Kosmiczny pogrzeb zmienił się w kosmiczną porażkę. Prochy 166 zmarłych wylądowały w Pacyfiku
Nie tak miała wyglądać droga usługa pogrzebowa połączona z naukową misją kosmiczną. Kapsuła z prochami zmarłych wprawdzie znalazła się na orbicie, ale nie zdołała powrócić na ziemię. Cały ładunek znalazł się w Pacyfiku i jest nie do odzyskania.
Spis treści Co zawierała kapsuła Nyx? Katastrofalny koniec misji To nie pierwsze fiasko organizatorów Misja kosmiczna „Mission Possible” zorganizowana przez niemiecki startup The Exploration Company zakończyła się „częściowym niepowodzeniem”. Za tym dyplomatycznym stwierdzeniem kryje się fakt, że cały ładunek, zawierający m.in. prochy zmarłych, spadł do Pacyfiku. Co zawierała kapsuła Nyx? Start odbył się 23 czerwca roku z bazy Vandenberg Space Force Base w Kalifornii, na pokładzie rakiety Falcon-9 w ramach misji Transporter-14. Kapsuła Nyx, której celem było przetestowanie kluczowych technologii transportowych, wyniosła w przestrzeń kosmiczną ładunek o wadze około 300 kg. Wśród przewożonych przedmiotów znajdowały się szczątki i próbki DNA ponad 166 zmarłych osób, dostarczone przez firmę Celestis, specjalizującą się w kosmicznych pochówkach. Poza tym materiał roślinny i nasiona konopi indyjskich dostarczone przez projekt Martian Grow, którego celem miało być zbadanie wpływu mikrograwitacji na kiełkowanie roślin i ich odporność, co może być istotne dla przyszłej kolonizacji Marsa. Katastrofalny koniec misji Do pewnego czasu wszystko szło zgodnie z planem: kapsuła osiągnęła orbitę i rozpoczęła kontrolowany powrót do atmosfery. Jednak jej spadochrony nie otworzyły się, co doprowadziło do katastrofalnego wodowania. W wyniku uderzenia w wodę utracono wszystkie przewożone ładunki. Firma poinformowała, że przyczynę awarii wciąż bada, ale uznała misję za „częściowy sukces - częściową porażkę”, podkreślając, że udało się osiągnąć wiele ważnych celów misji, które będą wykorzystane w przyszłych projektach. To pierwszy raz, gdy The Exploration Company przewoziła prywatne ładunki. Dla firmy pogrzebowej Celestis to już druga utrata kosmicznego ładunku — poprzednia miała miejsce w 2023 roku, gdy rakieta z prochami astronauty NASA Philipa K. Chapmana eksplodowała nad Nowym Meksykiem w USA. Celestis opublikowała kondolencje i zapewniła rodziny, że skontaktuje się z każdą osobno w celu omówienia dalszych kroków. Firma zaznaczyła, że choć kapsuła nie może zostać odzyskana, „zmarli odbyli symboliczny lot w kosmos i spoczywają teraz w Pacyfiku, co można porównać do tradycyjnego rozsypania prochów w morzu”. To nie pierwsze fiasko organizatorów Dla The Exploration Company była to druga misja testowa kapsuły Nyx. W lipcu zeszłego roku miała miejsce pierwsza próba, nazwana „Mission Bikini”, która zakończyła się niepowodzeniem w wyniku błędu górnego stopnia rakiety Ariane 6 — kapsuła pozostała wtedy na orbicie, nie wracając na Ziemię. Pomimo obecnej porażki firma zamierza kontynuować rozwój projektu i przygotować kolejną demonstracyjną misję kapsuły Nyx do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w 2028 roku. Plan ten wymaga jednak wsparcia ze strony Europejskiej Agencji Kosmicznej. Startup z Niemiec podkreśla, że tego rodzaju innowacje niosą ryzyko, ale są niezbędne do dalszego postępu w eksploracji kosmosu. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
NASA wyłącza kolejne instrumenty sond Voyager 1 i 2. Czy to przedłuży ich wyjątkową misję?
Wystrzelone w 1977 roku bliźniacze sondy Voyager 1 i 2 znajdują się daleko poza granicą heliopauzy i od lat operują w przestrzeni międzygwiezdnej. Czyni je to jedynymi dziełami ludzkich rąk poza granicami Układu Słonecznego. Ale sondom kończy się zasilanie. Inżynierowie NASA zdecydowali się wyłączyć dwa instrumenty Voyagerów w nadziei, że zaoszczędzona w ten sposób energia pozwoli pozostałym instrumentom działać jeszcze przez kilka miesięcy.
Spis treści: Trzy z dziesięciu Dodatkowy rok życia Wzorowa inżynieria kosmiczna – Voyagery są gwiazdami rocka w kosmosie od momentu ich wystrzelenia i chcemy, aby tak pozostało jak najdłużej. Jednak energia elektryczna sond jest na wyczerpaniu. Jeśli nie wyłączymy teraz żadnego instrumentu Voyagerów, prawdopodobnie będą one miały jeszcze tylko kilka miesięcy zasilania, zanim będziemy musieli ogłosić koniec misji – powiedziała Suzanne Dodd, kierująca projektem Voyagerów w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL). Trzy z dziesięciu Właśnie dlatego 25 lutego inżynierowie misji wyłączyli zdalnie eksperyment podsystemu promieniowania kosmicznego na pokładzie Voyagera 1 oraz wyłączą instrument niskoenergetycznych cząstek naładowanych Voyagera 2 24 marca. Na pokładzie każdego ze statków nadal będą działały trzy z pierwotnych dziesięciu instrumentów naukowych misji. Dzięki temu powinno udać się wydłużyć badania prowadzone przez sondy. Przypomnijmy, że wystrzelone w 1977 roku sondy Voyager 1 i 2 polegają na radioizotopowych generatorach termoelektrycznych (RTG), które generują energię elektryczną z ciepła rozpadającego się plutonu. Każda z sond traci około 4 watów mocy każdego roku. Sondy zostały zaprojektowane na 5-letnią misję i na tyle miało wystarczyć ich zasilanie. Chociaż już wówczas zakładano, że misja może się przedłużyć, a według wyliczeń energii z rozpadu plutonu-238 powinno starczyć na ponad 30 lat pracy instrumentów badawczych sond. Jak widać w tym wypadku niedoszacowanie okazało się wyjątkowo przydatne. Po 48 latach Voyagery wciąż mają niewielką ilość energii i nadal kontaktują się z Ziemią. Z pierwotnych 10 instrumentów naukowych sond pozostały tylko te, które zespół naukowy uznał za najistotniejsze dla badania heliosfery Układu Słonecznego, ochronnego bąbla wiatru słonecznego i pól magnetycznych wytwarzanych przez Słońce. Dodajmy, że Voyager 1 dotarł do krawędzi heliosfery i początku przestrzeni międzygwiezdnej w 2012 roku. Natomiast Voyager 2 osiągnął tę granicę w 2018 roku. Żaden inny statek kosmiczny stworzony przez człowieka nie operował w przestrzeni międzygwiezdnej. Dodatkowy rok życia Podsystem promieniowania kosmicznego, który został wyłączony na Voyagerze 1 w zeszłym tygodniu, to zestaw trzech teleskopów zaprojektowanych do badania promieni kosmicznych, w tym protonów z Galaktyki i Słońca. Dane z tych teleskopów pomogły zespołowi naukowemu ustalić m.in., kiedy i gdzie Voyager 1 opuścił heliosferę. Natomiast zaplanowany do dezaktywacji jeszcze w tym miesiącu instrument Voyagera 2 do pomiaru niskoenergetycznych cząstek naładowanych mierzy różne jony, elektrony i promienie kosmiczne pochodzące z naszego Układu Słonecznego i Galaktyki. Instrument składa się z dwóch podsystemów: niskoenergetycznego teleskopu cząstek do szerszych pomiarów energii oraz niskoenergetycznego analizatora cząstek magnetosferycznych do bardziej ukierunkowanych badań magnetosfery. Oba systemy wykorzystują obrotową platformę, dzięki czemu ich pole widzenia wynosi 360 stopni. Sama platforma jest zasilana silnikiem krokowym, który zapewnia 15,7-watowy impuls co 192 sekundy. Silnik został przetestowany do 500 tys. kroków – wystarczająco dużo, aby zagwarantować ciągłą pracę podczas przelotu misji obok Saturna, co miało miejsce w sierpniu 1980 roku dla Voyagera 2. Do czasu dezaktywacji na Voyagerze 2, silnik wykona ponad 8,5 miliona kroków! Wzorowa inżynieria kosmiczna – Sondy kosmiczne Voyager znacznie przekroczyły swoją pierwotną misję badania planet zewnętrznych. Wszystkie dodatkowe dane, które zebraliśmy od tego czasu, są nie tylko cenną wiedzą z zakresu heliofizyki, ale także świadectwem wzorowej inżynierii, która została zastosowana w Voyagerach. W końcu rozpoczęły badania niemal 50 lat temu i robią to do dziś – powiedział Patrick Koehn, naukowiec programu Voyager. Inżynierowie misji chcą uniknąć wyłączania instrumentów naukowych tak długo, jak to możliwe. Wszystko dlatego, że dane naukowe zebrane przez bliźniacze sondy Voyager są wyjątkowe. Po wyłączeniu tych dwóch instrumentów, Voyagery powinny mieć wystarczającą moc do działania przez kolejny rok, zanim zespół będzie musiał wyłączyć inny instrument na obu statkach kosmicznych. W tzw. międzyczasie Voyager 1 będzie nadal obsługiwał swój magnetometr i podsystem fal plazmowych. Niskoenergetyczny instrument cząstek naładowanych będzie działał do końca 2025 roku, ale zostanie wyłączony w przyszłym roku. Natomiast Voyager 2 będzie nadal obsługiwał swój magnetometr i instrumenty fal plazmowych w dającej się przewidzieć przyszłości. Podsystem promieniowania kosmicznego ma zostać wyłączony w 2026 roku. Dzięki wdrożeniu tego planu oszczędzania energii, inżynierowie uważają, że obie sondy mogą mieć wystarczającą ilość energii elektrycznej, aby kontynuować pracę z co najmniej jednym instrumentem naukowym do 2030 roku! Voyager 1 i Voyager 2 pozostają najbardziej odległymi obiektami zbudowanymi przez człowieka. Voyager 1 znajduje się w odległości ponad 25 miliardów kilometrów, a Voyager 2 ponad 21 miliardów kilometrów od Ziemi. Przesłanie sygnału radiowego z Ziemi do Voyagera 1 zajmuje ponad 23 godziny, a do Voyagera 2 – 19,5 godziny. Źródło: NASA Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Lądownik księżycowy Athena wylądował, ale leży przewrócony na bok. To koniec misji
Po udanym niedzielnym lądowaniu na Księżycu Błękitnego Duszka (Blue Ghost), lądownika firmy Firefly Aerospace, wszyscy wierzyli, że również Athena – drugi lądownik Intuitive Machines wysłany na Księżyc – powtórzy ten sukces. Niestety, wszystko wskazuje na to, że lądownik ponownie nie utrzymał pionu i przewrócił się podczas ostatniej fazy lądowania.
Spis treści: Nieprawidłowa pozycja lądownika Athena Księżycowa placówka badawcza Co przewozi lądownik? Co dalej z Atheną? Athena, drugi lądownik księżycowy serii Nova-C firmy Intuitive Machines z siedzibą w Houston, wylądował 6 marca o godzinie 18:31 czasu środkowoeuropejskiego w regionie Mons Mouton na południowym biegunie Księżyca. Wszyscy zebrani w sali kontroli misji oraz ci, którzy śledzili lądowanie na kanale NASA, trzymali kciuki, by Athena poradziła sobie lepiej niż Odyseusz. Niestety, wszystko wskazuje na to, że Athena podzieliła los Odyseusza, który po zeszłorocznym lądowaniu na Księżycu przewrócił się. Tym samym nie uda się przeprowadzić eksperymentów, jakie lądownik przewiózł na Księżyc. Nieprawidłowa pozycja lądownika Athena Chociaż Athena wysyłała dane na Ziemię i generowała energię na powierzchni Księżyca, to jej orientacja w terenie nie była znana. – Nie wydaje nam się, że nasz lądownik znajduje się w prawidłowej pozycji na powierzchni Księżyca – powiedział Steve Altemus, dyrektor generalny Intuitive Machines, podczas konferencji prasowej po lądowaniu. Później potwierdzono, że Athena leży na boku. Intuitive Machines Executes Southernmost Lunar Landing and Operates Payloads. The full release is published on the IM-2 mission webpage. https://t.co/6W5wibbV71 (7MAR2025 0829 CST)#AdLunam #IM2 #Athena pic.twitter.com/xDM3Fd9rE7 — Intuitive Machines (@Int_Machines) March 7, 2025 Firma przeżywa swoiste déjà vu. W ubiegłym roku Odyseusz za szybko wykonał zejście z orbity na powierzchnię, łamiąc jedną z nóg i przewracając się częściowo na bok. To utrudniło mu komunikację z Ziemią. Chociaż specjaliści firmy potrzebują więcej danych, aby ustalić przebieg wydarzeń, najwyraźniej Athenie przydarzyło się coś podobnego. Steve Altemus dodał, że profil misji lądownika na powierzchni „będzie odbiegał od założeń, a sam lądownik ma problemy z wytwarzaniem energii i z komunikacją z Ziemią”. Księżycowa placówka badawcza Przypomnijmy, że wysoka na 4 metry Athena wystartowała 26 lutego na szczycie rakiety SpaceX Falcon 9. Misja lądownika, znana jako IM-2, jest sponsorowana przez program NASA Commercial Lunar Payload Services (CLPS), który umieszcza instrumenty naukowe i technologiczne agencji na prywatnych lądownikach księżycowych. Na misję Atheny agencja wydała 62,5 miliona dolarów. Projekt wiąże się bezpośrednio z przybyciem na Księżyc astronautów Artemis, którzy mają wylądować w pobliżu południowego bieguna Księżyca w 2027 roku, a następnie założyć jedną lub więcej baz w tym regionie. Biegun południowy wydaje się być najlepszym miejscem do założenia placówki załogowej. Zebrane przez poprzednie misje robotyczne dane wskazują, że na obszarze tym zalegają znaczne ilości lodu wodnego, zwłaszcza na dnach kraterów, które leżą w stałym cieniu. Naukowcy uważają, że lód gromadził się w tych zimnych pułapkach przez miliardy lat. Samo miejsce lądowania – Mons Mouton – znajduje się zaledwie 160 kilometrów od południowego bieguna Księżyca. Czyli bliżej bieguna niż jakikolwiek inny statek kosmiczny, który wylądował na Księżycu wcześniej. Naukowcy wciąż mają nadzieję, że misja pomoże ocenić zasięg i dostępność lodu na tym obszarze. Ten lód być może mógłby zostać wykorzystany do produkcji wody pitnej, a także rozszczepiony na wodór i tlen w celu wytworzenia paliwa rakietowego. Co przewozi lądownik? Głównym ładunkiem Atheny jest Polar Resources Ice Mining Experiment, w skrócie PRIME-1. PRIME-1 składa się z wiertła zaprojektowanego do wyciągania księżycowego piasku z głębokości około 3 metrów pod ziemią oraz spektrometru masowego, który będzie szukał sygnatury lodu wodnego i innych interesujących związków w próbce. – Ten eksperyment może być przełomem, ponieważ będzie to pierwsze zrobotyzowane wiercenie przeprowadzone w rejonie bieguna południowego Księżyca. To kluczowy krok w kierunku zrozumienia i wykorzystania zasobów księżycowych w celu wsparcia przyszłej eksploracji – powiedziała Jackie Quinn, kierownik projektu PRIME-1 w Kennedy Space Center NASA na Florydzie, podczas konferencji prasowej 25 lutego. Athena ma na swoim pokładzie również 35-kilogramowego drona – skoczka o imieniu Grace. Miał badać obszar wokół miejsca lądowania, wystrzeliwując się z miejsca na miejsce za pomocą silników odrzutowych. Kolejnym urządzeniem jest mały łazik o nazwie MAPP (Mobile Autonomous Prospecting Platform), który został zbudowany przez firmę Lunar Outpost z Kolorado. MAPP jest wyposażony w kamery optyczne i termowizyjne o wysokiej rozdzielczości. Na jego pokładzie znajduje się również własny robot – „AstroAnt”, prototypowy mały robot roju opracowany przez Massachusetts Institute of Technology (MIT). AstroAnt pozostanie przymocowany do górnej części MAPP dzięki czterem magnetycznym kołom. Co dalej z Atheną? Athena, Grace i MAPP pozostaną w kontakcie ze sobą za pomocą Lunar Surface Communication System Nokii. To urządzenie na lądowniku, które ma na celu utworzenie pierwszej w historii sieci 4G/LTE na Księżycu. Athena przenosi również serwer danych Lonestar na Księżyc w ramach demonstracji technologii. Misja została zaprojektowana na około 10 ziemskich dni. Miała zakończyć się, gdy słońce zajdzie nad regionem Mons Mouton, pozbawiając zasilaną energią słoneczną Athenę życiodajnego światła. Jednak Athena nie jest prawidłowo zorientowana po lądowaniu na Księżycu. Przedstawiciele Intuitive Machines poinformowali, że baterie lądownika się wyczerpały, a światło słoneczne nie dociera do paneli fotowoltaicznych. To oznacza koniec misji. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Prywatny lądownik Blue Ghost bezpiecznie osiadł na Księżycu! Komercyjne misje nabierają tempa
W niedzielę rano czasu środkowoeuropejskiego lądownik Blue Ghost amerykańskiej firmy Firefly Aerospace miękko osiadł w obszarze Morza Kryzysów – rozległej, bazaltowej równiny powstałej w wyniku dawnych erupcji wulkanicznych na Księżycu. Lądownik ma na pokładzie 10 eksperymentów, w tym jeden mający przetestować możliwość zbudowania księżycowego systemu nawigacji.
