Wprowadzane stopniowo środki ochronne – częściowe zakazy połowów w 1918 i 1932 roku, a następnie całkowity zakaz od 1936 roku – okazały się spóźnione i niewystarczające. Po II wojnie światowej odnotowywano już tylko pojedyncze, incydentalne połowy. Ostatnie osobniki na terenie Polski widziano w latach 60. i na początku lat 70. XX wieku. Ostatni znany przedstawiciel dzikiej populacji bałtyckiej został złowiony w 1996 roku u wybrzeży Estonii – był to 50-letni samiec o długości 2,9 m i masie 136 kg. Przyczyny zakłady bałtyckiej populacji Wyginięcie jesiotra było dziełem nie jednego, a kilku czynników. W tym miejscu należy wskazać na: przełowienie – intensywne, nieuregulowane połowy dla cennego mięsa i ikry były głównym i pierwotnym powodem przetrzebienia populacji. Ze względu na swoje rozmiary i skupianie się w rzekach podczas tarła, jesiotry były łatwym celem; zanieczyszczenie wód – postępująca industrializacja i rolnictwo w XX wieku doprowadziły do masowego zrzutu ścieków przemysłowych, komunalnych i rolniczych do Wisły i Odry. Toksyczne substancje degradowały jakość wody, niszcząc tarliska i zabijając wrażliwe stadia rozwojowe ryb; regulację rzek – czynniki takie jak przekształcenie rzek w uregulowane drogi wodne, prostowanie koryt i likwidacja naturalnych siedlisk dodatkowo ograniczały możliwości życia i rozrodu jesiotra. Ostateczny cios Choć populacja jesiotra była już na skraju wymarcia, ostateczny cios zadała jej budowa zapory na Wiśle we Włocławku, ukończona około 1970 roku. Ta monumentalna konstrukcja zadziałała jak „ekologiczna gilotyna”, która trwale i nieodwracalnie przecięła kluczowe dla cyklu życiowego jesiotra połączenie między morzem a śródlądowymi tarliskami. Stanowiła barierę absolutnie nieprzekraczalną dla ostatnich ocalałych osobników, uniemożliwiając im dotarcie do miejsc rozrodu. Co więcej, powstały powyżej zapory zbiornik zaporowy stał się śmiertelną pułapką dla nielicznego narybku, który spływając w dół rzeki, trafiał do stojącej, głębokiej wody, gdzie stawał się łatwym łupem dla drapieżników. Misja: przywrócić jesiotra do Bałtyku W latach 90. XX wieku narodziła się idea przywrócenia tej ryby do Morza Bałtyckiego. Niestety, doszło wówczas do fatalnej pomyłki, która znacząco opóźniła działania. Przez długi czas w polskiej i europejskiej ichtiologii panowało przekonanie, że gatunkiem historycznie zamieszkującym Morze Bałtyckie i wpływającym do polskich rzek był jesiotr zachodni. Próby restytucji, podejmowane m.in. w oparciu o materiał genetyczny z Gruzji, gdzie występują reliktowe populacje jesiotra zachodniego, były z góry skazane na niepowodzenie. Przełom nastąpił dopiero po 2002 roku, kiedy to opublikowano wyniki przełomowych badań genetycznych. Analiza materiału DNA pobranego z muzealnych eksponatów jednoznacznie wykazała, że gatunkiem tym był w rzeczywistości jesiotr ostronosy. Jesiotr powoli powraca do swojego środowiska, ale nie można jeszcze ogłosić sukcesu. Istnieje potencjał do odbudowy, ale wymaga to długotrwałych działań. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
To miasteczko to polski „Przystanek Alaska”. Jeździmy tam dla dziewiczych plaż i dzikiej przyrody
Nie musiałam jechać aż tak daleko, żeby go odkryć. Wystarczyło wyruszyć nad Morze Bałtyckie. Mrzeżyno i okolice to wyjątkowy zakątek Polski.
Spis treści: Mrzeżyno. Ziemia odzyskana Gadające krzywe drzewa Zaślubiny z morzem Słoń nad Bałtykiem Mrzeżyno – informacje praktyczne Tu jest mój przystanek Alaska – powtarza raz za razem Olek, który wiele lat temu przyjechał do Mrzeżyna i się w nim zakochał. Bo dziewicze plaże, bo ludzie pełni dziwactw i pasji, bo jakby na końcu świata. Już po dwóch dniach spędzonych z nim w Mrzeżynie, Rogowie i Trzebiatowie zrozumiałam, co do mnie mówi. Bo choć nie widziałam łosia, który dreptałby środkiem wioski czy ulicy, to jelenie, sarny paradujące po dzikim nadmorskim lesie jak najbardziej. No i do tego cały ten ich słoń, który robi kolosalną przewagę nad fikcyjnym miasteczkiem Cicely z Przystanku Alaska. Ale po kolei. Mrzeżyno. Ziemia odzyskana Do portu wjeżdżamy od tyłu, parkujemy między kolorowymi kutrami, które kołyszą się miarowo na wietrze. Jest sztormowo, po sezonie, tak jak lubię. Uczę się zwalniać, co tutaj wydaje się nadzwyczaj łatwe. Zero kolorowych straganów, głośnej muzyki, plastiku i parawanów na plaży. Otwieram drzwi rodzinnego baru, właściwie legendarnej wędzarni o niewyszukanej nazwie Bar Portowy, i niemal od progu czuję, że tego właśnie szukam, tego potrzebuję. To miejsce niczego więcej nie udaje od tego, czym jest. Drewniana prosta konstrukcja tuż obok malowniczego ujścia Regi do morza uchodzi za kultową. Przyciąga turystów i lokalsów zarówno atmosferą, jak i genialną rybą. Tak więc zachodzą tu w kaloszach pracownicy portu, właściciele psów po długich nadmorskich spacerach, na herbatę wpadają przewodnicy czekający na grupy, są turyści, jestem ja. Szef, który niespiesznie nabija na haczyki kawałki ryby do wędzenia, rybołówstwo ma w genach. W morze przed wschodem słońca wypływał jego dziad i ojciec. Nie mówi dużo, jakieś półsłówka, oszczędny w słowach, nie jest od zabawiania, tym bardziej od odpowiadania na pytania. Ryby, które ładuje nam na talerze, są pierwsza klasa. Świeże, prosto przyrządzone, doskonałe. Wcinam tatara z polskiego łososia, turbota i węgorza, oblizuję palce i słucham opowieści o tym dzikim kawałku Polski położonym nad Bałtykiem. A jest on szczególny, można powiedzieć, że fragment ziemi odzyskanej, przynajmniej dla turystyki. Przez całe dziesięciolecia było miejscem zamkniętym, zoną niedostępną dla zwiedzających. Stacjonowały tutaj oddziały wojskowe, mieścił się poligon niemiecki i polskie jednostki rakietowe. Mieszkali tu mundurowi, a plaże i lasy były niedostępne i objęte kontrolą. I pewnie dzięki temu ten nadmorski kurort rozwijał się nieco inaczej od pozostałych. I pewnie dlatego też ci, którzy tu żyją od dawna, czują się jak bohaterowie „Alaski”, odcięci od reszty świata. Odmierzająca świat własnym rytmem jedna wielka rodzina, znająca swoje tajemnice i dziwactwa. I jak to w rodzinie, niektórzy nieco szaleni, za to wszyscy bezwarunkowo zakochani w tym kawałku ziemi. I dla niej zrobią naprawdę wiele. Gadające krzywe drzewa Dziś szlabanów i przepustek tu nie ma, są za do dzika linia brzegowa, złoty piasek na szerokich dziewiczych plażach, którymi spacerować można godzinami, otwarty port, gdzie siedząc, obserwujesz, jak statki wypływają w morze i jak z niego powracają. Do tego całkiem dobre zaplecze gospodarcze i mnóstwo nietuzinkowych hoteli, hotelików, pensjonatów. Mam wrażenie, że wszyscy się tu znają. Słucham z otwartą buzią opowieści, które pachną legendami z kraju mchu i paproci. Bo czy słyszeliście kiedyś o magicznym krzywym lesie, który wyrósł na wydmach między Mrzeżynem a Pogorzelicą? No właśnie. Dlatego choć wieje, a nawet coś tam z nieba kropi, wsiadam na rower, by do niego dotrzeć. Mam szczęście, las spowija mgła, dzięki czemu jawi się przed moimi oczami niczym z baśni. Czuję się w nim jak bohaterka Tolkienowskich powieści i wyobrażam sobie, że nocą te krzywe drzewa mogą nieźle nastraszyć. Patrzę na dziwnie poskręcane sosny sadzone jakieś 140 lat temu przez niemieckich leśników, przypominające pogarbione postaci, które coś tam do siebie szepcą. Ich pnie, poplątane gałęzie tworzą sieć niebywałych ruchomych figur. A kiedy jeszcze pada i świszczy mocno wiatr, który nimi porusza, robi się naprawdę ciekawie. Zaślubiny z morzem Wracam do portu, zostawiam rower i ruszam na miejsce zaślubin z morzem. Stoi tu dziś pomnik, a mój przewodnik przypomina, że Mrzeżyno to jedyna miejscowość nad Bałtykiem, gdzie morzu ślubowali ułani. Spacerujemy lasem, w którym pachnie mokrą ziemią i mchem, a potem wpadamy do Daniela. Bistro bar Daniel przy Bałtyckiej to przede wszystkim zupa rybna po 29 zł i dorsz z pieca za 70. Zupa jest pyszna, dorsz też doskonały. To nie wszystkie niespodzianki. Olek zabiera mnie w kierunku Rogowa, gdzie zatrzymujemy się przy jeziorze Resko. W latach 30. XX w. tuż przy nim była tu niemiecka baza lotnicza, a na jeziorze lądowały wodnopłaty. Jest i mrożąca w żyłach historia. Z Rogowa w 1945 r. wylatywały niemieckie samoloty z ewakuowanymi cywilami. Jeden z nich zaraz po starcie runął na ziemię, a właściwie do wód jeziora. Na pokładzie znajdowało się około stu osób, także dzieci. Przyczyna awarii nie jest znana, z katastrofy miała się uratować jedna kobieta. Wrak wciąż tkwi na dnie akwenu. Tak się czasami zdarza, że nie udaje się wyjaśnić przyczyn tragedii i odpowiedzieć na wszystkie pytaniami, choćby na to, czy w jeziorze, jak mówią lokalne plotki, tkwi też fragment bursztynowej komnaty. Słoń nad Bałtykiem Wiem, miało być o słoniu. I ten słoń faktycznie nad Bałtykiem był. Egzotyczny, rodem z Cejlonu, nauczony takich sztuczek, że włosy stawały dęba. No bo jak inaczej zareagować na to, kiedy zwierzę strzela z muszkietu? To musiał być odlot. Słonica indyjska o imieniu Hansken żyła w wieku XVII i była wielką podróżniczką. Wraz z trenerem jeździła po Europie, machała flagą, grała na bębnie, podnosiła trąbą pieniądze. Nie wiem, co dziś by powiedzieli obrońcy praw zwierząt, wówczas była prawdziwą bohaterką, która zachwyciła nawet Rembrandta (namalował ją). Nie mogło być inaczej w Trzebiatowie, do którego zajeżdżała w latach 1638–1640. Entuzjazm musiał być na tyle wielki, że anonimowy artysta uwiecznił ją w technice sgraffito na jednej z kamienic przy Rynku. Wizerunek ma 4 m długości i szerokości. To nie wszystko. Dziś ku czci słonicy powstał turystyczny szlak miejski, który prowadzi przez dziewięć kluczowych punktów w mieście, m.in. przez Rynek, ratusz, mury obronne, Basztę Kaszaną, most nad Regą, kaplicę św. Ducha. Przy każdym znajduję tablicę informacyjną z sylwetką słonia, a trasa ma formę gry miejskiej. Okazała słonica jest symbolem miasta, ma swój mural i cieszy się należytym szacunkiem. Malowidło z jej wizerunkiem powstało jako pierwszy spośród miejskich murali, bo są jeszcze inne, w sumie 13. Zamierzam poznać jeszcze malowniczy szlak wodny. Przede mną rejs Regą z Trzebiatowa do Mrzeżyna. Mówią, że to jedna z ciekawszych tras kajakowych północnej Polski. Dzika i malownicza. Kto ma ochotę wskoczyć ze mną do kajaka? Mrzeżyno – informacje praktyczne Nocleg W Mrzeżynie można spać w domkach w lesie, np. w Folga Resort (dom z jedną sypialnią od 390 za dobę), a w apartamencie Art Boulevard od 380 zł. W Domu Wypoczynkowym „Słoneczny” pokoje są od 80 zł za dobę. Zwiedzanie rowerem Przez Trzebiatów i Mrzeżyno przebiega międzynarodowy szlak rowerowy wokół Bałtyku R-10. Został wytyczony wzdłuż wybrzeża. W większości ośrodków są rowery, polecam także wypożyczalnię w Mrzeżynie przy ulicy Trzebiatowskiej 11. Ceny za rower trekkingowy od 40 do 60 zł, elektryczny od ok. 110 zł za dobę. Kajakiem po Redze Na Redzie można pokonywać krótsze odcinki, kilkugodzinne, jak i zaplanować sobie całodniową wyprawę. Malownicze trasy są z Trzebiatowa do Mrzeżyna (15 km, ok. 3 godz.) albo z Borzęcina do Trzebiatowa (16 km, czas płynięcia ok. 3,5 godz.) czy Resko–Taczały (14 km, czas płynięcia 2–4 godz.). Ceny od 40–50 zł za osobę. Źródło: archiwum NG
„Jeżdżę tam dla kąpieli w lodowatym Bałtyku i żytniego chleba” – te wyspy to raj dla introwertyków
Podróż przez Estonię to nieustanny zachwyt nad lekkością życia i naturą. Jej wyspy Sarema, Pakri i Kihnu to oazy spokoju. Warto tam wpróbować estońskiego podejścia do saunowania. Sauny w Estonii to część dziedzictwa narodowego i społecznego. Na wyspach Sarema, Pakri i Kihnu poznasz, jak ważne są dla lokalnych mieszkańców i jak wygląda ten rytuał.
