Nowy powód, by odwiedzić Wietnam. Trend z TikToka przyciąga młodych turystów z całego świata
Nową wizytówką Wietnamu staje się moda, gdyż coraz więcej młodych podróżników przybywa tu po to, aby skorzystać z usług lokalnych krawców. Trend, który podbił media społecznościowe, sprawił, że tamtejsze pracownie zyskały miano obowiązkowego punktu na mapie podróży.
Wietnam od dawna przyciąga podróżnych niepowtarzalnymi krajobrazami – od surowych szczytów Gór Annamickich po wpisaną na listę UNESCO Zatokę Ha Long. Zachwyca również bogactwem kultury, widocznym w starożytnych świątyniach, dynamicznych metropoliach takich jak Hanoi i Ho Chi Minh czy w słynnej kuchni, uznawanej za jedną z najlepszych w Azji. Dziś jednak młodzi turyści odkrywają jeszcze jeden powód, by wybrać się do tego kraju. Tym razem chodzi o… ubrania. Moda na miarę w Wietnamie. Dlaczego turyści szyją ubrania podczas podróży? Wietnam coraz częściej pojawia się na mapie podróży młodych globtroterów, ale tym razem nie tylko ze względu na przyrodę czy zabytki. Coraz większą popularność zyskuje trend zamawiania ubrań szytych na miarę w lokalnych pracowniach krawieckich. Turyści przyjeżdżają tu, by w kilka dni odebrać garnitury, sukienki czy płaszcze, które w innych krajach kosztowałyby fortunę. Połączenie atrakcyjnych cen, wysokiej jakości wykonania i unikatowego doświadczenia sprawia, że Wietnam staje się nową stolicą mody „na wymiar” dla młodego pokolenia podróżników. Zjawisko to ma swoje podłoże w trendach modowych pokolenia Z. W 2025 roku popularne marki stawiają na prostotę i dość konserwatywne kroje – lniane i bawełniane bluzki z dekoltami w łódkę, dopasowane modele bez rękawów zapinane pod szyję, spódnice sięgające kostek czy fasony odsłaniające plecy. Wzorów jest niewiele, nadruki niemal zanikły, a dominują jednolite kolory. To sprawia, że wystarczy mieć wykrój albo kilka zdjęć wymarzonej stylizacji i zanieść je do krawca, który uszyje ubranie na miarę, a przy tym znacznie taniej niż popularne czy luksusowe marki. Ogromny wpływ na popularność tego trendu ma TikTok. Wietnamskie pracownie krawieckie coraz częściej prowadzą tam swoje profile, pokazując gotowe projekty w formie zabawnych, krótkich pokazów mody. Filmy typu „Wszystko, co uszyliśmy na miarę w Hoi An” biją rekordy popularności, a podróżnicy – głównie trzydziestolatkowie z Europy i USA – chwalą się tam garderobą stworzoną podczas kilkudniowego pobytu. View oEmbed on the source website Moda z Hội An podbija TikToka. Ile kosztują ubrania szyte na miarę w Wietnamie? Wietnam przyciąga też możliwością szycia ubrań inspirowanych największymi domami mody. Ponieważ w lokalnych pracowniach można zamówić projekty przypominające kolekcje Prady czy Miu Miu z lat 90., wielu przedstawicieli generacji Z decyduje się odbyć podróż właśnie po to, by zdobyć unikatowe stroje i wyróżnić się z tłumu. To z kolei prowadzi do dyskusji o „kradzieży” pomysłów niezależnych marek, jednak turyści podkreślają, że powstające kreacje przeznaczone są wyłącznie do użytku prywatnego. W pracowniach Hội An zamawiane są m.in. sukienki typu babydoll, asymetryczne kurtki, jedwabne halki, kowbojki czy minispódniczki i szorty. Ponieważ ceny są tam wyjątkowo niskie w porównaniu z rynkiem europejskim (spersonalizowana suknia wieczorowa kosztuje około 150 zł, cały zestaw ubrań 300 zł, a spodnie 85 zł) coraz więcej osób traktuje zakupy w Wietnamie jako realną alternatywę dla drogich butików w Europie, w których ceny stale rosną. Dzięki temu, że młode pokolenia łączą podróże z budowaniem własnej, szytej na miarę garderoby, wietnamskie pracownie zyskują rozgłos w mediach społecznościowych, co bezpośrednio przekłada się na wzrost dochodów lokalnego rynku tekstylnego, a zarazem wywołuje niezadowolenie wśród europejskich marek. Ostatecznie to właśnie połączenie wysokiej jakości i niskich kosztów sprawia, że coraz więcej osób wybiera Wietnam, traktując szycie ubrań jako uzupełnienie turystycznych wrażeń. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kiedyś w Europie istniała „modowa policja”. Przepisy dotyczące kobiet były restrykcyjne
Tkaniny tylko o określonych kolorach lub wzorach mogli nosić w XVI-wieku mieszkańcy Genui. Za zły dobór ubrań groziła ich konfiskata albo kara grzywny. Prawo było zdecydowanie bardziej restrykcyjne względem kobiet. Czego nie mogły nosić?
Spis treści: Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Jakie ubrania były zakazane? Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Dzisiaj trudno jest nam sobie wyobrazić to, że odpowiednie służby kontrolowałyby sposób naszego ubrania. Tymczasem jeszcze kilkaset lat temu na terenie Europy istniała swego rodzaju „modowa policja”. Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Temu zagadnieniu przyjrzała się historyczka sztuki dr Ana Cristina Howie z Cornell University w USA. W swoich najnowszych badaniach opublikowanych właśnie na łamach czasopisma naukowego „The Historical Journal” przyjrzała się temu zjawisku w Genui we Włoszech w XVI wieku. Podobne restrykcje istniały w tym samym czasie m.in. w Padwie czy we Florencji. Jednak Genua była wyjątkowa. Podczas gdy inne miasta uwzględniały klasę, miejsce urodzenia i inne kategorie w swoich przepisach dotyczących stroju, Genua dzieliła populację tylko na mężczyzn i kobiety. Dzięki temu dr Howie mogła przebadać to, w jaki sposób społeczeństwo postrzegało i kształtowało opinie na temat różnic płciowych poprzez przepisy dotyczące ubioru i ozdób. Za niewłaściwe ubranie groziła jego konfiskata i kara pieniężna. Odpowiednie służby chętnie wyłapywały „przestępców”, gdyż otrzymywały do kieszeni jedną trzecią kwoty mandatu. Pozostała trafiała do potrzebujących za pośrednictwem Magistrato delle Poveri. Jakie ubrania były zakazane? Na potrzeby swoich badań dr Howie przeanalizowała księgę z 1598 roku, w której znajduje się lista ponad dwustu zarzutów dotyczących niewłaściwego ubioru. W jednym z wpisów czytamy, że szlachetnie urodzona kobieta została zatrzymana na Piazza San Lorenzo za noszenie żółtej i morwowej jedwabnej ungaresca (kurtki z rękawami). Mężczyźni i kobiety byli spisywani również za noszenie biżuterii z litego złota. Większość „przestępców” pochodziła z klasy wyższej. Z ówczesnych przepisów wynikało, że na przykład można było nosić jedwabne ubranie, ale tylko w określonych kolorach – czarnym, białym, żółtym, zielonym, ciemnoniebieskim, czerwonym, fioletowym lub płowym brązie. – Można nosić wełnę w każdym z dostępnych kolorów jedwabiu, a także płowy, biały, różany i porcelanowy. Można nosić aksamit, ale nie jeśli ma jakikolwiek wzór – cytuje przepisy badaczka. I dodaje: – Trudno jest zrozumieć, co jest zabronione, ponieważ [prawo – przyp. red.] jest tak szczegółowe. Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Z czego wynikały zapisy prawa dotyczące ubrań. Dlaczego jednych nie można było nosić, a inne były w porządku? Miasto chciało ograniczyć ostentacyjne afiszowanie się bogactwem, a nadmierna ostentacja była postrzegana jako wada. A było nią chodzenie w ubraniu z tkaniny o określonych kolorach. W tamtych czasach niektóre barwniki, takie jak czerwony, purpurowy i czarny, były trudniejsze w produkcji, a przez to droższe. Podobne koszty wiązały się z metalami szlachetnymi. Jednak przepisy były bardziej restrykcyjne względem kobiet, niż mężczyzn. Wytyczne dotyczące ubioru dla mężczyzn nie miały nawet jednej strony, dla kobiet były trzy razy dłuższe. Kobiety były postrzegane jako łatwiej ulegające pokusie luksusu. – Zdradza to mizoginistyczne, teologiczne rozumienie kobiet i ich natury, a więc potrzebę większych regulacji, aby utrzymać kobiety pod kontrolą – uważa dr Howie. Na ustępstwa w kwestii mody mogły jednak liczyć panny młode. Co ciekawe w Genui ludzie, którzy tworzyli prawa i ci, którzy je łamali, pochodzili z tej samej małej puli około 1000 osób rządzących miastem. – Istniało biuro zajmujące się regulacją luksusu, składające się z wyżej urodzonych, którego pracownicy – wiem, bo widziałam ich inwentarze – również korzystali z tych rzeczy, które określali jako zakazane – zauważa historyczka. Źródło: The Historical Journal Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tak wyglądała rodzina królewska w Sudanie tysiąc lat temu. Powstały rekonstrukcje szat
Na podstawie malowideł z średniowiecznej katedry w Faras w Sudanie projektantki wspólnie z archeologami zrekonstruowali królewskie stroje. – Gdy po raz pierwszy ujrzałam modeli ubranych w zrekonstruowane przez nas stroje, miałam ciarki na całym ciele – mówi National Geographic Polska dr hab. Dobrochna Zielińska.
Spis treści: Katedra z Faras – złoty los w archeologii Poznać średniowieczną Nubię. Ale jak? Projektanci i archeolodzy. Moda wkracza do świata nauki Chrześcijaństwo z importu. Skąd się wzięło w Afryce już 1500 lat temu? Kilka dekad temu było głośno o polskich wykopaliskach w Faras w Sudanie. Odkrycie malowideł wewnątrz nubijskiej katedry sprzed tysiąca lat uznaje się czasem za jedno z największych odkryć polskiej archeologii. Dokonał jego prof. Kazimierz Michałowski – założyciel Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Katedra z Faras – złoty los w archeologii Znalezisko miało miejsce w nietypowych okolicznościach. Michałowski na początku lat 60. odpowiedział na apel UNESCO o pomoc w ratowaniu zabytków zagrożonych zalaniem wodami Nilu w związku z budową Wielkiej Tamy Asuańskiej. Wybrał miasto Faras, jedną ze stolic średniowiecznego królestwa Makurii, które istniało na terenach południowego Egiptu i północnego Sudanu pomiędzy VI a XIV wiekiem. Dziś to miejsce jest zatopione. Już w czasie pierwszej kampanii wykopaliskowej Polacy odkryli nubijską katedrę. Jej ściany były ozdobione ponad 120 malowidłami, z czego ponad 60 można podziwiać dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie. Odkrycie szybko stało się światową sensacją. „Prasa światowa uznała, że Polacy wygrali największy los w owej »loterii« nubijskiej” – wspominał prof. Michałowski. Poznać średniowieczną Nubię. Ale jak? Archeolodzy ubolewają nad tym, że do dzisiaj zachowało się niewiele źródeł pisanych na temat średniowiecznej Nubii. Było to jednym z powodów rozpoczęcia przez badaczy pod kierunkiem dr. Karela Innemée z Wydziału Archeologii UW projektu badania ikonografii. Przedsięwzięcie sfinansowano ze środków Narodowego Centrum Nauki i unijnego grantu w ramach działania „Marii Skłodowskiej-Curie”. Naukowcy między innymi przeanalizowali stroje widoczne na malowidłach naściennych pochodzących z katedry w Faras. – Podobnie jak dziś, szaty i dekoracyjne elementy stroju należały do niewerbalnego systemu komunikacji, w którym każdy element ma swoje znaczenie. Monumentalne wizerunki przedstawicieli dworu i kleru były ważnym elementem wystroju nubijskich kościołów. Miały oddziaływać na wiernych i ukazywać im związki pomiędzy królestwem a Kościołem oraz boskie źródło władzy – zwracają uwagę badacze. Chrześcijaństwo z importu. Skąd się wzięło w Afryce już 1500 lat temu? Chrześcijaństwo trafiło do dzisiejszego Sudanu w Afryce z Konstantynopola w VI wieku. Dlatego widoczny jest jego wyraźny wpływ na formę oficjalnych strojów władców oraz przywódców religijnych Nubii. Jak zauważają naukowcy zaangażowani w projekt, stroje dworskie obrazują zmieniającą się w czasie kombinację widocznych inspiracji bizantyjskich, które przyszły do królestwa wraz z chrystianizacją, z elementami rodzimej kultury i nowej mody płynącej z muzułmańskiego wschodu. Projektantki i archeolodzy. Moda wkracza do świata nauki Naukowcy nie poprzestali na suchych analizach malowideł. Aby lepiej poznać ówczesnej stroje, zrozumieć ich konstrukcję, objętość i ciężar, ważnym elementem przedsięwzięcia było odtworzenie pięciu kompletnych sylwetek ukazanych na malowidłach zdobiących niegdyś ściany katedry w Faras. Projektantki i kostiumografki z Wydział Projektowania USWPS zrekonstruowały dwa przykłady stroju królewskiego i dwóch matek królewskich oraz strój biskupa. – Gdy po raz pierwszy ujrzałam modeli ubranych w zrekonstruowane przez nas stroje, miałam ciarki na całym ciele. Pracowałam z malowidłami nubijskimi przez wiele lat. Te motywy znam na pamięć. A teraz wyglądało to tak, jakby postaci z malowideł ożyły – mówi National Geographic Polska dr hab. Dobrocha Zielińska. Wspólnie z dr Magdaleną Woźniak-Eusèbe odpowiadała za analizy historyczne. W sesji w strojach wzięli udział Sudańczycy, przedstawiciele wspólnoty z Holandii i Niemiec. – Gdy je ubrali, od razu inaczej zaczęli się poruszać. Idealnie wcielili się w rolę swoich przodków – oceniła archeolożka. Sesja odbyła się w kościele pastora van Ars w Hadze w Holandii. Większość strojów, które zrekonstruowano można zobaczyć wśród malowideł prezentowanych w Galerii Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie. Trzy stroje zrekonstruowano z malowideł z X wieku, dwa – z XIII wieku. By osiągnąć prawdopodobne efekty, nie wystarczyła znajomość barwników. Konieczna była również wiedza o tkaninach, które mogły być używane w średniowiecznej Nubii. Ekspertki wybrały te najbardziej zbliżone do oryginalnej kolorystyki. Pomocą były zbiory dawnych tkanin z Textile Research Centre w Lejdzie w Holandii oraz malowidła z Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie. Ekspertki pieczołowicie odtworzyły nie tylko tkaniny, ale też widoczne na nich wzory. W tym celu haftowały. Odtworzono też inne elementy stroju. Akcesoria noszone przez postacie, oryginalnie wykonane ze złota, odtworzono z mosiądzu, z użyciem naturalnych i syntetycznych kamieni jubilerskich. Z efektami prac zespołu będzie można zapoznać się w czasie pokazów w Luwrze – wstęp wolny, ale obowiązują rezerwacje (17 października) i na Uniwersytecie Sorbońskim w Centre de civilisation polonaise (15 października) we Francji. Źródło: Costumes of Authority. The Image of Royalty and Clergy in Christian Nubia, National Geographic Polska. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bartosz Zmarzlik x Aztorin. Mistrzowska kampania dla mężczyzn
Dynamika, precyzja, niesamowity talent i ambicje - to wszystko uosabia Bartosz Zmarzlik, podziwiany na całym świecie wielokrotny żużlowy mistrz świata.
Takie męskie cechy są szczególnie bliskie marce Aztorin, której ambasadorem jest ten znakomity zawodnik. Bartosz Zmarzlik po raz kolejny stanął przed obiektywem, a efektem tego spotkania jest najnowsza, prawdziwie mistrzowska kampania marki Aztorin. Utytułowany żużlowiec jest znany ze swoich pasji motoryzacyjnych, dlatego w kampanii występuje z kultowymi modelami samochodów vintage. Charakteru sesji dodaje niebanalna sceneria - industrialna przestrzeń z kontenerami transportowymi w tle oraz garażowe wnętrza w aranżacji retro. Całość buduje klimat surowości, która świetnie sprawdziła się jako tło dla Bartosza Zmarzlika w stylizacjach z dodatkami z kolekcji Aztorin - męską biżuterią i zegarkami oraz smartwatchami z logo marki. W kampanii nie mogło oczywiście zabraknąć zegarka z sygnaturą żużlowego mistrza na deklu - unikatowego, zainspirowanego energią czarnego sportu i barwami, w których Bartosz Zmarzlik występuje. Uwagę fanów tej dyscypliny z pewnością przykuje też smartwatch z możliwością wyboru tarcz w żużlowym stylu. Ambasador marki Aztorin prezentuje także inne zegarki w różnej odsłonie oraz dodatki biżuteryjne. Wśród nich znajdziemy męskie naszyjniki, w tym nieśmiertelniki lub ozdobione symbolem krzyża. Look mistrza dopełniają bransoletki, głównie wykonane ze skóry i stali szlachetnej, a charakteru całości dodają męskie obrączki - oryginalne, o różnych elementach ozdobnych. Bartosz Zmarzlik jak zwykle zachwyca - nie tylko na torze, sięgając po kolejne triumfy, ale także przed obiektywem. W każdej roli jest autentyczny, łącząc sportowe sukcesy z niesamowitą skromnością i pracowitością, czym uwodzi miliony fanów żużla w Polsce i na całym świecie. To ambasador, który inspiruje do spełniania marzeń, a marka Aztorin od lat kibicuje każdemu ambitnemu mężczyźnie z pasją. Efekty nowej kampanii w postaci zdjęć i filmów już można zobaczyć na apart.pl, podobnie jak prezentowane w niej męskie dodatki. Materiał promocyjny marki Apart
Dzięki temu wynalazkowi doszło do rewolucji w świecie mody. Igła z oczkiem kończy 40 tys. lat
Około 40 tys. lat temu ludzie zaczęli używać do szycia igieł z oczkiem. Z ich pomocą powstawała ozdabiana odzież. Był to świt mody – ubrania po raz pierwszy wyrażały tożsamość ich właścicieli.
W tym artykule: Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Komunikacja niewerbalna. Mowa (zdobionego) ciała Tak w każdym razie sądzi zespół badaczy pod kierunkiem dr. Iana Gilligana z Uniwersytetu w Sydney w Australii. Wnioski na temat użycia kościanych igieł z oczkiem opublikowali na łamach „Science Advances”. Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Około 40 tysięcy lat temu w Europie, ale też na przykład na Syberii czy w Indonezji, doszło do prawdziwego rozkwitu kultury. Pojawiły się nieznane do tej pory innowacje w postaci różnego rodzaju narzędzi. Ludzie zaczęli produkować piękne dzieła sztuki: figurki i malowidła naskalne. Jedną z innowacji, która wydaje się dość błaha, były wówczas kościane igły z dziurką. To takie odpowiedniki dzisiejszych metalowych igieł. – Igły z dziurką są ważnym osiągnięciem w pradziejach, ponieważ dokumentują przejście funkcji odzieży od celów użytkowych do społecznych – mówi dr Gilligan. O co chodzi? Otóż wcześniejsze narzędzia były bardziej toporne. Igła z dziurką natomiast służy do prac nad detalami odzieży. Z ich pomocą można było na skórzanych kaftanach naszywać ozdoby, na przykład korale lub inne elementy dekoracyjne: zęby czy muszle. Tym samym odzienie nie pełniło tylko prostej, ochronnej funkcji. Właśnie wtedy, około 40 tys. lat temu, zaczęło być wyrazem tożsamości. Poza tym – jak dowodzą autorzy artykułu – pojawienie się takich igieł umożliwiało szycie bardziej dopasowanych ubrań i odzieży, która miała warstwy, czyli prabielizny. Chociaż dowody na to są słabe – nie możemy raczej liczyć na zachowanie takich ubrań sprzed dziesiątków tysięcy lat, bo zdążyły się rozłożyć. Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Odzież pełni w naszym życiu bardzo ważną rolę. Komunikuje, kim jesteśmy. „Wynalazek” ubrania umożliwił naszym przodkom zamieszkiwanie większej liczby zakątków świata, dostęp do różnych zasobów i środowisk. – Dlaczego nosimy ubrania? Zakładamy, że jest to część bycia człowiekiem, ale kiedy spojrzymy na różne kultury, zdajemy sobie sprawę, że ludzie istnieli i doskonale funkcjonowali w społeczeństwie bez ubrań – zauważa dr Gilligan. I dodaje: – To, co mnie intryguje, to zmiana w użytkowaniu odzieży: od konieczności jej noszenia w niektórych środowiskach [ze względu na warunki atmosferyczne – przyp. red.] do społecznej konieczności we wszystkich środowiskach. Regularne noszenie odzieży nastąpiło dopiero pod koniec epoki lodowcowej. Umożliwiło tworzenie większych i bardziej złożonych społeczeństw. Ludzie mogli przenosić się w chłodniejsze strefy klimatyczne. Jednocześnie współpracowali w ramach swojego plemienia lub społeczności w oparciu o wspólne style i symbole – a te wyrażała odpowiednio zdobiona odzież. Z kolei umiejętności związane z produkcją odzieży przyczyniły się do bardziej zrównoważonego stylu życia i zwiększyły długoterminowe przetrwanie i dobrobyt społeczności ludzkich. Sztuka prehistoryczna to nie tylko rysunki naskalne. Jak wyglądała twórczość w okresie paleolitu i neolitu? Sztuka prehistoryczna – nieważne, czy mówimy o malarstwie naskalnym, czy o rzeźbie – była dowodem na rozwój duchowości człowieka. Łączona z obrzędami religijnymi, z płodnością, a n... Komunikacja niewerbalna. Mowa (zdobionego) ciała Poza względami „termicznymi”, odzież bardzo długo nie była niezbędna do funkcjonowania społeczeństwa lub kultury. Dlaczego jednak odzież stała się elementem manifestowania swojej pozycji lub tożsamości? Wszystkiemu miał być winny klimat. W drugiej części epoki lodowcowej było w Eurazji dość chłodno. Dlatego trzeba było się ubrać. Ale wcześniej manifestowano swoją odrębność różnymi metodami dekoracji ciała: malowania czerwonym, mineralnym barwnikiem ochrą, skaryfikacjami, czyli powierzchniowym nacinaniem skóry. Niskie temperatury zmusiły ludzi do zakrycia ciała. „Komunikaty” zostały w ten sposób ukryte. Ale dla ówczesnych były ważne. – Dlatego pojawienie się igieł z oczkami jest szczególnie ważne, ponieważ sygnalizuje wykorzystanie odzieży jako dekoracji – przekonuje dr Gilligan. Według niego narzędzia takie były przydatne do precyzyjnego szycia związanego ze zdobieniem odzieży. Zakrywanie ludzkiego ciała niezależnie od klimatu jest praktyką społeczną, która przetrwała do naszych czasów. – Uważamy za oczywiste, że czujemy się komfortowo w ubraniach i niekomfortowo, jeśli nie nosimy ubrań w miejscach publicznych. Ale w jaki sposób noszenie ubrań wpływa na to, jak patrzymy na siebie? – zastanawia się dr Gilligan. Źródło: Science Advances Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Historia Cartier. Od francuskich dworów królewskich do światowej czołówki zegarmistrzostwa
Cartier, ikona luksusowej biżuterii i zegarmistrzostwa, ma korzenie sięgające czasów francuskich dworów królewskich.
