National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-03T13:59:46.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
items: Te zwierzęta prowadzą tajemniczy i skryty tryb życia – „Zapomnieliśmy o ich istnieniu”
items: Bitwa pod Legnicą była jedną z najtragiczniejszych w średniowiecznej Polsce. Starcie z Mongołami zakończyło się wielką porażką
items: Zaskakujące fakty o mongolskiej części Wielkiego Muru Chińskiego. Są nowe ustalenia
items: Na pustyni Gobi odkryto skamieniałość nieznanego ssaka z czasów dinozaurów
items: Mongolskie najazdy na Polskę siały grozę. Na wschodzie kraju znaleziono szkielety ofiar tych ataków
items: Archeolodzy odkryli elitarny pochówek w Mongolii. Pochodzi ze słabo poznanej epoki
items: Kotły pełne krwi i mleka zwierząt. Naukowcy zbadali kuchnię starożytnych Mongołów
items: Ostatnia królowa Mongolii była inspiracją dla postaci z „Gwiezdnych Wojen”. Jej koniec był tragiczny
items: Chińczycy znaleźli w Mongolii nieznany minerał. Można z niego produkować baterie działające przez 30 lat
items: Tak klimat pomógł Mongołom zbudować imperium. Czyngis-chan wykorzystał okno pogodowe
items: National Geographic 3/23
items: Żyją z reniferami w mongolskiej tajdze. Zobacz unikatowe zdjęcia ostatnich nomadów
items: Największa od 10 lat burza piaskowa przeszła przez Mongolię i Chiny
items: National Geographic Extra 04/20
items: Zaczynała jako kucharka na wykopaliskach. Ta paleontolog odzyskała dla Mongolii cenne skamieniałości
items: Numer Specjalny 02/20
items: "W życiu jest czas na wędrówkę, ale trzeba uważać, by podróż nie stała się ucieczką" - ten wywiad powinien przeczytać KAŻDY podróżnik
items: Rzuć wszystko i galopuj po bezkresnych stepach Mongolii
items: Pozdrowienia z Mongolii. Wyprawa do świata stepowych nomadów
items: Pustynia, stepy i smocze kości. Prawdziwa Mongolia jest poza Ułan Bator!
items: Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
items: Rowerowa wyprawa polskich skautów dookoła świata. Zobacz zdjęcia
items: Polski podróżnik, który uciekł z piekła. Gdy opowiedział o swojej podróży, stał się sławny
items: Gdzie jeździmy w dobie ataków terrorystycznych? Nieoczywisty ranking

Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
type: item
date: 2025-11-03T13:58:59.000Z
creator: A.R. Williams
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: azja
subject: azja środkowa
subject: historia
subject: imperium
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: Wolny czas
description: Czyngis-chan nie byłby tym, kim był, gdyby nie Börte – jego pierwsza i najważniejsza żona. To ta kobieta odegrała kluczową rolę drodze Chyngis-chana do władzy i budowy jednego z najpotężniejszych imperiów w historii ludzkości.
encoded: Spis treści: Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Börte – kim była pierwsza dama Imperium Mongolskiego? Walka o kobiety, zemsta i narodziny imperium Czyngis-chana Wpływowe kobiety w Imperium Mongołów: rola żon i matek władców Sprytna strategia Börte: jak głos żony Czyngis-chana wpływał na decyzje imperium Kobiety w Imperium Mongolskim: ciche filary potęgi stepowego imperium W historii Mongolii wiele mówi się o brutalnych wojnach, ekspansji imperium i bezwzględnym przywództwie Czyngis-chana. Rzadziej jednak wspomina się o kobietach, które stały za jego sukcesem – a jedną z najważniejszych była właśnie Börte. Jej obecność, decyzje i lojalność miały bezpośredni wpływ na rozwój potęgi mongolskiego władcy Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Czyngis-chan (1162–1227) pozostaje jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii ludzkości. To właśnie on zjednoczył rozproszone mongolskie plemiona koczownicze, tworząc z nich jednolite, wojownicze państwo, które w krótkim czasie podbiło ogromne połacie Eurazji – od wybrzeży Pacyfiku aż po brzegi Morza Adriatyckiego. Dzięki jego dowództwu i strategii powstało jedno z największych imperiów w historii świata. Jednak wielkość Czyngis-chana nie była dziełem jednej osoby. W rzeczywistości władca nie rządził samotnie. Kluczową postacią u jego boku była jego główna żona Börte, poślubiona jeszcze zanim objął władzę. Uznawana za pierwszą „cesarzową” Mongolii, Börte odegrała istotną rolę w politycznym umacnianiu władzy swojego męża, szczególnie w pierwszych latach budowy imperium. Jej pochodzenie z wpływowego rodu Onggirat zapewniło Czyngis-chanowi cenne sojusze polityczne. Co więcej, Börte była matką jego czterech synów, z których każdy odegrał ważną rolę w dziedziczeniu i ekspansji imperium. Nie była jedynie symboliczną figurą – pełniła funkcje zarządcze, reprezentowała chana podczas jego nieobecności i miała wpływ na decyzje dynastyczne. …

czyngis-chan-na-tronie-GettyImages-142086732-05e6cd2.jpg
width: 3415
height: 2575

Te zwierzęta prowadzą tajemniczy i skryty tryb życia – „Zapomnieliśmy o ich istnieniu”
type: item
date: 2025-10-20T12:40:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: mongolia
description: Mongolskie rosomaki przez lata wymykały się obserwatorom. Ich obecność na stepach udokumentowano dopiero niedawno, co rzuca nowe światło na ich zwyczaje.
encoded: Spis treści: Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Zagrożenia i ochrona Nieuchwytne, samotnicze i doskonale przystosowane do życia w ekstremalnych warunkach. Rosomaki z Mongolii przez dekady pozostawały poza zasięgiem naukowców i fotografów. Dopiero współczesne technologie pozwoliły zbliżyć się do ich świata. Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Rosomaki, zwierzęta prowadzące skryty i samotniczy tryb życia, są niezwykle rzadko obserwowane przez ludzi. Choć zazwyczaj kojarzą się z północnymi lasami Kanady, Alaski czy Skandynawii, okazuje się, że zamieszkują także górzyste i zalesione obszary północnej oraz zachodniej Mongolii, m.in. w rejonie gór Ałtaj i Doliny Darhad. Przez wiele lat ich obecność w tym regionie była jedynie domniemana – brakowało jednoznacznych dowodów w postaci zdjęć, materiałów wideo czy potwierdzonych śladów DNA. Sytuacja zmieniła się na początku XXI wieku dzięki wysiłkom zespołów badawczych i lokalnych pasjonatów przyrody. Rozmieszczono fotopułapki w trudno dostępnych, wysokogórskich rejonach, prowadzono badania śladów na śniegu, pobierano próbki włosów i odchodów do analizy genetycznej, a także prowadzono wywiady z pasterzami i myśliwymi, którzy znali zwierzę z lokalnych przekazów. Przełomowym momentem było zarejestrowanie rosomaka przez fotopułapkę podczas nocnej aktywności na stepie – co stanowiło pierwsze niepodważalne potwierdzenie obecności gatunku na tym obszarze. To odkrycie zainicjowało długofalowe badania nad biologią, rozmieszczeniem i ochroną tego tajemniczego drapieżnika w mongolskich górach. Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Rosomaki to zwierzęta wyjątkowo terytorialne, samotnicze i niezwykle skryte. Prowadzą nocny tryb życia, poruszają się po rozległych, trudno dostępnych obszarach górskich, unikając otwartych przestrzeni i kontaktu z człowiekiem. Ich naturalne środowisko – chłodne, wysokogórskie rejony, często pokryte śniegiem – sprawia, że prowadzenie badań terenowych wymaga ogromnego nakładu czasu…

