National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-02T14:01:12.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Po co Majowie grali w piłkę? Odpowiedź kryje się w mitologii
items: Herkules czy Herakles? Poznaj prawdę o herosie, który stał się symbolem potęgi Rzymu
items: Była jedną z najbardziej przerażających istot greckich mitów. Jej los zależał od kaprysu bogów
items: Valhalla stanowi centrum potęgi Odyna. Zamiast odpoczynku na bohaterów czeka tam wieczny trening i ostateczne poświęcenie
items: Tajemnice boga piorunów w wierzeniach dawnych Słowian
items: Weles w wierzeniach dawnych Słowian: od Nawi po codzienny dobrobyt
items: Wielka Lechia w naszym podcaście. Imperium zrodzone z wyobraźni do dziś rozpala emocje
items: Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
items: Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
items: Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
items: Wysyp zagadkowych obserwacji „dinozaurów” w Kongo. Czym są te stworzenia?
items: Co kult Afrodyty mówi o miłości i pożądaniu w starożytności? Oto patronka rozkoszy
items: „Sala Króla Artura” – enigmatyczna konstrukcja megalityczna zdradza swoje tajemnice
items: Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
items: 100 lat temu Jan Parandowski napisał słynną „Mitologię”. Grecję pokochał dzięki podróżom
items: W Niemczech odkryto „grób zombie”. 4200 lat temu pochowano tu zainfekowanego człowieka
items: Czary i magia w polskich Karpatach. Kult świętych drzew odgrywał ważną rolę
items: Węże i smoki. Niejednoznaczni bohaterowie legend i mitów
items: W Anglii odkryto głowę rzymskiego boga handlu i złodziei. To świadectwo starożytnych rytuałów
items: Arkadia. Mityczna kraina obfitości. Czy żyli w niej również pierwsi Słowianie?
items: Czy tutaj Argonauci szukali złotego runa? Archeolodzy z Polski i Gruzji na tropie legendarnego miasta
items: Wierzenia starożytnych Greków. Jak wyglądały rytuały w świecie hellenistycznym?
items: Mitologia indyjska wyrasta z wierzeń Ariów. Jaki jest jej związek z Wedami?
items: Kim był legendarny Merlin Wielki? Szalonym bardem, synem demona czy wychowawcą króla Artura?
items: Po latach odczytano inskrypcję z tajemniczego posągu sfinksa. Zabytek pochodził ze starożytnej Dacji

Po co Majowie grali w piłkę? Odpowiedź kryje się w mitologii
type: item
date: 2026-04-02T14:00:25.000Z
creator: Jarosław Źrałka
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: mity
subject: Sport
subject: wierzenia
description: Gra w piłkę stanowi jeden z najciekawszych zwyczajów znanych z obszaru Mezoameryki. Grali w nią Olmekowie, Majowie, Aztekowie i wiele innych społeczności Mezoameryki. Nie chodziło jednak o zwykły sport i rozrywkę. Gra była przede wszystkim czynnością mocno powiązaną ze sferą mitologiczną. A same boiska były symboliczną areną starcia sił dobra z siłami zła oraz wrotami prowadzącymi do zaświatów.
encoded: Uważa się też, że praktyka ta mogła odgrywać istotną rolę w rozładowywaniu napięć społecznych w obrębie poszczególnych ośrodków, szczególnie tych o wieloetnicznym składzie. Tym samym była substytutem wojny. Z czasem stała się także areną hazardu i współzawodnictwa społecznego. Boiska okazywały się przestrzeniami dla wielkich wydarzeń o charakterze politycznym, społecznym i religijnym, których częścią było nie tylko składanie ofiar z ludzi, ale także muzyka, taniec, zabawa, a w niektórych miejscach Mezoameryki zapewne także rytualne walki bokserskie. Kto ma rację? Rozstrzygnie mecz Wynik meczu mógł rozstrzygać w kwestiach spornych dotyczących ważnych zagadnień z życia politycznego i religijnego. Kiedy na kilka lat przed przybyciem Hiszpanów do Meksyku na niebie pojawił się „słup ognia” (kometa), Nezahualpilli, jeden z azteckich władców rządzący w Tetzcoco w latach 1473–1515, zinterpretował to jako znak rychłego upadku azteckiego imperium (tzw. Trójprzymierza) i nadejścia nowych rządów. Tymczasem Motecuhzoma Xocoyotzin (Młodszy), władca Tenochtitlanu w latach 1502–1520, nie zgodził się z tą interpretacją. O tym, kto ma rację, miał rozstrzygnąć rytualny mecz. Motecuhzoma przegrał sportowe starcie i uznał to za zły omen. Kilka lat później upadło azteckie imperium; tym samym ziściła się przepowiednia Nezahualpilli. Piłka tworzy politykę Gra w piłkę służyła też określaniu politycznych relacji i hierarchii. Wiemy na przykład, że władcy Majów z potężnego Królestwa Węża z dynastii Kaanul (lub przedstawiciele króla tej dynastii) brali udział w grze rozgrywanej na boiskach położonych w podległych im ośrodkach – La Corona i El Peru. Miało to służyć umocnieniu politycznych więzi pomiędzy oboma ośrodkami, a zarazem ustalić hierarchiczne zależności między nimi. Fascynacja kauczukową piłką Europejczyków, którzy zetknęli się z nową i obcą kulturą obszaru, jaki dziś nazywamy Mezoameryką, od samego początku zafascynowała gra w piłkę. Pierwsi kronikarze hiszpańscy wskazywali na niezwyk…

pilka-b4244d8.jpg
width: 1688
height: 1125

Herkules czy Herakles? Poznaj prawdę o herosie, który stał się symbolem potęgi Rzymu
type: item
date: 2026-03-30T05:58:36.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: grecja
subject: mity
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wierzenia
description: Herkules to postać, której legenda przetrwała tysiące lat i wciąż fascynuje kolejne pokolenia. Z jednej strony jest on herosem o niezwykłej sile i odwadze, z drugiej – symbolem wytrwałości w pokonywaniu przeszkód. Opowieści o Herkulesie ukazują zarówno człowieka, jak i boską istotę, której dokonania zajmowały ważne miejsce w wierzeniach starożytnych Rzymian.
encoded: Spis treści: Narodziny i wczesne dzieciństwo Czy Herkules i Herakles to ta sama postać? Herkules w mitach Herkules w sztuce i kulturze Herkules w mitologii rzymskiej był herosem, którego kult przenikał różne aspekty życia codziennego i religijnego. W przeciwieństwie do greckiego Heraklesa, Rzymianie nie tylko gloryfikowali jego siłę, ale też przypisywali mu rolę strażnika własności, opiekuna podróżnych i handlujących. Z czasem Herkules stał się symbolem zwycięstwa i zyskał przydomki Victor (Zwycięzca) i Invictus (Niezwyciężony). Żołnierze i wodzowie czcili go jako niepokonanego herosa i prosili o jego wsparcie przed bitwami. W rzymskiej ikonografii Herkules zachowywał swoje klasyczne atrybuty znane z tradycji greckiej – maczugę oraz skórę lwa nemejskiego, symbolizujące siłę i zwycięstwo nad chaosem. Często przedstawiano go jako muskularnego mężczyznę w dojrzałym wieku, co podkreślało jego rolę wzorca męstwa i wytrwałości. Narodziny i wczesne dzieciństwo Herkules od urodzenia wyróżniał się niezwykłą siłą i boskim przeznaczeniem. Już w chwili narodzin jego życie było zagrożone przez gniew bogini Junony, która wysłała węże, by zgładziły dziecko, jednak niemowlę z łatwością je udusiło. W jednej z wersji mitu matka Herkulesa, Alkmena, porzuciła dziecko w lesie, aby chronić je przed gniewem Junony. Boska opieka zapewniła mu bezpieczeństwo – bogini Minerwa znalazła chłopca i przekazała go pod opiekę Junony. Legenda podaje też, że podczas karmienia Herkules ugryzł Junonę w sutek, a rozlane w tym czasie mleko trafiło na nocne niebo, tworząc Drogę Mleczną. Po tym zdarzeniu Junona odmówiła dalszej opieki nad herosem i oddała go Minerwie, która, karmiąc dziecko własnym mlekiem, obdarzyła go dodatkową mocą. Już od najmłodszych lat Herkules był więc postrzegany jako heros o wyjątkowych zdolnościach i przeznaczeniu, wykraczającym daleko poza ludzkie możliwości. Czy Herkules i Herakles to ta sama postać? Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy Herkules i Herakles to jedna i ta sama po…