W tym artykule: Jubilerska podróż w czasie Rozwój sztuki zegarmistrzowskiej Sukces Cartier na polskim rynku Marka Cartier została założona w 1847 roku przez Louisa-Françoisa Cartiera. W zawrotnym tempie zdobyła uznanie elitarnych kręgów Paryża. Dziś Cartier dla wielu ludzi na świecie jest synonimem stylu, precyzji i elegancji. Produkty marki wyróżniają się wysoką jakością i ciekawym wzornictwem, a ponadczasowe i wysoce precyzyjne modele zegarków podziwiać można w wybranych salonach polskiej marki W.KRUK. Jubilerska podróż w czasie Historia Cartier jest jak podróż w czasie. Zaczęła się w niewielkiej pracowni w Paryżu, przy Montorgueil 29 i kontynuowała na europejskich dworach królewskich. Louis-Francois Cartier szybko zbudował reputację dzięki zaspakajaniu najbardziej ekstrawaganckich pragnień arystokratycznej klienteli. Zdobył uznanie samego kuzyna Napoleona III, którego patronat otworzył mu drzwi do prestiżu na szeroką skalę. Tradycja luksusu Cartier kontynuowana jest do dziś i objawia się poprzez wysokiej klasy rzemiosło marki, nienaganną jakość kruszców oraz wyjątkową obsługę w salonach na całym świecie. Jednym z przełomowych momentów w historii Cartier było rozszerzenie oferty marki o dzieła zegarmistrzowskie. Od najwcześniejszych lat projektowano je z ogromnym wyczuciem stylu i elegancją, idąc krok w krok za zmieniającą się nieustannie modą w Europie. Doskonałym tego przykładem jest Santos – męski zegarek, który w 1904 roku zapoczątkował charakterystyczny styl noszenia zegarka na bransolecie. Louis Cartier, zainspirowany przyjaźnią z pilotem Alberto Santosem-Dumonterem, zaprojektował na jego cześć model, który był nie tylko elegancki. Przede wszystkim spełniał on w tamtych latach wszystkie założenia funkcjonalne, by w pełni pomagać pilotom w odczytywaniu czasu podczas lotu. Od tamtego momentu ten pionierski zegarek stał się ikoną na nadgarstku, charakteryzując się geometrycznym cyferblatem, harmonijnie zakrzywionymi rożkami i designersko odkrytymi śrubami. Rozwój sztuki zegarmistrzowskiej Innym ikonicznym modelem z portfolio zegarków Cartier jest Tank, który przez markę uznawany jest za symbol ponadczasowej elegancji. Debiutował w 1917 roku i czerpie inspirację z brytyjskich czołgów z czasów I wojny światowej. Tank natychmiast zyskał uznanie estetów swojego pokolenia i od momentu powstania stał się zegarkiem awangardy artystycznej i kulturalnej. Jego koperta z roku na rok wydłużała się, a boki stawały się bardziej wyrafinowane. W 1988 roku nastąpiło wprowadzenie zegarka Tank Américaine, wpisującego się w energetykę tamtego czasu, a rok 1996 to czas Tank Française z metalową bransoletą, pozostającą w doskonałej zgodności z kopertą. Panthère de Cartier – jeden z najbardziej charakterystycznych projektów Cartier, to zegarek, pełniący równocześnie funkcję biżuterii. Ozdobiony złotem, diamentami i wyśmienitymi kamieniami szlachetnymi, stanowi nieodłączny element garderoby dla wszystkich, którzy uwielbiają przyciągać uwagę. Magnetyczny, dziki, odzwierciedlający kociego ducha – prawdziwy symbol siły, niezależności i zmysłowości. Z charakterystycznym, geometrycznym designem, koperta zegarka Panthère de Cartier ma wyraźne, proste linie, podkreślające pewność siebie i nowoczesność. Stylowe połączenie złota, stali nierdzewnej lub różowego złota z wysadzanymi diamentami na tarczy czy obwodzie koperty sprawiają, że czasomierz ten stał się prawdziwym dziełem sztuki zegarmistrzowskiej. Sukces Cartier na polskim rynku Kolekcja zegarków Cartier w Polsce dostępna jest w salonach W.KRUK – jednego z najbardziej renomowanych jubilerów w kraju. Bogactwo detali, materiały najwyższej jakości i niepowtarzalny design sprawiają, że marka ta jest jedną z najczęściej wybieranych przez klientów. Salony W.KRUK oferują szeroki wybór modeli zegarków Cartier, od sportowych interpretacji po designerskie kolekcje dostępne wyłącznie na zamówienie. Dzięki temu Cartier, jak za dawnych czasów, nieustannie jest w stanie spełniać oczekiwania nawet najbardziej wymagających klientów, określając definicję luksusu i nienagannej precyzji sztuki zegarmistrzowskiej na polskim rynku. W.KRUK jest oficjalnym partnerem Cartier w Polsce, a kolekcje zegarków marki można podziwiać w dwóch punktach sprzedaży W.KRUK w Warszawie – Hotelu Raffles Europejski oraz Galerii Mokotów. Więcej na wkruk.pl.
Kontusz był symbolem Polski. Szlachcice obawiali się, że kiedy zniknie, zaniknie polska mowa
Dawny ubiór polski był ozdobny, barwny, bogato dekorowany biżuterią. Niektórzy uważali, że kiedy zniknie kontusz, zaniknie i polska mowa. Spór fraka z kontuszem rozpoczął się w XVIII wieku.
W tym artykule: Korzenie kontusza Renesans kontusza Kontusz a gospodarka krajowa Nie tylko kontusz Ubiór kontuszowy należy do najbardziej charakterystycznych cech stanowiących o wyjątkowości polskiego gustu. Choć w przeszłości był symbolem przede wszystkim elitarnego świata szlacheckiego, obecnie jego historia jest dziedzictwem, z którego czerpać możemy wszyscy. Specyficzna rola pełniona przez kontusz sprawiła, że był on nośnikiem wielu znaczeń. Demonstrował splendor i bogactwo, przekonania ideowe, przynależność stanową, gusta oraz upodobania. Współtworzył obyczaje, wpływał na gesty, zachowania, nawet fryzurę i sposób poruszania się. Był nieodzownym elementem wystawnych staropolskich ceremonii i jednym z głównych narzędzi konstruowania pożądanego przez Polaków wizerunku, zarówno w oczach swoich, jak i obcych. Korzenie kontusza Początki tworzenia się specyficznej polskiej mody męskiej przypadły na okres wielkich przemian dokonujących się w społeczeństwie Rzeczpospolitej, wynikających z powstawania majątków ziemskich. A w wyniku tego – narodzin nowego stanu, wywodzącego się z dawnego rycerstwa. Przedstawiciele tej grupy utożsamiali się z renesansową koncepcją o odrębnym od reszty społeczeństwa pochodzeniu polskiej szlachty. Miała być ona potomkami starożytnych Sarmatów. Legenda sarmacka była przejawem budzenia się poczucia narodowego i chęci określenia miejsca Polaków wśród narodów Europy. Wśród licznych ubiorów o jeszcze średniowiecznej i renesansowej proweniencji na początku XVII w. pojawił się kontusz, który szybko stał się głównym strojem w garderobie polskiego szlachcica. W XVIII w. ubiór ten był symbolem w ideologicznej walce pomiędzy zwolennikami reform szlacheckiego państwa a niechętnym zmianom Sarmatom. Wówczas także wprowadzono charakterystyczne mundury wojewódzkie, które szyte z krajowych sukien miały wspierać rozwój przemysłu. A także podkreślać jedność szlachty i równość przedstawicieli tego stanu, niezależnie od majątkowej pozycji. Renesans kontusza W tym stuleciu nastąpił także zmierzch rodzimej mody, przyspieszony przez katastrofę rozbiorów. W drugiej połowie XIX w. kontusz przeżywał swoisty renesans w Galicji, jako uroczysty ubiór arystokracji i mieszczan, demonstrujący patriotyczne postawy. W okresie dwudziestolecia międzywojennego ubiory kontuszowe używane były podczas ważnych rodzinnych ceremonii jako symbole szacunku do tradycji i – pomimo zachodzących przemian społecznych i kulturowych – znak ekskluzywności szlachty. Przez kilka stuleci toczył się swoisty spór pomiędzy zwolennikami mody narodowej, a tymi, którzy hołdowali wzorom zagranicznym. W XVIII w. kwestia obecności mody zachodniej na ziemiach polskich stała się jednym z elementów ostrego starcia światopoglądowego. Spór fraka z kontuszem, peruki i wąsów przeniknął do języka polityki. Niektórzy uważali, że kiedy zniknie ubiór kontuszowy, zaniknie i polska mowa. Kontusz a gospodarka krajowa W okresie reform Sejmu Wielkiego uregulowanie problemu ubioru narodowego postrzegano na równi z potrzebą wzmocnienia krajowej gospodarki. Kontusze i żupany miały być szyte z krajowych tkanin, a ich kolory były ustalane przez sejmiki, co miało utemperować skłonność szlachty do zbytków. W XVIII w. każdy szlachcic posiadał przynajmniej jeden komplet paradnego stroju, który wskazywał na przynależność stanową. Uboższy szlachcic mógł zrezygnować z mebli, szkieł, książek, ale strój narodowy musiał mieć. Wyłaniający się z ówczesnych źródeł obraz realiów ukazuje rozdźwięk pomiędzy przekonaniami o wystawności i ostentacji w ubiorze, a możliwościami przeciętnego szlachcica. W spisach inwentarzowych bowiem wymieniane są skrupulatnie ubiory podniszczone, znoszone, stare, przechodzone, nadgryzione przez mole, przerabiane. Stroje były cennymi mobiliami, umieszczano je zwykle na początku pośmiertnych inwentarzy albo zaraz za srebrami stołowymi i biżuterią. Opisywano pochodzenie i rodzaj tkanin oraz ich barwy, spośród których to odcienie czerwieni długo należały do ulubionych kolorów szlachty. Wraz z kontuszem współistniały także inne elementy i dodatki do polskiego ubioru, które same w sobie stanowią wyjątkowe przedmioty świadczące o gustach poszczególnych Polaków. Jednym z nich był pas, który obowiązkowo noszono na kontuszu – ozdobny, jedwabny, lity, czyli tkany przy użyciu dużej ilości nici złotych lub srebrnych. Bogactwo barw ornamentów oraz użycie dużej ilości złotych i srebrnych nici stanowiło odbicie nieco ostentacyjnego „sarmackiego” poczucia piękna, w tym przypadku znów podążającego za wzorami orientalnymi. Mimo że pasy jedwabne sprowadzano od XVII w. ze Wschodu, popularność zyskały one w drugiej połowie XVIII w. i znalazły się wśród przedmiotów najsilniej kojarzonych z polską tradycją. Dawny ubiór polski był ozdobny, barwny, bogato dekorowany biżuterią. Jego istotnym uzupełnieniem było nakrycie głowy zwane kołpakiem, czyli wysoka czapka z szerokim futrzanym otokiem, ze szkofią z kitą z piór czaplich lub strusich. Ubiorowi polskiego szlachcica splendoru dodawała biżuteria w postaci złotych lub srebrnych guzów o wymyślnych kształtach, np. owocu głogu lub orzecha laskowego, zdobionych misternie granulacją i filigranem, z drogimi kamieniami. Błękitna krew tak naprawdę jest oczywiście czerwona. Twórcom tego pojęcia chodziło o coś innego Popularne pojęcie „błękitna krew” wymyślili w IX wieku Hiszpanie, którzy chcieli się odróżnić od Maurów i od plebsu. I nie chodziło im o kolor, ale o czystość krwi, a błękitne mi... Nie tylko kontusz Nieodłączny dodatek do sarmackiego stroju stanowiła też karabela, zawieszona na rapciach przy lewym boku. O zamożności szlachcica świadczyły też charakterystyczne, kosztowne polskie buty z cholewami, sporządzane z żółtej bądź czerwonej skóry. Oryginalna była też fryzura: modni sarmaci podgalali głowy wysoko, zostawiając tylko pas włosów biegnący przez środek głowy. To uczesanie także stanowiło symbol przynależności do grupy społecznej. Uważne prześledzenie ubiorów polskiej szlachty pokazuje ich szczególny charakter. Dzieje i funkcje tych strojów dobitnie wskazują na odrębność w kreowaniu oryginalnego smaku i gustu artystycznego na pograniczu przenikających ze Wschodu i Zachodu wpływów. To jest przedruk z książki pt. „Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego" autorstwa Beaty Biedrońskiej-Słoty i Marii Molendy, która ukazała się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego.
Kokony jedwabnika są źródłem jedwabiu. Jak powstaje ten niezwykły materiał i jaka jest jego historia?
Jest znany od 8500 lat, ale do dziś pozostaje jednym z najbardziej luksusowych materiałów na świecie. Przez wieki był synonimem bogactwa i ożywiał światowy handel. Jak kokony jedwabnika zmieniają się w jedwab?
W tym artykule: Jak powstają kokony jedwabnika? Legenda o odkryciu jedwabiu Historia produkcji jedwabiu Proces produkcji jedwabiu Właściwości jedwabiu Jedwabniki to niewielkie, nocne motyle, pierwotnie występujące na Dalekim Wschodzie. Gdzie dokładnie? To niełatwe do ustalenia, bo zostały udomowione przez człowieka i zaprzęgnięte do wytwarzania jedwabnej przędzy prawdopodobnie ponad 5 tysięcy lat temu. Udomowienie nastąpiło w Chinach, ale przypuszcza się że oryginalnym siedliskiem jedwabnika były Himalaje. Jedwab wytwarzają dwa gatunki motyli: jedwabnik morwowy (większość produkcji) oraz dębowy. Jedwabnika morwowego już w naturze nie spotkamy – tylko w hodowli. Setki tysięcy pokoleń pod nadzorem człowieka sprawiły, że jedwabnik morwowy utracił zdolność lotu oraz pigment, który przestał być potrzebny do kamuflażu. Jedwabnik dębowy wciąż w Chinach występuje, ma rdzawy kolor i duże skrzydła. Pierwotnie jedwabniki były szkodnikami drzew. Ich gąsienice odżywiają się bowiem liśćmi morwy lub dębu. Jak powstają kokony jedwabnika? Przepoczwarzające się gąsienice wytwarzają duże kokony jedwabnika. To właśnie one są źródłem jedwabnych nici. Inaczej niż pająki, jedwabniki produkują swoje nici za pomogą gruczołów ślinowych. Przeciętny kokon jest stworzony z jednej, bardzo cienkiej i wytrzymałej nici o długości około półtora kilometra. To może być przełom w medycynie i obronności. Jedwabniki po raz pierwszy stworzyły kuloodporny pajęczy jedwab Pajęczy jedwab jest niezwykle wytrzymały, ale trudny do produkcji na masową skalę. Jak temu zaradzić? Naukowcy zmodyfikowali genetycznie pewien gatunek. Z dobrym skutkiem. Jedwabniki w naturze rozmnażają się raz do roku. W hodowli, zależnie od populacji, nawet osiem razy. Po złożeniu przez samicę motyla jajeczek, po około 2 tygodniach wykluwają się larwy. Gąsienice są bardzo żarłoczne i szybko rosną. Po czterech wylinkach przygotowują się do przemiany w poczwarkę, a potem w motyla. Zaczynają budować kokon jedwabnika. Kiedy poczwarka w kokonie przeobrazi się w motyla, wydziela specjalne enzymy rozpuszczające jedwabne nici i wydostaje się z kokonu. Cały cykl życiowy jedwabnika trwa 6–8 tygodni. Legenda o odkryciu jedwabiu Możliwość pozyskania przędzy z kokonów jedwabnika została odkryta prawdopodobnie przypadkowo, już w neolicie. Najstarsze ślady obecności jedwabnych nici znaleziono w neolitycznych grobowcach w Jiahu w Chinach. Nieco późniejsze znaleziska pochodzą sprzed około 4000 lat, również z terenu Chin. Jena z wielu chińskich legend o jedwabiu głosi, że odkryła go cesarzowa Leizu, kiedy to kokon jedwabnika przypadkiem wpadł jej do gorącej herbaty. Próbując go wyjąc, zauważyła odwijającą się długą, błyszczącą i mocną nić. Z czasem stała się pierwszą znaną tkaczką jedwabiu. Kult Leizu jest popularny w chińskiej mitologii. Historia produkcji jedwabiu Chiny miały monopol na produkcję jedwabiu przez około 2000 lat. Tajników jego wytwarzania skutecznie strzegły. Do Europy był eksportowany tzw. jedwabnym szlakiem, jedną z najważniejszych dróg handlowych w historii. Szlak wiódł z Chin, przez pustynię Takla Makan, tereny dzisiejszego Kirgistanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Iranu, Iraku aż do Konstantynopola. Miał około 12 tysięcy kilometrów. Sekret produkcji jedwabiu w Europie znano jednak prawdopodobnie już w starożytnej Grecji, a na pewno w cesarstwie bizantyjskim. Stamtąd jedwabnictwo rozprzestrzeniło się na Sycylię, a potem do Włoch i Francji. W XVII wieku opanowało resztę Europy. Z jedwabiu produkowano nie tylko luksusowe ubrania i tekstylne akcesoria, ale i pokrycia mebli, tapety, dywany, spadochrony, torby na proch strzelniczy, a nawet opony rowerowe. O znaczeniu jedwabiu w historii może świadczyć na przykład mnogość określeń na rodzaje przędzy i materiałów, także w języku polskim. Słowa takie jak kordonek, mulina, fular, brokat, krepa, lampas, muślin czy tafta pierwotnie określały właśnie produkty jedwabne. Proces produkcji jedwabiu Proces produkcji jedwabiu, zwany serikulturą, jest wyjątkowo pracochłonny. Jego pozyskiwanie to nic innego, jak mozolne rozwijanie każdego kokonu. To nie zmieniło się od neolitu. Wprawdzie nie robi się już tego w gorącej herbacie, ale najskuteczniejszą metodą jest nadal zanurzenie kokonów we wrzątku. Gorąca woda rozpuszcza salicynę – jeden ze składników śliny jedwabnika, pozwalający na sklejenie nici. Uzbekistan: Jedwabna podróż W połowie drogi między Chinami a Paryżem. Nie tylko na mapie. Uzyskane w ten sposób pojedyncze nici przędzie się w grubsze włókna i nawija na szpule. W jednym włóknie przędzy może być aż 48 pojedynczych nici pozyskanych z kokonów. Aby wyprodukować kilogram jedwabnej przędzy, potrzeba 3000 kokonów. Wcześniej jedwabniki muszą zjeść ponad 100 kg liści morwy. Jedno kimono wymaga przędzy z 5000 kokonów. Co ciekawe, naturalną barwą nici można sterować już na etapie karmienia gąsienic. Wystarczy do karmy dodać odpowiedniego barwnika. Właściwości jedwabiu Jedwab ma wyjątkowe właściwości. Jest wytrzymały, a jednocześnie elastyczny, oddychający, hipoalergiczny, szybko schnie i dobrze przewodzi ciepło. Dzięki temu jest użyteczny zarówno w wysokich, jak i niskich temperaturach. Produkcja jedwabiu współcześnie jest krytykowana przez organizacje broniące praw zwierząt, np. PETA. W trakcie gotowania kokonów giną także poczwarki. Podejmuje się próby bardziej etycznej produkcji – na przykład pozwalając motylom opuścić kokony, kosztem przerwania nici na wiele krótszych odcinków. W ten sposób powstaje tzw. „jedwab ahimsa”. Ahimsa to zasada moralna obecna w hinduizmie i buddyzmie, nakazująca szacunek dla wszelkiego życia. Jedwab ahimsa jest przynajmniej dwukrotnie droższy od zwykłego. W Indiach i Chinach produkuje się też tzw. „dziki jedwab”, z kokonów zbieranych w naturze lub na specjalnych plantacjach roślin lubianych przez jedwabniki. Do jego produkcji używa się kokonów wielu innych gatunków jedwabników, na przykład z rodzaju Antheraea. Współcześnie największym producentem tradycyjnego jedwabiu są niezmiennie Chiny. Na kolejnych miejscach plasują się Indie, Uzbekistan, Brazylia, Iran i Tajlandia. Uśmiercone w procesie produkcji poczwarki jedwabników w wielu krajach są używane do przyrządzania potraw. W Chinach i Tajlandii pieczone są popularnym street foodem. W Japonii podaje się je w potrawie tsukudani, w słodko-kwaśnym sosie. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Szykujesz się na wyprawę? Oto sprzęt do zadań specjalnych
Wyprawy w teren – niezależnie od pogody – to twój żywioł? Poznaj niezastąpionego towarzysza każdej kolejnej przygody – wielofunkcyjne poncho Swagman Roll od Helikon-Tex. Koniecznie zabierz je do plecaka, bo może przydać się w wielu różnych sytuacjach.
Każdy globtroter wie, że najlepszy sprzęt to sprzęt wielofunkcyjny, a taki właśnie jest Swagman Roll. To leciutkie, ocieplane poncho, dzięki któremu zyskujesz komfort cieplny zawsze, gdy go będziesz potrzebować. Może ci posłużyć nie tylko jako okrycie wierzchnie, ale również jako koc, śpiwór albo podpinka do hamaka (tak zwany underquilt). Swagman Roll w każdej z wymienionych funkcji sprawdza się doskonale, dzięki starannie przemyślanej koncepcji i świetnemu wykonaniu. Poncho ma wszyte elastyczne taśmy z klamrami, które sprawiają, że dobrze trzyma się ciała, a jednocześnie zapewnia swobodę ruchów. Z kolei zamek błyskawiczny umożliwia spięcie Swagman Rolla w wygodny śpiwór. Gdy będziemy korzystać z niego jako koc, możemy schować wystający kaptur do specjalnie zaprojektowanej kieszonki. Wielofunkcyjność to niejedyna zaleta Swagman Rolla. Poncho jest bardzo lekkie (waży tylko 782 gramów) i wytrzymałe. To zasługa odpornej na zniszczenie zewnętrznej tkaniny nylonowej oraz wypełnienia wykonanego z ociepliny Climashield Apex, która daje maksimum ciepła przy minimum wagi. Swagman Roll zajmuje bardzo mało miejsca w plecaku, ponieważ świetnie się kompresuje. Co więcej, nie chłonie wody i szybko schnie. Czy masz jeszcze jakiekolwiek wątpliwości, że to sprzęt, który koniecznie musisz mieć w swoim ekwipunku? View Ediplayer on the source website Swagman Roll jest dostępny w wielu różnych kolorach - począwszy od żywych barw, przez kolory ziemi, aż po wzory maskujące. Kosztuje 659 zł.
Trochę zimy, trochę lata. Co spakować na wiosenny wyjazd?
Niezależnie od tego, czy wiosną wybierasz się na wymagający trekking w Tatry, na rower na Majorce czy na odpoczynek w słonecznych Włoszech, musisz się przygotować na to, że pogoda będzie zmieniać się jak w kalejdoskopie. Jednak z nową outdoorową kolekcją marki Regatta żadna pogoda nie będzie ci straszna.
W tym artykule: Jak spakować się na wiosnę? Na intensywny trekking Na wycieczkę w góry Na żagle albo nad morze Na survival w lesie Gdy masz mikrobagaż Na każdy wiosenny wyjazd Wiosną zimne wieczory, deszcz czy nagłe ataki chłodu potrafią zaskakiwać niemal jak pogoda latem nad polskim morzem i zdecydowanie mogą popsuć nawet najbardziej wyczekiwany wyjazd. Dlatego bardzo istotne jest to, jak się na niego spakujesz. Oprócz dobrych butów, apteczki i gadżetów, które zabierasz ze sobą na każdy wyjazd, w twoim plecaku powinny znaleźć się outdoorowe ubrania, które będą odporne na najbardziej kapryśną pogodę. Jak spakować się na wiosnę? O tej porze roku na pewno nie obędzie się bez czegoś przeciwdeszczowego oraz ubrań chroniących przed wiatrem oraz zimnem. Jeśli wybierasz się na wspinaczkę czy rower, koniecznie zabierz takie, które skutecznie odprowadzają wilgoć nawet w chłodniejsze dni. Oto kilka naszych propozycji marki Regatta na wiosenny wyjazd w góry, na żagle czy nad morze. Na intensywny trekking Jeśli planujesz bardzo aktywny wypoczynek i dużo chodzenia, musisz mieć bluzę czy kurtkę, która świetnie chroni przed zimnem, jest lekka, a przy tym nie krępuje ruchów. Świetna będzie na przykład damska kurtka Andreson VII Hybrid. Dzięki specjalnej stretchowej tkaninie Extol jest elastyczna i zapewnia zwinność ruchów. Mimo że jest bardzo ciepła, zadziwia lekkością – to zasługa pochodzącej z recyklingu specjalnej warstwy termicznej. Kurtka skutecznie chroni przed zimnem, a także przed deszczem, bo pokryta jest warstwą hydrofobową. Te wszystkie właściwości sprawiają, że idealnie poradzi sobie w każdych okolicznościach. Na wycieczkę w góry Idealnym towarzyszem górskich eskapad będzie ciepły polar, np. Montes od Regatta. Będzie ci w nim ciepło nawet podczas ataku niespodziewanego wiosennego chłodu. Nie przypomina on jednak typowego polaru – Montes jest niezwykle lekki i miły w dotyku. Pokochasz go, jeśli na sercu leży ci dobro planety, bo został wykonany z materiału pochodzącego z recyklingu. Na żagle albo nad morze O tej porze roku nad wodą lub na wodzie łatwo może dopaść cię wiosenny deszcz, a wiatr masz praktycznie zagwarantowany. W takich okolicznościach z pomocą przyjdzie ci kurtka Steren Hybrid. Jest wykonana z tkaniny softshellowej, która dobrze oddycha i chroni przed wiatrem. Do tego ma wykończenie DWR odpychające krople deszczu. Gdy jednak nagle zrobi się o wiele cieplej, jak to bywa wiosną, łatwo i szybko możesz odpiąć od niej rękawy i zamienić ją w bezrękawnik. Na survival w lesie Na swój najbliższy wypad do lasu spakuj do plecaka jedną z kurtek Raddick. Czym cię zaskoczy? Jest wykonana z wysokiej membrany Isotex 15000, co oznacza, że chroni przed deszczem, a dodatkowo odprowadza wilgoć podczas wysiłku. Świetnie nadaje się więc do uprawiania sportów czy na wypad rowerowy. To jednak nie koniec jej zalet. W jej kapturze znajduje się lampka LED, która pozwala oświetlić drogę w nocy. Warto więc mieć ją ze sobą też podczas wypraw w góry. Gdy masz mikrobagaż Na krótki trekking, spływ czy na inny weekendowy wypad koniecznie weź bezrękawnik Hillpack. Jest dostępny w wielu kolorach i wykonany z trzymającej ciepło warstwy syntetycznego puchu, która jest jednocześnie bardzo lekka. Co jednak najważniejsze, gdy masz mało miejsca w plecaku – możesz skompresować jego objętość wkładając go do dołączonego woreczka. Na każdy wiosenny wyjazd Na żadną wyprawę, szczególnie trekkingową i backpackerską, nie możesz ruszyć się bez plecaka. Model Blackfell marki Regatta ma paski na ramiona wykonane z pianki EVA i siateczkę wentylacyjną, która zapewnia ogromny komfort noszenia. Ma też dołączony pokrowiec przeciwdeszczowy. Nie zawiedzie cię więc w żadnych okolicznościach.