rosomak-shutterstock2301912379-2d38cb9.jpg
width: 6000
height: 4000

Bitwa pod Legnicą była jedną z najtragiczniejszych w średniowiecznej Polsce. Starcie z Mongołami zakończyło się wielką porażką
type: item
date: 2025-07-05T09:31:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Bitwa pod Legnicą, stoczona z walecznym ludem ze wschodu, do dziś budzi wiele kontrowersji wśród historyków, zarówno w kontekście przebiegu starcia, jak i jego następstw. Wszyscy pozostają jednak zgodni w jednej kwestii – w rozbitym na dzielnice państwie oręż był zbyt słaby, by powstrzymać niszczycielską siłę, która nadciągnęła ze wschodu. Poniżej przybliżamy jedną z najdramatyczniejszych bitew w średniowiecznej historii Polski.
encoded: Spis treści: Polska przed I najazdem Mongołów Nowa potęga ze Wschodu Mongolska inwazja na Polskę Pochód na Śląsk Bitwa pod Legnicą Śmierć księcia Henryka Pobożnego Dalszy pochód Mongołów Wątpliwości w kwestii rzetelności źródła Jakie konsekwencje miał dla Polski I najazd Mongołów? Gdziekolwiek pojawiali się Mongołowie, siali śmierć i zostawiali za sobą zgliszcza miast i osad. W XIII wieku, pod wodzą Batu-chana, wojownicy z Azji Środkowej wyruszyli na podbój zachodniego świata, jak osiem stuleci wcześniej uczynili Hunowie. Ich głównym celem był podbój Węgier i Bułgarii. W ten sposób chcieli stworzyć sobie dogodną sytuację do przypuszczenia ataku na Bizancjum. Polska nie była ich celem. I najazd mongolski był posunięciem o charakterze typowo prewencyjnym. Polska przed I najazdem Mongołów W 1138 roku, na mocy statutu sukcesyjnego Bolesława Krzywoustego, Polska została podzielona na dzielnice. W ten sposób książę chciał zapobiec bratobójczym walkom między swoimi synami. Jak na ironię, stało się odwrotnie. Walki o władzę rozpoczęły się już po śmierci Salomei, wdowy po Krzywoustym. Historia niejednokrotnie udowadniała, że podzielone państwo to słabe państwo. Podział dzielnicowy uczynił kraj znacznie słabszym militarnie i uczynił Polskę szczególnie podatną na zagrożenia zewnętrzne. Nie wszystkie pochodziły z Europy. Na wschodzie wyrastała nowa potęga, która niczym szarańcza obracała w pył wszystko, co napotykała na swojej drodze. Nowa potęga ze Wschodu Pod koniec XII wieku, ogłoszony Czyngis-chanem Temudżyn zjednoczył koczownicze plemiona mongolskie. Do jego państwa dobrowolnie dołączały się kolejne ludy, a tych, którzy nie chcieli wyrazić poparcia, chan podporządkowywał sobie siłą. Na początku XIII wieku wyruszył na podbój Azji. W 1224 roku ziemie kontrolowane przez Mongołów rozciągały się na obszarze od Pacyfiku, po Morze Kaspijskie i Morze Czarne. Czyngis-chan zmarł w 1227 roku, ale śmierć przywódcy nie powstrzymała wojowniczych zapędów jego ludu, nawet gdy potężne impe…

Bitwa-pod-Legnica-National-Geographic-08826c5.jpg
width: 1112
height: 730

Zaskakujące fakty o mongolskiej części Wielkiego Muru Chińskiego. Są nowe ustalenia
type: item
date: 2025-05-30T06:03:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: chiny
subject: fortyfikacje
subject: mongolia
description: Ludzie wznosili wielkie mury, fortyfikacje i umocnienia od tysięcy lat. Okazuje się, że nie zawsze miały bronić przed najazdem i pełnić funkcje militarne. Tak też jest z mało znaną częścią Wielkiego Muru Chińskiego zwaną Łukiem Mongolskim. Do czego zatem służył?
encoded: Spis treści: Łuk Mongolski pełen zagadek Fort i grób – co mówią o funkcji mongolskiego muru? Nie ma chyba osoby, która nie słyszałaby o Wielkim Murze Chińskim. Te umocnienia liczyły ponad 20 tys. km i zaczęły powstawać w VI-VIII wieku n.e. Ostatni fragment powstał w drugiej połowie XIX wieku. Uważa się, że podstawową rolą budowli była obrona chińskiego imperium przed najazdami agresorów. Tymczasem międzynarodowy zespół archeologów pod kierownictwem prof. Gideona Shelacha-Laviego z Wydziału Studiów Azjatyckich Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie postanowił przyjrzeć się mało znanemu fragmentowi tych azjatyckich fortyfikacji. Łuk Mongolski pełen zagadek Archeolodzy skupili się na badaniu fragmentów fortyfikacji określanych mianem Łuku Mongolskiego, które zbudowano w X–XIII wieku n.e. na terenie obecnej Mongolii, Chin i Rosji. – Naszym celem było nie tylko zrozumienie, w jaki sposób zbudowano te mury, ale także odkrycie, jak wyglądało życie ludzi mieszkających w ich pobliżu. Wykracza to poza historię wojskowości – chodzi o rekonstrukcję codziennych doświadczeń na obrzeżach imperium – wyjaśniła prof. Shelach-Lavi. Wnioski opublikowano na łamach czasopisma „Antiquity”. Są dość zaskakujące. Zdaniem badaczy przynajmniej w niektórych częściach, umocnienia nie były raczej klasycznym systemem obronnym, ale symboliczną granicą. Miały też pełnić funkcję systemu kontroli regionalnej i interakcji w okresie dynastii Jin. Co skłania naukowców do takiej koncepcji? W niektórych częściach umocnienia okazały się tak naprawdę płytkim rowem. Nie było to zatem umocnienie trudne do sforsowania. Co jakiś czas na tej linii znajdowały się jednak forty z załogą. Zatem rów ten stanowił bardziej symboliczną barierę, która dla niektórych miała być komunikatem: dalej nie przejdziesz! Taki system graniczny miał za zadanie zarządzać przemieszczającą się ludnością koczowniczą, kontrolować lokalnych niepokojów, regulować handel i kształtować interakcje regionalne – sugerują archeolodzy. Fort i gró…

Low-ResE.-Structure-MA03-before-the-excavations-9f2a109.jpg
width: 700
height: 504

Na pustyni Gobi odkryto skamieniałość nieznanego ssaka z czasów dinozaurów
type: item
date: 2025-04-29T13:19:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Nauka
subject: mongolia
subject: odkrycia
subject: paleontologia
subject: pustynia gobi
subject: skamieniałości
subject: ssaki
description: Był wielkości myszy, żył na terenie dzisiejszej Mongolii w młodszej epoce kredy około 100-66 milionów lat temu. Po bliższym zbadaniu okazało się, że należał do zupełnie nieznanego rodzaju ssaków.
encoded: Spis treści Ravjaa ishiii – nowy, nieznany ssak Pustynia Gobi to raj dla paleontologów Kiedy pojawiły się pierwsze ssaki? Międzynarodowy zespół paleontologów z Mongolii i Japonii znalazł na pustyni Gobi skamieniałość wczesnego ssaka. Niewielkie zwierzę żyło w okresie kredy, kiedy w środowisku dominowały gady – mniejsze i większe dinozaury. Po bliższym zbadaniu okazało się, że ssak to nie tylko nieznany gatunek. Należy też do zupełnie nowego rzędu w klasyfikacji biologicznej. O nowym odkryciu poinformowano na łamach polskiego czasopisma naukowego „Acta Palaeontologica Polonica”. Ravjaa ishiii – nowy, nieznany ssak Zespół naukowców z Japonii i Mongolii ogłosił odkrycie nowego gatunku ssaka z okresu późnej kredy, na pustyni Gobi w Mongolii. Nowo opisany gatunek nazwano Ravjaa ishiii, na cześć Dulduityna Danzanravjaa, mongolskiego mnicha buddyjskiego z XIX wieku, oraz Kenichiego Ishiiego, byłego dyrektora Hayashibara Museum of Natural Sciences, który był motorem współpracy badawczej między Japonią a Mongolią. Mały ssak został zidentyfikowany na podstawie centymetrowego fragmentu żuchwy znalezionego podczas ekspedycji w 2019 roku. Pierwsze badania sugerowały, że Ravjaa ishiii należy do rodziny Zhelestidae, grupy ssaków znanych już z okresu kredy. Jednak jego wyjątkowo zbudowane zęby trzonowe i charakterystyczny kształt żuchwy skłoniły badaczy do ustanowienia całkiem nowego rzędu ssaków, choć bliskiego Zhelestidae. Odkrycie sugeruje, że ten rząd ssaków zamieszkiwał nie tylko obszary przybrzeżne, jak wcześniej sądzono, ale także tereny w głębi lądów. Miejsce, w którym dokonano odkrycia, datowane jest na okres kredy, czyli 100-66 mln lat temu. Wtedy to na lądach zaczęły dominować rośliny okrytonasienne. Solidna budowa zębów Ravjaa ishiii przypomina uzębienie współczesnych ssaków odżywiających się nasionami i owocami. Wygląda więc na to, że już w tamtym czasie ssaki wykorzystywały zasoby dostarczane przez kwitnące rośliny. Pustynia Gobi to raj dla paleontologów Nowego ssaka …