Spis treści: Miękkie i autonomiczne lądowanie 14 dni eksperymentów Całkowite zaćmienie Słońca – Każda pojedyncza procedura zadziałała jak w zegarku, od chwili startu aż do przyziemienia – powiedział podczas transmisji internetowej z lądowania dyrektor generalny Firefly Jason Kim. Faktycznie, założona w 2014 roku przez ukraińskiego inżyniera Maxa Poliakova firma ma co świętować. Udała im się sztuka, której do tej pory nie podołała żadna firma komercyjna. Bo chociaż zeszłoroczne lądowanie Odyseusza – lądownika Intuitive Machines – uznaje się za udane, to jednak pojazd przewrócił się na bok, przez co nie zdołał wypełnić całej misji. Miękkie i autonomiczne lądowanie Akcja przyziemienia rozpoczęła się około godziny 8.30 CET, kiedy Blue Ghost odpalił silniki na księżycowej orbicie. Dzięki temu manewrowi lądownik wielkości samochodu, który krążył wokół Księżyca na wysokości około 100 kilometrów, znalazł się na kursie na powierzchnię. View oEmbed on the source website Lądownik krążył po orbicie przez jeszcze około 50 minut. Potem ponownie zaczął odpalać swoje silniki, aby zmniejszyć prędkość orbitalną i ustawić się nad docelowym miejscem lądowania – obszarem w Mare Crisium („Morze Kryzysów”), wulkanicznym basenem położonym na północny wschód od Mare Tranquillitatis („Morza Spokoju”). Za końcowe ustawienie lądownika odpowiadały małe silniki systemu kontroli trakcji. Dzięki nim lądownik osiadł na stosunkowo płaskim oraz wolnym od głazów fragmencie księżycowego gruntu. Co istotne – Blue Ghost wybrał to miejsce jako bezpieczne do lądowania autonomicznie. – Projektując lądownik czerpaliśmy inspirację z różnych źródeł, w tym z izraelskiego projektu lądownika Beresheet – powiedział Ray Allensworth, dyrektor programowy statku kosmicznego Firefly. Beresheet był prywatnym izraelskim lądownikiem, który z powodzeniem dotarł na orbitę księżycową, ale rozbił się podczas próby przyziemienia w kwietniu 2019 roku. Allensworth twierdzi, że pracownicy firmy bacznie przyjrzeli się tamtej operacji i wyciągnęli z niej wiele wniosków. Możliwe, iż właśnie te analizy były kluczowe dla powodzenia misji. Warto też dodać, że misja Blue Ghost ma polski akcent. Na pokładzie lądownika jest dysk z cyfrowym zapisem muzyki skomponowanej i wykonanej przez zaledwie 15-letniego Tony’ego Koniaka. Została zagrana na przypominającym UFO instrumencie perkusyjnym „handpan”. 14 dni eksperymentów Lądownik przenosi na swoim pokładzie 10 eksperymentów. Lunar Instrumentation for Subsurface Thermal Exploration with Rapidity (LISTER) Urządzenie do pomiaru przepływu ciepła z wnętrza Księżyca poprzez mierzenie gradientu termicznego i przewodnictwa cieplnego. Wykorzystuje technologię pneumatycznego wiercenia, co powinno pozwolić osiągnąć głębokość dochodzącą do 2–3 metrów. Lunar PlanetVac (LPV) Pneumatyczny system zbierania próbek regolitu, działający na zasadzie „odkurzacza”. Po uruchomieniu LPV wdmuchuje gaz w powierzchnię Księżyca, wzbudzając pył, który następnie jest zasysany do komory zbiorczej. Next Generation Lunar Retroreflector (NGLR) Retroreflektor umożliwiający precyzyjne pomiary odległości między Ziemią a Księżycem poprzez odbijanie krótkich impulsów laserowych, wysyłanych z naziemnych obserwatoriów. Regolith Adherence Characterization (RAC) Eksperyment mający na celu określenie, w jaki sposób regolit księżycowy przylega do różnych materiałów wystawionych na warunki panujące na Księżycu. Radiation Tolerant Computer (RadPC) Komputer odporny na promieniowanie kosmiczne, zdolny do samodzielnego odzyskiwania sprawności po awariach spowodowanych przez promieniowanie jonizujące. Electrodynamic Dust Shield (EDS) Aktywna technologia ochrony przed pyłem, wykorzystująca pola elektryczne do usuwania pyłu z powierzchni i zapobiegania jego akumulacji. Lunar Environment heliospheric X-ray Imager (LEXI) Instrument rejestrujący obrazy rentgenowskie w celu badania interakcji wiatru słonecznego z polem magnetycznym Ziemi, co pozwala na zrozumienie wpływu pogody kosmicznej na naszą planetę. Lunar Magnetotelluric Sounder (LMS) Urządzenie mierzące pola elektryczne i magnetyczne w celu scharakteryzowania struktury i składu płaszcza Księżyca, co pomoże zrozumieć jego ewolucję termiczną. Lunar GNSS Receiver Experiment (LuGRE) Eksperyment mający na celu przetestowanie odbiornika systemu nawigacji satelitarnej (GNSS) na Księżycu, co może umożliwić przyszłe precyzyjne nawigacje na jego powierzchni. Stereo Camera for Lunar Plume-Surface Studies (SCALPSS) Stereoskopowa kamera do badania interakcji strumieni gazu z powierzchnią Księżyca podczas lądowania, co dostarczy danych do przyszłych lądowań. Całkowite zaćmienie Słońca Zasilany energią słoneczną Blue Ghost będzie działał przez około 14 ziemskich dni na powierzchni Księżyca. Jego ostatnie dni będą szczególnie ciekawe dla miłośników kosmosu. 14 marca lądownik Firefly uruchomi swoje kamery, by wykonać wysokiej rozdzielczości zdjęcie całkowitego zaćmienia, w trakcie którego Ziemia zablokuje Słońce nad horyzontem Księżyca. Następnie 16 marca ma zarejestrować księżycowy zachód Słońca. Ma to dostarczyć danych na temat tego, jak księżycowy pył lewituje pod wpływem Słońca i tworzy księżycową poświatę na horyzoncie. – To zjawisko zostało po raz pierwszy udokumentowane przez Eugene’a Cernana podczas misji Apollo 17. Po zachodzie słońca Blue Ghost będzie działał jeszcze tylko przez kilka godzin, nim unieruchomi go księżycowa noc – powiedział Ray Allensworth. Ale to nie koniec księżycowych lądowań. Jeszcze w tym tygodniu, konkretnie 6 marca, próbę przyziemienia podejmie Athena – drugi lądownik księżycowy Intuitive Machines. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W Wigilię czeka nas rekordowy przelot sondy Parker Solar Probe przy Słońcu. To będą kosmiczne święta!
Parker Solar Probe ma niezwykły prezent dla miłośników astronomii na całym świecie. 24 grudnia 2024 roku amerykańska sonda dokona najbliższego w historii przelotu w pobliżu Słońca.
Spis treści: Niezbadane terytorium Prawie 1000 stopni Celsjusza Misja tylko dla odważnych Sonda słoneczna NASA dokona rekordowo bliskiego przelotu nad Słońcem w Wigilię Bożego Narodzenia. Gdy my będziemy ubierali choinki i robili ostatnie zakupy, Parker Solar Probe przeleci przez zewnętrzną atmosferę naszej centralnej gwiazdy. Dojdzie do tego dokładnie o godzinie 12:53 czasu środkowoeuropejskiego. Sonda zbliży się do powierzchni gwiazdy na odległość 6,1 miliona kilometrów. – Żaden obiekt stworzony przez człowieka nigdy nie przeleciał tak blisko gwiazdy, więc Parker przekaże nam dane z niezbadanego terytorium – napisał w oświadczeniu Nick Pinkine, kierownik operacyjny misji Parker Solar Probe w Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa (JHUAPL) w Maryland. Niezbadane terytorium 6,1 miliona kilometrów do powierzchni oznacza, że sonda wleci na niemal dwa miliony kilometrów w obszar korony słonecznej. To bardzo gorąca zewnętrzna atmosfera Słońca – jej dokładne badanie jest jednym z celów misji Parkera. Sonda będzie leciała z prędkością około 692 000 km/godz., co jest oszałamiającym wynikiem. Statek kosmiczny osiągnął go, wykonując wcześniej siedem przelotów nad Wenus i w ten sposób korzystając ze wspomagania grawitacyjnego. Wigilijny przelot będzie 22. bliskim spotkaniem Parkera ze Słońcem od czasu wystrzelenia sondy w 2018 r. Statek kosmiczny ustanowił już nowy rekord jako najszybszy obiekt zbudowany przez człowieka, który przeleciał blisko Słońca. Teraz leci siedem razy bliżej gwiazdy niż jakikolwiek inny statek kosmiczny. Prawie 1000 stopni Celsjusza W przeciwieństwie do startów rakiet NASA i lądowań na Marsie, przelot nad Słońcem nie będzie transmitowany na żywo. Zamiast tego NASA i zespół misji Parker Solar Probe aktualizują status sondy kosmicznej m.in. na stronie NASA Eyes On The Solar System Parker Solar Probe. Pozwala ona użytkownikom śledzić sondę kosmiczną i zobaczyć, gdzie znajduje się w danym momencie. Temperatura korony słonecznej to nawet milion stopni Celsjusza. Jednak rejony, w które wleci sonda, powinny mieć temperaturę „tylko” około tysiąca stopni. Elementy statku kosmicznego Parker Solar Probe i instrumenty naukowe są chronione przez osłonę termiczną szerokości 2,4 metra i grubości 11 centymetrów. Osłona, wykonana z rodzaju pianki węglowej, jest umieszczona po stronie statku kosmicznego skierowanej w stronę Słońca. Została zaprojektowana tak, aby wytrzymać temperatury do 1377 stopni Celsjusza. – Jeden metr za osłoną, gdzie znajduje się korpus statku kosmicznego, panuje prawie pokojowa temperatura – napisali zarządzający misją naukowcy z Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa. – Wszystkie jego systemy będą musiały działać idealnie, aby Parker mógł zbierać dane z dynamicznego środowiska w pobliżu gwiazdy, gdzie żaden statek kosmiczny nie odważył się podróżować. Misja tylko dla odważnych – Jest to jeden z przykładów odważnych misji NASA, polegających na zrobieniu czegoś, czego nikt inny wcześniej nie zrobił, aby odpowiedzieć na odwieczne pytania dotyczące naszego Wszechświata – powiedział Arik Posner, naukowiec programu Parker Solar Probe. – Nie możemy się doczekać, aż otrzymamy pierwszą aktualizację statusu od sondy kosmicznej i zaczniemy dostawać dane naukowe w nadchodzących tygodniach. Kiedy można spodziewać się aktualizacji z sondy Parker Solar Probe? Dla kontrolerów misji Parkera spotkanie ze Słońcem rozpoczęło się na dobre w piątek 20 grudnia. To właśnie wtedy sonda Parker Solar Probe wysłała swój ostatni sygnał na Ziemię, wskazując, że rozpoczyna przelot. – Operatorzy misji w Laboratorium Fizyki Stosowanej Johnsa Hopkinsa (APL) w Laurel w stanie Maryland otrzymali transmisję sygnału nawigacyjnego od Parkera za pośrednictwem kompleksu NASA Deep Space Network w Canberze w Australii o godzinie 19:20 czasu wschodniego, wskazując, że wszystkie systemy statku kosmicznego działają normalnie – napisała NASA w aktualizacji z 20 grudnia. Wtorek 24 grudnia to dzień przelotu sondy Parker Solar, tzw. Flyby. Zespół misji nie będzie miał kontaktu ze statkiem kosmicznym, ale powinien on wykonywać zaprogramowane działania. W czasie przelotu należy wypatrywać potencjalnego wideo lub oświadczenia wydanego przez NASA i członków zespołu misji JHUAPL, aby uczcić to wydarzenie. Dopiero zaś w piątek 27 grudnia kontrolerzy misji NASA i JHUAPL spodziewają się usłyszeć pierwszy sygnał z sondy Parker Solar Probe po przelocie. Pierwszych danych możemy natomiast spodziewać się w przyszłym tygodniu. Źródło: space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W próbkach planetoidy znaleziono bakterie. Nie pochodzą z kosmosu
Podczas nowych badań materiału dostarczonego z planetoidy Ryugu naukowcy znaleźli w próbce mikroorganizmy o podłużnym kształcie. Okazało się, że pomimo rygorystycznych zabezpieczeń próbka została zanieczyszczona.
Spis treści: Jak przechowuje się próbki z Ryugu Nowe badania próbek z Ryugu Co znaleziono w próbkach z planetoidy? Czy łatwo jest zanieczyścić próbki z kosmosu? W 2020 roku zakończyła się japońska misja Hayabusa 2 – Sokół Wędrowny 2. Jej celem było zbadanie i pobranie próbek z planetoidy Ryugu. Cztery lata temu w grudniu zasobnik z próbkami wylądował na Ziemi. Badania materiału z Ryugu przyniosły intrygujący rezultat. Okazało się, że znajdują się w nim składniki RNA. Była to kolejna przesłanka potwierdzająca hipotezę, że podstawowe cegiełki, z jakich składa się mikrobiologiczne życie, mogą być w kosmosie powszechne. Nowe, przeprowadzone niedawno analizy mikroskopijnych ilości skał pobranych z planetoidy stanowią jednak poważne ostrzeżenie dla całej społeczności naukowej pracującej z materiałem pochodzenia pozaziemskiego. Wykazały bowiem, że w próbce pojawiły się mikroorganizmy. Czyżby było to życie pozaziemskie, które nareszcie udało się przyszpilić? Nic podobnego. Chociaż próbka była przechowywana i transportowana w absolutnie sterylnych warunkach, i tak uległa zanieczyszczeniu. Jak przechowuje się próbki z Ryugu Ryugu ma 4,5 miliarda lat, czyli mniej więcej tyle samo ile Ziemia. W zasobniku Hayabusa 2, który wylądował w Australii, znajdowało się nieco 5,4 g materiału z planetoidy. Kapsuła została przetransportowana do Japonii, do specjalnie zbudowanego ośrodka w mieście Sagamihara. Sercem ośrodka jest tak zwane pomieszczenie czyste (ang. clean room), czyli takie, w którym bardzo dokładnie kontroluje się poziom zanieczyszczeń (jak pył, kurz, bakterie) oraz ogólnie parametry środowiskowe. W Sagamiharze w clean roomie znajduje się dodatkowo pomieszczenie próżniowe, w którym otworzono zasobnik ze skałami z planetoidy. Po wyjęciu część przeznaczona do przechowania trafiła do pojemników wypełnionych azotem. Wszystkie części ośrodka zostały zaprojektowane tak, by najwrażliwsze materiały – takie jak próbki z Ryugu – nie zostały zanieczyszczone niczym, co pochodziło z Ziemi. Nowe badania próbek z Ryugu Oczywiście to pewien czas pojemnik z materiałem z Ryugu jest otwierany, a część skalnych okruchów wyjmowana i przekazywana do badań. Coś takiego zdarzyło się niedawno. Niewielka cząstka asteroidy (1 x 0,8 mm), określona jako próbka A0180 została wyjęta z pojemnika za pomocą wysterylizowanych narzędzi. Przełożono ją następnie do kolejnego szczelnie zamkniętego pojemnika i wysłano do Wielkiej Brytanii, do Matthew Genge’a z Imperial College London. Genge wraz z zespołem wpierw prześwietlił próbkę promieniami rentgenowskimi. Wynik okazał się zgodny z oczekiwaniami – nie znaleziono w niej nic, co przypominałoby bakterie. Trzy tygodnie później drobiny materiału zostały umieszczone w żywicy epoksydowej. Po kolejnym tygodniu naukowcy przyjrzeli im się z pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM). Co znaleziono w próbkach z planetoidy? Tym razem badania zakończyły się niespodzianką. W próbkach pojawiły się podłużne bakterie w kształcie włókien. Jak wspomina Genge, na ich widok jego studenci niemal pospadali z krzeseł. Podejrzewali bowiem, że właśnie jako pierwsi odkryli żywe pozaziemskie mikroorganizmy. Niestety, rzeczywistość okazała się znacznie bardziej prozaiczna. Szacowanie tempa przyrostu bakterii wskazywało, że badacze mają do czynienia ze zwykłymi ziemskimi mikroorganizmami. Także ich kształt jest dobrze znany. A jeśli połączyć to z faktem, że jeszcze podczas badań rentgenowskich próbka była czysta, wniosek nasuwa się jeden. Materiał musiał zostać zanieczyszczony podczas umieszczania go w żywicy epoksydowej. Czy łatwo jest zanieczyścić próbki z kosmosu? Badania Genge’a pokazują, że tak było. – Wystarczy dosłownie jedna bakteria albo nawet jeden przetrwalnik [nieaktywna komórka bakterii – przyp. red.], by kultura zaczęła rosnąć – powiedział „New Scientistowi” Matthew Genge. Naukowiec podkreśla, że jego badania stanowią ostrzeżenie dla wszystkich przyszłych misji kosmicznych, których celem jest przywiezienie na Ziemię jakiegokolwiek pozaziemskiego materiału. Zanieczyszczenie go rodzimymi bakteriami jest niebywale proste. A więc do wszystkich badań i ich wyników należy podchodzić z ogromną ostrożnością. Jednak badania Genge’a przynoszą jeszcze jeden, tym razem optymistyczny wniosek. Pokazują mianowicie, że życie mikrobiologiczne jest niebywale odporne. Potrzeba mu niezwykle mało, by zacząć się rozwijać. Potrafi to zrobić nawet w okruchach planetoidy zatopionych w żywicy. Źródła: phys.org, New Scientist, Meteoritics & Planetary Science Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Udało się! Po raz pierwszy na Ziemię dotarły próbki z niewidocznej strony Księżyca
Niedługo po ósmej czasu polskiego na Ziemię dotarły próbki zebrane przez chińską misję Chang’e 6. Kapsuła z 2 kg księżycowego regolitu wylądowała w Mongolii Wewnętrznej. To pierwszy raz, kiedy na Ziemię trafił materiał z niewidocznej strony Księżyca.
W tym artykule: Długa droga na niewidoczną stronę Księżyca Czego możemy dowiedzieć się o Księżycu dzięki nowym próbkom? Z ilu części składała się misja Chang’e 6? Na początku czerwca po niewidocznej stronie Księżyca osiadł lądownik Chang’e 6. Był to wielki technologiczny sukces Chin. Teraz przyszedł następny. Dzisiaj rano na pustyni w Mongolii Wewnętrznej wylądowała kapsuła z księżycowym regolitem. To zwieńczenie całej misji Chang’e 6. Jej zadaniem było pozyskanie próbek z niewidocznej strony Księżyca – pierwsze w historii. Ten cel został właśnie osiągnięty. Tym samym Chińczycy znaleźli się w posiadaniu bezcennego naukowo materiału: księżycowych skał z Basenu Biegun Południowy-Aitken. To największy i jeden z najstarszych kraterów naturalnego satelity Ziemi. Długa droga na niewidoczną stronę Księżyca Misja Chang’e 6 rozpoczęła się 3 maja 2024 roku. Wówczas z Ziemi został wystrzelony lądownik wraz z dodatkowymi modułami. Pięć dni później dotarł na orbitę Księżyca. Pozostawał na niej kolejne trzy tygodnie. W tym czasie Chińczycy przygotowywali się do najbardziej ryzykownej części projektu: lądowania. Zostało ono przeprowadzone na początku czerwca. Wszystko przebiegło zgodnie z planem. Po kilkunastu minutach lądownik – wspomagany kamerą i skanerem z laserem 3D – osiadł w kraterze Apollo znajdującym się w Basenie Biegun Południowy-Aitken. Następnym krokiem było wwiercenie się w powierzchnię Srebrnego Globu na głębokość nawet 2 m. By to się udało, Chang’e 6 został wyposażony w wiertło oraz ramię z czerpakiem do pobierania materiału. W sumie lądownik pozyskał około 2 kg bezcennych skał. Czego możemy dowiedzieć się o Księżycu dzięki nowym próbkom? Ta ilość sama w sobie nie jest imponująca. Misje Apollo – sprzed pięćdziesięciu lat – dały Amerykanom prawie 400 kg księżycowego regolitu. Kilkaset gramów tego materiału mają również Rosjanie dzięki misjom Luna. Zaś Chińczycy uzyskali 1,73 kg dzięki poprzedniczce Chang’e 6 – Chang’e 5. Misja ta lądowała w masywie wulkanicznym Mons Rümker, w północno-zachodniej części widocznej strony Srebrnego Globu. Dwa kilogramy Księżyca, które dzisiaj wylądowały w Mongolii, są jednak jedyne w swoim rodzaju. Pochodzą z tej półkuli Srebrnego Globu, której nigdy nie widać z Ziemi. Księżyc i Ziemia znajdują się w obrocie synchronicznym. Okres obrotu Księżyca wokół własnej osi równa się czasowi jego obiegu wokół Ziemi. Skutek? Księżyc jest stale zwrócony do nas tą samą półkulą. Druga zaś – ta właśnie, gdzie działał Chang’e 6 – pozostaje niewidoczna. Krater Apollo i Basen Biegun Południowy-Aitken znajdują się na tej niewidocznej połowie. Ta druga struktura jest najgłębszym i największym kraterem na Księżycu. Basen Biegun Południowy-Aitken uformował się 4,2-4,3 mld lat temu, a więc na samym początku istnienia Układu Słonecznego. Nieco później nastąpiło tzw. Wielkie Bombardowanie – okres, kiedy powstało większość kraterów uderzeniowych na Srebrnym Globie. Próbki z niewidocznej strony Księżyca mogą pomóc odsłonić najstarszą geologiczną historię naturalnego satelity Ziemi. Być może dowiemy się, czy BBPA powstał w trakcie Wielkiego Bombardowania, czy też niezależnie od niego. Kilka miliardów lat temu Księżyc dosłownie wywrócił się na lewą stronę. Dlaczego? Dzieciństwo Księżyca było bardzo burzliwe. Naturalny satelita Ziemi przechodził wówczas potężne przemiany geologiczne. Ich rezultatem są bogate w tytan skały bazaltowe, które dziś znajd... Z ilu części składała się misja Chang’e 6? W skład misji Chang’e 6 wchodziły cztery główne moduły. Pierwszym był orbiter, drugim lądownik. Wraz z lądownikiem na Księżyc przyleciał również nieduży pojazd, który oddalił się na niewielki dystans od lądownika i zrobił jego zdjęcia (jedno z nich ilustruje ten artykuł). Czwartym urządzeniem był moduł wznoszący – nieduża rakieta, które zadaniem było przetransportowanie próbek do orbitera. Moduł wznoszący wystartował już 3 czerwca, a 6 czerwca przydokował do orbitera. 21 czerwca próbki opuściły orbitę Księżyca i rozpoczęły czterodniową podróż w stronę Ziemi. Chiny nie zamierzają poprzestać na Chang’e 6. Kolejne misje – Chang’e 7 i Chang’e 8 – mają wystartować w 2026 i 2028 r. Natomiast w następnej dekadzie Chińczycy planują założenie bazy w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Źródła: Space.com, NASA Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jutro po niewidocznej stronie Księżyca będzie lądować Chang’e 6. Ma przywieźć na Ziemię 2 kg regolitu
Już jutro po niewidocznej stronie Księżyca spróbuje wylądować Chang’e 6, chiński bezzałogowy pojazd kosmiczny. Jego zadaniem jest pobicie rekordu poprzednika. Czyli przywiezienie z naturalnego satelity aż 2 kg księżycowych skał.