herkules-5cc22fb.jpg
width: 1800
height: 1200

Była jedną z najbardziej przerażających istot greckich mitów. Jej los zależał od kaprysu bogów
type: item
date: 2026-03-08T12:05:04.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: grecja
subject: meduzy
subject: mity
subject: starożytność
description: Meduza to jedna z najbardziej fascynujących postaci mitologii greckiej – istota, która od wieków inspiruje artystów, pisarzy i badaczy kultury. Jej wizerunek, łączący piękno i grozę oraz zdolność zamieniania spojrzeniem w kamień sprawiają, że Meduza pozostaje symbolem zarówno niebezpieczeństwa, jak i mocy.
encoded: Spis treści: Meduza, Gorgony i ich rola w mitologii greckiej Włosy Meduzy i inne przerażające cechy Tragiczny koniec Meduzy Meduza w sztuce i kulturze – od starożytności po współczesność Meduza jako archetyp i interpretacje feministyczne Meduza to postać o wyjątkowym statusie w mitologii greckiej. Z trzech sióstr Gorgon – Euryale, Steno i Meduzy – tylko ona była śmiertelna, co czyniło ją wyjątkową w świecie mitów. Przez rzymskiego poetę, Owidiusza była opisywana jako początkowo piękna kobieta, która została ukarana za zbezczeszczenie świątyni Ateny. Bogini zamieniła jej piękne włosy w węże. Jej spojrzenie mogło zamieniać ludzi w kamień. To właśnie te cechy sprawiły, że Meduza stała się postacią symboliczną – ostrzegającą przed niebezpieczeństwem, ale też reprezentującą kobiecą siłę i autonomię. Meduza, Gorgony i ich rola w mitologii greckiej Gorgony, w tym Meduza, pełniły w mitologii greckiej wiele funkcji – od potworów odstraszających, przez symbole śmierci, po elementy kultu religijnego. Gorgony mitologia opisuje jako istoty o wężowych włosach, czasami skrzydlate, które mogły paraliżować swoim spojrzeniem. Ich genealogia jest niejednoznaczna: Hezjod i Apollodor uznają je za córki Forkisa i Keto, natomiast Hyginus wskazuje na Gorgonę i Keto jako rodziców. Rola Meduzy w mitologii greckiej nie ograniczała się do funkcji groźnej postaci. Jej głowa stała się symbolem ochronnym (tzw. Gorgoneion) i pojawiała się na tarczach, amuletach oraz fasadach budowli. Symbolika Meduzy wykraczała poza mit i pełniła funkcję praktyczną w świecie starożytnej Grecji – odstraszając wrogów i zapewniając bezpieczeństwo. Włosy Meduzy i inne przerażające cechy Najbardziej charakterystycznym elementem wyglądu Meduzy były jej włosy – zamienione w żywe węże. Stały się one symbolem grozy, a jednocześnie jej niepowtarzalnej mocy. Spojrzenie Meduzy mogło zmienić człowieka w kamień, co w sztuce i literaturze interpretowano zarówno jako metaforę paraliżu strachem, jak i alegorię władzy nad życiem i …

CaravaggioMeduza-ff54e02.jpeg
width: 1583
height: 1200

Valhalla stanowi centrum potęgi Odyna. Zamiast odpoczynku na bohaterów czeka tam wieczny trening i ostateczne poświęcenie
type: item
date: 2026-03-07T11:59:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: mity
subject: norwegia
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Valhalla, magiczna kraina, gdzie Odyn gromadzi ogromną armię i karmi wojowników dzikiem, jest jednym z najważniejszych składników nordyckiej mitologii – pięknej i fascynującej, ale także mrocznej i przerażającej. Powszechnie jest przedstawiana jako miejsce wiecznego szczęścia wikingów. Jednak rzadko wspomina się, że dla wojownika nagrodą nie był odpoczynek, a wieczna wojna, będąca niczym innym, jak przygotowaniem do ostatecznego poświęcenia.
encoded: Spis treści: Złote serce Asgardu Konstrukcja z oręża Mieszkańcy Valhalli Rutyna w krainie bogów i bohaterów Współczesna kultura – od oper Wagnera, po komiksowe uniwersa i gry wideo – zredukowała obraz Valhalli do „wikińskiego raju”, pełnego piwa i romantycznej walki. Należy jednak podkreślić, że rzeczywista, czyli zgodna z pierwotnym mitem, natura tego miejsca jest znacznie bardziej złożona i mroczniejsza, niż mogłoby się wydawać. Bez współczesnych naleciałości dom poległych wojowników jawi się jako gigantyczne koszary, twierdza ostatecznej obrony i polityczne centrum, w którym Odyn gromadzi zasoby na dzień sądu. Złote serce Asgardu Według przekazów zawartych w mitologii nordyckiej, Valhalla nie unosi się w próżni. Źródła precyzyjnie osadzają ją w geografii Asgardu, świata bogów Aesirów. „Grímnismál”, pieśń w której Odyn wyjawia tajniki kosmosu, wskazuje, że Valhalla znajduje się w krainie zwanej Glaðsheimr. Pod tą nazwą kryje się piąta z wymienianych w poemacie niebiańskich siedzib, opisywana jako „rozciągająca się szeroko” i „jaśniejąca złotem”. Snorri Sturluson w „Gylfaginning” dopowiada, że Glaðsheimr to nie tylko parcela pod Valhallę. Kraina ta jest miejscem zgromadzeń rady bogów, zawierającym trzynaście wysokich tronów dla Aesirów – męskich bóstw. Oznacza to, że koszary armii Odyna nie zostały zepchnięte na peryferia Asgardu, a stanowią jego administracyjne i reprezentacyjne centrum. Siedziba Wszechojca sąsiaduje z Vingólf, salą zgromadzeń bogiń. Sugeruje to, że wojna, która w nordyckiej mitologii jest męską domeną, i sacrum są w tym świecie nierozerwalnie splecione. Konstrukcja z oręża Valhalla nie jest kamienną twierdzą czy drewnianą chatą. Bardziej przypomina ogromny pomnik wojny. Zgodnie z opisami zawartymi w „Grímnismál” i powtórzonymi w „Eddzie prozaicznej”, każdy element konstrukcyjny budynku pełni funkcję symboliczną i praktyczną. Dach ze złotych tarcz Budynek nie jest kryty strzechą czy gontem. Jego połać dachowa składa się z tysięcy złotych tarcz, uł…

valhalla-1-9cda00d.jpg
width: 1536
height: 1026

Tajemnice boga piorunów w wierzeniach dawnych Słowian
type: item
date: 2026-02-22T12:02:09.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: bogowie
subject: mity
subject: religie
subject: słowianie
description: Perun zajmuje w badaniach nad religią dawnych Słowian miejsce szczególne, choć jednocześnie niejednoznaczne. Jako bóg gromu i piorunów pojawia się jedynie w informacjach źródłowych pochodzących z Rusi. Jego postać bywa interpretowana zarówno jako lokalny wariant boga gromowładnego, jak i element szerszego, indoeuropejskiego dziedzictwa kulturowego. To właśnie ta niepewność sprawia, że Perun pozostaje jedną z najchętniej dyskutowanych figur słowiańskiego panteonu.
encoded: Spis treści: Kontrowersje wokół kultu Peruna Czy Perun był czczony w Polsce? Z kim walczył Perun? Święto Peruna – letnia uroczystość Słowian Perun zajmuje ważne miejsce w badaniach nad religią dawnych Słowian, choć jego wizerunek znany jest głównie z przekazów pośrednich i rekonstrukcji porównawczych. Najczęściej określany jest jako bóg burzy, piorunów i nieba. Symbol Peruna nie funkcjonował w formie jednego, ustalonego znaku. Był to raczej jako zespół wyobrażeń obejmujących piorun, broń miotaną (kamień, topór, strzałę) oraz dąb, który był czczony też jako święte drzewo gromowładcy. Bóg ten wpisuje się w szerszy indoeuropejski wzorzec bóstw gromowładnych, porównywanych z greckim bogiem Zeusem czy Thorem znanym z mitologii nordyckiej. Analogii tych nie należy jednak traktować jako dowodu tożsamości, lecz jako wskazówkę co do wspólnych struktur mitologicznych. Warto podkreślić, że Perun był początkowo bogiem bezpostaciowym. Było tak do roku 980, kiedy to za sprawą Włodzimierza Wielkiego pojawiły się w Kijowie posągi bóstw. Perun ze srebrną głową i złotym wąsem miał zajmować najważniejsze miejsce. Obecny obraz Peruna nie stanowi jednolitej postaci znanej wszystkim Słowianom w identycznej formie, lecz raczej wspólny rdzeń, wokół którego lokalne wierzenia mogły budować własne warianty. Kontrowersje wokół kultu Peruna Wiedza o kulcie Peruna opiera się na nielicznych i niejednorodnych źródłach, głównie z obszaru Rusi Kijowskiej, co sprawia, że jego rzeczywisty zasięg i znaczenie pozostają przedmiotem dyskusji. Brak bezpośrednich przekazów z ziem zachodniosłowiańskich utrudnia jednoznaczne potwierdzenie, czy Perun był bóstwem czczonym powszechnie przez wszystkich Słowian. Część badaczy uważa, że kijowski kult Peruna miał charakter lokalny i mógł powstać pod wpływem tradycji skandynawskich, zwłaszcza kultu Thora, przeniesionego na grunt słowiański przez Waregów. Inni wskazują na indoeuropejskie korzenie boga gromu, widoczne w języku, symbolice pioruna, dębu oraz micie walki …