fossil-of-a-new-mammal-22b3f28.jpg
width: 1280
height: 798

Mongolskie najazdy na Polskę siały grozę. Na wschodzie kraju znaleziono szkielety ofiar tych ataków
type: item
date: 2024-09-27T11:31:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: historia polski
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Archeolodzy odnaleźli szkielety trzech osób na terenie średniowiecznego grodu w Czermnie w województwie lubelskim. Badacze uważają, że osoby te zginęły podczas najazdu wojowników imperium mongolskiego na Polskę.
encoded: Spis treści: Mongolskie najazdy na Polskę Badania średniowiecznego grodu w Czermnie Czy Mongołowie doprowadzili do zniszczenia grodu? Imperium mongolskie, znane również jako Wielki Ułus Mongołów, niewątpliwie było potęgą w średniowiecznym świecie. Chociaż państwo istniało tylko ok. 100 lat, zajęli tereny od Azji Wschodniej po Europę Wschodnią. W szczytowym okresie kraj ten zajmował ok. 23 mln km kw., a to oznacza, że był największym państwem w historii po Imperium Brytyjskim. Jednak zarządzanie tak dużym i zróżnicowanym terytorium okazało się niezwykle trudne, nawet dla potężnego Czyngis-Chana. Mongolskie najazdy na Polskę W XIII wieku Mongołowie, chcąc powiększyć zasięg swojego imperium, zdecydowali się na najazd na Polskę. W 1223 roku doszło do bitwy nad rzeką Kałką. Wówczas wojska rusko-połowieckie zostały pokonane przez wielką armię Mongołów, którzy dzięki temu mieli już Europę na wyciągnięcie ręki. 4 lata później po śmierci Czyngis-chana imperium zostało podzielone pomiędzy jego synów i wnuków. Zachodnia część przypadła wnukowi Batu-chanowi, który w 1236 roku wyruszył na podbój Europy. W 1240 wojska imperium zdobyły Kijów, a w rezultacie podbili całą Ruś Kijowską, która weszła w skład Złotej Ordy, jednego z czterech głównych chanatów. Apetyt Mongołów rósł wraz z kolejnymi podbojami. Po Rusi Kijowskiej przyszedł czas na kolejne kraje. Wojska mongolskie skierowane zostały w stronę Węgier. W 1241 roku wielkie siły chanatu Batu-chana zaatakowały Polskę. W ciągu następnych kilkudziesięciu lat doszło jeszcze do dwóch najazdów Mongołów na nasz kraj. Badania średniowiecznego grodu w Czermnie Na terenie grodu w Czermnie w województwie lubelskim archeolodzy odnaleźli szkielety trzech osób, które zginęły w trakcie bitew przeciwko imperium mongolskiemu. Do odkrycia doszło przypadkiem, gdy naukowcy badali wały średniowiecznego grodu. – Podczas wykopalisk na terenie dawnego grodu w Czermnie odkopano zewnętrzną część wału od strony rzeki Huczwy. Archeolodzy znaleźli duże iloś…

BitwapodLegnica-5c212e8.jpg
width: 2414
height: 1706

Archeolodzy odkryli elitarny pochówek w Mongolii. Pochodzi ze słabo poznanej epoki
type: item
date: 2024-08-21T12:31:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: mongolia
subject: pogrzeb
subject: Wolny czas
description: Zagadkowy grób kobiety, umiejscowiony w murze obronnym fortecy z epoki Kitan, odkryli archeolodzy w Mongolii. Pochówek pochodzi z XII wieku, czyli z okresu bardzo słabo poznanego przez badaczy przeszłości.
encoded: W tym artykule: Pochówek w murze twierdzy Pochówek z okresu przedmongolskiego – enigmatyczna epoka w dziejach Mongolii Kobieta w murze. Jak do tego doszło? Do znaleziska doszło na terenie badanej od kilku fortecy Khar Nuur w prowincji Dornod w północno-wschodniej Mongolii. Badania prowadzi zespół archeologów z Izraela, Mongolii i USA. Naukowcy ogłosili na łamach czasopisma naukowego „Archaeological Research in Asia” niezwykłe znalezisko z tego stanowiska archeologicznego. Pochówek w murze twierdzy To było dla archeologów spore zaskoczenie. W czasie badania jednego z murów natknęli się na pochówek. Składała się na niego wąska trumna drewniana wykonana z modrzewia (Larix sibirica) lub sosny (Pinus sibirica) o wymiarach 182 × 53 cm, zorientowana na północny wschód. Wewnątrz niej znaleziono dobrze zachowany ludzki szkielet dorosłej (40–60 lat) kobiety w pozycji leżącej, częściowo przykryty cienką warstwą kory. Zmarła miała bogate wyposażenie w postaci m.in.: złotych kolczyków, paciorków ze szkła, złotej bransoletki, złotych tabliczek, srebrnego kubka. Zdaniem badaczy pogrzeb nastąpił w czasach, gdy twierdza nie była już użytkowana. Kim była zmarła? Należała do elitarnego rodu o znaczącej pozycji politycznej. – Pochówek Khar Nuur stanowi wyjątkowe okno na złożony krajobraz społeczny i polityczny XII-wiecznej Mongolii. Pokazuje, w jaki sposób lokalne elity mogły wykorzystywać symboliczne powiązania z dawnymi imperiami, aby legitymizować własną władzę i status – mówi jeden z kierowników wykopalisk, prof. Gideon Shelach-Lavi. Warto przypomnieć, że były to czasy tuż przed przejęciem władzy przez Temudżyna (od około 1200 r. zwanego Czyngis-chan). Był on jednym z najsłynniejszych dowódców w historii. Zjednoczył koczownicze mongolskie plemiona. Następnie rozszerzył swoje imperium na całą Azję aż do Morza Adriatyckiego. Pochówek z okresu przedmongolskiego – enigmatyczna epoka w dziejach Mongolii Grób ten pochodzi z czasów przedmongolskich. Był to okres od upadku Imperium Kitan o…

archeolodzy-odkryli-elitarny-pochowek-w-mongolii-pochodzi-ze-slabo-poznanej-epoki-f744726.jpg
width: 700
height: 604

Kotły pełne krwi i mleka zwierząt. Naukowcy zbadali kuchnię starożytnych Mongołów
type: item
date: 2024-06-06T13:22:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: diety
subject: krew
subject: mięso
subject: mongolia
subject: step
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: W kotłach wykonanych z brązu mongolscy nomadzi 2700 lat temu przetwarzali krew i mleko zwierząt. Być może z ich pomocą wytwarzano „stepową kaszankę” lub inną wędlinę bogatą w krew.
encoded: W tym artykule: Analiza białkowa kotłów Jogurt lub składnik kiełbasy Naczynia o specjalnych właściwościach Od dekad archeolodzy odkrywają w czasie wykopaliska na eurazjatyckim stepie na metalowe kotły. Pochodzą z czasów przełomu epoki brązu i epoki żelaza. Trwały dyskusje, do czego mogły służyć. Dzięki analizom fizykochemicznym naukowców udało się częściowo wyjaśnić tę zagadkę. Oprócz uniwersytetów w Bazylei i Michigan w projekt badawczy zaangażowani byli również eksperci z Instytutu Geoantropologii Maxa Plancka w Jenie oraz Muzeum Narodowego Mongolii. Analiza białkowa kotłów Zespół badawczy kierowany przez dr Shevan Wilkin przeprowadził szeroko zakrojone analizy białkowe dwóch metalowych kotłów, które w 2019 roku odkryli pasterze w północnej Mongolii. Wyniki opublikowano na łamach „Scientific Reports”. Znalazcy natknęli się też na inne zabytki. To one umożliwiły precyzyjne określenie wieku zespołu zabytków znalezionych na tym stanowisku archeologicznym. Dzięki badaniom radiowęglowym uzyskano datę około 700 roku p.n.e. Zabytki pochodzą zatem z końca epoki brązu i początki epoki żelaza. Jaki wniosek płynie z analiz wykrytych pozostałości białka na ściankach naczyń? Mongolscy koczownicy zbierali w nich krew zabitych zwierząt, przypuszczalnie do produkcji kiełbas bogatych w krew. Tradycja ich przygotowywania przetrwała do dziś na terenach wiejskich w Mongolii. Ale takie przetwory były zapewne podobne do polskiej kaszanki lub brytyjskiego black pudding. – Z różnych historycznych relacji mieszkańców stepów wynika, że regularnie pili krew – dodaje dr Bryan Miller z Uniwersytetu Michigan w USA, który jest współautorem badania. Takie podpijanie krwi miało czasem miejsce, gdy wojownicy nie mogli zatrzymywać się na dłużej w czasie pościgów. Nowe odkrycia dają teraz pełniejszy obraz tego, w jaki sposób krew mogła zostać włączona do diety mieszkańców stepów. Przetwarzanie krwi było tradycyjną częścią kultury żywieniowej Mongolii od tysiącleci. Jogurt lub składnik kiełbasy Na śc…

kotly-pelne-krwi-i-mleka-naukowcy-uzyskali-wglad-w-diete-starozytnych-mongolow-55936e5.png
width: 1200
height: 630