W tym artykule: Próbki z niewidocznej strony Księżyca Księżyc stale odwrócony do Ziemi Gdzie spróbuje wylądować Chang'e 6 Powrót próbek na Ziemię Wszystko, co zdołaliśmy przywieźć z Księżyca na Ziemię, jest na wagę złota. Pozwala bowiem badać historię i geologię naszego naturalnego satelity bez wysyłania załogowych albo bezzałogowych statków w kosztowną kosmiczną podróż. Gros skał księżycowych zdobyliśmy dzięki misjom programu Apollo. Rekord należy do misji Apollo 17 z 1972 r. Wówczas z Księżyca udało się przywieźć aż 110 kg księżycowych skał. Dzięki astronautom Apollo pozyskaliśmy w sumie 382 kg księżycowego regolitu. Pochodził z sześciu miejsc na Księżycu. Sukcesu Amerykanów na razie nikomu nie udało się powtórzyć. Misje Luna dały Rosjanom kilkaset gramów Księżyca. Zaś dzięki misji Chang’e 5 – z 2020 r. – Chińczycy przywieźli na Ziemię 1,73 kg skał ze Srebrnego Globu. Próbki z niewidocznej strony Księżyca W porównaniu z osiągnięciami Apollo to niezbyt wiele. Jednak chińscy naukowcy nie spoczęli na laurach. 3 maja wystartował następca Chang’e 5 – Chang’e 6. Jego cel jest znacznie bardziej ambitny. Zdaniem pojazdu będzie wylądowanie po niewidocznej stronie Księżyca i przywiezienie stamtąd próbek. Jeśli to się powiedzie, Chiny odniosą historyczny sukces. Dotychczas jeszcze nikomu nie udało się pozyskać księżycowych skał pochodzących z półkuli Srebrnego Globu stale odwróconej do Ziemi „tyłem”. Chińczycy mają nadzieję, że uda im się zebrać 2 kg skał. Księżyc stale odwrócony do Ziemi Ziemię i Księżyc łączy zjawisko zwane obrotem synchronicznym. Oznacza ono, że Księżyc obraca się wokół własnej osi w takim samym tempie, w jakim obiega Ziemię. W rezultacie wrażenie, że co miesiąc w czasie pełni widzimy dokładnie taki sam Księżyc, wcale nie jest złudne. Z Ziemi obserwujemy bowiem ciągle jedną i tę samą połowę Srebrnego Globu. Obrót synchroniczny występuje w kosmosie całkiem często. Zazwyczaj dotyczy księżyców i ich planet, ale też planet położonych bardzo blisko swoich gwiazd. Na takich planetach po jednej stronie panuje wieczny dzień, a po drugiej – wieczna noc. W przypadku Księżyca obrót synchroniczny sprawia, że jego niewidoczna część jest dla nas znacznie trudniejsza do badania. Trzeba się liczyć z tym, że jakakolwiek misja wysłana na ciemną stronę będzie musiała się zmierzyć z trudnościami komunikacyjnymi. Po niewidocznej stronie Księżyca znajdował się wulkan. Naukowcy nie wiedzą, skąd się tam wziął Dane z chińskich orbiterów księżycowych wykazały, że na niewidocznej stronie Księżyca znajduje się nieoczekiwanie gorący obszar. Jedynym rozwiązaniem zagadki jest rozpad pierwiastków pr... Gdzie spróbuje wylądować Chang'e 6 Chang’e 6 znajduje się na orbicie Księżyca od 8 maja. Misja czeka na właściwe warunki do lądowania. Jutro od orbitera oddzieli się lądownik i moduł wznoszący. Opuszczenie się na powierzchnię Księżyca potrwa około kwadransa. Cały proces lądowania będzie sterowany w dużej mierze automatycznie. Jednak Chińczycy będą mogli łączyć się z pojazdem poprzez satelitę Queqiao-2, wystrzelonego w marcu. Celem lądownika będzie Basen Biegun Południowy-Aitken. Ten gigantyczny basen uderzeniowy ma średnicę aż 2500 km. Jest położony – jak wskazuje nazwa – w pobliżu bieguna południowego Srebrnego Globu. Na jego terenie znajduje się znacznie mniejszy krater Apollo. I właśnie w nim spróbuje wylądować Chang’e 6. A także potencjalny przyszły łazik NASA, czyli Endurance. Powrót próbek na Ziemię Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, zbieranie próbek potrwa dwa dni. W tym czasie wiertło Chang’e 6 ma wedrzeć się aż 2 m poniżej powierzchni, by dostać się do głębiej położonych skał. Po zebraniu próbki zostaną przeniesione do modułu wznoszącego. Wystartuje on automatycznie i po 6 minutach spotka się z orbiterem. Kiedy księżycowy regolit dotrze na Ziemię? Lądowanie planowane jest na 25 czerwca w Mongolii. Wówczas okaże się, czy nasza kolekcja księżycowego regolitu powiększyła się o kolejne skały. Źródła: New Scientist, space.com, NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Odyseusz wylądował! Pierwsza prywatna firma posadziła swój lądownik na Księżycu
Po raz pierwszy od 1972 roku lądownik z amerykańską flagą wylądował na Srebrnym Globie. Około północy z 22 na 23 lutego Odyseusz bezpiecznie osiadł w pobliżu południowego bieguna Księżyca. A chociaż cała operacja się udała, to nie obyło się bez problemów.
W tym artykule: Prywatna eksploracja Księżyca Innowacyjny system naprowadzania NASA Dwugodzinne opóźnienie lądowania Krótka misja na Księżycu Odyseusz, automatyczny lądownik zbudowany przez firmę Intuitive Machines z siedzibą w Houston, wylądował w nocy z 22 na 23 lutego w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Nigdy wcześniej żaden prywatny statek kosmiczny nie wylądował miękko na Księżycu. Aż do wczoraj. Prywatna eksploracja Księżyca Ten wyczyn jest dla NASA pierwszym krokiem w kierunku możliwej komercjalizacji głębokiego kosmosu. Administrator NASA Bill Nelson tuż po informacji o bezpiecznym zakończeniu manewru lądowania powiedział: „Stany Zjednoczone wróciły na Księżyc. Dzisiejszy dzień pokazuje siłę i obietnicę komercyjnych partnerstw NASA. Cóż za triumf”. W takim razie przeanalizujmy powody, dla których – zdaniem Billa Nelsona – jest to triumf. Zacznijmy od tego, że Odyseusz to prywatny lądownik zaprojektowany i wykonany przez amerykańską firmę Intuitive Machines. Powstały w ramach sponsorowanego przez NASA programu Commercial Lunar Payload Services (CLPS). Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Założeniem programu jest przeniesienie znacznej części projektów księżycowych na firmy komercyjne. W tym – utworzenie niewielkiej floty prywatnych lądowników księżycowych, zdolnych świadczyć usługi zarówno NASA, jak i firmom komercyjnym. Program nie rozwijał się zbyt pomyślnie. Dowodem była nieudana misja Peregrine w styczniu 2024 roku. Innowacyjny system naprowadzania NASA Ale wczoraj nareszcie udało się odwrócić złą kartę. 52 lata po ostatnim lądowaniu na Księżycu kończącym program Apollo, na Srebrnym Globie osiadł bezpiecznie Odyseusz. Czyli lądownik Nova-C. Lądownik wystartował w kierunku Księżyca 15 lutego. Rakieta Falcon 9 firmy SpaceX wyniosła statek na orbitę rozciągającą się na 380 tysięcy kilometrów wokół Ziemi. To wystrzeliło statek w kierunku Srebrnego Globu. Ten wszedł na orbitę Księżyca zgodnie z planem 21 lutego. Gdy nadszedł moment podejścia do lądowania, obsługa Odyseusza odkryła, że dalmierze laserowe lądownika, które pozwalają określić wysokość i prędkość poziomą, nie działały prawidłowo. Konieczne okazało się uruchomienie eksperymentalnego ładunku NDL NASA. Czyli Navigation Doppler Lidar for Precise Velocity and Range Sensing (NDL). Jest to innowacyjny system naprowadzania, opracowany przez NASA Langley Research Center w Hampton, w ramach Dyrekcji Misji Technologii Kosmicznych (STMD). NDL może potencjalnie zrewolucjonizować lądowanie statków kosmicznych na światach pozaziemskich. Jak widać po efektach, sprawdził się już podczas pierwszego testu. Dwugodzinne opóźnienie lądowania Konieczność uruchomienia NDL przesunęła próbę lądowania o około dwie godziny. Obejście systemu wymagało od zespołu ekspresowego zaprojektowania „łatki” do oprogramowania lądownika. Ale dokładnie 11 minut po północy Odyseusz odpalił główny silnik na kluczowe 11-minutowe działanie. Spowolniło to opadanie statku w kierunku powierzchni Księżyca. Następnie, o godzinie 00:23 (23:53 GMT), lądownik osiadł miękko w pobliżu krawędzi krateru Malapert A. To miejsce położone około 300 kilometrów od południowego bieguna Księżyca. Ale trzeba było jeszcze 15 stresujących minut, by nawiązać kontakt z Odyseuszem. – Potwierdzamy. Uzyskaliśmy kontakt z naszym lądownikiem, który bezpiecznie osiadł na Księżycu – powiedział dyrektor misji Tim Crain po tym przełomowym momencie. – Odyseusz odnalazł swój nowy dom. Krótka misja na Księżycu Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, lądownik i jego ładunki będą teraz działać na powierzchni Księżyca przez około siedem ziemskich dni. Misja IM-1 zakończy się, gdy słońce zajdzie na Malapert A. Odyseusz nie został zaprojektowany do przetrwania przenikliwego zimna długiej nocy księżycowej. Księżyc potrzebuje ponad 27 ziemskich dni, aby obrócić się wokół własnej osi, więc każda noc księżycowa trwa około dwóch tygodni. Misja na Srebrnym Globie będzie więc, niestety, krótka. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Na Księżyc leci kolejny prywatny lądownik. Czy Odyseusz dokona tego, co nie udało się poprzednikom?
Lądownik Odysseus wystartował i zmierza w kierunku Księżyca. Czy ta misja wreszcie przerwie ciąg ostatnich księżycowych porażek?
W tym artykule: Jak wygląda Odysseus Planowany przebieg misji Lądowanie na Księżycu NASA stawia na prywatne firmy Wyścig księżycowy Po nieudanej misji lądownika Peregrine, która zakończyła się niedługo po wystrzeleniu statku kosmicznego, NASA pokłada nadzieje w kolejnym prywatnym lądowniku. Odysseus, nazywany zdrobniale Odie, wzbił się w powietrze na szczycie rakiety Falcon 9 firmy SpaceX z Przylądka Canaveral na Florydzie w czwartek 15 lutego. Rakieta wyniosła statek kosmiczny na owalną orbitę, rozciągającą się na 380 tys. kilometrów wokół Ziemi. – Będzie to jak energiczny, szybki rzut piłką w kierunku Księżyca – powiedział dyrektor generalny Intuitive Machines, Stephen Altemus. To właśnie prowadzone przez niego firma opracowała Odyseusza. Jak wygląda Odysseus Lądownik Odysseus to model o nazwie Nova-C. Jest nieduży. Intuitive Machines określa jego gabaryty na zbliżone do angielskiej budki telefonicznej. Japoński lądownik SLIM precyzyjnie osiadł na Księżycu. I na tym koniec dobrych informacji To było najbardziej precyzyjne lądowanie na Księżycu w historii jego eksploracji. W sobotę, 20 stycznia Japonia stała się piątym krajem, który umieścił statek kosmiczny na Srebrnym Globi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/japonski-ladownik-slim-precyzyjnie-osiadl-na-ksiezycu-i-na-tym-koniec-dobrych-informacji-ryc-jaxa-d98e17b.jpg" width="938" height="528" alt="Japoński lądownik SLIM zaskoczył wszystkich. Przetrwał długą, zimną noc na Księżycu i znów działa (fot. JAXA/TOMY Company/Sony Group Corporation/Doshisha)" title="Japoński lądownik SLIM zaskoczył wszystkich. Przetrwał długą, zimną noc na Księżycu i znów działa (fot. JAXA/TOMY Company/Sony Group Corporation/Doshisha)" /> Na jego pokładzie znajduje się sześć ładunków NASA. Wśród nich – szereg instrumentów naukowych zaprojektowanych do testowania nowych technologii lub oceny środowiska księżycowego. W lądowniku zdeponowano też przedmioty pamiątkowe. Jednym z nich jest rzeźba przedstawiająca fazy Księżyca. Planowany przebieg misji Po wejściu na orbitę okołoziemską lądownik księżycowy oddzielił się od rakiety i rozpoczął samodzielną część podróży. Używając silnika pokładowego, wszedł na bezpośrednią trajektorię w kierunku powierzchni Księżyca. Na razie wszystkie urządzenia Odyseusza działają poprawnie. Kluczowy moment misji nastąpi około 18 godzin po starcie, kiedy silnik zostanie po raz pierwszy odpalony w przestrzeni kosmicznej w ramach testu rozruchowego. – To krytyczny manewr. Jeśli go wykonamy, znajdziemy się na ścieżce w kierunku Księżyca. Po zakończeniu manewru rozruchu będziemy w 90 proc. pewni, że dotrzemy do Srebrnego Globu – powiedział Stephen Altemus. Lądowanie na Księżycu Odyseusz będzie przemieszczał się w przestrzeni kosmicznej nieco ponad tydzień. Lądowanie planowane jest na 22 lub 23 lutego. Jeśli się powiedzie, Odyseusz w końcu dokona tego, co ostatnio tak często zapowiadamy. Stanie się pierwszym amerykańskim statkiem kosmicznym, który wykona miękkie lądowanie na Księżycu od czasu misji Apollo 17 w 1972 roku. Ponoć układ napędowy Odyseusza nie jest podatny na problem z zaworami, których doświadczyła misja Peregrine kilka godzin po starcie 8 stycznia. Właśnie wyciek paliwa doprowadził do porażki tej misji. Sonda spłonęła w atmosferze ziemskiej 10 dni później. NASA stawia na prywatne firmy Zarówno Peregrine, jak i Odyseusz powstały w ramach sponsorowanego przez NASA programu Commercial Lunar Payload Services (CLPS). Agencja chce docelowo stworzyć niewielką flotę prywatnych lądowników księżycowych, zdolnych świadczyć usługi zarówno NASA, jak i firmom komercyjnym. – W ramach CLPS amerykańskie firmy stosowały własne praktyki inżynieryjne i produkcyjne. Nie musiały przestrzegać sformalizowanych procedur NASA. Nie działały również pod naszym ścisłym nadzorem – wyjaśnił Joel Kearns, zastępca administratora agencji kosmicznej ds. eksploracji w Dyrekcji Misji Naukowych NASA. Wyścig księżycowy Mimo tego zmasowanego, amerykańskiego ataku na Księżyc, w XXI wieku to Chiny, Indie i Japonia są jedynymi krajami, których urządzenia miękko osiadły na Srebrnym Globie. NASA jest przekonana, że Stany Zjednoczone będą pierwszym krajem, który powróci na powierzchnię Księżyca z misją załogową. Jednak globalny pęd do umieszczania zrobotyzowanych statków kosmicznych na Księżycu nie słabnie. – Firmy musiały wymyślić sposoby zrównoważenia ryzyka i pomyśleć o sposobach obejścia problemów technicznych w krótkim czasie i przy mniejszych wydatkach – powiedział CNN dyrektor Intuitive Machines. – To naprawdę obniża koszty tego typu wypraw. Co oczywiście nie oznacza, że te koszty są małe. W sumie Intuitive Machines może otrzymać od NASA nawet 118 milionów dolarów na tę misję. Założona w 2013 roku firma Intuitive Machines będzie drugim, po Astrobotic, uczestnikiem programu CLPS, który podejmie próbę lądowania na Księżycu. Dwie kolejne misje realizowane w ramach CLPS planowane są jeszcze w 2024 r. Źródło: Nature. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Pierwsze badania próbek z Bennu. Planetoida może być odłamkiem nieistniejącego już wodnego świata
Niedawno informowaliśmy, że wreszcie udało się otworzyć pojemnik z próbkami pobranymi z potencjalnie niebezpiecznej planetoidy Bennu. Teraz możemy już mówić o wstępnych wynikach badań. Wedle jednej z grup naukowców analizujących próbki, zawierają one duże ilości wody zamkniętej w minerałach, takich jak gliny. Są także bogate w węgiel, azot, siarkę i fosfor.
W tym artykule: Co można wyczytać z próbek planetoidy? Niezmieniony kosmiczny materiał Bennu to odłamek wodnego świata Próbki z kosmosu trafiły do Arizony Badacze z Kuiper-Arizona Laboratory for Astromaterials Analysis Uniwersytetu Arizony otrzymali 200 miligramów materiału pozyskanego z planetoidy Bennu. Ta kosmiczna skała była celem misji OSIRIS-REx NASA. Czyli Origins, Spectral Interpretation, Resource Identification and Security – Regolith Explorer. Automatyczny statek kosmiczny udał się w liczącą 150 milionów kilometrów podróż, by zbadać potencjalnie niebezpieczną planetoidę o średnicy niespełna 500 metrów. Zasobnik z pobranym materiałem powrócił bezpiecznie na Ziemię 24 września 2023 roku. Co można wyczytać z próbek planetoidy? Po przewiezieniu zasobnika do laboratorium okazało się, że nie można go otworzyć wcześniej przygotowanymi narzędziami. Konieczne było wykonanie nowych narzędzi zdolnych otworzyć próbnik tak, by nie zanieczyścić jego zawartości. Udało się to w styczniu 2024 roku. Część próbek została już rozdysponowana między biorące udział w projekcie laboratoria. Jednym z nich jest to działające na Uniwersytecie Arizony. – Mamy ponad 1000 fragmentów większych niż pół milimetra, 28 powyżej centymetra i jedną 3,5 centymetrową – wylicza w rozmowie z portalem Space.com prof. Dante Lauretta z University of Arizona, główny badacz OSIRIS-REx. – To wspaniała kolekcja naprawdę dużych kamieni – dodaje. Najdroższe materiały znane nauce. Co jest warte więcej niż próbki pobrane z planetoidy Bennu? Niedawno na Ziemi wylądował zasobnik z 255 gramami materiału pobranego z odległej o około 100 milionów kilometrów planetoidy Bennu. Misja OSIRIS-REx kosztowała ok. 1,16 miliarda dolarów. O... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdrozsze-materialy-znane-nauce-co-jest-warte-wiecej-niz-probki-pobrane-z-planetoidy-bennu-fot-shutterstock-476bfdf.jpg" width="938" height="625" alt="Najdroższe materiały znane nauce. Co jest warte więcej niż próbki pobrane z planetoidy Bennu? (fot. Shutterstock)" title="Najdroższe materiały znane nauce. Co jest warte więcej niż próbki pobrane z planetoidy Bennu? (fot. Shutterstock)" /> Już po pierwszych analizach widać, że próbki Bennu zawierają duże ilości wody zamkniętej w minerałach, takich jak minerały ilaste. Są także są bogate w węgiel, azot, siarkę i fosfor. Dodajmy, że próbki z OSIRIS-REx stanowią największy nieskazitelny rezerwuar tego typu kosmicznego materiału na Ziemi. Niezmieniony kosmiczny materiał Prof. Lauretta podkreśla, że pozyskany z planetoidy materiał nie przypomina żadnego z meteorytów należących do kolekcji zespołu badawczego. Różni się przede wszystkim pod względem izotopowym. – Istnieje cała sfera kosmicznego materiału, do którego nigdy nie uzyskamy dostępu, jeśli będziemy polegać wyłącznie na meteorytach – komentuje badacz. Dlaczego meteoryty są mniej precyzyjnym źródłem informacji o planetoidach? Ponieważ aby dotrzeć na Ziemię, musiały przetrwać spalanie się w ziemskiej atmosferze. A to nieodwracalnie zmienia ich skład. Bennu to odłamek wodnego świata Natomiast próbki pobrane bezpośrednio z planetoidy przez sondę OSIRIS-REx mają fosforanową skorupę, niespotykaną w meteorytach. W dodatku tak wysokie stężenia fosforanów zostało wykryte w pozaziemskich światach oceanicznych. Na przykład księżyc Saturna, Enceladus jest bogaty w fosforany na poziomie znacznie wyższym niż ziemskie oceany. Dodajmy, że fosforany to kluczowy budulec życia. – Bennu może być fragmentem dawnego oceanicznego świata. To oczywiście wciąż spekulacje. Ale w tej chwili jest to najlepszy trop, by wyjaśnić pochodzenie tego materiału – powiedział prof. Lauretta. – Misje takie jak OSIRIS-REx służą głębszemu zrozumieniu pochodzenia planetoid i ich składu. Pomagają też wskazać analogie i różnice między materiałem kosmicznym pozyskanym z meteorytów, a tym, który w niezmienionej formie podróżuje między Marsem a Jowiszem – twierdzi Thomas Zega. To profesor w Lunar and Planetary Laboratory i dyrektor naukowy w Kuiper-Arizona Laboratory for Astromaterials Analysis. Próbki z kosmosu trafiły do Arizony Prof. Zega był członkiem zespołu biorącego udział w otwarciu kapsuły powrotnej z próbkami OSIRIS-REx po dostarczeniu jej do NASA Johnson Space Center w Houston w Teksasie. To jego zespół jako pierwszy dostrzegł i pobrał warstwę drobnoziarnistego pyłu, jaki osiadł na zasobniku w trakcie pobierania próbek. Niewielka ilość tego materiału również trafiła do Arizony. Dlaczego tam? Ponieważ właśnie ta uczelnia od ponad 20 lat pracuje nad naukowym aspektem misji OSIRIS-REx. Prof. Zega opowiedział, że pierwszą próbkę przywiózł na uniwersytet we własnym plecaku. – Zasobnik z odrobiną kosmicznego piasku trafił do mojego plecaka. Wniosłem go na pokład samolotu i nie rozstawałem się z nim nawet na sekundę. Niewielka ilość materiału była zamknięta w torbie. Ta z kolei była zamknięta w fiolce wypełnionej azotem. Więc wszystko było chronione. Nikt na pokładzie ani na lotnisku nie wiedział, że ktoś właśnie przywiózł do Tuscon pierwszą próbkę z pierwszej misji NASA do Bennu – wspomina prof. Zega. Szczegóły badań poznamy już niedługo. Zostaną upublicznione podczas 55. konferencji Lunar and Planetary Science Conference, która odbędzie się w przyszłym miesiącu w The Woodlands w Teksasie. Źródło: Space.com. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA udało się w końcu otworzyć kapsułę z próbkami planetoidy Bennu. Tak wygląda materia z innego świata
Minęły aż cztery miesiące, odkąd kapsuła misji OSIRIS-REx szczęśliwie wylądowała na pustyni w Utah. Wewnątrz cylindrycznego zasobnika znajdował się materiał pobrany z potencjalnie niebezpiecznej planetoidy Bennu. Kłopot w tym, że nie można było dostać się do zasobnika używając do tego bezpiecznych, nie zanieczyszczających próbki narzędzi. Inżynierom NASA zajęło kilka miesięcy stworzenie takich, które otworzą zasobnik.