Perun-32476f4.jpg
width: 1800
height: 1200

Weles w wierzeniach dawnych Słowian: od Nawi po codzienny dobrobyt
type: item
date: 2026-02-22T08:55:06.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: bogowie
subject: mity
subject: religie
subject: słowianie
description: Weles jest jednym z najbardziej złożonych bóstw słowiańskich, a jego funkcje obejmowały zarówno ochronę bydła i dobrobytu, jak i opiekę nad Nawią, światem umarłych. Choć nie zachowały się spójne mity, obecność tego boga w źródłach pisanych i folklorze pozwala zrekonstruować jego rolę w religii dawnych Słowian. Obecność Welesa w obrzędach, przysięgach i ludowych wierzeniach pokazuje, jak istotną rolę pełnił w codziennym życiu społeczności słowiańskich.
encoded: Spis treści: Między Nawią a dobrobytem – chtoniczny wymiar Welesa Magia, poezja i wiedza tajemna: Weles a wołchwowie Weles i Perun – konflikt w rekonstrukcjach mitologicznych Żmij, smok i postacie zoomorficzne Weles w praktykach ludowych i we współczesnym rodzimowierstwie Weles (Wołos) należy do najciekawszych, ale i najbardziej problematycznych bóstw słowiańskich. Jego imię pojawia się w źródłach wschodniosłowiańskich, przede wszystkim w staroruskim latopisie, „Powieści minionych lat”, gdzie występuje jako bóg, na którego składano przysięgi podczas zawierania traktatów. Już sam ten fakt wskazuje, że nie był to bóg marginalny ani wyłącznie „ludowy”. W opozycji do tego stoi fakt, że Weles nie znalazł się w oficjalnym panteonie średniowiecznego Kijowa ustanowionym przez Włodzimierza Wielkiego w 980 roku, co od dawna rodzi pytania o charakter jego kultu i miejsce w religii przedchrześcijańskiej. W badaniach Weles jawi się jako bóstwo o szerokim zakresie kompetencji. Jego postać jest wiązana z magią, bogactwem, przysięgą, sztuką, zaświatami i światem chtonicznym. Tak rozległy wachlarz funkcji nie musi jednak oznaczać chaosu. Przeciwnie, może świadczyć o tym, że Weles reprezentował sferę „nieuporządkowaną”: obszar poza jasnym porządkiem prawa, wojny i władzy, które zwykle przypisuje się Perunowi. Między Nawią a dobrobytem – chtoniczny wymiar Welesa Jednym z najczęściej przywoływanych aspektów Welesa jest jego związek z zaświatami, określanymi w tradycji słowiańskiej mianem Nawii. W folklorze Weles bywa przedstawiany jako władca krainy umarłych, opiekun dusz oraz strażnik granicy między światem żywych i zmarłych. Motyw ten nie występuje jednak w postaci rozbudowanej narracji mitologicznej, lecz raczej jako zbiór rozproszonych odniesień i późniejszych interpretacji. Równolegle Weles funkcjonuje jako bóg bogactwa i dobrobytu. W źródłach określany jest mianem skotij bog, co tradycyjnie tłumaczono jako „bóg bydła”. Aleksander Brückner, autor „Mitologii słowiańskiej” z 1918 ro…

weles-c1959fa.jpg
width: 1800
height: 1200

Wielka Lechia w naszym podcaście. Imperium zrodzone z wyobraźni do dziś rozpala emocje
type: item
date: 2026-01-26T13:02:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: mity
subject: polska
subject: słowianie
description: Czy Wielka Lechia, której centrum miało znajdować się w dzisiejszej Polsce, była w starożytności globalnym mocarstwem? Internet huczy od opowieści o tym potężnym imperium Słowian. O tym, jak zrodziła się ta przemawiająca do wyobraźni opowieść mówi prof. Paweł Żmudzki w podcaście z cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”.
encoded: Pierwsze państwo słowiańskie na obecnych ziemiach Polski powstało w IX wieku, wraz z dynastią piastowską. Pierwszym historycznym władcą był Mieszko I, a królem – jego syn Bolesław Chrobry. Internet zalewają jednak od kilku lat opowieści o Wielkiej Lechii – domniemanym królestwie, które miało istnieć na naszych ziemiach tysiące lat wcześniej. Swoim zasięgiem obejmować miało dużą część Europy. Ile jest prawdy w tej opowieści? W tym odcinku podcastu National Geographic Polska Szymon Zdziebłowski rozmawia się z prof. Pawłem Żmudzkim, historykiem i mediewistą z Wydziału Historii UW. Naukowiec specjalizuje się w badaniach porównawczych średniowiecznych kronik. Wincenty Kadłubek – kluczem do rozwiązania zagadki Wszystko zaczęło się od jednego człowieka. Był nim Wincenty Kadłubek, biskup krakowski żyjący na przełomie XII i XIII wieku. Prawdopodobnie studiował na zachodzie Europy. Po powrocie do kraju napisał kronikę, która stała się fundamentem opowieści o starożytnej Polsce. Zawarł tam epicką opowieść o walecznych Lechitach. Dla Kadłubka nazwa „Lechici” była zamienna z „Polakami”, choć to późniejsi interpretatorzy stworzyli z tego koncept imperialny. Gdzie tkwi haczyk w tej opowieści? Kadłubek nie pisał podręcznika do historii. Zupełnie świadomie rezygnował z dat rocznych. W jego kronice Aleksander Wielki czy Juliusz Cezar pojawiają się obok polskich władców w ramach chronologii względnej. A jego epos był nośnikiem dumy narodowej. Jak mówi historyk, kronika Kadłubka nie jest wyjątkowa pod względem takich „mitycznych” opowieści. W zachodniej Europy również powstawały takie „dzieje” dynastii, których zadaniem było budowanie tożsamości zbiorowej, a nie relacjonowanie prawdziwych wydarzeń. – Najbardziej znanymi przykładami jest pochodzenie królestwa Francji, czy w ogóle Franków od Trojan – wskazuje naukowiec. Skąd się wzięli „Lechici?” Prof. Żmudzki próbuje też wyjaśnić pochodzenie nazwy „Lechici”. – My do dziś nie wiemy skąd ona się wzięła. Istnieje koncepcja już ukuta pod ko…

TAJEMNICE6-4dba2bb.jpg
width: 1500
height: 1000

Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
type: item
date: 2025-12-15T08:07:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fakty i mity
subject: gwiazdozbiory
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: mity
description: Erydan to rozległy gwiazdozbiór znany już w starożytności. Rozciąga się przez ponad 100 stopni łuku nieba i może być obserwowany z różnych szerokości geograficznych. Dlaczego fascynował już Arystotelesa i jak można go odnaleźć dziś?
encoded: Spis treści: Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji Która rzeka kryje się za mitem Erydanu? Prawdziwe źródła bursztynu i legenda północy Gwiazdozbiór Erydanu – tajemnicza rzeka na nocnym niebie i jej niezwykłe gwiazdy Choć dziś rzadko wspominany poza gronem pasjonatów astronomii Erydan był jednym z ważniejszych gwiazdozbiorów znanych starożytnym. Jego długi, wijący się kształt przywodził na myśl rzekę płynącą przez nieboskłon – stąd liczne powiązania z mitologicznym Erydanem, mitycznym nurtem niosącym ze sobą opowieści o upadku Faetona i niebiańskim porządku. Konstelacja, rozciągająca się od gwiazdozbioru Oriona aż po południowy kraniec nieba, nadal skrywa wiele fascynujących historii – i chociaż nie jest łatwa do zaobserwowania z Polski w całości, jej obecność na nocnym niebie wciąż budzi zachwyt. Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji W kulturze starożytnej Grecji Erydan ma podwójne znaczenie. Z jednej strony jest to bóstwo rzeczne, syn tytanów Okeanosa i Tetydy, uosabiający potężne i nieznane wody Północy. Z drugiej – to tajemnicza rzeka, która według mitologii wypływała z podziemnego świata Hadesu i była zlokalizowana na północy, poza granicami znanego świata. Grecy kojarzyli ją z miejscem przekraczającym rzeczywistość, granicznym punktem między życiem a śmiercią. Z rzeką Erydan nierozerwalnie związany jest grecki mit o Faetonie, synu boga słońca Heliosa i nimfy morskiej Klimene. Zainspirowany boskim pochodzeniem, Faeton postanowił poprowadzić rydwan ojca po niebie. Nie zapanował jednak nad ognistymi końmi. Słońce zbliżyło się zbyt mocno do Ziemi, powodując kataklizmy, susze i pożary. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu świata, Zeus uderzył piorunem w Faetona, strącając go z niebios. Młodzieniec spadł do rzeki Erydan i utonął. Tragiczna śmierć Faetona wywołała rozpacz jego sióstr – Heliad, córek Heliosa. Bogowie z litości przemienili je w topole, rosnące na brzegach Erydanu, a ich łzy zamieniły się w bursztyn, który m…

erydan-GettyImages-1371476497-e91a994.jpg
width: 5023
height: 3480

Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
type: item
date: 2025-10-02T08:03:10.000Z
creator: Paul Ham
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: historia
subject: mity
subject: religie
description: Najstarsze społeczeństwa ludzkie wierzyły, że drzewa są obdarzone duszą. „Drzewo życia” było częścią większości wczesnych religii. Według wikingów pierwszy mężczyzna i pierwsza kobieta powstali z dwóch kłód drzewa wyrzuconych przez morskie fale. Kult drzew znany jest z całego świata. Co o nim wiemy?
encoded: Spis treści: Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa w mitologiach świata Jaka siła zaklęta jest w drzewach? Czym drzewa są dla ludzi współczesnych? Żyjący w lęku i izolacji wczesny Homo sapiens szukał pociechy, ciepła i towarzystwa u drzew. Te majestatyczne, milczące stworzenia nie polowały nań, nie robiły mu krzywdy. Żywiły go i zapewniały schronienie. Były jego domem. Jeśli im pozwolił, żyły dłużej od niego. Za najdłużej żyjące drzewo na świecie uznaje się liczącą 4854 lata sosnę długowieczną w Kalifornii – przy czym w Szwecji rośnie świerk, którego wiek wynosi rzekomo 9500 lat. Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa kochano we wszystkich społecznościach prymitywnych. Żyjąc w lasach bądź w ich pobliżu, mając do dyspozycji owoce, cień i inne dobrodziejstwa drzew, wczesny Homo sapiens zaczął uważać je za dobre duchy, cud powszedniego życia, który zawsze był i będzie. To uwielbienie przeobraziło się w formę kultu czy też wiary w drzewa. Drzewo miało esencję witalną, życiodajną siłę, nawet duszę. Nic dziwnego, że leśne duchy, driady, duszki i nimfy baraszkują wśród rytów i pojawiają się w mitach każdej pogańskiej tradycji religijnej. Przez cały okres neolitu drzewo było czymś więcej niż symbolem płodności, krzepy i środków do życia. Stanowiło ucieleśnienie bóstwa, przodka, ducha. Drzewa pełniły funkcję naturalnych pośredników między niebem i ziemią. Jak pisze biolog Amos Dafni, były one „pierwszą świątynią bogów”, a lasy i gaje – „pierwszym miejscem kultu”. Drzewa w mitologiach świata „Drzewo życia” lub „drzewo wiadomości” ozdabia mitologie większości wczesnych religii. Starożytni Chińczycy, którzy generalnie unikali oddawania czci drzewom, szanowali jednak „drzewo życia” i wierzyli, że soki niektórych świętych roślin zapewniają nieśmiertelność. W słynnym odniesieniu do drzew z góry Niu chiński filozof Mencjusz (372–289 p.n.e.) sformułował analogię pomiędzy odżywianiem drzew a moralną uprawą natury ludzkiej. Za święte uważali drzewa Chald…