Ostatnia królowa Mongolii była inspiracją dla postaci z „Gwiezdnych Wojen”. Jej koniec był tragiczny
type: item
date: 2024-02-21T13:50:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: komunizm
subject: ludzie
subject: mongolia
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
subject: zsrr
description: Życie ostatniej królowej Mongolii jest pełne smutku i cierpienia. Najpierw została zmuszona do małżeństwa z chanem, a wiele lat po oddaniu władzy została stracona przez komunistów w ramach stalinowskich represji. Jej postać stała się nawet inspiracją (szczególnie wizualną) dla królowej Amidali w filmie „Gwiezdne Wojny: Mroczne Widmo”.
encoded: W tym artykule: Kim była ostatnia królowa Mongolii? Ślub z umierającym chanem Powrót w rodzinne strony Upamiętnienie Genepil w Gwiezdnych Wojnach Kobieta na zdjęciu jest ubrana w tradycyjne mongolski strój. To królewska wersja deli lub deel, przypominająca średniowieczny żupan. Tkanina jest misternie zdobiona i wykonana z jedwabiu. Jej włosy zebrane są w dwa pokaźne kucyki zakończone warkoczami, a wszystko podtrzymuje bogata biżuteria. Fryzura do złudzenia przypomina rogi, lecz jest w niej coś mistycznego. Kim była ostatnia królowa Mongolii? Kobieta patrzy się prosto w obiektyw, a jej wzrok hipnotyzuje. Jest w nim jednak coś niepokojącego. Chociaż ma nie więcej niż dwadzieścia kilka lat, jej spojrzenie jest bardzo dojrzałe. W oczach zobaczyć można dużo smutku i cierpienia. Mowa o Genepil, ostatniej królowej Mongolii. Urodziła się jako Tseyenpil w 1905 roku w północnej części kraju, niedaleko klasztoru Baldan Bereeven,. Pochodziła z rodziny szlacheckiej. W 1923 roku została sprowadzona do pałacu Bogda Chana (z pochodzenia Tybetańczyka) jako jedna z piętnastu kobiet w wieku od 18 do 20 lat, które urodziły się tego samego dnia co chan. Władca był bowiem wdowcem, a jego doradcy uznali, że dla integralności kraju ważny jest ponowny ożenek. Problem polegał na tym, że Bogda Chan był już bardzo schorowany. Nie poruszał się o własnych siłach i był niewidomy. Miał wówczas 53 lata, a po śmierci ukochanej żony Tsendiin Dondogdulam nie planował kolejnego małżeństwa. Młoda Tseyenpil została zabrana siłą z rodzinnego domu, chociaż była już zamężna. Gdy została wybrana na żonę chana, obiecano jej, że po jego śmierci będzie mogła wrócić do pierwszego męża. Ślub z umierającym chanem Tseyenpil zgodziła się na ślub z Bogda Chanem. Bardzo szybko jednak zdała sobie sprawę, jak bardzo samotna czuje się w nowym środowisku, bez przyjaciół, u boku człowieka, który jest dla niej całkowicie obcy. Zaledwie kilka tygodni później powróciła do rodziców. Przedstawiciele mongolskiego rządu wysłali d…

ostatnia-krolowa-mongolii-57bb4ab.jpg
width: 2001
height: 1200

Chińczycy znaleźli w Mongolii nieznany minerał. Można z niego produkować baterie działające przez 30 lat
type: item
date: 2023-10-16T12:14:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: bateria
subject: chemia
subject: Edukacja
subject: metal
subject: mongolia
subject: nauka
description: Naukowcy z Chin odkryli nigdy wcześniej nie widziany rodzaj rudy. Zawiera ona cenny pierwiastek ziem rzadkich. Jest on poszukiwany ze względu na swoje wyjątkowe właściwości nadprzewodzące.
encoded: W tym artykule: Do czego służy niob – metal ziem rzadkich? Wyjątkowo cenne złoże niobu Czym są metale ziem rzadkich? Baterie, które mogą działać nawet 30 lat Chińscy geolodzy otrzymali oficjalne potwierdzenie, że udało im się odkryć największe na świecie złoża niobobaotytu. Ten minerał zawiera niob. Czyli błyszczący, jasnoszary metal, który jest ceniony w przemyśle stalowym ze względu na swoją wytrzymałość. Ma także właściwości nadprzewodzące. Ruda niobu – nazwana niobobaotytem – otrzymała oficjalny numer zatwierdzenia od komitetu klasyfikacyjnego Międzynarodowego Stowarzyszenia Mineralogicznego. Niobobaotyt jest brązowo-czarnym minerałem. Składa się z niobu, baru, tytanu, żelaza i chloru. Do czego służy niob – metal ziem rzadkich? Odkrycie jest bez wątpienia przełomowe. Metale ziem rzadkich są surowcami o znaczeniu strategicznym. Używane są w wielu technologiach wykorzystywanych zarówno do celów cywilnych, jak i militarnych. Budzą ogromne zainteresowania wszystkich globalnych graczy zaawansowanych technologii. Ale ich złoża są niewielkie i nie ma do nich łatwego dostępu. "Ludziom do życia potrzebna jest ziemia." Pęknięte serce Afryki [REPORTAŻ] W tym pięknym zakątku Afryki nie brakuje opadów, jezior, żyznych wulkanicznych gleb, bujnej przyrody. Ale równocześnie jest to jeden z najgęściej zaludnionych obszarów naszej planety. Rozp... Aktualnie największe emocje wzbudza właśnie niob. Ten jasnoszary metal jest używany głównie do produkcji stali, którą bardzo wzmacnia, choć nie zwiększa znacząco jej masy. Niob jest również używany do produkcji innych stopów metali. Można go znaleźć m.in. w akceleratorach cząstek takich, jak działający w CERN Wielki Zderzacz Hadronów, i w innym zaawansowanym sprzęcie naukowym. A także np. w skanerach do rezonansu magnetycznego (NMR). Jest tak cenny, ponieważ jest nadprzewodnikiem działającym w niskich temperaturach. Wyjątkowo cenne złoże niobu Niobobaotyt został odnaleziony w złożu Bayan Obo w mieście Baotou w Mongolii Wewnętrznej. Do o…

chinczycy-znalezli-w-mongolii-nieznany-mineral-mozna-z-niego-produkowac-baterie-dzialajace-przez-30-lat-fot-shutterstock-5b61f2d.jpg
width: 1000
height: 667

Tak klimat pomógł Mongołom zbudować imperium. Czyngis-chan wykorzystał okno pogodowe
type: item
date: 2023-06-15T09:24:27.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: azja
subject: mongolia
subject: Wolny czas
description: Czyngis-chan był założycielem i pierwszym dowódcą Imperium Mongolskiego, które później stało się największym ciągłym imperium lądowym w historii. Jak dowodzi nauka, jego sprzymierzeńcem był... klimat. Jak pogoda pomogła Mongołom?
encoded: W tym artykule: Historia imperium Mongołów Jak wytłumaczyć sukces Czyngis-chana? Zmiany klimatu a polityka na świecie Według najnowszych badań przeprowadzonych przez interdyscyplinarny zespół naukowców pod kierownictwem Neila Pedersona z Uniwersytetu Columbia, Mongołowie mieli w swoim sukcesie ogromne wsparcie ze strony natury. Badania rozpoczęły się przypadkiem, kiedy w 2010 roku Pederson i Amy Hessl natknęli się w Górach Changajskich w centralnej części Mongolii na zespół sosen syberyjskich. Pierścienie przyrostów rocznych drzew precyzyjnie odzwierciedlały ilość wilgoci w glebie w danym roku. Badacze zdołali precyzyjnie skorelować grubość pierścieni z rzeczywistymi ilościami opadów i temperaturą. To pozwoliło na odtworzenie wilgotności i temperatury panującej w przeszłości. Okazało się, że na początku XIII w., w latach 1211-1225, wzrosły zarówno ilość opadów, jak i temperatura. Zimny i suchy klimat mongolskich stepów na 15 lat zastąpiła łagodna i wilgotna pogoda. Okres złagodnienia klimatu precyzyjnie zbiega się w czasie z największym wzrostem imperium Czyngis-chana. Historia imperium Mongołów Dzięki sprzyjającej pogodzie trawa rosła z niespotykaną wcześniej prędkością, co umożliwiło hodowlę o wiele większej ilości zwierząt. Dotyczyło to nie tylko doskonałych koni, ale też powiększyło liczbę żywego inwentarza i umożliwiło lepszą aprowizację armii. Dzięki łatwo dostępnemu pożywieniu mogły powstać wielkie skupiska ludzkie. W tym okresie założono stolicę imperium Czyngis-chana – Karakorum. Wódz zjednoczył koczownicze plemiona i stworzył organizm państwowy, którego podporę stanowili konni wojownicy. Mongołowie błyskawicznie podbili tereny dzisiejszej Korei, Chin, Rosji, wschodniej Europy, południowo-wschodniej i środkowej Azji oraz Indii. Zespół Neila Pedersona uważa, że sukces imperium Mongołów w dużej mierze zapewniła trawa, która w ciepłym i wilgotnym klimacie rosła z niespotykaną wcześniej prędkością. Dzięki temu możliwe było hodowanie większej ilości zwierząt, co…

tak-klimat-pomogl-mongolom-zbudowac-imperium-czyngis-chan-wykorzystal-okno-pogodowe-f110e38.jpg
width: 1024
height: 682