W tym artykule: Z czego składa się planetoida Bennu? Otwarcie zasobnika OSIRIS-REx Planetoida z początków Układu Słonecznego Dalsze losy misji Kilka dni temu zespół zajmujący się astromateriałami w NASA Johnson Space Center w Houston zakończył demontaż głowicy próbnika OSIRIS-REx. Wewnątrz próbnika znajduje się piasek i kamyki. Niby nic, jednak kilkadziesiąt gramów tego materiału może pomóc nam zrozumieć warunki panujące na planetoidach i ich skład. A także to, jak się przed nimi bronić. Bennu, z której pochodzi próbka, to kosmiczna skała z początków naszego Układu Słonecznego. Jest potencjalnie niebezpieczna dla Ziemi. Prawdopodobieństwo, że uderzy w nas jest co prawda niewielkie. Wynosi 1 do 2700. Mimo wszystko jest to najwyższe ryzyko kolizji z Ziemią spośród wszystkich znanych obiektów kosmicznych. Do tego potencjalnego zderzenia miałoby dojść w 2182 roku. Czyli mamy jeszcze czas na przygotowanie się i stworzenie procedur realnej obrony planetarnej. Z czego składa się planetoida Bennu? Ale żeby móc ją rozwinąć, musimy wiedzieć, przeciwko czemu mamy się bronić. Poznać skład kosmicznej skały, jej gęstość, wielkość. Wszystko, co może dać nam szansę na realny i skuteczny plan postępowania. Stąd projekt OSIRIS-REx. Sonda wystartowała we wrześniu 2016. Aby dostarczyć próbki na Ziemię przebyła 6,4 miliarda kilometrów. I wszystko byłoby świetnie, gdyby nie to, że próbnika nie można było otworzyć. To się zmieniło 10 stycznia. Wtedy pracującym w sterylnych warunkach clean roomu inżynierom udało się w końcu usunąć dwa uporczywe elementy mocujące. To one uniemożliwiały ostatnie kroki otwierania głowicy Touch-and-Go-Sample-Acquisition-Mechanism (TAGSAM). Otwarcie zasobnika OSIRIS-REx Erica Blumenfeld, kierownik kreatywny Advanced Imaging and Visualization of Astromaterials (AIVA) i Joe Aebersold, kierownik projektu AIVA, wykonali zdjęcie otwartej głowicy TAGSAM wraz z materiałem planetoidy znajdującym się w środku. Użyli do tego precyzyjnej kamery o wysokiej rozdzielczości i półautomatycznej procedury ustawiania ostrości. Rezultatem jest obraz, który pokazuje materiał próbki w niezwykłych szczegółach. Kolejny krok należał do zespołu kuratorskiego. Inżynierowie zdemontowali okrągły metalowy kołnierz i przygotowali podręczną komorę do przeniesienia pozostałej próbki z głowicy TAGSAM do tacek na próbki. Wiemy już, że próbnik zawiera mniej materiału, niż początkowo przypuszczano. Jednak jaka dokładnie ilość materiału została pobrana, jeszcze nie zostało ujawnione. Celem agencji było sprowadzenie na Ziemię co najmniej 60-gramowej próbki. Planetoida z początków Układu Słonecznego – Otwarcie głowicy TAGSAM i pełny dostęp do próbek z Bennu jest monumentalnym osiągnięciem, które pokazuje poświęcenie i pomysłowość naszego zespołu – powiedział astronom Dante Lauretta z laboratorium planetarnego Uniwersytetu Arizony. – Ten sukces potwierdza znaczenie OSIRIS-REx i nasze zaangażowanie w pogłębianie zrozumienia kosmosu. Z niecierpliwością czekamy na kolejny rozdział, dzieląc się tymi cennymi próbkami z globalną społecznością naukową i kontynuując naszą podróż odkrywczą – dodał naukowiec. Ale tym, co naukowców interesuje nawet bardziej niż nowe projekty obrony planetarnej, jest badanie pozaziemskich prekursorów życia na naszej planecie. Liczą, że znajdą takie na kosmicznym ciele niezmienionym od chwili powstania naszego Układu Słonecznego, czyli od około 4,5 miliarda lat. Właśnie ta cecha Bennu i pobranych z niej próbek może dostarczyć bezcennych informacji na temat powstawania i ewolucji ciał niebieskich. Badanie próbek pobranych z jej powierzchni może również dostarczyć istotnych wskazówek na temat naszego kosmicznego sąsiedztwa oraz pogłębić zrozumienie tajemnic Wszechświata. Dalsze losy misji Jeszcze w tym roku zespół kuratorski opublikuje katalog wszystkich próbek Bennu. To pozwoli naukowcom i instytucjom na całym świecie na składanie wniosków o badania lub ekspozycję. Tymczasem sonda OSIRIS– REx została przemianowana na OSIRIS-APEX. Właśnie wyrusza w pięcioletnią podróż, aby zbadać kolejną potencjalnie groźną planetoidę Apophis. Została tak nazwana na cześć starożytnego egipskiego boga chaosu. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Problemy misji kosmicznych. Dlaczego loty w kosmos zwykle są opóźnione?
Regularnie słyszymy o kolejnych opóźnieniach we flagowych projektach kosmicznych. Zarówno w projektach prowadzonych przez agencje kosmiczne, takich jak NASA czy ESA, a także w firmach prywatnych, z osławionym SpaceX na czele. Skąd się to bierze? Czy to objaw błędów w zarządzaniu i planowaniu? A może taka jest specyfika branży kosmicznej? Okazuje się, że odpowiedź nie jest oczywista, a przyczyn, dlaczego loty w kosmos są opóźnione, jest wiele.
W tym artykule: Dlaczego misje kosmiczne często są opóźnione? Inżynieria detektywistyczna Kosmiczne prawo Murphy’ego Dużo nie znaczy lepiej Porażka nie wchodzi w grę Flagowe misje kosmiczne, czyli te, które możemy kojarzyć z budżetem wyrażanym w miliardach dolarów lub euro i z okresem budowy przekraczającym dekadę, są najbardziej ambitnymi i często najbardziej przełomowymi misjami swoich czasów. Przykładami takich misji może być Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) lub europejska misja lecąca w kierunku Jowisza – JUICE. Dlaczego misje kosmiczne często są opóźnione? Ważnym elementem takich misji jest rozwój nowych technologii. W momencie planowania misji, na jej wstępnym etapie, wiele z nich po prostu nie istnieje. Oznacza to, że musimy je dopiero opracować w trakcie prac nad projektem. Oczywiście istnieją obiektywne przesłanki, pozwalające sądzić, że dane rozwiązanie jest osiągalne, ale do finalnego, działającego produktu, jest jeszcze daleka droga. Można to porównać do ucznia idącego do trzeciej klasy szkoły podstawowej. Powiedzenie na tym etapie, że za kilkanaście lat będzie rozwiązywał równania fizyki kwantowej, jest dość ryzykowne. Nie jest to niemożliwe. Przecież może kontynuować edukację, dostać się na studia fizyczne i pisać pracę licencjacką właśnie z teorii kwantowej. Ale pomiędzy tym momentem a trzecią klasą, jeszcze długa i wymagająca droga, która wcale nie musi doprowadzić trzecioklasisty na wydział fizyki. Tak pojawia nam się pierwsze konkretne ryzyko związane z rozwojem technologii. Czasami robiąc coś nowego, możemy trafić na wyzwania, o których nie mieliśmy prawa wiedzieć, planując misję. Bo zwyczajnie nikt przed nami tego nie robił. Są to przeszkody jak najbardziej możliwe do pokonania, ale zwykle wymagają dodatkowego czasu, a wraz z nim również dodatkowych pieniędzy. Inżynieria detektywistyczna Gdy ktoś – agencja rządowa, firma komercyjna – wydają miliardy euro na misję kosmiczną, urządzenia muszą być niezawodne. A przecież środowisko kosmiczne radykalnie różni się od tego ziemskiego. W dodatku po starcie nie mamy za wiele możliwości naprawienia błędów. To sprawia, że konieczne jest przeprowadzenie ogromnej liczby prób i testów jeszcze przed startem rakiety. Harmonogram projektu zakłada oczywiście odpowiedni czas na przeprowadzenie wszystkich testów, łącznie z pewnym zapasem na nieprzewidziane sytuacje. Mimo to, gdy pojawi się problem, coś nie zadziała, tak jak powinno, albo nagle jakiś element ulegnie uszkodzeniu, musimy wówczas poznać dokładną tego przyczynę. Uzyskać jak najbardziej szczegółowe wyjaśnienie procesu, jaki doprowadził do błędu. Dowiedzieć się, co zrobiliśmy źle i co najważniejsze – co zrobić, by taki wypadek nie miał miejsca na orbicie. Zamiast historii jest fiasko. Pierwszy start rakiety kosmicznej z terytorium Europy zakończył się niepowodzeniem 9 stycznia 2022 roku późnym wieczorem z portu kosmicznego w Wielkiej Brytanii wystartowała misja kosmiczna Start Me Up. Z powodu niewyjaśnionej jeszcze „anomalii”, nie udało się zrealizow... Inżynier rozwiązujący taki problem staje się śledczym, który analizuje dokładnie całe zajście i podobnie jak w powieści kryminalnej, trudno ocenić ile czasu zajmie śledztwo. Bywa że odpowiedź jest oczywista i błąd dostrzegamy natychmiast. Ale innym razem dojście do prawdy jest skomplikowane i wymaga wielu prób i pomiarów, które nie były zaplanowane, a które trzeba wykonać, by mieć pewność, że docelowa konstrukcja będzie działać bezawaryjnie wiele lat. Kosmiczne prawo Murphy’ego Można by się zastanowić, czy cały ten proces rozwoju niezawodnego, przetestowanego pod każdym względem urządzenia, ma sens. W końcu jest to kosztowne i czasochłonne. Czy nie taniej byłoby zbudować coś szybciej, ale w kilku egzemplarzach i wysłać trzy może cztery takie same satelity z nadzieją, że któryś z nich zadziała? Ten model został już przetestowany przez Związek Radziecki wiele lat temu. Z tych doświadczeń można wysnuć jeden wniosek – jeżeli coś może pójść nie tak, to na pewno pójdzie. ZSRR wysłało wiele misji eksploracyjnych, ale większość finalnie nie dostarczyła danych naukowych z powodów awarii na różnych etapach misji. Dużo nie znaczy lepiej Z drugiej strony coraz popularniejszym hasłem w branży staje się ostatnimi czasy “Space 4.0”. Koncepcja produkowania przez wielkie firmy satelitów taniej i szybciej. Takie satelity można wynosić częściej i nawet awaria jednego z nich nie powoduje tak ogromnych strat jak by to było w przypadku większych misji. Takie podejście ma jednak swoje ograniczenia. Niska orbita okołoziemska jest przyjaznym miejscem do tego typu prototypownia. Satelita jest chroniony przed promieniowaniem przez magnetosferę Ziemi, koszt wystrzelenia jest akceptowalny, Ziemia jest na tyle blisko, że komunikacja radiowa nie wymaga dokładnego pozycjonowania satelity, a do nawigacji na orbicie można użyć systemu GPS, który znamy z nawigacji w naszych telefonach. Porażka nie wchodzi w grę Jednak gdy mówimy o misjach w bardziej odległe rejony, czy to w stronę Księżyca, czy też innych planet Układu Słonecznego, wszystko się komplikuje. Nagle zagraża nam większy poziom promieniowania, które ma istotny wpływ na elektronikę. Zwłaszcza na komercyjne komponenty elektroniczne, chętnie wybierane w projektach Space 4.0. Są one dużo tańsze od komponentów kosmicznych, jednak nie są przystosowane do radzenia sobie ze skutkami promieniowania. Ponadto komunikacja z Ziemią zaczyna wymagać precyzyjnego ustawienia anteny w stronę naszej planety, a przy okazji pojawiają się istotne opóźnienia w transmisji danych. Wisienką na tym kosmicznym torcie jest czas. O ile w przypadku niskiej orbity okołoziemskiej, od startu rakiety do rozpoczęcia realizacji zadań przez satelitę mogą minąć pojedyncze dni, a nawet godziny, o tyle lot w stronę Marsa trwa około pięciu miesięcy, a w kierunku Jowisza nawet osiem lat. Czy naprawdę warto ryzykować, czekanie osiem lat, aby po tym czasie dowiedzieć się, że coś zrobiliśmy źle i trzeba zacząć wszystko od nowa? W takich misjach nie ma miejsce na ryzyko, że coś pójdzie nie tak. Tu wszystko musi być dopięte na ostatni guzik, ale żeby to podpinać potrzeba czasu i pieniędzy. Oczywiście nie są to jedyne powody opóźnień startów wielkich misji kosmicznych. Ale pokazują, jak ciężko jest zrealizować projekt w założonym czasie i budżecie, gdy celem jest całkowicie niezawodne urządzenia zdolne przetrwać lata w tym trudnym środowisku. A gdy jeszcze dochodzi do tego ludzkie życie, jak w przypadku planowanych misji księżycowych, to ważniejsza od wszystkich pieniędzy staje się stworzona przez NASA dewiza brzmiąca „po pierwsze bezpieczeństwo”. Autorem artykułu jest mgr inż. Konrad Aleksiejuk, absolwent Politechniki Warszawskiej. Studiował na kierunku Automatyka i Robotyka, na Wydział Elektryczny. Od sześciu lat pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN jako inżynier elektronik. Bierze udział wielu projektach kosmicznych. Pracował przy startującej w tym roku wysoko technologicznej misji ESA Proba-3. W tej chwili opracowuje zasilacz instrumentu DFP na misję mającą przechwycić kometę spoza Układu Słonecznego, czyli Comet Interceptor.
Księżycowa ofensywa, bliskie badanie Słońca i najdłuższy koronograf. Oto rok 2024 w eksploracji kosmosu
Rok 2023 był obfitował w niesamowite wydarzenia kosmiczne. Indie dołączyły do krótkiej listy krajów zdolnych wylądować na Księżycu. W kierunku Jowisza poleciała największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej, czyli JUICE. Łowca ciemnej materii Euclid wykonał najbardziej precyzyjne zdjęcia odległych galaktyk w historii obserwacji. Ale wszystko wskazuje na to, że rok 2024 będzie jak moment, w którym odpalają wszystkie silniki Starshipa: absolutnie spektakularny.
