National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-18T14:37:22.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Materiał twardszy od diamentu jednak istnieje. Właśnie wytworzyli go chińscy naukowcy
items: Na Słowacji odkryto dwa nieznane minerały. Mogą „pomóc” w poszukiwaniach złota
items: Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
items: W stolicy Azteków odkryto „smocze szkło”. Zdradza arkana polityki imperium
items: To najstarsza na świecie kopalnia tego wyjątkowego barwnika. Ma prawie 50 tys. lat
items: Lonsdaleit to kosmiczny diament. Jest znacznie twardszy od ziemskiego odpowiednika
items: Gdyby nie kobalt, twój smartfon by nie działał. Cena tego metalu jest jednak wysoka
items: Tych zagadkowych skamieniałości sprzed pół miliarda lat nie pozostawił żywy organizm. Co to może być?
items: W tym kraju kamienie „ożywają”. Jak wyjaśnić to tajemnicze zjawisko?
items: Skąd się biorą dziwne anomalie magnetyczne na Księżycu? Naukowcy twierdzą, że odkryli przyczynę fenomenu
items: W tym meteorycie odnaleziono dwa minerały, których nigdy nie widziano na Ziemi
items: Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę
items: Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach
items: Naukowcy potwierdzają: to najgorętsza skała, którą odkryto na Ziemi
items: Odkryto bardzo rzadki minerał, którego nigdy wcześniej nie widziano
items: Czy wydobywanie cennych surowców z asteroid to następny krok w eksploracji kosmosu?
items: Kontynenty na Ziemi powstały wcześniej, niż sądzono. Pomyliliśmy się o pół miliarda lat
items: Substancja znaleziona w lodzie Antarktyki może rozwikłać tajemnicę Marsa
items: Jaka jest prawdziwa cena taniej elektroniki? To bieda i przemoc w Afryce
items: Czemu diamenty są cenne? Jak powstaje rubin? Poznajcie sekrety minerałów i szlachetnych kamieni
items: Geologia dla najmłodszych

Materiał twardszy od diamentu jednak istnieje. Właśnie wytworzyli go chińscy naukowcy
type: item
date: 2026-03-17T08:43:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chiny
subject: diamenty
subject: minerały
description: „Zwykły” diament ma godnego następcę. Naukowcy z Chin wytworzyli lonsdaleit – heksagonalną odmianę diamentu, która wykazuje ekstremalną twardość i odporność na temperaturę. Po raz pierwszy udało się wytworzyć jego próbkę w laboratorium i potwierdzić te niezwykłe właściwości.
encoded: W prestiżowym czasopiśmie „Nature” opublikowano wyniki przełomowego eksperymentu z Chin. W warunkach laboratoryjnych udało się wytworzyć materiał, który przez dziesięciolecia wymykał się badaczom i pozostawał w sferze teorii. Lonsdaleit, czyli diament heksagonalny, jest odmianą diamentu i wyróżnia się jeszcze większą twardością. Śladowe jego ilości znajdowano dotychczas głównie w meteorytach powstałych ze szczątków planet karłowatych – ale i to nie było pewne. Do tej pory pozostawał naukową teorią, którą trudno było udowodnić. Niewiarygodna twardość ukryta w atomach Publikacja chińskich naukowców w „Nature” kończy trwające pół wieku spekulacje: lonsdaleit nie tylko istnieje, ale jest faktycznie twardszy od diamentu. Diament, uznawany za najtwardszy materiał w naturze, jest kryształem czystego węgla – jego atomy ułożone są w regularną strukturę złożoną z sześcianów. Lonsdaleit też jest diamentem, ale o strukturze heksagonalnej, przypominającej plaster miodu. Ta subtelna zmiana w ułożeniu atomów ma kolosalne znaczenie dla właściwości fizycznych. Gdyby udało się go masowo wytwarzać, byłby technologiczną rewolucją. Od meteorytów do laboratorium Największą przeszkodą w badaniu lonsdaleitu był dotychczas brak czystych próbek. Minerał ten, choć obecny w niektórych meteorytach (np. Canyon Diablo czy Goalpara), zawsze był zmieszany z grafitem, klasycznym diamentem i innymi minerałami. Zespół naukowców z Chin rozwiązał ten problem, stosując metodę precyzyjnego ściskania grafitu. Proces wymagał stworzenia ekstremalnych warunków: ciśnienia rzędu 20 gigapaskali (200 000 razy wyższego od atmosferycznego) oraz temperatur między 1300 a 1900 stopniami Celsjusza. Utrzymując te piekielne warunki przez 10 godzin, udało się wyprodukować próbki o średnicy 1,5 mm. Po szczegółowej analizie strukturalnej i spektroskopowej, definitywnie potwierdzono: to lonsdaleit. Badania wykazały, że jest nie tylko sztywniejszy i twardszy od swojego „zwykłego” kuzyna, ale wykazuje też znacznie wyższą odpor…