drzewo-492726d.jpg
width: 4309
height: 3393

Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
type: item
date: 2025-06-10T09:30:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: mity
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski sarkofag z IV wieku n.e., odkryty przez archeologów w Izraelu, ukazuje biesiadną scenę z mitologii. Dionizos i Herkules rywalizują w pijackim konkursie – to pierwsze takie znalezisko w kraju.
encoded: Spis treści: Moment odkrycia, jak scena z filmu Sarkofag pełen promili Cezarea była początkowo osadą fenicką, którą przebudował i powiększył w I wieku p.n.e. Herod Wielki, król Judei pod panowaniem Rzymian. Nazwę miejscowości przemianowana na cześć jego patrona, cesarza Augusta. Cezarea służyła jako baza dla floty Heroda, która działała na rzecz Rzymian aż po Morze Czarne. Było to ważne miasto w czasach starożytności, stąd wiadomo, że archeolodzy mogą spodziewać się tutaj ważnych znalezisk. Moment odkrycia, jak scena z filmu W czasie niedawnych wykopalisk w Cezarei archeolodzy natknęli się na marmurowy sarkofag z IV wieku n.e. – To było jak scena z filmu. Zaczęliśmy usuwać miękki, lekki piasek z wydmy, gdy nagle pojawiła się końcówka marmurowego przedmiotu. Cały zespół wykopaliskowy stał wokół podekscytowany. Gdy usuwaliśmy więcej piasku, nie mogliśmy uwierzyć w to, co widzieliśmy – fragmenty sarkofagu, na którym wyrzeźbiono postacie: bogów, zwierzęta i drzewa – wspominają Nohar Shahar i Shani Amit, archeolodzy z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności. Sarkofag pełen promili Jak się okazało po wydobyciu całego artefaktu, był on zdobiony spektakularnym motywem – pierwszym takim znanym z terenu Izraeala. Jest to scena konkursu picia między Dionizosem (lub Bachusem), bogiem wina, a Heraklesem (Herkulesem), czyli herosem. To współzawodnictwo polegała na prześcignięciu przeciwnika w objętości wypitych trunków alkoholowych. Dzięki konserwacji widoczne są sceny na płaskorzeźbie. W centrum widzimy Dionizosa, a wokół niego świtę znanych z mitologii greckiej postaci, takich jak menady (kobiety towarzyszące Dionizosowi), satyrów, Hermesa, lwy i tygrysy. Z kolei Herkules leży na skórze lwa i trzyma w dłoni puchar. – Chociaż procesje boga wina Dionizosa są znanym motywem na sarkofagach z II i III wieku n.e., to jednak ta konkretna scena konkursu picia – popularny motyw sztuki rzymskiej – znana jest nam tutaj głównie z mozaik, takich jak te odkryte w Zippori i Antiochii – mówi Sha…

SpDdKyZA-ef7f400.jpeg
width: 1600
height: 1200

Wysyp zagadkowych obserwacji „dinozaurów” w Kongo. Czym są te stworzenia?
type: item
date: 2025-02-05T14:20:48.000Z
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dinozaury
subject: dzikie zwierzęta
subject: kongo
subject: lasy
subject: mity
subject: ochrona przyrody
subject: przyroda
description: Przez stulecia miejscowi opowiadali historie o mokele-mbembe, legendarnym stworzeniu, które miało czaić się w dorzeczu Konga. W miarę jak znikają lasy, liczba rzekomych obserwacji rośnie. Co się dzieje w tym afrykańskim kraju?
encoded: Spis treści: Wylesienie w Kongo przyczyną mitu? Kiedy mity spotykają się z rzeczywistością Koszt utraconych lasów Drzewa zaczęły się trząść, małpy wrzeszczeć, a ptaki uciekać ku niebu. Głęboko w sercu Parku Narodowego Odzala-Kokoua Selah Abong'o zamarła, przekonana, że zaraz napotka legendarną postać: mokele-mbembe, mitycznego dinozaura Konga. W 2003 roku młoda kongijska konserwatorka przyrody zapuściła się w gęsty las, aby zbadać niszczycielską epidemię wirusa Ebola, która pochłonęła ponad 5000 zachodnich goryli nizinnych. Ale tego dnia epidemia zeszła na dalszy plan. Uruchomiła się wyobraźnia. – To był po prostu naprawdę duży słoń – śmieje się Selah Abong'o. – Nie mamy tu dinozaurów, choć łatwo pomylić słonia lub hipopotama z jednym z nich, co też zrobiłam. Byłam wtedy żółtodziobem – dodaje. Wylesienie w Kongo przyczyną mitu? Dwie dekady później legenda o mokele-mbembe nadal jest żywa. Opowieści na temat tego stworzenia niosą się po wioskach i są ubarwiane po każdej kolejnej „obserwacji”. Abong'o twierdzi, że powodem jest wylesianie. Dorzecze Konga – drugi co do wielkości las deszczowy na Ziemi i jeden z jej najważniejszych ekosystemów – od czasu rzekomego spotkania Abong'o z dinozaurem straciło 23 miliony hektarów lasów. Czyli obszar porównywalny z całą Wielką Brytanią. W miarę jak ludzkie osady wkraczają coraz dalej w siedliska, spotkania między mieszkańcami a dziką przyrodą stają się coraz częstsze. Opowieść o legendarnym zwierzęciu zatoczyła pełne koło – wcześniej była to obsesja wśród kryptozoologów i zwolenników kreacjonizmu. Teraz mit powrócił do swoich korzeni. – W większych osadach, które wciskają się w siedliska [zwierząt – przyp. red.], ludzie nie są przyzwyczajeni do widoku dużych zwierząt. I nagle napotykają je przez cały czas – mówi Laura Vlachova, czeska działaczka na rzecz ochrony przyrody. – To właśnie ci ludzie mówią mi, że widzieli mokele-mbembe. Myślę, że to naprawdę pokazuje, jak folklor zaczyna odzwierciedlać rzeczywistość kurczącego się ekos…

dinozaur-z-Konga-de4d56b.jpg
width: 1000
height: 667

Co kult Afrodyty mówi o miłości i pożądaniu w starożytności? Oto patronka rozkoszy
type: item
date: 2025-01-14T15:00:28.000Z
subject: Historia
subject: bogowie
subject: grecja
subject: mity
subject: starożytność
description: Afrodyta to patronka miłości, piękna, płodności i wojny. Jednakże droga do sławy tej bogini była o wiele bardziej złożona, niż można przypuszczać. Poznajcie jej historię.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła bogini Afrodyta Przodkowie Afrodyty Skąd pochodzi imię Afrodyty Ofiary dla bogini Afrodyty Afrodyta – panią rozkoszy Wenus patronką Pompejów Greccy bogowie olimpijscy byli nieokiełznaną, dysfunkcyjną rodziną. Uważano, że żyją na pięknych zboczach góry Olimp w północnej Grecji. Te nadprzyrodzone istoty wyglądały jak ludzie. Były jednak od nich większe i silniejsze. Olimpijscy bogowie i boginie mieli ludzkie cechy, takie jak mądrość (Atena), rozum (Apollo) i miłość (Afrodyta), ale daleko im było do doskonałości. Pili, mieli romanse i złośliwie wtrącali się w życie ludzi. Mogli pojawić się tam, gdzie najmniej się ich spodziewano, w różnej formie: przebrani za nieznajomego lub jako tęcza, powiew wiatru lub jako potwór w szalejącym morzu. Począwszy od Zeusa, króla bogów, nie można było z nimi zadzierać. Skąd się wzięła bogini Afrodyta Narodziny Afrodyty, starożytnej bogini cielesnej miłości, były makabrycznym wydarzeniem. Grecy wierzyli, że przed początkiem świata istniała niekończąca się, bezkształtna, pierwotna noc. I że z tej nicości zrodziła się niezwykła moc. Wielka bogini ziemi Gaja poślubiła własnego syna, wyniosłego boga nieba Uranosa, ale nie był to szczęśliwy związek. Dwa greckie bóstwa kochały się bez wzajemności. Uranos, nienawidząc poczętych przez nich dzieci (Tytanów, Cyklopów i Hekatonchejrów), uwięził je w brzuchu Gai. Mając dość wiecznego kopulowania, pewnego dnia Gaja przekonała innego ze swoich synów, Kronosa, do pomocy. Sierpem odciął penisa i jądra swojego ojca. Rycząc z niewyobrażalnego bólu, Uranos gwałtownie zerwał kazirodczy uścisk, oddzielając ziemię od niebios. Krew Uranosa spadła do morza i wraz z morską pianą stworzyła „straszną i piękną dziewicę”. Była to Afrodyta lub Wenus, jak zaczęto ją nazywać w świecie rzymskim. Gdy ta promienna nastolatka wkroczyła na jałową ziemię, spod jej „zgrabnych stóp” wyrosły trawy i kwiaty. Jej przybycie zainspirowało powstanie jednych z najpiękniejszych relacji w starogreckiej lite…