Korona Gór Polski, czyli trekkingowy Święty Graal. Jak zdobyć 28 najważniejszych polskich szczytów?
Zdobycie koronowanych szczytów to nie lada wysiłek, ale chwila, kiedy stoisz nad chmurami z widokiem na malownicze doliny i połoniny nie ma sobie równych. Żeby tam się wdrapać, potrzebujesz jednak dobrego przygotowania i odpowiedniego sprzętu.
W tym artykule: Czym jest Korona Gór Polski? Grunt to dobre przygotowanie Jak wybrać buty trekkingowe? Chodzenie po górach to niekończące się przygody i wyzwania. Często na przeszkodzie do zdobycia kolejnego szczytu stają nam warunki pogodowe lub ograniczenia naszego ciała i umysłu. Na tym jednak polega piękno gór, że często dają nam lekcję pokory. Są jednak tacy, dla których „zwykłe” trekkingi to za mało. Mają potrzebę pobijania swoich osobistych rekordów i stawiania sobie kolejnych celów. Niektórzy na przykład „kolekcjonują” szczyty. Czym jest Korona Gór Polski? Na popularności wśród miłośników naszych rodzimych gór zyskuje w ostatnich latach Korona Gór Polski. To lista 28 szczytów, która obejmuje najwyższe, najbardziej charakterystyczne i jednocześnie najpiękniejsze góry w Polsce. Są wśród nich wierzchołki w Tatrach (m.in. Rysy, Kozi Wierch i Mnich), karkonoska Śnieżka, szczyty w Beskidach Zachodnich (Babia Góra, Pilsko czy Radziejowa), a także w Górach Świętokrzyskich (Łysica) oraz Gorcach (Turbacz). Zdobywanie Korony nie należy do najłatwiejszych, ale chętnych wciąż przybywa. Pod koniec lat 90. powstał Klub Zdobywców Korony Gór Polski, do którego zapisało się już prawie sto tysięcy miłośników gór. Czy to wystarczająca zachęta przed nadchodzącą wiosną? Grunt to dobre przygotowanie Chodzenie po górskich szlakach daje ogromną satysfakcję i radość, ale jednocześnie szybko weryfikuje naszą kondycję i umiejętności. Dodatkowo, ostre kamienie i kapryśna pogoda sprawdzają, czy dobrze się przygotowaliśmy do wędrówek po szlakach. Co zatem zrobić, by bezproblemowo docierać na piękne szczyty? Przede wszystkim pomyślmy o kondycji. Warto już na kilka tygodni przed wyprawą zacząć treningi. Sprawdzi się bieg, rolki i jazda na rowerze, a nawet chodzenie po schodach. Zaczynajmy od kilkunastu minut i stopniowo wydłużajmy trening. Jadąc w góry musimy mieć ze sobą kilka ważnych i niezbędnych rzeczy, takich jak wygodny plecak, latarkę, kurtkę przeciwdeszczową, bieliznę termiczną, telefon z powerbankiem, rękawiczki, apteczkę, mapę, zapas odpowiedniego jedzenia, folię termiczną i gwizdek ratowniczy. A na nogach… porządne outdoorowe buty. Jak wybrać buty trekkingowe? Obuwie na górskie szlaki musi być wygodne, nieprzemakalne i – co bardzo ważne – o rozmiar większe o tego, które nosimy na co dzień. Będziemy mogli wtedy swobodnie założyć na stopę grubszą skarpetę, a podczas schodzenia ze szczytu nasze palce nie będą boleśnie uderzały o przód buta. Dlatego but nie powinien być bardzo dopasowany. Ponieważ w górach chodzimy po kamieniach o różnych kształtach, należy unikać też podeszw z gładkim bieżnikiem. Grozi to ślizganiem się na szlaku. Ciekawe propozycje na górskie szlaki ma eobuwie.pl. Znajdziemy tu dobre specjalistyczne buty do hikingu i trekkingu oraz innych sportów outdoorowych, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Świetnie wyglądają m.in. te z kolekcji adidas Performance z serii Terrex. Modele adidas Terrex Ax4 Mid Gtx i adidas Terrex Free Hiker gwarantują bezpieczeństwo i wygodę w trakcie pieszych wędrówek, maksymalny komfort i lekkość na szlaku. Wszystko dzięki podeszwie wykonanej w technologii EVA. Z kolei buty adidas Terrex Trailmaker (dostępne też w pięknym różu) są lekkie, przewiewne, a jednocześnie wodoodporne (technologia RAIN.RDY) i odporne na przetarcia. Zapewniają trwałe wsparcie i przyczepność na śliskich kamieniach i błocie. Buty adidas Terrex Eastril 2 to natomiast idealny model na co dzień. Buty mają miękką wkładkę z wytrzymałego i odpornego na ścieranie materiału. Wędrówki po górskich szczytach, a szczególnie po tych należących do Korony Gór Polski, w takich butach to idealny pomysł na powitanie wiosny.
Dieta paleo zdobyła sporą popularność. Czy jednak naprawdę jest dla nas tak zdrowa i naturalna?
Powinniśmy jeść to, co nasi przodkowie – twierdzą zwolennicy sposobu odżywiania znanego jako dieta paleo. Jednak przejście na taką dietę może być trudne i ryzykowne.
W tym artykule: Rozwój rolnictwa zmienił naszą dietę Składniki diety paleo Nasi przodkowie byli mięsożercami Dieta paleo niesie ze sobą ryzyko Dieta paleo mogła być toksyczna Kiedy we wrześniu 1991 r. Erika i Helmut Simonowie, turyści z Norymbergi, zboczyli z oznaczonego szlaku w Alpach Ötztalskich, na dnie parowu na wysokości ponad 3000 m znaleźli zwłoki. Mężczyzna leżał twarzą do ziemi, a obok niego znajdowało się coś na kształt plecaka. Początkowo sądzono, że to zaginiony turysta, który parę lat wcześniej uległ tu wypadkowi. Kilka dni później nikt nie miał już wątpliwości, że przypadkowe znalezisko jest największą archeologiczną sensacją od lat. Zmumifikowany Ötzi – bo tak nazwano odnalezionego – był 160-centymetrowym 50-latkiem sprzed pięciu tysiącleci, z samego środka neolitu. Doskonale zachowane zwłoki dały nauce wgląd w życie europejskiego człowieka z czasów, gdy saharyjska sawanna zaczęła stawać się pustynią, a uciekająca z niej ludność założyła pierwsze egipskie miasta. Pozwoliły też zajrzeć do jego żołądka. Ostatnim posiłkiem Ötziego było mięso jelenia i kozicy. Zapewne upolowanych niedługo przed śmiercią, na co wskazywał łuk z pełnym strzał kołczanem. Znaleziono także korzonki, owoce i ziarna pszenicy spożyte pod postacią chleba. Tajemniczy człowiek lodu. Jak ciało Ötziego zachowało się w Alpach? Nowe badanie podważa dotychczasowe teorie Ponad 30 lat po odkryciu mumia z Alp nadal budzi żywe spory wśród naukowców. Grupa badaczy twierdzi, że ciało Ötziego zachowało się do naszych czasów w świetnej formie z zupełnie innych... W czasach, gdy Ötzi wybrał się w swą ostatnią wędrówkę, Europa była już dawno po neolitycznej rewolucji. Oswojono dziką roślinność, udomowiono zwierzęta, a koczowniczy tryb życia przerodził się w osiadły. Agrarne osiągnięcia czyniły go łatwiejszym – pożywienie było na wyciągnięcie ręki, dzień po dniu. 25 mln przedstawicieli Homo sapiens zaludniających w czasach Ötziego ziemię, złagodziwszy odwieczny problem głodu, mogło skuteczniej ujarzmiać lądy. Rozwój rolnictwa zmienił naszą dietę Rozwiązując nękające ich problemy, nieświadomie stworzyli jednak nowe, które dają się nam we znaki do dziś. Dokładne badania alpejskiej mumii pozwoliły stwierdzić, że choć Człowiek Lodu – bo tak nazwały go media – nie głodował, prowadził aktywny tryb życia, a jego dieta była zrównoważona, i tak cierpiał na miażdżycę, groziły mu też dalsze choroby serca i układu krążenia. Gdyby przeniesionego w nasze czasy Ötziego umówić na wizytę u dietetyka, mógłby usłyszeć to samo co większość z nas: „Źle się pan odżywia”. I coraz częściej: „Proszę przejść na dietę przodków”. Dietę paleolityczną, jaskiniową. Ale dlaczego? Jako pierwszy odpowiedź na to pytanie dał Amerykanin dr Loren Cordain badający dietę Homo sapiens z epoki kamienia. Na polski grunt przeniósł ją z kolei prof. Marek Konarzewski z Zakładu Ekologii Zwierząt w Instytucie Biologii Uniwersytetu w Białymstoku. W książce „Na początku był głód” skonstatował, że na większości obszarów Europy uprawę roli zapoczątkowano dopiero 5–6 tys. lat temu. Od pierwszych rolników dzieli nas więc raptem od 300 do 500 pokoleń. To zdecydowanie za mało, by następujące mutacje genetyczne mogły spowodować poważną przebudowę układu pokarmowego i dostosować go do dzisiejszych diet. – Dość powiedzieć, że kolejne pokolenia bakterii zamieszkujących nasze przewody pokarmowe mają w ciągu doby więcej szans na utrwalenie korzystnych mutacji niż ludzkość od czasu rozpoczęcia uprawy roli – zauważa prof. Konarzewski. Krótko mówiąc, nasze żołądki z przyległościami nie różnią się nie tylko od trzewi Ötziego, ale też naszych wspólnych przodków sprzed setek tysięcy lat. Człowiek paleolityczny żywił się głównie dzikim mięsem jeleniowatych czy przodków dzisiejszego bydła, padliną, jajkami, owadami. Odnajdywane szkielety z tamtych czasów wskazują, że cieszył się dobrym zdrowiem i wysokim wzrostem do 180 cm. – Tymczasem 10 tys. lat temu, na obszarze Bliskiego Wschodu zwanym przez archeologów Żyznym Półksiężycem, pojawiają się szkielety ze śladami próchnicy, anemii, krzywicy i licznych chorób odzwierzęcych. Średnia wzrostu spadła do 1,6 m. Tak właśnie zaznaczył się początek rolnictwa – mówił prof. Konarzewski w wywiadzie udzielonym „National Geographic” w 2007 r. Pierwsi Europejczycy nie byli „czystą populacją”. Wszyscy są dziś genetyczną mieszanką Idea głosząca, że pierwsi Europejczycy byli „czystą” populacją, krążącą tu od czasów włochatych mamutów, inspirowała różnych ideologów na długo przed pojawieniem się nazistów... Próchnica, krzywica i choroby cywilizacyjne, z cukrzycą i celiakią na czele, na stałe wpisały się w kartę choroby naszego gatunku. – Nasz układ pokarmowy nie jest przystosowany do trawienia pewnych białek, które znajdują się w zbożach – usłyszałby Ötzi od Jagody Podkowskiej, dietetyka z Centrum Rehabilitacji Sportowej, która dietę przodków zaleca wielu swoim pacjentom, przerabiając ją na współczesną miarę. – Lektyna i gluten podrażniają go i powodują, że dużo gorzej wykorzystujemy składniki pokarmowe z innych, wartościowych produktów. Zalegają w organizmie i zaburzają przyswajanie witamin, minerałów, białek, które są nam potrzebne. Składniki diety paleo Podstawą jest dziczyzna – zarówno chuda, jak i tłusta. Orzechy, pestki i nasiona to źródło wapnia. Cukry proste zapewnić mają z kolei owoce, źródłem energii są też warzywa. W diecie, którą dziś określa się mianem paleolitycznej bądź jaskiniowej, kluczowa jest eliminacja zbóż. Drugim niepożądanym elementem jest nabiał, również obcy człowiekowi paleolitycznemu. Zła sława laktozy to w Pierwszym Świecie powszechna wiedza. Nie trawimy jej, ale codziennie pijemy jogurty, kefiry czy mleko, jemy sery, nie mając przy tym żadnych niepożądanych objawów. – Dieta paleolityczna mówi o ukrytych skutkach takiego działania – odpowiada dietetyk. – Różnicę poczujemy dopiero, gdy te produkty odstawimy. Zapomnimy, co to gazy, niestrawności. Odkryjemy, że bakterie probiotyczne dostarczane sztucznie są zbędne, bo mamy ich własną pulę, która może żywić się produktami nienabiałowymi. Źródłem wapnia staną się orzechy, nasiona, warzywa. Źródłem cukrów zaś – owoce. Choć tak naprawdę nasi przodkowie wcale nie jedli ich tak dużo, jak mogłoby się to nam wydawać. Ich dieta opierała się na białkach i tłuszczach i to te ostatnie były paliwem. Organizm współczesnego człowieka czerpie energię z glukozy. Jeśli go jej pozbawimy, po jakimś czasie przestawi się na wykorzystywanie ciał ketonowych pozyskiwanych w metabolizmie tłuszczów. Zwolennicy diety paleo przekonują, że spełniają one funkcję energetyczną o wiele skuteczniej niż glukoza, która włączana powinna być tylko w wypadku wysokiej aktywności fizycznej, a więc o określonych porach dnia. Pod postacią – oczywiście – owoców. Nasi przodkowie byli mięsożercami Jednak, jak dowodzą badania dr. Cordaina, od jednej do dwóch trzecich kalorii konsumowanych przez współczesnych łowców-zbieraczy, a więc także ich przodków, pochodzi od zwierząt. Paleolityczny Homo sapiens nie był wegetarianinem. Łączył cechy roślinożercy, myśliwego i padlinożercy. Prof. Konarzewski twierdzi, że właśnie ta płynność ludzkich zwyczajów żywieniowych jest kluczem do naszego ogromnego sukcesu ewolucyjnego. Ostatecznym dowodem na udział mięsa w praludzkiej diecie jest budowa naszego układu pokarmowego. Daleko mu do przepastnych żołądków roślinożerców, zdolnych przetwarzać najbardziej zdrewniałe fragmenty roślin. Radzi sobie natomiast z delikatnymi warzywami i owocami, będąc jednym z najbardziej uniwersalnych organów spośród wszystkich gatunków. – Człowiek zawsze jadł mięso. Wątpliwości natury etycznej pojawiły się dopiero, gdy ludzkość osiągnęła etap, na którym możemy w inny sposób realizować potrzeby żywieniowe. Dieta paleolityczna jest zdecydowanie mięsna – mówi Jagoda Podkowska. Dziczyzna, króliki, perliczki, bażanty, wszystko to, co żyje dziko, na wolności. Niezależnie od tego, czy będzie to dzik, który przed zimą odłożył dużo tkanki tłuszczowej, czy chude króliki lub ptaki. Jednak codzienne zdobywanie zwierzyny z natury to w dzisiejszym świecie abstrakcja. Dieta nordycka poprawia poziom glukozy i cholesterolu nawet, jeśli nie schudniemy - wynika z badań Dieta śródziemnomorska jest uznawana przez naukowców za jedną z najzdrowszych na świecie. Ma jednak równie zdrową konkurencję! To dieta nordycka, która również nie wymaga szczególnych w... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dieta-nordycka-co-to-jest-i-czy-moze-poprawic-wyniki-badan-bez-utraty-wagi-co-jesc-by-zyc-zdrowiej-fot-getty-images-ef7b927.jpeg" width="938" height="625" alt="Dieta nordycka. Co to jest i czy może poprawić wyniki badań bez utraty wagi? Co jeść, by żyć zdrowiej? (fot. Getty Images)" title="Dieta nordycka. Co to jest i czy może poprawić wyniki badań bez utraty wagi? Co jeść, by żyć zdrowiej? (fot. Getty Images)" /> Dr Łukasz Łuczaj, biolog zamieszkujący wieś na Pogórzu Dynowskim, w książce „W dziką stronę” opisuje dzikie kurczaki z indochińskiej dżungli skaczące po drzewach, żywiące się dżdżownicami. Jeśli chcesz mieć takiego ptaka, zamieszkaj na skraju lasu, zrób w nim wielką wolierę i wpuść wiosną kurczęta. Jesienią będziesz mieć supermięso na kilka garnków rosołu – pisze. Dodaje przy tym, że i tak prawdopodobnie wcześniej zjedzą je lisy. Tak naprawdę pozostaje kupowanie mięsa z hodowli ekologicznych. Mięsa hodowanego na trawie, niekarmionego paszami z kukurydzą czy soją. I to nie tylko drobiu. Bardzo wiele przepisów kuchni paleolitycznej obejmuje wołowinę. Jako że tłuszcz jest wskazany, możemy ją smażyć, piec, grillować. Dieta paleo niesie ze sobą ryzyko Po wysłuchaniu wyliczanki zalet diety paleolitycznej na usta ciśnie się pytanie, czemu wszyscy nie żywimy się w ten sposób? Dla borykających się z głodem przodków Ötziego zboża były darem z niebios. Niestrawności związane z glutenem uznawano zapewne za niewarty uwagi efekt uboczny zwiększonego dostępu do jedzenia. Dziś wiedza stoi jednak na dużo wyższym poziomie. A więc? Niestety, ta dieta jest bardzo restrykcyjna i wymaga konsekwencji, a dookoła nas tyle pokus. Ale jeśli cały świat miałby dziś przejść na paleo, efekty na pewno byłyby o wiele korzystniejsze dla zdrowia niż przy obecnym trybie żywienia. Tak samo stałoby się jednak, gdyby przeszedł na zdrowy, zbilansowany wegetarianizm. To wszystko za sprawą eliminacji produktów przetworzonych i ograniczenia glutenu oraz dużej ilości warzyw. W teorii wystarczą dwa miesiące rygoru, by organizm pozbył się niepożądanych substancji i uzyskał optymalną dla danej osoby sylwetkę. I choć dieta w założeniu powinna być praktykowana przez całe życie, to nawet kilka miesięcy jej stosowania może odpowiednio dostroić człowieka i dać mu pokłady energii, o których dawno zapomniał. Krytycy zwracają uwagę na potencjalne zagrożenia płynące z przeładowania organizmu białkiem i tłuszczem, nawet jeśli pochodzą z dobrego źródła, i brak węglowodanów złożonych. Sugerują, że tak drastyczna zmiana proporcji składników odżywczych może mieć długofalowo fatalne skutki, szczególnie dla cukrzyków. Bez wahania zgodzą się jednak na kilka pozostałych założeń diety. Dla Ötziego i jego przodków wyjątkowo oczywistych. Chodzi o ruch, przebywanie na słońcu, długi sen, odpowiedni rytm dobowy. Przedstawiciel społeczności łowiecko-zbierackich ciągle się przemieszczał. Aktywność fizyczna była całym jego życiem, dlatego energia uzyskiwana z trawionych dłużej niż węglowodany tłuszczów miała odpowiednie ujście. – Kiedyś normą był przerost lewej komory serca, bo człowiek przyzwyczajony był do intensywnego ruchu. Dziś, gdy badania wykazują przerost tej komory, mówimy o anomalii. Przestaliśmy się ruszać, więc lewa komora nie musi tak pracować – przekonuje Podkowska. A Ötzi, choć nie był okazem zdrowia, musiał być w ciągłym ruchu. Zginął przecież podczas górskiej wycieczki. Nasza dieta różni się od paleolitycznej nie tylko składem, ale i ilością posiłków. Pięciodaniowy dzień był przed kilkoma tysiącleciami fikcją. Nasz gatunek jest predestynowany do odkładania dodatkowych kilogramów na później. Dieta paleolityczna zakłada, że odpowiednio wyregulowany żołądek sam nam powie, kiedy jeść. Czasem wystarczą tylko cztery posiłki, ktoś inny może jeść sześć, ale mniejszych. Dieta paleo mogła być toksyczna Nasi przodkowie niekoniecznie cieszyli się dobrym zdrowiem – w rzeczywistości mogli spożywać niezdrowe ilości toksycznych metali ciężkich. Według badań opublikowanych w czasopiśmie „Quaternary International” w okresie między 6300 a 3800 lat temu (a więc nieco po zakończeniu prawdziwego paleolitu) owoce morza, które dominowały w diecie na terenie dzisiejszej Norwegii, zawierały niebezpiecznie wysoki poziom ołowiu i kadmu. Naukowcy twierdzą, że może to wiązać się ze zmieniającym się klimatem po ostatniej epoce lodowcowej, która zakończyła się około 11 700 lat temu. Ponieważ klimat cały czas zmienia się w zastraszającym tempie, wyniki te wskazują, że my również możemy spodziewać się wyższych poziomów zanieczyszczeń metalami ciężkimi w niektórych produktach żywnościowych. Ta dieta ma ocalić planetę i przedłużyć nam życie. Naukowcy: Stawka jest bardzo wysoka The "planetary health diet" - jak nazywają ją naukowcy, może być stosowana przez osoby od drugiego roku życia. Według autorów nie tylko jest zdrowa i ekologiczna, ale pozwala także zmniejsz... Nie mając dostępu do ludzkich szczątek z tamtego okresu, naukowcy z Uniwersytetu Arktycznego w Norwegii sięgnęli po skamieniałe śmieci. Midden, czyli warstwa ziemi zawierająca różne odpady, typu zwierzęce kości, ludzkie odchody, roślinne resztki, muszle i inne pozostałości po dawnej działalności człowieka, pozwoliła badaczom na dokładniejszą analizę diety naszych przodków. Ze stosów pradawnych odpadów na ośmiu stanowiskach archeologicznych naukowcy zebrali muszle skorupiaków, kości dorsza atlantyckiego i foki harfowej. Pozostałości zostały dokładnie oczyszczone, a następnie zmienione w drobny proszek, z którego naukowcy pozyskali kolagen do przeprowadzenia analiz. Spośród 124 kości, z których pobrano próbki, tylko 40 wytworzyło wystarczająco dobrej jakości kolagen, a analizy ujawniły szokujący poziom kadmu i ołowiu. Zespół przeprowadził również pomiary poziomów rtęci w kościach i stwierdził, że chociaż mieszczą się one w nowoczesnych granicach bezpieczeństwa, są również zauważalnie wysokie. Kadm występuje naturalnie w glebie i z czasem gromadzi się w organizmie, zwłaszcza w wątrobie i nerkach. Może powodować raka, jak również choroby nerek, wątroby i płuc, a także osteoporozę. Ołów występuje naturalnie również w glebie, a z czasem gromadzi się w szkielecie człowieka. Może on negatywnie wpływać na mózg i układ nerwowy. Z kolei rtęć może powodować poważne problemy neurologiczne i immunologiczne. Źródło: Quaternary International.
Kobiety w kosmosie sprawdzają się lepiej od mężczyzn. Ważą mniej, jedzą mniej, są wytrzymalsze
Fizycznie i psychicznie kobiety są predysponowane do długich misji w przestrzeni kosmicznej. Po co więc wysyłać mężczyzn w kosmos?