W tym artykule: Misje księżycowe w 2024 r. Najpotężniejsza rakieta świata Japońska misja marsjańska Europejska misja z polskim udziałem Badanie planetoid Poszukiwanie życia na księżycu Jowisza Sonda NASA „dotknie” Słońca Jaki będzie ten rok? Już w tej chwili widać, że bardzo księżycowy. Za dwa tygodnie, konkretnie 19 stycznia, na Srebrnym Globie spróbuje osiąść japoński lądownik SLIM. Będzie to kolejna próba Japończyków, po nieudanym lądowaniu Hakuto-R. Był to prywatny lądownik, który rozbił się o powierzchnię Księżyca w kwietniu 2023 roku. Jeśli lądowanie SLIM się powiedzie, japońskie urządzenie przejdzie do historii i dostarczy nowych informacji na temat historii Księżyca. Misje księżycowe w 2024 r. Ale to dopiero początek księżycowej ofensywy. Już na najbliższy poniedziałek, 8 stycznia zaplanowany jest start misji Peregrine-1. Lądownik przenosi na pokładzie aż 90 kg ładunku, z czego znaczna część to instrumenty naukowe oraz niewielkie księżycowe łaziki. Peregrine-1 jest jedną z misji rozbudowanego programu Artemis. Jego główną tegoroczną częścią miał być będzie powrót człowieka w pobliże Księżyca. Mowa o misji Artemis-2. Po raz pierwszy od 1972 roku wyśle ona w pobliże Księżyca ludzi, w tym pierwszą kobietę i pierwszą osobę o kolorze skóry innym niż „biały”. Artemis obejmuje również plany długoterminowej, trwałej obecności w kosmosie, która przygotuje NASA do wysłania ludzi jeszcze dalej – na Marsa. Pierwsza kobieta na Księżycu – plan NASA na 2024 rok. Koszt misji: 28 mld dolarów Amerykańska agencja kosmiczna ujawniła właśnie plany misji Artemis. W ramach przedsięwzięcia za cztery lata na Księżycu miałaby wylądować pierwsza kobieta w historii oraz pierwszy mężc... Artemis-2 jest pierwszym załogowym krokiem w tym planie. W kapsule Orion zasiądą czterej astronauci, którzy spędzą w kosmosie 10 dni. Lądowanie nie jest planowane. Kapsuła jedynie wejdzie na orbitę Księżyca. Wylądować na Srebrnym Globie ma dopiero załoga Artemis-3. Start misji Artemis-2 planowany był na listopad. Ostatecznie przełożono go jednak na 2025 r., a Artemis-3 – na 2026 r. Również w listopadzie NASA zamierza posadzić na Księżycu żmiję. A konkretnie – łazika nazwanego VIPER (żmija). Ta zrobotyzowana misja ma na celu poszukiwanie substancji lotnych, czyli cząsteczek, które łatwo odparowują w temperaturach księżycowych. Materiały te mogą zapewnić zasoby do przyszłej eksploracji Księżyca przez człowieka. Najpotężniejsza rakieta świata A skoro już mówimy o rozwoju programu księżycowego, to nie można zapomnieć o Starshipie. Najpotężniejsza rakieta świata jest dopracowywana. Wiele wskazuje na to, że jeszcze w tym roku stanie się w pełni operacyjna. Pierwszy zeszłoroczny start Starshipa zakończył się katastrofą. W drugim udało się poprawić błędy, lecz misja ponownie zakończyła się eksplozją. Wiele wskazuje jednak, że już niedługo czeka nas kolejny test. Celem SpaceX jest jak najszybsze oddanie do użytku rakiety, która ma stać się koniem pociągowym nowego wyścigu na Księżyc. Japońska misja marsjańska Natomiast Japońska Agencja Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej (JAXA) opracowuje misję robotyczną o nazwie Martian Moons eXploration (MMX). Jej start planowany był na wrzesień 2024 roku. Głównym celem naukowym misji jest ustalenie pochodzenia księżyców Marsa. Naukowcy nie są pewni, czy Fobos i Deimos są planetoidami, które Mars przechwycił na orbitę dzięki swojej grawitacji. A może uformowały się ze szczątków, które były już na orbicie wokół Marsa? Sonda spędzi trzy lata, krążąc wokół Marsa i prowadząc operacje naukowe w celu obserwacji Fobosa i Deimosa. MMX wyląduje również na powierzchni Fobosa i pobierze próbkę przed powrotem na Ziemię. Niestety, misja została właśnie przesunięta na 2026 r. Przypomnijmy przy okazji, że ponad dekadę temu podobną misję uruchomili Rosjanie. Zadaniem misji Fobos-Grunt było lądowanie na powierzchni Fobosa, większego z dwóch księżyców Marsa, w celu pobrania próbek gruntu i dostarczenia ich na Ziemię. Miał w tym pomóc tzw. CHOMIK, instrument wykonany w Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN). Niestety, rosyjska sonda nie wyszła poza orbitę ziemską. Europejska misja z polskim udziałem Zostańmy przy instrumentach opracowywanych przez Polaków. Na początku tego tygodnia pojawiła się informacja o wyznaczeniu daty startu wysokotechnologicznej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej pod nazwą PROBA-3. Celem misji jest opracowanie techniki lotu w wyjątkowo precyzyjnej formacji. Dwa satelity w odpowiednim punkcie orbity muszą być oddalone od siebie równo o 144 metry – i ani o milimetr więcej lub mniej. Ma to pozwolić na utworzenie najdłuższego na świecie instrumentu pozwalającego na badanie korony słonecznej, czyli koronografu. Inżynierowie z CBK PAN odpowiadają za projekt i konstrukcję komputera pokładowego głównego satelity. A także za koło filtrów pozwalające na badanie korony słonecznej. Misja ma wystartować we wrześniu 2024 roku. Dla polskich naukowców i inżynierów kosmicznych ten rok będzie bardzo aktywny, ze względu na zwiększenie polskiej składki do ESA. A co za tym idzie – zwiększenie naszego udziału w misjach kosmicznych. Wciąż nie mamy też zatwierdzonej listy eksperymentów, jakie na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej miałby wykonać drugi Polak w kosmosie – Sławosz Uznański. Nie znamy też daty startu misji Axiom Space z polskim astronautą na pokładzie. Pierwotne plany zakładały jesień 2024 roku, ale być może termin ten przesunie się o kilka miesięcy. Badanie planetoid Za to na pewno jesienią wystartuje misja ESA Hera. Jej celem jest powrót do układu planetoid Didymos-Dimorphos, który misja NASA DART odwiedziła w 2022 roku. Ale DART nie tylko odwiedził te asteroidy, ale zderzył się z jedną z nich. Zrobił to, aby przetestować technikę obrony planetarnej zwaną „uderzeniem kinetycznym”. DART uderzył w Dimorphosa z taką siłą, że obiekt ten faktycznie zmienił swoją orbitę. Sonda DART, która rozbiła się na planetoidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA To był wyjątkowo udany test obrony planetarnej. Najnowsze dane zebrane przez włoskiego satelitę i obserwatoria naziemne pokazują, że sonda DART nie tylko przyspieszyła ruch planetoidy Dimorp... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-dart-ktora-rozbila-sie-na-asteroidzie-wyrzucila-w-kosmos-tysiac-ton-gruzu-podaje-nasa-fot-asa-nasa-9ed5a75.jpg" width="938" height="528" alt="Sonda DART, która rozbiła się na asteroidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA (fot. ASA/NASA)" title="Sonda DART, która rozbiła się na asteroidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA (fot. ASA/NASA)" /> Technika uderzenia kinetycznego rozbija coś o przedmiot, aby zmienić jego tor. Może to okazać się przydatne, jeśli ludzkość kiedykolwiek znajdzie potencjalnie niebezpieczny obiekt na kursie kolizyjnym z Ziemią i będzie musiała go przekierować. Hera wystartuje w październiku 2024 r. Pod koniec 2026 r. dotrze do Didymosa i Dimorphosa. Wówczas będzie badać właściwości fizyczne planetoid. Poszukiwanie życia na księżycu Jowisza Wielkie emocje pod koniec 2024 roku szykuje dla nas NASA. W październiku wystartuje Europa Clipper. To sonda kosmiczna mająca badać wodny księżyc Jowisza – Europę. Będzie to misja astrobiologiczna. W związku z tym, że amerykańska sonda będzie badała jeden z celów europejskiej misji JUICE, planowane są wspólne obserwacje księżyców Jowisza. Sonda NASA „dotknie” Słońca Ale najbardziej rozpalające wyobraźnię badania NASA zostawiła na koniec roku. Dokładnie w wigilię, 24 grudnia 2024 roku sonda Parker Solar Probe zbliży się do Słońca na odległość około 6,1 miliona kilometrów. Doświadczy wówczas temperatury około 1400 stopni Celsjusza, przelatując obok gwiazdy z obłędną prędkością 691 200 km/godz. Jeszcze nigdy żadne urządzenie wykonane przez człowieka nie zbliżyło się tak bardzo do gwiazdy i nie rozwinęło takiej prędkości. Uczeni mówią, że Parker Solar Probe wręcz dotknie Słońca. Mamy na co czekać! Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łunochod to pierwszy w historii łazik księżycowy. Ponad 50 lat temu Rosjanie dokonali czegoś niezwykłego
Siedemnastego listopada 1970 roku Sowieci napisali nowy rozdział w historii podboju kosmosu. Tego dnia powierzchnię Księżyca osiągnął lądownik Łuna 17. Nie było to pierwsze udane lądowanie na Srebrnym Globie w ramach programu kosmicznego Łuna, ale pierwszy raz na pokładzie znalazł się tak zaawansowany ładunek. Był to Łunochod – bezzałogowy pojazd do wykonywania zdalnych badań. Co wiemy na temat pierwszego księżycowego łazika?
W tym artykule: Historia Łunochodu Ile było Łunochodów? Budowa i technologie wykorzystywane w Łunochodach Rezultaty misji Łunochodu Praca, jaką łazik marsjański Perseverance wykonał na Czerwonej Planecie robi ogromne wrażenie. Łatwo można sobie wyobrazić, jak wielkie emocje musiały wzbudzać misje podobnych pojazdów, realizowane w latach 70. ubiegłego wieku. Wyścig kosmiczny toczący się między USA a ZSRR napędzał rozwój kosmicznych technologii. Amerykańskie sukcesy w obszarze próbkowania Srebrnego Globu zachęciły Sowietów do opracowania znacznie bardziej zaawansowanej technologii. Tak narodził się Łunochod, pierwszy w historii łazik księżycowy. Historia Łunochodu 4 października 1957 roku ZSRR wyniosło na orbitę okołoziemską Sputnika 1. Po tym sukcesie, Związek Radziecki skupił swoją uwagę na naturalnym satelicie Ziemi. W 1958 roku Nikita Chruszczow zaaprobował program Łuna, którego ideą było wysłanie na Księżyc kosmicznych statków badawczych. Pierwsza próba zakończyła się niepowodzeniem. Niebawem po starcie, rakieta wynosząca sondę E-1 rozpadła się. Także druga próba nie przyniosła oczekiwanego rezultatu. Związek Radziecki był jednak zdeterminowany. W trakcie trzeciej próby, rakieta Łuna 8K72 opuściła Ziemię. Po osiągnięciu II prędkości kosmicznej statek Łuna I oddzielił się i rozpoczął samotny lot. Awaria układu sterowania sprawiła jednak, że cel misji nie został zrealizowany – statek nie rozbił się o powierzchnię Srebrnego Globu. Mimo to, władze ZSRR ogłosiły sukces. Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści „Ziemia jest kolebką ludzkości, ale nikt nie zostaje w kolebce na wieki” – powiedział Konstantin Ciołkowski, syn polskiego zesłańca, który mając do dyspozycji tylko kartkę papieru i ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/podboj-kosmosu-jak-czlowiek-zrealizowal-marzenia-wyrwania-sie-z-ziemi-i-jaka-role-odegrali-w-tym-nazisci-fot-keystone-france-gamma-keystone-via-getty-images-2ba58ef.jpeg" width="938" height="665" alt="Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści (fot. Keystone-France/Gamma-Keystone via Getty Images)" title="Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści (fot. Keystone-France/Gamma-Keystone via Getty Images)" /> W kolejnych latach Związek Radziecki kontynuował program Łuna. Przeskoczmy w czasie do 12 września 1970 roku. Tego dnia rozpoczęła się misja, której celem było zebranie próbek księżycowego gruntu i przywiezienie ich na Ziemię. Zadanie to miała zrealizować bezzałogowa sonda Łuna 16. Mimo problemów związanych z odchyleniem od ustalonej orbity, statkowi udało się osiągnąć powierzchnię Księżyca. 20 września sonda wylądowała w wyznaczonym miejscu. Odwiert mający na celu zebranie próbek księżycowego pyłu przebiegł bezproblemowo. Po 26 godzinach i 25 minutach uruchomiono procedurę startu. Trzy dni później kapsuły zawierające zebrane próbki weszły w ziemską atmosferę. Wylądowały w pobliżu miasta Żezkazgan, w Kazachstanie. Sukces Łuny 16 rozbudził kosmiczne ambicje Sowietów. Uznali, że przed wysłaniem misji załogowej, konieczne jest dokładne przebadanie miejsca lądowania. Nie chcieli powielać amerykańskiego schematu działania i zamiast wysyłać na Księżyc statyczne sondy, postanowili skonstruować bezzałogowy pojazd kosmiczny. W założeniu miała to być mobilna sonda, która objedzie wyznaczony obszar i wykona dokładne fotografie powierzchni lądowiska. Po wykonaniu zadania, pojazd miał czekać na misję załogową. W 1963 roku, w kaliningradzkim Instytucie Koroliowa, powstał wstępny projekt pojazdu. Dwa lata później Sowieci mieli już gotowy prototyp wyposażony w sondy Łuna typu E-8. Dalej prace kontynuowali naukowcy z Instytutu Siemiona A. Ławoczkina. Udało im się dostosować pojazd do startu w rakiecie Proton. Ile było Łunochodów? 19 lutego 1969 roku odbyło się wystrzelenie statku E-8, ka którego pokładzie znajdował się pierwszy łazik księżycowy – Łunochod 201. Pierwszy, ale nie ostatni. W sumie, w ramach programu Łuna zbudowano cztery takie pojazdy. Kolejne nazwano: Łunochod 1, Łunochod 2 i Łunochod 3. Na Księżyc dotarły tylko dwa z nich, ale o tym później. Budowa i technologie wykorzystywane w Łunochodach Konstruktorzy Łunochodu 201 musieli zmierzyć się z wieloma wyzwaniami. Pojazd musiał przetrwać warunki, jakie na Srebrnym Globie panowały w trakcie gorącego księżycowego dnia i niewyobrażalnie zimnej nocy. Mało tego, musiał w czasie rzeczywistym odbierać wysyłane drogą radiową komendy i przesyłać informacje zwrotne w postaci fotografii, filmów i danych. Sporych problemów przysporzyła budowa układu biegowego. W warunkach szczątkowej atmosfery nie mogło być mowy o wykorzystaniu pneumatyków. Koła nie mogły zakopać się w regolicie, a jednocześnie musiały zachowywać trakcję. Pracujący nad projektem inżynierowie opracowali koła szprychowe, wyposażone w trzy wąskie obręcze z dwoma rzędami tytanowych ostróg. Pojazd został wyposażony w osiem takich kół, zamocowanych na oddzielnych wahaczach z poziomym amortyzatorem. Każde było zaopatrzone we własny silnik elektryczny i system umożliwiający odstrzelenie koła w przypadku wystąpienia awarii. Pojazd miał też dziewiąte koło, jednak nie realizowało ono funkcji napędowej. Służyło do wykonywania precyzyjnego pomiaru przebytej drogi i badania niektórych właściwości gruntu. Pojazd miał cztery biegi: dwa przednie i dwa wsteczne. Mógł poruszać się z prędkością do 2 km/godz. i był zdolny do pokonywania wzniesień o nachyleniu przekraczającym 45 stopni. Szereg czujników nieustannie wykonywał pomiar kątów nachylenia i obciążenia kół. Jeżeli wykryte wartości przekroczyły maksymalne, następowało automatyczne zatrzymanie. Manewry nie były realizowane przy pomocy typowej przekładni kierowniczej, a poprzez różnicowanie prędkości obrotowej kół znajdujących się po przeciwległych stronach. Łunochod 1 był technologicznym bliźniakiem pierwszego Łunochodu. Jego misji przyświecał jednak inny cel, więc inne było wyposażenie naukowe. Ze względu na warunki panujące na Księżycu, całą aparaturę umieszczono w próżnioszczelnym pojemniku. Poza komputerem pokładowym, wewnątrz znajdowały się sterowniki urządzeń zewnętrznych: anten kierunkowych, wiertarki, koparki, detektora promieni X, spektrometrów, radio- i magnetometru, astrofotometru, lustra odbijającego promienie lasera i czterech kamer. Jakie zmiany zaszły w kolejnej generacji księżycowego łazika? Względem swojego poprzednika, Łunochod 2 miał już ulepszony układ jezdny. Pojazd mógł osiągać prędkość dochodzącą do 5 km/godz. Z kolei Łunochod 3 był wyposażony w nieco inny system przednich kamer, które w tym modelu były umieszczone na specjalnej platformie. To rozwiązanie umożliwiało unoszenie i opuszczanie urządzeń. Ponadto, możliwa stała się jednoczesna transmisja zdjęć z obu kamer stereoskopowych. Kolejna zmiana dotyczyła koloru obudowy. Poprzednie Łunochody były białe. Trzecią generację pomalowano na srebrno. Rezultaty misji Łunochodu Misja Łunochodu 201 zakończyła się niepowodzeniem. Start rakiety Proton-K/D, wynoszącej statek E-8, odbył się 19 lutego 1969 roku, z kosmodromu Bajkonur. O 9:48 czasu lokalnego rakieta wystartowała, ale w następstwie usterki silnika wspomagającego nastąpiło zderzenie z ziemią. Pierwszy Łunochod został zniszczony. Kosmiczna porażka Rosji. Lądownik Łuna 25 rozbił się o powierzchnię Księżyca. I to zanim w ogóle zaczął lądować To miał być pokaz siły i możliwości putinowskiej Rosji. Ta niegdysiejsza kosmiczna potęga miała zademonstrować, że nie potrzebuje współpracy z Europejczykami czy Amerykanami, by prowadzi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kosmiczna-porazka-rosji-ladownik-luna-25-rozbil-sie-o-powierzchnie-ksiezyca-i-to-zanim-w-ogole-zaczal-ladowac-ryc-roskosmos-58b2926.jpg" width="938" height="380" alt="Kosmiczna porażka Rosji. Lądownik Łuna 25 rozbił się o powierzchnię Księżyca. I to zanim w ogóle zaczął lądować (ryc. Roskosmos)" title="Kosmiczna porażka Rosji. Lądownik Łuna 25 rozbił się o powierzchnię Księżyca. I to zanim w ogóle zaczął lądować (ryc. Roskosmos)" /> Po tym wydarzeniu, Związek Radziecki zmienił priorytet misji. Celem kontynuacji programu Łuna stało się prowadzenie bezzałogowej eksploracji Księżyca. Uznano, że loty załogowe stwarzają za duże ryzyko. Z kolei misja Łunochodu 1 zakończyła się sukcesem, mimo że nie wszystko poszło tak, jak zakładano. Pojazd dotarł na Srebrny Glob 17 listopada 1970 roku. Przez osiem miesięcy realizował wszystkie założenia, ale 17 lipca 1971 roku, w czasie jedenastej nocy księżycowej, nastąpiła awaria systemów, spowodowana nadmiernym oziębieniem układów. Ostateczne zakończenie pracy aparatury jest datowane na 4 października. Do tego czasu łazik pokonał 10540 m i umożliwił szczegółowe zbadanie powierzchni Srebrnego Globu na obszarze 80000 m kw. Wykonał ok. 20000 zdjęć wąskokątnych i 206 panoramicznych. Wykonał 25 chemicznych analiz i zarejestrował niemal 500 pomiarów twardości. Łunochod 2 wylądował na Księżycu 15 stycznia 1973 roku. Misję zakończono 4 czerwca. Mimo że działał znacznie krócej od swojego poprzednika, to zdołał pokonać odległość 37 km, wykonał 80000 zdjęć wąskokątnych i 86 panoramicznych. Łunochod 3 miał osiągnąć Księżyc w 1977 roku. Misja została jednak anulowana, a pojazd pozostał na Ziemi. Dziś można podziwiać go w muzeum przy Instytucie Ławoczkina. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Carl Sagan: naukowiec, popularyzator nauki, gwiazda. Jego pasją był kosmos
Carl Sagan był człowiekiem wielu talentów. Z lekkością tancerza poruszał między fizyką i kosmologią a chemią i biologią. Pracował przy największych i najważniejszych kosmicznych misjach naukowych drugiej połowy XX wieku. Ale jego największym osiągnięciem było rozkochanie milionów ludzi w astronomii i potrzebie eksploracji kosmosu.