Spis treści: W saunie na Sarema – gorąco, nago i po estońsku Pakri bez promów i bez lasów – najdziwniejsze wyspy Estonii? Na Kihnu rządzą kobiety i nie ma bankomatów Jak zaplanować podróż na estońskie wyspy – Wszyscy będziemy na golasa i spędzimy dużo czasu w bardzo wysokiej temperaturze – Malle uśmiecha się szeroko, nie mogąc się doczekać, aż wejdziemy do sauny. Nie jestem do końca przekonany co do tego pomysłu. Tym bardziej że Mallego i grupkę jego znajomych poznałem może z godzinę temu. Wypiliśmy po piwie i okazało się, że za chwilę mamy wylądować całą grupą w drewnianym pomieszczeniu pełnym gorącej pary. Wszyscy bez ubrań. Cóż, mam, co chciałem. Nie da się podróżować po Estonii, nie odwiedzając saun. W tym kraju przesiadywanie w rozgrzanych do oporu pomieszczeniach jest sportem narodowym. I fundamentem relacji społecznych. W saunie na Sarema – gorąco, nago i po estońsku Sauna, przed którą stoimy, jest niepozorną budką skleconą z desek, ulokowaną na nadmorskich wydmach. Jestem na wyspie Sarema będącej częścią bałtyckiego archipelagu na zachodnim krańcu Estonii. I choć prawdziwym zagłębiem saun w tym kraju jest południowo-wschodni rejon, pomieszczenia do sesji w wysokiej temperaturze rozsiane są tu w zasadzie wszędzie. W Estonii jest ich ok. 3 tys., a o znaczeniu tych miejsc w lokalnej kulturze opowiadał dokument „Siostrzeństwo świętej sauny” (w 2023 r. film zdobył nominację do Oscara). Krótko mówiąc, saunowanie to tu poważna sprawa. Lepiej więc nie denerwować Estończyków, wspominając o tym, że to przecież Finowie są najbardziej znani z zamiłowania do przesiadywania w gorącym powietrzu. Gdy tylko o tym napomknąłem, Malle zrugał mnie bezceremonialnie, a odzyskanie jego względów wymagało postawienia mu kolejnego piwa. – To nasze sauny są wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO! – pieklił się. – Nasze, nie fińskie! Miał rację. Estońska kultura saunowa trafiła na listę już w 2014 r. – fińska została wpisana dopiero w 2020 r. Tę potyczkę Estończycy więc niewątpliwie wygrali. Żeby nie drażnić mojego nowego znajomego, nie wspomniałem już, że UNESCO umieściło w estońskim spisie wyłącznie sauny dymne. O pochodzeniu wszystkich pozostałych nadal można dyskutować, a spór o to, który kraj jest ojczyzną saunowania, pozostanie zapewne jeszcze długo nierozstrzygnięty. Choć mamy lato, Bałtyk nie jest zbyt ciepły. Miałem nadzieję, że zaczniemy od rozgrzania się, a dopiero później wskoczymy do morza, okazuje się jednak, że Estończycy preferują odmienną kolejność. Zrzucamy ubrania i świecąc gołymi tyłkami, pędzimy do wody. Plan jest taki, że mamy się kilka razy zanurzyć po szyję i wracać na brzeg, jednak okazuje się, że przy plaży jest dość płytko, musimy więc pobiec przez wodę dość daleko od brzegu. Zanim więc porządnie się zanurzę, już szczękam zębami. Pozostaje mi iść za poradą towarzyszy i nie myśleć, lecz po prostu robić, co trzeba. Na szczęście po chwili zmierzamy już ku drewnianemu domkowi, który jawi mi się teraz niczym ocalenie. Wewnątrz, jak w sypialnym wagonie, czekają na nas piętrowe ławy, na których możemy się położyć. Gwałtownie rozszerzające się naczynia krwionośne przyjmują ochoczo fale napływającej krwi i całe moje ciało zalewa wyciskający łzy z oczu przypływ euforii. Ktoś polewa wodą gorące kamienie i pomieszczenie wypełnia się gęstą parą, przez którą nic nie widzę. Jest mi zadziwiająco dobrze. Wkrótce robi się tak gorąco, że zaczynam się rozpływać i wspominać z rozrzewnieniem lodowatą wodę Bałtyku. Teraz jednak, zamiast do wody, przenosimy się do izby obok, gdzie jest nieco chłodniej i leżąc na dywanach możemy odsapnąć, popijając herbatę. To jednak nie koniec sesji – cykl: zimna kąpiel, sesja parowa, odpoczynek, powtarzamy kilkakrotnie (dokładając jeszcze okładanie się brzozowymi witkami). Spotkanie przeciąga się na kilka godzin, a podczas niego nie tylko pozbywam się litrów potu, ale też odbywam cały ciąg rozmów o wszystkim i niczym – i gdy w końcu opuszczam saunę, czuję się, jakbym spędził ten czas z grupą najlepszych, znanych od zawsze przyjaciół. Żytni chleb Estonia jest światem kameralnym, zasady panujące w tak uwielbianych tu saunach odzwierciedlają więc też rzeczywistość kraju. Ważne są tu bliskość z naturą, pieczołowicie tworzona tkanka społeczna i dość swobodny stosunek do najnowszych trendów. Zamiast podążać za zmieniającymi się modami, żyje się w zgodzie z tradycją (co nie przeszkodziło krajowi zostać liderem informatyzacji). Na estońskich wyspach da się to zauważyć szczególnie. Gdy trafiłem na Saremę i opuściłem dość ruchliwy port, znalazłem się w spokojnej przestrzeni pełnej drzew, łąk, pól i malutkich wiosek. Sarema przez wieki pełniła rolę estońskiego spichlerza i do dziś łany zboża ciągną się tu niemal po horyzont. – Czarny chleb żytni jest dla nas bardzo ważnym elementem kulturowym – wytłumaczył mi kelner w przydrożnej knajpce, gdy zatrzymałem się na śniadanie. – Wypiekamy go przynajmniej od średniowiecza. Pieczywo ulepione z wyspiarskiej mąki trafiało na stoły całej wschodniej i środkowej Europy. – Nasze przysłowie mówi, że jeżeli nie zjesz dwóch kromek żytniego chleba, twój dzień nie może być udany – dodaje mężczyzna, podsuwając mi koszyk z pieczywem. Tradycyjnie wyrabiało się je na zakwasie, a ciasto musiało dojrzewać przez minimum 17 godz. Dziś od tej zasady coraz częściej się odchodzi, na wyspie wciąż jednak na szczęście działają rzemieślnicze piekarnie, które trzymają się dawnych, dobrze sprawdzonych metod. Ślady po uderzeniach meteorytów Na Saremę przyjechałem jednak nie po chleb, lecz aby zobaczyć miejsce kosmicznego bombardowania. Ślady po uderzeniach meteorytów można znaleźć w całym kraju, jednak bałtycka wyspa miała wyjątkowego pecha – na zaledwie kilometrze kwadratowym jest tu aż dziewięć kraterów po przybyszach z nieba. Nalot prawdopodobnie miał miejsce ok. 4 tys. lat temu, a gęstość ostrzału wzięła się z jednego, ważącego ok. 10 tys. ton meteoru, który wchodząc w atmosferę, rozpadł się na kilka mniejszych. Te kosmiczne okruchy pędziły z prędkością 10–20 km/s i spadając, narobiły sporo szkód. Drzewa zostały zmiecione w promieniu 6 km, a gigantyczne pożary dopełniły obrazu zniszczenia. Wyobrażenie sobie tego kataklizmu przychodzi mi jednak teraz z trudem. Patrzę na krater, który jest oczkiem wodnym otoczonym 16-metrowej wysokości wałem ziemi. Słucham szumu drzew i w tej spokojnej atmosferze nie jestem w stanie dopatrzeć się nawet najmniejszych śladów dramatyzmu. O szczególnym znaczeniu tego miejsca ludzie wiedzieli jednak już na długo, zanim weszliśmy w epokę oświeconej nauki – 2,5 tys. lat temu zbudowano tu świątynię, po której dziś nie ma już śladu. Ówcześni mieszkańcy wyspy składali w niej ofiary bóstwom, najwyraźniej przeczuwając, że krater Kaali nie jest zwykłą dziurą w ziemi i że w jego powstaniu miały udział siły wyższe. Pakri bez promów i bez lasów – najdziwniejsze wyspy Estonii? Sarema jest największą estońską wyspą, dla odmiany postanawiam odwiedzić też dużo mniejsze, bliźniacze Pakri, na które nie kursują żadne oficjalne promy. By się na nie dostać, trzeba się wybrać w rejs prywatnym kutrem, o co nie jest specjalnie trudno, gdyż kursują one regularnie, wioząc towary codziennego użytku. Pakri są wapiennymi okruchami skał, na których – co jak na Estonię nietypowe – nie rosną żadne lasy, a jedynie dość wątła trawa i krzewy jałowców. To krajobraz bardziej przypominający tereny basenu Morza Śródziemnego niż wybrzeże Bałtyku. Na obu wyspach mieszkali niegdyś Szwedzi tworzący społeczność Rannarootsi. W 1940 r., gdy Estonia była pod radziecką okupacją, Pakri jednak zmilitaryzowano i wyludniono. Większość z nich wróciła do swojej ojczyzny. Na wyspach urzędowali jedynie żołnierze Armii Czerwonej, a po ich wycofaniu zamieszkało tu kilka estońskich rodzin, którym zależy na ponownym ożywieniu wysp. Powołano nawet stowarzyszenie Pakri Rannad, którego głównym zadaniem jest odbudowa rolniczej i pasterskiej tradycji wysp. Spędzam tu kilka godzin, przechadzając się bez większego celu po pastwiskach i mijając co jakiś czas postawione przez Rosjan wojskowe budynki. Zachodzę do opustoszałych szwedzkich wiosek, które przemieniły się już w ledwo widoczną linię dawnych zabudowań i kilka wyróżniających się punktów: cmentarza, kapliczki, dzwonnicy kościoła. W końcu docieram do kamienistej plaży, gdzie spotykam Neeme, jedną z działaczek stowarzyszenia. – Powoli na nowo stawiamy domy i wznawiamy uprawy – mówi. – Zależy nam, by działać w sposób zrównoważony. Tak żeby ludzie byli tu tylko jednym z elementów naturalnego krajobrazu i nie czuli się zarządcami wysp. Może staniemy się przez to inspiracją dla innych miejsc i uda nam się choć trochę naprawić świat. Na Kihnu rządzą kobiety i nie ma bankomatów Jeszcze inny sposób na kształtowanie świata mają mieszkańcy mającej zaledwie ok. 16 km² wyspy Kihnu. A właściwie mieszkanki, bo to rządy kobiet wyróżniają to miejsce spośród innych. Natknięcie się tu na mężczyznę wymaga trochę szczęścia. Ich nieobecność nie jest jednak efektem walki płci, lecz historii. W połowie XIX w. męscy przedstawiciele wyspiarskiej społeczności, poszukując zarobku, zajęli się rybołówstwem i polowaniem na foki, a więc pracą wymagającą wielomiesięcznego przebywania na morzu. W domach zostały kobiety i to one, chcąc nie chcąc, przejęły zarządzanie wyspą. Matriarchalna kultura zakorzeniła się na Kihnu tak mocno, że w 2008 r. UNESCO wpisało ją na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Dziś, nawet jeżeli mężczyźni pojawiają się już na wyspie dużo częściej, trzymają się raczej z boku. – Żyje tu około pięćset osób – mówi Mare Matas, jedna z mieszkanek Kihnu. – W tym może z pięciu mężczyzn przebywa tu na stałe. Reszta pracuje na morzu, mój mąż też. Stan cywilny mojej rozmówczyni zdradza fartuch przykrywający tradycyjną pasiastą spódnicę zwaną kort. Są one tu na tyle popularne, że na ulicy naliczyłem zaledwie kilka osób w nowoczesnych ubraniach. Równie widoczne są też rowery i poradzieckie motocykle – ruch samochodowy na wyspie nie istnieje. Podobnie jak bankomaty, hotele, sklepy sieciowe i całoroczne restauracje. Kihnu jest w jakimś sensie światem sprzed dziesięcioleci i między innymi właśnie to przyciąga turystów (nie musicie się jednak obawiać tłumów). Śladem przeszłości jest też tradycyjna, ponadstuletnia sauna w gospodarstwie Miku Talu, która wygrała konkurs na najlepszy tego typu obiekt na wyspie. Prowadzi mnie do niej Vivika Tapp, córka właścicieli gospodarstwa. Sufit i drzwi do sauny są tak niskie, że wchodząc, muszę się pochylić. – Jeżeli nie chcesz wyjść stąd czarny, lepiej nie opieraj się o ściany – śmieje się Vivika. – Przez ponad wiek używania osadziła się na nich sadza z dymu – uprzedza. To najbardziej tradycyjny typ estońskiej sauny. Powietrze ogrzewane jest z sąsiedniego pomieszczenia, w którym do pieca ładuje się pokaźne ilości drewna. Fala gorąca wpływa do sauny. Nagrzanie pomieszczenia trwa ok. 4 godz., później jest ono wentylowane, by pozbyć się dymu. I znów przez kolejne 4 godz. niewielki domek dalej się nagrzewa – idealne warunki do saunowania to 70–90 stopni Celsjusza. – Wszystko gotowe, możemy zaczynać – zachęca Vivika. Przed sauną czeka już kilku gości – turyści, sąsiadki i jakiś zabłąkany męski mieszkaniec wyspy. Jak na komendę wszyscy zrzucamy ubrania. Po kilku dniach spędzonych w tym kraju nagość już mnie nie peszy i z przyjemnością myślę o najbliższych godzinach spędzonych w niewielkim rozgrzanym pomieszczeniu. Jak zaplanować podróż na estońskie wyspy Dojazd Samolotem LOT-u bezpośrednio z Warszawy do Tallinna. Koszt biletu to ok. 800 zł w dwie strony; lot.com. Dalej autobusem do Virtsu. Autobusem linii Lux Express lub FlixBus. Cena biletu w jedną stronę do stolicy Estonii latem zaczyna się od ok. 200 zł, ale podróż jest bardzo długa – ponad 16 godz. Transport Pomiędzy największymi wyspami Estonii kursują promy pasażersko-samochodowe. Połączenia z Virtsu na wyspę Muhu, z której mostem wjeżdża się na Saremę, zaplanowane są co 40 min, a sama przeprawa trwa pół godziny. Koszt przeprawy (auto i 2 os.) to 20–25 euro w jedną stronę. Na Kihnu statki pływają tylko 3–4 razy na dobę (z Munalaid) oraz raz w tygodniu z Parnawy. Jeżeli nie zarezerwujesz wcześniej biletów, obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten wygrywa”. Lepszym sposobem może być przeprawa bez auta i poruszanie się po wyspie rowerem; visitestonia.com. Nocleg W Estonii obowiązuje znana ze Skandynawii zasada wolnego biwakowania, co oznacza, że możemy swobodnie rozbić namiot na dziko (prawo igaüheõigus), pod warunkiem że pozostawimy miejsce takim, jakie je zastaliśmy. Pamiętajcie o zakazie prania odzieży i mycia naczyń w rzekach i jeziorach. Jeżeli zależy wam na większych wygodach, polecam m.in. Meri Seaside Hotel & SPA w Kuressaare na wyspie Sarema. Ceny za pokój 2-osobowy zaczynają się w okolicach 300 zł. Jedzenie Umiłowanie Estończyków do chleba przejawia się także atencją do kwasu chlebowego (kali). Popularną przekąską są kanapki z żytniego chleba z pastą jajeczną i śledziem lub szprotem. Na deser Estończycy zajadają kamę – prażoną mąkę jęczmienną, żytnią i owsianą z dodatkiem grochu. Tę zadziwiającą mieszankę dodaje się do maślanki, kefiru lub mleka. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler”.
Najlepsze sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem – poznaj 7 wyjątkowych miejsc, które cieszą się świetnymi opiniami
Najlepsze sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to idealny wybór dla osób szukających skutecznej rehabilitacji i relaksu w zdrowym, morskim klimacie. Zebraliśmy opinie kuracjuszy i przygotowaliśmy zestawienie najchętniej wybieranych ośrodków, które wyróżniają się szeroką ofertą zabiegów i komfortowymi warunkami.
Spis treści: Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Sanatorium „Cegielski” w Ustce – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Sanatoria nad Bałtykiem przyciągają kuracjuszy z całej Polski dzięki połączeniu profesjonalnych zabiegów, leczniczego mikroklimatu i wypoczynku blisko morza. Ranking powstał na podstawie opinii pacjentów i branżowych zestawień. Obejmuje miejsca takie jak pełen atrakcji Kołobrzeg, Sopot czy Świnoujście, które regularnie otrzymują wysokie oceny za poziom świadczonych usług, nowoczesną bazę zabiegową oraz wyjątkową atmosferę sprzyjającą regeneracji i wypoczynkowi. Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Uzdrowisko Kołobrzeg jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc dla kuracjuszy szukających najlepszych sanatoriów nad Morzem Bałtyckim. To ośrodek oferujący szeroki zakres zabiegów, od balneoterapii przez hydroterapię po fizykoterapię. Baza zabiegowa jest regularnie modernizowana, a bliskość plaży sprawia, że kuracjusze mogą korzystać nie tylko z terapii, ale również codziennych spacerów nad morzem. Zaletą jest bogaty wybór pakietów turnusowych, dostosowanych do różnych potrzeb zdrowotnych. Opinie pacjentów podkreślają profesjonalizm personelu i wysoką jakość świadczonych usług. Wśród zabiegów znaleźć można kąpiele solankowe, masaże, inhalacje oraz terapie borowinowe. Wady? W sezonie letnim ośrodek cieszy się dużą popularnością, co może wiązać się z większą liczbą gości. Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Sopockie sanatorium MSWiA przyciąga zarówno lokalizacją tuż przy plaży i molo, jak i profesjonalną ofertą zabiegów rehabilitacyjnych. Kuracjusze mają do dyspozycji nowoczesny sprzęt oraz specjalistyczne programy rehabilitacyjne, w tym zabiegi na kręgosłup i stawy oraz terapie oddechowe. Atmosfera jest spokojna, a personel słynie z życzliwości i indywidualnego podejścia do pacjenta. Sopot jest ostatnio szczególnie popularny wśród kuracjuszy z Czech i Słowacki, którzy nazywają nadbałtycki kurort „polskim Monte Carlo”. Dużym plusem są także smaczne posiłki, które według opinii pacjentów, wyróżniają się na tle innych sanatoriów. Ośrodek oferuje także bogaty program rekreacyjny, pozwalający na korzystanie z atrakcji Sopotu. Minusem dla niektórych mogą być ograniczone terminy dostępności miejsc w szczycie sezonu. Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Świnoujście to wyjątkowe uzdrowisko na wyspach, gdzie morski klimat i obecność jodu sprzyjają terapii schorzeń układu oddechowego i krążenia. Ośrodki w Świnoujściu oferują nowoczesne zaplecze zabiegowe oraz szeroki wachlarz terapii: od hydroterapii, przez inhalacje solankowe po kinezyterapię. Kuracjusze chwalą wysoką jakość usług oraz zaangażowanie personelu medycznego. Szczególnie doceniane są terapie indywidualne, przystosowane do potrzeb seniorów oraz osób po urazach. Położenie tuż przy promenadzie i blisko plaży sprzyja spacerom i relaksowi. Wadą może być większa liczba odwiedzających w sezonie wakacyjnym. Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach to propozycja dla osób ceniących kameralność i indywidualne podejście do pacjenta. Położone blisko plaży i nadmorskiej promenady, zapewnia szybki dostęp do kąpieli słonecznych i morskich. Kuracjusze mogą liczyć na szeroką gamę zabiegów rehabilitacyjnych, od masaży leczniczych przez hydroterapię po elektroterapię. Po godzinach warto zobaczyć wybrać się na wycieczkę i zobaczyć jedno z nadbałtyckich miast, jak choćby atrakcje Ustki. Wyróżnikiem są komfortowe pokoje oraz domowa atmosfera. Obsługa dba o indywidualne potrzeby każdego kuracjusza, co znajduje odzwierciedlenie w bardzo dobrych opiniach. W ofercie znajdują się także zabiegi pielęgnacyjne oraz programy wellness. Wadą dla niektórych może być ograniczona liczba miejsc, co wymaga wcześniejszej rezerwacji. Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Kamień Pomorski to jedno z najstarszych uzdrowisk nad Bałtykiem, słynące z naturalnych złóż borowiny i solanek. Ośrodek specjalizuje się w leczeniu schorzeń reumatologicznych, układu ruchu oraz oddechowego. Kuracjusze mogą korzystać z kąpieli solankowych, okładów borowinowych, fizykoterapii i hydroterapii. Położenie w spokojnej okolicy, z dala od tłumów, sprzyja regeneracji i relaksowi. Opinie podkreślają skuteczność zabiegów oraz spokojną, wyciszającą atmosferę. Wady? Mniejsza liczba atrakcji turystycznych w porównaniu z większymi kurortami, co dla niektórych może być minusem. Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu wyróżnia się przyjazną, niemal rodzinną atmosferą oraz szeroką ofertą rehabilitacyjną. Ośrodek jest niewielki, co pozwala na większą indywidualizację terapii i szybki kontakt z personelem. Kuracjusze korzystają z różnorodnych zabiegów: masaży, inhalacji, fizykoterapii oraz hydroterapii. Komfortowe warunki zakwaterowania oraz dogodna lokalizacja blisko plaży sprzyjają wypoczynkowi. Opinie często podkreślają profesjonalizm obsługi oraz czystość w ośrodku. Wadą może być ograniczona liczba miejsc, przez co warto zarezerwować pobyt z wyprzedzeniem. Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Dąbki to mniejsze, ale bardzo cenione uzdrowisko nad Bałtykiem. Ośrodki w Dąbkach oferują zabiegi balneologiczne, inhalacje, masaże oraz terapie z wykorzystaniem borowiny i solanki. Klimat jest tu wyjątkowo łagodny, a bliskość lasów i jezior sprzyja regeneracji sił witalnych. Kuracjusze cenią sobie ciszę, spokój oraz bezpośredni kontakt z naturą. Ośrodki dbają o komfortowe warunki pobytu oraz indywidualne podejście do każdego pacjenta. W opiniach przewija się zachwyt nad spokojem i możliwością prawdziwego wypoczynku z dala od miejskiego zgiełku. Wadą może być mniejszy wybór atrakcji poza sezonem letnim. Najważniejsze zabiegi oferowane w sanatoriach nad Bałtykiem Sanatoria nad Bałtykiem oferują szeroką gamę zabiegów, w tym: balneoterapię (kąpiele solankowe, borowinowe) hydroterapię masaże lecznicze fizykoterapię (elektroterapia, ultradźwięki) inhalacje kinezyterapię terapie indywidualne dla seniorów Każdy ośrodek dostosowuje zabiegi do potrzeb kuracjuszy, bazując na aktualnych standardach lecznictwa uzdrowiskowego. Opinie kuracjuszy o pobycie w sanatoriach nadmorskich Kuracjusze najczęściej chwalą: wysoki poziom opieki medycznej nowoczesną bazę zabiegową dostęp do morza i nadmorskich spacerów różnorodność zabiegów miłą i pomocną obsługę Wadą może być większe obłożenie w sezonie wakacyjnym. Klimat morski i jego wpływ na zdrowie kuracjuszy Pobyt w sanatorium nad Bałtykiem wspiera leczenie m.in. chorób układu oddechowego, krążenia i reumatycznych. Mikroklimat z wysoką zawartością jodu oraz bliskość lasów wpływają korzystnie na odporność organizmu i ogólne samopoczucie. Czym kierować się przy wyborze sanatorium nad Bałtykiem Przy wyborze ośrodka warto zwrócić uwagę na: profil leczniczy sanatorium ofertę zabiegów lokalizację względem morza opinie innych kuracjuszy warunki zakwaterowania dostępność terminów Rezerwacja pobytu – na co zwrócić uwagę Rezerwując turnus, warto: zrobić to z wyprzedzeniem, zwłaszcza na sezon letni upewnić się, czy ośrodek ma wolne miejsca sprawdzić możliwość refundacji przez NFZ dopytać o szczegóły pobytu (dieta, animacje, rekreacja) Sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to propozycja zarówno dla osób aktywnych, jak i szukających spokoju oraz pełnej regeneracji. Niezależnie od wybranego ośrodka, nadmorski klimat sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Źródła: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizmy i czy są one nadal zdolne do rozmnażania. To kolejny dowód na to, że natura ima się wszystkich sposobów, by przetrwać. Zasiedla nawet odpady po ludziach i wykorzystuje ich toksyczność, by się przed nimi chronić. To wspaniały dowód siły życia. Źródło: Communications Earth & Environment Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najpiękniejsze plaże Władysławowa i miejsca nad Bałtykiem
Plaża we Władysławowie jest znana z szerokich, piaszczystych obszarów. Jej wyjątkowe walory przyciągają turystów nie tylko z Polski, ale też z zagranicy. Wzdłuż jego wybrzeża rozciąga się aż 23 kilometry linii brzegowej, a każda część plaży ma swój niepowtarzalny charakter – od strzeżonych kąpielisk pełnych atrakcji po niemal dzikie, ustronne zakątki. To miejsce, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od tego, czy szuka relaksu, rodzinnej zabawy, sportowych emocji czy chwili kontaktu z naturą.