National Geographic 3/23
type: item
date: 2023-02-22T23:15:26.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: hotele
subject: mongolia
subject: porady
subject: ułan bator
description: Skarby zagrabione
encoded: W życiu wielu ludzi muzea odgrywają ważną rolę. Kiedy byłem dzieckiem, nasze rodzinne wizyty w takich miejscach jak Milwaukee Public Museum czy Field Museum of Natural History w Chicago były moją ulubioną formą spędzania czasu poza domem. Mam to szczęście, że podczas moich podróży mogłem odwiedzić niektóre z najznakomitszych muzeów świata, mieszkam zaś w sąsiedztwie instytucji mających przebogate zbiory (tydzień pracy w Nowy Jorku często kończyłem piątkową wizytą w Metropolitan Museum of Art). W oglądaniu sztuki i innych wytworów pracy człowieka na własne oczy jest coś, co pomaga nam poznawać historię i kulturę w sensualny sposób. A świetni kuratorzy potrafią wskazać takie związki pomiędzy przedmiotami, które pozwalają ujrzeć świat w zupełnie nowym świetle. Jednak wiele muzeów ma w zbiorach eksponaty pozyskane niegdyś metodami, które dziś uznajemy za nielegalne bądź nieetyczne. Wiele wyszabrowano po bitwach, zabrano rdzennym mieszkańcom siłą bądź przejęto pod groźbą jej użycia. Okładkowy artykuł niniejszego wydaje pokazuje te uwikłania i próby zmierzenia się z problemem restytucji. A nie jest on wcale nowy: Grecja od prawie 200 lat zabiega o zwrot z Muzeum Brytyjskiego tzw. marmurów Elgina. To, co się zmienia, to odpowiedź, ponieważ wiele placówek redefiniuje rolę muzeum oraz samo „posiadanie” kultury. To prowokujący do myślenia temat, który może przynieść zadośćuczynienie za dawne krzywdy. Przyjemnej lektury. Nathan Lump redaktor naczelny

national-geographic-3-23-593940a.jpg
width: 2064
height: 3000

Żyją z reniferami w mongolskiej tajdze. Zobacz unikatowe zdjęcia ostatnich nomadów
type: item
date: 2021-04-19T04:41:38.000Z
creator: redakcja
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: mongolia
subject: nomadzi
subject: renifery
subject: Sport
subject: tajga
subject: Travel
description: Od tysięcy lat ich codzienna egzystencja skupia się wokół hodowli reniferów. To niesamowite, że ich kultura nadal trwa.
encoded: ZOBACZ GALERIĘ >>> Ludzie-Renifery Tak o nich mówią - o członkach mniejszości etnicznej Tsaatan (Dukha), zamieszkującej tajgę w północnej Mongolii. Od tysięcy lat codzienna ich egzystencja skupia się wokół hodowli reniferów, któreTsaatan udomowili i których mleko wykorzystują jako pożywienie, siłę w kopytach – jako środek transportu. Ich stosunek do zwierząt to coś więcej niż zwykła hodowla. To symbioza i duchowa więź.Tsaatan podporządkowali swoje życie reniferom. Wyruszają w okresowe wędrówki w poszukiwaniu pożywienia i odpowiednich warunków dla zwierząt. Dziś stanowią jedną z ostatnich grup prowadzących wędrowny tryb życia. Wyzwanie zwane współczesnością Kultywowanie dawnych tradycji okazuje się jednak niezwykle trudne. Wyzwania? Prawo regulujące połów zwierzyny, coraz bardziej odczuwalne zmiany klimatu czy agencje, które przed obozowiska Tsaatan zwożą zagranicznych turystów. Mimo to do pasterzy reniferów wcale niełatwo dotrzeć. By odwiedzić obóz Tsaatan zlokalizowany w lasach prowincji Khovsgol, autorka fotoreportażu - Madoka Ikegami – potrzebowała niemal 3 dni. - 15 godzin jazdy autobusem z Ułan Bator, 12 godzin po bezdrożach w głąb prowincji i 5 godzin jazdy konnej przez bagna i lasy – wylicza Ikegami i przyznaje, że było warto. Z małego obozowiska pośrodku tajgi fotografka przywiozła niezwykle barwny materiał o świecie, który może zniknąć w każdej chwili. Więcej o Madoka Ikegami: FB www Instagram

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e42951321b4ac80ae7dbdc58156073c85ed2192a-197015d.jpeg
width: 1519
height: 1036

Największa od 10 lat burza piaskowa przeszła przez Mongolię i Chiny
type: item
date: 2021-03-15T16:25:07.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza piaskowa
subject: chiny
subject: mongolia
subject: Travel
description: W ostatnich dniach Pekin był pokryty gęstym, żółtym pyłem, a poziom zanieczyszczenia powietrza przebił przewidywaną skalę. To efekt największej od dekady burzy piaskowej jaka przeszła przez stolicę Chin.
encoded: W tym artykule: Pekin pokryła warstwa piasku Niebezpieczne zanieczyszczenia powietrza Poruszanie się po mieście było wyjątkowo trudne, zwłaszcza że orientacyjne punkty na mapie Pekinu, takie jak Zakazane Miasto czy charakterystyczna siedziba państwowego nadawcy telewizyjnego CCTV , zostały częściowe pokryte kurzem i piaskiem. Aby uchronić się przed pyłem Chińczycy wychodzi z domów w maskach i goglach, a na włosy zakładali siatki. W krytycznym momencie widoczność spadła poniżej 500 m. Pekin pokryła warstwa piasku Władze miasta zareagowały błyskawicznie. Od razu zakazano uprawiania sportów na świeżym powietrzu oraz odwołano wszelkie wydarzenia plenerowe. Dodatkowo zamknięto też część autostrad. Samorząd polecił osobom borykającym się z chorobami układu oddechowego, aby zostały w domach. – Czuję, że każde zaczerpnięcie powietrza wywołuje u mnie problemy z płucami – powiedział Zhang Yunya, mieszkaniec Pekinu, w rozmowie z agencją informacyjną AFP. Na dwóch miejskich lotniskach odwołano ponad 350 lotów, a kilkadziesiąt zostało opóźnionych. Niebezpieczne zanieczyszczenia powietrza Silna burza piaskowa przywędrowała do Chin znad Mongolii, gdzie, jak podał sztab kryzysowy, sześć osób zmarło, a dziesiątki zaginęły przez skrajnie niebezpieczne warunki pogodowe. Wśród ofiar jest pięcioletni chłopiec z pasterskiej rodziny. Według strony internetowej monitorującej jakość powietrza w Pekinie, zanieczyszczenie osiągnęło "niebezpieczny " poziom. W przypadku wielu aplikacji odczyt wzrósł poza skalę. Cząsteczki PM 2,5, które wnikają głęboko w ludzkie płuca i powodują choroby układu oddechowego, były na bardzo wysokim poziomie przekraczającym 560, czyli ponad 20-krotność dziennego limitu zatwierdzonego przez Światową Organizację Zdrowia. W latach 2015 – 2019 Chiny drastycznie obniżyły roczny poziom cząsteczek PM 2,5 w powietrzu. Rząd ogłosił nawet, że do 2060 r. emisja dwutlenku węgla na jednego mieszkańca osiągnie bezpieczny neutralny dla środowiska pułap. Li Shuo z organizacji Green…