W tym artykule: Dlaczego kobiety są lepiej przystosowane do podróży kosmicznych? Mniejsza masa ciała to oszczędność paliwa i zasobów Kobiety lepiej znoszą przebywanie w kosmosie Kobiety w kosmosie lepiej się dogadują Jak zaludnić nowe światy? Kobiety w kosmosie – pionierki Gender, płeć i kosmos Jeśli wybierasz się na Marsa – lub lecisz do gwiazd! – różnica w ilości potrzebnego pożywienia między rosłym mężczyzną a drobną kobietą może się okazać znacząca. Jeśli przygotowujesz się do międzyplanetarnej misji kosmicznej – takiej, która jest bardzo długa i zakłada zasiedlanie odległych światów – wysłanie załogi składającej się jedynie z kobiet może być mądrym wyborem. Dlaczego kobiety są lepiej przystosowane do podróży kosmicznych? Zanim podniesiesz brew ze zdziwienia, weź pod uwagę, że NASA przez dziesięciolecia rekrutowała i wysyłała w przestrzeń kosmiczną jedynie męskie załogi. W ciągu 58 lat podróży kosmicznych tylko 11 proc. astronautów – 63 osoby – stanowiły kobiety. Margaret Weitekamp, kuratorka amerykańskiego Narodowego Muzeum Lotnictwa i Przestrzeni Kosmicznej – fot. Getty Images – NASA zdaje się unikać misji, w których biorą udział wyłącznie kobiety, traktując takie przedsięwzięcia jako wyjątkowy wyczyn – mówi Margaret Weitekamp, kuratorka amerykańskiego Narodowego Muzeum Lotnictwa i Przestrzeni Kosmicznej. Tymczasem pod wieloma względami kobiety są potencjalnie lepiej przystosowane do podróży kosmicznych niż mężczyźni. Skoncentrujmy się na czterech czynnikach: Osoby płci żeńskiej są na ogół mniejsze. Odczuwają mniej fizycznych dolegliwości będących następstwem lotu. Posiadają pewne wrodzone cechy osobowości, które kwalifikują je do długookresowych misji kosmicznych. I, co równie istotne, zaludnianie innego świata wymaga reprodukcji. A to jak dotychczas nie jest możliwe bez fizycznej obecności kobiet, podczas gdy udział mężczyzn… Ale o tym później. Mniejsza masa ciała to oszczędność paliwa i zasobów Sally Ride, pierwsza astronautka NASA – fot. Getty Images Po pierwsze, ich atutem jest waga. Wysyłanie lżejszych osób w kosmos jest po prostu rozsądnym posunięciem. Wystrzelenie rakiety oraz manewrowanie nią już po dotarciu na miejsce wymaga paliwa, które kosztuje. – Niektórzy z nas od lat spekulują, że całkowicie damska załoga, lub przynajmniej załoga składająca się z mniejszych osób, byłaby korzystna z punktu widzenia masy całkowitej statku – mówi Wayne Hale, były inżynier NASA oraz menedżer programu promów kosmicznych. Wysłanie sześciu drobnych kobiet w kosmos na kilka miesięcy czy lat byłoby znacznie tańsze niż wysłanie sześciu krzepkich facetów. Mniejsza waga ciała to nie jedyny argument. Pozostałe oszczędności wynikają z ilości pożywienia, tlenu i innych zasobów niezbędnych do utrzymania ludzi przy życiu. W przypadku krótkich lotów ta dysproporcja może być nieistotna. Ale jeśli wybierasz się na Marsa – lub lecisz do gwiazd! – różnica w ilości potrzebnego pożywienia między rosłym mężczyzną a drobną kobietą może się okazać znacząca. Mężczyźni średnio potrzebują o 15–25 proc. więcej kalorii dziennie. Różnicę tę zaobserwowała Kate Greene w 2013 r. podczas uczestnictwa w symulowanej czteromiesięcznej misji w marsjańskich warunkach. Częścią zadania Greene było monitorowanie przemiany materii członków załogi. Kobiety zużywały średnio o połowę kalorii mniej niż ich koledzy, mimo podobnego poziomu aktywności. Ponadto mniejsi ludzie wytwarzają mniej produktów przemiany materii. Mam na myśli dwutlenek węgla czy też ekskrementy. A to przekłada się na niższe wymagania systemów statku utylizujących i usuwających odpady. Kobiety lepiej znoszą przebywanie w kosmosie Pierwsze kobiety trafią na amerykańskie ćwierćdolarówki. To Sally Ride i Maya Angelou Astronautka Sally Ride oraz poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich Maya Angelou jako pierwsze kobiety w historii zostaną upamiętnione na srebrnych ćwierćdolarówkach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/45daeb5b2f7b0868ee5684cb95c115b31901f930-1dd023c.jpeg" width="938" height="528" alt="Astronautka Sally Ride oraz poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich Maya Angelou jako pierwsze kobiety w historii zostaną upamiętnione na srebrnych ćwierćdolarówkach (fot. US Mint)" title="Astronautka Sally Ride oraz poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich Maya Angelou jako pierwsze kobiety w historii zostaną upamiętnione na srebrnych ćwierćdolarówkach (fot. US Mint)" /> Dlaczego więc nie wysłać załogi złożonej z niewielkich osób, ignorując ich płeć? Ludzkie ciała różnie reagują na kosmiczny lot. Choć dysponujemy dosyć skąpymi danymi – jak już wspominałam, kobiety nieczęsto latały w kosmos – organizm płci żeńskiej zdaje się mieć przewagę, jeśli chodzi o tolerowanie skutków przebywania w kosmosie. Powyżej ochronnego pola magnetycznego Ziemi, na skutek promieniowania, wzrasta ryzyko zachorowania na nowotwory. Ponadto w mikrograwitacji dzieją się dziwne rzeczy. Ludzkie ciało i jego komórki nie są w stanie rozpoznać, gdzie jest góra, a gdzie dół. Płyny ustrojowe przelewają się, odpowiedź układu immunologicznego słabnie. Wzory ekspresji genów zmieniają się i, co jest zagwozdką, pogarsza się wzrok. Od pierwszych dni programu Merkury, NASA gromadzi medyczne dane astronautów. W 2014 r. agencja kosmiczna opublikowała pokaźny raport sporządzony z danych zbieranych przez dekady. – Dopiero od niedawana więcej kobiet bierze udział w misjach. Mamy więc jedynie wstępne wyniki badań na temat różnic zależnych od płci – mówi Virginia Wotring z Centrum Medycyny Kosmicznej w Baylor College of Medicine. Mężczyźni zdają się rzadziej cierpieć z powodu choroby lokomocyjnej, ale szybciej pogarsza im się słuch. Natomiast kobiety częściej uskarżają się na infekcje dróg moczowych. To zresztą problem nie ograniczający się tylko do lotów kosmicznych. Co istotniejsze, wzrok mężczyzn ma tendencję do pogarszania się. Ten problem w mniejszym stopniu dotyczy kobiet. Astronauta NASA Scott Kelly spędził w przestrzeni kosmicznej łącznie 520 dni i teraz ma problem z oczami. Pół żartem, pół serio napisał w swojej autobiografii, że jeśli naukowcy nie znajdą przyczyny tych problemów, będziemy po prostu musieli wysłać na Marsa damską załogę. Kobiety w kosmosie lepiej się dogadują Kobiety w historii NASA. Pełniły rolę "ludzkich komputerów" NASA aktywnie działa na rzecz zniesienia barier utrudniających kobietom pracę w ramach agencji, zarówno w dziedzinie nauki, jak i inżynierii. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c665b493cff21b86cc99eff0d71ca3393dd476e8-afed23f.jpeg" width="864" height="700" alt="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" title="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" /> To niezły pomysł. Musimy jednak wziąć pod uwagę inne czynniki poza fizycznymi. Jak będą dogadywać się kobiety zamknięte na zatłoczonym statku przez miesiące czy lata? Okazuje się (cóż za niespodzianka!), że naukowcy niewiele wiedzą na temat funkcjonowania damskich załóg w intensywnym, monotonnym środowisku kosmicznym. Podczas niewielu przeprowadzonych jak dotąd badań mających na celu zidentyfikowanie czynników, które wpływają na sukces bądź porażkę długookresowych misji, naukowcy obserwowali zespoły, które znalazły się w analogicznych stresujących sytuacjach na Ziemi. Chodzi o wyprawy survivalowe przez pustynię, wyprawy polarne czy zimowy pobyt na Antarktydzie. Wyniki pokazały, że mężczyźni wygrywają w sytuacjach zorientowanych na osiągnięcie celu krótkoterminowego. Natomiast kobiety radzą sobie lepiej w warunkach długoterminowego pobytu. – Osoby, które znajdują się w sytuacjach wymagających długiego przebywania w danym miejscu, muszą wykazywać się większą wrażliwością interpersonalną. Muszą więcej zauważać, być bardziej komunikatywne – mówi Sheryl Bishop, psycholog z Uniwersytetu Teksańskiego specjalizująca się w badaniach nad zachowaniami grupowymi. – Przede wszystkim kobiety są społecznie przystosowane do posiadania wielu z tych umiejętności. Nie znaczy to, że mężczyźni nie są w stanie dogadać się podczas długich misji kosmicznych. Oznacza to jedynie, że cechy kluczowe dla osiągnięcia sukcesu podczas takich misji są częściej atrybutami kobiet – dodaje badaczka. Jak zaludnić nowe światy? Christa McAuliffe, astronautka i nauczycielka, która zginęła w katastrofie promu kosmicznego Challenger – fot. Getty Images Pozostaje jeszcze kwestia, która może być najmniej nagląca i najbardziej delikatna: zaludnienie odległej planety. Moglibyśmy wysłać trzy kobiety i trzech mężczyzn i życzyć im dobrej zabawy. Ale, ponownie, spójrzmy na koszty. Po co wysyłać mężczyzn, gdy ich udział w tworzenie nowego pokolenia można ograniczyć do niewielkich zamrożonych fiolek? Wysłanie damskiego zespołu wraz z bankiem spermy przyniosłoby oszczędności, jednocześnie zwiększając zróżnicowanie puli genetycznej. Podsumujmy. Z punktu widzenia ceny za każdy kilogram masy ciała, tolerancji na skutki fizyczne, umiejętności psychospołecznych oraz zdolności do rodzenia astrodzieci kobiety wydają się lepiej przystosowane do długich podróży kosmicznych. Czy to oznacza, że nie ma powodu, aby wysyłać mężczyzn na tego typu misje? Nie do końca. Dane na temat dynamiki zachowań zbiorowych sugerują, że w przedsięwzięciach grupowych zespoły mieszane radzą sobie najlepiej. Kobiety w kosmosie – pionierki Astronautka rekordzistka wraca na Ziemię. „Dziękuje wam, kosmiczna rodzino” 328 dni na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) spędziła Christina Koch, która dokładnie 6 lutego wróciła na Ziemię na pokładzie statku Sojuz. Tym samym pobiła dotychczasowy... 16–19 czerwca 1963 r. – Walentyna Tierieszkowa. Radziecka kosmonautka była pierwszą kobietą w kosmosie. Na statku Wostok 6 okrążyła Ziemię 48 razy. 18-24 czerwca 1983 r. – Sally Ride. Astronautka NASA znalazła się w kosmosie jako trzecia kobieta w ogóle, a pierwsza Amerykanka, podczas misji promu Challenger. 25 lipca 1984 r. – Swietłana Sawicka. Kosmonautka była pierwszą kobietą, która odbyła spacer w przestrzeni kosmicznej, wykonując prace na zewnątrz stacji kosmicznej Salut. Październik 2008 r. – Peggy Whitson. Astronautka NASA to pierwszy dowódca płci żeńskiej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w 2008 r. Ponownie dowodziła stacją w roku 2017. Wrzesień 2022 r. – Samantha Cristoforetti. Jako pierwsza Europejka została dowódcą ISS. Gender, płeć i kosmos W raporcie badawczym zatytułowanym „Wpływ płci oraz gender na umiejętność adaptacji do warunków panujących w kosmosie” płeć została zdefiniowana jako sklasyfikowanie organizmów na męskie bądź żeńskie w oparciu o ich genetykę. Natomiast gender to autoprezentacja danej osoby jako kobiety lub mężczyzny w oparciu o interakcje społeczne. Do tej pory, kiedy NASA wysyłała astronautów w kosmos, identyfikowana była ich płeć genetyczna, bez odniesienia do autoprezentacji płci kulturowo-społecznej. Pomijała też powiązaną kwestię orientacji seksualnej – czyli którą płeć dany człowiek uznaje za atrakcyjną.
Buty dla wybrednych i wymagających. Dzięki nim szybko, łatwo i bezpiecznie pokonasz każdy szlak
Pancerne, a jednocześnie lekkie i świetnie dopasowujące się do stopy. Nadające się do wymagających podejść, ale też do szybkich przebieżek. O uniwersalnym designie, pasującym zarówno w wysokie góry, jak i do miasta. Takie właśnie powinny być idealne „trekkingi”.
W tym artykule: KEEN – od słynnych sandałów do ciekawej hybrydy Wszystko, czego potrzebujesz w bucie sportowym Zarówno na szlak, jak i na ulicę Góry są nieprzewidywalne. Tak, trudno o większy banał, ale to hasło, które zawsze mają z tyłu głowy producenci obuwia trekkingowego. Warunki pogodowe wysoko n.p.m. zmieniają się jak w kalejdoskopie, a wraz z nimi – stan górskich tras. Czasami szlaki potrafią przypominać strumienie czy błotniste bajorka, a zdarza się, że wyglądają jak skalne rumowiska. Mogą być pokryte miękką ziemią albo… asfaltem. Będąc w górach, nie jesteśmy w stanie zmieniać butów w zależności od rodzaju podłoża, dlatego szukamy takich, które poradzą sobie w każdych warunkach. KEEN – od słynnych sandałów do ciekawej hybrydy Właśnie takie obuwie tworzy marka KEEN. Wsławiła się ona zrobieniem prawdziwej rewolucji na rynku sandałów sportowych. Każdy chyba kojarzy kultowy już model Newport wyróżniający się hybrydowym designem i systemem ochrony palca. Z jednej strony są bardzo przewiewne, a z drugiej – wytrzymałe i świetnie nadające się do górskich spacerów. Na sandałach projektanci KEEN oczywiście nie poprzestali i zabrali się za tworzenie obuwia do chodzenia po wodzie, a także butów zimowych i typowo trekkingowych. Teraz przyszła pora na kolejną rewolucję. Marka wprowadziła na rynek model NXIS, dostępny w kilku wariantach i wersjach dla kobiet i mężczyzn. Jest to najlżejsza i najwęższa propozycja w portfolio marki. Zawiera wszystkie najlepsze cechy obuwia KEEN, czyli niską wagę, wygodę, ochronę i stabilizację, ale projektanci dodali również funkcjonalności lekkich butów do biegania. Ludzie uprawiający jogging w górach to bowiem coraz częstszy widok. Nie wystarcza im już ani przemierzanie leśnych ścieżek czy nadrzecznych bulwarów, ani standardowe górskie wędrówki. Potrzebują obuwia, które idealnie łączyłoby oba światy. To między innymi dla nich stworzony został model NXIS, ale zachwyceni nim będą wszyscy, którzy szukają po prostu solidnych butów ze świetną amortyzacją, wsparciem stopy i doskonałą przyczepnością podeszwy. Doskonale sprawdzi się niezależnie od pory roku. – Zimowe spacery z moim psiakiem. Przebrnąć przez śnieg pomogła nam marka KEEN – napisał na swoim Instagramie @podroznikdowynajecia. Wszystko, czego potrzebujesz w bucie sportowym Znakiem charakterystycznym wszystkich modeli marki KEEN jest czubek buta oblany gumą. W wersji NXIS nadal jest on w ten sposób umocniony, ale posiada wycięcie między paluchem a palcem długim, co sprawia, że gumy jest mniej, a but jest lżejszy. Ten sam materiał – wspomagany technologią KEEN.ALL-TERRAIN – znajduje się na podeszwie, co tworzy doskonale trzymający się w błocie i na śliskim terenie bieżnik. Kolejną innowacją jest profil podeszwy. W NXIS nie ma wcięcia przy „obcasie”, czym bardziej przypominają buty do biegania niż klasyczne trekkingi. Dzięki takiemu kształtowi stopa ma lepszy kontakt z podłożem, szczególnie w czasie szybkiego chodzenia. Śródpodeszwa w NXIS jest grubsza i pełniejsza niż w innych modelach, a jednocześnie bardzo sprężysta, świetnie amortyzująca i wyjątkowo lekka. Dobrze kompensuje wstrząsy i wspomaga piętę. W modelu NXIS po raz pierwszy pojawia się też „poducha” Heel Lock wszyta z tyłu cholewki, nad piętą. Świetnie chroni ona ścięgno Achillesa i sprawia, że but lepiej trzyma się stopy, w szczególności powyżej kostki. Jeśli chodzi o materiał, cała cholewka w NXIS wykonana jest z plecionej „oddychającej” siateczki z wytrzymałego nylonu. Aby nie zostawało na niej błoto, dodano wstawki z TPU (termoplastycznego poliuretanu). But pokryty jest wodoodporną i oddychającą membraną KEEN.DRY, a wewnątrz obłożony przepuszczającą powietrze tekstylną wyściółką. Brzydkim zapachom i postawaniu drobnoustrojów zapobiega technologia Eco Anti-Odor wykorzystująca aktywne probiotyki. Zarówno na szlak, jak i na ulicę Dla kobiet przeznaczone są dwie wersje NXIS – EVO WP i EVO MID WP. Mają one różną wysokość cholewki i są dostępne w kilku kolorach. Mężczyźni mogą wybierać spośród dwóch niskich modeli – EVO WP i SPEED, który najlepiej nadaje się do górskiego joggingu. Technologie zastosowane we wszystkich tych butach są właściwie takie same, różnią się jedynie niuansami. Dzięki temu, że buty NXIS ma bardziej sportowy, a mniej górski wygląd, z powodzeniem można je nosić również w mieście. Nie trzeba ich szczególnie oszczędzać i zachowywać tylko "na specjalne okazje" – świetnie sprawdzą się także jako buty na co dzień, szczególnie że w niczym nie przypominają typowych ciężkich buciorów. Połączenie świetnej jakości i uniwersalnego designu to największa siła nowej propozycji marki KEEN.
Pierścionek zaręczynowy – skromny czy na bogato? Odpowiadamy!
Rynek jubilerski obfituje w różne modele pierścionków zaręczynowych. Bogate asortymenty sprawiają, że wybór tego wymarzonego symbolu miłości wcale nie jest łatwy. Minimalistyczne egzemplarze ujmują prostotą, a ich bogato zdobione odpowiedniki niepowtarzalnym blaskiem. Który typ biżuterii będzie lepszym wyborem?
W tym artykule: Minimalistyczne pierścionki zaręczynowe – jak wyglądają? Bogato zdobione pierścionki zaręczynowe Gdzie kupić pierścionek zaręczynowy? Minimalistyczne pierścionki zaręczynowe – jak wyglądają? Skromne pierścionki zaręczynowe zakorzeniły się w naszej kulturze, to właśnie one najczęściej zdobią dłonie przyszłych żon. Zazwyczaj są to modele w stylu Solitaire wykonane z żółtego złota. Do ich ukoronowania wykorzystuje się tylko jeden kamień szlachetny, który dumnie połyskuje w centralnej części obrączki. Przeważnie jest on dość niedużego rozmiaru, co wpływa na małą wagę biżuterii. Jest to duży plus, ponieważ lekkie ozdoby są nie tylko niezwykle komfortowe w noszeniu, ale także przyjazne dla naszego portfela. Nie oznacza to jednak, że skromny symbol miłości musi być tani. Wbrew zdań wielu ludzi, prosty wzór także może być przejawem luksusu. Pamiętajmy, że cena biżuterii zależy przede wszystkim od materiałów, z których został wykonany. Minimalistyczny pierścionek zaręczynowy z diamentem będzie znacznie kosztowniejszy niż ten bogato zdobiony cyrkoniami. Bogato zdobione pierścionki zaręczynowe Efektowna biżuteria to absolutny hit w ostatnim czasie. Obowiązujący trend ma swoje odzwierciedlenie także w pierścionkach zaręczynowych. Na popularności nieustannie zyskują modele trzykamieniowe bądź te wykonane w stylu Halo. Charakteryzują się one modernistyczną prezencją, którą podbija serca coraz większej liczby konsumentów. Oba rodzaje bardzo często posiadają obrączki wysadzane kamieniami szlachetnymi. Są one pełne blasku, który pozwala na wyróżnienie się z tłumu oraz wyrażenie siebie. Bogato zdobione pierścionki idealnie dopełnią każdą elegancką kreację. Świetnie sprawdzą się także jako wisienka na torcie w codziennych stylizacjach. Robią ogromne wrażenie, zatem nie da się przejść obok nich obojętnie. Jeśli wiesz, że twoja druga połówka ceni sobie efektowne ozdoby, tego typu egzemplarze okażą się strzałem w dziesiątkę. Z pewnością umieści wybraną przez ciebie biżuterię na honorowym miejscu w swojej kolekcji. Pamiętaj jednak, aby zdecydować się na model wykonany z materiałów najlepszej jakości. W końcu tak znacząca biżuteria powinna zachować swoje piękno na długie lata. Jeśli jeszcze nie znalazłeś wymarzonego symbolu miłości, odwiedź stronę jubilera SAVICKI i zapoznaj się z wyjątkową ofertą. Gdzie kupić pierścionek zaręczynowy? Poszukiwania dobrego sklepu jubilerskiego są niemal tak samo ważne, jak znalezienie wymarzonego modelu biżuterii. W końcu to właśnie od miejsca, w którym dokonasz zakupu, zależy trwałość wyrobu, dokładność wykonania, a często nawet cena. Należy pamiętać, iż im bardziej renomowaną markę wybierzesz, tym wyższy będzie koszt biżuterii. Z drugiej zaś strony, uważaj na nieznanych jubilerów. Kupowanie ozdób z niepewnych źródeł może okazać się niekorzystne. Świetnym sposobem na upewnienie się, że dany sprzedawca nie próbuje cię oszukać, jest zapytanie o certyfikaty jubilerskie. Potwierdzają one autentyczność osadzanych klejnotów oraz użytych kamieni szlachetnych. Jest to szczególnie istotne podczas wyboru modeli z diamentami. Najbezpieczniej będzie, jeśli tak ważnego zakupu dokonasz w sprawdzonym sklepie. Marki z wieloletnim doświadczeniem gwarantują nie tylko oryginalność materiałów, ale także profesjonalną obsługę i pomoc wyborze idealnego pierścionka.
Jeansy Levi’s z XIX wieku sprzedane za gigantyczną kwotę. Nie uwierzysz, ile kosztowały
Ile mogą kosztować stare i wytarte jeansy Levi’s? Okazuje się, że bardzo dużo. Para z lat 80. XIX wieku ma zarówno wartość kolekcjonerską, jak i historyczną.