W tym artykule: Książki Carla Sagana Carl Sagan – osiągnięcia Serial „Kosmos” Poglądy Carla Sagana Złota Płyta Carl Sagan urodził się 9 listopada 1934 roku. Przyszedł na świat w rodzinie robotniczej, mieszkającej na Brooklynie w Nowym Jorku. Jego ojciec urodził się w niegdysiejszej twierdzy granicznej Rzeczpospolitej Polskiej, czyli w Kamieńcu Podolskim. Matka – w Nowym Jorku. Ponoć mały Carl był inteligentny i lubił czytać. Ale trzeba było wielkiej Wystawy Światowej w Nowym Jorku, której gościem honorowym był Albert Einstein, by chłopiec zwrócił swe zainteresowanie ku gwiazdom. Chciał wiedzieć, czym są te jasne kropki na nocnym niebie. Mama zabrała małego Carla do biblioteki miejskiej. Tam, wertując podręczniki, chłopiec odkrył, że gwiazdy to po prostu odległe słońca. Że nasze Słońce również jest jedną z nich – nie największą ani najjaśniejszą, ale najbliższą nam. To był początek jego fascynacji nauką. Książki Carla Sagana Ale jego umysł potrzebował więcej, niż mogły dać mu podręczniki do nauk ścisłych. Uwielbiał opowiadania science fiction, nawet gdy mieszały fakty naukowe z historiami o UFO, obcych cywilizacjach i podróżach międzygwiezdnych. W przyszłości sam stanie się pisarzem. Pisanie książek popularyzujących naukę w żaden sposób nie kolidowało w jego odczuciu z tworzeniem tych z gatunku science fiction. Spod jego ręki wyszły m.in. takie pozycje: „Świat nawiedzony przez demony” – pokazująca, jak odróżnić fałszywe teorie pseudonauki od hipotez naukowych; „Rajskie smoki” – wyróżniona Nagrodą Pulitzera opowieść o rozwoju ludzkiej inteligencji; „Kosmos” – pozycja będąca zapisem programu popularnonaukowego o tym samym tytule; „Błękitna kropka” – czyli rozważania naukowe o naszej planecie i jej miejscu w kosmosie. Książka zainspirowana wykonanym przez sondę Voyager 1 zdjęciem, pokazującym Ziemię jako jeden niebieski piksel na tle kosmosu; „Kontakt” – powieść science-fiction, przeniesiona na duży ekran w 1997 roku. W postać głównej bohaterki wcieliła się znakomita Judi Foster. Carl Sagan – osiągnięcia Carl Sagan miał niezwykłą umiejętność łączenia nauki i wyobraźni. Przekonywał, że nauka inspiruje autorów. A ich dzieła z kolei inspirują kolejne pokolenia naukowców. I tak się to toczy wielkim kołem wzajemnych inspiracji. Sam był tego najlepszym przykładem. Założycielem programu poszukiwania inteligencji pozaziemskiej SETI. Prawdziwą gwiazdą nauki lat 70. i 80. Współtwórcą rewolucyjnych misji kosmicznych, jak wspomniane już Voyagery. Pasjonatem astrobiologii, autorem ponad 600 artykułów naukowych oraz pisarzem, który umiał przekazywać wiedzę z fascynacją. Serial „Kosmos” Ale to nadawany w latach 1978–1979 serial dokumentalny „Kosmos” sprawił, że gwiazda Carla Sagana rozbłysła światłem supernowej. Wymyślony i prowadzony przez niego program był emitowany w 60 krajach. Przyciągnął przed telewizory pół miliarda widzów. Pasja, z jaką Sagan rozprawiał o najbardziej zawiłych problemach astrofizyki, jego miłość do wiedzy i klarowność myśli przyczyniły się do zapełnienia wydziałów astronomii, fizyki i biologii przez kolejne dekady. Co ciekawe, powodem, dla którego zdecydował się nakręcić serial, byli dziennikarze zgromadzeni na konferencji prasowej. Przedstawiano na niej wyniki zebrane przez dwie sondy Viking na Marsie. Dziennikarze siedzieli zblazowani, niezainteresowani. Carl Sagan nie pojmował, dlaczego nie podzielają jego fascynacji. Przecież słyszą o badaniach innej planety. O tym, że ludziom udało się wysłać tam sondę i posadzić lądownik. Że jego kamery wykonały zdjęcia i udało się je przesłać na Ziemię. Co w tym może być nudnego? Po wielkiej epoce programu Apollo, dla wielu Amerykanów kosmos przestał być interesujący. Jednak Sagan, profesor astronomii i nauk kosmicznych na Cornell University, nie chciał zaakceptować myśli, że badania kosmosu stały się tylko domeną nielicznych entuzjastów. Swoimi rozmyślaniami podzielił się z Ann Druyan, pisarką i producentką, z którą współpracował. Sagan był wtedy żonaty z Lindą Salzman, również pisarką i artystką, która wraz z Ann pracowała nad słynną Złotą Płytą Voyagera. Postanowili wspólnie, że aby przyciągnąć uwagę szerokiego grona do badań kosmosu, trzeba to zrobić za pośrednictwem telewizji. Skontaktowali się z PBS (Public Broadcasting Service), które zgodziło się wyprodukować program o kosmosie. Budżet opiewał na ponad sześć milionów dolarów, co w tamtych czasach było zawrotną kwotą. Jednakże biorąc pod uwagę, że Sagan był laureatem Pulitzera, a program zakładał wykorzystanie efektów specjalnych i licznych podróży, ta kwota nie wydawała się aż tak duża. Prace nad programem trwały dwa lata. Toczyły się w atmosferze zimnej wojny. Program „Kosmos”, debiutujący 28 września 1980 roku, przyniósł niebywały sukces. Uczynił z Carla Sagana ikonę nauki. Naukowiec stał się osobowością telewizyjną, był zapraszany do wygłaszania wykładów na licznych konferencjach. Poglądy Carla Sagana W tym samym czasie stał się orędownikiem rozbrojenia nuklearnego. Podnosił kwestię degradacji środowiska. Przekonywał, że bez rozsądnego planu kontroli wzrostu populacji i redukcji zużycia zasobów naturalnych, ludzkość zmierza ku katastrofie ekologicznej. Te idee głosił już w latach 70. i 80. W swojej książce „Kosmiczne związki” z 1973 roku poruszył temat ekologii jako nauki konfliktowej. W swoich staraniach o ocalenie środowiska staje ona w opozycji do utrwalonych społecznych przywilejów i ekonomicznych praw. Jego charyzma oraz poczucie humoru sprawiły, że był często i chętnie zapraszany do udziału w kultowym programie „The Tonight Show”. Johnny Carson, prowadzący program, wykorzystywał postać Sagana do serii skeczy. Przebrany w golf i sztruksową marynarkę, z peruką przypominającą mopa, wcielał się w postać Sagana. Wypowiadał zdania z pogranicza nauki i science fiction. Carson jako Sagan stał się nawet twórcą tzw. „liczby Sagana” – wyrażenia „miliardy, miliardy!”. „Nigdy tego nie powiedziałem. Daję słowo. Och, rzuciłem kiedyś, że istnieje jakieś 100 miliardów galaktyk i 10 miliardów bilionów gwiazd. Trudno mówić o kosmosie, nie używając wielkich liczb” – wspominał naukowiec w książce „Miliardy, miliardy”. Dodał, że ten zwrot powtarzany przez udającego go Carsona zaczął żyć własnym życiem. Przez wiele lat w trakcie spotkań z czytelnikami: na konferencjach, na lotniskach i w hotelach, ludzie prosili go, by powtórzył „miliardy, miliardy!”. Carl Sagan był ateistą. Gdy mówił o „bogu”, odnosił się do koncepcji boga Spinozy i Einsteina, utożsamiając go z absolutem Wszechświata. Ann Druyan, jego ostatnia żona, wielokrotnie odpowiadała na pytania o ewentualne nawrócenie Carla przed śmiercią. Świadomość nieuchronności śmierci skupiała ich na teraźniejszości. Mówiła: „Mój mąż nie chciał wierzyć. On chciał wiedzieć”. Złota Płyta Zakochali się w sobie w trakcie prac nad Złotą Płytą w latach 1976–1977. Płyta ta, wysłana wraz z sondami Voyager 1 i 2 poza Układ Słoneczny, przemierza przestrzeń międzygwiezdną. Oprócz zawartych na niej 116 zdjęć, odgłosów natury, muzyki z różnych kultur oraz pozdrowień w 56 językach, zawierała informacje o Układzie Słonecznym, ludzkim DNA i szczegółach anatomicznych człowieka. Umieszczono też na niej komputerowy zapis elektrycznych impulsów towarzyszących medytacji Anny. Wyposażone w Złote Płyty Voyagery podróżują ku odległym światom. Na zawsze pozostaną niezwykłą wiadomością, jaką wielki nauczyciel i miłośnik kosmosu wysłał z nadzieją, że trafi na kogoś zdolnego ją odczytać. Carl Sagan zmarł 20 grudnia 1996 roku. Kilka miesięcy przed światową premierą filmu „Kontakt”. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jądro Marsa pokrywa coś, czego naukowcy się nie spodziewali. Nowe spojrzenie na Czerwoną Planetę
Naukowcy przeanalizowali ponownie dane pochodzące z instrumentu SEIS misji InSight. Według zespołu prowadzonego przez Henriego Samuela, badacza CNRS w Institut de Pysique duGlobe de Paris, warstwa płynnych krzemianów w marsjańskim płaszczu ma tłumaczyć m.in. nietypową trajektorię Fobosa, księżyca Marsa.
W tym artykule: Dane z instrumentów lądownika Rozchodzenie się fal sejsmicznych Jądro Marsa mniejsze niż sądziliśmy Pole magnetyczne Marsa W 2021 roku ukazała się seria artykułów naukowych analizujących pierwsze dane z misji InSight. Czyli marsjańskiego lądownika, którego celem było zbadanie procesów geofizycznych zachodzących na naszej sąsiedniej planecie. Lądownik, który działał na Marsie w latach 2018–2022, był częścią programu NASA Discovery. To seria stosunkowo niedrogich sond kosmicznych, pozwalających na zebranie wyjątkowo cennych i ukierunkowanych danych. Jednym z instrumentów na lądowniku InSight był współtworzony przez Niemiecką Agencję Kosmiczną oraz polskich naukowców i inżynierów (Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz Astronika) instrument HP3, popularnie zwany kretem. Dane z instrumentów lądownika Pierwsze dane pozyskane dzięki instrumentom InSight umożliwiły określenie wewnętrznej struktury Marsa. Jednak 18 września 2021 roku w Marsa uderzył meteoryt, co zarejestrował lądownik. Dane pozyskane dzięki temu zdarzeniu zakwestionowały pierwsze szacunki dotyczące wewnętrznej struktury Czerwonej Planety. Badając czasy propagacji, czyli rozprzestrzeniania się fal generowanych przez to uderzenie, międzynarodowy zespół kierowany przez Henriego Samuela, badacza CNRS w Institut de Pysique duGlobe de Paris wykazał obecność u podstawy marsjańskiego płaszcza warstwy stopionego krzemianu, pokrywającej metaliczne jądro. Ten nowy model struktury, opublikowany 26 października 2023 r. w prestiżowym czasopiśmie „Nature”, jest – zdaniem autorów – nie tylko bardziej spójny i realistyczny w porównaniu ze wszystkimi dostępnymi danymi geofizycznymi. Lepiej także wyjaśnia ewolucję Marsa od czasu jego powstania. Rozchodzenie się fal sejsmicznych W szczególności stratyfikacja płaszcza marsjańskiego, czyli układanie się skał osadowych warstwami, wyjaśnia niezwykle powolną propagację fal powstałych w wyniku uderzenia meteorytu we wrześniu 2021 r. Co więcej, w przypadku kilku starszych zdarzeń sejsmicznych momenty przybycia fal mierzone na powierzchni Marsa są zgodne z odbiciami fal poprzecznych na szczycie stopionej warstwy. Ta znajduje się kilkadziesiąt kilometrów nad metalowym jądrem planety, a nie w jądrze, jak wcześniej założono. Zdaniem badaczy właśnie ta warstwa płynnego krzemianu ma pomóc wyjaśnić obserwowaną trajektorię Fobosa, najbliższego księżyca Marsa. Górna i częściowo stopiona część warstwy podstawowej skutecznie rozprasza deformacje powstałe w wyniku przyciągania grawitacyjnego Fobosa. Natomiast stały płaszcz nad tą warstwą jest sztywniejszy i słabo tłumiący sejsmicznie. To właśnie sugeruje wykrycie na powierzchni Marsa fal związanych ze zdarzeniami sejsmicznymi o stosunkowo małej sile. Jądro Marsa mniejsze niż sądziliśmy Co więcej, według zespołu Henriego Samuela właśnie obecność tej stopionej warstwy u podstawy płaszcza oznacza, że metaliczne jądro Marsa jest o 150–170 km mniejsze i o 5–8 proc gęstsze niż wykazywały poprzednie szacunki sejsmiczne. To gęstsze jądro składałoby się zatem ze stopu zawierającego mniej lekkich pierwiastków, niż sądzono poprzednio. Jednocześnie byłoby to w zgodzie z danymi kosmochemicznymi, pochodzącymi z analizy marsjańskich meteorytów i z eksperymentów wysokociśnieniowych. Mars miał pierścienie jak Saturn. Wskazują na to jego księżyce Skład chemiczny, kształt, wielkość i orbity dwóch satelitów Marsa, Fobosa i Deimosa nie są przypadkowe. Te wydłużone obiekty skalne zryte są kraterami, pozostałością po uderzeniach met... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/047dfdb11fe36b752db39b40d30c5162c2324c5a-7d40966.jpeg" width="938" height="624" alt="Mars pierścienie Podpis: NASA/JPL/Space Science Institute/Gordan Ugarkovic; NASA/Vanit Janthra; kolaż Jan Sochaczewski" title="Mars pierścienie Podpis: NASA/JPL/Space Science Institute/Gordan Ugarkovic; NASA/Vanit Janthra; kolaż Jan Sochaczewski" /> Autorzy badania sugerują, że we wczesnej fazie ewolucji Mars prawdopodobnie pokryty był lawą. Jej krystalizacja wytworzyła u podstawy płaszcza stabilną, bogatą w żelazo i pierwiastki radioaktywne warstwę. Ciepło wydzielane przez radioaktywność wytworzyło podstawową warstwę stopionych krzemianów umieszczoną nad jądrem, na którą nałożyła się cieńsza, częściowo stopiona warstwa. W badaniu stwierdzono ponadto, że takie rozwarstwienie płaszcza izoluje metalowe jądro, zapobiegając w ten sposób jego ochłodzeniu. Pole magnetyczne Marsa – Pokrycie termiczne metalicznego jądra Marsa przez warstwę cieczy u podstawy płaszcza oznacza, że do wytworzenia pola magnetycznego rejestrowanego w skorupie marsjańskiej w ciągu pierwszych 500–800 milionów lat jej ewolucji niezbędne były źródła zewnętrzne. Źródłami tymi mogły być uderzenia energetyczne lub ruch jądra generowany przez interakcje grawitacyjne z dawnymi naturalnymi satelitami, które już nie istnieją – wyjaśnia Henri Samuel. Ta warstwowa struktura wnętrza płaszcza Marsa, kontrastująca z strukturą Ziemi, wskazuje na odmienną ewolucję wewnętrzną tych dwóch planet. – Odkrycie tego rozwarstwienia w płaszczu Marsa otwiera nowe horyzonty badawcze. Dane sejsmiczne zarejestrowane przez instrument SEIS misji InSight będą teraz ponownie analizowane – mówi Mélanie Drilleau, inżynierka w ISAE-SUPAERO i współautorka badania. Źródła: EurekAlert, Nature Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA nie może otworzyć pojemnika, który dostarczył próbki planetoidy Bennu. Co poszło nie tak?
Cel misji OSIRIS-REx został osiągnięty, poinformowała NASA. Naukowcy mają już do dyspozycji 70,3 g materiału z planetoidy Bennu. Jednocześnie agencja przyznała, że nie udało się jeszcze otworzyć próbnika, który wylądował na Ziemi pod koniec września. A to właśnie w nim znajduje się większość skał z Bennu.
W tym artykule: Jak otworzyć przesyłkę z Bennu Próbnik musi być otwarty w sterylnych warunkach Zagadka próbnika TAGSAM Plan, jaki postawiono przed misją OSIRIS-REx, był ostrożny. Zakładał, że z Bennu uda się przywieźć 60 g tamtejszego regolitu. Ten materiał, niewielki fragment mającej 4,5 mld lat planetoidy, to naukowy skarb. Dzięki niemu możemy poszerzyć nie tylko naszą wiedzę o planetoidach, ale i początkach Układu Słonecznego. Oraz o tym, skąd wzięły się cząsteczki, z których na Ziemi powstało życie. Już 12 października 2023 r. na specjalnie zwołanej konferencji prasowej NASA ogłosiła sukces misji. Po otworzeniu kapsuł okazało się, że wewnątrz jest znacznie więcej materiału, niż przewidywano. NASA pokazała zdjęcia, na których widać czarny pył i grudki zgromadzone wokół pokrywy próbnika. Ogłoszono wówczas, że właśnie ten materiał poddano wstępnym badaniom. Reszta miała zostać wydobyta z próbnika później. Kilka dni temu na blogu NASA pojawił się jednak wpis sygnalizujący, że jest z tym pewien problem. Co prawda agencja ogłasza, że jest już w posiadaniu 70,3 g materiału z Bennu – czyli więcej niż zakładano. Jednak jednocześnie podano, że próbnik nie został jeszcze otworzony, ponieważ dotychczasowe metody, którymi zamierzano tego dokonać, zawiodły. Jak otworzyć przesyłkę z Bennu Te kilkadziesiąt gramów to przede wszystkim regolit, który znajdował się wokół głowicy próbnika. Czyli ten, który było widać na fotografiach opublikowanych przez NASA. Natomiast to, co jest wewnątrz próbnika, praktycznie pozostało nietknięte. Paczka dostarczona! Na Ziemię dotarła kapsuła z próbkami regolitu pobranego z planetoidy Bennu Po wieloletniej podróży przez przestrzeń kosmiczną, na pustyni w Utah wylądował niewielki, cylindryczny obiekt. W jego wnętrzu znajduje się 250 gramów wyjątkowo cennej substancji. Może o... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/paczka-dostarczona-na-ziemie-dotarla-kapsula-z-probkami-regolitu-pobranego-z-planetoidy-bennu-fot-nasa-keegan-barber-5c1d3d2.jpg" width="938" height="625" alt="Paczka dostarczona! Na Ziemię dotarła kapsuła z próbkami regolitu pobranego z planetoidy Bennu (fot. NASA/Keegan Barber)" title="Paczka dostarczona! Na Ziemię dotarła kapsuła z próbkami regolitu pobranego z planetoidy Bennu (fot. NASA/Keegan Barber)" /> „Przetworzona dotychczas próbka obejmuje skały i pył znalezione na zewnątrz głowicy próbnika” – napisano w poście. „A także część próbki ze środka głowicy, do której dostęp uzyskano przez mylarową klapkę” – czytamy na stronie NASA. Dodatkowy materiał znajduje się wewnątrz głowicy próbnika, czyli wewnątrz mechanizmu TAGSAM (ang. Touch-and-Go Sample Acquisition Mechanism). Próbnik musi być otwarty w sterylnych warunkach I tam właśnie kryje się problem. „Po wielu próbach demontażu zespół odkrył, że dwa z 35 elementów mocujących na głowicy TAGSAM nie mogą zostać usunięte za pomocą narzędzi zatwierdzonych do użytku w komorze rękawicowej” – napisano na blogu NASA. Badacze muszą teraz opracować nowy sposób dostania się do próbki. Prace nad materiałem z Bennu – ale także nad kapsułą i próbnikiem – przeprowadzane są w specjalnie do tego celu zbudowanym laboratorium. Jedną z jego najważniejszych części jest komora rękawicowa, w której znajduje się pojemnik i regolit. By ani jedno, ani drugie nie zetknęło się z ziemską atmosferą, w komorze zapewniony jest stały przepływ azotu. Jakiekolwiek narzędzia użyte do pracy z próbnikiem i jego zawartością po pierwsze muszą być sterylne. Po drugie – muszą być takiej wielkości, by dało się je włożyć do komory. Zagadka próbnika TAGSAM Takimi narzędziami były pęseta i łyżka. Wykorzystano je, by wydobyć niewielką część materiału ukrytego w głowicy, przytrzymując jej mylarową klapę. Jednak dalsze prace uniemożliwiły niedające się ruszyć elementy mocujące. Dopóki inżynierowie NASA nie wymyślą, jak je usunąć, nie dowiemy się więc, ile dokładnie skał z Bennu trafiło na Ziemię. Jak napisano na blogu NASA, na razie głowicę TAGSAM wyjęto z komory rękawicowej. Została zamknięta w szczelnym pojemniku umieszczonym w torbie z teflonu. Wszystko po to, „by upewnić się, że próbka jest przechowywana w stabilnym, bogatym w azot środowisku” – podaje NASA. Autorzy wpisu informują, że opracowanie procedury odzyskania reszty materiału z Bennu zajmie kolejnych kilka tygodni. Źródła: NASA, Space.com Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali
Wystartowała misja NASA mająca zbadać planetoidę Psyche. Ten krążący między Marsem a Jowiszem relikt po formowaniu się Układu Słonecznego jest prawdziwym skarbcem wiedzy i zasobów naturalnych.
W tym artykule: Asteroida Psyche to nagie jądro niedoszłej planety Sonda Psyche leci w kosmos Rozpoczyna się epoka kosmicznego górnictwa Z kosmicznych surowców skorzysta cała cywilizacja Długo oczekiwany początek misji Psyche został już trzykrotnie przełożony. Psyche miała opuścić Ziemię w sierpniu 2022 roku, lecz start odwołano. Było to spowodowane problemami z oprogramowaniem sterującym sondą. Specjaliści z JPL uznali, że najbezpieczniejszą datą będzie październik 2023 roku. Start planowany był na 5 października, potem 12 października. Ostatecznie sonda wzbiła się w niebo na pokładzie rakiety SpaceX Falcon Heavy dziś, 13 października po godz. 16. Start przebiegł bezproblemowo. Podróż sondy do planetoidy Psyche potrwa sześć lat. Pojazd będzie napędzać silnik jonowy, zasilany przez panele fotowoltaiczne. Samo badanie planetoidy ma zająć 26 miesięcy. Misję prowadzą Uniwersytet Stanowy w Arizonie oraz Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL). Projekt należy do grupy misji Discovery, czyli relatywnie szybkich w przygotowaniu i niedrogich misji o wysokich walorach naukowych. I tym razem nazwa misji nie jest zagmatwanym akronimem, lecz odnosi się bezpośrednio do celu podróży. A jest nim unikatowa planetoida Psyche. Składa się ona w 95 procentach z metalu i ma średnicę ponad 240 kilometrów. Zdaniem naukowców Psyche może być niklowo-żelaznym jądrem młodej planety, która utraciła skorupę w wyniku kolizji z innymi ciałami. Pochodzi z początku kształtowania się Układu Słonecznego. Asteroida Psyche to nagie jądro niedoszłej planety W okresie formowania się Układu Słonecznego często dochodziło do tworzenia się planetozymali. To zalążki planet, które następnie zderzały się ze sobą. Młody planetozymal obrasta materią, staje się coraz bardziej masywny. W jego wnętrzu dochodzi do rozdzielenia się pierwiastków. Sonda DART, która rozbiła się na planetoidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA To był wyjątkowo udany test obrony planetarnej. Najnowsze dane zebrane przez włoskiego satelitę i obserwatoria naziemne pokazują, że sonda DART nie tylko przyspieszyła ruch planetoidy Dimorp... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-dart-ktora-rozbila-sie-na-asteroidzie-wyrzucila-w-kosmos-tysiac-ton-gruzu-podaje-nasa-fot-asa-nasa-9ed5a75.jpg" width="938" height="528" alt="Sonda DART, która rozbiła się na asteroidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA (fot. ASA/NASA)" title="Sonda DART, która rozbiła się na asteroidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA (fot. ASA/NASA)" /> – Te ciężkie schodzą do środka, formując jądro. Lżejsze tworzą zewnętrzną warstwę. Ta, po zderzeniu z innym ciałem niebieskim, rozpada się. Zostaje wówczas samo metalowe jądro niedoszłej planety – mówi profesor Leszek Błaszkiewicz, astronom z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Tak też się prawdopodobnie stało w przypadku Psyche. I właśnie to odsłonięte jądro budzi największe zainteresowanie naukowców. Dzieje się tak między innymi dlatego, że chociaż sami żyjemy na planecie z metalowym jądrem, to bezpośrednie badania tegoż jądra są praktycznie niemożliwe. A Psyche jest jak okno w czasoprzestrzeni. Da nam możliwość przyjrzenia się gwałtownej historii powstawania planet skalistych. Sonda Psyche leci w kosmos Misja Psyche ruszyła w drogę. Sonda wyposażona została w cztery główne instrumenty naukowe: urządzenie rejestrujące obraz, czyli imager wielospektralny, spektrometr promieniowania gamma, magnetometr, urządzenie mające ocenić oddziaływania grawitacyjne Psyche. Co ciekawe, sonda będzie komunikowała się z JPL dzięki nowej technologii laserowej. To tzw. Deep Space Optical Communication (DSOC). Technologia ta koduje dane w fotonach światła widzialnego, a nie w falach radiowych. To pozwala na wydajną komunikację między sondą w kosmosie a Ziemią. Używanie światła zamiast fal radiowych pozwala sondzie przekazywać więcej danych w tym samym czasie. Rozpoczyna się epoka kosmicznego górnictwa Planetoida Psyche składa się w 95 procentach z metalu, co czyni ją potencjalnym celem dla górnictwa kosmicznego. Od dłuższego czasu mówi się o tym, że jeśli chcemy wyjść poza Ziemię – tworzyć bazy na innych planetach, rozwijać transport – konieczne będzie wykorzystanie do tego celu kosmicznych skarbców. Takim właśnie obiektem jest Psyche. – Statki eksploracyjne będą kolejną generacją sond badawczych. Posłużą do badania złoża i mapowania ciała, na którym ma dojść do wydobycia, lub które ma zostać przetransferowane do punktu „górniczego” w okolicach Księżyca. Przykłady takich statków to Lucy, Hayabusa2, DART, OSIRIS-REx czy właśnie Psyche. Dopiero wiedza uzyskana dzięki badaniom „podłoża” sprawi, że będziemy mogli eksperymentować i tworzyć pierwsze statki lub maszyny wydobywcze sensu stricto – mówi Kamil Muzyka, doktorant Instytutu Nauk Prawnych PAN zajmujący się prawem górnictwa i produkcji kosmicznej. Z kosmicznych surowców skorzysta cała cywilizacja Wykorzystanie konkretnego surowca zależeć będzie od rozwoju kilku uzupełniających się technologii. Chodzi o technologie bezpiecznego zwożenia dużych mas ładunkowych na Ziemię, przetwórstwa na orbitach oraz produkcji z wykorzystaniem tych surowców poza Ziemią. – Budowanie orbitalnych elektrowni i rozbudowywanie infrastruktury kosmicznej będą napędzać się samoistnie wraz z przesuwaniem się ekonomicznego środka ciężkości naszej cywilizacji z Ziemi coraz bardziej w przestrzeń kosmiczną. Tak samo nowe rozwiązania technologiczne i odkrycia będą zmieniać naszą perspektywę na gospodarkę globalną czy wręcz poliglobalną – wyjaśnia Kamil Muzyka. Meteory, meteoryty i meteoroidy. Czym są, skąd pochodzą i jak je rozpoznać? Meteor to świecący ślad, jaki pozostawia po sobie spalający się w ziemskiej atmosferze meteoroid. Za to meteoryt to fragment stałego ciała niebieskiego, który spadł na Ziemię. Choć wszys... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/meteory-meteoryty-i-meteoroidy-czym-sa-skad-pochodza-i-jak-je-rozpoznac-fot-brian-cassella-chicago-tribune-tribune-news-service-via-getty-images-de255d0.jpeg" width="938" height="638" alt="Meteory, meteoryty i meteoroidy. Czym są, skąd pochodzą i jak je rozpoznać? (fot. Brian Cassella/Chicago Tribune/Tribune News Service via Getty Images)" title="Meteory, meteoryty i meteoroidy. Czym są, skąd pochodzą i jak je rozpoznać? (fot. Brian Cassella/Chicago Tribune/Tribune News Service via Getty Images)" /> – Spójrzmy nawet na coś takiego, jak przemysł satelitarny czy social media. Każdy z nich rozbudowany jest wokół infrastruktury, której wcześniej nie było. Jej powstanie nie było brane pod uwagę przez ekonomistów przez długie lata. Tak samo będzie z astrogórnictwem. Mało kto z nas będzie miał w ręku surowiec kosmiczny oddzielony od złoża. Jednak będziemy korzystać z dóbr konsumenckich, które pośrednio lub bezpośrednio na pewnym etapie zawierają przetworzone substancje, zapewniane przez przemysł wydobywczy – dodaje Kamil Muzyka. Źródło: NASA.