burza-piaskowa-a19128d.jpeg
width: 1024
height: 683

National Geographic Extra 04/20
type: item
date: 2020-12-03T11:22:01.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: Edukacja
subject: himalaje
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: mongolia
subject: muzeum etnograficzne
subject: onz
subject: podróże
subject: pustynia gobi
subject: suwalszczyzna
subject: Travel
subject: unesco
subject: unicef
subject: wędrówki
subject: Wolny czas
description: Królowie Egiptu

national-geographic-extra-04-20-746770e.jpeg
width: 1200
height: 1632

Zaczynała jako kucharka na wykopaliskach. Ta paleontolog odzyskała dla Mongolii cenne skamieniałości
type: item
date: 2020-11-23T15:25:09.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: mongolia
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Paleontolog Bolortsetseg Minjin walczy o odtworzenie bogatego naturalnego dziedzictwa Mongolii, którym są skamieniałości dinozaurów.
encoded: Na terenie Gobi znajdują się liczne skamieniałości dinozaurów. Naukowcy odkryli aż 76 rodzajów dinozaurów (jedną siódmą z tych, które są znane obecnie nauce) na tej mongolskiej pustyni. Jednak niewielu Mongołów jest świadomych istnienia tych skarbów. "Skamieniałości opuszczają kraj i wiedza wyjeżdża razem z nimi" - mówi paleontolog Bolortsetseg Minjin. Bolortsetseg dołączyła do swojego pierwszego wykopaliska jako kucharka, mimo że miała tytuł magistra i wsparcie ojca, Minjin Chuluun, jednego z pierwszych paleontologów w Mongolii. Udało jej się jednak uniknąć przygotowywania posiłków, na rzecz poszukiwania skamieniałości. Tak skutecznie, że została zaproszona do wspólnego programu doktoranckiego Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej i uczelni City University of New York. Po zdobyciu stopnia naukowego Bolortsetseg nie chciała wracać do miejsca, w którym czuła, że naukowcy nie są doceniani, chyba że mogłaby to zmienić. Postanowiła pomóc innym Mongołom w poznaniu ich dziedzictwa przyrodniczego i walczyć o jego ochronę, tworząc Instytut Badania Dinozaurów Mongolskich (ang. Institute for the Study of Mongolian Dinosaurs). Początkowo instytut był nim tylko z nazwy, ale teraz rozsyła mobilne wystawy poświęcone dinozaurom po całym kraju. Bolortsetseg (obecnie nowa badaczka National Geographic) pracuje nad stworzeniem siedmiu stałych muzeów, po jednym w każdym regionie, w którym znaleziono skamieliny. Pomogła również odzyskać ponad 30 naukowo znaczących skamieniałości, bo jak mówi: "Odwrócenie ruchu skamieniałości poza granice kraju pozwoli odzyskać też wiedzę". Źródło: NationalGeographic.com: This woman brings dinosaur fossils home

paleontolozka-bolortsetseg-minjin-photograph-by-rebecca-hale-6975763.jpeg
width: 1900
height: 1069

Numer Specjalny 02/20
type: item
date: 2020-06-01T10:28:00.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: martyna wojciechowska
subject: mongolia
description: Leonardo da Vinci – geniusz wszech czasów

numer-specjalny-02-20-f71ed04.jpeg
width: 2402
height: 3260

"W życiu jest czas na wędrówkę, ale trzeba uważać, by podróż nie stała się ucieczką" - ten wywiad powinien przeczytać KAŻDY podróżnik
type: item
date: 2019-10-08T03:10:24.000Z
creator: Magdalena Stopa
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: himalaje
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: mongolia
subject: muzeum etnograficzne
subject: onz
subject: podróże
subject: pustynia gobi
subject: suwalszczyzna
subject: Travel
subject: unesco
subject: unicef
subject: wędrówki
subject: Wolny czas
description: "Muszę się przyznać do zachłanności. Żaden upał, żadne zmęczenie, ból kręgosłupa, przepuklina, leje po bombach, nawet obecność min nie były w stanie powstrzymać mnie w wędrowaniu" – mówi Andrzej Strumiłło, artysta i podróżnik.
encoded: MAGDALENA STOPA: Zwiedził Pan prawie całą Azję – przemierzył Mongolię, z plecakiem i bronią przeszedł niemal tysiąc kilometrów syberyjskiej tajgi, ma Pan za sobą Himalaje, a dziś mieszka w Maćkowej Rudzie, małej wsi na Suwalszczyęnie. Co Pana sprowadziło pod litewską granicę? ANDRZERJ STRUMIŁŁO: Chyba pamięć genetyczna. Przez lata towarzyszył mi kompleks repatrianta, człowieka, który jadąc do Drugiej Ojczyzny, zostawił Pierwszą. Przyszedłem na świat w Wilnie. Moja rodzina była, jak to się mówi, wysadzona z siodła. Dziadek miał ziemię pod Mińskiem. Gdy wybuchła rewolucja, musiał uciekać. Przyjechał na Nowogródczyznę, zbudował dom, wykarczował las, założył sad. Rozpoczynał życie od początku, mając przeszło 60 lat. Jako mały chłopiec pracowałem przy nim z siekierą. Matka – Kazimiera Jurszanówna – pochodziła z zaścianka Sudany nad Żejmianą, sąsiadującego z Zułowem Piłsudskich. Ojciec – Rafał Strumiłło-Pietraszkiewicz, budował linie telefoniczne Wileńskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów. Często zabierał mnie ze sobą. Wędrowaliśmy furmanką, mieszkaliśmy w namiocie, co parę dni zmienialiśmy miejsce biwakowania. Wojna zabrała mi ojca, który zmarł na katordze w Kotłasie, mając 46 lat. Znowu trzeba było opuścić dom.Z Nowogródka do Lublina jechaliśmy wagonem towarowym przez miesiąc. Potem już zawsze czułem się wędrowcem. A dziś z Maćkowej Rudy mam do Wilna dwa razy bliżej niż do Warszawy. Rozumiem, że jazda do Lublina była pierwszą wielką podróżą w Pana życiu. A druga? Do Chin. W Pekinie miałem swą pierwszą wystawę w ramach wymiany kulturalnej. Był rok 1954. Na doświadczenia awangardy Władysława Strzemińskiego, u którego uczyłem się w Łodzi, i kolorystów z krakowskiej ASP, gdzie kończyłem studia, nałożyły się kaligrafia, symbol, lapidarny skrót, tajemnica tysiącletnich warstw rozcieranego na kamieniu tuszu. To mnie zafascynowało. Po 1956 roku podjąłem współpracę z Polską Izbą Handlową, dla której projektowałem pawilony wystawiennicze. Dzięki temu w tamtych trudnych latach mogłem …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/910c9cc474c2fa37e90a56ac9b9061afd1860467-d7e2a2e.jpeg
width: 640
height: 426

Rzuć wszystko i galopuj po bezkresnych stepach Mongolii
type: item
date: 2019-09-06T08:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Test Travelera
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: Sport
subject: step
subject: Travel
subject: ułan bator
description: Słona herbata z mlekiem kobyły suutei tsai, poczucie wolności i niekończące się po horyzont stepy.
encoded: Tak będzie smakować ta podróż. Co kilka godzin lub dni zamigocą pojedyncze jurty. Step ciągnie się po horyzont. Mongolia jest pięć razy większa od Polski, ale zamieszkuje ją tylko trzy miliony ludzi. To właśnie po to, by docenić tę przestrzeń, warto pokonać ją konno. Najlepiej zwierzę kupić na targu w stolicy Ułan Bator i samemu ruszyć w nieznane. Zdrowy koń kosztuje tu 100 dol. Na koniec pobytu łatwo go odsprzedać. Jeżeli jednak nie czujecie się pewnie jako jeźdźcy, możecie skorzystać z oferty jednej z firm, które organizują konne wycieczki. Grupy wyruszają z Ułan Bator. Dziennie w siodle pokonują około 40 km. Po drodze czekają: surowa tajga, stepy, góry, pustynie, jeziora. Nocuje się w namiotach lub jurtach zamieszkanych przez pasterzy. Ci wieczorami opowiadają o życiu nomadów i podpowiadają, jak dbać o konie. Gwarantujemy, że tego nie doświadczysz podczas żadnej wycieczki autokarem. (JUR) NO TO W DROGĘ! ■ KIEDY Najlepiej jechać w sezonie letnim: od końca maja do początku września. ■ ZA ILE W lokalnych biurach podróży za trzydniową wycieczkę zapłacisz 450 dol. od osoby. Ale już tydzień w siodle to koszt od 1 do 1,9 tys. dol. Najdłuższe wyprawy trwają 15 dni i kosztują ok. 2,5 tys. dol.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a5447a0f6410efbbfb7c943e050bbc0c5de0c063-8d298a2.jpeg
width: 1000
height: 645