W tym artykule: Ile mogą kosztować stare jeansy z XIX wieku? Na świecie jest tylko kilka podobnych par Historia rasizmu ukryta na metce Moda ma niejedno oblicze, a w historii ludzkości już wielokrotnie padały astronomiczne kwoty za ubrania znanych muzyków, gwiazd Hollywood, a nawet naukowców. Wystarczy przypomnieć słynną skórzaną kurtkę Alberta Einsteina, którą w 2016 roku w londyńskim Christie’s sprzedano za 146 tysięcy dolarów. Znoszone i lekko zdarte brązowe ubranie twórcy teorii względności podobno wciąż pachniało fajką, którą regularnie palił. Ile mogą kosztować stare jeansy z XIX wieku? Rekordzistką, jeśli chodzi chodzi ubrania sprzedane na aukcji, wciąż pozostaje Marilyn Monroe. Suknia, w której 19 maja 1962 roku zaśpiewała „Happy Birthday” ówczesnemu prezydentowi Stanów Zjednoczonych, Johnowi F. Kennedy’emu została sprzedana na aukcji. Zwycięzca musiał w 2016 roku zapłacić za nią aż 4,8 miliona dolarów. Co ciekawe, aktorka i wokalistka kupiła ją za 1440 dolarów. W 2022 roku byłaby to równowartość ok. 13700 dolarów. Ile w takim razie mogą kosztować jeansy marki Levi’s, które pochodzą z lat 80. XIX wieku? Aukcja odbyła się na festiwalu „Durango Vintage Festivus” na obrzeżach małego miasteczka Aztec w Nowym Meksyku. Dwaj 23-latkowie, „kolekcjonerzy denimu”, zapłacili za spodnie 87400 dolarów. Być może nie jest to tak astronomiczna kwota, jak w przypadku sukni Marilyn. Ale wciąż gigantyczna, jeśli mówimy o starych i podartych spodniach, odnalezionych w opuszczonej kopalni. – Nie planowaliśmy tego, że razem kupimy te jeansy, dopóki nie dowiedzieliśmy się o aukcji. To szaleństwo – mówi Zip Stevenson w rozmowie z CNN. Oznacza to, że spodnie kupione przez parę Amerykanów znalazły się na 3 miejscu najdroższych jeansów, jakie kiedykolwiek sprzedano. Na świecie jest tylko kilka podobnych par Spodnie po raz pierwszy odnalazł kilka lat temu Michael Harris, który dłuższy czas przeszukiwał opuszczone kopalnie na zachodzie Stanów Zjednoczonych. To entuzjasta amerykańskich jeansów oraz ich historii, który wydał nawet książkę poświęconą tej tematyce „Jeans of the Old West: A History”. To wtedy po raz pierwszy usłyszał o nich Zip Stevenson, ponieważ spodnie wyróżniały się wyjątkowo dobrym stanem. 13 lat amerykańskiej trzeźwości. Dlaczego w USA wprowadzono prohibicję? 17 stycznia 1920 roku weszła w życie 18. poprawka do konstytucji Stanów Zjednoczonych, która wprowadziła prohibicję. Czy tak zwany „szlachetny eksperyment” się udał? – Na świecie można znaleźć tylko kilka podobnych par jeansów z XIX wieku. Ale wszystkie znajdują się w muzeach lub są zbyt delikatne, aby je nosić. Te, które kupiliśmy, są jednak zaskakująco wytrzymałe, więc myślę, że można byłoby je założyć – twierdzi 23-latek. Amerykanin twierdzi, że w niektórych miejscach wymagają poprawek krawieckich i cerowania, ale poza tym są wykonane z bardzo dobrego materiału. Brit Eaton, który organizował aukcję stwierdził, że początkowo nie planował sprzedawać tych jeansów. Zdawał sobie sprawę z ich wyjątkowości, dlatego wystawił je za tak wysoką cenę. – To było zabawne, jak ci wszyscy ludzie licytowali tę jedną parę jeansów – wspomina Eaton. Historia rasizmu ukryta na metce To, co jest jednak najciekawsze w samych spodniach, to jeden z nadruków, które widnieją na metce. Głosi on „Jedyny rodzaj [jeansów] stworzony przez Białych Pracowników”. Rzecznik Levi’s przyznał, że firma użyła wówczas tego hasła po wprowadzeniu w 1882 roku prawa federalnego zwanego „Chinese Exclusion Act”. Ustawa zabraniała chińskim robotnikom przyjazdu do Stanów Zjednoczonych, a podpisał ją ówczesny prezydent Chester A. Arthur. Uchwalenie prawa było następstwem antychińskich nastrojów w Stanach Zjednoczonych. Prawo zniosła dopiero ustawa Magnusona w 1943 roku. Slogan z metki to jednak kwintesencja amerykańskiego rasizmu, który istnieje w kraju od czasów kolonialnych. Na przestrzeni dekad, a nawet stuleci wiele ras i grup etnicznych było poddawanych ksenofobicznemu wykluczeniu oraz wszelkim formom dyskryminacji. Miały one swoje odzwierciedlenie w drakońskich prawach i zachowaniach. Firma Levi’s przestała nadrukowywać rasistowskie hasło na swoich ubraniach w latach 90. XIX wieku. Źródło: CNN. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Stabilny i stały krok jest w górach najważniejszy. Postawisz go w dobrze dobranych butach
Wybór odpowiedniego obuwia trekkingowego może przyprawić o ból głowy nawet najbardziej zaprawionego w boju piechura. Buty wysokogórskie, turystyczne, alpejskie, podejściowe, hikingowe, trailowe… Łatwo się w tym pogubić. Z pomocą przychodzi najnowsza outdoorowa kampania eobuwie.pl.
W tym artykule: Dobre buty trekkingowe, czyli jakie? Rozmiar ma znaczenie Test butów outdoorowych Co jest najbardziej potrzebne na szlaku? Kondycja fizyczna, zdrowy rozsądek oraz… wygodne buty. Bez nich daleko nie zajdziemy – tak uważa Anna Szczepaniak, licencjonowana trenerka CrossFitu, organizatorka górskich obozów oraz bohaterka zrealizowanego przez nas filmu. Trudno się z nią nie zgodzić. Przy wyborze obuwia outdoorowego nie można iść na kompromisy. Stawką jest nie tylko nasz komfort, ale przede wszystkim bezpieczeństwo i zdrowie. Jeśli inwestować w jakiś sprzęt turystyczny, to najlepiej właśnie w porządne buty. Podziękują nam za to nasze stopy, kolana i kręgosłup. Dobre buty trekkingowe, czyli jakie? View Ediplayer on the source website Ci, którzy szukają uniwersalnego obuwia górskiego, będą musieli obejść się smakiem. Sprawdza się tu stare porzekadło, że jak coś jest do wszystkiego, to jest do niczego. Buty trzeba przede wszystkim dopasować do swojego ciała, do konkretnego rodzaju aktywności, którą planujemy w nich uprawiać, do trudności trasy, a także do wagi plecaka. Inne wybierzemy do turystyki zimowej, inne do letniej, inne do wysokogórskiej, a jeszcze inne do biegania po szlakach. Buty skórzane czy z tkaniny syntetycznej, z membraną czy bez niej, z wysoką cholewką czy niską, z elastyczną czy twardą podeszwą? Te pytania z pewnością będą towarzyszyć naszym obuwniczym poszukiwaniom. Wszystkie modele mają swoje zalety, ale też wady. Przyda się więc dobry research oraz opinia eksperta. Rozmiar ma znaczenie Kluczowy jest dobry rozmiar. Wiadomo, ta zasada obowiązuje w przypadku wszystkich butów, ale w górskich jest to jeszcze ważniejsze, bo przy schodzeniu stopa potrzebuje dodatkowej przestrzeni z przodu. Jak to sprawdzić? Zapytaliśmy o to Anię Szczepaniak, która na górach zna się jak mało kto. – Najważniejsze to mierzyć buty w skarpetkach do trekkingu, ponieważ są grubsze. Zawsze kupuję obuwie o rozmiar większe. Wybierając je warto też stanąć na krawędzi schodów, albo kopnąć kilka razy czubkami butów w podłogę. Dzięki temu imitujemy ruch stopy podczas schodzenia. Jeżeli palce nie dotykają czubków butów, to znaczy, że są odpowiednie. Stopa jest bezpieczna, niezależnie od tego, czy idziemy 4 czy 12 godzin. Test butów outdoorowych Na potrzeby naszego filmu Ania przetestowała kilka par butów – wszystkie dostępne są na eobuwie.pl. Do gustu przypadły jej m.in. dwa fioletowe modele z trekkingowej kolekcji Adidasa. Buty Terrex Hikster z niską cholewką mają podeszwę wykonaną przy pomocy technologii Traxion i EVA. Dzięki nim spód buta jest lekki, giętki i idealnie przylega do każdej nawierzchni. Dobrze amortyzuje, nie tworzy zbędnych punktów ucisku na stopę i ryzyko poślizgu jest dużo mniejsze. To świetny model na długie i trudne dystanse. Podobną podeszwę ma model Terrex Free Hiker, ale udoskonalono ją jeszcze specjalną mieszanką gumy stosowaną w oponach firmy Continental oraz amortyzującym i zapewniającym zwrot energii systemem Boost System w podeszwie środkowej. Ten but ma wysoką cholewkę, która dzięki technologii Primeknit otula stopę niemal jak skarpeta i gwarantuje elastyczność, stabilność oraz wsparcie. Powłoka buta wykonana jest z membrany GORE-TEX®Performance Comfort Footwear zapewniającą trwałą wodoszczelność oraz odprowadzanie potu na zewnątrz. Silną reprezentację na eobuwie.pl ma także marka The North Face. Ania wybrała niebieskie trekkingi Women's Vectiv Fastpack Futurelight. Wykonane są z elastycznego włókna syntetycznego Lycra wyróżniającego się dużą wytrzymałością na zerwanie. Membrana FUTURELIGHT™ umożliwia przepuszczanie powietrza i zapewnia lepszą wentylację oraz większą oddychalność bez utraty wodoodporności. W podeszwie zewnętrznej, oprócz wspomnianej już technologii EVA, wykorzystano też Surface CTRL®, czyli mieszankę gumy pochodzenia biologicznego, gwarantującą doskonałą trakcję oraz trwałość. Konstrukcja VECTIV™ pozwala na wysoką dynamikę każdego kroku. Dzięki niej ten model świetnie sprawdzi się podczas biegania oraz wędrówek w wymagającym technicznie, górskim terenie. Warto też zwrócić uwagę na inne buty marki The North Face – biało-koralowe Vectiv Eminus. Dzięki technologii EVA mają bardzo elastyczną, lekką, odporną na ścieranie i świetnie amortyzującą podeszwę, a termoplastyczny poliuretan (TPU) sprawia, że ma ona zdolność absorbowania wstrząsów. Guma Surface CTRL® zapewnia jej doskonałą trakcję oraz trwałość, a konstrukcja VECTIV™ – wysoką dynamikę każdego kroku. Marka Columbia też może pochwalić się bogatym wyborem butów do chodzenia po górach. Model Facet 60 Outdry wyposażony jest w technologię OutDry, która zapewnia zwiększony komfort i ochronę przed deszczową pogodą. Umożliwia ona bezpośrednie połączenie oddychającej membrany z warstwą zewnętrzną buta, dzięki czemu uszczelnia wszystkie miejsca, przez które mogłaby wniknąć woda. Podeszwa Omni-Grip posiada specjalne żłobienia, jest wyjątkowo odporna na ścieranie i charakteryzuje się wysoką przyczepnością, nawet w mokrym terenie. Dzięki specjalnej mieszance gum nie ślizga się również w śniegu czy lodzie. Wielkim atutem butów Trailstorm Mid Waterproof jest, jak sama nazwa wskazuje, ich wodoodporność. Zawdzięczają ją specjalnej membranie chroniącej je przed czynnikami zewnętrznymi i zapewniającej suchość w środku, a także technologii Omni-Tech, która wykorzystuje mikroporowatą, oddychającą membranę i uszczelnione szwy pokryte trwałą, wodoszczelną powłoką. Bardzo elastyczna podeszwa wykonana jest z termoplastycznego poliuretanu (TPU), który dodatkowo absorbuje wstrząsy. Opatentowane rozwiązanie Techlite poprawia natomiast amortyzację środkowej podeszwy buta i nadaje jej sprężystości. Dzieje się tak dzięki pochłanianiu większej ilości energii i oddawaniu jej w początkowej fazie kolejnego kroku. Jak widać, kupowanie obuwia górskiego to niełatwe zadanie, bo trzeba wziąć pod uwagę naprawdę mnóstwo czynników. Ale warto – właściwie dobrane i wygodne buty to podstawa każdej dłuższej wędrówki i inwestycja na długie lata. Jak mówi Anna Szczepaniak, to właśnie stabilny i śmiały krok jest w górach najważniejszy, a rozwijanie pasji staje się już tylko czystą przyjemnością.
Kamperem w Tatry? Wystarczy dobry research i odpowiedni sprzęt
Nie tylko nad morze, i nie tylko latem. Chociaż kampery i vany częściej widzimy w wakacje i raczej na nizinach, to taka forma podróżowania i spędzania urlopu świetnie sprawdzi się też w chłodniejsze miesiące i trochę wyżej n.p.m. Nie obędzie się oczywiście bez solidnego przygotowania i dobrej odzieży outdoorowej.
W tym artykule: Vanlife - forma spędzania wakacji czy już styl życia? „Connect to the nature” w Tatrach Vanlife - forma spędzania wakacji czy już styl życia? To nie chwilowa moda, to prężnie rozwijający się trend. Są nawet tacy, którzy porzucają ustabilizowane życie, wynajmują swoje mieszkania i postanawiają na stałe zamieszkać w busie czy przyczepie kempingowej, przy okazji odwiedzając piękne miejsca. I mają coraz więcej naśladowców. Idea „vanlife” czy „camperlife” zawładnęła social mediami, bo doskonale wpisuje się w modę na minimalizm i w postawę, że lepiej „być” niż „mieć”. Dla wielu tzw. caravaning pozostaje jednak nadal tylko formą spędzania urlopów, a nie stylem życia. Podróżowanie „domem na kółkach” gwarantuje większą mobilność, elastyczność i niezależność, a nieraz także piękniejsze widoki z „sypialni”. Często jest też tańsze nie spanie w hotelach czy pensjonatach. Temu zjawisku bardzo pomogła pandemia – mieszkanie w kamperach czy vanach było z oczywistych powodów bezpieczniejsze, a także mniej ryzykowne, bo spokojnie można było planować urlop bez obaw, że nasza kwatera nagle przestanie przyjmować gości. Gdzie jest popyt, jest też podaż, nic dziwnego więc, że coraz więcej zwykłych parkingów i pól kempingowych stało się „kamper friendly” (pojawiły się tam miejsca do tankowania wody, zrzutu nieczystości oraz wpięcia się w prąd). Taki sposób podróżowania bardziej kojarzy nam się z letnimi oraz morskimi lub mazurskimi klimatami. To prawda, na 10 metrach kwadratowych przyjemniej się mieszka, gdy na zewnątrz jest ciepło i świeci słońce, ale przy odpowiednim przygotowaniu (ociepleniu, uszczelnieniu i wyposażeniu) samochodu, jest to możliwe też jesienią, a nawet zimą. Kampery na parkingach pod stokami narciarskimi są coraz częstszym widokiem. „Connect to the nature” w Tatrach Niewiele jest piękniejszych miejsc niż Tatry jesienią. Mieniące się tysiącami barw tatrzańskie szczyty, hale i doliny to prawdziwa uczta dla oka. Dzięki podróżowaniu „domem na kółkach” można być bliżej natury - zaparkować tuż obok wejścia na szlak i iść w góry, zanim ściągną tam tłumy turystów. Kamperem w Tatry wybrali się także bohaterowie sesji zdjęciowej promującej kolekcję jesień-zima dla multibrandu SportStyleStory. W myśl hasła kampanii „Connect to the nature”, postanowili odłączyć się od zbędnych bodźców, porzucić na chwilę miejski zgiełk i odetchnąć pełną piersią. Zaparkowali więc na uboczu, a czas upływał im na spacerach i błogim nicnierobieniu na łonie natury oraz rozkoszowaniu się ciszą. Towarzyszyła im fotografka Dorota Szulc. Zdjęcia zostały wykonane w Kościelisku, wsi (oraz gminie) pod Zakopanem, które nazywane jest sercem Podhala i bramą do Tatr Zachodnich. Żaden wypad w góry, tym bardziej kamperem czy vanem, nie uda się bez ciepłej i wytrzymałej odzieży outdoorowej. To właśnie dzięki niej bohaterom sesji niestraszna była jesienna aura. Oparte na nowoczesnych technologiach membrany chronią przed deszczem, wiatrem i zimnem, a przyjemne materiały i wygodne fasony zapewniają komfort i swobodę ruchów. Jesienią i zimą królują ciepłe barwy ziemi, które trochę naśladują te pory roku, a trochę chcą je odgonić. Praktyczne polarowe koszule, ciepłe kamizelki i kurtki puchowe, przyjemnie otulające dresy, ciepłe kolorowe czapki oraz solidne buty to absolutny must have. W tym sezonie do portfolio SportStyleStory dołączyło sporo świetnych marek specjalizujących się w zaawansowanej odzieży outdoorowej, m.in. Columbia, Helly Hansen, Marmot, Merrell i Campus. Tej jesieni nie pozostaje chyba nic innego jak wsiąść do kampera, wyjechać w Tatry i „connect to the nature”.
Kleopatra – „pierwsza celebrytka świata” i królowa pośród królowych. Jakie tajemnice skrywa życiorys egipskiej przywódczyni?
Trudno o inną postać historyczną, która, tak jak Kleopatra, wzbudza zarówno pozytywne, jaki negatywne emocje. Krytyk literacki Harold Bloom nazwał ją „pierwszą celebrytką świata”. Była obiektem męskich fantazji i niewyczerpanym źródłem natchnienia. Nic więc dziwnego, że biografie poświęcone egipskiej królowej są bestsellerami.
W tym artykule: Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Czy odkryto grób Kleopatry? W poszukiwaniu grobu Kleopatry Życiorys Kleopatry Kleopatra próbował ukryć swój grobowiec? Kleopatra jest ukryta za – jak to ujął jej biograf Michael Grant – mgłą fikcji i uprzedzeń spowijających jej osobowość od czasów jej współczesnych po dziś dzień. Miała opinię uwodzicielki, ale nie zachował się żaden wiarygodny portret tej piękności. Znamy tylko jej niezbyt pochlebny wizerunek odciśnięty na monetach. Jest jeszcze sześciometrowa płaskorzeźba ze świątyni w Denderze, z której wszakże niewiele można wywnioskować na temat wyglądu monarchini. No i kilka marmurowych popiersi, co do których wcale nie ma pewności, czy rzeczywiście przedstawiają Kleopatrę Starożytni kronikarze wychwalali jej urok, nie urodę. Bez wątpienia zdołała wzbudzić namiętność w dwóch wielkich rzymskich wodzach: Juliuszu Cezarze i Marku Antoniuszu. Z pierwszym miała syna, drugi był jej kochankiem przez z górą 10 lat i urodziła mu troje dzieci. Zdaniem greckiego historyka Plutarcha jej uroda sama w sobie nie była – jak podają – niezrównana i olśniewająca wzrok ludzki, ale zetknięcie się z nią miało coś zniewalającego. „Jej postać, przy ujmującej łatwości w rozmowie, i jednocześnie tchnąca z niej jakaś kultura obyczajów wywoływały swoiste wrażenie. Przyjemny miała już sam głos w rozmowie. A język jakby jakiś wielostrunny instrument bez trudu zmieniała na dowolny dialekt”. (Plutarch z Cheronei, „Żywoty sławnych mężów”). Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Od czasu, gdy widziano ją po raz ostatni w grobowcu – na łożu śmierci, w królewskim diademie na głowie – zastanawiano się, gdzie spoczywają jej szczątki. Po śmierci Cezara z rąk spiskowców jego następca, późniejszy Oktawian August, prowadził z Markiem Antoniuszem wojny o panowanie nad rzymskim imperium. Bitwa morska pod Akcjum przyniosła Oktawianowi zwycięstwo nad Antoniuszem i Kleopatrą, a wojska triumfatora w 30 r. p.n.e. wkroczyły do Aleksandrii. Kleopatra zabarykadowała się w swoim grobowcu. Wraz ze skarbami – złotem, srebrem, perłami i dziełami sztuki – które przysięgła zniszczyć ogniem, by nie wpadły w ręce Rzymian. Do tego właśnie grobowca 1 sierpnia przyniesiono Marka Antoniusza, umierającego od ran zadanych własnym mieczem, by mógł skonać w ramionach Kleopatry. I najpewniej w tym właśnie grobowcu, jakieś 10 dni po zgonie Antoniusza, Kleopatra uciekła przed hańbą klęski i niewoli, sama zadając sobie śmierć za pomocą jadowitej kobry. Miała 39 lat. Rzymski historyk Kasjusz Dion zapisał, że zwłoki Kleopatry zabalsamowano (tak jak i ciało Marka Antoniusza). A Plutarch podaje, że Oktawian kazał pochować ostatnią władczynię Egiptu obok jej rzymskiego kochanka. Szesnaście stuleci później Szekspir obwieścił: „Nigdzie na świecie nie znajdziecie grobu, który by chował równie sławną parę”. 5 największych zagadek świata. Czy kiedykolwiek uda nam się je rozwiązać? Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmieni... A my nie mamy pojęcia, gdzie ten grób się znajduje. Bogactwo dzieł artystycznych poświęconych Kleopatrze jaskrawo kontrastuje z ubóstwem danych, jakie na jej temat przyniosła archeologia. Aleksandria i okolice nie przyciągały takiej uwagi, jak starsze stanowiska położone wyżej nad Nilem, np. piramidy w Gizie i zabytki Luksoru. Trzęsienia ziemi, wahania poziomu morza, zmiany linii brzegowej, niepokoje społeczne, a także „recykling” materiałów budowlanych sprawiły, że z dzielnicy, w której przez 300 lat mieszkali przodkowie Kleopatry, a potem ona sama, nie pozostał kamień na kamieniu. Resztki świetności starożytnej Aleksandrii leżą dziś 6 m pod wodą. Czy odkryto grób Kleopatry? W ostatnich dekadach archeologowie zawzięli się jednak, by rozwikłać zagadkę miejsca spoczynku Kleopatry. Wykopaliska podwodne rozpoczęła w 1992 r. ekipa Europejskiego Instytutu Archeologii Podwodnej pod wodzą Francka Goddio. Zdołano sporządzić plan zatopionych fragmentów starożytnej Aleksandrii, jej nabrzeży portowych i bulwarów, miejsc po królewskich pałacach. Wydobyto obrośnięte pąklami wielkie kamienne sfinksy, potężne wapienne płyty, granitowe trzony i kapitele kolumn. Wszystko to tylko zaostrzyło apetyt na dogłębniejsze poznanie świata Kleopatry. – Moim marzeniem jest znalezienie posągu Kleopatry wraz z jej kartuszem – zwierza się Goddio. Na razie jednak w podwodnych poszukiwaniach na żaden grobowiec nie natrafiono. W listopadzie 2006 r. ówczesny sekretarz generalny Najwyższej Rady Starożytności Egiptu (dziś minister ds. zabytków) Zahi Hawass wyciągnął kartkę z papeterii hotelu Hilton. Naszkicował na niej zarysy stanowiska, na którym wraz ze swą ekipą przez poprzedni rok prowadził wykopaliska Niezwykłe odkrycie polskich archeologów w Egipcie. Czy odnalezione ruiny to pozostałości po zaginionej świątyni solarnej? Archeolodzy twierdzą, że odnalezione ruiny to pozostałości po starożytnej „świątyni solarnej”, jednej z czterech, które uważano za zaginione. Naukowcy szacują, że wybudowano ją ok. ... – Szukamy grobu Kleopatry – wykrzyknął. – Nikt przed nami nie robił tego tak systematycznie. Impuls do tych działań dała Kathleen Martinez z Dominikany, która w 2004 r. przedstawiła Hawassowi swoją hipotezę. Kleopatra mogła zostać pochowana w świątyni, której ruiny stoją dziś niedaleko Abu Sir, starożytnego portu Taposiris Magna, na skraju pustyni, 45 km na zachód od Aleksandrii. Miasto Taposiris Magna, położone między Morzem Śródziemnym a jeziorem Mareotis (Buhajrat Marjut), w czasach ostatniej władczyni Egiptu pełniło ważne funkcje gospodarcze i religijne. Otaczające je winnice słynęły z doskonałego wina. Grecki podróżnik i geograf Strabon, który odwiedził Egipt w 25 r. p.n.e., zanotował, że w Taposiris odbywały się wielkie zbiorowe uroczystości, prawdopodobnie ku czci Ozyrysa. Na pobliskiej skalistej plaży gromadziły się co roku, jak pisze, tłumy ludzi w kwiecie wieku. – Początkowo sądziłem, że Kleopatra została pochowana przed swoim pałacem w Aleksandrii, na cmentarzysku królewskim – przyznaje Hawass. Pod wpływem argumentów Martinez przyjął inne założenie: że królowa zapewniła sobie i Antoniuszowi sekretny pochówek, gwarantujący niezakłócony wieczny odpoczynek W poszukiwaniu grobu Kleopatry Kathleen Martinez była cudownym dzieckiem – dyplom prawnika uzyskała jako 19-latka. Potem wykładała archeologię na Uniwersytecie Santo Domingo, ale było to raczej zajęcie amatorskie. Nigdy nie odwiedziła Egiptu, nigdy nie miała w ręku łopaty archeologa. Kleopatrą zainteresowała się w 1990 r. w wyniku sprzeczki z ojcem. Gdy pewnego dnia weszła do jego biblioteki, szukając „Antoniusza i Kleopatry” Szekspira, ojciec, profesor prawa, rzucił coś lekceważąco o królowej ladacznicy. – Jak możesz tak mówić?! – zaprotestowała Kathleen. Po dyspucie, w której argumentowała, że rzymska propaganda i odwieczne uprzedzenie do kobiet sprawiły, że charakter Kleopatry przedstawiano fałszywie, ojciec przyznał, że być może potraktował królową niesprawiedliwie. Zaś jego córka postanowiła bliżej poznać ostatnią władczynię. Przewertowała podstawowe źródła, przede wszystkim dzieło Plutarcha z opisem związku Kleopatry z Markiem Antoniuszem. Jasne