Spis treści: Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Centralna plaża, położona w samym centrum miasta, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów wybrzeża. Rozciąga się na długości 3 kilometrów, a jej szerokość sięga ponad 20 metrów, co zapewnia mnóstwo przestrzeni dla plażowiczów. Aby tu trafić, z centrum miasta trzeba przejść około kilometra – spacer wśród wydm i sosnowego lasu prowadzi do licznych wejść na plażę. Plaża centralna jest bezpieczna i strzeżona, a ratownicy czuwają nad bezpieczeństwem kąpiących się osób. Wejścia wyposażono w toalety, przebieralnie i kładki dla osób niepełnosprawnych, dzięki czemu każdy może komfortowo korzystać z plaży. Dodatkowo na plaży znajdują się bary oraz wypożyczalnie sprzętu, co pozwala urozmaicić pobyt nad morzem. W sezonie letnim najmłodszych czekają zjeżdżalnie wodne, dmuchane miasteczka i przedszkola plażowe, a osoby lubiące sport mogą korzystać ze sprzętu do sportów wodnych, w tym bananów i skuterów wodnych. Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Plaże Władysławowa zachwycają różnorodnością krajobrazów i atmosfer. W zależności od odcinka brzegu można natknąć się na tętniące życiem plaże strzeżone, które są idealne dla rodzin z dziećmi. Znajdują się tu place zabaw, wypożyczalnie sprzętu wodnego i atrakcje sezonowe, takie jak szkółki żeglarskie czy przedszkola plażowe. Na plaży we Władysławowie znajdują się też strefy sportów wodnych. Cieszą się one dużą popularnością wśród fanów windsurfingu, kitesurfingu i innych sportów wodnych. Warto wiedzieć, że są one dostosowane do aktywności dla osób początkujących i zaawansowanych. Można tu też znaleźć przestrzenie idealne do relaksu z szerokimi piaszczystymi plażami. To doskonałe miejsca do opalania, na spacery czy piknik nad morzem. Ciekawostką są też dzikie plaże, czyli ciche i kameralne zakątki, które pozwalają na pełne wyciszenie. Tu można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty wybrzeża. Dzięki tej różnorodności każdy turysta znajdzie odpowiedni dla siebie zakątek, niezależnie od tego, czy szuka spokoju, czy aktywnej rozrywki. Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Władysławowo oferuje pięć kąpielisk strzeżonych, które są wyposażone w odpowiednią infrastrukturę i zapewniają bezpieczeństwo plażowiczom. Ratownicy są obecni na miejscu, dzięki czemu rodziny z dziećmi mogą spokojnie korzystać z uroków Bałtyku. Na strzeżonych plażach znajdują się liczne atrakcje i udogodnienia, w tym: zjeżdżalnie wodne i dmuchane miasteczka dla dzieci, wypożyczalnie sprzętu wodnego – deski, banany, kajaki, stoiska gastronomiczne i bary plażowe, łagodne zejścia do wody, odpowiednie dla małych dzieci i osób nieumiejących pływać. Plaże te są najczęściej tłumnie odwiedzane w sezonie, ale oferują wszystko, czego potrzeba do komfortowego wypoczynku: bezpieczeństwo, rozrywkę i wygodę. Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Dla osób szukających spokoju i kontaktu z przyrodą, Władysławowo oferuje dzikie, niestrzeżone odcinki plaży. Są one szczególnie urokliwe w okolicach Rozewia czy niektórych fragmentach północnej Mierzei Helskiej. Na takich plażach można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty brzegu, spacerować po niemal dziewiczym wybrzeżu lub po prostu cieszyć się ciszą i spokojem, z dala od tłumów. Warto też poświęcić nieco czasu na obserwację lokalnej fauny i flory Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Dzikie plaże to idealna propozycja dla miłośników fotografii i romantycznych spacerów. Szczególnie podczas podziwiania zachodów słońca nad Bałtykiem, kiedy spokojna tafla wody odbija kolory nieba, tworząc spektakularne widoki. Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Władysławowo jest położone nad otwartym morzem i Zatoką Pucką – taka lokalizacja sprawia, że nie tylko w samej miejscowości, ale i w całej gminie znajduje się sporo plaż wartych uwagi. Choć nie trafiły one na naszą listę najpiękniejszych plaż w Polsce, to mimo wszystko polecamy je osobom spragnionym nadmorskiego relaksu: Plaża w Karwi – czysta, szeroka plaża, idealna dla rodzin z dziećmi. Latem tętni życiem, przyciągając zarówno mieszkańców, jak i turystów. Przestrzeń pozwala na zabawy w piasku, opalanie i sportowe aktywności. Plaża w Jastrzębiej Górze – charakteryzuje się różnorodnym krajobrazem – od wschodu jest kamienista, a od zachodu piaszczysta. To miejsce dla osób, które cenią połączenie naturalnego piękna z atrakcjami turystycznymi. Plaża w Chłapowie – oferuje szerokie wybrzeże i nowoczesne udogodnienia. Latem odbywają się tu różne animacje i imprezy, a plaża jest doskonałym miejscem zarówno do relaksu, jak i zabawy. Plaża w Rozewiu – słynie z dzikiej atmosfery i klifowego brzegu. Wąskie, kamieniste fragmenty oraz malownicze widoki czynią ją wyjątkowym miejscem dla osób szukających kontaktu z naturą. Dużym jej atutem jest też fakt, ze zazwyczaj nie jest zatłoczona. Plaża w Chałupach – znana z plaży nudystów, przyciąga turystów ceniących swobodę. Chałupy oferują także doskonałe warunki do kitesurfingu i innych sportów wodnych. Plaża w Swarzewie – położona nad Zatoką Pucką, to mekka dla windsurferów i kitesurferów. Sprzyjające warunki wiatrowe czynią ją jednym z najlepszych miejsc w regionie do nauki i doskonalenia umiejętności. Jest położna nieopodal ścieżki rowerowej, która łączy Hel z Puckiem. Plaża w Pucku – charakteryzuje się cieplejszą wodą i kameralną atmosferą, co sprawia, że jest idealna dla osób szukających relaksu z dala od tłumów. Plaża w Dębkach – jedna z najszerszych plaż w Polsce (ma około 108 m szerokości). To miejsce doskonałe na rodzinne wakacje i długie spacery brzegiem morza. Plaża w Kuźnicy – położona od strony otwartego Bałtyku, oferuje unikalne widoki i kontakt z naturą w jej najczystszej postaci. Plaża w Białogórze – idealna dla osób poszukujących spokoju i ciszy, z dala od centrum turystycznego. Otoczona przyrodą, pozwala na relaks w harmonii z naturą. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Meduza – jak żyje i dlaczego wciąż zadziwia naukowców?
Meduzy często budzą mieszane uczucia – od zachwytu nad ich delikatnym pięknem, po lęk przed parzącymi czułkami. Te pozornie proste organizmy w rzeczywistości kryją w sobie niezwykle złożoną biologię i nietypowy cykl życiowy, który fascynuje badaczy na całym świecie. Choć nie posiadają mózgu ani serca, potrafią orientować się w otoczeniu, reagować na bodźce, a nawet uczyć się na błędach. Naukowcy odkrywają też gatunki, które wymykają się zasadom biologii, jak „nieśmiertelna” Turritopsis dohrnii. Dowiedz się więcej i jednych z najbardziej zagadkowych mieszkańców mórz i oceanów.
Spis treści: Czym jest meduza? Jak długo żyją meduzy? Gatunki meduz Jak rozmnażają się meduzy? Gdzie występują meduzy? Czy wszystkie meduzy parzą? Meduza (łac. Scyphozoa) to jedna z dwóch form morfologicznych parzydełkowców (Cnidaria). Jest to stadium swobodnie pływające, pelagiczne, o charakterystycznym, galaretowatym ciele przypominającym kształtem dzwon, parasol, a niekiedy dysk czy nawet grzyb. To właśnie ta forma życia parzydełkowców jest najczęściej spotykana przez człowieka – na plaży, w trakcie kąpieli w morzu czy na fotografiach i w filmach przyrodniczych. Czym jest meduza? Warto jednak pamiętać, że meduza to nie osobny gatunek zwierzęcia, lecz jedna z form życiowych parzydełkowców. Drugą formą jest polip, czyli przytwierdzony do podłoża, cylindryczny organizm rozmnażający się bezpłciowo. Polip i meduza są ze sobą ściśle powiązane, a cykl życiowy parzydełkowców opiera się na przemianie tych dwóch form. Pod względem budowy meduzy wyróżnia symetria promienista. Ciało składa się z dwóch warstw naskórka – zewnętrznej pochodzenia ektodermalnego oraz wewnętrznej gastrodermy wyścielającej jamę gastralną. Pomiędzy nimi znajduje się galaretowata mezoglea. Na spodniej stronie meduzy mieści się otwór gębowy prowadzący do gardzieli i jamy gastralnej, pełniącej funkcję trawienną. Brzegi ciała zaopatrzone są w czułki, pojedyncze oczka i statocysty, dzięki czemu meduza odbiera bodźce ze środowiska i reaguje na zmiany w otoczeniu. Zobacz też: Meduzy potrafią się uczyć, choć nie mają mózgu. Jak długo żyją meduzy? Czas życia meduzy jest stosunkowo krótki. Większość gatunków żyje od kilku tygodni do kilku miesięcy, a osobnik dorosły ginie zazwyczaj po zakończeniu rozrodu. To właśnie etap meduzy jest zwieńczeniem cyklu życiowego parzydełkowca. Wyjątkową ciekawostką jest tzw. meduza nieśmiertelna – Turritopsis dohrnii, należąca do stułbiopławów. Gatunek ten w pewnych warunkach potrafi powrócić z formy meduzy do formy polipa. Oznacza to teoretyczną możliwość nieśmiertelności biologicznej, choć w praktyce osobniki zwykle giną wskutek drapieżnictwa lub chorób. Turritopsis dohrnii jest zaliczana do najdłużej żyjących zwierząt. Gatunki meduz Meduzy nie stanowią jednej odrębnej grupy zoologicznej. Różne gromady parzydełkowców (poza koralowcami) wytwarzają własne formy meduz, które różnią się szczegółami budowy i rozwoju. Dlatego wyróżnia się kilka typów: Scyfomeduza – meduza krążkopławów (Scyphozoa). To właśnie one kojarzone są najczęściej z klasycznym obrazem meduzy o dużym, galaretowatym ciele. Należy do nich np. chełbia modra. Hydromeduza – meduza stułbiopławów (Hydrozoa). Charakteryzuje się mniejszymi rozmiarami i uproszczoną budową. Kubomeduza – meduza kostkowców (Cubozoa). W tej grupie znajdują się gatunki szczególnie niebezpieczne dla człowieka, np. osa morska. Meduzy poszczególnych grup różnią się sposobem powstawania, cyklem życiowym oraz anatomią, jednak wszystkie łączy obecność parzydełek. Jak rozmnażają się meduzy? Rozmnażanie meduz wiąże się ściśle z cyklem rozwojowym parzydełkowców, w którym występuje przemiana pokoleń. Dojrzałe meduzy są rozdzielnopłciowe i wytwarzają gamety. Komórki jajowe i plemniki wyrzucane są do wody, gdzie dochodzi do zapłodnienia. Powstaje zygota, a z niej larwa (planula), która ewoluuje. Planula – pierwsza forma, która powstaje z zygoty po zapłodnieniu. Polip – planula osiada na podłożu i przekształca się w polipa. Ten ma kształt tuby, z otworem gębowym otoczonym wieńcem czułków. Może występować pojedynczo lub w koloniach. Efyra – powstaje w procesie strobilizacji, kiedy to dojrzały polip dzieli się poprzecznie, tworząc kolejne segmenty przypominające talerzyki. Meduza – ostatnie stadium rozwoju parzydełkowców, następna forma przekształcona z efyry (w pełni dojrzała płciowo). Ten cykl pozwala na łączenie rozmnażania bezpłciowego (stadium polipa, który dojrzewając, dzieli się poprzecznie, w wyniki czego powstają efyry) z płciowym (stadium rozdzielnopłciowych meduz). Dzięki temu parzydełkowce zachowują dużą zdolność adaptacyjną i skutecznie zasiedlają różne środowiska morskie. Gdzie występują meduzy? Meduzy są organizmami kosmopolitycznymi – można je spotkać w morzach i oceanach niemal całego świata, od tropików po zimne rejony polarne. Zasiedlają przede wszystkim wody słone, rzadziej wody słonawe. Ich obecność jest szczególnie zauważalna w strefach przybrzeżnych, gdzie łatwo spotkać je podczas kąpieli morskich. Liczebność meduz w danym akwenie może zmieniać się w zależności od sezonu, warunków środowiskowych i dostępności pożywienia. Meduza w Morzu Bałtyckim Bałtyk, jako morze stosunkowo młode i ubogie w gatunki, nie jest bogatym siedliskiem meduz. Występuje tu jednak chełbia modra (Aurelia aurita), przedstawiciel krążkopławów. To najbardziej znany gatunek meduzy spotykany w Polsce. Chełbia modra ma ciało o średnicy do kilkudziesięciu centymetrów, przezroczyste i delikatne, z widocznymi czterema półkolistymi gonadami w centrum ciała. Jest drapieżnikiem – żywi się planktonem, drobnymi skorupiakami i larwami ryb. Jej parzydełka są stosunkowo słabe. Kontakt z nimi może wywołać jedynie nieznaczne podrażnienie skóry, porównywalne do użądlenia przez osę czy pszczołę. Tylko u osób uczulonych reakcja może być silniejsza, zwykle jednak nie stanowi zagrożenia życia. Czy wszystkie meduzy parzą? Meduzy to parzydełkowce, a te jak sama nazwa wskazuje, wyposażone są w parzydełka, czyli wyspecjalizowane komórki zawierające kapsułki z toksyną. Jednak siła działania parzydełek zależy od gatunku. Gatunki występujące w Bałtyku, takie jak chełbia modra, parzą bardzo słabo. Ich jad jest odczuwalny, ale niegroźny dla zdrowego człowieka. Z kolei niektóre meduzy tropikalne, np. osa morska (Chironex fleckeri) czy żeglarz portugalski (Physalia physalis), są skrajnie niebezpieczne. Ich jad może powodować ciężkie poparzenia skóry, zaburzenia pracy serca, skurcze mięśni, a w skrajnych przypadkach nawet zgon. Właśnie dlatego osa morska jest uznawana za jedno z najbardziej jadowitych zwierząt na świecie. Odpowiadając więc wprost: tak, wszystkie meduzy parzą, ale nie wszystkie w stopniu zauważalnym dla człowieka. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Rekord Polaka: przepłynął Bałtyk w 8,5 godziny. „Jak zobaczyłem Rozewie to się popłakałem”
Maciek Rutkowski - mistrz świata i 20-krotny mistrz Polski w windsurfingu – przepłynął Bałtyk ze Szwecji do Polski. Morderczą trasę pokonał 18 września, teraz czas na procedury związane z wpisaniem wyczynu do Księgi Rekordów Guinnessa.