AphroditeAnadyomenefromPompeii-47f7d10.jpg
width: 807
height: 542

„Sala Króla Artura” – enigmatyczna konstrukcja megalityczna zdradza swoje tajemnice
type: item
date: 2024-11-12T12:00:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kornwalia
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: średniowiecze
subject: wielka brytania
subject: zabytki
description: Składa się z pięćdziesięciu sześciu kamieni ułożonych na planie prostokąta. Całość otacza nasyp ziemny. Ta zagadkowa konstrukcja z Kornwalii określana jest „Salą Króla Artura”. Ale z najnowszych badań wynika, że nie pochodzi z czasów średniowiecza.
encoded: Spis treści: „Sala Króla Artura” – co o niej wiemy? Nowe analizy „Sali Króla Artura”. Mamy konkrety! Słońce prawdę ci powie. Z jakiej epoki pochodzi zagadkowa budowla? Budowle megalityczne, czyli takie wzniesione z wielkich głazów, znane są z różnych obszarów świata. Szczególnie wiele z nich zachowało się we Francji i w Wielkiej Brytanii. Chyba najbardziej słynne jest angielskie Stonehenge. Część z nich powstało kilka tysięcy lat temu, ale są i zdecydowanie młodsze. „Sala Króla Artura” – co o niej wiemy? Konstrukcja nazywana przez archeologów „Salą Króla Artura” położona jest w Kornwalii, czyli w południowo-zachodniej części Wielkiej Brytanii. To prostokąt o wymiarach 47 m na 20 m ograniczony nasypem ziemnym. W deszczowe dni jego wnętrze wypełnia się wodą. Jest to wielka enigma dla archeologów i historyków. Wokół nie udało się znaleźć żadnych zabytków, które pozwoliłoby w określeniu wieku tego założenia. Do miejsca przylgnęło wiele legend i opowieści, o czym świadczy też nazwa tego zabytku. Czy jednak miał on związek z królem Arturem? Do tej pory sądzono, że „sala” powstała około 1000 roku, a król Artur – legendarny celtycki władca Brytów miał żyć kilkaset lat wcześniej. Dlatego trudno mówić o związku monumentu z tą osobą, chociaż jego nazwa się już utarła. Zabytek jest prawnie chroniony i znajduje się pod opieką organizacji Historic England, chociaż przez wiele lat ulegał zniszczeniu. Nowe analizy „Sali Króla Artura”. Mamy konkrety! Po wielu dekadach niepewności i przypuszczeń archeolodzy postanowili zająć się budowlą i wyjaśnić, ile ma ona właściwie lat. W obliczu braku jakichkolwiek znalezisk archeologicznych, jego pochodzenie i przeznaczenie było zdominowane przez domysły. Naukowcy porównywali konstrukcję do podobnych założeń z Bretanii we Francji czy w Irlandii. Tam pochodziły one z okresu neolitu, czyli sprzed nawet 6 tysięcy lat i pełniły funkcje związane z rytuałami pogrzebowymi. To czas, kiedy w tych miejscach pojawiło się rolnictwo i osiadły tryb życia. Je…

Sala-Krola-Artura-7cdebd2.png
width: 1200
height: 630

Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
type: item
date: 2024-06-12T15:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: dna
subject: dzieci
subject: genetyka
subject: jukatan
subject: meksyk
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zaskakujące wyniki badań genetycznych z prekolumbijskiego miasta Chichén Itzá w Meksyku. Majowie składali w ofierze blisko spokrewnionych ze sobą chłopców, także bliźniaków. Również pochodzenie dzieci było dla naukowców niespodzianką.
encoded: W tym artykule: Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Ofiary z dzieci. Jaki był ich cel? Chichén Itzá jest obecnie jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Półwyspu Jukatan. To starożytne majańskie miasto znajduje się też na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Badania archeologiczne kompleksu rozpoczęły się już w XIX wieku. Jednak miejsce to nadal skrywa sporo zagadek. Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą Chichén Itzá było ważnym i potężnym ośrodkiem politycznym setki lat przed przybyciem Hiszpanów w XVI wieku. Słynie z monumentalnej architektury, w tym niezwykłej piramidy ozdobionej pierzastymi wężami, kilkunastu placów do gry w piłkę i licznych świątyń. Opustoszało w XIII wieku. Miasto to miało jednak mroczne oblicze. Naukowcy znajdują liczne świadectwa składania ofiar z ludzi. Na przykład w 1967 roku odkryto podziemną komorę, w której rozrzucono szczątki ponad setki małych dzieci. Była to pierwotnie zapewne podziemna cysterna, częściowo wykuta w wapiennym podłożu (tzw. chultun). Majowie składali ofiary w takich miejscach, gdyż jaskinie uważano za miejsce, w których można nawiązać kontakt ze światem podziemnym. Mimo dekad badań naukowcy ciągle niewiele wiedzą o rytuałach składania ofiar. Na podstawie wstępnych analiz uznano, że poświęcano bogom głównie dzieci i młodzież. Powszechne było przypuszczenie, że były to głównie dziewczynki lub młode kobiety. DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Zarówno nowe analizy anatomiczne szkieletów, jak i badania genetyczne wskazują, że wiele z ofiar było jednak płci męskiej. Takie samo ustalenie płynie z badań szczątków z podziemnej komory z Chichén Itzá odkrytej w 1967 roku. Na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” międzynarodowa grupa naukowców zaprezentowała wyniki analiz genetycznych. Dają one niesamowity wgląd w starożytny rytuał. W sumie przeanalizowano genom 64 dzieci. Nieoczekiwanie okazało się, że wszystkie dzieci były płci męskiej. Dalej badac…

parami-w-zaswiaty-w-ten-sposob-majowie-skladali-ofiary-z-dzieci-1000-lat-temu-878b018.png
width: 1200
height: 630

100 lat temu Jan Parandowski napisał słynną „Mitologię”. Grecję pokochał dzięki podróżom
type: item
date: 2024-05-04T10:56:41.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: Kultura
subject: mity
description: Kiedy w 1924 roku 29-letni Jan Parandowski publikował swoją „Mitologię”, nawet nie podejrzewał, że oddaje w ręce czytelników książkę, która stanie się lekturą szkolną dla pokoleń Polaków. Dzieciństwo miał niełatwe, po literackich sukcesach typowano go do Nagrody Nobla, ale zdobył… medal olimpijski.
encoded: W tym artykule: Kim była Jan Parandowski? Fascynacja światem antyku Mitologia Parandowskiego nie tylko dla dzieci Brąz olimpijski „Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian" – bo tak brzmi pełny tytuł jednej z najpopularniejszych publikacji na temat panteonu antycznych bóstw – powstała w 1924 roku. Kim była Jan Parandowski? Parandowski urodził się we Lwowie w roku 1895. Jego matka Julia Parandowska pochodziła z rolniczej rodziny z Mościsk. Do Lwowa przyjechała w poszukiwaniu pracy i zatrudniła się w pracowni modniarskiej. W metryce podano, że ojciec chłopca jest nieznany. To mogło skłaniać do tworzenia rodzinnych legend. Matka przekazała Janowi: „Urodziłeś się nad ranem, ale to się liczyło jakby wczoraj, a dziś był twój chrzest. Ojciec uparł się, żeby ciebie zaraz chrzcić, boś mu się wydawał taki słabiutki, że bał się o twoje życie. Biedaczysko, sam się tak uwinął, że nie miałeś kiedy go poznać”. Nie wierzy w to Grażyna Pawlak z Instytut Badań Literackich PAN, autorka pracy „Nieznane fakty z biografii Jana Parandowskiego”. Pisze w niej, że „Dokumenty archiwalne oraz opowieści rodzinne wskazują jednoznacznie, iż ojcem Jana Parandowskiego był Jan Bartoszewski, ksiądz doktor, kanonik Greckokatolickiej Kapituły Metropolitarnej, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Bartoszewski zmarł we Lwowie w 1920 roku, gdy pisarz ukończył 19 lat. Materiały źródłowe potwierdzają, że Julia Parandowska i jej syn mieszkali pod tymi samymi adresami co rodzina Jana Bartoszewskiego. Matka przyszłego autora »Mitologii« zmarła pięć lat po śmierci profesora i została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie, w grobowcu rodziny Bartoszewskich (...) Nie wydaje się możliwe, by w grobowcu wysokiej rangi duchownego greckokatolickiego pochowano kobietę spoza ścisłego kręgu rodziny”. Jan nie nosił nazwiska ojca, bo Bartoszewski nigdy nie zalegalizował związku z Julią Parandowską. Nie mógł, ponieważ duchownym greckokatolickim, księżom katolickim obrządku wschodniego, wolno było zakładać rodzin…