było, że Rzymianom zależało na tym, by przedstawić ją jako dekadencką, zepsutą despotkę, w najlepszym razie cyniczną manipulatorkę. Pisali, że w rozpaczliwej próbie uratowania niepodległości Egiptu rozgrywała przeciwko sobie różne stronnictwa rodzącego się rzymskiego supermocarstwa. Kathleen przyszło też do głowy, że dzisiejsi naukowcy przeoczyli ważne przesłanki co do miejsca pochówku Kleopatry. – W starożytnych tekstach nie ma o tym ani słowa – tłumaczy Martinez. – Jestem jednak przekonana, że przygotowywała wszystko starannie: to, jak żyła, jak umarła i to, jak chciała być znaleziona po śmierci. W 2004 r. Martinez wysłała do Hawassa e-mail. Pozostał bez odpowiedzi. Ponieważ nie mogła zastosować podstępu 21-letniej Kleopatry, która dała się przemycić w worku, by dostać się do Juliusza Cezara, Kathleen zasypała Hawassa korespondencją, wysyłając ponad setkę maili. Nadal pozostawały bez odpowiedzi. Wyruszyła więc do Kairu i w końcu zdołała sobie załatwić spotkanie z sekretarzem Rady Starożytności. W starożytnej egipskiej nekropolii odnaleziono 250 mumii i posągi bogów. Czy uda się odnaleźć grobowiec Imhotepa? W olbrzymiej nekropolii znajdowały się m.in. posągi z brązu sprzed 2500 lat. Jeden z nich przypomina Imhotepa, który uważany jest za pierwszego budowniczego Egiptu. – Kim pani jest i czego chce? – zapytał archeolog, gdy jesienią 2004 r. Kathleen stanęła w jego gabinecie. Nie przyznała się, że szuka Kleopatry, bojąc się, że zostanie wrzucona do jednego worka z wariatami dowodzącymi, że piramidy są dziełem kosmitów. – Chciałabym zwiedzić miejsca nieudostępnione publiczności – odparła. Hawass wydał jej zezwolenie na odwiedzenie stanowisk archeologicznych w Aleksandrii, Gizie i Kairze. Kathleen ponownie zjawiła się w Egipcie w marcu 2005 r. i zadzwoniła do Hawassa z wiadomością, że tym razem przybywa jako oficjalny ambasador kultury Republiki Dominikańskiej. Powiedziała mu, że w ubiegłym roku odwiedziła Taposiris Magna i chce tam wrócić. Są tam ruiny koptyjskiego kościoła, a Dominikana jest zainteresowana historią chrześcijaństwa. Hawass znów się zgodził. Obfotografowała stanowisko, obeszła je dokładnie i ponownie zadzwoniła do Hawassa. – Ma pani dwie minuty – uciął. Nadszedł czas, by odsłonić karty. Kathleen wyjaśniła, że chce w Taposiris prowadzić wykopaliska. – Uważam, że w Taposiris Magna pochowano Kleopatrę Życiorys Kleopatry Kleopatra VII urodziła się w Egipcie, ale należała do greckiej dynastii, która rządziła krajem od blisko 300 lat. Wywodzący się z Macedonii Ptolemeusze to jedna z najbarwniejszych dynastii w historii. Słynęli nie tylko z bogactwa i mądrości, ale też krwawych rozgrywek między sobą i „wartości rodzinnych”, do których należały kazirodztwo i bratobójstwo. Ptolemeusze doszli do władzy po podboju Egiptu przez Aleksandra Wielkiego, który w ramach rozpoczętej w 332 r. p.n.e. serii kampanii zdobył Dolny Egipt, wygnał znienawidzonych tu perskich okupantów i obwołany został przez Egipcjan boskim wyzwolicielem. W stolicy Egiptu, Memfisie, uznano go za faraona. Na pasie lądu między Morzem Śródziemnym a jeziorem Mareotis Aleksander nakazał zbudować Aleksandrię – miasto, które miało pełnić funkcję stolicy Egiptu przez niemal całe następne tysiąclecie. Po śmierci zdobywcy w 323 r. p.n.e. Egipt przypadł Ptolemeuszowi, jednemu z zaufanych wodzów Aleksandra, który sprytnie przechwycił transportowane do Grecji zabalsamowane zwłoki króla i umieścił je w mauzoleum w Aleksandrii. Koronował się na faraona w 304 r. p.n.e., w rocznicę śmierci zdobywcy. Składał ofiary bogom egipskim, przyjął egipskie imię tronowe i portretował się w ceremonialnym stroju faraonów. Największym dziełem założonej przez niego dynastii była sama Aleksandria. Główna aleja tego miasta miała 32 m szerokości, a uświetniały je kamienne kolumnady, nadmorskie pałace i świątynie. Nad wszystkim górowała latarnia morska na wyspie Faros – jeden z siedmiu cudów starożytnego świata. Aleksandria wkrótce stała się największym i najbogatszym miastem na ziemi. Zaludniał je kosmopolityczny tłum złożony z Egipcjan, Greków, Żydów, Rzymian, Nubijczyków i przedstawicieli innych nacji. Najtęższe głowy śródziemnomorskiego świata przybywały, aby studiować i prowadzić badania w Muzeum Aleksandryjskim, pierwszym uniwersytecie w historii, oraz w wielkiej Bibliotece. To tutaj właśnie, 18 wieków przed Kopernikiem, Arystarch z Samos zaproponował heliocentryczny model Układu Słonecznego i podał obwód Ziemi. To w Aleksandrii po raz pierwszy przetłumaczono na grekę hebrajską Biblię, to tutaj poeta Sotades z Maronei przekonał się, że wolność artystyczna ma swoje granice, gdy nagryzmolił sprośno-obelżywy wiersz o kazirodczym małżeństwie Ptolemeusza II z siostrą. Utopiono go w morzu w obitej ołowiem skrzyni. Ptolemejska smykałka do intryg ustępowała tylko słabości tej dynastii do przepychu. Jeśli opis pierwszej uroczystości dynastycznej Ptolemeuszów, która odbyła się około roku 280 p.n.e., jest prawdziwy, dziś taka impreza kosztowałaby miliony dolarów. Procesja była orgią muzyki, dymu kadzideł, chmur gołębic, orszaków wielbłądów obładowanych cynamonem, słoni w złotych sandałach, bawołów o pozłacanych rogach. Na jednej z platform jechał pięciometrowy posąg Dionizosa lejącego wino ze złotego pucharu. Z takich wyżyn droga wiedzie już tylko w dół. Gdy w 51 r. p.n.e. na tron wstępowała Kleopatra VII, imperium Ptolemeuszów chyliło się ku upadkowi. Straciło już Cypr, Cyrenajkę i część Syrii. Rzymskie legiony stały już niemal u wrót stolicy. Niemniej mimo suszy, głodu i wiszącej w powietrzu groźby zamieszek Aleksandria w porównaniu z prowincjonalnym Rzymem pozostawała świetną metropolią. Kleopatra zaś zamierzała reanimować imperium nie tyle przeciwstawiając się Rzymianom, ile wchodząc z nimi w układy i stając się użytecznym sprzymierzeńcem dostarczającym statków i zboża. Przypieczętowała sojusz, rodząc rzymskiemu wodzowi Juliuszowi Cezarowi syna Cezariona. Polscy archeolodzy odnaleźli grobowiec urzędnika, który był odpowiedzialny za tajne dokumenty faraona Grób ważnego urzędnika pochodzi sprzed 4 300 lat. Polscy naukowcy odkryli go w egipskiej Sakkarze. Mężczyzna żył w czasach panowania Userkare, jednego z pierwszych faraonów VI dynastii. Nie chcąc, żeby poddani burzyli się przeciwko jej uległości wobec Rzymu, władczyni manifestacyjnie demonstrowała swoje przywiązanie do egipskiej tradycji. Podobno była pierwszym faraonem w dynastii Ptolemeuszów, który nauczył się języka Egipcjan. Wprawdzie praktyką polityczną było, że władcy obcego pochodzenia formalnie czcili miejscowych bogów egipskich, by zdobyć przychylność stanu kapłańskiego, ale w przypadku Ptolemeuszów mamy do czynienia z autentycznym zauroczeniem egipską koncepcją życia pozagrobowego. Produktem tej fascynacji były synkretyczne wierzenia grecko-egipskie, których najważniejszym przejawem był kult Serapisa, będący grecką mutacją egipskiego mitu o Ozyrysie i Izydzie. Według legendy, która jest podwaliną religii Egiptu, Ozyrys został zamordowany przez swego brata Seta, poćwiartowany i rozrzucony po całym kraju. Jego żona i siostra Izyda, korzystając z mocy uzyskanej podstępem od Ra, boga Słońca, wskrzesiła go jednak, dzięki czemu mógł spłodzić z nią syna Horusa. Ten pomścił ojca, zabijając swego wuja Seta. W czasach Kleopatry kult Izydy był już od kilkuset lat rozpowszechniony na całym obszarze śródziemnomorskim. Kleopatra – wzorując się na dawnych królowych – wzmacniała swoją pozycję przez utożsamianie się z wielką Izydą. Otaczano ją kultem jako wcielenie bogini (Marka Antoniusza zaś jako Ozyrysa). Na portretach i posągach przedstawiano jako wielką boginię matkę. Od 37 r. p.n.e. Kleopatra zaczęła realizować swoje ambicje powiększenia państwa. W tym właśnie roku Marek Antoniusz przyznał Egiptowi kilka utraconych przez to państwo terytoriów i ustanowił dzieci Kleopatry ich władcami. Na zorganizowanych w Aleksandrii uroczystościach na cześć zwycięstw Antoniusza nad Armenią w 34 r. p.n.e. Kleopatra wystąpiła w stroju Izydy. Było to zaledwie na cztery lata przed jej samobójstwem i ostatecznym upadkiem Egiptu. Właśnie to silne utożsamianie się Kleopatry z Izydą i podkreślanie, że jej królewska władza to manifestacja siły macierzyństwa, płodności i magii, zwróciło uwagę Kathleen Martinez na Taposiris Magna. Korzystając z opisu Strabona, badaczka naszkicowała mapę ewentualnych pochówków Kleopatry. Wytypowała 21 miejsc związanych z legendą o Izydzie i Ozyrysie. Następnie zwiedziła wszystkie te miejsca, które udało się jej znaleźć. Kleopatra próbował ukryć swój grobowiec? – Do wniosku, że to w Taposiris Magna może się kryć grobowiec Kleopatry, doprowadziła mnie myśl, że jej zgon był aktem rytualnym o głębokim znaczeniu religijnym, przeprowadzonym w uroczysty sposób – mówi Martinez. – Kleopatra wynegocjowała z Oktawianem, że pozwoli jej pogrzebać Marka Antoniusza w Egipcie. Sama chciała być pochowana obok niego, by odtworzyć mit o Izydzie i Ozyrysie. Istotą kultu Ozyrysa jest to, że daje on nieśmiertelność. Po śmierci bogowie mieli pozwolić Kleopatrze na wspólne z Antoniuszem odrodzenie w nowych wcieleniach, w których będą wieść życie wieczne. Zbadawszy kilkanaście świątyń, Kathleen udała się z Aleksandrii nadbrzeżną szosą na zachód, chcąc przestudiować ruiny, które mogłyby potwierdzać jej hipotezę. Powstanie świątyni w Taposiris Magna datowano na czasy panowania Ptolemeusza II, choć istniały przesłanki sugerujące, że mogła być zbudowana wcześniej. Włączenie w nazwę imienia Ozyrysa świadczyło, że miejsce uznawano za święte, jedno z nie mniej niż 14 innych w Egipcie, gdzie według podań pogrzebane były fragmenty ciała boga. Kathleen jechała, mając po prawej stronie Morze Śródziemne, a po lewej jezioro Buhajrat Marjut (Mareotis) i rozmyślała o tym, że być może Kleopatra tuż przed śmiercią podążała tą samą trasą. Taposiris Magna było dobrym miejscem na pochówek, bo jako jedno z niewielu nie zostało jeszcze opanowane przez Rzymian. – Gdy się tam znalazłam, serce zabiło mi mocniej – wspomina badaczka. Spacerując po świątyni, gładziła biało-beżowe wapienne bloki świątynnego muru. To jest to! – myślała. To jest to! W 1935 r. angielski podróżnik Anthony de Cosson nazwał Taposiris Magna „najpiękniejszym starożytnym zabytkiem, jaki przetrwał na północ od piramid”. Zaskakujące jest więc, że tak niewiele wykopalisk tu prowadzono. W 1905 r. uznany włoski archeolog Annibale Evaristo Breccia na pustym, jak się zdawało, dziedzińcu odsłonił fundamenty małej bazyliki koptyjskiej z IV w. n.e. i znalazł ślady rzymskich term. W 1998 r. węgierska ekipa Gyza Vörösa odkryła wewnątrz murów ślady kolumnady, które uznano (błędnie, jak się okazało) za pozostałości świątyni Izydy. Sztuka starożytnego Egiptu – cenne rzeźby, malarstwo i architektura Sztuka starożytnego Egiptu należy do najbardziej charakterystycznych. Jak rozwijała się kultura i sztuka starożytnego Egiptu? Które skarby Nilu warto zobaczyć na własne oczy? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuka-starozytnego-egiptu-cenne-rzezby-malarstwo-i-architektura-fot-fiona-hanson-pa-images-via-getty-images-fa170c9.jpeg" width="938" height="563" alt="Sztuka starożytnego Egiptu - cenne rzeźby, malarstwo i architektura (fot. Fiona Hanson - PA Images via Getty Images)" title="Sztuka starożytnego Egiptu - cenne rzeźby, malarstwo i architektura (fot. Fiona Hanson - PA Images via Getty Images)" /> Gdy Vörös w 2004 r. wydał książkę o wykopaliskach w Taposiris Magna, jasne się stało, że to miejsce było świątynią z czasów ptolemejskich, potem rzymską placówką wojskową, wreszcie kościołem koptyjskim. Ale czy to już wszystko? Zahi Hawass zaczął się zastanawiać, czy popiersie z czarnego granitu wykopane przez Vörösa i uznane przez niego za wizerunek Izydy nie jest przypadkiem przedstawieniem Kleopatry. W październiku 2005 r. rozpoczęły się nowe wykopaliska. Dziś widok z wieży bramnej Taposiris Magna nie różni się od widoku z czasów Kleopatry – jeśli nie zwracać uwagi na szpetny szeregowiec i pas hoteli między szosą nadbrzeżną i białym pasem piaszczystej plaży. Pewnego upalnego dnia w maju 2010 r. spotkaliśmy się przy świątyni z Kathleen Martinez. Ubrana była w bluzkę z długim rękawem, na głowie miała chustkę, a na dłoniach wełniane rękawiczki bez palców. – Nie wiem dlaczego, ale zawsze tu marznę – wyjaśniła. Dwa miesiące wykopalisk, o które prosiła, przedłużyły się do trzech miesięcy, a potem do pięciu lat. Szeregi kolumn ustawione na skalnym podłożu w centrum stanowiska ujawniają zarysy czegoś, co zdaniem Hawassa i Martinez jest świątynią nie Izydy, lecz Ozyrysa. Budowla ma oś wschód-zachód. W północnym narożniku widać nikłe ślady kaplicy Izydy. Na południu znaleziono duży prostokątny wykop. – To było święte jezioro – twierdzi Martinez. Banałem jest twierdzenie, że w Egipcie wystarczy wbić szpadel w ziemię, a wykopie się coś interesującego z odległej przeszłości. Gdy w 2005 r. Kathleen i jej ekipa zaczęli tu wykopaliska, badaczka liczyła nie tyle na odkrycie grobowca Kleopatry, ile znalezieniu dowodów na potwierdzenie hipotezy, że w Taposiris Magna warto tego grobowca szukać. Chciała wykazać, że świątynia należała w owych czasach do najważniejszych sanktuariów poświęconych Ozyrysowi i Izydzie oraz że pod otaczającym ją murem istniały korytarze. Pierwszy rok badań przyniósł odkrycie szybu i kilku podziemnych komór i sztolni. – Zastanowiło nas, po co kopali takie wielkie tunele. Musieli mieć ważny powód – mówi badaczka. Symbole egipskie i ich znaczenie – co zdobiło egipskie świątynie i obeliski? Symbole egipskie towarzyszyły właściwie każdemu etapowi rozwoju cywilizacji nad Nilem. Jakie znamy symbole egipskie? Znaczenie najważniejszych z nich rozszyfrowujemy poniżej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/symbole-egipskie-i-ich-znaczenie-co-zdobilo-egipskie-swiatynie-i-obeliski-fot-universal-history-archive-universal-images-group-via-getty-images-1ffce78.jpeg" width="938" height="651" alt="Symbole egipskie i ich znaczenie - co zdobiło egipskie świątynie i obeliski? (fot. Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)" title="Symbole egipskie i ich znaczenie - co zdobiło egipskie świątynie i obeliski? (fot. Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)" /> W sezonie 2006/2007, zaledwie kilkadziesiąt centymetrów od granicy wykopalisk prowadzonych wcześniej przez Węgrów odkryto znaleziska ponad wszelką wątpliwość datujące świątynię Ozyrysa na czasy panowania Ptolemeusza IV, półtora wieku przed rządami Kleopatry. W ciągu sześciu lat Taposiris Magna stało się jednym z najbardziej aktywnych stanowisk archeologicznych w Egipcie. Znaleziono ponad tysiąc obiektów, w tym 200 o dużym znaczeniu: ceramikę, monety, złotą biżuterię, rozbite głowy posągów (prawdopodobnie zniszczone przez wczesnych chrześcijan). Ważnym odkryciem jest duże cmentarzysko pod murem świątynnym, co wskazywałoby, że poddani monarchy chcieli być chowani w pobliżu szczątków swoich władców. Grób Kleopatry jednak wciąż wymyka się badaczom niczym fatamorgana, a odpowiedź na pytanie, kto jest pochowany w Taposiris Magna, wciąż opiera się na spekulacjach bardziej niż na faktach – Nie ma żadnych przesłanek pozwalających sądzić, że Kleopatra próbowała ukryć swój grobowiec, a nawet że miała taki zamiar – twierdzi Duane Roller, badacz dziejów jej panowania. – Trudno by było ukryć się przed Oktawianem, który przecież kazał ją pochować. Wszystko wskazuje na to, że złożono ją przy jej przodkach. To, że znaleziska z Taposiris Magna są z Kleopatrą związane, nie świadczy o niczym, bo podobnych w różnych miejscach Egiptu jest wiele. – Zgadzam się, że Oktawian znał miejsce i wyraził zgodę na jej pochówek – odpiera zarzut Kathleen. – Ale jestem przekonana, choć to tylko hipoteza, że po zakończeniu mumifikacji zwłok kapłani z Taposiris Magna pochowali Kleopatrę i Marka Antoniusza w innym miejscu, bez zgody Rzymian, w kryjówce pod dziedzińcem świątyni. W ciągu ostatnich stu lat przybyło tylko jedno znalezisko związane bezpośrednio z Kleopatrą: kawałek papirusu z 33 r. p.n.e. zapisany, jak sądzą naukowcy, jej własną ręką, udzielający ulgi podatkowej pewnemu obywatelowi rzymskiemu. Dlatego jeśli grobowiec Kleopatry zostanie kiedykolwiek odkryty, będzie to sensacja na miarę odkopania przez Howarda Cartera grobowca faraona Tutanchamona w 1922 r. Ale czy znalezienie grobowca, nawet z nienaruszoną mumią królowej, pogłębi portret egipskiej władczyni?
Dawniej ślub cywilny poprzedzał ślub kościelny. Obecnie coraz częściej pary młode decydują się tylko na ślub cywilny. Jeszcze przed ustaleniem daty ceremonii, zaczynamy myśleć nad wyborem sukienki. Jak powinna wyglądać idealna sukienka na ślub cywilny? O czym warto pamiętać przed zakupem?
Jakie cechy powinna mieć sukienka na ślub cywilny? Przede wszystkim wybierając sukienkę na ślub cywilny, musimy pamiętać o tym, by tworzyła ona spójną, przemyślaną całość z innymi elementami kreacji. Takie sukienki na ślub cywilny od DAMA Couture na pewno sprawią, że będziesz wyglądać świetnie i doskonale będziesz się czuć we własnym ciele. Dobra sukienka na taką uroczystość to przede wszystkim sukienka spersonalizowana, czyli taka, która daje nam możliwość samodzielnego modyfikowania niektórych jej fragmentów. To właśnie te designerskie smaczki decydują o tym, jaki będzie ogólny odbiór kreacji. Zawsze warto postawić też na producentów, którzy na pierwszym miejscu stawiają na jakość. Należy zwrócić uwagę między innymi na najwyższą jakość materiałów, z jakich powstała taka suknia, bez względu na to, czy jest to typowa sukienka ślubna, czy bliżej jej do sukienki koktajlowej. Jakiej sukienki nie powinno się zakładać na ślub cywilny? Wiele zależy też od tego, jak ubrany jest pan młody. W tym wyjątkowym dniu kreacje pary młodej powinny ze sobą idealnie współgrać. W praktyce oznacza to, że sukienka, która jest zbyt krótka lub po prostu bardzo odważna, może na przykład nie zagrać z eleganckim smokingiem. To kwestia bardzo indywidualna, którą każda para młoda powinna ustalić przed ceremonią: zarówno kościelną, jak i cywilną. Idealna sukienka nie istnieje bez dodatków Nie obejdzie się bez dopasowanych tematycznie (ale i kolorystycznie) butów, jak i biżuterii oraz na przykład fryzury. Wbrew pozorom, już sam kolor włosów oraz ich długość w dużej mierze determinuje to, jaka sukienka będzie dla nas dobrym wyborem. Osoby o jasnych, prostych, krótko obciętych włosach, które zwykle wyglądają bardzo kobieco i delikatnie, nie odnajdą się dobrze w wielkiej, pełnej zdobień sukni. Dla nich raczej są stylowe, zwiewne i proste sukienki. Na te bogato zdobione suknie mogą zdecydować się zwłaszcza panie z długimi, rudymi lub czarnymi włosami. Pamiętajmy też o tym, by sukienkę odpowiednio przełamać biżuterią. Czasem nie wystarczy złoty łańcuszek z serduszkiem. Lepiej sprawdzi się na przykład diadem czy bogato zdobiony naszyjnik. Ważnym elementem jest też dopasowanie sukni do miejsca, gdzie odbywa się ceremonia. Inna sukienka doskonale wkomponuje się w nowoczesne, modernistyczne pomieszczenia, a zupełnie inna lepiej sprawdzi się w starych budynkach z piękną historią, która sięga paruset lat.
W klapkach przez świat. Marka, która pokazała, jak ważne jest dla niej środowisko i planeta.
Australijczyk Michel Maurer zainspirowany, naturą, prostotą oraz wieczną przygodą stworzył markę, która dba o środowisko wykorzystując naturalne materiały. Do swojej produkcji używa recyklingowanej gumy z opon samochodowych, korka oraz 100% plastiku PET z recyklingu. Marka, która swym doświadczeniem zdobywanym podczas podróży i eksploracji, zaprojektowała i wyprodukowała naturalne obuwie, jak sama mówi najprostsze jakie kiedykolwiek stworzono. Klapki i sandały Gumbies są produkowane z zamiłowania do życia na świeżym powietrzu. Chronią stopę, a jednocześnie bardzo dobrze wyglądają. Gumbies to ponadczasowy styl, wolność, a przede wszystkim wygoda. W Gumbisach odnajdzie się każdy podróżnik, bez względu na wiek. Zróżnicowane motywy i kolorystyka ucieszą każdego miłośnika letnich spacerów.
Pierwszy model, jaki powstał, a przy tym najbardziej klasyczny to Islander Flip Flop, również znanymi jako 1000-milowym. Pokochały go miliony ludzi na całym świecie. Klapki Islander dopasowują się stopy. zapewniając komfort nawet w newralgicznych miejscach pomiędzy palcami. Zostały stworzone przy użyciu najbardziej praktycznych, naturalnych i przetworzonych materiałów, takich jak odzyskiwana bawełna, naturalne włókno jutowe oraz recyklingowana guma z opon samochodowych. Model bardziej kobiecy to japonki damskie Gumbies Corker Flip-Flops. Wodoodporny materiał, ponadczasowy, naturalny korek oraz wygodny i miękki pasek zapewnia wygodę i minimalizuje ryzyko otarć. Ergonomicznie wyprofilowana wyściółka z korka zapewnia stabilność, wsparcie oraz uczucie chłodu nawet w upalne dni. Świetnie sprawdzi się podczas letnich spacerów. Do produkcji wykorzystano włókno jutowe, recyklingowaną gumę z opon samochodowych i 100% plastiku PET. Filozofią marki jest 100% produktów naturalnych tych pochodzących z recyklingu, aby każdego dnia dbać o środowisko. Duckbill Flip Flop czyli recyklingowana guma z opon samochodowych oraz 100% plastik PET. Ten nowy model został zaprojektowany z myślą o wodnym środowisku. Wierzchnią warstwę podeszwy wykonano z pianki EVA odpornej na wodę, a paski z przetworzonego plastiku PET. Duckbill przypadną do gustu fanom sportów wodnych. Jeśli surfujesz, supujesz lub po prostu kochasz spędzać czas na plaży ten model jest dla Ciebie. Jak na Eko markę przystało, w nowej kolekcji Gumies pojawiły się również sandały. Nowoczesne GUMBIES SLINGBACK SANDAL to propozycja od Gumbies stworzona dla aktywnych kobiet, które kochają wolność i przygodę. Model wzorowany jest na podeszwie klasyka „Islander” lecz tym razem ze skręconym paskiem na cholewce. Pasek wygląda pięknie, a przy tym jest w pełni funkcjonalny i wygodny. Materiał został wykonany z super miękkiego, elastycznego poliestru. Sandały slingback nie wymagają wiązania, przez co są łatwe do zakładania. Szeroka gama wzorów i kolorów sprawia, że każda modna kobieta znajdzie coś dla siebie tego lata. Każda podróż zaczyna się od pierwszego kroku. Jeśli szukasz kontaktu z naturą, wolności, pasji to zrób ten krok razem z Gumbies. Dbaj o środowisko i dokonuj świadomych wyborów. 100% naturalnych materiałów oraz 100% produktów recyklingowanych. Tylko tak zadbamy o naszą planetę. Dołącz do rodziny Gumbis i ciesz się pełnią życia razem z nami.