Trasę o długości 227,5 km Rutkowski pokonał w rekordowym czasie 8 godzin i 28 minut, pędząc w niektórych momentach z prędkością nawet 55 kilometrów na godzinę. Na metę w Surf Stolicy, we Władysławowie Rutkowski dotarł o 15:28. Czekały na niego tłumy. Mordercze kulisy rekordowej wyprawy „Po godzinie wyłączył mi się układ nerwowy. Były takie momenty, że nie wiedziałem gdzie mam płynąć. Widzisz gorzej, odczuwasz gorzej. Musisz się zmuszać, żeby pić. Fale z trzech stron. Musisz się zmuszać, żeby jeść. Zaczęły mnie łapać kurcze w rękach. Było dwa razy ciężej, niż myślałem. Jak zobaczyłem Rozewie, to się popłakałem” – opowiadał po dopłynięciu na metę Maciek Rutkowski. Jak tłumaczy w rozmowie z National Geographic, utrzymanie najwyższego poziomu uwagi po pewnym czasie staje się dla organizmu ogromnym wyzwaniem. Windsurfing to sport techniczny, wymagający umiejętności i koordynacji, które w tym przypadku trzeba było zachować przez ponad 8 godzin. Zwykle wyścigi, w których bierze udział Maciek Rutkowski trwają kilka minut. Stuprocentowa mobilizacja układu nerwowego była jednym z największych wyzwań. „Jak ucieka skupienie, to leżymy” – kwituje. Gdyby wiatr wiał trochę mocniej…. „Stanie w miejscu bez wiatru przez pierwsze dwie godziny nie było optymalne dla czasu rekordu, ale po tym piekle, które zobaczyłem i przeżyłem tam na środku, po moim mózgu odmawiającym współpracy, po 7 glebach i bólu jakiego nigdy nie czułem jestem naprawdę szczęśliwy, że udało mi się ukończyć to wyzwanie!” – pisał Rutkowski w mediach społecznościowych po powrocie. Gdyby nie brak dostatecznie silnego wiatru na samym początku próby, Rutkowski, jak sam szacuje, mógłby pokonać Bałtyk nawet w 6,5 godziny. Jednym z kluczowych czynników przy wyborze terminu była właśnie pogoda. Jak opowiada windsurfer, wiatry muszą być dostatecznie silne i koniecznie zachodnie. Najlepsze warunki zaczynają się jesienią, ale trzeba się „wstrzelić” także w odpowiednio długi dzień. Koordynacja wszystkich czynników była wielkim wyzwaniem. W pokonaniu Bałtyku pomagali m.in. ratownicy, fizjoterapeuci, ekipa filmowa, partnerzy zapewniający sprzęt. Trzymetrowe fale i zakłócenia sygnału Rutkowski wystartował punktualnie o 7 rano z Sandhamn na południu Szwecji, w asyście dwóch łodzi motorowych z ratownikami i ekipą wideo, która transmitowała przebieg morderczej trasy na żywo. Nie obyło się bez przygód. Polak mierzył się z falami sięgającymi 3 metrów i wiatrem dochodzącym w porywach do blisko 60 km na godzinę. Miał po drodze 7 wywrotek. „Zrobiło się tak mokro na łódce, że telefon sam wysyła wiadomości, nagrywa filmiki i fotki. (...) Maciek daje radę. Kilka wywrotek spowodowanych było trudnymi warunkami. Są momenty, że nie widzimy drugiej motorówki, bo chowa się między falami” – informowała na bieżąco ekipa ratunkowa na łodzi asekurującej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/MissionBalticmain-photo-1c9f88a.jpg" width="2322" height="3173" alt="Maciek Rutkowski to mistrz świata i wielokrotny mistrz Polski w windsurfingu. Fot. Misja Bałtyk | Krzysiek Jędrzejak - Baltic Surf Scapes" title="Maciek Rutkowski to mistrz świata i wielokrotny mistrz Polski w windsurfingu. Fot. Misja Bałtyk | Krzysiek Jędrzejak - Baltic Surf Scapes" /> Nie tylko sport – charytatywny cel wyprawy Maćka Rutkowskiego Maciek Rutkowski płynął nie tylko z myślą o rekordzie. W trakcie trasy odbywała się zbiórka na pomoc chorej Malwince – córce Bartka Marszałka, jedynego Polaka startującego w Mistrzostwach Świata Formuły 1 na wodzie. W chwili dotarcia Maćka na metę widzowie wpłacili blisko 70 tysięcy złotych. Łącznie zebrano ponad 120 tysięcy złotych. Spalone przez Maćka Rutkowskiego kilokalorie zostały pomnożone przez trzy – i taką sumę sam dorzucił do zbiórki. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Na ratunek podwodnym łąkom Bałtyku – naukowcy przywracają życie morskim roślinom
Fundacja MARE wraz z Uniwersytetem Gdańskim rozpoczęła nowy projekt naukowy w Zatoce Puckiej. Celem tych działań jest wspomaganie regeneracji łąk trawy morskiej na obszarach jej dawnego zasięgu. Przywrócenie występowania tych podwodnych organizmów może pozytywnie wpłynąć na ekosystem morza Bałtyckiego.
Spis treści: Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Wpływ człowieka na łąki podwodne Na czym polega rewilding Bałtyku? Łąki podwodne to bardzo ważny element morskiego ekosystemu, składający się z wielu gatunków roślinności. W Polsce, łąki są tworzone przede wszystkim przez trawę morską Zostera marina i inne rośliny naczyniowe. Funkcjonowanie łąk podwodnych może do złudzenia przypominać sposób życia ich lądowych odpowiedników. Morskie rośliny wytwarzają nasiona, systemy korzeniowe, które utrzymują je na dnie, a nawet kwitną. Rozwój roślin podwodnych (tak samo jak lądowych) uzależniony jest od procesu fotosyntezy, dlatego płytkie wody Zatoki Puckiej stają się idealnym środowiskiem dla występowania tego typu łąk. Promienie słoneczne mogą bezpośrednio docierać do roślin, bez większych strat na etapie przenikania przez wodę. Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Podwodne łąki na wiele sposobów wpływają pozytywnie na funkcjonowanie Morza Bałtyckiego. Ich obecność oddziałuje zarówno na stan i jakość samej wody, jak i na warunki życia organizmów zamieszkujących morski ekosystem. Łąki morskie działają m.in. jak naturalne filtry. Gęste liście zatrzymują zawiesiny i osady, przez co woda staje się bardziej przejrzysta. Dodatkowo pochłanianie wodnych składników odżywczych (takich jak azot czy fosfor) przez łąki zmniejsza występowanie glonów, które swoją obecnością ograniczają dopływ światła oraz pogarszają warunki życia w morzu. Innym pozytywnym działaniem podwodnych systemów roślinnych jest ich funkcja schronienia i miejsca rozrodu dla wielu gatunków ryb, mięczaków i skorupiaków. W gęstwinie roślin młode ryby znajdują ochronę przed drapieżnikami, a liczne bezkręgowce mają tam optymalne warunki do życia. Utrata łąk oznacza więc także spadek liczebności wielu gatunków zależnych od tego siedliska. Podwodne łąki przeciwdziałają również negatywnym skutkom ocieplenia klimatu. Rośliny podwodne prowadzą fotosyntezę, pochłaniając dwutlenek węgla z atmosfery i wody. Łąki stają się ważnym magazynem tzw. „niebieskiego węgla”, czyli węgla uwięzionego w ekosystemach przybrzeżnych. Wpływ człowieka na łąki podwodne Jeszcze przed latami 60. XX wieku łąki podwodne zajmowały znaczną część Zatoki Puckiej. Obecnie, jak podkreślają członkowie fundacji MARE zajmującej się ochroną Bałtyku, obszary łąk w rejonie Zatoki Puckiej zmniejszyły się o ok. 80%. Głównej przyczyny tego zjawiska należy szukać w działalności człowieka. Rozwój nadmorskiej infrastruktury był jednym z czynników spadku występowania łąk morskich. Do morza trafiały ogromne ilości azotu i fosforu z rolnictwa, ścieków i przemysłu. Powodowało to masowe zakwity glonów, które ograniczały przejrzystość wody i docieranie światła niezbędnego do fotosyntezy. Rozbudowa wybrzeża również negatywnie wpłynęła na jakość życia łąk. Porty, kurorty czy ośrodki turystyczne zajęły miejsce naturalnych łąk, zabierając możliwość rozprzestrzeniania się roślin. Pespektywa powrotu łąk morskich jest jednak optymistyczna. Jak podaje MARE: „Dziś, gdy jakość środowiska Morza Bałtyckiego poprawiła się, obserwowany jest proces naturalnej regeneracji łąk trawy morskiej, którego przejawem jest m. in. zwiększanie zasięgu ich występowania oraz powrót gatunków, które dawniej były na nich obserwowane, jak np. widlik Furcellaria lumbricalis i Coccotylus brodiei”. Znajdujemy się więc w idealnym momencie, aby aktywnie pomóc naturze w odbudowie tego wyjątkowego podwodnego ekosystemu. Na czym polega rewilding Bałtyku? Rewilding, czyli odtwarzanie naturalnych procesów i siedlisk oraz umożliwianie naturze odzyskania równowagi bez ciągłej ingerencji człowieka, jest fundamentem prac prowadzonych w Zatoce Puckiej. Projekt, który ma na celu odtworzenie łąk podwodnych, został podzielony na dwa etapy. Pierwszy etap polega na nasadzeniu Zostera marina (zostery morskiej) w dwóch rejonach eksperymentalnych. Jeden z nich pozbawiony był roślinności, a drugi charakteryzował się dnem porośniętym nielicznymi roślinami. Zastosowano również dwie metody sadzenia roślin. Przy pierwszej została użyta ekologiczna jutowa siatka, która umacnia dno, a przy drugiej nie użyto żadnych wspomagaczy do nasadzenia. Korzystając z metody porównawczej naukowcy będą mogli stwierdzić, która strategia transplantacji sadzonek ma największe szanse powodzenia. Drugi etap polega na monitorowaniu sadzonek. Aby projekt był skuteczny, należy przez okres jednego roku, co miesiąc monitorować warunki życia zostery oraz badać rozwój podwodnych roślin. Olga Sarna z fundacji MARE opisuje projekt w następujący sposób: „Zależy nam na budowaniu nowej narracji o morzu, szczególnie o połączeniu człowieka z morzem i o więzi, którą mamy z wodą. Skupiamy się na wybudzaniu wrażliwości wśród społeczeństwa i uświadamianiu społeczeństwa, jak funkcjonuje ekosystem, którego jesteśmy częścią”. Ucząc wspomnianej wrażliwości, w przyszłości będziemy mogli zapobiegać sytuacjom destrukcyjnym dla środowiska, takim jakie miały miejsce w Zatoce Puckiej od lat 60. ubiegłego stulecia. Źródło: Fundacja MARE Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
„Nasze polskie morze jest najpiękniejsze!” i „Nigdy więcej tu nie wrócę!” – rozmawiamy z turystami nad Bałtykiem
Morze Bałtyckie stało się urlopową krainą kontrastów. Niektórzy turyści piszą z przekąsem: „wakacje nad Bałtykiem – drogo, ale za to leje”. Inni z kolei zachwycają się nowoczesną infrastrukturą, widokami i nie tylko. Zapytałam podróżnych, za co najbardziej cenią ten region, a co woleliby w nim zmienić.
Urlop nad Bałtykiem dla jednych to relaks i sentymentalny powrót do dzieciństwa, dla innych – nieprzyjemna przygoda, której nie chcą powtarzać. Kilka razy pisaliśmy o tym, jak Czesi i Słowacy zakochali się w polskim wybrzeżu. Biorąc pod uwagę relacje polskich turystów wracających z urlopu, można śmiało wysnuć hipotezę, że Bałtyk albo się kocha, albo nienawidzi. Jednym widok pstrokatych parawanów i okrzyki handlarzy „gorącej, gotowanej kukurydzy” wcale nie przeszkadzają. Twierdzą nawet, że to cegiełka do uroku i specyfiki tego regionu. – Ja tam byłam zażenowana. Nigdy więcej – słyszymy od pani Weroniki, turystki z Wrocławia. Gdy Bałtyk rozczarowuje – niska ocena pogody i cen „Nie stać mnie na wakacje nad Bałtykiem, więc pojechałem do Portugalii” – napisał w mediach społecznościowych pan Piotr. Podobnych głosów jest więcej. Zazwyczaj internauci zwracają uwagę na dwa aspekty: niepewną pogodę i bardzo wysokie ceny. – Jest drogo, to fakt. I chyba jest większa szansa, że trafi się szóstkę w Lotto, niż na ładną pogodę nad polskim morzem. Pół żartem, pół serio, ale tylko przez te dwa aspekty w życiu nie wybrałabym się w ten rejon na dłużej niż tydzień. Byłam na 4 dni i wystarczy – mówi pani Weronika. Nie tylko ceny czy pogoda ją zniechęciły. – Zdarzały się ładne widoki, zachody słońca. Ale co z tego, skoro, gdy zamknę oczy i pomyślę o Bałtyku, to przed oczami mam: parawany w niebiesko-białe pasy; kwadratowe skrzynki sprzedawców kukurydzy i peleryny przeciwdeszczowe. Ludzie to lubią, koleżanka w pracy mi mówi: „taki urok Morza Bałtyckiego”. Ja byłam zażenowana. Nigdy więcej – opowiada. Bałtyk na plus? Krótkie wypady i cicha infrastruktura Więcej zalet nadbałtyckiego urlopu dostrzegł pan Maks, który na co dzień mieszka w Szczecinie. – W tym sezonie byłem dwukrotnie nad Bałtykiem – pod koniec czerwca w Rewalu i w połowie sierpnia w Łukęcinie. W obu przypadkach zdecydowałem się na krótszy, trzydniowy wyjazd. Dłuższy pobyt potrafi męczyć ze względu na liczbę turystów, a także jest po prostu drogi – twierdzi. – Oczywiście nie jest to najtańsza forma wypoczynku, ale zdecydowanie najwygodniejsza. Czasami po prostu mam ochotę wypocząć przy szumie fal na plaży. Na szczęście podczas obu moich wyjazdów dopisała pogoda, co nie było normą w te wakacje – dodaje. Podczas pobytu w Łukęcinie zachwyciły go przede wszystkim: cisza, spokój i puste plaże. Mimo szczytu sezonu turystycznego w centrum tego niewielkiego kurortu widać było praktycznie samych rowerzystów. – To, co mnie rozczarowało, to coraz wyższe ceny w restauracjach i smażalniach. Niestety, w niektórych miejscach za koktajl trzeba zapłacić nawet 50 zł. To równowartość obiadu w niejednej knajpie w Szczecinie. Takie ceny sprawiają, że dłuższy pobyt nad morzem po prostu się nie opłaca – mówi. – Mimo wszystko polecam wypoczynek nad Bałtykiem wszystkim turystom. Nadmorskie kurorty zmieniły się wręcz nie do poznania na przestrzeni ostatnich kilku lat – podsumowuje. Deszcz, wysokie ceny i… tęsknota za Helem Z kolei pani Małgorzata odwiedziła Półwysep Helski w połowie lipca. – Tydzień spędziłam w Helu i drugi tydzień w Chałupach. Jechałam ze Śląska, z Katowic. Kocham ten region, jeżdżę tam na wakacje od ośmiu lat. Z biegiem lat niestety przybywa turystów, choć akurat podczas mojego pobytu nie było wielkich tłumów. Podobno spowodowane to było niepewną pogodą i ludzie odwoływali noclegi – opowiada turystka. – Uwielbiam Hel również za wiele miejsc, w których można się schować przed tłokiem. Lasy, dzikie i puste plaże. Czasami wystarczy przejść raptem 20 minut i cieszyć się spokojem – dodaje. Panią Małgorzatę od urlopu nad Bałtykiem nie odstraszyły nawet ceny. – Wszystko ostatnio podrożało i to dało się zauważyć. Obiad można było kupić za ok. 50 zł i w górę. Kawa 14, 16 zł. Gałka lodów 7 zł, 9 zł. Gofry z dodatkami ok. 25–30 zł. To, co jest na minus, to zdecydowanie cena noclegów w samym Helu. – W porównaniu z innymi miastami czasem jest nawet 100% drożej w porównaniu z noclegami choćby we Władysławowie. Od lat to obserwuję – zaznacza. Mimo wszystko za rok najpewniej urlop spędzi również nad Bałtykiem. – Nasze polskie morze jest najpiękniejsze, mamy cudowne plaże nad Bałtykiem. Sam Hel to moje miejsce na ziemi, na pewno wrócę – podsumowuje. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Cypel Rewski – spacer po dnie Zatoki Puckiej
Mało jest w Polsce miejsc równie intrygujących jak Cypel Rewski – naturalna mierzeja, która niczym wąska grobla wysuwa się w głąb Zatoki Puckiej. To unikatowe zjawisko przyrodnicze, które przyciąga turystów nie tylko latem, ale również poza sezonem, kiedy ukazuje zupełnie inne oblicze. Cypel Rewski to jeden z tych zakątków, gdzie natura, lokalna historia i kontrowersje spotykają się w jednym punkcie.