parandowski-5ec2b3d.png
width: 1200
height: 630

W Niemczech odkryto „grób zombie”. 4200 lat temu pochowano tu zainfekowanego człowieka
type: item
date: 2024-04-21T12:34:26.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: grobowce
subject: legendy
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
description: Archeolodzy z niemieckiego urzędu ochrony zabytków odnaleźli „grób zombie” w pobliżu Landsberg, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Pochówek pochodził z epoki brązu.
encoded: W tym artykule: Wiara w bestie i potwory W Niemczech odkryto grób zombie Kultura pucharów dzwonowatych Już od tysięcy lat ludzie wierzą w różnorodne bóstwa, a wierzenia przekształcali w religie. Wiara pomagała ludziom zrozumieć otaczający świat, ale także dostarczała odpowiedzi na trudne pytania. Członkowie pradawnych społeczności – tak jak i ludzie współcześnie – obawiali się śmierci, a także przerażało ich zło, które utożsamiali z kataklizmami lub chorobami i epidemiami. Wiara w bestie i potwory Niewyjaśnione zjawiska bardzo często opisywane były za pomocą mitów i legend. Wszelkie obawy miały swoje odzwierciedlenie w folklorze i ludowych opowieściach. Tak właśnie powstawały mityczne stworzenia i bestie, które straszyły całe pokolenia, a nawet epoki. Od setek lat ludzie wierzyli, że zmarli mogą wstać z grobu, a ich niespokojne dusze będą nawiedzały żywych. Właśnie dlatego ludzie często próbowali zabezpieczać groby, aby martwi pozostali martwi. Tak było m.in. na cmentarzysku z XVII wieku w miejscowości Pień nieopodal Bydgoszczy. Archeolodzy odnaleźli tam enigmatyczny grobowiec, w którym spoczywała młoda kobieta. Na jej szyi znajdował się żelazny sierp, a na palcu lewej stopy zamknięto trójkątną kłódkę. Prawdopodobnie lokalni mieszkańcy obawiali się, że dziewczyna powstanie z grobu w postaci wampirzycy, strzygi lub innej bestii. W Niemczech odkryto grób zombie Spektakularnego odkrycia dokonali ostatnio archeolodzy z niemieckiego Urzędu Ochrony Zabytków Saksonii-Anhalt. Badacze twierdzą, że odnaleźli „grób zombie” sprzed 4200 lat, a więc z epoki brązu. Znaleziska dokonali podczas wykopalisk w pobliżu miasta Landsberg. Prace wykopaliskowe poprzedzały rozbudowę sieci energetycznej. W grobie pochowano mężczyznę, który zmarł w wieku od 40 do 60 lat. Co ciekawe, w dolnej części pochówku, w miejscu nóg zmarłego, znajdował się duży kamienny blok. Badacze twierdzą, że umieszczono go w ten sposób w ramach rytuału, który miał zabezpieczać tę osobę przed wybudzeniem się z martwy…

grob-zombie-371e3ec.jpg
width: 2025
height: 1140

Czary i magia w polskich Karpatach. Kult świętych drzew odgrywał ważną rolę
type: item
date: 2024-04-03T08:59:55.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: góry
subject: historia
subject: karpaty
subject: mity
subject: podhale
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Specyfiką karpacką było pojawiające się w magicznych zabiegach echo kultu świętych drzew. Bardzo ważnym akcesorium stały się też przedmioty mające kontakt ze zmarłym. Poznajcie czary i magię polskich w polskich Karpatach.
encoded: W tym artykule: Magiczne przedmioty w Karpatach Kult świętych drzew to jeden z elementów karpackiej magii Magia nie była przypadkowa Czas wykonywania zabiegów magicznych był kluczowy Magia a chrześcijaństwo Magia narodziła się wraz z człowiekiem rozumnym. Towarzyszyła mu od zarania dziejów, przez okresy powstawania i rozkwitu starożytnych cywilizacji oraz czasy nowożytne, aż po obecną epokę. Różne bywały jej formy, funkcje i miejsce w ludzkiej społeczności. To niewątpliwie jeden z najstarszych przejawów kultury duchowej. Magiczne przedmioty w Karpatach W magii polskich Karpat ogromną rolę odgrywały przedmioty mające cechy świętości: rzeczy zabierane z kościoła, uświęcone samą w nim obecnością (sznur dzwonu, stuła czy nawet pył z podłogi świątyni), oraz wszelkie przedmioty poświęcone obrzędom religijnym, takie jak dewocjonalia, gromnica lub święcone zioła. Do magicznych zabiegów używano nawet hostii. Bardzo ważnym akcesorium stały się też przedmioty mające kontakt ze zmarłym, na przykład śmiertelne posłanie, odzież, drewno z trumny, jak również same zwłoki. Istotne znaczenie miały ponadto niektóre rośliny i zwierzęta (kot, nietoperz, wąż lub żaba) – zarówno żywe, jak i martwe. Kult świętych drzew to jeden z elementów karpackiej magii Specyfiką karpacką było pojawiające się w magicznych zabiegach echo kultu świętych drzew, a więc cisu, świerka, jodły, rzadziej jaworu, jesionu czy krzewu czarnego bzu. W magii dotyczącej hodowli duże znaczenie przypisywano przedmiotom związanym z pozyskiwaniem i przetwórstwem mleka, a zwłaszcza naczyniom i tkaninom używanym do cedzenia mleka (tak zwane powązki). Miały one ścisły związek z hodowanym zwierzęciem i – według wspomnianych magicznych reguł – za ich pomocą można było na to zwierzę oddziaływać. Czynności magiczne miewały bardzo różną formę. Ich cel stanowiło bezpośrednie lub pośrednie wpływanie na przedmiot czarów. Z reguły musiały być wykonywane w określonym miejscu i czasie. I znowu, w polskich Karpatach istotne znaczenie mia…

czary-i-magia-w-polskich-karpatach-kult-swietych-drzew-odgrywal-wazna-role-cb7cda5.jpg
width: 1000
height: 633

Węże i smoki. Niejednoznaczni bohaterowie legend i mitów
type: item
date: 2024-03-19T09:39:57.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: grecja
subject: legendy
subject: mity
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: starożytny rzym
subject: węże
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Wiązano je ze słońcem i księżycem, dobrem i złem, życiem i śmiercią. Łączono nie tylko z duchami podziemia, ale również z bóstwami płodności i medycyny. Węże i smoki zagrażały ludziom, lecz także potrafiły chronić przed złem.
encoded: W tym artykule: Smoki są wszechobecne Różne oblicza węży w wierzeniach Starożytna Grecja pełna smoków Smok w starożytnym Egipcie Wąż i smok to jedno i to samo? Smoki w dzisiejszej kulturze Do dziś węże i smoki stanowią jeden z najbardziej kompleksowych i znaczących symboli kulturowych. Ich wyobrażenia odnajdziemy wszędzie – od mitologii i legend, przez religie i obyczaje, po współczesną literaturę i film. Niosą bowiem ze sobą coś, co pozostaje głęboko zakorzenione w podświadomości człowieka. Smoki są wszechobecne Każda kultura na ziemi prędzej czy później stworzyła w swoich opowieściach postać smoka, najprawdopodobniej jako zestawienie różnych strachów, które są charakterystyczne dla rasy ludzkiej. I chyba nie będzie przesadą stwierdzenie, że stworzenia te towarzyszyć będą nam już zawsze. To tak, jakbyśmy rodziły i rodzili się z maszyną do tworzenia smoka w naszych głowach. Zaprzęgano je do boskich powozów, stawiano na straży ważnych przedmiotów i miejsc, ich jad mógł zabijać, a krew przywracać do życia. Węże i ich uskrzydlone wersje, czyli smoki, to jedne z najpopularniejszych i najbardziej zawiłych symboli starożytności, ale nie tylko. Wyróżniają się sposobem poruszania, regularnym zrzucaniem skóry i oczami, które przynajmniej z pozoru nigdy nie mrugają, i do dziś odgrywają niezwykłą rolę w naszej kulturze. Różne oblicza węży w wierzeniach Węże to istoty, które wzbudzają w nas zarówno podziw, jak i strach. Nie ma chyba drugiego równie dwuznacznego i bogatego w symbolikę zwierzęcia, które nawet w obrębie jednej kultury, w zależności od kontekstu, może mieć zupełnie przeciwstawne znaczenia. Ich szerokie wykorzystanie w wierzeniach i symbolice jest tym bardziej interesujące, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że węże tak naprawdę same w sobie nie są zbyt przydatne człowiekowi. Nie zapewniają nam rozrywki i nie dają się do końca udomowić. Nie przynoszą nam także ekonomicznego zysku, no chyba że przy produkcji trucizny pozyskiwanej z ich jadu. Raczej nie stanowią pierwszeg…

weze-i-smoki-niejednoznaczni-bohaterowie-legend-i-mitow-ebc0c24.jpg
width: 1000
height: 722

W Anglii odkryto głowę rzymskiego boga handlu i złodziei. To świadectwo starożytnych rytuałów
type: item
date: 2024-03-04T10:17:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: anglia
subject: bogowie
subject: mity
subject: religie
subject: rzym
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wielka brytania
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Unikatowy fragment posążku rzymskiego boga Merkurego archeolodzy odkryli w hrabstwie Kent w Anglii. Jego dekapitacja może świadczyć o tym, że złożono go w celach wotywnych.
encoded: W tym artykule: Pod stocznią – Rzymianie Figurka boga Merkurego Niezwykle rzadka figurka. To Merkury Historia Wielkiej Brytanii to nie tylko dzieje Celtów czy najazdów wikingów w okresie średniowiecza. Wyspa ta stała się jedną z rzymskich prowincji w połowie I wieku naszej ery, kiedy podbiły ją wojska cesarza Klaudiusza. Do 410 roku starożytni Rzymianie kontrolowali Brytanię. Założyli szereg miast, w tym Londinium, czyli dzisiejszy Londyn. Terytorium pokryli siatką wygodnych dróg. Pod stocznią – Rzymianie Ślady po Rzymianach znajdują się w najmniej oczekiwanych miejscach. Tym razem archeolodzy znaleźli pod pozostałościami po średniowiecznym porcie i stoczni z XIII–XV wieku nad rzeką Rother pozostałości po rzymskiej osadzie. Funkcjonowała między I a III wiekiem naszej ery. W wiekach średnich było to jeden z najważniejszych królewskich ośrodków stoczniowych Anglii. Obsługiwało go około 200 osób. W 1410 roku w Smallhythe zbudowano 100-tonowy okręt The Marie dla króla Henryka IV. Cztery lata później Henryk V przybył do stoczni, aby zobaczyć budowę dwóch statków, które zlecił. Z biegiem czasu miejsce to stopniowo zamulało się, a stocznia podupadła. Stanowisko archeologiczne zlokalizowane jest w hrabstwie Kent w Smallhythe Place. Znajduje się pod opieką National Trust. Jest to organizacja zajmującą się ochroną zabytków i przyrody w Anglii. Figurka boga Merkurego Ekscytację wśród archeologów wywołało bardzo niewielkie odkrycie. Jest to główka o średnicy 5 cm, a więc ma tyle, co szerokość karty bankomatowej. Eksperci nie mają wątpliwości, że ukazuje rzymskiego boga Merkurego. Bóg ten miał różne oblicza. Jednocześnie patronował handlowi, kupiectwu, ale również złodziejom i celnikom. Z czasem stał się boskim posłańcem, zupełnie jak grecki Hermes. Religia była centralną częścią codziennego życia w większości rzymskich prowincji. Odkryty posążek ze względu na swoje rozmiary był przenośny. Mogli używać go do rytuałów w swoich domach zarówno przedstawiciele rzymskiej elity, ale t…

w-anglii-odkryto-glowe-rzymskiego-boga-handlu-i-zlodziei-to-swiadectwo-starozytnych-rytualow-9e55ced.png
width: 1098
height: 581