Pozdrowienia z Mongolii. Wyprawa do świata stepowych nomadów
type: item
date: 2019-06-17T07:15:00.000Z
creator: Agnieszka Wójkowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Lifestyle
subject: mongolia
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Koni nie było w umówionym miejscu. Na pytanie, gdzie są, nasz mongolski przewodnik zrobił minę: „A skąd niby miałbym wiedzieć?”, i teatralnym gestem rozłożył ręce. Dopiero gdy rozbiliśmy namioty i rozpaliliśmy ognisko, usłyszeliśmy tętent i rżenie.
encoded: Przypędzone do naszego obozu konie skubały trawę w cieniu sosen. Nadeszła pora, by każdy z nas wybrał sobie rumaka, na grzbiecie którego spędzi kolejne dwa tygodnie. „Wranglersi” pomagali nam siodłać wierzchowce, po czym próbowaliśmy je na rozległej łące. Dla Mongołów dobry koń to taki, który jest szybki i silny, a to najczęściej oznacza, że jest również niezatrzymywalny w żaden rozsądny sposób. Potrzeba wtedy naprawdę twardej ręki, mimo że mongolskie kiełzno do łagodnych nie należy. SIODŁA OD DŻYNGIS-CHANA Mongolskie siodło również stanowi nie lada wyzwanie, nawet dla doświadczonego jeźdźca. Jest to przedziwna drewniana konstrukcja wznosząca się wysoko nad końskim grzbietem. Nie da się w nim wygodnie usiąść, bo oprócz boleśnie uciskających drewnianych elementów, w strategicznym miejscu ud wypadają ogromne, ozdobne metalowe nity. Podobno takie siodła stosowała armia Dżyngis-chana, aby dzięki ich niewygodzie zapobiec zasypianiu jeźdźców podczas długich przejazdów. Na szczęście nasze rumaki były wyposażone w bardziej cywilizowaną wersję siodeł, dużo brzydszych, ale za to z siedziskami wypchanymi gąbką. Na pytanie, dlaczego większość Mongołów nadal używa staromodnych drewnianych siodeł, zawsze padała tylko jedna odpowiedź: tradycja. Jeśli coś było dobre za Dżyngis-chana, najlepiej tego nie zmieniać. Mongolskie konie to właściwie dzikie zwierzęta. Zazwyczaj pozwalają dotknąć się tylko wtedy, kiedy mają na grzbiecie siodło – a oznacza ono podporządkowanie. Można zbliżyć się do nich wyłącznie od lewej strony – z której się je dosiada. Przy próbie podejścia do ich prawego boku na ogół panikują lub buntują się, próbując gryźć albo kopać. Do ich kantarów są przywiązane na stałe długie liny lub taśmy, które podczas jazdy trzyma się w ręku – w razie upadku jest szansa je później złapać. CZARNA STRZAŁA Mój mąż wybrał mi karego konika, który przyspieszał jak ferrari i potrafił zrobić przysłowiowy „zwrot na sześciopensówce”. Miał miękki i przyjemny kłus, więc nadaliśmy mu imię Ea…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d9de1642df7c8f382c53127d32451158cb0f2088-46f6855.jpeg
width: 500
height: 296

Pustynia, stepy i smocze kości. Prawdziwa Mongolia jest poza Ułan Bator!
type: item
date: 2019-05-08T08:12:14.000Z
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: mongolia
subject: Travel
description: Ułan Bator to ponoć najzimniejsza stolica świata. Jedyna, w której mieszka połowa populacji kraju. Internet, smartfony, kluby karaoke – właściwie tak samo jak w każdym mieście. Dalej, na północy kraju, za rozległymi stepami, rosną lasy modrze-wiowe. Żyją w nich prawdziwi hodowcy reniferów.
encoded: Ciekawe, jak daleko od nas są tamte wzgórza – zastanawia się Witek w drodze między Ułan Bator a Gobi, drugą największą pustynią świata. – Pięć kilometrów czy raczej piętnaście? Orientacja w terenie nigdy nie sprawiała mu kłopotu, ale tutaj, na południu Mongolii, surowa natura nie daje podpowiedzi. W zasięgu wzroku nie ma żadnych drzew ani domów, żadnego punktu odniesienia, który pomógłby oszacować odległość i skalę. Stepy ciągnące się po horyzont, a potem pustynia tak płaska, jakby od nieba ktoś odciął ją nożem. I ta zupełna cisza. Na Gobi, poza kilkoma miejscami, brak asfaltowych dróg, domów i ludzi. Bo i kto chciałby tu mieszkać? Latem nieznośne upały, zimą –40 stopni. Zwierzęta umiały się przystosować. Żyją tu baktriany, niedźwiedź gobijski, antylopy i owce argali. A niegdyś żyły nawet smoki. Przynajmniej tak uważali dawni wędrowcy i podróżnicy, przed którymi piasek odsłaniał kości nieznanych gatunków. Ich zagadkę wyjaśnili badacze z Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku. W 1922 r. w stronę pustyni ruszyła z Pekinu pierwsza ekspedycja amerykańskich paleontologów, zoologów i botaników. To była wyprawa zorganizowana na niespotykaną wcześniej skalę: osiem automobili, 150 objuczonych wielbłądów i 40 badaczy. Misją kierował Roy Chapman Andrews – poszukiwacz przygód, podróżnik, naukowiec i najprawdopodobniej pierwowzór filmowego Indiany Jonesa. Nasza ekspedycja jest nieco skromniejsza – 12 osób i cztery auta. Tempo podróży nieznacznie​ szybsze. Bo mimo upływu stulecia wyprawa w głąb kraju to nadal rajd po bezdrożach. Po dwóch dniach jazdy docieramy wreszcie do Płonących Klifów – miejsca, w którym amerykańscy badacze rozwiązali zagadkę. Już pierwsze miesiące badań dowiodły, że smocze kości to szczątki dinozaurów. W ciągu ośmiu lat paleontolodzy odnaleźli i zidentyfikowali kilkadziesiąt gatunków tych gadów i po raz pierwszy w historii – ich jaja. Chociaż Płonące Klify przestały kryć tajemnicę przeszłości, niezmiennie kuszą urodą, kolorem piasku, który o zachodzie słoń…

mongolia-45510cb.jpeg
width: 3899
height: 2193

Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
type: item
date: 2018-12-17T01:11:00.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: Travel
subject: ułan bator
description: Gwałtowny napływ koczowników całkowicie odmienia oblicze mongolskiej stolicy.
encoded: Młody mongolski pasterz Oczkhuu Genen spakował niedawno cały swój dobytek na wypożyczoną ciężarówkę i wyjechał do wciąż rozrastającej się stolicy kraju – Ułan Bator. Konieczność przeprowadzki mogła być dla niego przyznaniem się do porażki i poważnym wstrząsem, ale na zewnątrz sprawiał wrażenie łagodnego człowieka, całkowicie skoncentrowanego na swoim celu. W kilka godzin po przyjeździe, na skrawku ogrodzonego terenu wynajętym na przedmieściach stolicy, Oczkhuu rozłożył swoją jurtę – tradycyjny, okrągły namiot mongolskich koczowników. Górujące nad Ułan Bator zbocza podzielono na tysiące takich skrawków, każdy z jurtą pośrodku. Po zamontowaniu rury kominowej do żelaznego piecyka i umocowaniu kołków pasterz otworzył niewielkie drewniane drzwi, wpuszczając do środka swoją żonę Norwu razem z nowo narodzonym synkiem Ulaką oraz sześcioletnią córeczką Anuką. Widoki rozciągające się za drzwiami ich namiotu były jednak całkowicie odmienne od tego, do czego przywykli, mieszkając na stepie jakąś godzinę drogi na południowy zachód od stolicy. To właśnie tam, niedaleko jurty rodziców Norwu, w krainie rozkołysanych wiatrem traw, opiekowali się swoimi stadami. Tu co chwila wzrok natrafiał na dwumetrowe drewniane płoty, a zamiast ukochanych zwierząt – koni, bydła i owiec – po obejściu krążył jedynie należący do właściciela terenu czarno-brązowy kundel zanoszący się ochrypłym ujadaniem przy najmniejszych oznakach niepokoju. A tych mu nie brakowało, bo tuż za płotem mieszka jakieś 60 proc. z ponadmilionowej populacji Ułan Bator, stłoczone w prowizorycznych slumsach, zwanych również jurtowiskiem, pozbawionych dróg, bieżącej wody i kanalizacji. Jak we wszystkich tego typu dzielnicach, także tutaj panoszą się przestępczość, alkoholizm, bieda i desperacja. Nic dziwnego, że wielu mieszkańców zdecydowało się na coś, co wcześniej było dla nich niewyobrażalne, i zaczęło na noc zamykać drzwi. – Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty – skarży się Oczkhuu – Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku. K…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/755c08b39ec51729455de2d4793c81ea9405b704-a978cef.jpeg
width: 670
height: 446