Spis treści: Rybitwia Mielizna – swoiste przedłużenie Cypla Rewskiego Marsz Śledzia – tradycja i kontrowersje Rewa – brama na cypel Cypel Rewski zimą Cypel Rewski jest znany również jako Szpyrk lub Szperk. Zamieszkujący ten region Kaszubi określają go w swoim języku jako Réwsczi Ùsëp lub Szpërk. Cypel Rewski to długi na około 1 kilometr piaszczysty nasyp wypływający z miejscowości Rewa w kierunku Kuźnicy na Półwyspie Helskim. W rzeczywistości mierzeja ciągnie się pod wodą jeszcze przez kilka kilometrów, stanowiąc granicę między Zatoką Pucką a otwartym morzem. To niezwykłe miejsce tworzą nanoszone przez morze osady, które dzięki specyficznym warunkom geologicznym i prądowi morskiemu uformowały naturalną groblę widoczną szczególnie podczas odpływów. Przy sprzyjającej pogodzie można niemal przejść po niej „na sucho” przez spory odcinek morza. Warto jednak podkreślić, że całkowite przejście możliwe jest tylko na odcinku blisko Rewy. Dalej mierzeja znajduje się już pod wodą, a próby przejścia nią do Kuźnicy są nie tylko trudne, ale i niekiedy ryzykowne. Mimo to, każdego roku organizowane są wydarzenia, które w sposób kontrolowany pozwalają symbolicznie „przejść przez morze”. Rybitwia Mielizna – swoiste przedłużenie Cypla Rewskiego Rybitwia Mielizna to wąska, piaszczysta mielizna o długości około dziesięciu kilometrów, łącząca Cypel Rewski z Mierzeją Helską. Powstała w wyniku nanoszenia piasku przez prądy morskie w Zatoce Puckiej i stanowi jedno z najbardziej niezwykłych siedlisk w polskiej części Bałtyku. Nazwa wzięła się od gniazdujących tu rybitw – ptaków objętych ścisłą ochroną. Obszar objęty jest ochroną krajobrazową i przyrodniczą – jest częścią obszaru Natura 2000. Średnia głębokość na całej długości Rybitwiej Mielizny wynosi około jednego metra, z wyjątkiem sztucznego przekopu o szerokości około 700 metrów, zwanego Głębinką. Znajduje się on około kilometra na północ od Rewy i umożliwia żeglugę małych jednostek w kierunku portu w Pucku. W najgłębszym miejscu osiąga około 5 metrów. Przekop – znany wcześniej pod niemiecką nazwą Depke, a w okresie międzywojennym także jako Dypka – został wykonany najprawdopodobniej na początku XX wieku i od tamtej pory jest stale utrzymywany oraz oznakowany nawigacyjnie. W 1950 roku urzędowo przyjęto nazwę Głębinka. Warto dodać, że w lutym 2004 roku w helskim fokarium przyszła na świat foka szara, której nadano imię Depka – nawiązujące właśnie do dawnej nazwy tego przekopu. Marsz Śledzia – tradycja i kontrowersje Najbardziej znanym wydarzeniem związanym z mielizną jest Marsz Śledzia – spektakularny marsz przez Zatokę Pucką. Pomysł narodził się w 2000 roku, a jego organizatorzy chcieli połączyć zabawę z promocją regionu oraz propagowaniem bezpiecznego odpoczynku nad wodą. Uczestnicy pokonują trasę przez Rybitwią Mielizną o długości około 10 km z Rewy do Kuźnicy. Marsz Śledzia cieszy się dużą popularnością, ale jednocześnie wzbudza kontrowersje. Przyrodnicy alarmują, że przejście przez Rybitwią Mieliznę, objętą ochroną w ramach programu Natura 2000, może zagrażać lęgowiskom ptaków i zakłócać ekosystem unikatowego obszaru. Niektóre organizacje ekologiczne postulowały nawet o jego ograniczenie lub zakazanie. Rewa – brama na cypel Sama Rewa to niewielka miejscowość położona w powiecie puckim, która w ostatnich latach zyskała miano jednej z ciekawszych baz wypadowych nad Zatokę Pucką. Przyciąga miłośników sportów wodnych – zwłaszcza kitesurfingu i windsurfingu. Płytkie i spokojne wody zatoki sprzyjają nauce i rekreacji. W miejscowości znajdują się pensjonaty, kawiarnie, wypożyczalnie sprzętu oraz punkty gastronomiczne. Latem przyciąga rodziny z dziećmi, a zimą staje się ostoją spokoju – idealną do kontemplacji natury i spacerów wzdłuż pustych plaż. Cypel Rewski zimą W okresie jesienno-zimowym Cypel Rewski nabiera zupełnie innego charakteru. Tłumy turystów znikają, a miejsce spowija cisza i surowe piękno natury. Plaża pokrywa się szronem, a wiatr przynosi zapach morza zmieszany z mroźnym powietrzem. To idealny moment, by odwiedzić Rewę i spojrzeć na Cypel Rewski z dystansu – spacerując po plaży lub podziwiając go z pobliskich punktów widokowych. W pogodny dzień widać zarys Półwyspu Helskiego, a bezchmurne niebo potęguje poczucie przestrzeni i oderwania od codzienności. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Czy w Bałtyku żyją rekiny? Fakty, które mogą cię zaskoczyć
Rekiny w Bałtyku budzą silne emocje. Choć najczęściej kojarzymy je z ciepłymi wodami tropikalnymi, informacje o rekinach w Morzu Bałtyckim przewijają się od czasu do czasu w obiegowych opiniach i przekazach medialnych. Niekiedy pojawiają się sensacyjne nagłówki o rzekomych rekinach „czyhających na kąpiących się wczasowiczów”, a internetowe fora pełne są pytań: czy w Bałtyku są rekiny i czy naprawdę mogą pojawić się u polskich wybrzeży? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto wyjść poza spekulacje i spojrzeć na Bałtyk z punktu widzenia biologii, geografii i klimatu.
Spis treści: Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Zacznijmy od uspokojenia: rekiny w polskim Bałtyku nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Zdecydowana większość gatunków rekinów, które pojawiają się w tym rejonie, to stworzenia małe, łagodne i prowadzące przydenny tryb życia. Nie wykazują agresji wobec człowieka i w zasadzie są zupełnie niegroźne. W rzeczywistości przypadki interakcji między rekinami w Bałtyku a ludźmi są ekstremalnie rzadkie. Ostatni udokumentowany atak rekina na człowieka w tym obszarze miał miejsce w 1755 roku u wybrzeży Danii. I choć w przekazach historycznych opisywano go jako „krwawego drapieżnika”, to tak naprawdę nie wiadomo, jaki gatunek rekina zaatakował człowieka w Bałtyku w XVIII wieku. Zatem czy w Bałtyku żyją rekiny? Tak – ale nie takie, jakie znamy z filmów grozy. Wśród zamieszkujących tu gatunków nie znajdziemy takich, które mogłyby stanowić realne zagrożenie dla ludzi. Wręcz przeciwnie: ich obecność świadczy o różnorodności biologicznej i równowadze ekosystemu. Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Choć Morze Bałtyckie nie jest typowym siedliskiem rekinów, w jego wodach odnotowano kilka gatunków, które zasługują na uwagę. Rekinek psi (Scyliorhinus canicula) To najmniejszy i zarazem najczęściej spotykany przedstawiciel rekinów w Morzu Bałtyckim. Jego obecność ogranicza się głównie do cieplejszych i lepiej zasolonych rejonów południowo-zachodnich – zwłaszcza w cieśninach duńskich i okolicach Kattegatu. Dorasta zwykle do 60–75 cm, choć najwięksi przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać nawet metr długości i ważyć do 3 kg. Prowadzi przydenny tryb życia, spędzając dnie ukryty wśród glonów i kamieni, a aktywność wykazuje głównie nocą. Żywi się drobnymi zwierzętami dennymi – mięczakami, skorupiakami, niewielkimi rybami i głowonogami. Choć należy do rodziny rekinowatych, nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka i jest zupełnie niegroźny. Ze względu na skryty tryb życia oraz stosunkowo głębokie siedliska (od 10 do nawet 400 metrów), rekinek psi jest niemal niewidoczny dla plażowiczów i nurków rekreacyjnych, choć pozostaje ważnym elementem przydennych ekosystemów Bałtyku. Koleń pospolity (Squalus acanthias) To jeden z gatunków rekinów, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu był stosunkowo powszechny w wodach Bałtyku, zwłaszcza w jego zachodnich rejonach. Dziś zaliczany jest do gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria VU w „Czerwonej Księdze IUCN”), a jego obecność w Morzu Bałtyckim ma charakter szczątkowy. Przetrwanie kolenia pospolitego zależy od dalszych działań ochronnych i międzynarodowej współpracy w zakresie zrównoważonego rybołówstwa. Rekiny te dorastają przeciętnie do 1,5 metra długości i mogą ważyć do 9 kg, choć największe okazy osiągają nawet 2 metry. Charakteryzują się torpedowatym ciałem, szaro-brązowym grzbietem i jasnym brzuchem, a ich cechą rozpoznawczą są dwa kolce przy płetwach grzbietowych, połączone z gruczołami jadowymi. Wbrew potocznej opinii koleń pospolity nie jest agresywny – to spokojna, powolna ryba, która unika kontaktu z ludźmi. Żywi się głównie rybami, głowonogami i skorupiakami. Pływa zwykle w dużych stadach, nierzadko liczących setki lub tysiące osobników. To także jeden z najdłużej żyjących rekinów (dożywa nawet 70–75 lat). Lamna śledziowa (Lamna nasus) To największy z rekinów, które mogą zapuszczać się do Bałtyku – osiąga nawet 3,5 metra długości i wagę przekraczającą 150 kg. Mimo imponujących rozmiarów lamna śledziowa nie stanowi zagrożenia dla człowieka – atakuje wyjątkowo rzadko i tylko w warunkach prowokacji lub stresu. Jest to gatunek o szerokim, choć rozproszonym zasięgu – historycznie notowany był w całym Bałtyku, jednak obecnie spotykany bywa wyłącznie w cieśninie Kattegat i to niezwykle sporadycznie. Preferuje umiarkowane, dobrze natlenione wody otwartego morza i trzyma się górnych warstw wodnych, gdzie poluje na śledzie, makrele oraz głowonogi. Lamna śledziowa jest też jednym z najszybszych rekinów – jej smukła sylwetka i silna, półksiężycowata płetwa ogonowa pozwalają osiągać duże prędkości. Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Choć rzadko, do Bałtyku trafiają także inne gatunki rekinów – zazwyczaj młode osobniki, które przypadkowo wpłynęły z Morza Północnego. Wśród takich „gości” odnotowano m.in. żarłacza błękitnego (Prionace glauca), rekina polarnego (Somniosus microcephalus) i głowomłota (Sphyrna spp.). Ich obecność to ciekawostka, nie norma – zazwyczaj nie przeżywają długo w chłodnych i ubogich w tlen wodach Bałtyku. Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Brak rekinów przy brzegu Bałtyku ma kilka logicznych przyczyn. Po pierwsze – zbyt niski poziom zasolenia. Bałtyk jest morzem słonawym, a wiele gatunków rekinów potrzebuje wyższych stężeń soli w wodzie do prawidłowego funkcjonowania. Rekiny preferują morza i oceany o zasoleniu powyżej 30 promili, podczas gdy w polskim Bałtyku wynosi ono średnio 7 promili. Po drugie – zbyt niska temperatura. Wody Bałtyku, zwłaszcza przy powierzchni, są zbyt chłodne dla większości rekinów. Dodatkowo latem woda przybrzeżna bywa zbyt płytka, co również odstrasza te ryby. Po trzecie – sposób życia rekinów. Większość z nich to drapieżniki głębinowe, które unikają miejsc pełnych ludzi, hałasu i łodzi. Wędrują głównie nocą, a ich aktywność skupia się wokół głębszych stref morza. Polskie plaże to dla nich przestrzeń nieatrakcyjna – zarówno pod względem pokarmowym, jak i środowiskowym. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Koniec z górą śmieci nad Bałtykiem. Gdańskie plaże będzie sprzątał robot
Każdego roku przyjezdni koszmarnie zaśmiecają gdańskie plaże. Tylko podczas ostatniego letniego sezonu zebrano z nich ponad 300 ton odpadów. Problemowi zaradzić ma teraz autonomiczny robot, który będzie zbierać drobne śmieci – pierwszy taki w Polsce.
Spis treści: Robot połknie śmieci Jak działa robot? Trudno się z tym pogodzić, ale podczas letnich urlopów zwiedzający bez skrupułów zaśmiecają atrakcyjne zakątki naszego kraju, takie jak parki narodowe czy piękne plaże nad Bałtykiem. W ubiegłym roku podczas dwudniowej akcji na tatrzańskich szlakach zebrano ćwierć tony odpadów. To jednak nic w porównaniu ze śmietniskami, które tworzą wczasowicze nad morzem. Tylko w ubiegłym sezonie letnim na gdańskich plażach zebrano blisko 310 ton odpadów! Władze miasta postanowiły więc wziąć sprawy w swoje ręce. Robot połknie śmieci Na plaży w Stogach pojawił się w środę autonomiczny robot BeBot, który oczyszcza piasek z drobnych odpadów: niedopałków, szkła, kapsli, plastiku. Słowem, są to śmieci trudne do zebrania tradycyjnymi metodami. To pierwszy tego typu robot w Polsce, a jego zakup sfinansował terminal kontenerowy Baltic Hub w ramach działań na rzecz ochrony środowiska. Robot jest zasilany energią słoneczną (posiada panele fotowoltaiczne na swojej obudowie), pracuje cicho i nie emituje spalin, dzięki czemu nie zakłóca wypoczynku plażowiczów. Szacuje się, że przez pół roku codziennej pracy może zebrać nawet 27,5 tony śmieci. Jak działa robot? Na plażach w Gdańsku w szczycie sezonu przebywa jednocześnie nawet kilkadziesiąt tysięcy osób. Wiele z nich nie chce przenosić swoich odpadków do śmietników. – Podczas testów BeBot w 10 minut zebrał około 8,5 kg odpadów, w tym niedopałki, kawałki szkła, plastiku i kapsle. To pokazuje dużą skuteczność tej technologii w usuwaniu drobnych zanieczyszczeń, które często umykają podczas standardowego sprzątania plaży – mówi Dominika Milion, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju w Baltic Hub. Milion zwróciła uwagę na to, że robot podczas pracy nie narusza naturalnej struktury plaży. BeBot jest sterowany zdalnie przez operatora, który może znajdować się w odległości do 300 metrów od niego. Urządzenie przeczesuje piasek do głębokości 10 cm i odsiewa śmieci, które następnie zbiera do specjalnego pojemnika. Jest przy tym niezwykle wydajne, bo w ciągu godziny potrafi wyczyścić do 3000 metrów kwadratowych plaży. Robot będzie kierowany tam, gdzie odpadków jest szczególnie dużo i gdzie szkło mogłoby stanowić największe zagrożenie dla ludzi, np. na boiska do siatkówki. Źródło: Gdańsk.pl Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Nowy pomnik w Krynicy Morskiej budzi kontrowersje. Jak został odebrany przez turystów?
Krynica Morska jest jednym z najchętniej odwiedzanych letnich kurortów w Polsce. W poprzednich latach miejscowość przyciągnęła setki tysięcy turystów. Wśród nowości w tym sezonie jest rzeźba „Dzika loszka”, której pojawienie spotkało się z umiarkowanym entuzjazmem.
Spis treści: Jakie pomniki powstały do tej pory? Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Dzika turystyka Od paru lat w Krynicy zaczęły powstawać kolejne rzeźby przedstawiające zwierzęcych „obywateli” miejscowości. Metalowe dziki wpisały się na stałe w nadmorski krajobraz. Wybór akurat tych zwierząt spowodowany jest ich regularnym występowaniem na krynickich ścieżkach. W internecie możemy natrafić na mnóstwo filmików przedstawiających spotkania ludzi z tymi zwierzętami. Dziki tak bardzo wryły się w obraz miasta, że władze postanowiły udokumentować obecność zwierząt w postaci serii pomników. Jakie pomniki powstały do tej pory? Charakter rzeźb związany jest ze stylem życia nadmorskich wczasowiczów. W nadmorskiej scenerii Krynicy możemy dostrzec chociażby „Dzika ratownika”, który znajduje się na bulwarze Słonecznym lub „Dzika policjanta” przy ulicy Portowej. Cała seria dzików stała się wyjątkową atrakcją turystyczną miejscowości. Karykaturalne figury zyskały sympatię wczasowiczów, którzy w pozytywny sposób wypowiadają się na temat nowych pomników. W aplikacji Google Maps natrafić można na liczne pozytywne opinie wystawiane przez turystów. Niektórzy starają się nawet skompletować zdjęcia ze wszystkimi metalowymi zwierzętami. Spacerujący zwracają przede wszystkim uwagę na skuteczną próbę zaznaczenia „dzikiej” obecności w Krynicy Morskiej. Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Najnowszy pomnik nie spotkał się jednak z jednogłośnym pozytywnym przyjęciem. „Dzika loszka” – bo tak nazywa się najnowsza rzeźba – przedstawia leżącą na leżaku kobietę z głową dzika. Sposób przedstawienie figury spotkał się z wieloma nieprzychylnymi komentarzami. Na facebookowym profilu „Na Mierzeję”, promującym turystykę w tamtym regionie, można przeczytać pokaźną liczbę nieprzychylnych opinii dotyczących nowej rzeźby. Internauci zwracają przede wszystkim uwagę na wygląd pomnika, który – w opinii niektórych – stanowi obrazę kobiet. Oliwy do ognia dolewa oficjalna nazwa figury, która przez niektórych może być traktowana jako pejoratywne określenie kobiety. Pojawiają się również komentarze dotyczące bezsensowności budowy dzikiej loszki, zamiast której w tym miejscu mogłaby powstać bardziej zachęcająca turystów atrakcja. Mimo hejtu, można natrafić również na komentarze przychylne, które apelują o zdrowy dystans i poczucie humoru. Tak czy inaczej, popularność rzeźby może wpłynąć na to, że o krynicznych dzikach zrobi się w Polsce jeszcze głośniej. Dzika turystyka Już teraz dziki w Krynicy wpisały się na dobre w turystykę miejscowości. Na nadmorskich straganach możemy kupić tradycyjne turystyczne pamiątki – pocztówki, magnesy – ozdobione wizerunkiem tych zwierząt. Na okolicznych bramach i furtkach często można dostrzec tabliczki apelujące o zamykanie drzwi przed dzikimi „przechodniami”. Na popularność dzików w Krynicy Morskiej wpływa parę czynników. Przede wszystkim Krynica leży w samym środku lasu, który jest naturalnym środowiskiem życia dla tych zwierząt. W połączeniu z łatwym dostępem do jedzenie zostawianego przez turystów, miejscowość staje się idealnym miejscem dla tych wszystkożernych ssaków. Przy spotkaniu z tymi zwierzętami należy pamiętać o zachowaniu spokoju i spokojnym oddaleniu się od dzików. Nie wolno przede wszystkim krzyczeć, gwałtownie uciekać ani podchodzić do zwierzęcia – wszystkie te zachowania mogą wywołać u dzików reakcje obronne lub agresywne. Źródło: Onet Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Koszmar turystów nad Bałtykiem. Zamknięto popularne kąpieliska
Sezon letni nad Bałtykiem co roku przyciąga tłumy spragnionych relaksu. Jednak obecne warunki wymuszają zachowanie szczególnej ostrożności. Turyści powinni sprawdzać aktualną interaktywną mapę kąpielisk Głównego Inspektoratu Sanitarnego, by uniknąć rozczarowania i potencjalnie niebezpiecznych sytuacji.