diament-heksagonalny-7a16a7c.jpg
width: 1463
height: 975

Na Słowacji odkryto dwa nieznane minerały. Mogą „pomóc” w poszukiwaniach złota
type: item
date: 2026-03-03T09:43:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: minerały
subject: skały
subject: słowacja
subject: złoto
description: Dwa nieznane minerały odkryte w słowackich górach mogą pomóc wyjaśnić, jak powstają wyjątkowo bogate złoża złota i srebra. Wyniki analiz rzucają nowe światło na procesy geologiczne typu „bonanza”. To odkrycie może mieć znaczenie nie tylko naukowe, ale i gospodarcze.
encoded: Słowacja ma wyjątkowo długą i barwną historię odkryć geologicznych. Od XVIII wieku na jej terenie zidentyfikowano aż 35 nowych minerałów. W ostatnich latach kraj ten przeżywa prawdziwy naukowy „boom” w tej dziedzinie. Niedawno w miejscowości Betliar odkryto ferriandrosyt-(Ce), za co młody badacz Pavol Myšľan otrzymał prestiżową nagrodę. Odkrywanie nowych minerałów nie jest tylko naukową ciekawostką. Takie znaleziska pozwalają poznać prehistorię naszej planety i warunków, w jakich ulegała ona przekształceniom. I umożliwiają sprawniejsze poszukiwania cennych kruszców. Tajemnica wzgórza Šibeničný Najnowsze badania skupiły się na stanowisku Šibeničný vrch w pobliżu miejscowości Nová Baňa. Międzynarodowy zespół, prowadzony przez ekspertów ze Słowackiej Akademii Nauk, prowadził tam szczegółowe analizy. Naukowcy badali unikatowy typ mineralizacji srebra i złota, zwany typem „bonanza”. Nazwa ta nie jest przypadkowa – nawiązuje do wyjątkowo bogatych złóż kruszców. Prace wymagały ogromnej precyzji, ponieważ badane obiekty są mniejsze niż ziarnka piasku. W zespole znaleźli się specjaliści ze Słowacji, Czech, Niemiec i Danii. Ich wspólny wysiłek pozwolił na dokładne zbadanie struktury atomowej nieznanych dotąd substancji. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „American Mineralogist”. Mikroskopijne skarby pod lupą Badaczom udało się znaleźć dwa nieznane minerały: auropolybazyt i auropearceit. Są to minerały z grupy polbazytów, które występują w formie nieregularnych ziaren. Ich wielkość nie przekracza 0,2 milimetra, co można to porównać do grubości ludzkiego włosa lub drobinki pyłu. Nowo opisane minerały są ciemnoszare lub czarne i posiadają charakterystyczny metaliczny połysk. – To odkrycie znacząco poszerza naszą wiedzę na temat minerałów należących do grupy polibazytów i dostarcza nowych informacji na temat powstawania w przyrodzie nagromadzeń srebra i złota typu bonanza – wyjaśnia Martin Števko z Instytutu Nauk o Ziemi SAS. Dlaczego to odkrycie jest ważne? To odkrycie zn…