Rowerowa wyprawa polskich skautów dookoła świata. Zobacz zdjęcia
type: item
date: 2018-06-21T11:42:41.000Z
creator: redakcja
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: harcerstwo
subject: mongolia
subject: przygoda
subject: rowery
subject: syberia
subject: Travel
description: Skauci słyną z wytrzymałości i umiejętności dostosowania się do kaprysów natury. Jednak ta wyprawa swoim rozmachem może szokować każdego. Zobacz jak skauci radzą sobie z syberyjską zimą.
encoded: Zobaczcie zdjęcia z zimowych etapów >>> 35 tysięcy kilometrów przez 21 krajów, w deszczu, mrozie i upale – słowem Bike Jamboree. To pierwsza w historii rowerowa sztafeta dookoła świata, w którą zaangażowanych jest już ponad 200 uczestników. Po pół roku od startu w Gdańsku, sztafeta pokonała trasy Mongolii i już zmierza w kierunku zamarzniętego jeziora Bajkał. Latem 2019 r. ma dotrzeć na gromadzącą skautów z całego świata imprezę w USA, a potem wrócić do Polski. Zmęczenie, mróz, żelazna wola Od ponad trzech miesięcy niezmordowanym rowerzystom z różnych ekip towarzyszy zima, muszą więc walczyć z mrozem, a niekiedy dwudziestocentymetrową warstwą śniegu. Podróżnicy podkreślają, że – niezależnie od technicznych czy logistycznych problemów - jadą dalej, przede wszystkim, dzięki ludziom. - Nie tylko uczestnikom, ale także, a może w pierwszej kolejności, dzięki osobom spotkanym po drodze. Tym, którzy udostępniają nam sale, żebyśmy mogli przygotować rowery do kolejnego etapu. Tym, którzy służą za tłumaczy i poświęcają swój czas w garażach mechaników. Tym, którzy wykonują setki telefonów i załatwiają dla nas miliony spraw, żebyśmy mogli bezpiecznie pokonać kolejne kilometry. Pamiętamy o wszystkich, którzy zapewniają nam nocleg, obdarowują, a nawet się za nas modlą. Gdy wymieniam w myślach ludzi, dzięki którym nasza wyprawa mogła dojść do skutku, stwierdzam, że jechaliśmy w kilkadziesiąt osób. I to jest piękne – wspomina Iśka Marchwica, uczestniczka etapu rosyjsko-mongolskiego. O początku wyprawy przeczytacie na naszej stronie: national-geographic.pl oraz na bikejamboree.pl

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e1fc08e712fe206f9fea76ecf90e64bcbac2ff6e-9309381.jpeg
width: 4492
height: 3369

Polski podróżnik, który uciekł z piekła. Gdy opowiedział o swojej podróży, stał się sławny
type: item
date: 2018-02-14T04:01:09.000Z
creator: Paulina Szczucińska
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chiny
subject: mongolia
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: step
subject: syberia
subject: tajga
subject: tatarzy
subject: Travel
subject: tundra
subject: tybet
description: Rewolucja przyniosła Rosji chaos. Bezkresna Syberia stała się wtedy kotłem, w którym kipiały konflikty etniczne, klasowe, polityczne. Śmierć i strach opanowały ludzkie umysły. Ferdynand Ossendowski wyrywał się z tego piekła przez 1,5 roku. Uciekając przed bolszewikami, pokonał tysiące kilometrów. Był świadkiem niebywałych okrucieństw. Wielokrotnie cudem ratował skórę. Swą odyseje opisał w książce Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów, która w latach 30. była bestsellerem.
encoded: Imię i nazwisko: Ferdynand A. Ossendowski Urodzony/zmarł: 27.05.1876 r./03.01.1945 r. Tajga, 1920 r. Wielka podróż Ossendowskiego zaczęła się zimą w Krasnojarsku nad Jenisejem, skąd ruszył pieszo w zimową tajgę, by w jej przepastnej głuszy ukryć się przed bolszewikami. Zabrał ze sobą jedynie karabin, 300 naboi, siekierę, nóż, kożuch, herbatę, suchary, sól i kociołek. Od onego dnia stałem się pierwotnym człowiekiem, lecz nie przypuszczałem wtedy, że to może potrwać tak długo. Był naukowcem, chemikiem z wykształcenia, i dużo jeździł po Azji i Europie. Z podróży pisał wspomnienia i reportaże do gazet. Przez kilka miesięcy był jednym z doradców admirała Kołczaka, którego armia na krótki czas wyparła czerwonych z dużej części Rosji. To za tę działalność na Ossendowskiego wydano wyrok śmierci. 44-letni wówczas Ossendowski planował uciekać przez Mongolię i Chiny, a potem przez Pacyfik dopłynąć do Europy. Wiele wskazuje na to, że miał też do wykonania misję szpiegowską, prawdopodobnie dla wywiadu japońskiego. Dwa miesiące syberyjskiej zimy i wiosenne roztopy spędził w norze wygrzebanej w ziemi i śniegu pod korzeniami przewróconej limby. Od chłodu chroniła go „najda” – piecyk z dwóch sosnowych kloców, między które wkładał rozżarzone węgle. Wygrzebywał ze śniegu drewno na opał, polował – głównie na cietrzewie, czasem trafi ła mu się grubsza sztuka. Strzelał celnie i oszczędnie, świadom niebezpieczeństwa, jakie mu grozi, gdy zabraknie naboi. Raz w okolicy pojawił się niedźwiedź, powalił go trzema kulami. Nagrodę za to starcie dostał podwójną: darowane życie i obfity zapas mięsa, który pozwolił mu przetrwać do wiosny. Odrodził się w nim pierwotny człowiek – myśliwy i wojownik, jednak źle znosił samotność: Przeżyłem straszliwe dni walki z chłodem i głodem, lecz stokrotnie straszniejsza była walka z zabijającemi moją wolę myślami! Wspomnienia o tych dniach wstrząsają mem sercem i mózgiem. Tajga, wiosna i lato 1920 r. Gdy roztopy minęły i ziemia wyschła, ruszył dalej wzdłuż Jenise…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d3d14f3dbd7edfc795eb4ac32299d7b6373d6c25-03b85a1.jpeg
width: 3500
height: 2567

Gdzie jeździmy w dobie ataków terrorystycznych? Nieoczywisty ranking
type: item
date: 2018-01-25T13:41:25.000Z
creator: hannagadomska
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: egipt
subject: islandia
subject: izrael
subject: mongolia
subject: nikaragua
subject: ranking
subject: tunezja
subject: turystyka
subject: urugwaj
subject: wietnam
description: Przedstawiamy pełną zaskoczeń listę kierunków, które w tym roku wybrało więcej turystów niż w latach poprzednich. Pospiesz się zanim zostaną zadeptane!
encoded: Oto 10 miejsc, które zaliczyły największy wzrost liczby turystów >>> Światowa Organizacja Turystyki Narodów Zjednoczonych ogłosiła właśnie najnowszy UNWTO World Tourism Barometer (Barometr Światowej Turystyki UNWTO). Publikacja dostarcza dokładnych danych statystycznych dotyczących trendów w światowej turystyce. Z aktualnego raportu wynika, że liczba turystów, którzy odbyli i planują odbyć zagraniczne podróże jeszcze nigdy nie była tak duża jak w tym roku. (W ciągu pierwszych czterech miesięcy 2017 roku na zagraniczne wakacje wybrało się 369 milionów turystów! To ponad 21 milionów więcej niż w tym samym okresie 2016 roku). Jednak to co w raporcie zadziwia najbardziej, to lista miejsc w których turystyka rozwija się najprężniej. Obok „pewniaków” takich jak Wietnam czy Islandia, na liście znalazły się kompletnie niepopularne Mariany Północne czy Mongolia – atrakcyjna raczej w kręgach najwytrawniejszych podróżników . Najistotniejszy wniosek płynący z raportu? Zauważalny wzrost zainteresowania kierunkami, które w latach poprzednich traciły na znaczeniu ze względu na zagrożenie terrorystyczne lub niestabilną sytuację polityczną. I tak na turystycznej mapie świata znów liczą się Egipt Tunezja. Zobacz pełne zestawienie >>> Źródło: cnn.com

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fe7b4b9007dd26230b7f97372c49c084d430e398-339cb62.jpeg
width: 1000
height: 662