Spis treści: Czerwone flagi na polskich kąpieliskach Skąd się biorą sinice? Choć trwają wakacje, a nadbałtyckie kurorty ponownie pękają w szwach, to nie wszyscy urlopowicze mogą w pełni cieszyć się morskim wypoczynkiem, gdyż na części plaż wprowadzono zakaz kąpieli. Jak wynika z danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego, zostało zamkniętych aż 7 kąpielisk z powodu zakwitu sinic. Dodatkowo silny wiatr i wysokie fale sprawiły, że na kolejnych plażach wywieszono czerwone flagi, skutecznie uniemożliwiając wejście do wody. Czerwone flagi na polskich kąpieliskach Powszechnie wiadomo, że czerwona flaga oznacza całkowity zakaz kąpieli. Główny Inspektorat Sanitarny wyjaśnia, że może ona zostać wywieszona zarówno z powodu długotrwałej bezdeszczowej pogody, podwyższonej temperatury wody i jej stagnacji, czyli warunków sprzyjających zakwitowi sinic, jak i z powodu niebezpiecznych warunków na morzu. W pierwszym przypadku na powierzchni wody pojawiają się charakterystyczne zielonkawe skupiska stanowiące poważne zagrożenie dla zdrowia, w drugim silny wiatr powoduje powstawanie prądów wstecznych i wysokich fal, które uniemożliwiają bezpieczne pływanie. Obecnie, według danych GIS, z powodu sinic zamknięto aż 7 kąpielisk: Kąpielisko nr 3 „Mała Plaża”, Hel (pow. pucki) Kąpielisko nr 2 „Na Cyplu”, Hel (pow. pucki) Jastarnia Leśna (pow. pucki) Jastarnia Zdrojowa (pow. pucki) Jastarnia Nadmorska‑Plażowa (pow. pucki) Chałupy – wejście na plażę nr 21 (pow. pucki) Ostrowo Kolonia – wejście na plażę nr 32 (pow. pucki) Sinice powracają niemal co roku, psując plany tysięcy turystów. „Kontakt z wodą, w której występuje zakwit sinic, może wywołać reakcje alergiczne skóry, podrażnienia spojówek, nudności, a nawet objawy ze strony układu pokarmowego” – ostrzega GIS. Z tego powodu sanepid regularnie monitoruje sytuację i zamyka zagrożone kąpieliska. Jednocześnie czerwone flagi z powodu złych warunków pogodowych pojawiły się w ostatnich dniach także w Krynicy Morskiej, Sztutowie, Stegnie, Gdańsku, Sopocie, Międzyzdrojach czy na kolejnych odcinkach Półwyspu Helskiego. Skąd się biorą sinice? Sinice, czyli cyjanobakterie, to jedne z najstarszych form życia na Ziemi. Występują niemal wszędzie – w glebie, na skałach, lodowcach, w gorących źródłach, a także w wodach słodkich i słonych. Ich masowy rozwój, zwany zakwitem, jest zjawiskiem naturalnym, które pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy woda osiąga temperaturę powyżej 16–20 °C, a brak opadów i słaby ruch powietrza sprzyjają stagnacji. Dodatkowo obecność fosforanów i innych związków odżywczych stwarza idealne warunki do ich namnażania. Podczas zakwitu woda może przybierać zielonkawy kolor, na jej powierzchni widoczne są płaty przypominające rozlaną farbę lub galaretowate skupiska, a na brzegach gromadzi się charakterystyczna piana. Niektóre gatunki sinic wydzielają też nieprzyjemny zapach przypominający stęchliznę lub ziemię. Choć w morzu można spotkać także makroglony, to – w przeciwieństwie do sinic – nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia. Specjaliści podkreślają, że sytuacja nad Bałtykiem jest dynamiczna, dlatego przed wyjazdem warto śledzić serwis kąpieliskowy GIS. To jedyne źródło aktualnych informacji o jakości wody i ewentualnych zakazach kąpieli, które pozwala uniknąć ryzyka kontaktu z sinicami. – Wystarczy silniejszy wiatr, opady deszczu i związane z tym falowanie wody. Powodują one, że sinice tak szybko jak się pojawiają, równie szybko znikają – dodał Zbigniew Zawadzki, rzecznik Wojewódzkiej Stacji Sanitarno‑Epidemiologicznej w Gdańsku. Źródła: GIS, biznesinfo.pl, zawszepomorze.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na Zalewie Wiślanym rośnie nowa wyspa. Nie wejdzie na nią jednak żaden turysta – skorzystają ptaki
O Wyspie Estyjskiej mało kto słyszał, a jest to jedna z największych inwestycji hydrotechnicznych w Polsce. Wyspa ma zrekompensować przyrodnicze straty powstałe podczas budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną.
Spis treści Wyspa Estyjska – nowy ląd na Zalewie Wiślanym Jaki jest cel budowy tej sztucznej wyspy? Wyspa Estyjska to sztucznie usypywana wyspa na Zalewie Wiślanym, której budowa jest integralną częścią wielkiego projektu kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną. Powstaje z urobku wydobywanego podczas budowy. Wyspa Estyjska – nowy ląd na Zalewie Wiślanym Wyspa zlokalizowana jest na południowy zachód od Krynicy Morskiej, na wodach Zalewu Wiślanego. Jej powierzchnia docelowa wyniesie około 200 hektarów. Leży mniej więcej 4 km od budowanego wciąż kanału żeglugowego na Mierzei Wiślanej i 2,5 km od brzegu Zalewu. Jej obwód to prawie 5 km podwójnych stalowych ścian wbitych w dno (tzw. ścianki Larsena) i wypełnionych 140 tysiącami ton kamienia. Ma wznosić się nad powierzchnię wody na 2–3 metry. Zakończenie budowy przewidziano na 2035 rok. View oEmbed on the source website Wyspa Estyjska nie jest przypadkową nazwą – została wybrana w wyniku konkursu zorganizowanego w 2021 roku, a następnie internetowego głosowania w którym wzięło udział 20 tys. osób. Nawiązuje do dawnej średniowiecznej nazwy Zalewu Wiślanego – Estmere. Póki co, wciąż nie jest to nazwa oficjalna – nie została jeszcze zatwierdzona przez MSWiA. Jaki jest cel budowy tej sztucznej wyspy? Celem budowy wyspy jest zagospodarowanie materiału wydobywanego z przekopu. Stanie się ona też ostoją dla ptaków. Ma być całkowicie wyłączona z funkcji turystycznych, aby stworzyć bezpieczną przestrzeń dla zwierząt. W 2024 roku wyspa osiągnęła docelowy, prawie kolisty kształt. Obecnie prowadzone są działania związane z umacnianiem brzegów i wypełnianiem ziemią z urobku. W połowie lipca 2025 Wyspa Estyjska była wypełniona w około 20 procentach. Choć sama wyspa nie będzie udostępniona do rekreacji, przewiduje się, że z czasem stanie się atrakcyjnym obiektem obserwacyjnym, zarówno dla naukowców, jak i miłośników przyrody z brzegu Zalewu Wiślanego. Na Zalewie Wiślanym już istnieje jedna sztuczna wyspa. To Nasypnoj w Obwodzie Królewieckim na terenie Rosji. Powstała w latach 30 zeszłego wieku, a jej powierzchnia to około 10 hektarów. Źródła: Odkryj Pomorze, Hello Mierzeja Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Polskie Monte Carlo” – Czesi i Słowacy zachwyceni nadbałtyckim kurortem
Czesi i Słowacy coraz częściej wybierają Sopot na wakacje – zachwyceni architekturą, klimatem i kuchnią, okrzyknęli to miasto „polskim Monte Carlo”. A wszystko dzięki wygodnym połączeniom i bogatej ofercie kultury, relaksu i rekreacji.
Spis treści: Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Sopot: kurort, klimat, kultura 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Sezon letni, ale nie tylko Te liczby robią wrażenie! Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Jeszcze kilka lat temu południowi sąsiedzi Polski wybierali na urlop raczej sprawdzone kierunki – Chorwację, Włochy, Słowenię czy Austrię. Tymczasem od 2023 roku widać wyraźny zwrot: nadbałtyckie kurorty, zwłaszcza Sopot i całe Trójmiasto, zyskują ogromną popularność. Dziennikarze słowaccy nazywają Sopot „Polskim Monte Carlo”, a Czesi pytają w punktach informacji turystycznej nie tylko o plaże, ale też rejsy, muzea i lokalne specjały. To nie chwilowa moda – to efekt rosnącego zainteresowania kulturą Pomorza, komfortowego dojazdu i pozytywnego wizerunku regionu w zagranicznych mediach. Trudno się dziwić, plaża w Sopocie zyskała opinię jednej z najlepszych na świecie. Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Sopot od lat przyciąga polskich turystów, ale dziś zyskuje nowych gości z innych krajów. Jak donosi słowacki magazyn podróżniczy „Teleplus”, Sopot to dla Czechów i Słowaków prawdziwe odkrycie. W reportażu zatytułowanym „Poľské Monte Carlo”, redakcja porównuje Sopot do uzdrowisk nad Adriatykiem, zwracając uwagę na klimat, dostępność i wyjątkową atmosferę. „Sopot je priamo pri mori, kde sa po globálnom oteplovaní teplota vody vyšplhá až na 19 stupňov. To Slovákov a Čechov dostane permanentne” („Sopot leży tuż nad morzem, gdzie w wyniku globalnego ocieplenia temperatura wody sięga aż 19 stopni. To całkowicie przekonuje Słowaków i Czechów”) – piszą słowaccy dziennikarze. Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Wzrost zainteresowania polskim Pomorzem to w dużej mierze efekt rozwoju infrastruktury. Autostrady łączące południe Polski z Trójmiastem, bezpośrednie loty z Pragi do Gdańska, a także nowe połączenia kolejowe sprawiają, że nawet z Bratysławy można dojechać nad Bałtyk w kilkanaście godzin. – Wyjazd z Czech czy Słowacji do Trójmiasta nie jest już czasochłonnym przedsięwzięciem – mówi Magdalena Węgrowicz z Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. – Dzięki temu Sopot, Gdynia czy Łeba stały się bardzo przystępną alternatywą dla tłocznych kurortów południowej Europy. Sopot: kurort, klimat, kultura Jak podkreślają autorzy słowackiego reportażu, w Sopocie zachwyca nie tylko plaża. Zestawiają miasto z uzdrowiskami znanymi ze swojego kraju, jak Piešťany i wskazują na leczniczy mikroklimat polskiego kurortu, historię kąpieli morskich i elegancję kurortu: „Sopoty sú vyhľadávané kúpeľné mesto… vznikli z pôvodne rybárskej osady vďaka francúzskemu vojenskému lekárovi” (Sopot to popularne miasto uzdrowiskowe… powstały z dawnej osady rybackiej dzięki francuskiemu lekarzowi wojskowemu) – czytamy w słowackim artykule. Faktycznie – to w Sopocie już w XIX wieku odbywały się rytualne kąpiele morskie, a cesarz Wilhelm II przyznał miastu prawa miejskie. Współcześnie elegancka architektura Grand Hotelu i spacerowe bulwary nadal przyciągają turystów. 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Spacer po molo – największym drewnianym molo w Europie. Klimat i mikroklimat – idealny do spacerów, nawet poza sezonem. Rejsy wycieczkowe – m.in. na Westerplatte czy po Zatoce Gdańskiej. Kultura i historia – Muzeum II Wojny, Europejskie Centrum Solidarności, Muzeum Bursztynu. Kuchnia regionalna – smażony dorsz, śledzie, zupy rybne, ale też dania mięsne. Zarówno Czesi, jak i Słowacy coraz częściej doceniają lokalną gastronomię. Restauratorzy z Trójmiasta podkreślają, że południowi goście chętnie próbują bałtyckich ryb i regionalnych dań. Sezon letni, ale nie tylko Według danych Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, najwięcej turystów z Czech przyjeżdża w okresie od maja do września. Jednak dzięki kampaniom promocyjnym, morsowaniu i atrakcyjnej ofercie wellness, Sopot przyciąga także jesienią i zimą. – Rozwijamy z POT działania marketingowe promujące Sopot także poza sezonem – podkreśla Magdalena Węgrowicz. – Widzimy realne zainteresowanie morsowaniem i ofertą SPA. Te liczby robią wrażenie! 2. miejsce Czechów wśród zagranicznych odwiedzających info punkty w Sopocie (po Niemcach). +60% wzrost liczby turystów z Czech w sezonie letnim 2023 vs 2022. Ok. 550 tys. osób z Czech odwiedziło region pomorski w 2024 roku. Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Na to wygląda. Miasto coraz częściej pojawia się w rankingach i rekomendacjach zagranicznych mediów. Słowacki magazyn podkreśla: „Je ak začínate bicyklovať, celé mesto obídete za večší nachm” (Sopot jest nie tylko piękny, ale i idealnie skrojony pod piesze i rowerowe wycieczki). Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Lamna śledziowa to niebezpieczny rekin. Ta drapieżna ryba występuje także w Bałtyku
Lamna śledziowa to jeden z trzech gatunków rekinów, które można spotkać w Bałtyku. Sporych rozmiarów żarłacz wygląda groźnie i w tym przypadku nie są to tylko pozory. To sporych rozmiarów drapieżnik, który może poradzić sobie nawet ze sporą zdobyczą. Jednak czy żarłacz śledziowy jest niebezpieczny dla człowieka?