imagethumb-03b2380.jpg
width: 1200
height: 800

Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
type: item
date: 2025-11-18T12:28:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: chemia
subject: mars
subject: minerały
subject: życie
description: Na Ziemi bakterie „pożerają” żelazo, a śladem po nich pozostaje rdza. Naukowcy udowodnili, że minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów mogą przechowywać ich ślady przez miliardy lat – działa to także na innych planetach. Jak efekty metabolizmu żelaza mogą stać się najlepszym sposobem poszukiwania życia na Marsie i lodowych księżycach zewnętrznego Układu Słonecznego?
encoded: Koszmar handlarzy samochodów stał się właśnie błogosławieństwem naukowców zajmujących się kosmosem. Rdza, a wraz z nią minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów utleniających żelazo, to trwały ślad świadczący o obecności bakterii. Dzięki najnowszym technologiom i odkryciom naukowcy są coraz bliżej zidentyfikowania takich sygnatur poza Ziemią. Mikroorganizmy utleniające żelazo i ich znaczenie dla astrobiologów Na Ziemi wiele gatunków bakterii potrafi wykorzystywać żelazo jako źródło energii. Mikroorganizmy utleniające żelazo (tzw. bakterie żelazowe) są niezwykle istotne, gdyż ich metabolizm prowadzi do powstawania trwałych minerałów, takich jak hematyt czy goethyt. Tworzą rdzawe struktury o specyficznym kształcie (skręcone włókna, osłonki rurkowate, sieci filamentów). W przeciwieństwie do cząsteczek organicznych, które szybko ulegają degradacji pod wpływem promieniowania i chemicznych procesów utleniających, minerały żelaza są na tyle stabilne, że „przeżywają” ekstremalne warunki. Dzięki temu stanowią wiarygodne oznaki życia sprzed miliardów lat. Dodatkowo ich unikatowe struktury morfologiczne i chemiczne pozwalają na ich jednoznaczną identyfikację – co ma ogromne znaczenie w misjach eksploracyjnych w kosmosie. Jak bakterie żywią się żelazem? Niektóre bakterie potrafią utleniać żelazo (II) lub redukować żelazo (III), wykorzystując je jako źródło energii – odpowiednio tak, jak ludzie używają tlenu. Bakterie utleniające żelazo przekształcają żelazo (II) w żelazo (III), co prowadzi do powstania charakterystycznych, rdzawych osadów. Z kolei mikroorganizmy redukujące żelazo wykorzystują żelazo (III) jako akceptor elektronów, przekształcając je w żelazo (II). Oba te procesy wiążą metabolizm żelaza z cyklem węgla, azotu, a nawet fotosyntezą. Odkrycia minerałów żelaza na Marsie, Księżycu i lodowych księżycach Jowisza Mars, lodowa Europa (księżyc Jowisza) i Enceladus (księżyc Saturna) to trzy główne cele dla przyszłych misji astrobiologicznych. Każde z tych miejs…

GettyImages-1175881025-196ad66.jpg
width: 6000
height: 4000

W stolicy Azteków odkryto „smocze szkło”. Zdradza arkana polityki imperium
type: item
date: 2025-05-14T13:56:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka łacińska
subject: archeologia
subject: aztekowie
subject: minerały
description: Obsydian, czyli wulkaniczne „smocze szkło”, trafiał do stolicy Azteków z co najmniej ośmiu miejsc. Najnowsze badania pokazują, jak rozległe były sieci handlowe i jak surowiec ten był wykorzystywany w różnych okresach imperium.
encoded: Spis treści: Aztecka świątynia pełna obsydianu Kręte ścieżki obsydianu Nie tylko pełna dominacja. Handel też w cenie Kilkaset przedmiotów wykonanych z obsydianu, określanego czasem jako „smocze szkło”, odkryli archeolodzy w świątyni w stolicy Azteków. Uwagę zwraca niezwykły kolor tego surowca. Obsydian to niezwykły materiał. Jest to szkliwo wulkaniczne, powstałe miliony lat temu w efekcie nagłego zastygnięcia magmy. Odłupanie takiej „skały” skutkuje uzyskaniem narzędzia o bardzo ostrych krawędziach. Na obsydian zwrócili uwagę też pisarze i filmowcy. W powieści „Gra o tron” obsydian miał cudowne właściwości i określono go mianem smoczego szkła. Ale też przedstawiciele starożytnych cywilizacji uważali ten surowiec za niezwykły. Aztecka świątynia pełna obsydianu Naukowcy z Uniwersytetu Tulane i Proyecto Templo Mayor w Meksyk przebadali blisko 800 obsydianowych artefaktów wydobytych z Templo Mayor w Tenochtitlan. Była to najważniejsza świątynia w stolicy Azteków na terenie dzisiejszego Meksyku. Aztekowie używali „smoczego szkła” do produkcji narzędzi i przedmiotów ceremonialnych, ale też przedmiotów używanych na co dzień. Kręte ścieżki obsydianu Badacze chcieli się dowiedzieć, skąd pochodził obsydian złożony w świątyni. Wyniki analiz opublikowali w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Pochodzenie surowca można było ustalić dzięki zastosowaniu fluorescencji rentgenowskiej (pXRF) – nieniszczącej metody, która identyfikuje geochemiczny „odcisk palca” każdego artefaktu. Co udało się ustalić? Duża część obsydianu pochodziła z wychodni z niezbyt odległego masywu Sierra de Pachuca. Z tego obsydianu o zielonej barwie wykonano m.in. miniaturową broń czy biżuterię. Ale pozyskiwano go też z co najmniej siedmiu innych miejsc, w tym z regionów poza ich granicami politycznymi państwa azteckego, takich jak Otumba, Tulancingo, Ucareo i El Paraíso na terytorium Purépecha w zachodnim Meksyku. Nie tylko pełna dominacja. Handel też w cenie Dlatego naukowcy sądzą, …