Sonda heliosferyczna NASA IMAP jest gotowa do integracji. W misji biorą udział Polacy
Sonda NASA Interstellar Mapping and Acceleration (IMAP) pomyślnie przeszła kluczowy przegląd na drodze do montażu, testowania i uruchamiania statku kosmicznego. Przegląd zakończył się pomyślnie również dla zespołu z Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN), który buduje na tę misję własny instrument GLOWS.
W tym artykule: Jak powstaje satelita IMAP Przygotowania idą zgodnie z planem Międzynarodowy zespół IMAP Polski instrument w misji NASA – Rzadko zdarza się w eksperymentach kosmicznych, aby jeden instytut był odpowiedzialny za budowę całego instrumentu. Od idei, poprzez jego założenia techniczne, opracowanie programu naukowego, opracowanie dokumentacji i wykonanie instrumentu, na obróbce danych i publikacjach naukowych skończywszy – mówi o udziale CBK PAN w misji IMAP dyrektor instytutu, dr hab. Piotr Orleański. – To jest absolutny ewenement, bo z reguły tego typu instrumenty, jak nasz GLOWS, realizują duże konsorcja naukowe złożone z wielu jednostek naukowo-badawczych. A my mamy ten ogromny przywilej, że możemy zrealizować GLOWS samodzielnie – dodaje dyrektor CBK PAN. Jak powstaje satelita IMAP W dodatku wszystko wskazuje, że prace idą pomyślnie. W połowie miesiąca odbyło się spotkanie zespołu IMAP połączone z panelem przeglądowym. Miał on ocenić plan integracji wszystkich systemów statku kosmicznego. Mowa o takich systemach jak oprzyrządowanie naukowe, systemy elektryczne i komunikacyjne oraz systemy nawigacyjne. Pomyślne zakończenie tego przeglądu integracji systemu (SIR) oznacza, że można przystąpić do montażu i testowania statku kosmicznego w ramach przygotowań do startu. Jak przekonuje zespół kierowany przez profesora Davida McComasa z Uniwersytetu Princeton, proces ten przypomina starannie ułożoną choreografię tańca. W jego trakcie instrumenty i systemy wsparcia są dostarczane do różnych obiektów, testowane razem w komorach termiczno-próżniowych w Los Alamos w Nowym Meksyku, w San Antonio i Princeton w New Jersey. A potem odsyłane do integracji i ponownego przetestowania. View oEmbed on the source website Niedawno przewodniczący Stałej Komisji Rewizyjnej ogłosił, że projekt IMAP pomyślnie przeszedł wymagania SIR. To pozwala przejść do integracji i testowania. Przygotowania idą zgodnie z planem Przedstawicielem CBK PAN na przeglądzie był inż. Karol Mostowy, project manager konstruowanego przez Polaków instrumentu GLOWS. – Przegląd polegał na przedstawieniu gotowości poszczególnych podsystemów do integracji z satelitą. Jest to kluczowy moment. Pokazujemy, że zespoły z całego świata pracujące nad swoim „kawałkiem tortu” są gotowe na połączenie wszystkich elementów w jednego działającego satelitę. Sama integracja ma się rozpocząć za kilka miesięcy – mówi inż. Karol Mostowy. Dodaje, że cały przegląd trwał trzy dni. Został oceniony przez recenzentów NASA bardzo dobrze. – Przygotowanie zespołu GLOWS do integracji naszego instrumentu z satelitą zostało ocenione przez recenzentów pozytywnie. Nie mieli żadnych zastrzeżeń do prac naszego zespołu – opowiada Karol Mostowy. – W najbliższym czasie zaczniemy zajmować się integracją instrumentu GLOWS. Chodzi o to, by na początku przyszłego roku zawieźć go do Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (JHU/APL) w celu integracji z satelitą. Międzynarodowy zespół IMAP Misja heliosferyczna NASA IMAP będzie gotowa do startu w 2025 roku. Zbada nasze słoneczne sąsiedztwo i zmapuje granice heliosfery. Czyli bańki elektromagnetycznej otaczającej Słońce i planety, nadmuchiwanej przez wiatr słoneczny. Międzynarodowym zespołem IMAP kieruje profesor David McComas z Uniwersytetu w Princeton. W pracach nad satelitą bierze udział ponad 20 instytucji partnerskich. W tym m.in. Los Alamos Laboratory, Caltech czy Jet Propulsion Laboratory Centrum NASA. Polski instrument w misji NASA Naukowcy z CBK PAN zaprojektowali na misję własny eksperyment oraz instrument zdolny go przeprowadzić. GLOWS, czyli GLObal solar Wind Structure, to fotometr. Ma on zbadać wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze. Pozwoli też na analizę rozkładu międzygwiazdowego neutralnego wodoru (ISN H) oraz słonecznego ciśnienia promieniowania działającego na atomy wodoru. Kierownikiem projektu jest dr hab. Maciej Bzowski. IMAP to piąta misja w portfolio NASA Solar Terrestrial Probes (STP). Wydział Projektów Heliofizycznych i Odkrywców w Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda NASA w Greenbelt w stanie Maryland zarządza programem STP dla Wydziału Heliofizyki Dyrekcji Misji Naukowych NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Paczka dostarczona! Na Ziemię dotarła kapsuła z próbkami regolitu pobranego z planetoidy Bennu
Po wieloletniej podróży przez przestrzeń kosmiczną, na pustyni w Utah wylądował niewielki, cylindryczny obiekt. W jego wnętrzu znajduje się 250 gramów wyjątkowo cennej substancji. Może ona dać nam wgląd we wczesne etapy formowania się Układu Słonecznego i to, jak tworzyła się scena dla życia na Ziemi.
W tym artykule: Bezcenny materiał kosmiczny Co wiemy o planetoidzie Bennu Jak pobrać materiał z planetoidy Lądowanie próbek na Ziemi Co dalej z próbkami planetoidy? Jaką rolę odegrały planetoidy w powstaniu życia? Z czego zbudowany jest Bennu? W niedzielę 24 września, po odłączeniu się od sondy kosmicznej NASA OSIRIS-REx, niewielka cylindryczna kapsuła łagodnie opadła na spadochronie na pustynię w Utah. W kapsule znajduje się garść kamieni i żwiru, będących kulminacją siedmiu lat wysiłków ogromnej rzeszy naukowców i inżynierów. Aby sprowadzić ten materiał na Ziemię, wydano miliard dolarów. Próbka pobrana przez sondę OSIRIS-REx jest dopiero trzecią próbką z planetoidy, jaka kiedykolwiek wróciła na Ziemię. Jest to jednocześnie największa ilość pozaziemskiego materiału przetransportowana na naszą planetę od czasu misji księżycowych Apollo. Bezcenny materiał kosmiczny Dlaczego te 250 gramów piasku i kamieni jest tak cenne? Przede wszystkim dlatego, że jest to niezmieniony przez warunki ziemskie materiał pochodzący z okresu, gdy nasze kosmiczne podwórko dopiero się kształtowało. Można powiedzieć, że to taka kosmiczna archeologia. Asteroida mogła być źródłem życia na Ziemi. Znaleziono pierwszy dowód Po raz pierwszy na powierzchni asteroidy odkryto materię organiczną niezbędną do stworzenia życia - jak to istniejące na Ziemi. Świadomość, że także taka asteroida mogła być źródłem... Sukces misji OSIRIS-REx można przyrównać do odnalezienia przez Howarda Cartera nienaruszonego grobowca faraona Tutanchamona. – Te próbki są jednymi z najstarszych i najbardziej nieskazitelnych materiałów dostępnych ludziom – mówi Jessica Barnes, astrochemiczka z Uniwersytetu w Arizonie (UA). Co wiemy o planetoidzie Bennu OSIRIS-REx dotarł do należącej do grupy Apolla planetoidy Bennu w 2018 roku. Sonda przez kolejne dwa lata krążyła wokół tej bogatej w węgiel kosmicznej skały o średnicy pół kilometra. – Dzięki danym pozyskanym przez instrumenty sondy dowiedzieliśmy się m.in., że Bennu nie jest gładkim, stałym obiektem. To luźna zbitka głazów i żwiru, ledwo utrzymywanych razem przez ich własną mikrograwitację – mówi Dante Lauretta, główny badacz misji i planetolog z UA. Jak pobrać materiał z planetoidy Niewiele brakowało, a nie udałoby się pobrać próbek. A wiązało się to właśnie z tym, że materiał planetoidy jest wyjątkowo luźny. W 2020 roku, gdy przeprowadzano operację, ramię próbkujące statku kosmicznego zanurzyło się w stosie gruzu Bennu znacznie głębiej, niż to przewidywano. Mimo to udało się pobrać materiał skalny i zamknąć go w kapsule. Zawierająca kapsułę z próbką sonda potrzebowała aż trzech lat, aby ustawić się na orbicie Ziemi. Ta bowiem po pobraniu próbek znajdowała się prawie po przeciwnej stronie Słońca. Lądowanie próbek na Ziemi A chociaż powrót w pobliże Ziemi zajął tak wiele czasu, to sama operacja przechwytywania kapsuły poszła sprawnie. Gdy pojemnik z kosmicznym materiałem osiadł ma pustyni, został szybko namierzony przez helikoptery. Następnie przetransportowano go do tymczasowego clean roomu, czyli czystego pomieszczenia. Było ono usytuowane na poligonie testowo-treningowym w Utah. Na celowniku naukowców jest też samo miejsce lądowania. Zostaną z niego pobrane próbki powietrza, gleby i wody. To pozwoli skatalogować potencjalne zanieczyszczenia, w tym cząsteczki organiczne i drobnoustroje, na wypadek, gdyby któryś z nich znalazł się w zamkniętym aluminiowym pojemniku zawierającym próbki. Co dalej z próbkami planetoidy? Dzisiaj – w poniedziałek, 25 września – kapsuła zostanie przewieziona do Johnson Space Center NASA w Houston. Czyli do głównego archiwum agencji dla próbek Układu Słonecznego. Już we wtorek zespół rozpocznie demontaż pojemnika na próbki w specjalnie zaprojektowanym do tego clean roomie. Nie cały zebrany materiał zostanie poddany analizom już teraz. NASA zatrzyma około 70 proc. dla przyszłych naukowców, którzy mogą mieć lepsze narzędzia. Podobnie zrobiono z próbkami księżycowymi pobranymi w misjach Apollo, których część jest otwierana dopiero teraz, pół wieku po pobraniu. – NASA przekaże od 4 do 5 procent pozyskanego materiału skalnego współpracownikom z Kanady i z Japonii. Pozostałe 25 procent zostanie zarezerwowane do szczegółowej analizy przez zespół naukowy misji. Składa się on z ponad 200 osób rozmieszczonych na czterech kontynentach. Jesteśmy w pełni gotowi na nieoczekiwane – mówi Daniel Glavin, astrobiolog z NASA Goddard Space Flight Center. Jaką rolę odegrały planetoidy w powstaniu życia? Daniel Glavin przewodzi 50-osobowemu zespołowi, który zbada, w jakim stopniu uderzenia planetoid przygotowują grunt pod życie. Niektórzy uczeni sugerowali, że kluczowe cząsteczki organiczne, takie jak aminokwasy, powstały w wyniku reakcji chemicznych w głębinowych kominach hydrotermalnych. Inni twierdzą, że to właśnie bombardowanie kosmicznymi skałami mogło przynieść te substancje na wczesną Ziemię. Jak powstał Układ Słoneczny? Na początku był chaos, który może się powtórzyć i zniszczyć Ziemię Historia Układu Słonecznego to dość zagadkowa układanka. Jedno jest pewne: na początku był chaos. Przeczytaj, jak powstał Układ Słoneczny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstal-uklad-sloneczny-na-poczatku-byl-chaos-ktory-moze-sie-powtorzyc-i-zniszczyc-ziemie-fot-getty-images-41c4cab.jpg" width="938" height="600" alt="Jak powstał Układ Słoneczny? Na początku był chaos, który może się powtórzyć i zniszczyć Ziemię (fot. Getty Images)" title="Jak powstał Układ Słoneczny? Na początku był chaos, który może się powtórzyć i zniszczyć Ziemię (fot. Getty Images)" /> Do tej pory w meteorytach wykryto tylko 12 z 20 aminokwasów niezbędnych do życia. A większość tych meteorytów to właśnie fragmenty planetoid. Zespół Glavina będzie poszukiwał również bardziej złożonych cząsteczek organicznych, takich jak peptydy (krótkie łańcuchy aminokwasów). Z czego zbudowany jest Bennu? Natomiast Dante Lauretta mówi, że naukowcy misji zastanawiają się również, czy skład Bennu będzie faktycznie taki, jak go oceniono na podstawie obserwacji teleskopowych. W 2020 roku japońska sonda kosmiczna Hayabusa2 przywiozła około 5 gramów materiału z Ryugu, innej bogatej w węgiel planetoidy bliskiej Ziemi, która była uważana za stosunkowo suchą. Ale już na Ziemi okazało się, że materiał z Ryugu został całkowicie zmieniony przez wodę. – Wszyscy bardzo myliliśmy się co do Ryugu – powiedział Edward Young, astrochemik z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. W tej chwili obserwacje teleskopowe sugerują, że około 10 proc. masy Bennu to woda zamknięta w glinie. Może to oznaczać, że Bennu reprezentuje zupełnie nową klasę planetoid. Okrążając Bennu, OSIRIS-REx dostrzegł ślady po wodnej przeszłości tej kosmicznej skały. Woda mogła płynąć na macierzystym ciele Bennu, które prawdopodobnie uformowało się poza orbitą Jowisza. Miało to miejsce na samym początku tworzenia się Układu Słonecznego, około 4,56 miliarda lat temu. Dzięki próbkom naukowcy zyskają wgląd w tę epokę. Być może dowiedzą się też, w jaki sposób ta woda przybyła na ciała Układu Słonecznego. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Japonia też chce wylądować na Księżycu i to bardzo precyzyjnie. Czy misja sondy SLIM się powiedzie?
Wielki powrót na Księżyc trwa w najlepsze, a do stawki dołączają kolejne państwa. Po dwóch nieudanych próbach posadzenia lądownika na Srebrnym Globie, Japonia postanowiła spróbować ponownie.