Spis treści: Jak wygląda lamna śledziowa? Gdzie występuje lamna śledziowa? Tryb życia lamny śledziowej Czym żywi się lamna śledziowa? Zagrożenia dla lamny śledziowej Lamna śledziowa ma cechy morfologiczne, które upodabniają ją do jej kuzynów. Choć nie jest tak duża jak żarłacz biały czy żarłacz tygrysi, i tak wzbudza respekt, a nawet strach. Nic dziwnego. W końcu mówimy tu o 200-kilogramowej rybie drapieżnej, dla której jedynym zajęciem jest polowanie. To szybki i silny drapieżnik, którego szczęki są najeżone wąskimi, ostrymi jak brzytwa zębami. Jak wygląda lamna śledziowa? Lamna śledziowa (Lamna nasus), znana też jako rekin śledziowy albo żarłacz śledziowy, to przedstawiciel gromady ryb chrzęstnoszkieletowych, zaliczany do rodziny lamnowatych w obrębie rzędu lamnokształtnych. Osiąga długość do 350 cm i masę od 150 do 200 kg. Wrzecionowate ciało żarłacza śledziowego jest dość krótkie. Pysk ryby ma kształt stożkowy. Rekin ma dwie płetwy grzbietowe. Pierwsza, wysoka i dość szeroka, znajduje się tuż za płetwami piersiowymi. Druga, znacznie mniejsza, jest zlokalizowana na wysokości płetwy odbytowej. Płetwa ogonowa jest asymetryczna (górny płat jest większy od dolnego) i ma kształt półksiężyca. Płetwy piersiowe są duże i masywne. Przednimi znajdują się otwory skrzelowe. Łącznie jest ich pięć par. Pod względem ubarwienia, lamna śledziowa przypomina wiele innych rekinów. W części grzbietowej jest ciemno- lub niebieskoszara, a w części brzusznej – biała. Płetwy grzbietowe są ciemne. Pierwsza (większa) najczęściej jest jasno obrzeżona. Gdzie występuje lamna śledziowa? Lamna śledziowa występuje na obu półkulach. To gatunek antytropikalny i dysjunktywny. Wybiera wody umiarkowane i zimno-umiarkowane. Na południu występuje między 30. a 60. równoleżnikiem. Na północy przedstawicieli tego gatunku można spotkać w wodach Atlantyku, od wybrzeży Kanady i Stanów Zjednoczonych, aż po zachodnie wybrzeża Europy i północno-zachodnie wybrzeża Afryki. Dawniej żarłacze śledziowe pływały także w wodach Morza Śródziemnego. Obecnie nie ma pewności co do statusu tego gatunku na tym obszarze. Zdaniem naukowców, zniknęły przynajmniej z zachodniego regionu. Żarłacz śledziowy w Bałtyku W Bałtyku występują trzy gatunki rekinów – rekinek psi, koleń pospolity i bohater tego artykułu, czyli żarłacz śledziowy. Historycznie te spore rekiny zamieszkiwały cały akwen Morza Bałtyckiego. Obecnie spotyka się je sporadycznie, najczęściej na obszarach o najwyższym zasoleniu. Zdaniem badaczy, regularny obszar występowania tego gatunku ogranicza się do cieśniny Kattegat, między Półwyspem Jutlandzkim a Półwyspem Skandynawskim. Polskie wybrzeże nie stwarza dogodnych warunków dla tego gatunku. Zasolenie w naszej części Morza Bałtyckiego sięga zaledwie siedmiu promili. Teoretycznie rekin może przystosować się do życia w takiej wodzie. W praktyce wiązałoby się to ze zbyt dużym wydatkiem energetycznym. Tryb życia lamny śledziowej Lamna śledziowa zamieszkuje przede wszystkim wody przybrzeżne i pelagial. Pływa w niewielkich stadach. Niektóre osobniki prowadzą samotniczy tryb życia. Gatunek ten należy do rekinów jajożyworodnych. Ciąża trwa 9–10 miesięcy. Po tym czasie rodzi się do 5 (najczęściej od 1 do 2) młodych, które mierzą 68 do 78 cm. Młode osiągają dojrzałość płciową, gdy mierzą od 150 do 250 cm długości, najczęściej między 8. a 18. rokiem życia. Są to dość długowieczne zwierzęta – rekiny śledziowe żyją od 30 do 40 lat. Czym żywi się lamna śledziowa? Lamna śledziowa jest typowym drapieżnikiem. Poluje przede wszystkim na ryby ławicowe. Gustuje w śledziach i sardynkach. Jej ofiarami padają także większe mięczaki z rodziny głowonogów. Czy lamna śledziowa jest niebezpieczna dla ludzi? Tak duża drapieżna ryba jest w stanie zapolować na dużą zdobycz, w tym także na człowieka. Z tego względu należy traktować ją jako niebezpieczną dla nas. Należy jednak podkreślić, że do ataku na ludzi dochodzi bardzo rzadko. Jak wynika z danych zawartych w „Międzynarodowym rejestrze ataków rekinów” (International Shark Attack File), jedynej naukowo udokumentowanej bazie danych na temat wszystkich znanych ataków tych zwierząt, dotąd zdarzyły się tylko dwa niesprowokowane wypadki, przy czym żaden nie zakończył się śmiercią ofiary. Znany jest także przypadek, gdy lamna śledziowa wykonywała szybkie ruchy w kierunku nurków na Morzu Północnym. To zachowanie mogło być jednak jedynie atakiem pozorowanym, mającym odstraszyć potencjalnego intruza. Nie można też wykluczyć, że zwierzęciem kierowała zwykła ciekawość. W końcu człowiek nie jest częstym gościem w jej naturalnym środowisku. Zagrożenia dla lamny śledziowej Największe zagrożenie dla tego gatunku stanowią ludzie. Połowy żarłaczy śledziowych mają charakter ekstensywny. Rekiny są chwytane dla ich mięsa i płetw. Na liście IUCN ma status gatunku narażonego na wyginięcie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kiedyś była ośrodkiem rybołówstwa. Dziś jest jednym z najchętniej odwiedzanych zakątków Pomorza
Mierzeja Wiślana to wyjątkowy obszar na mapie Pomorza. Praktycznie niezindustrializowana i słabo zurbanizowana, jest domem dla kilku rezerwatów przyrody i miejscem, które pozwala zapomnieć o zgiełku. Niegdysiejsze rybackie wioski dziś są miejscowościami turystycznymi, ale panuje tam znacznie spokojniejsza atmosfera niż w pozostałych częściach polskiego wybrzeża. Czym jeszcze zachwyca Mierzeja Wiślana? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Podzielona między Polskę i Rosję Półwysep uformowany z piasku Półwysep uformowany z piasku Przekop Mierzei Wiślanej Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła Dzikie, spokojne plaże, długie trasy rowerowe i szlaki piesze, pozwalające wędrować w otoczeniu niesamowitej nadmorskiej przyrody. Do tego należy doliczyć jedyny na tym obszarze kurort i nastrojowe wioski, oferujące różnorakie, często nieoczywiste atrakcje. Oto Mierzeja Wiślana – najprawdziwsza perła polskiego wybrzeża. Podzielona między Polskę i Rosję Mierzeja Wiślana, piaszczysty wał składający się z porośniętych lasami sosnowymi i świerkowymi wydm, rozciąga się od Gdańska aż do Lochstedt za Piławą w Federacji Rosyjskiej. Wąski pas lądu, naturalnie oddzielający Zalew Wiślany od Zatoki Gdańskiej, łącznie mierzy około 96 km długości i od 1 do 2 km szerokości. W granicach Polski pozostaje odcinek o długości około 31,5 km. Tylko jedno miasto Ten niezwykły obszar w dużej mierze zachował swoje pierwotne cechy, a najlepiej świadczy o tym fakt, że poza obszarem Gdańska, na mierzei istnieje tylko jedno miasto – Krynica Morska. Reszta tamtejszych miejscowości to niewielkie, za to niezwykle nastrojowe wioski: Kąty Rybackie, Sztutowo, Stegna i Jantar. Oczywiście wokół Zalewu Wiślanego jest więcej miast. Wystarczy wskazać choćby na Elbląg, Frombork czy Braniewo, ale sama mierzeja pozostaje niemal niezurbanizowana. Wynika to z konieczności ochrony tamtejszej przyrody, ale nie tylko. To także zasługa niestabilności gruntu. Półwysep uformowany z piasku Powstanie mierzei jest rezultatem dynamicznych procesów morskich. Powstała przede wszystkim w następstwie działalności fal, wiatru i przybrzeżnych prądów morskich, w wyniku czego nastąpiła akumulacja piasku i innych materiałów wzdłuż linii brzegowej. W ten sposób powstały podwodne wały, które podczas regresji morza wynurzyły się ponad powierzchnię, dając początek formowaniu się mierzei. Niczym żywy organizm Jako forma geologiczna, Mierzeja Wiślana podlega nieustannym zmianom. Wystarczy powiedzieć, że jeszcze w średniowieczu półwysep był poprzecinany wąskimi, naturalnymi przesmykami. Dziś nie ma już po nich śladu, ale siły natury nadal oddziałują na ten piaszczysty fragment lądu. Delikatny ekosystem Nie ulega wątpliwości, że ze względu na swój unikatowy charakter środowisko przyrodnicze Pomorza jest jednym z najcenniejszych w Polsce. Dzięki obecności obszarów wodnych i bagiennych, Mierzeja Wiślana ma kluczowe znaczenie dla zrównoważonego funkcjonowania tamtejszego ekosystemu. Jej istnienie ma bezpośredni wpływ na jakość wód przybrzeżnych, co nie pozostaje bez znaczenia dla rozwoju różnych form życia. Pełni ważną rolę hydrologiczną i ogranicza podatność obszaru na powodzie i inne ekstremalne zjawiska. Tak delikatny ekosystem wykazuje szczególną wrażliwość na wszelkie zmiany. Nic więc dziwnego, że ekolodzy (i nie tylko oni) nie zareagowali entuzjastycznie na ogłoszony w 2016 roku plan wykonania przekopu mierzei. Przekop Mierzei Wiślanej Spektakularna inwestycja – kanał łączący Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską – miała skrócić i uprościć szlak na Bałtyku, a w konsekwencji uniezależnić Polskę od Cieśniny Pilawskiej, która wcześniej byłą jedynym dostępnym przejściem między zalewem a zatoką. Od początku było wiadomo, że nie uda się zrealizować tego planu bez wywołania negatywnych skutków środowiskowych. Wśród największych specjaliści wymieniali: zanieczyszczenie gleby i wód, zmianę stopnia zasolenia wody i w rezultacie – zmianę składu gatunkowego roślin i zwierząt, degradację siedlisk poprzez zniszczenie lub zredukowanie obszarów bagiennych, wydm i trzcinowisk, negatywny wpływ na ichtiofaunę w następstwie pogorszenia jakości wody i utrudnienia rybom odbycia tarła, zaburzenie naturalnych procesów ekologicznych w następstwie zwiększonego ruchu statków i zmiany warunków hydrologicznych. Mimo poważnych zastrzeżeń, inwestycja doczekała się realizacji. W 2022 roku zakończył się budowa kanału. Prace zwieńczy pogłębienie ostatniego odcinka, co umożliwi ruch większym jednostkom. Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła Ludzie od setek lat interesują się Mierzeją Wiślaną. Pierwotnie osadnictwo na tym terenie było ściśle powiązane z gospodarką rybacką. Osady, które dziś są turystycznym rajem, kiedyś były zamieszkiwane przez rybaków i mimo że początek turystyki na tym obszarze sięga połowy XIX wieku, taki stan utrzymywał się aż do okresu międzywojennego. Popularność tego obszaru „eksplodowała” na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, kiedy rozpoczęto zagospodarowywanie tamtejszej leśnej strefy wydmowej. Rybackie wioski powoli zaczęły przekształcać się w kurorty. W latach 90., w dobie transformacji ustrojowej, rybołówstwo zaczęło tam zanikać, a Mierzeja Wiślana stała się jedną z popularniejszych atrakcji Pomorza. Zainteresowanie tym obszarem trwa do dziś. Jakie atrakcje oferuje to miejsce? Co do zaoferowania ma Mierzeja Wiślana? Mierzeja Wiślana jest idealnym miejscem dla wszystkich, którzy urlop lubią spędzać na beztroskim plażowaniu, ale nie tylko. Wyśmienicie poczują się tam także wszyscy, którzy stawiają na sporty wodne, długie spacery, jazdę rowerową i na inne aktywności. Krynica Morska Wymieniając ciekawe miejsca w obszarze mierzei, w pierwszej kolejności należy skupić się na Krynicy Morskiej. Tamtejsza plaża, rozciągająca się nad Zatoką Gdańską, należy do wyjątkowo urokliwych. W pobliżu strzeżonych kąpielisk z licznymi udogodnieniami, można tam znaleźć także dzikie, niezagospodarowane fragmenty, idealne dla osób poszukujących spokoju. Mówiąc o Krynicy Morskiej, nie można nie wspomnieć o tamtejszej latarni morskiej. Mierząca 26,5 metra wieża wznosi się na wschodnim krańcu miasta. W sezonie letnim jest dostępna dla zwiedzających. Rozpościera się stamtąd fantastyczny widok na Morze Bałtyckie i Zalew Wiślany. Doskonale widoczny jest także Frombork. Wydmy na Mierzei Wiślanej Mierzeja jest pasmem piaszczystych wydm. Niektóre osiągają imponującą wysokość, jak choćby Góra Pirata, znajdująca się między Krynicą Morską a Piaskami. Stała wydma wznosi się na wysokość 40 metrów n.p.m. To jeden z najwyższych punktów w okolicy. Pod względem wysokości słynna Góra Pirata musi jednak uznać wyższość Wielbłądziego Garbu. Wydma składająca się z dwóch charakterystycznych wzniesień osiąga prawie 50 metrów wysokości. To absolutny rekord, nie tylko na Mierzei Wiślanej, ale i w całej Europie. Trasy piesze i rowerowe Coś dla siebie znajdą tam także miłośnicy długich wędrówek i jazdy rowerowej. Żółty szlak, nazywany też bursztynowym, jest częścią Międzynarodowego Szlaku Dalekobieżnego E-9, który przebiega wzdłuż atlantyckiego wybrzeża. Odcinek mierzy 45 km długości i nadmorskimi lasami prowadzi z Mikoszewa do Stegny. Inna propozycja to prowadzący przez otulinę Paku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana szlak niebieski, zwany nadwiślańskim. Mierzy aż 76 km długości. Rowerzyści będą zachwyceni trasą R10. Ścieżka prowadząca przez sosnowe bory wzdłuż wybrzeża Bałtyku mierzy 52 km długości. Atrakcje wzdłuż szlaków Co piechurzy i rowerzyści mijają po drodze? Poza dzikimi plażami i wspaniałymi borami, główne atrakcje to: turystyczne wioski z nastrojową zabudową, rezerwat Mewia Łacha, port w Kątach Rybackich, zabytki architektury sakralnej. Szlakiem żółtym i trasą R10 można dotrzeć także do miejsca pamięci – niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof we wsi Sztutowo. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Foka szara zaskoczyła turystów w Brzeźnie. Jak się zachować w takiej sytuacji?
Turystów wypoczywających na plaży w Gdańsku-Brzeźnie spotkała niecodzienna niespodzianka — między ręcznikami i parawanami pojawiła się... foka. Zwierzę od razu wzbudziło sensację w mediach społecznościowych. Co robić, gdy na plaży spotkamy dzikiego mieszkańca Bałtyku?
Spis treści: Foka zaskoczyła plażowiczów w Gdańsku Gdzie żyją foki w Polsce? W letnich miesiącach Bałtyk kojarzy nam się przede wszystkim z miejscem wakacyjnego wypoczynku. Plaże pełne turystów, promenady z pamiątkami – takie widoki zastaniemy w nadmorskich kurortach mniej więcej od czerwca do początku września. A przecież przez cały rok Morze Bałtyckie (wraz z wybrzeżem) jest domem dla wielu gatunków dzikich zwierząt. Niekiedy natura w zaskakujący sposób przypomina o tym turystom. Foka zaskoczyła plażowiczów w Gdańsku Na początku lipca na rozgrzany piasek gdańskiej plaży w Brzeźnie wturlała się foka. Zwierzę od razu wzbudziło niemałą sensację. Większość osób, zaskoczona jej obecnością, odsunęła się na bok, robiąc miejsce. Foka, nie przejmując się zbytnio tłumem, ułożyła się w piasku i przez dłuższą chwilę odpoczywała, pozując nieświadomie do setek zdjęć i filmów. W końcu sama bezpiecznie wróciła do wody. Wcześniej bez większych przeszkód poruszała się między ręcznikami i parawanami. Nagranie z plażowania foki w Gdańsku błyskawicznie obiegło media społecznościowe. Choć sytuacja zakończyła się szczęśliwie, pojawienie się dzikiego zwierzęcia w tłumie ludzi wywołało dyskusję na temat odpowiedniego zachowania w takich przypadkach. Specjaliści przypominają, że jeśli zauważymy fokę na plaży, powinniśmy zachować dystans, nie zbliżać się do niej, nie próbować jej głaskać, karmić czy robić sobie z nią zdjęć. Najlepiej oddalić się w ciszy i zgłosić sytuację do Błękitnego Patrolu WWF, dzwoniąc pod numer 795 536 009. To zespół specjalistów i wolontariuszy, którzy dbają o bezpieczeństwo dzikich zwierząt morskich w Polsce, w tym właśnie fok. Gdzie żyją foki w Polsce? Zazwyczaj foki preferują odludne, spokojne miejsca. Zdarza się jednak, że podpływają bliżej miast czy zatłoczonych plaż. Niestety, coraz częstszy kontakt z człowiekiem nie zawsze kończy się dobrze. Zwierzęta bywają płoszone i stresowane. Dlatego tak ważne jest, by budować społeczną świadomość i edukować turystów. W Bałtyku żyją trzy gatunki fok: szara, obrączkowana i pospolita, z czego najczęściej spotykana w polskiej części morza jest foka szara. Może osiągać długość nawet około 250 cm i ważyć do 200 kg. Główne skupiska fok w Polsce znajdują się w rejonie ujścia Wisły. Z odpowiedniego dystansu można je oglądać np. w rezerwacie przyrody Mewia Łacha, położonym między Świbnem a Mikoszewem. Tam, z dala od ludzi, foki regularnie wygrzewają się na piaszczystych łachach i wysepkach. Jak sama nazwa wskazuje, Rezerwat Mewia Łacha powstał z myślą o ochronie siedlisk ptaków. Z czasem jednak stał się także ważnym miejscem dla fok. Na miejscu organizowane są specjalne rejsy edukacyjne, podczas których przewodnicy opowiadają o życiu morskich ssaków i zasadach ich ochrony. Źródło: Facebook Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Król Bałtyku zmalał, a jego populacja jest zagrożona mimo zakazu połowów. Czy uda się uratować dorsza?
Bałtyckie dorsze od 2020 roku chroni całkowity zakaz połowów. Jednak ich populacja z trudem się odbudowuje. Naukowcy zauważyli, że dorsze są nie tylko nieliczne, ale zaszły u nich trwałe zmiany genetyczne.
Spis treści Przełowienie zmieniło u dorsza nawet geny Jak badano geny bałtyckiego dorsza? Czy populację da się odbudować? Dorsz atlantycki niegdyś królował w Morzu Bałtyckim – był ogromny, bardzo liczny i kluczowy dla lokalnej gospodarki rybackiej. Największe osobniki osiągały ponad metr długości i ważyły do 40 kg. Dorsz, obok śledzia, stanowił fundament przemysłu i życia wielu społeczności. Przełowienie zmieniło u dorsza nawet geny Jednak dziś wschodniobałtycki dorsz niemal zniknął – przynajmniej w swojej pierwotnej formie. Od 2019 roku obowiązuje zakaz ukierunkowanego połowu dorsza, spowodowany załamaniem populacji gatunku w Bałtyku. Jednak problem nie ogranicza się tylko do spadku liczebności – dorsze zmalały. Zmiany w tym gatunku zaszły bardzo głęboko, sięgając poziomu genetycznego. Badacze z GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research w Kilonii (Niemcy) dowiedli, że dziesięciolecia intensywnych połowów nie tylko przetrzebiły populację dorsza wschodniobałtyckiego, ale również zmieniły jego kod genetyczny. Jak mówi główny autor badania, dr Kwi Young Han, nadmierna i wybiórcza eksploatacja doprowadziła do zmian ewolucyjnych – dorsze przestały rosnąć tak szybko jak kiedyś i nie osiągają już dawnych rozmiarów. Jest to pierwsze udokumentowane zjawisko ewolucyjnych zmian genetycznych wywołanych połowami w pełnomorskim gatunku ryb. Jak badano geny bałtyckiego dorsza? Zidentyfikowano konkretne warianty genów, które zmieniły częstotliwość występowania – wskazując na tzw. selekcję kierunkową. Geny te były związane z tempem wzrostu i rozmnażania. Szczególną uwagę zwrócono na fragment DNA, który pomaga organizmom adaptować się do stresu środowiskowego. W przypadku dorsza również ten obszar genomu uległ zmianie. Aby zbadać historyczne zmiany w populacji dorszy, naukowcy wykorzystali unikalne źródło danych: otolity, czyli struktury w uchu wewnętrznym ryb, które niczym słoje drzew zapisują roczny przyrost. Przeanalizowano 152 próbki z lat 1996–2019, łącząc analizę chemiczną z sekwencjonowaniem DNA. Wyniki wykazały, że dawniej dominowały dorsze szybko rosnące i duże. Obecnie przetrwały głównie te, które rosną wolniej, dojrzewają szybciej i są trudniejsze do złowienia – mają zatem przewagę ewolucyjną w środowisku bezustannych połowów. Jak zauważył dr Thorsten Reusch z GEOMAR, jest to żywy przykład ewolucji spowodowanej działalnością człowieka. Fascynujący z naukowego punktu widzenia, ale niepokojący ekologicznie. Co więcej, zmiany genetyczne mogą być trwałe. Nowe pokolenia dorszy wprawdzie dojrzewają wcześniej, ale są mniejsze i wydają mniej potomstwa. Równocześnie maleje różnorodność genetyczna dorsza, co ogranicza zdolność populacji do przystosowania się do zmian środowiskowych i zwiększa prawdopodobieństwo deformacji. Czy populację da się odbudować? Odbudowa dorsza nie jest pewna. Choć połowy zostały zakazane, dane z 2025 roku nie wskazują na poprawę – dorsze wciąż są małe. Zdaniem badaczy, przywrócenie dawnych cech może być niemożliwe, bo ewolucja działa wolno, a raz wywołane zmiany utrzymują się przez pokolenia. Badanie opublikowane w „Science Advances" to przestroga: nadmierne połowy nie tylko uszczuplają zasoby ryb, lecz także trwale zmieniają ich biologię. To dowód, że zrównoważone rybołówstwo to nie tylko kwestia gospodarcza, lecz także kluczowy aspekt ochrony bioróżnorodności. Źródło: Science Advances Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Velo Baltica pełna niespodzianek. Ta trasa odkrywa dzikość polskiego wybrzeża
Rowerowa eskapada z Ustki do Krynicy Morskiej prowadzi pośród zatok, jezior, rzek i mokradeł. Velo Baltica pozwala poznać dziksze oblicze wybrzeża Bałtyku.