obsydian-fc1c9f6.png
width: 900
height: 600

To najstarsza na świecie kopalnia tego wyjątkowego barwnika. Ma prawie 50 tys. lat
type: item
date: 2024-11-19T11:00:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: barwnik
subject: minerały
subject: odkrycia archeologiczne
description: Ochra to czerwonawy barwnik stosowany przez ludzi od niepamiętnych czasów. Niemieccy archeolodzy potwierdzili, że najstarsza intensywnie wykorzystywana kopalnia tego surowca ma 48 tysięcy lat. Znajduje się w Eswatini w Afryce.
encoded: Spis treści: Afrykańskie kopalnie ochry sprzed tysięcy lat Ochra – wydobycie na masową skalę już tysiące lat temu Barwnik ważny po dziś dzień Pradziejowe sceny polowań w jaskiniach Lascaux we Francji, ceremonie i malowidła na ciele rdzennej ludności na całym świecie oraz średniowieczne dzieła sztuki – wszystkie te miejsca i aktywności łączy ochra. Ten naturalnie występujący, odporny na światło minerał od dawna był używany przez ludzi jako barwnik. Chociaż nie tylko. Teraz międzynarodowy zespół naukowców ogłosili na łamach czasopisma „Nature Communications”, że Jaskinia Lwa (Lion Cavern) w państwie Eswatini (dawniej Suazi) w południowej Afryce jest najstarszym miejscem, w którym wydobywano ochrę. Kopalnie ochry sprzed tysięcy lat w Afryce Eksperci z Uniwersytetów w Missouri w USA i Bergen w Norwegii oraz Niemieckiego Instytutu Archeologicznego (DAI) postanowili przyjrzeć się skali wydobycia ochry przed dziesiątkami tysięcy lat. Przy okazji wykonali datowanie warstw z Jaskini Lwa metodą optycznie stymulowanej luminescencji (OSL). W ten sposób potwierdzili, że miejsce to jest najstarszą kopalnią, która służyła intensywnemu wydobyciu ochry, datowaną na około 48 tysięcy lat. Z tego miejsca pozyskiwano ochrę w kolejnych tysiącleciach. Nie była to zatem jednorazowa akcja wydobywcza. Eksperci nie wykluczają, że w przyszłości uda się zlokalizować jeszcze starsze miejsce, z którego pozyskiwano ochrę dziesiątki tysięcy lat temu. Bo trzeba tu przypomnieć, że nasi przodkowie używali ochry już nawet pół miliona lat temu. Robił to Homo erectus. Ochra – wydobycie na masową skalę już tysiące lat temu Naukowcy przebadali w sumie piętnaście stanowisk archeologicznych w Eswatini. Pobrali z nich ponad 170 próbek minerałów pochodzących z różnych wychodni wykorzystywanych w epoce kamienia. Warto wyjaśnić, że ochra jest zbiorczym określeniem różnych substancji mineralnych bogatych w żelazo, m.in. w limonitu. Skład ochry w Eswatini też bywa różny. Dzięki tak szeroko zakrojonej akcji badacze…