„Fake Rich”, czyli jak influencerzy z Szanghaju udają bogaczy na Instagramie
„Fake it till you make it” brzmi jedno z amerykańskich powiedzonek i jak nigdzie indziej doskonałe odzwierciedlenie znajduje w świecie Instagrama. Na nowy poziom wnieśli je influencerzy z Szanghaju, gdzie przed kilkoma dniami ujawniona została nietypowa afera. Okazało się, że „luksusowi instagramerzy” organizują zrzutki na drogie hotele i samochody.
Aferę ujawnił chiński bloger Lizhonger – podaje serwis What’s On WEIBO. Założył fałszywe konto, na którym podszył się pod młodą dziewczynę. Następnie postanowił dołączyć do grupy „Shanghai Female Socialite” na platformie WeChat. A nie było to proste, bo żeby zostać członkiem – czy raczej członkinią –grupy należało najpierw wpłacić „wspisowe” w wysokości 500 juanów (ok. 290 złotych) oraz przedstawić dowód, że jest się w posiadaniu 100 000 juanów oszczędności. Jak przyznał bloger – sfałszowanie takiego „dowodu” nie było trudne. Lizhonger o istnieniu tajnej „luksusowej” grupy dowiedział się od jednego ze swoich czytelników i postanowił sprawdzić, czy zasłyszane plotki są prawdziwe. Przez dwa tygodnie pozostawał na grupie, gromadząc dowody na to, jak działają jej użytkowniczki. Na czacie, który zgodnie z opisem opiera się na trzech filarach – młodości, modzie i pieniądzach – bogate mieszkanki Szanghaju miały wymieniać się nowinkami ze świata mody, zdjęciami z luksusowych zakupów i wiadomościami o bogatych „kawalerach do wzięcia”. Tymczasem – jak odkrył Lizhonger – członkinie grupy w rzeczywistości nie należały do zbyt zamożnych, ale bardzo starały się sprawiać takie wrażenie. Większość rozmów dotyczyła sposobów na to, by wyglądać na bogate. Dziewczyny zrzucały się na wynajem pokoju w luksusowym hotelu, na wypożyczenie samochodu najwyższej klasy, czy nawet na podwieczorek w Ritz. W tym ostatnim przypadku koszty posiłku przeznaczonego dla dwóch osób podzielono na sześć użytkowniczek, a dzięki temu każda z nich mogła zaliczyć luksusową sesję i kilka ujęć zamieścić na Instagramie. Bloger-demaskator zamieścił całość rozmowy na swoim profilu, dzięki czemu ujawnił nawet, że dziewczyny, które jako pierwsze zasiadły do podwieczorku obiecały, że nie skosztują jedzenia, żeby dobrze prezentowało się na kolejnych zdjęciach. Jeszcze więcej chętnych zgłosiło się do wspólnego wynajęcia pokoju w hotelu Ritz. Tu koszt – 3000 juanów – podzielono na 15 osób. Koszt za wynajem pokoju w hotelu Bvlgari Szanghaj został podzielony na 40 osób, a koszt wypożyczenia białego Ferrari na jeden dzień – na 60 osób. Ale nie tylko tak luksusowe dobra trafiały do podziału. Członkinie grupy wymieniały się też – także wypożyczoną – designerską torebką tak, aby każda mogła „zabłysnąć” nią w trakcie randki z ukochanym., a nawet zrzuciły się na używane rajstopy marki Gucci, którymi następnie też się wymieniały. Lizhonger porównał „Shanghai Female Socialite” do serwisu oferującego luksusowe zakupy grupowe. Po tym, jak do sieci wyciekły zapisy rozmów z grupy, zrobiło się o niej bardzo głośno. Z jednej strony użytkowniczki są krytykowane za udawanie i sztuczne nadmuchiwanie swojej popularności, z drugiej – krytykowane są mechanizmy rządzące w sieci, a szczególnie na Instagramie. Tym bardziej, że udawania bogatych okazuje się opłacalne. Zdjęcie w hotelu Ritz lub za kierownicą białego Ferrari – nawet jeśli nie przejechałeś nim nawet 100 metrów – pozwala zgromadzić tysiące polubieni i nowych obserwujących. A liczba followersów ma wymierne przełożenie na zarobki influencera. Im więcej fanów, tym większe stawki za zdjęcie. Firma HopperHQ opublikowała zestawienie najlepiej zarabiających gwiazd Instagrama w 2019 roku. Pierwsze miejsce zajęła Kylie Jenner, którą w momencie tworzenia raportu obserwowało 141 mln użytkowników. Za jeden wpis na swoim profilu Jenner zgarniała 1,266 mln dolarów. Na podium znalazła się także Ariana Grande – 160 mln obserwujących i 996 tys. dolarów za post, oraz Cristiano Ronaldo – 176 mln obserwujących i 975 tys. dolarów za wpis.
Odkrywanie zasłony. Nakrycia głowy kobiet w krajach islamu
Religijny wymóg, ochrona przed męskim spojrzeniem, a może po prostu tradycja.
Nakrycia głowy muzułmańskich kobiet podlegają podobnym zmianom mód jak kolekcje w zachodnich stolicach. Choć dla zachodniego oka panie mogą mieć na głowie zwykłe omotane chusty, one same doskonale wiedzą, która nosi się modnie, a która staroświecko. I aby ukryć włosy, potrafią wydać nieprzyzwoicie duże pieniądze. O różnicach między hidżabem, nikabem, burką a także chimarem, czadorem i abają rozmawiamy z pochodzącą z Egiptu Dalią Nazmi i Syryjczykiem Abdelem Kaderem Mouslehem, pracownikami naukowymi UW. Rodzaje muzułmańskich zasłon HIDŻAB po arabsku oznacza „zasłonę”, „okrycie” i wywodzi się od czasownika „chronić”. Dziś ma dwa znaczenia. Po pierwsze jest to najpopularniejszy i najmniej restrykcyjny sposób zasłonienia włosów przy pozostawieniu odkrytej twarzy. – Zwykle to długi piękny szal, który kobiety zmyślnie owijają wokół włosów. Jak to robią? Proszę mnie nie pytać – uśmiecha się Abdel Kader. (Aby nie pozostawiać czytelników w niewiedzy, prezentujemy jeden z najprostszych i najwygodniejszych wiązań chusty. Przy okazji dziękujemy Amal, studentce arabistyki na UW, za pozowanie w naszej sesji). – Rodzajów hidżabów jest mnóstwo – ciągnie wątek Dalia. – Mody dotyczące ich upięć, frapowań, barw i motywów zmieniają się co sezon i muzułmanki polują na nowinki jak wszystkie kobiety – mówi Dalia. Niedawno modne było łączenie dwóch kontrastujących ze sobą kolorów chust. – Na Bliskim Wschodzie najnowszym hitem mody są „wysokie głowy” – efekt uzyskiwany poprzez zamocowanie na włosach pod chustą czegoś w rodzaju pudełka po jogurcie. Ta moda przyszła znad Zatoki Perskiej – dorzuca. Drugie, szersze znaczenie słowa hidżab to po prostu strój spełniający określone kryteria – ma okrywać całe ciało z wyjątkiem twarzy i dłoni, ma być nieprzezroczysty i niezbyt obcisły. CZADOR to wielki płat czarnego materiału, który przytrzymywany jest rękami lub ustami. Narzucają go na siebie przede wszystkim kobiety w Iranie. CHIMAR to rodzaj kapturka zasłaniającego włosy, szyję, ramiona i tułów do talii. Zazwyczaj kolorowy lub biały. Popularny w Malezji, Indonezji oraz w Afryce Zachod niej. NIKAB przysłania włosy i twarz z wyjątkiem oczu. – Kobiety noszące nikab często stosują bardzo silny makijaż. Malują się węgliście czarną kredką podkreślającą i tak magnetyczne spojrzenie – mówi Dalia. Nikab może być też w wersji z gęstą woalką, którą można zarzucić i ukryć się przed światem zupełnie. Popularny w krajach Zatoki, np. w Katarze czy Kuwejcie. BURKA zasłania kobietę w całości, od stóp do głów, ma tylko małe „okienko” na oczy, a i to zasłonięte siatką. Burka noszona jest przede wszystkim w Afganistanie. Dlaczego muzułmanki zakrywają włosy Wbrew powszechnej opinii w Koranie nie ma dosłownego nakazu zakrywania włosów. Powiedz wierzącym kobietom, żeby spuszczały skromnie swoje spojrzenia i strzegły swojej czystości; i żeby pokazywały jedynie te ozdoby, które są widoczne na zewnątrz; i żeby narzucały zasłony na piersi, i pokazywały swoje ozdoby jedynie swoim mężom lub ojcom, albo ojcom swoich mężów, albo swoim synom lub synom swoich mężów, albo swoim braciom, albo synom braci, lub synom swoich sióstr; lub ich żonom, lub tym, którymi zawładnęły ich prawice; albo swoim służącym spośród mężczyzn, którzy nie są owładnięci pożądaniem cielesnym; albo też chłopcom, którzy nie poznali nagości kobiet (tłum. prof. Józef Bielawski). Ten fragment dokładnie definiuje, komu muzułmanka może ukazywać się bez zasłony. Ale co dokładnie trzeba zakryć? W Koranie mowa o „ozdobach”, a za takie w krajach islamu uchodzą damskie włosy. Niektórzy rozszerzają to pojęcie też na twarz, zwłaszcza piękną. Dokładniejsze wskazówki pojawiają się w hadisach, czyli relacjach z życia proroka Mahometa. Choćby w tym o odwiedzinach jego żony Aiszy przez jej siostrę Asmę. Najwidoczniej nie była właściwie ubrana, bo Mahomet zwrócił jej uwagę: „Asmo, kobieta, kiedy osiągnie dojrzałość, nie powinna mieć odkryte nic ponad to i to”, i wskazał twarz i dłonie. Ale o makijażu nic nie mówił.
Zacierają się granice między płciami, także w modzie. "Kto nosi te spodnie?"
W erze płynności płci, wszystko jest możliwe. W miarę jak binarność męskie/damskie powoli zaczyna upadać, moda również idzie za tym przykładem i robi to co jakiś czas od 1507-1458 r. p.n.e., kiedy to egipska królowa Hatszepsut rządziła Egiptem jako faraon, nosząc męskie insygnia i sztuczną brodę.
Ta wiadomość jest nam przekazywana od urodzenia. Dziewczynki są opatulane w różowy kolor. Chłopcy w niebieski. Dziewczynki noszą spódnice. Chłopcy spodnie. Frazesy z łatwością wypływają z naszych ust. "Jak cię widzą, tak cię piszą" mawiamy. "Kto nosi spodnie", wypowiadamy pytanie oznaczające dominację. "Podstawowym celem kostiumu jest odróżnienie mężczyzn od kobiet" - pisze Alison Lurie w "The Language of Clothes". Zgodnie tradycją, ubiór to karta członkowska płci. W erze płynności płci, wszystko jest możliwe. W miarę jak binarność męskie/damskie powoli zaczyna upadać, moda również idzie za tym przykładem i robi to co jakiś czas od 1507-1458 r. p.n.e., kiedy to egipska królowa Hatszepsut rządziła Egiptem jako faraon, nosząc męskie insygnia i sztuczną brodę. Nie tak dawno z kolei włoski projektant Alessandro Trincone stworzył elegancką sukienkę z falbanami, która tak urzekła rapera Young Thuga, że założył podczas sesji fotograficznej na okładkę swojego albumu z 2016 roku, zatytułowanego "No, My Name is Jeffery". Temat płci i mody staje się szczególnie aktualny w obecnej atmosferze walki o prawa LGBTQIA+ i wpływu mediów społecznościowych na budowanie społeczności i samoidentyfikację. Na wystawie "Gender Bending Fashion" w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie zwiedzający przechodzą przez "stulecie haute couture i mody gotowej do noszenia, która zakwestionowała sztywne, binarne definicje ubioru". (PHOTOGRAPH BY DINA LITOVSKY) W ramach wystawy "Gender Bending Fashion", trwającej od 21 marca do 25 sierpnia, Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie badało związek pomiędzy modą a płcią. Jest to pierwszy raz, kiedy duże muzeum zajmuje się tym tematem (suknia stworzona przez Trincone jest jednym z wystawianych kostiumów). Cathy Newman rozmawiała z kuratorką wystawy, Michelle Finamore, z działu muzeum zajmującego się tekstyliami i sztukami mody. Wspomniana granica rozgraniczająca ubiór ze względu na płeć zatarła się. Jak donosi gazeta "The Wall Street Journal", sklep Target usunął etykiety dotyczące płci z oznaczeń sklepowych. Chłopcy i dziewczyny przeglądają wzajemnie swoje szafy. Porozmawiajmy więc o społecznym duchu czasu, który doprowadził do powstania tej wystawy. Początkowo obserwowałam, co dzieje się ze współczesną odzieżą męską, ale potem zdałam sobie sprawę, że ma miejsce coś rewolucyjnego. Trzeba było spojrzeć na pełniejszy obraz. Projektanci reagują na ten moment. Odpowiadają na ulicę, na Millenialsów i Pokolenie Z... a więc reagują na nową energię wypływającą z odmiennego sposobu wyrażania płci poprzez ubrania i braku zgody na zaszufladkowanie do konkretnej płci. Widzimy to stapianie i zacieranie często w momentach młodzieńczej rebelii, jak w latach 20., 60., 70. ubiegłego wieku i teraz. Po lewej: Nowy eksponat honoruje wczesnych trendsetterów, którzy zakwestionowali status quo w modzie, takich jak Marlene Dietrich, David Bowie, Jimi Hendrix i Young Thug. Po prawej: Jeden z gości bierze udział w podglądzie wystawy w Muzeum Sztuk Pięknych.(PHOTOGRAPH BY DINA LITOVSKY) Zacznijmy od przysłowiowego pytania: "Kto nosi te spodnie?" Zdarzało się już w naszej historii, że kobiety próbowały nosić spodnie i poniosły porażkę lub nie były w stanie zmienić tego paradygmatu. W 1851 roku działaczka na rzecz praw kobiet Amelia Bloomer (która propagowała noszenie spodni dla kobiet inspirowanych strojem tureckim i stąd też nazwa tego typu spodni "bloomers") próbowała zaproponować bardziej sensowny strój dla kobiet i nie udało jej się to. Kiedy kobiety zaczęły jeździć na rowerze, grać w tenisa i golfa, stroje przeznaczone do tych sportów wpłynęły na akceptowalność spodni. Dr Mary Edwards Walker, chirurg podczas wojny secesyjnej, nosiła spodnie pomimo tego, że była ośmiokrotnie aresztowana za "nieodpowiedni ubiór". W 1993 roku, Carol Moseley-Braun (jak również Barbara Mikulski) nosiła spodnie na mównicy w Senacie. "Dopóki nie przeszłam przez drzwi, nie miałem pojęcia, że istnieje ta niepisana zasada" - powiedział Moseley-Braun. A teraz możemy podziwiać biały kostium Hillary Clinton, który jest symbolem politycznym. Ta niepisana zasada przetrwała. W 1968 roku nowojorska socjalistka Nan Kempner pojawiła się w Le Cirque w spodniach. Kiedy odmówiono jej wstępu, zdjęła spodnie i nosiła swoją długą marynarkę jako sukienkę mini. Na początku lat 80-tych ubiegłego wieku, kiedy zaczynałam pracę w National Geographic, spódnica i pończochy były wymogiem etykiety. Niedawno podeszła do mnie jakaś kobieta i powiedziała: "Pracowałam na Wall Street w latach 90-tych i nosiło się tam tylko sukienki i spódnice". Niektórzy sędziowie wciąż nie pozwalają kobietom adwokatkom nosić spodni na sali sądowej. Wystawa koncentruje się na modzie współczesnej z XX i XXI wieku (na takich projektantach jak między innymi Rei Kawakubo, Ikiré Jones i Freddie Burretti, który ubierał Davida Bowiego w jego epoce Ziggy'ego Stardusta), ale uwzględnia także kontekst historyczny. Przykładem może być cylinder i frak, które Marlene Dietrich nosiła w filmie "Maroko" z 1930 roku. Sukienka z kolekcji "Annodami" Alessandro Trincone na sezon wiosna/lato 2017 znalazła się na okładce albumu Young Thuga z 2016, zatytułowanego "No, My Name is Jeffery". (PHOTOGRAPH BY DINA LITOVSKY) Reżyser Josef von Sternberg musiał walczyć ze studiem o to, by Dietrich mogła zagrać w takim właśnie stroju. Studio uznawało taki pomysł za zbyt radykalny. Marlena Dietrich nie była jednak pierwszą, która odważyła się na to w filmie. Jest wiele gwiazd niemego kina, które nosiły taki sam strój w latach nastoletnich i po dwudziestce, kiedy przeciętne kobiece ciało przybierało bardziej chłopięcą sylwetkę i krótko przystrzyżone włosy. Motorem tego było młodsze pokolenie, rzucające wyzwanie konwenansom oraz kobiety, które weszły na rynek pracy, uzyskując prawo do głosowania. Jest to związane ze zmianami społecznymi i kulturowymi. W stroju Marleny Dietrich pojawia się erotyczny ładunek. Czyż Calvin Klein nie powiedział: "Jest coś niesamowicie seksownego w kobiecie noszącej T-shirt i bieliznę swojego chłopaka"? To trochę transgresywne - ubieranie się w garnitur jak mężczyzna. Ale on jest dopasowany do jej figury, a ona nadal ma ułożone włosy i makijaż. Było to tego typu połączenie, które stało się wyjątkowo seksowne. Widzowie mają okazję wcześniej zapoznać się z wystawą, która honoruje projektantów i influencerów, którzy zakwestionowali status quo. (PHOTOGRAPH BY DINA LITOVSKY) Mężczyźni nosili obcasy w XVIII wieku. Teraz nie robią już tego tak często. Elizabeth Semmelhack, historyk obuwia, sugeruje, że ze względu na implikacje dominacji, można by zapytać, dlaczego mężczyźni nie noszą obcasów częściej? To prawda. Ale przecież projektant Rad Hourani tworzy takie same buty na wysokich obcasach dla mężczyzn i kobiet. Wiele lat temu widziałem występ komika Eddiego Izzarda. Wchodzi na scenę w jeansach, makijażu i na obcasach. Jeden z moich ulubionych cytatów należy do niego. Przeprowadzający z nim wywiad dziennikarz zapytał: "Eddie, dlaczego nosisz kobiecy strój?". Na co on odpowiedział: "To nie jest kobiecy strój. To jest mój strój". Myślę, że na otwarciu wystawy można było zobaczyć wielu mężczyzn na obcasach. Na osi czasu wystawy pojawiła się również postać Joanny d'Arc. Jej męski ubiór był kontrowersyjny i przyczynił się do jej skazania za herezję oraz do jej egzekucji w 1431 roku. "W damskim stroju naruszono wiele moich praw" - powiedziała na swoim procesie. Kiedy to zobaczyłam, spojrzałam na jej ubranie z zupełnie innej perspektywy. Oczywistym było to, że męski ubiór stanowił dla niej lepszą ochronę. Aktor Billy Porter wziął udział w ceremonii rozdania nagród Akademii Filmowej w 2019 roku w stroju Christiana Siriano. "Moim celem jest to, by być chodzącym dziełem sztuki politycznej za każdym razem, gdy gdzieś się pojawiam" - napisał w Vogue. (PHOTO BY DAN MACMEDAN/GETTY IMAGES) Przeskakujemy do lutego 2019 roku i do Billy'ego Portera w jego smokingu-sukni na czerwonym dywanie podczas rozdania nagród Akademii Filmowej. "Jego tors wyglądał, jakby palił cygaro i popijał brandy... spódnica, gotowa na gotycką koronację z epoki wiktoriańskiej" - relacjonował New Yorker. Kreację tą zaprojektował Christian Siriano, który stworzył także strój Janelle Monáe, będący częścią wystawy. Porter jest aktorem, który stara się przekraczać kolejne granice poprzez ubiór. "Moim celem jest to, by być chodzącym dziełem sztuki politycznej za każdym razem, gdy gdzieś się pojawiam" - napisał w Vogue'u. "By rzucić wyzwanie oczekiwaniom. Czym jest męskość? Co to znaczy". To dla mnie fascynujące, że jest to, że wydarzenie to jest tak szeroko komentowane. Można by pomyśleć, że jesteśmy ponad to... ale nie jesteśmy, bo istnieje coś niezwykle głęboko zakorzenionego w odniesieniu do mężczyzny w spódnicy. Historia kobiet w spodniach jest dłuższa niż mężczyzn w spódnicach. Ciekawie będzie zobaczyć, gdzie znajdziemy się za dziesięć lat. Jakie ubrania naginające konwencje płci wiszą w twojej szafie? Mam mnóstwo szytych na miarę garniturów. W muzeum pojawił się tymczasowy sklepik z Phluid Project. Jest to jeden z pierwszych sklepów stacjonarnych, który sprzedaje ubrania określane jako neutralne płciowo. Kiedy pojechałam z nimi porozmawiać w Nowym Jorku, kupiłam koszulkę z napisem "gender bender" (określenie w języku angielskim na osobę aktywnie przeciwstawiającą się tradycyjnym rolom płci) i długą, wyszywaną cekinami spódnicę unisex. Próbowałam nakłonić mojego męża do tego, aby założył tę spódnicę na otwarcie wystawy. Adam Tessier, szef działu interpretacji w muzeum, mówi, że większość wystaw reprezentuje koniec konwersacji. Sugeruje, że ta wystawa będzie początkiem jednej z nich. Czy istnieją jakieś przesłanki, że tak się właśnie stanie? Mam kolegę, który przyprowadził młodego członka społeczności LBGTQ za kulisy wystawy w wczesnym etapie jej tworzenia. "Wiesz, czuję jakby w końcu mnie zauważono" - powiedział. Źródło: NationalGeographic.com: Gender-bending fashion rewrites the rules of who wears what
Pił sobie człowiek. Jak alkohol przez wieki kształtował naszą kulturę [REPORTAŻ]
Alkohol to coś znacznie więcej niż odurzająca używka. Od tysiącleci kształtował naszą kulturę, wpływał na rozwój języka, religii i sztuki.