Spis treści: Orzechowo – Smołdziński Las Kluki – Łeba Sasino – Dębki Krokowa – Rewa Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Velo Baltica – informacje praktyczne Morze jest bladosrebrzyste, niemal gładkie – i nieskończone. Niebo zasnuł opar mgły i trudno dostrzec, gdzie styka się ono z taflą wody. Słychać tylko delikatny plusk fal i szemranie uchodzącej do Bałtyku rzeczki Orzechowej. Za chwilę do dźwięków tych dołączy bulgot wrzątku i zapach świeżej kawy. Siedzimy oparci o kłodę, przy ustawionej na piasku kuchence. Za plecami mamy wąwóz, nad którym nachylają się siwe pnie buków, hen przed sobą – horyzont, który na próżno próbujemy wypatrzyć. Poza nami jest tu garstka spacerowiczów – rozmawiają półszeptem, jak gdyby nie chcieli zepsuć tej chwili. Wszyscy czujemy, że jest wyjątkowa. To właśnie możliwość przeżycia takich momentów uważamy za największy przywilej wędrownych rowerowych wakacji. A świeżo zaparzona kawa smakuje wtedy lepiej niż kiedykolwiek. Orzechowo – Smołdziński Las Orzechowo dzieli od Ustki kilka kilometrów, ale zdaje się ono leżeć na innej planecie niż popularny kurort. Tam – gwar na deptaku, lody i smażona ryba; tu – wieś w środku lasu i jeden kemping. No i parów pośród buczyny, która zdaje się wraz z rzeczką spływać na plażę i rozlewać na niej świeżą, liściastą aurą. Gdy ruszamy, po chwili znów owiewa nas klasycznie bałtycka woń rozgrzanej żywicy i morskiej bryzy. Słońce rozgania strzępy porannych mgieł, dróżka zanurza się w sosnowy las na wydmach. Podczas wycieczki wzdłuż wybrzeża często korzystamy ze szlaku rowerowego Velo Baltica, ale tu, pomiędzy Ustką a Rowami, poprowadzono go nieco dalej od morza, wybieramy więc czerwony szlak pieszy. Wąska ścieżka kluczy po dywanie igieł, pośród jałowców i mchu. Czasem spowalnia nas piach, czasami trzeba zsiąść i pchać rower. Ale gdy wespniemy się wreszcie na klify, czujemy, że warto! Z wysokości kilkudziesięciu metrów spoglądamy na taflę lśniącą odcieniami lazuru i turkusu. Kwitnące na żółto żarnowce i oślepiająca biel brzóz uzupełniają paletę bałtyckich barw. Mamy ją tylko dla siebie – na plaży w dole nie ma żywego ducha. Na ślady cywilizacji – w postaci malowniczej kładki ponad wąwozem – natykamy się nieopodal Poddąbia. Letniskowa osada w lesie jeszcze nie wybudziła się z przedwakacyjnego snu, podobnie jak sąsiednia Dębina. Trochę gwarniej jest pewnie w Rowach, ale tego nie będzie nam dane sprawdzić. Na klifach zmitrężyliśmy sporo czasu, trzeba przyspieszyć. Przed nami odcinek wzdłuż południowych brzegów Gardna – jednego z dwóch wielkich jezior w Słowińskim Parku Narodowym. Pedałujemy zasłuchani w szelest trzcin, próbując wypatrzyć kryjące się w nich ptaki. Nici z obiadu planowanego w Gardnie Wielkiej – tutejsza oberża jest zamknięta na głucho. Ratują nas drożdżówki ze sklepu, spałaszowane pod lipami nieopodal kościoła. Szosa do Smołdzina prowadzi u stóp Rowokołu. Z najwyższym wzgórzem w okolicy – mierzy prawie 115 m! – wiąże się wiele legend; znaleziono tu ślady grodziska, przedchrześcijańskich miejsc kultu i kościoła. Nas najbardziej cieszą spotkane na łąkach sarny i żurawie. Odprowadzają nas wzrokiem i wracają do poszukiwania kolacji wśród wyzłoconych przez słońce traw. My kolację i nocleg znajdujemy we wsi Smołdziński Las, pośród łąk w otulinie parku. W samą porę! Niebo znów się zaciąga. Dzień żegnamy zaszyci w śpiwory, przy akompaniamencie bębniącego o tropik deszczu. Kluki – Łeba W Klukach kończy się szosa. Za ostatnimi domami rozciąga się bezmiar trzcin i wody. Łebsko to jedno z największych jezior w Polsce – ustępuje tylko Śniardwom i Mamrom – i jedno z płytszych: jego średnia głębokość wynosi 1,5 m. Przede wszystkim zaś jest to ptasi raj, wpisany przez UNESCO wraz z całym parkiem narodowym na listę rezerwatów biosfery. Zaglądamy jeszcze na zabytkowy cmentarz nieopodal Kluk, gdzie pod żeliwnymi krzyżami spoczywają dawni mieszkańcy tych stron, luterańscy Słowińcy, i do skansenu z szachulcowymi chałupami. Ale wkrótce ruszamy dalej: przed nami dawny odcinek Velo Baltiki – przez torfowiska, budzący postrach wśród części rowerzystów (obecnie poprowadzono objazd bitymi drogami). Wolimy mieć zapas czasu na przeprawę. Początkowo jedzie się nieźle, ale potem, zwłaszcza za mostkiem na rzeczce Pustynce, zaczynają się wykroty. Trzeba pchać rowery. Z odsieczą przychodzi kładka, wysoka i długa na dobrych kilkaset metrów. Wokół morze trzcin, z którego wystają krępe olchy. Wdychamy zapach rozgrzanych bagiennych ziół, nasłuchujemy ptaków i mrużymy oczy, by dostrzec szybującego drapieżnika. Nie jest to klasyczny szlak rowerowy, za to świetna ścieżka do samego serca dzikiej przyrody. Za kładką trasa poprawia się. Jedziemy przez las, potem przez łąki, wzdłuż kanału. Po lewej skrzy się Łebsko, na drugim brzegu jaśnieją grzbiety słynnych ruchomych wydm. Za wsią Gać też na naszej trasie pojawia się piach. Leśna droga w kierunku Łeby wije się pomiędzy wydmami a Wielkim Bagnem. Nakrapiane kępkami wełnianki poduchy mchu okalają ciemną taflę, w której przeglądają się dziwacznie poskręcane sosenki. Moczary jak z baśni. Dawniej kopano tu torf – ciekawe, czy o zmierzchu robotnicy snuli gawędy o topielicach? Sasino – Dębki Jej światło od prawie 120 lat wskazuje żeglarzom drogę i ostrzega przed mieliznami; na morzu widać je z przeszło 40 km. Od strony lądu latarnia Stilo najpiękniej wygląda zaś z szosy w Sasinie: czerwono-biała wieża góruje nad ciemną zielenią sośniny na wydmowych garbach. Droga doprowadza do tablicy z nazwą wsi, na której ktoś dopisał: „Koniec świata”. Tak to wygląda: kilka domów, dwie smażalnie, sklep. Tuż za nim urywa się asfalt – i zaczyna przygoda. Kolejnych 30 km to cudowna plątanina leśnych szutrowych dróg. Nadmorski pejzaż nieustannie się tu zmienia. W Lubiatowie zimowe sztormy zabrały prawie całą plażę, w Szklanej Hucie to piasek upomina się o swoje i nieubłaganie zasypuje rzeczkę Bezimienną. Zostawiamy rowery przy jej ujściu do morza i brodzimy w chłodnym nurcie, wdychając zapach kwitnących przy ścieżce dzikich róż. W Białogórze stajemy na gofry – z obłędną bitą śmietaną z mleczarni w Perlinie i domowymi konfiturami. I choć potem zatrzymujemy się jeszcze, by nazbierać w lesie jagód na śniadanie, to do Dębek, gdzie zaplanowaliśmy nocleg, i tak docieramy objedzeni po uszy. Zamiast na rybę idziemy więc od razu na plażę przy ujściu Piaśnicy. W międzywojniu rzeka oddzielała terytoria Polski i Niemiec – jest tu nawet kopia kamienia granicznego. Dziś kajakarze podpływają beztrosko i do jednego, i drugiego brzegu. Zbliża się wieczór, słońce wisi już nisko. Siadamy na korzeniach sosny i patrzymy, jak po niebie i wodzie rozlewają się odcienie różu, purpury i oranżu. Krokowa – Rewa W Krokowej jest neogotycki kościół, kilkusetletni pałac rodziny von Krockow i stacyjka wybudowanej przez nią kolei. Nie ma za to torów – ich śladem wytyczono szlak rowerowy, który prowadzi nas nad Zatokę Pucką. Pedałujemy pośród łąk, bociany brodzą wśród rozlanej szeroko zieleni. Zjazd do doliny Czarnej Wody jest łagodny, podjazd na drugim brzegu – nieforsowny. Mijamy pałac w Kłaninie, gęstą jak namorzyny olszynę Puckich Błot, wiatraki za Łebczem – i już jesteśmy w Swarzewie. Strzelista wieża kościoła mogłaby robić za latarnię morską – a gdyby nawigacja zawiodła, pozostaje modlitwa do XV-wiecznej figurki Matki Boskiej, patronki rybaków i całego polskiego morza. Z przystani widać wstęgę Półwyspu Helskiego. Mierzeja kusi, ale bardziej urzeka nas klimat zatoki – okolonego trzcinami ni to morza, ni jeziora. Skręcamy więc na południe. W Pucku zaglądamy na rynek i zatrzymujemy się w marinie na flądrę w occie. Dodatkowe kalorie przydadzą się za chwilę, gdy będziemy wpychać rowery stromą ścieżką, przeklinając pomysł jechania nadmorskim szlakiem pieszym zamiast wytyczoną w głębi lądu Velo Balticą. Gdy jednak stajemy na krawędzi klifów – Puckiego, a potem Rzucewskiego – przestajemy żałować wyboru. Zatoka mieni się szmaragdem i lazurem, nakrapianym białymi trójkątami żagli. Lipowa aleja prowadzi nas do Osłonina. W plażowym barze zamawiamy smażone szprotki. A przed nami jeszcze Moście Błota – wielkie mokradła w ujściu Redy. W zielonym labiryncie kanałów, przepustów i grobli nie możemy się nadziwić, że tak dzikie ostępy rozciągają się na opłotkach Trójmiasta. Wisienką na torcie okazuje się Rewa, gdzie wąski cypel wcina się na kilkaset metrów w morze. Wstęga piasku smukleje, wypłaszcza się, w końcu znika w zatoce – i ciągnie się dalej jako mielizna, rozcinająca ją na dwoje niewidzialną linią. Po jednej stronie woda jest rozfalowana i spieniona, po drugiej po gładkiej tafli śmigają kitesurferzy. A my stoimy wśród nich – na środku morza. Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Rozbijamy się na szczycie wydmy. Wokół las, a w nim kolorowe namioty, rozsiane na pagórkach. Z kempingu nad morze mamy kilka minut piechotą. Plaża jest szeroka, woda – przyjemnie rześka, w sam raz na wieczorną kąpiel. Schnąc, patrzymy na statki na redzie i migoczące hen w dali światła portu. Czy to możliwe, że nadal jesteśmy w mieście? Tabliczka, którą minęliśmy tuż przed mostem, oznajmiała wyraźnie: „Gdańsk”. Wyspa Sobieszewska to najrozleglejsza dzielnica Trójmiasta, ale jej 36 km2 to głównie lasy i łąki. Na stałe mieszka tu niespełna 3,5 tys. osób. Znacznie więcej jest ptaków – naliczono ich ponad 300 gatunków, głównie w rezerwatach Ptasi Raj i Mewia Łacha. Pierwszy chroni ujście Wisły Śmiałej, drugi – ujście Przekopu Wisły, który pod koniec XIX w. odciął Wyspę Sobieszewską od stałego lądu. Poza rybitwami, sieweczkami czy ostrygojadami upodobały go sobie foki szare. To ich najważniejsza ostoja w Polsce – widywano tu prawie tysiąc osobników naraz! Promem przejeżdżamy do Mikoszewa, na drugi brzeg Wisły. Zaczyna się ostatni etap wycieczki – na Mierzeję Wiślaną. Mijamy popularne Jantar i Stegnę, ale nasz szlak – wspaniały leśny dukt, po którym koła same się toczą – omija budki z kebabem, stragany z pamiątkami i rozdzwonione stoły do cymbergaja. Co jakiś czas przecinamy strumienie wczasowiczów drepczących z parawanami na plażę i znikamy w zieleni. Właściwa mierzeja zaczyna się w Kątach Rybackich. Nazwa zobowiązuje, przystanie rybackie są tu aż trzy: jedna nad Bałtykiem, dwie nad zalewem. Zajeżdżamy najpierw do starszej, na obrzeżach wsi. Pusto, w trzcinach drzemią dwa czy trzy maleńkie kutry. Ale rybą pachnie, bo na trawie suszą się sieci i żerdzie do ich rozstawiania. Zanęceni, zaglądamy do baru U Basi – sandacz w sosie koperkowym dorasta do swojej legendy. Trakt na mierzei wije się wśród omszałych świerków i dębów, przez świeżą buczynę, między parowami zarośniętymi paprocią. W zielonej ciszy słychać kruka. Nagle, za kolejnym zakrętem, wypadamy na otwartą przestrzeń. Nowiutki jeszcze przekop rozcina las na dwoje. Budynek z napisem „Kapitanat Portu Nowy Świat” kształtem udaje pełnomorski statek, ale przy betonowym nabrzeżu kołysze się jedna jedyna żaglówka. Przejeżdżamy przez pusty most i znów przygarniają nas drzewa. Velo Baltica żegna się z nami jednym z najpiękniejszych odcinków: szutrową drogą na krawędzi niewysokiego klifu. Po prawej mamy sosny, po lewej dzikie róże i morską toń. Niebo zasnuła ciężka chmura, w oddali dudni grzmot. Powinniśmy gnać do Krynicy Morskiej, ale nie potrafimy się oprzeć. Zostawiamy rowery i schodzimy na pustą plażę. Od piasku bije alabastrowy blask, srebrzyste trawy ani drgną. Zrzucamy ubrania, zanurzamy się w wodzie, gładkiej i lśniącej jak rtęć pod sinym, elektrycznym niebem. To kolejna z chwil podarowanych przez rower i drogę. Gdy za godzinę będziemy w Krynicy rozstawiać namiot, na rozgrzane sosny spadną krople deszczu. Velo Baltica – informacje praktyczne Trasa Szlak rowerowy Velo Baltica jest fragmentem europejskiej trasy EuroVelo 10 i prowadzi wzdłuż polskiego wybrzeża, od Świnoujścia po Elbląg (z Jantaru do Krynicy Morskiej i Piasków wiedzie jego odnoga). Cały ma ok. 530 km długości, odcinek Ustka–Krynica – ok. 280 km. Nawierzchnia na trasie bywa różna: na Pomorzu Zachodnim dominują asfaltowe ścieżki, na opisanej tu części szlaku sporo jest dróg szutrowych. Zdarzają się też odcinki piaszczyste. W Słowińskim Parku Narodowym wszystkie szlaki piesze są dostępne dla rowerzystów, ale nie wszystkimi da się wygodnie przejechać. W Trójmieście dość długi odcinek miejski można skrócić dzięki pociągom SKM. Noclegi Na całej trasie są dziesiątki miejsc do spania. My nocowaliśmy na kempingach. Polecamy klimatyczny Camp Classic w Smołdzińskim Lesie (60 zł za 2 os.), Kotwicę w Rewie (90 zł za 2 os.) i Orlinek na Wyspie Sobieszewskiej (84 zł za 2 os., camping 96.com). Jedzenie Polecamy wędzarnię ryb U Mieci w Łebie, smażalnię U Zamojskich w Stilo, gofry w Gabi Snack w Białogórze oraz pucką smażalnię Maszoperia i Bar Rybny u Basi w Kątach Rybackich. Źródło: archiwum NG