Arkadia. Mityczna kraina obfitości. Czy żyli w niej również pierwsi Słowianie?
type: item
date: 2024-02-13T12:25:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: historia
subject: legendy
subject: mity
subject: słowianie
subject: Wolny czas
description: Arkadia to mityczna kraina szczęścia, niewinności i wiecznej młodości. Tego iluzorycznego świata doszukiwano się nawet w rodzimej mitologii. Pierwsi Słowianie mieli wieść proste i szczere życie.
encoded: W tym artykule: Zaznaj ziemskiego raju w Warszawie Na początku było słowo Arkadia z pazurem Słowiańska Arkadia – rodzimowierstwo na fali Różne oblicza arkadii Rzymski poeta Wergiliusz, który żył w I wieku p.n.e., opisał po raz pierwszy mityczną arkadię. Miała być to kraina szczęśliwości, spokoju i ładu. Jej mieszkańcy byli pozbawieni trosk i chorób. Rzeczywista Arkadia, grecki region położony na Peloponezie, nie była wcale taka sielankowa. W dużej części była skalista, surowa i nieurodzajna. Wizja Wergiliusza zmieniła jednak jej postrzeganie. Arkadia stała się już dla starożytnych marzeniem o niedoścignionym idealnym świecie. Zaznaj ziemskiego raju w Warszawie To właśnie różnym wizjom tego mitycznego świata poświęcona jest wystawa czasowa „Arkadia” w Muzeum Narodowym w Warszawie. Potrwa jeszcze do 17 marca br. W niezwykły świat wiecznej szczęśliwości warto zatopić się, gdy za oknem jest szaro i buro. Arkadii jest tyle, ilu jest ludzi, a jej wizje zmieniały się na przestrzeni stuleci. Ekspozycja jest zatem niezwykle urozmaicona, wielobarwna i miejscami zaskakująca, a nawet – szokująca. Na początku było słowo Muzealną „Arkadię” warto zasmakować. Przechadzając się niespiesznie. Prawie przegapiłbym dyskretnie umieszczoną za czarną zasłoną instalację dźwiękową. Usytuowana jest tuż przy wejściu na ekspozycję. Bez tego dźwiękowego doświadczenia odbiór wystawy byłby zupełnie inny. Błogie tony utworu „Kanony” Barbary Kingi Majewskiej wydobywające się z głośników wprowadzają w świat szczęścia i rozkoszy. Nastrajają. Odcinają od świata zgiełku i codziennego pędu. Spędźmy kilka minut oblani przez te odgłosy błogości. Pora iść na wystawę. Arkadia z pazurem Ziemski raj zamieszkiwać mieli nie tylko żyjący prosto i szczęśliwie pasterze i pasterki, ale też nimfy, satyrowie, faunowie, a nawet rusałki. Te ostatnie bywały szczególnie groźne. Widać to na obrazie „Załaskotany” Jacka Malczewskiego (1854–1929). Grupa roześmianych rusałek, czyli demonicznych istot w słowiańskiej mitologii z…

arkadia-mityczna-kraina-obfitosci-czy-zyli-w-niej-rowniez-pierwsi-slowianie-433b055.png
width: 1200
height: 630

Czy tutaj Argonauci szukali złotego runa? Archeolodzy z Polski i Gruzji na tropie legendarnego miasta
type: item
date: 2024-02-09T08:02:10.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: grecja
subject: gruzja
subject: legendy
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: starożytność
subject: Wolny czas
description: Liczne zabytki sprzed ok. 3700 lat odkrył polsko-gruziński zespół badaczy w Kutaisi w Gruzji. Tak stara metryka miasta może oznaczać, że mityczna stolica Kolchidy, Aja, to obecne Kutaisi. To tutaj Argonauci mieli pozyskać złote runo.
encoded: W tym artykule: Kutaisi zdradza swoje tajemnice Poszukiwania starożytnej krainy Gdzie mit spotyka się z rzeczywistością Modły od tysiącleci – zagadkowe figurki Polscy badacze w ostatnich latach zintensyfikowali badania wykopaliskowe na terenie Gruzji. Wspólnie z lokalnymi partnerami prowadzą różne projekty mające na celu poznanie odległej przeszłości tego kraju. Pomocne w tym jest otwarte kilka lat temu Interdyscyplinarne Polsko-Gruzińskie Centrum Badawcze im. prof. S. Krukowskiego (KIRC), które wspiera Instytut Polski w Tbilisi. Kutaisi zdradza swoje tajemnice Od 2017 roku polsko-gruziński zespół archeologów pod kierunkiem dr. Jacka Hamburga z KIRC i dr. Rolanda Isakadze z Narodowej Agencji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Gruzji badają najdalszą przeszłość Kutaisi. To trzecie pod względem wielkości miasto Gruzji położone jest nad malowniczą rzeką Rioni. Zamieszkuje je prawie 150 tys. osób. Wykopaliska prowadzone są na wzgórzu wokół średniowiecznej katedry, zbudowanej w czasach króla Bagrata III w XI w. To główna atrakcja miasta Kutaisi. W czasie wykopalisk w 2023 roku znaleziono zaskakująco wczesne ślady po obecności człowieka. – Bardzo charakterystyczna ceramika, nożyki z brązu, krzemienne i kamienne groty strzał oraz groty włóczni, kamienne osełki, ceramiczne ciężarki tkackie, żarno oraz komplet złożony z moździerza i tłuczka to tylko część zabytków znalezionych w najgłębiej położonych w tym wykopie warstwach – przekazał National Geographic Polska dr Hamburg. Przedmioty te datowane są na okres pomiędzy 1700 a 1200 r. p.n.e., czyli na koniec środkowego oraz późny okres epoki brązu. – Nigdy wcześniej archeolodzy nie natrafili w sercu miasta Kutaisi na tak stare pozostałości osadnicze czy jakiekolwiek obiekty archeologiczne. Udało się to jednak polsko-gruzińskiej ekspedycji – podkreślił jej kierownik. Już w 2019 roku polsko-gruzińskie badania przesunęły datowanie najstarszych pozostałości na terenie miasta z VIII/VII na XIII/XII wiek p.n.e. – Osadnictwo na tym obsza…

czy-tutaj-argonauci-szukali-zlotego-runa-archeolodzy-z-polski-i-gruzji-na-tropie-legendarnego-miasta-820632a.jpg
width: 1000
height: 667

Wierzenia starożytnych Greków. Jak wyglądały rytuały w świecie hellenistycznym?
type: item
date: 2024-01-18T10:53:47.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bogowie
subject: grecja
subject: Kultura
subject: mity
subject: obrzędy
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Starożytni Grecy wierzyli, że bogowie sprawują pieczę nad całym wszechświatem. Od wierzchołka Olimpu po dno Hadesu. Z czasem jednak wiara ta przybrała bardziej mistyczny i osobisty charakter. Oto wierzenia starożytnych Greków.
encoded: W tym artykule: W co wierzyli starożytni Grecy? Grecki odpowiednik nieba Jakie były wierzenia starożytnych Greków? Jak wyglądały rytuały religijne w starożytnej Grecji? Skąd wzięły się greckie mity? Światem starożytnej Grecji rządzili bogowie, a na ich czele stali władcy Olimpu – Zeus, Hera, Apollo, Posejdon, Atena i inni mocarze mitologii. Jednak oprócz kultu tych najważniejszych, Grecy otaczali czcią setki mniej znanych bóstw i herosów. Modlili się do nich z tych samych powodów, co my dzisiaj. By prosić o zdrowie i pomyślność, urodzajne żniwa i bezpieczną podróż. Starożytni oddawali bogom cześć we wspólnotach. Składając ofiarne dary, starali się zaskarbić sobie łaskę bóstw, które – jak wierzyli – miały wpływ na ich życie. W co wierzyli starożytni Grecy? Co dzieje się po śmierci? Odpowiedzi Grecy szukali u Hadesa, boga krainy umarłych, brata Zeusa i Posejdona. Ale „niewidzialny”, jak nazywano Hadesa, nie napawał nadzieją. Jego spowite w całun mgły królestwo, pisał Homer, przecięte wodami Styksu, było „siedliskiem grozy”. Miejscem, do którego trafiali po śmierci zwykli ludzie i sławni herosi. Współczucie wobec śmiertelników sprawiło, że z czasem Grecy otworzyli się na nowe formy kultu. Życie pozagrobowe przestało być pasmem udręki – zaczęto przedstawiać je bardziej jako samotną wędrówkę. Tajemne misteria oferowały przewodnictwo i rady, jak odnaleźć się w zaświatach, a niezwykle emocjonalne ceremonie przypominały wyszukane spektakle teatralne. Mitologia grecka to fundament kultury Zachodu. Jednak bogowie Hellady nie byli idealni Mitologia grecka to bez wątpienia jedna z najważniejszych pamiątek po starożytności. Podobnie jak Biblia, inspirowała kolejne kultury i niejako stworzyła fundament, na którym oparła się c... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mitologia-grecka-charakterystyka-bogowie-i-najwazniejsze-mity-fot-tonellophotography-shutterstock-com-f4f7bd4.jpg" width="933" height="700" alt="Mitologia grecka – charakterysty…