W tym artykule: Teleskop rentgenowski Kolejna próba lądowania na Księżycu Misja sondy SLIM Wcześniejsze próby lądowania na Księżycu Japońska rakieta H-2A wyniosła w kosmos sondę SLIM i nowoczesny teleskop rentgenowski. XRISM (skrót od „X-Ray Imaging and Spectroscopy Mission”) to wspólne dzieło Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej JAXA, NASA i Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Jak sugeruje jego pełna nazwa, teleskop będzie badał Wszechświat w zakresie wysokoenergetycznego promieniowania rentgenowskiego. Teleskop rentgenowski – Astronomia rentgenowska umożliwia badanie najbardziej energetycznych zjawisk we Wszechświecie – wyjaśnia Matteo Guainazzi, naukowiec projektu XRISM z ESA. – Pomaga znaleźć odpowiedź na najbardziej nurtujące pytania współczesnej astrofizyki. Jak ewoluują największe struktury we Wszechświecie? Jak materia, z której ostatecznie się składamy, została rozmieszczona w kosmosie? Jak galaktyki są kształtowane przez masywne czarne dziury w ich centrach? Obserwatorium, które umieszczono na orbicie okołoziemskiej, skupi się szczególnie na supergorącym gazie otaczającym gromady galaktyk. – JAXA zaprojektowała XRISM do wykrywania promieniowania rentgenowskiego pochodzącego właśnie z tego gazu. Ma to pomóc astronomom zmierzyć całkowitą masę tych układów – napisali przedstawiciele ESA oświadczeniu. – To ujawni nowe informacje o powstawaniu i ewolucji Wszechświata. Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę Chińska zrobotyzowana misja księżycowa Chang'E-5 odkryła na powierzchni Księżyca nie tylko wodę. W przewiezionych na Ziemię próbkach naukowcy znaleźli nowy, nieznany dotąd minerał. To p... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/chinczycy-znalezli-na-ksiezycu-nowy-mineral-i-zdobyli-wazne-informacje-o-paliwie-jadrowym-planuja-ksiezycowa-ofensywe-fot-beijing-research-institute-of-uranium-geology-4929ed2.jpg" width="938" height="528" alt="Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę (fot. Beijing Research Institute of Uranium Geology)" title="Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę (fot. Beijing Research Institute of Uranium Geology)" /> Dodajmy, że XRISM nie będzie jedynym teleskopem rentgenowskim badającym niebo z orbity Ziemi. Znajdują się tam również należące do NASA Obserwatorium Rentgenowskie Chandra i XMM-Newton, które wystartowały w 1999 roku. A także NuSTAR, który wystartował w 2012 roku. Kolejna próba lądowania na Księżycu Ekscytację mediów budzi jednak kolejny lądownik księżycowy. Po nieudanej próbie z Hakuto-R, prywatną japońską sondą, która osiągnęła orbitę księżycową, ale rozbiła się podczas próby lądowania w kwietniu, Japonia się nie poddaje. Lądownik SLIM (Smart Lander for Investigating Moon) spróbuje wykonać pierwsze w historii japońskich misji kosmicznych miękkie lądowanie na Księżycu. Ma to być precyzyjne przyziemienie, które utoruje drogę do jeszcze bardziej ambitnych wyczynów w przyszłości. – SLIM ma pomóc dopracować technologię precyzyjnego lądowania niezbędną dla przyszłych sond księżycowych – napisali w oświadczeniu urzędnicy JAXA. – Celem projektu jest m.in. zminimalizowanie wagi funkcjonalnego sprzętu obserwacyjnego i trening lądowania na planetach o ograniczonej zasobach. Robimy to z myślą o przyszłych sondach badawczych, mających przemierzać nasz układ planetarny – dodali. Misja sondy SLIM SLIM to mały statek kosmiczny o wymiarach 2,4 metra na 2,7 metra i 1,7 metra. Podczas startu ważył 700 kilogramów, ale około 70 procent tej masy stanowił materiał pędny. SLIM podąży na Księżyc długą, zapętloną i paliwooszczędną trajektorią, ostatecznie osiągając orbitę księżycową za trzy do czterech miesięcy. Następnie będzie obserwować powierzchnię Księżyca przez kolejny miesiąc. Potem spróbuje wylądować wewnątrz krateru Shioli, obiektu uderzeniowego o szerokości 100 m, leżącego po widocznej stronie Księżyca. – Tworząc lądownik SLIM, nasi inżynierowie skupili się na dokonaniu przełomu pozwalającego lądować wszędzie tam, gdzie chcemy. A nie tam, gdzie łatwo jest to zrobić – napisali urzędnicy JAXA w opisie misji. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> SLIM przenosi również dwie minisondy, które zostaną wyrzucone na powierzchnię Księżyca po przyziemieniu. Te dwa małe statki pomogą zespołowi misji monitorować stan większego lądownika i robić zdjęcia miejsca lądowania. A także zapewniać niezależny system do bezpośredniej komunikacji z Ziemią. Wcześniejsze próby lądowania na Księżycu SLIM nie jest pierwszym lądownikiem księżycowym zbudowanym przez JAXA. Maleńki statek OMOTENASHI agencji był jednym z 10 cubesatów, które wystartowały wraz z misją księżycową NASA Artemis 1 w listopadzie 2022 roku. Podczas gdy Artemis 1 odniosła sukces, OMOTENASHI niestety nie. Nie udało się nawiązać łączności z sondą i nie doszło do kontrolowanego przyziemienia. Jak wspominaliśmy wcześniej, Japończykom nie udało się posadzić miękko lądownika księżycowego Hakuto-R. Jeśli ta sztuka uda się z sondą SLIM, to sukces będzie historyczny. Do tej pory tylko cztery kraje wylądowały na Księżycu – Związek Radziecki, Stany Zjednoczone, Chiny i całkiem niedawno Indie. Te ostatnie dołączyły do ekskluzywnego klubu w zeszłym miesiącu, kiedy ich misja Chandrayaan-3 wylądowała w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Natomiast wcześniej rosyjska Łuna-25 rozbiła się, tworząc nowy księżycowy krater. Źródło: Jaxa. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne. Na jego południowym biegunie znajduje się cenna substancja
Południowy biegun Księżyca budzi ogromne zainteresowanie agencji kosmicznych. Ma być miejscem lądowania misji programu Artemis. Również tam mają powstać pierwsze ludzkie osady na innym niż Ziemia ciele niebieskim. Co tak cennego się tam znajduje i dlaczego tak trudno jest się tam dostać – wyjaśniają eksperci z Centrum Badań Kosmicznych PAN.
W tym artykule: Trudne lądowanie na Księżycu Pierwsze lądowanie na biegunie południowym Lód wodny na księżycowym biegunie Pochodzenie i przydatność księżycowego lodu Wczoraj indyjski lądownik Chandrayaan-3 łagodnie osiadł na Księżycu. Tym samym Indie stały się czwartym krajem, któremu udała się ta sztuka. Wydaje się, że posadzenie lądownika w miejscu z minimalną atmosferą musi być proste. Jednak ta sztuka nie udała się m.in. Japończykom, Izraelczykom, a kilka dni temu też Rosjanom. Trudne lądowanie na Księżycu – Trudności występują na każdym z etapów lotu, w którym statek kosmiczny zbliża się do południowego bieguna Księżyca po skomplikowanej trajektorii. Ale najbardziej dramatycznym jest faza lądowania – wyjaśnia dr inż. Tomasz Barciński, kierownik Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej CBK PAN. – Lądownik jest wtedy oddalony o pół miliona kilometrów od załogi kontrolującej jego lot, a kontakt jest opóźniony o ponad sekundę. To powoduje około trzysekundowe opóźnienie reakcji operatorów. Ogromne prędkości przed samym lądowaniem nie pozwalają na ręczne sterowanie z oddalonej Ziemi. Dlatego część sterowania odbywa się automatycznie, przy pomocy systemu zastępującego człowieka. System ten musi wiedzieć, gdzie nad powierzchnią znajduje się lądownik oraz z jaką prędkością się porusza. Na wszelkie zaburzenia pracy układu, na przykład przypadkowe opóźnienia sygnałów czy błędy, nie ma miejsca. Proces lądowania trwa bardzo krótko i wymaga dużej precyzji. Zbyt duża prędkość czy zbyt odchylony od pionu kierunek lądowania może łatwo doprowadzić do katastrofy. Pierwsze lądowanie na biegunie południowym Pierwszym krajem, któremu udało się bezpiecznie wylądować na Księżycu było USA. Doszło do tego 20 lipca 1969 roku. ZSRR próbował prześcignąć Amerykanów i posadzić na Księżycu sondę Łunochod. Jednak pierwsza, wystrzelona 19 lutego 1969 roku została zniszczona w eksplozji rakiety nośnej. Dopiero kolejna bezpiecznie wylądowała na Srebrnym Globie w listopadzie 1970 roku. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Ale żadne ziemskie urządzenie nigdy nie trafiło na południowy biegun Księżyca. Oczywiście aż do wczoraj, gdy w tym rejonie osiadł lądownik misji Chandrayaan-3. Od ostatnich kilku lat, czyli od czasu ogłoszenia wielkiego programu powrotu na Księżyc – Artemis – to właśnie południowy biegun Księżyca jest miejscem interesującym wszystkich kosmicznych graczy. NASA i ESA wraz z partnerami obrały to miejsce jako cel lądowania kolejnych misji oraz budowę pozaziemskiej bazy. Również Chińczycy we współpracy z Rosją zamierzają ustanowić tam swoją bazę naukową. Choć po ostatniej porażce z Łuną 25 udział w projekcie Rosji stanął pod znakiem zapytania. Lód wodny na księżycowym biegunie Co takiego znajduje się na południowym biegunie Księżyca? – Jest tam lód wodny – komentuje dr Natalia Zalewska, geolożka z Centrum Badań Kosmicznych PAN. – Już w latach 90. ubiegłego wieku, dzięki sondzie NASA Lunar Prospector, odkryto dużą ilość wodoru na biegunie południowym. Tylko nie wiedziano, z czym mógłby być połączony ten wodór. Dopiero w roku 2017 studentce Uniwersytetu Hawajskiego w Manoa Elizabeth Fisher udało się zidentyfikować pokłady lodu na biegunie południowym na podstawie pomiarów innej sondy NASA – Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO). Badaczka wraz z zespołem odkryła, że lód znajduje się w kraterach – tam, gdzie, dzięki minimalnemu nachyleniu osi Księżyca do płaszczyzny ekliptyki (1,5 st.), nigdy nie dochodzą promienie słoneczne, a temperatury sięgają minus 163 st. C. Lód ten prawdopodobnie zmieszany jest z regolitem (księżycowym gruntem) lub tworzy cienkie, warstwowane pokrywy w tych mocno zacienionych obszarach. Pochodzenie i przydatność księżycowego lodu Cały czas naukowcy zadają sobie pytanie, jakie jest pochodzenie tego księżycowego lodu. Nie ma jednoznacznego wytłumaczenia. Jednak sugeruje się, że Księżyc przez miliardy lat był bombardowany kometami o dużej zwartości lodu. W miejscach o silnym nasłonecznieniu lód wyparował, czyli uległ sublimacji, a następnie pod wpływem promieniowania ultrafioletowego cząsteczki pary wodnej rozpadły się na tlen i wodór. Zaskakująca hipoteza: Księżyc od miliardów lat sekretnie podkrada wodę z Ziemi Skąd się wzięła woda na Księżycu? Dotychczas zakładano, że jej źródłem były asteroidy uderzające w naszego naturalnego satelitę. Naukowcy zaproponowali właśnie dodatkowe wyjaśnieni... Lód miał szansę zachować się tylko w miejscach zacienionych. Dzięki późniejszym badaniom odkryto pojedyncze cząsteczki wody w regolicie księżycowym, niezależnie od jego miejsca występowania. To odkrycie było dużym zaskoczeniem. Naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk tłumaczyli to zjawisko oddziaływaniem wiatru słonecznego, a ściślej atomów wodoru na tlen zawarty w regolicie. Woda jest niezbędna do życia. Dlatego kiedy do zbudowania bazy księżycowej jest coraz bliżej, pozyskiwanie wody staje się kwestią kluczową. Nie wspominając o tym, że odzyskanie wodoru z księżycowej wody mogłoby się przydać do produkcji paliwa lub wytwarzania energii. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Indie z powodzeniem lądują na Księżycu. Udało im się to, co nie wyszło Rosjanom i Japończykom
Lądownik księżycowy misji Chandrayaan-3 osiadł na księżycowym gruncie. Dzisiaj o godzinie 14.30 Indie stały się czwartym krajem, który posadził swoje urządzenie na Księżycu.
W tym artykule: Misja księżycowa Chandrayaan-3 Badania księżycowego bieguna Nieudane lądowanie Chandrayaan-2 Chandrayaan-3 będzie obserwował Ziemię z Księżyca Dokładnie 14 lipca, wraz ze startem indyjskiej rakiety LVM3, rozpoczęła się najważniejsza faza misji Chandrayaan-3. Indyjska Agencja Kosmiczna (ISRO) zamierzała posadzić przewożący łazika lądownik w okolicach południowego bieguna Księżyca. Czyli na tym samym obszarze, który miała badać rosyjska sonda Łuna 25 i tym, który jest celem lądowań międzynarodowego programu Artemis. Ostatnia faza lądowania zaplanowana była na godzinę 14.30 naszego czasu. Indie stały się czwartym krajem – po Związku Radzieckim, USA i Chinach – który wylądował na Księżycu. Misja księżycowa Chandrayaan-3 Chandrayaan-3 to trzecia misja księżycowa indyjskiej agencji kosmicznej ISRO. Celem jest umieszczenie lądownika i łazika na powierzchni Księżyca i operowanie nimi przez około jeden dzień księżycowy (czyli 14 dni ziemskich). Mały łazik, który waży zaledwie 26 kilogramów, poleci na Księżyc wewnątrz lądownika. Oba pojazdy są wyposażone w instrumenty naukowe do badania powierzchni Srebrnego Globu. Wszystkie fazy Księżyca w jednym kadrze. To zdjęcie podbija Internet Czy znasz wszystkie fazy Księżyca? Możesz je zobaczyć na niesamowitym zdjęciu zrobionym przez Jasona De Freitasa z Australii. Jak na razie misja Chandrayaan-3 przebiegała podręcznikowo. Sonda wystartowała 14 lipca i z powodzeniem weszła na orbitę Księżyca 5 sierpnia. 17 sierpnia lądownik Vikram Chandrayaan-3 oddzielił się od modułu napędowego, przygotowując grunt pod dzisiejszą próbę. W momencie kontaktu, lądownik poruszał się z prędkością mniejszą niż 2 metry na sekundę w pionie i 0,5 metra na sekundę w poziomie. Krótko po wylądowaniu jeden boczny panel lądownika Chandrayaan-3 rozwinie się, tworząc rampę dla łazika. Łazik wyjedzie z wnętrza lądownika, zjedzie po rampie i rozpocznie eksplorację środowiska księżycowego. Zasilany energią słoneczną lądownik i łazik będą miały około dwóch tygodni na zbadanie otoczenia. Nie są zaprojektowane tak, aby przetrwać chłodną księżycową noc. Łazik może komunikować się tylko z lądownikiem, który z kolei łączy się bezpośrednio z Ziemią. ISRO twierdzi, że orbiter Chandrayaan-2 może być również używany jako przekaźnik komunikacji awaryjnej. Badania księżycowego bieguna Chandrayaan-3 wylądował zgodnie z planem. Nie tylko stał się pierwszym indyjskim lądownikiem na Księżycu, ale też pierwszym ziemskim instrumentem, który osiadł na południowym biegunie naszego naturalnego satelity. Do tej pory obszar ten był badany jedynie z orbity. A jest o tyle cenny, że znajdują się tam zasoby lodu wodnego. Lodu niezbędnego dla misji załogowych i ustanowienia bazy księżycowej. Ten sam teren miał badać rosyjski lądownik Łuna-25. Jednak w sobotę 19 sierpnia rozbił się o powierzchnię satelity w wyniku błędu w trakcie manewrów orbitalnych. Wcześniej nie powiodło się też lądowanie prywatnego pojazdu japońskiego Hakuto-R. Nieudane lądowanie Chandrayaan-2 Środowa próba była drugim podejściem Indii do lądowania na Księżycu. Pierwsza, z 2019 r., zakończyła się niepowodzeniem. Lądownik Chandrayaan-2 miał problemy podczas opadania i roztrzaskał się o powierzchnię. Chociaż z powodzeniem zszedł na wysokość pięciu kilometrów od powierzchni i pomyślnie rozpoczął tryb hamowania. Podobnie jak jego następca, Chandrayaan-2 celował w południowy region polarny Księżyca. Niestety, usterka oprogramowania spowodowała, że Vikram zboczył z kursu, a urzędnicy ISRO stracili kontakt ze statkiem kosmicznym. NASA Lunar Reconnaissance Orbiter znalazł później szczątki pojazdu rozproszone około 750 metrów od zamierzonego obszaru lądowania. Misja nie była całkowitą porażką. Chandrayaan-2 obejmował również orbiter, który kontynuuje badanie Księżyca. Wśród innych funkcji naukowych orbiter jest wyposażony w instrumenty do skanowania powierzchni w poszukiwaniu lodu wodnego. Chandrayaan-3 będzie obserwował Ziemię z Księżyca Po ustaleniu usterki, która doprowadziła do roztrzaskania się lądownika Vikram, specjaliści ISRO zaktualizowali oprogramowanie lądownika i przeprowadzili liczne testy, by upewnić się, że Chandrayaan-3 działa poprawnie. W odróżnieniu od swojego poprzednika, Chandrayaan-3 nie przenosi orbitera. Co ciekawe moduł napędowy, który wyniósł lądownik na orbitę Księżyca, jest wyposażony w instrument naukowy, który będzie obserwował Ziemię tak, jakby była egzoplanetą. Dostarczy to materiału porównawczego do przyszłych badań planet spoza Układu Słonecznego. Źródło: ISRO. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Indie wysyłają łazik na Księżyc. Dzisiaj wystartowała misja Chandrayaan-3
Dziś o 11.05 czasu środkowoeuropejskiego z Centrum Kosmicznego Satish Dhawan wystartowała rakieta LVM3. Wyniosła w kosmos misję Chandrayaan-3, czyli lądownik księżycowy oraz łazik skonstruowane przez Indyjską Organizację Badań Kosmicznych (ISRO). Lądowanie w okolicach południowego bieguna Księżyca zaplanowane jest na drugą połowę sierpnia.
W tym artykule: Misje księżycowe Indii Start misji Chandrayaan-3 Kosmiczne ambicje Indii Indyjski program kosmiczny Dalsze plany Indii Do tej pory tylko trzem narodom udało się wylądować na Księżycu. Mowa o Amerykanach, Rosjanach i Chińczykach. Próbę wylądowania na Srebrnym Globie podjęli niedawno, bo w kwietniu 2023 roku, Japończycy. Niestety ich lądownik Hakuto-R rozbił się o powierzchnię Księżyca. Cztery lata wcześniej to samo spotkało izraelski lądownik Beresheet. Wygląda więc na to, że lądowanie na Księżycu wcale nie jest taką prostą sprawą. Co nie oznacza, że Indie nie mają szans. Przeciwnie – są do tego świetnie przygotowane. Misje księżycowe Indii W 2008 roku na orbitę Księżyca trafił orbiter Chandrayaan-1. Będący częścią tej misji impaktor wbił się w księżycową powierzchnię. Misja była wielkim sukcesem. Orbiter współpracował z amerykańska sondą Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), by wspólnie zbadać wnętrza stale zacienionego krateru Erlanger w okolicy północnego bieguna Księżyca. Niestety, kolejna misja – Chandrayaan-2 – nie była tak udana. Składała się z orbitera i z lądownika, który przenosił łazik. Lądownik rozbił się i utracono urządzenie. Przyczyną był prawdopodobnie błąd w oprogramowaniu sterującym silnikami. Natomiast orbiter działa poprawnie. Do tej pory m.in. potwierdził obecność wody na Księżycu. Start misji Chandrayaan-3 Misja, która wystartował dzisiaj, ma być tak naprawdę powtórką nieudanej części poprzedniej misji. Chandrayaan-3 składa się z lądownika Vikram i łazika Pragyan, wyposażonych w szereg instrumentów naukowych. Ta mapa Księżyca pokazuje cenne zasoby naszego satelity. Skorzystają z niej astronauci misji Artemis Patrzyliście kiedyś na Księżyc i zastanawialiście się, czym właściwie są te ciemniejsze plamki na jego powierzchni? To jedynie słabo widoczne dowody olbrzymiego geologicznego bogactwa nas... Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, lądownik osiądzie w pobliżu południowego bieguna Księżyca pod koniec sierpnia. Następnie będzie badał swoje otoczenie przez jeden dzień księżycowy, czyli około 14 dni ziemskich. Ma szukać m.in. wody na Księżycu. Kosmiczne ambicje Indii W ostatnich latach Indie dołączyły do największych graczy na kosmicznym rynku. Ale indyjski program badań i eksploracji kosmosu liczy ponad 60 lat. Kiedy w 1963 roku Indie wystrzeliły w kosmos swoją pierwszą rakietę, kraj w żaden sposób nie mógł rywalizować z ówczesnymi potęgami wyścigu kosmicznego – ZSRR i USA. Obecnie Indie są nie tylko najbardziej zaludnionym krajem na świecie, ale też piątą co do wielkości gospodarką. A kosmiczne ambicje Indii nadrabiają zaległości pod rządami premiera Narendra Modiego. To przywódca, który doszedł do władzy w 2014 roku, wykorzystując w swojej kampanii nacjonalistyczne resentymenty i obiecując narodowi świetlaną przyszłość. Dla niego indyjski program kosmiczny jest symbolem rosnącego znaczenia kraju na arenie międzynarodowej. Indyjski program kosmiczny W 2014 roku Indie stały się pierwszym krajem azjatyckim, który dotarł na Marsa. Wtedy umieściły sondę Mangalyaan na orbicie wokół Czerwonej Planety. Koszt misji wyniósł zaledwie 74 miliony dolarów. Czyli o 100 milionów dolarów mniej, niż Hollywood wydało na film „Grawitacja”. Trzy lata później Indie wystrzeliły rekordową liczbę 104 satelitów w czasie jednej misji. W 2019 roku Modi ogłosił, że Indie zestrzeliły jednego ze swoich własnych satelitów. Zostało to uznane za test broni antysatelitarnej. Uczyniło to kraj jednym z zaledwie czterech posiadających taką technologię. Dalsze plany Indii W tym samym roku były przewodniczący Indyjskiej Organizacji Badań Kosmicznych (ISRO), Kailasavadivoo Sivan, powiedział, że Indie planują utworzenie niezależnej stacji kosmicznej do 2030 roku. Obecnie jedynymi stacjami kosmicznymi dostępnymi dla załóg ekspedycyjnych są Międzynarodowa Stacja Kosmiczna oraz chińska stacja kosmiczna Tiangong. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Szybki rozwój technologii kosmicznych sprawił, że przemysł kosmiczny jest jednym z najgorętszych sektorów dla inwestorów w Indiach. Ten prężny rozwój dostrzegają również światowi przywódcy. W zeszłym miesiącu, kiedy premier Modi spotkał się z prezydentem USA Joe Bidenem w Waszyngtonie, Biały Dom powiedział, że obaj przywódcy dążą do większej współpracy w gospodarce kosmicznej. A ambicje kosmiczne Indii nie kończą się na Księżycu czy Marsie. ISRO zaproponowało również wysłanie orbitera na Wenus. Otwarcie mówi się też o pierwszej indyjskiej misji załogowej, która miałaby wystartować już w 2024 roku. W nowym rozdaniu kosmicznych kart, Chiny i Indie zdetronizowały Rosję. Czy sierpniowe lądowanie to potwierdzi? Źródło: ISRO. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.