Ktokolwiek w Niemczech chciałby sztuką warzenia piwa zająć się poważnie, wcześniej czy później trafi do Martina Zarnkowa. Uczniowie tłumnie odwiedzają jego wydział na Uniwersytecie Technicznym w Monachium, bo to jedno z niewielu miejsc, gdzie z browarnictwa można uzyskać stopień naukowy. Zjawiają się tu też najwięksi znawcy piwowarskiego fachu, by przy piwnym guru odkryć przyczynę felernego smaku któregoś ze swoich wyrobów bądź kupić jeden z tysięcy szczepów drożdży Martina. Laboratorium Zarnkowa, niczym cyfrowa twierdza strzeżona systemem kodowanych zamków, skrywa rzędy wyszukanej aparatury chemicznej i urządzeń do analizy genów. Ale dziś żadne z nich nie jest w użyciu. Mistrza nie ma. Zamiast w laboratorium Zarnkow pochyla się nad patelnią w pracowniczej kuchni i przewraca na drugą stronę coś, co wyglądem przypomina zbożowe ciasteczka. Tak naprawdę zrobione są ze słodu – skiełkowanych i wysuszonych ziaren jęczmienia połączonych z mąką pszenną i zaczynem. – Robię właśnie piwo… według sumeryjskiej receptury sprzed 4 tys. lat – oznajmia. Zarnkow, który swoją karierę rozpoczął na praktyce w browarze, jest też wybitnym historykiem złocistego trunku. Jego wygląd – siwiejąca broda, rumiane policzki, gromki głos i wydatny brzuch napierający na guziki kraciastej koszulki – sprawiają, że w tej roli jest jeszcze bardziej autentyczny. Dać mu brązowy habit, a niczym nie różniłby się od średniowiecznego mnicha strzegącego piwnego arsenału opactwa. A gdy już mowa o opactwach – sąsiadem pracowni Zarnkowa jest Weihenstephan, najstarszy na świecie nieprzerwanie działający browar, założony przez benedyktynów w 1040 r. Nie trzeba być stałym bywalcem Oktoberfestu, żeby wiedzieć, że Niemcy od zawsze kochali swe piwne wyroby. Podobnie zresztą jak kiełbasę. Francuzi z kolei gustowali w winie, którego produkcję rozpoczęli tak naprawdę dopiero pod okupacją starożytnych Rzymian. Oprócz wina, jak wiadomo, do dziś mają słabość do serów. Przez długi czas większość historyków i archeologów nie traktowała procentowych trunków zbyt poważnie. Alkohol był dla nich zaledwie częścią pożywienia minionych pokoleń. Według wielu badaczy wyskokowe napoje były raczej produktem ubocznym codziennego funkcjonowania cywilizacji i nie odgrywały w nim zasadniczego znaczenia. Internetowa strona Federacji Niemieckich Piwowarów podaje nawet, że piwo prawdopodobnie powstało jako pochodna procesu wypieku chleba. A zaczęto o nim rozprawiać dopiero wtedy, gdy sztuka piwna trafiła za mury średniowiecznych opactw takich jak Weihenstephan. Zarnkow na czele innych badaczy od kilku dekad przeczy tej tezie. Wykazali oni, że wbrew dotychczasowym opiniom alkohol był jednym z najpowszechniejszych i najchętniej używanych substancji w historii, a nawet prehistorii. Że ludzie przyswajali go na długo wcześniej, nim wynaleźli pismo. Sumeryjskie piwo sprzed 4 tys. lat, które warzy Zarnkow, to młodzieniaszek. Według ostatnich badań Chińczycy wytwarzali wino z ryżu, miodu i owoców już 9 tys. lat temu. W górach Kaukazu na terenie współczesnej Gruzji i w Zagros w Iranie winogrona były jednym z pierwszych owoców, które ludzie nauczyli się sadzić, a wino powstało tam już 7,4 tys. lat temu. Na całym świecie mnożą się dowody, że alkohol tworzono z różnych owoców natury już od zarania cywilizacji. Patrick McGovern, archeolog biomolekularny z University of Pennsylvania badający rytuały epoki kamienia, przekonuje, że odurzające własności alkoholu rozbudzały kreatywność pierwszych ludzi i miały znaczący wpływ na rozwój języka, sztuki i religii. Patrząc na wielkie przełomy w historii ludzkości – od rolnictwa począwszy, a skończywszy na piśmie – wszędzie widoczny jest związek ludzi z alkoholem. – Istnieje wiele dowodów na całym świecie, że procentowe napoje odegrały niezwykłą rolę w kulturze – przekonuje McGovern. – Jeszcze 30 lat temu nie mieliśmy tej świadomości. Picie jest tak integralną częścią człowieczeństwa, że nasz gatunek mógłby zwać się Homo imbibens (łac. bibere, pić) – śmieje się McGovern. Zarnkow dziś wraca z uczniami do alkoholowych korzeni. Zaczyn w jęczmiennych ciasteczkach zawiera drożdże i to one odpowiedzialne są za dalsze reakcje. Gdy powierzchnia placuszków robi się brązowa, a środek pozostaje miękki, Zarnkow niesie tacę do sali wykładowej na piętrze. Tam na oczach studentów umieszcza ciastka w słoju. Nim go przykryje, dosypie garstkę jęczmiennego słodu i za przykładem starożytnych Sumerów doda odrobinę zmielonej pszenicy płaskurki. Następnie zaleje trzema litrami kranówki, zmiesza, a oczom studentów ukaże się ostateczny efekt eksperymentów profesora: jednolita, plastyczna żółta maź przypominająca ciasto na chleb. Wygląda zdecydowanie nieapetycznie. Ale jutro powstanie z tego prymitywne piwo, jakie ludzie spożywali 5 tys. lat temu. – Wystarczy wymieszać trzy składniki z wodą i to wszystko – tłumaczy McGovern. – Tak naprawdę współczesne warzelnie nie odkrywają niczego nowego. Tymczasem z browaru obok przez otwarte okna do sali napływa mocny aromat słodu. Ten prosty, przyjemny zapach sprawia, że chciałoby się zatrzymać, wziąć głęboki oddech i rozsiąść się w najbliższym ogródku piwnym. Zeszliśmy z drzew… na drinka Opowieść o miłości ludzi do trunków sięga czasów sprzed epoki początków rolnictwa, a nawet wyprzedza narodziny człowieka. Aktywny składnik wspólny dla wszystkich napojów alkoholowych wytwarzany jest przez drożdże. Te mikroskopijne jednokomórkowe grzyby żyją na podłożach zawierających cukier i produkują z niego dwutlenek węgla i etanol – czysty alkohol pitny. To forma procesu fermentacji. Większość współczesnych twórców piwa, wina czy sake wykorzystuje hodowlane szczepy drożdży zwane Saccharomyces (powszechniejsza nazwa to cerevisiae, od łacińskiego słowa „piwny”). Ale gatunków drożdży jest wiele i są wszechobecne – fermentowały już 120 mln lat temu, kiedy to na ziemi pojawiły się pierwsze owoce. Z naszego, ludzkiego punktu widzenia etanol jest kuszącą substancją – sprawia, że czujemy się dobrze. Powoduje uwalnianie się w mózgu serotoniny, dopaminy i endorfin, czyli substancji chemicznych, które czynią człowieka szczęśliwym i bardziej spokojnym. Dla naszych roślinożernych praojców etanol obecny w gnijących owocach miał jeszcze inne, bardziej przydatne zalety. Po pierwsze jego mocny, wyraźny zapach umożliwiał sprawne zlokalizowanie pożywienia. Szybko się trawił i, co ważniejsze w tamtych czasach, powodował szybkie wchłonięcie jedzenia i przyswojenie kalorii. Ostatecznie dzięki swoim bakteriobójczym właściwościom odstraszał drobnoustroje i utrzymywał w zdrowiu naczelne. Słabość do procentowych napojów jest więc ewolucyjnym prezentem, który być może odziedziczyliśmy w genach. – Nasi człekokształtni przodkowie któregoś razu spróbowali sfermentowanych owoców i od tego wszystko się zaczęło – mówi Nathaniel Dominy, antropolog z Dartmouth College. Robert Dudley, fizjolog z University of California, jest z kolei pomysłodawcą hipotezy o „pijanej małpie”. Według niej naczelne zeszły z drzew, by znaleźć nowe źródło pokarmu. – Wyczuwając zapach alkoholu i lokalizując pożywienie szybciej, zyskały więcej kalorii i przewagę nad konkurencją – wyjaśnia Dudley. Najedzone osobniki miały też więcej siły na reprodukcję. Gdy doda się do tego przyjemne uczucie sytości, nie dziwi, że nowy model życia szybko się przyjął. – Pijana małpa mogłaby być łatwym łupem dla drapieżników – przyznaje Dudley. Ale wbrew obiegowym anegdotom w nauce nie ma za wiele przykładów, by dzikie zwierzęta kiedykolwiek spożyły tyle sfermentowanych owoców, że zachowywały się jak pijane. Przyjemna ekscytacja i szum w głowie – być może, bowiem jest to charakterystyczny objaw spożycia alkoholu w świecie ludzi, więc prawdopodobnie również w świecie człekokształtnych małp. Odpowiadać może za to krytyczna mutacja genów u ostatniego wspólnego przodka, jakiego mamy z pradawnymi małpami zasiedlającymi tereny Afryki. Według genetyków wystąpiła przynajmniej 10 mln lat temu. Dzięki mutacji genu ADH4 powstał enzym umożliwiający trawienie etanolu w tempie 40 razy szybszym niż wcześniej. Jak twierdzi biolog Steven Benner, współautor badania, nowy ulepszony enzym umożliwił naszym przodkom pałaszowanie w lesie alkoholowego poszycia bez konsekwencji wymiotów. – Można by zatem rzec, że z drzew zeszliśmy na drinka – śmieje się Benner. Picie na umór przyszło później – gdy wymyśliliśmy, jak alkohol produkować w większych ilościach. Zajęliśmy się uprawą, by… pić Spieczony słońcem płaskowyż w południowo-wschodniej Turcji przy granicy z Syrią. Archeolodzy badają kolejne przełomowe odkrycia ludzkiej prehistorii, a z nimi rodzą się pytania: Jaką rolę alkohol odegrał w rewolucji neolitycznej? Czy to piwo pomogło przekonać zbieraczy i łowców epoki kamienia, by porzucili koczownicze zwyczaje, ustatkowali się i zajęli się produkcją żywności? Göbekli Tepe, prehistoryczne miejsce kultu, wypełniają tajemnicze filary w kształcie litery T, obok nich owalne i prostokątne struktury z kamienia. Miejsce to liczy sobie 11,6 tys. lat i uznawane jest za najstarsze sanktuarium na świecie. Odkąd odkryto je dwie dekady temu, teoria, iż ludzie osiedlili się i zajęli rolnictwem, nim zaczęli praktykować religię, została poddana krytyce. Archeologowie badający Göbekli Tepe doszli do wniosku, że było dokładnie na odwrót. Plemiona prowadzące zbieracko-łowiecki tryb życia przybywały tu na ceremonie religijne, a z czasem osiedliły się w pobliżu, by móc regularnie oddawać się nabożeństwom. W obrębie murów świątyni odkryto sześć kamiennych koryt. Największe mogło pomieścić 160 l płynu. Archeolodzy sugerują, że były używane do warzenia prostego piwa z dzikich traw. Podczas analiz osadu ze środka naczyń Zarnkow odkrył ślady szczawianów – kruchych białawych substancji chemicznych powstałych po połączeniu wody z ziarnem. Jedno z naczyń zawierało kość barkową dzikiego osła; jej kształt i wielkość idealnie wprost nadawały się do mieszania spienionego i fermentującego wywaru ziaren z wodą. Wzgórza wokół Göbekli Tepe usłane były setkami szkieletów zwierzęcych, głównie gazeli, i pociętymi jakby na grilla kawałkami kości turów, prehistorycznych kuzynów krowy. Można więc wywnioskować, że obszary te niejednokrotnie służyły jako miejsca biesiad, które przyciągały do siebie koczujących zbieraczy i łowców. Spożycie alkoholu mogło pełnić funkcję ceremonialną. Było sposobem na wprowadzenie się w stan odmiennej świadomości, dzięki któremu nawiązywało się kontakt z duchami. Ale w Göbekli Tepe odkryto jeszcze inną ciekawostkę. Wygląda na to że, organizatorzy biesiad rozdawali grillowane mięsa zwierza i alkoholowe napitki… w nagrodę. Gospodarze, nim goście siedli do uczty, prosili ich, by najpierw pomogli reszcie podnosić do góry olbrzymie filary (ważące nawet 16 ton), które tak licznie wypełniają dzisiejsze ruiny. I tak naprawdę schemat ten powielany jest do dziś. – Za przysługę w podzięce wciąż komuś kupujemy zgrzewkę piw – mówi Jens Notroff z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego. Teoria głosząca, że w Göbekli Tepe alkohol był formą zapłaty za pomoc, liczy sobie 50 lat. Podobnie jak pogląd, że to piwo bardziej niż chleb zainspirowało naszych przodków do osiedlenia się i uprawy zbóż. Zbiór dzikich traw, z których warzono piwo i częstowano gości, mógł się okazać niewystarczający. Narodziła się więc potrzeba, by mieć stałe i pewne zapasy. To ona popchnęła ludzi najpierw do sadzenia traw, a z czasem wyhodowania z nich wydajnych zbóż, takich jak jęczmień, pszenica i inne znane obecnie gatunki. Pierwsze ślady udomowionych roślin wskazują, że była to pszenica samopsza znaleziona zaledwie 40 km od stanowiska Göbekli Tepe. Zbieżność tych faktów jest dla niektórych sugestywna. Ale bezpośrednich dowodów nie ma. I tak jak Zarnkow przyznaje, że szczawiany w korytach tureckiej świątyni świadczą o obecności ziarna, tak nie może być pewien, czy nasiona poddano fermentacji. Możliwe, że z ziaren nie powstawało piwo, lecz kasza, którą karmiono pracowników. Patrick McGovern, choć dopuszcza niepewność teorii, mocno popiera tezę, iż to piwo pojawiło się na świecie wcześniej niż chleb. W 2004 r. opublikował pracę, w której opisuje znalezienie śladów napoju wykonanego z ryżu, owoców głogu, miodu i dzikich winogron w Jiahu w Chinach zaledwie kilka tysięcy lat później niż cywilizacja Göbekli Tepe. Mieszkańcy wspomnianego obszaru rolnictwem zajęli się całkiem niedawno. Umieli za to przyrządzać wyszukane drinki – piwo, wino czy miód pitny. Potwierdza to kombinacja odkrytych składników, a także obecność kwasu winowego. To pierwsze ślady tak różnorodnej produkcji alkoholu na świecie. – Udomowienie roślin nastąpiło z chęci dostępu do niekończących się zasobów alkoholowych napojów – twierdzi McGovern. – Oczywiście, były też inne czynniki kształtujące przemiany na świecie, ale alkohol odegrał w nich znaczącą rolę. Piliśmy dla… zdrowotności Napoje alkoholowe, tak jak rolnictwo, rodziły się niezależnie, w różnym czasie i na różnych kontynentach (prócz Antarktydy). Przez tysiąclecia prawie każdą roślinę z domieszką cukru lub skrobi próbowano wykorzystać w procesie fermentacji. Agawy i jabłka, sok z brzozy i banany, kakao i maniok, kukurydza i kaktus, ryż, słodkie ziemniaki, brzoskwinie, ananasy, dynie, persymony i dzikie winogrona – wszystko testowano, by móc się napić. Plemiona koczowników z Azji Środkowej na stepie nie miały ani owoców, ani zboża, fermentacji poddawały więc mleko swych koni. W rezultacie powstawał kumys – mleczny napój alkoholowy o mocy słabego piwa. Alkohol wprawiał w euforię, łączył ze światem duchów. Ale miał coś jeszcze, co pomogło mu podbić starożytny świat. Oferował zdrowie. Ludzie pili procentowe trunki dla tych samych powodów, z jakich człekokształtni gustowali w sfermentowanych owocach: bo czuli się po nich dobrze. Najważniejszą zaletą etanolu była jego zdolność odkażania. W złych warunkach higienicznych, jakie towarzyszyły pradawnym osadnikom, sfermentowane napoje były po prostu bezpieczniejsze od „czystej” wody. Co więcej, podczas fermentacji cukru drożdże uwalniały nie tylko etanol, ale też wiele składników odżywczych – witaminę B, kwas foliowy, niacynę, tiaminę, ryboflawinę. Substancji tych było zacznie więcej w starożytnych browarach aniżeli w naszych nowoczesnych warzelniach oferujących przefiltrowane i pasteryzowane napoje. Na Bliskim Wschodzie piwo uchodziło za drogocenny napój zapewniający niezbędne kalorie, nawilżenie oraz podstawowe witaminy. W Tall Bazi, w północnej Syrii, niemieckie wykopaliska odkryły kompleks 70 chat wzniesionych przy Eufracie, które porzucono w chwili nagłego pożaru prawie 3400 lat temu. Katastrofa okazała się zbawienna dla archeologów. Płomienie zmusiły mieszkańców Tall Bazi do ucieczki w środku ich powszednich czynności, takich jak gotowanie czy jedzenie. Dzięki temu codzienne życie Tall Bazi na zawsze utrwaliło się w historii. W każdym z domów, tuż przy frontowych drzwiach na ziemi, koparki natknęły się na 200-litrowe gliniane dzbany umieszczone w ziemi. Analiza chemiczna dokonana przez Zarnkowa ujawniła w nich obecność jęczmienia i szczawianów. Ostateczne badania potwierdziły, że w każdym z domów mieściła się prehistoryczna warzelnia. W roku 3150 p.n.e., czyli na długo wcześniej, nim ogień strawił Tall Bazi, starożytni Egipcjanie domowe gorzelnie przekształcili w przemysł. Ich rozbudowane browary zasilały siły robotników pracujących przy budowie piramid w Gizie. Piwo było tak pożądanym towarem w Egipcie, że królewskim dostojnikom do grobowców wkładano miniaturowe naczynia do warzenia złocistego trunku, by mogli ulżyć pragnieniu po długiej podróży w zaświaty. W Babilonie jęczmienny napój doczekał się tylu zwolenników, że już w 500 r. p.n.e. tworzono dziesiątki jego odmian, w tym czerwone, ciemne i jasne piwo. Pośrednio odżywczym składnikom tego procentowego napoju zawdzięczamy wprowadzenie pisma i budowę pierwszych dużych miast dorzecza Tygrysu i Eufratu. Adelheid Otto, archeolożka z Uniwersytetu Ludwika Maksymiliana w Monachium, która współprowadziła wykopaliska w Tall Bazi, uważa, że substancje odżywcze uzyskiwane podczas fermentacji podstawowych zbóż sprawiły, że mezopotamskie cywilizacje przetrwały. Zwłaszcza dzięki diecie bogatej w witaminy, co w tamtejszych czasach było rzadkością. – Jedli mało zróżnicowane produkty – wyłącznie chleb, jęczmień i sporadycznie mięso – wyjaśnia archeolożka. – Pijąc piwo, otrzymywali wszelkie substancje niezbędne do rozwoju organizmu. Jestem przekonana, że to dzięki temu narodziły się największe kultury starożytnego Bliskiego Wschodu – przekonuje Otto. O jeden krok za daleko Jest też druga strona tej opowieści. Gdy starożytni nauczyli się już produkować wyskokowe trunki, szybko odkryli, że można spożywać je w nadmiarze. Nim celtyccy przodkowie Francuzów stworzyli pierwsze winiarnie, alkohol importowali od Greków, Etrusków i Rzymian. Na stanowisku archeologicznym Corent, w centralnej Francji, 5O ludzi pod kierunkiem szwajcarskiego naukowca Matthieu Poux odkopuje fundamenty celtyckiej osady będącej stolicą regionu. W I i II w. p.n.e. zamieszkiwało ją 10 tys. ludzi. Mieli wszystko – targowisko, świątynie, gospody i teatr. Do szczęścia brakowało im tylko napitku. – Alkohol odgrywał istotną rolę w życiu miasteczka – wyjaśnia Poux. – Był symbolem statusu, spoiwem łączącym ludzi, stałym elementem biesiad i ceremonii, ale też czynnikiem wzmacniającym pieniactwo czy przemoc. Niespełna 100 lat przed najazdem Juliusza Cezara, w roku 140 p.n.e., ulice Corentu wręcz spływały winem. Dowodem na to jest korytarz rozgniecionych amfor i dzbanów, których skorupy chrzęszczą pod nogami, gdy przemierza się ulice odkopanego miasta. Archeologowie zebrali już 50 ton popękanych naczyń. – 10 razy więcej znajduje się wciąż na wzgórzu nieopodal miasta – mówi Poux i pochyla się, sięgając po kawałek czerwonej gliny zdobiony drobinkami czarnej lawy wulkanicznej. – Znalezione tu naczynia sprowadzano z Włoch. Wiem, że obsydian, którym je udekorowano, pochodzi z rejonów Wezuwiusza – wyjaśnia Poux. Rzymscy winiarze, których klienci w centrum imperium gustowali w białych odmianach trunku, rynek Galów zasilali winami czerwonymi. Wytwarzane na rozległych plantacjach alkohole nalewano do ogromnych amfor. Te (w ilości do 10 tys. sztuk) ładowano na statki, które transportowały trunki przez Morze Śródziemne. Następnie wino przenoszono na barki, rozwożące je rzekami na północ. Nim ładunek zawitał do portu Corent, jego cena rosła stukrotnie. Jak podają źródła, spragnieni Celtowie za jeden słój napoju skłonni byli oddać nawet niewolnika. Wino było istotną częścią lokalnych rytuałów. Sama obecność trunku na stole wzmacniała status plemiennych przywódców, ale sprawiała też, że ceremonia nierzadko przemieniała się w pijacką burdę. – Uroczystości były pompatyczne i wzniosłe, ale też brutalne. Pełne ofiar, pojedynków, które co i rusz wybuchały nad kielichem i talerzem mięsiwa – opowiada Poux. – Zwłaszcza przed bitwami woje tankowali na umór. Amfory, które zamiast otwierać, ścinano mieczami i wyrzucano na ulice, były dowodem bogactwa, prosperity i potęgi miasta – tłumaczy Poux. Archeolodzy obliczyli, że mieszkańcy Corentu na przełomie stulecia przepili jakieś 50–100 tys. dzbanów wina, co daje 28 tys. butelek czerwonego trunku rocznie. – Wino początkowo było napojem elit. Przeciętni obywatele musieli zadowolić się piwem i pitnym miodem – wyjaśnia Poux. Według dzisiejszych standardów liczby te nie robią wrażenia, bo współczesny świat jest wprost skąpany w alkoholu. Od czasów udoskonalenia metod destylacji w średniowieczu spożywamy coraz więcej trunków w stężonej postaci. Przyjmuje się, że na świecie każdy człowiek powyżej 15 lat średnio sięga po drinka raz dziennie, a nawet dwa, biorąc pod uwagę fakt, że połowa ziemskiej populacji nie pije w ogóle. W USA, według danych Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, aż 88 tys. obywateli umiera z powodu nadużywania alkoholu. W Polsce – 10 tys. Miliony lat temu, gdy jedzenie było trudne do zdobycia, słabość do etanolu i przyjemne bodźce w mózgu towarzyszące odkryciu sfermentowanego pożywienia zapewniły naszym przodkom przeżycie i przewagę nad innym gatunkami. Dzisiaj jednak to genetyczne dziedzictwo i neurochemiczne procesy przekazane przez naczelnych praojców leżą u źródeł naszego nałogowego picia – mówi fizjolog Robert Dudley, którego ojciec był alkoholikiem. Z biegiem czasu odurzająca moc etanolu stawała się przedmiotem coraz większej troski, a czasem ostrego zakazu. – Obserwując historię, większość społeczeństw podczas spożywania alkoholowych napojów starała się zachować zdrowy rozsądek i równowagę. W imię zasady: „Pozwól ludziom pić boski napój, ale nie daj im się upić” – pisał Rod Phillips, autor książki Historia alkoholu. Przykładem tego byli starożytni Grecy. Wino niczym paliwo napędzało duchowe i intelektualne życie mieszkańców Hellady – w prawidłowych proporcjach. Mieszając napój z wodą, serwowali go gościom (wyłącznie mężczyznom) w ozdobnych naczyniach zwanych kraterami, kierując się dewizą: pierwszy puchar dla zdrowia, drugi dla przyjemności, a trzeci na dobry sen. Gdy już go opróżnią, mądrzy goście podążają do domu – pisał w swej pieśni w IV w. p.n.e. grecki poeta Eubulus, a następnie ostrzegał: Czwarty puchar nie nasz jest, gwałt jego właścicielem. Piąty należy do wrzawy, szóstego pijacka swawola jest panem. Siódmy to podbite oko, ósmy ze strażnikiem przybędzie. Dziewiątego boleść brzucha jest władcą, dziesiątego szaleństwo. Smak starożytnej historii Minęły 24 godziny, odkąd Zarnkow zmieszał ze sobą w szklanym słoju jęczmień, zaczyn i zmielone ziarno. Mieszanka przykryta papierem przeczekała na jego służbowym stoliku całą noc. Dzięki właściwościom drożdży na pierwszy rzut oka rano zmieszana papka ożyła. Błotnisty osad na dnie naczynia przypomina rozpaćkane musli. Co kilka sekund bombluje, a z piany okrywającej płynną mieszankę co chwila unoszą się bańki dwutlenku węgla. Na dnie pojemnika zalega półprzezroczysta złota ciecz wyglądem przypominająca piwo pszeniczne warzone w ogromnych stalowych zbiornikach w browarze obok. Zarnkow tłumaczy, że inspiracją do odtworzenia starożytnej receptury był hymn do Ninkasi, sumeryjskiej bogini piwa, zachowany sprzed 5 tys. lat. Utwór zamiast pieśni przypomina miejscami techniczne instrukcje piwowarskie, które tak licznie wyściełają półki pracowni Zarnkowa. Ninkasi, gdy przy użyciu szlachetnej łopatki tworzymy wzrastający słód, pachnie jak rozpływający się w ustach miód – podaje pieśń. Aby fermentacji prawidłowy kierunek dać, składniki umieść w kadzi i głośnych dźwięków oczekiwać racz. – Napój, który powstał, nie zawiera dodawanego przez ludzi dwutlenku węgla i chmielu, nie jest filtrowany i nie ma smaku, do którego przywykliśmy – ostrzega Zarnkow, przelewając otrzymany napój przez filtr do kawy. – Musimy pamiętać, że w czasach, gdy powstawał, ludzie nie mieli wielkiego wyboru. W porównaniu z ciepłą brudnawą wodą, którą wtedy pito, wywar piwny musiał smakować nad wyraz dobrze – wyjaśnia naukowiec. Gdy nalewa parę kropel do kubka, na powierzchni cieczy unoszą się okruchy ziarna. Ostrożnie wącha i próbuje. Sumeryjskie piwo ma jednocześnie cierpki i słodkawy posmak, czuć w nim chleb, ale i jabłko – jest… wyśmienite. Gdyby zamknąć oczy na dłużej i rozsmakować się w złocistym napoju, z łatwością można wyobrazić sobie, jak jego aromat zmienił karty historii.