akropol-94b8b4d.jpg
width: 1000
height: 574

Mitologia indyjska wyrasta z wierzeń Ariów. Jaki jest jej związek z Wedami?
type: item
date: 2024-01-07T13:29:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: indie
subject: mity
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Mitologia indyjska położyła podwaliny pod hinduizm, system religijny, którego poszczególne odłamy dziś są wyznawane przez ponad miliard ludzi. Najstarsze jej ślady są datowane na okres około dwóch tysięcy lat przed naszą erą. Co wiemy na temat mitologii indyjskiej? Jakie bóstwa czczono w najdawniejszych czasach na Półwyspie Indyjskim? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Źródło mitologii indyjskiej Wprowadzenie do mitologii indyjskiej Bogowie mitologii indyjskiej Boginie mitologii indyjskiej Hinduizm a mitologia indyjska Starożytne opowieści o bogach, herosach i ludziach są dla nas bezcennym źródłem wiedzy o dawnych cywilizacjach, a przy tym ujawniają podobieństwa w sposobie pojmowania świata przez różne kultury. Właściwie każdy starożytny lud miał swój system wierzeń, którego wyrazem były fantastyczne opowieści. Mitologia grecka stanowi wzorcowy przykład antycznego pojmowania porządku świata. Mitologia chińska znacząco różni się od wierzeń antycznych Greków, bo kształtowała się w warunkach zupełnie innej kultury. Mimo to, w dawnych wierzeniach Greków i Chińczyków pojawiają się pewne cechy wspólne, jak choćby obraz stworzenia wszechświata czy osoba najwyższego bóstwa, będącego personifikacją świadomości. Te elementy występują także w mitologii indyjskiej, jednej z najstarszych ze wszystkich znanych. Źródło mitologii indyjskiej Mówiąc o mitologii indyjskiej, na myśli trzeba mieć system wierzeń, który tysiące lat przed nastaniem naszej ery ukształtował się na subkontynencie indyjskim. Termin ten sugeruje, że jej źródeł należy szukać w pierwszej znanej cywilizacji zasiedlającej ten obszar. Mowa o tu o kulturach Harappa i Mohendżo-Daro. Tymczasem dowody wskazują, że korzenie mitologii indyjskiej tkwią nie w kulturze Cywilizacji Doliny Indusu, a Ariów. Zaginione cywilizacje. Po tych wielkich imperiach zostało niewiele śladów i mnóstwo tajemnic Wiemy, że w przeszłości istniały wielkie cywilizacje, które stworzyły ogromne państwa i często rozwijały niezwykle zaawansowaną technologię. Ślad po niektórych dawno zaginął, dlatego... Wojowniczy Ariowie najechali obszar dzisiejszych Indii w drugim tysiącleciu przed naszą erą. Skąd przybyli? Ta kwestia do dziś pozostaje przedmiotem sporów naukowców. Niektórzy wskazują, że lud ten wywodził się z terenów Azji Środkowej, inni natomiast za bardziej prawdopodobny uznają obszar Europy. N…

mitologia-indyjska-wglad-w-staroindyjskie-wierzenia-i-koncepcje-swiata-fot-reddees-shutterstock-com-68de292.jpg
width: 3960
height: 2580

Kim był legendarny Merlin Wielki? Szalonym bardem, synem demona czy wychowawcą króla Artura?
type: item
date: 2024-01-07T10:26:13.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: anglia
subject: historia
subject: królowie
subject: legendy
subject: mity
subject: Społeczeństwo
subject: wielka brytania
description: Średniowieczni pisarze przekształcili opowieści o nieznanym bardzie w legendy o potężnym czarodzieju. To Merlin Wielki miał osadzić króla Artura na tronie Camelotu.
encoded: W tym artykule: Myrddin, bard z Walii Ambrosius, syn zakonnicy Merlin, czarodziej i syn demona Doradca królów i mentor Artura Francuska propaganda Archetypowymi czarodziejami są mądrzy starzy mężczyźni z magicznymi mocami i długimi siwymi brodami. Przykładami mogą być Gandalf Szary z trylogii „Władca Pierścieni” J.R.R. Tolkiena oraz Albus Dumbledore z serii książek o Harrym Potterze. Ale to Merlin Wielki jest inspiracją dla nich wszystkich. Od czasu swojego pierwszego pojawienia się w literaturze średniowiecznej ewoluował przez wiele stuleci. Przekształcił się z walijskiego barda w zmiennokształtnego czarnoksiężnika. Dziś jest sercem legendy arturiańskiej. Myrddin, bard z Walii Pierwszy Merlin nie był czarodziejem. Źródła średniowieczne mówią o walijskim bardzie lub poecie z VI wieku. To Myrddin Wyllt. Mieszkał na dworze Gwenddoleu, króla walijskojęzycznych terytoriów południowej Szkocji i północnej Anglii. Jak głosi historia, Gwenddoleu zginął w 573 roku w bitwie pod Arfderydd. Udział w masakrze doprowadził Myrddina do szaleństwa. Uciekł do lasów Szkocji, gdzie przez następne pięćdziesiąt lat żył jako pustelnik. Wygłaszał tajemnicze wersety i zdobył dar wieszczenia. W tradycji celtyckiej bardowie i poeci kojarzeni są z przepowiadaniem przyszłości. Myrddin Wyllt pojawia się jako prorok w poemacie „Armes Prydein” z X wieku. Zawiera on przepowiednię, zgodnie z którą sojusz między Celtami i Wikingami z północnej Irlandii miałby wypędzić Anglosasów z Wielkiej Brytanii. Ambrosius, syn zakonnicy Merlin przybrał bardziej znaną formę w XII-wiecznych tekstach walijskiego autora Geoffreya z Monmouth. Uczynił on z Merlina centralną postać w swoich trzech książkach: „Proroctwach Merlina”, poemacie „Życie Merlina” i w najsłynniejszej „Historii królów Wielkiej Brytanii”. W tej ostatniej pojawia się „nowy” Merlin. Teraz to potężny czarodziej, który umożliwia królowi Arturowi przejęcie tronu Anglii. Jednak Geoffrey zainspirował się „Historią Brytów”, przypisywaną walijskiemu mnicho…

kim-byl-legendarny-merlin-wielki-szalonym-bardem-synem-demona-czy-wychowawca-krola-artura-ryc-emil-johann-lauffer-wikimedia-commons-public-domain-4585611.jpg
width: 2000
height: 1411

Po latach odczytano inskrypcję z tajemniczego posągu sfinksa. Zabytek pochodził ze starożytnej Dacji
type: item
date: 2024-01-04T13:30:44.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rumunia
subject: starożytny rzym
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: W XIX wieku na terenie dzisiejszej Rumunii odkryto wyjątkowy posąg sfinksa. Przez dziesiątki lat naukowcy nie potrafili jednak rozszyfrować tajemniczej inskrypcji, która znajdowała się u jego podstawy.
encoded: W tym artykule: Tajemnicze odkrycie ze starożytnej Dacji Amerykański uczony twierdzi, że rozszyfrował inskrypcję ze sfinksa Odkrycie rzuca światło na mniejszościowe wierzenia w czasach rzymskich Dacja. Kraina historyczna w Europie na terenie dzisiejszej Rumunii, którą zamieszkiwał starożytny lud zwany Dakami. W latach 101 roku n.e. Rzymianie pod wodzą cesarza Trajana rozpoczęli podbój regionu, żeby 5 lat później ogłosić swoje wielkie zwycięstwo. W Rzymie, na Forum Trajana, do dziś stoi kolumna, która upamiętnia te wydarzenia. Tajemnicze odkrycie ze starożytnej Dacji W 106 roku Trajan utworzył rzymską prowincję Dacia, która kilkadziesiąt lat później – już za czasów Hadriana – była jedną z prowincji granicznych, a na jej granicach zbudowano umocnienia i obwarowania. Dacja, jak każda prowincja starożytnego Rzymu, ulegała romanizacji. Jednak pomimo silnych wpływów kultury rzymskiej i języka łacińskiego, w prowincjach Rzymu wciąż żyli ludzie, którzy pamiętali tradycje swoich przodków. Najnowsze odkrycie prof. Petera Z. Revesza z University of Nebraska-Lincoln może rzucać nowe światło na kultywowanie praktyk przedrzymskich w prowincjach, które ulegały romanizacji. Badanie amerykańskiego naukowca ukazało się właśnie w czasopiśmie „Mediterranean Archeology and Archaeometry”. Amerykański uczony twierdzi, że rozszyfrował inskrypcję ze sfinksa Uczony przekonuje, że po ponad 100 latach udało mu się rozszyfrować tajemniczą inskrypcję, która znajdowała się na małym posągu sfinksa. Zabytek odnaleziono w XIX wieku na terenie Rumunii, po czym trafił do niezidentyfikowanego hrabiego w Europie Zachodniej. Problem polegał na tym, że artefakt ok. 1848 roku został skradziony. Przetrwał jedynie jego dokładny rysunek. Mityczne zwierzęta. Tajemnicze istoty z legend, baśni i podań, które do dziś fascynują Fascynują, przerażają i budzą ciekawość. Mityczne stworzenia są od wieków obecne w baśniach i legendach. Skąd się tam wzięły i co symbolizują? W artykule badacz przedstawił tłumaczenie insk…

sfinks-0967e83.png
width: 1200
height: 630