ochra-12a6ecd.png
width: 1200
height: 630

Lonsdaleit to kosmiczny diament. Jest znacznie twardszy od ziemskiego odpowiednika
type: item
date: 2024-05-19T12:27:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: diamenty
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: kosmos
subject: minerały
subject: przyroda
subject: układ słoneczny
description: Co jest twardsze od diamentu? Już dzieci wiedzą, że te rzadkie kamienie szlachetne są najtwardszymi ziemskimi minerałami. Należy jednak podkreślić, że ta wiedza jest już nieaktualna. Lonsdaleit, minerał o kosmicznym pochodzeniu, jest jeszcze twardszy. Jak to możliwe? Czym jest lonsdaleit i jak powstaje? Na każde z tych pytań odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Czym jest lonsdaleit? Odkrycie lonsdaleitu Jak powstał lonsdaleit? Czym lonsdaleit różni się od zwykłego diamentu? To odkrycie może wpłynąć na wiele gałęzi przemysłu W historii Wszechświata niejednokrotnie dochodziło do potężnych kolizji. Niedługo po powstaniu Słońca, gdy powstawały planety Układu Słonecznego, nastąpiło potężne zderzenie planety karłowatej z dużą planetoidą. To wydarzenie miało miejsce miliardy lat temu, a jednak dziś naukowcy mogą analizować jego ślady. Umożliwiają to lonsdaleity – specyficzne sześciokątne diamenty, które cechują się niebywałą twardością. Czym jest lonsdaleit? Ten niezwykły minerał swoją nazwę zaczerpnął od nazwiska brytyjskiej pionierki krystalografii – Dame Kathleen Lonsdale. Była ona pierwszą kobietą w szeregach Towarzystwa Królewskiego w Londynie. Dawniej lonsdaleit był uznawany za odrębny minerał, ale dziś już wiadomo, że jest to polimorficzna odmiana diamentu o sześciokątnej strukturze. Odkrycie lonsdaleitu Ten specyficzny kryształ został opisany po raz pierwszy już w 1967 roku. Opisu dokonano na podstawie próbek pozyskanych z meteorytu odnalezionego w Canyon Diablo w stanie Arizona. Twardszy niż diament, elastyczny jak guma. Odkryto nową formę węgla Skompresowany szklisty węgiel – tak nazywa się substancja uzyskana przez badaczy z Chin i USA. Jej niezwykłe właściwości sprawiają, że może znaleźć zastosowanie w elektronice i kamizel... Przez ponad pięćdziesiąt lat naukowcy nie mogli ustalić, czy rzeczywiście mają do czynienia z nowym minerałem, czy tylko z rzadką formą diamentu. Dopiero niedawno badacze pozbyli się wszelkich wątpliwości w tym temacie. Odnalezione jakiś czas temu kryształy lonsdaleitu były większe od wcześniej odkrytych, a ich wiek może sięgać kilku miliardów lat. O ile wcześniej odkryte okazy mogły powstać w wyniku zderzenia meteorytu z Ziemią, to rekordowo duże znalezisko najprawdopodobniej powstało w przestrzeni kosmicznej, w początkowej fazie istnienia Układu Słonecznego. O jak dużej próbce …

lonsdaleit-to-kosmiczny-diament-jest-znacznie-twardszy-od-ziemskiego-odpowiednika-fot-hiroaki-ohfuji-et-al-wikimedia-commons-cc-by-4-0-ef17ad6.jpg
width: 899
height: 434

Gdyby nie kobalt, twój smartfon by nie działał. Cena tego metalu jest jednak wysoka
type: item
date: 2024-04-20T11:01:27.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: afryka
subject: bateria
subject: człowiek
subject: kongo
subject: kopalnie
subject: minerały
subject: telefon komórkowy
subject: Wolny czas
description: W Demokratycznej Republice Konga szaleje kobaltowa gorączka, maniacka pogoń za pozyskaniem jak największych ilości tego cennego surowca. Rzadki srebrzysty metal jest kluczowym komponentem ładowalnych baterii litowo-jonowych.
encoded: W tym artykule: Kobalt made in DRK Kolonializmu ciąg dalszy? Cenne kruszce zaczęto wydobywać tysiące lat temu Nie tylko kobalt. Węgiel i rewolucja przemysłowa Poza tym kobalt znajduje zastosowanie w wielu innowacyjnych technologiach, mających zasadnicze znaczenie dla obniżenia emisji dwutlenku węgla, które jest niezbędne dla osiągnięcia neutralności klimatycznej. Kobalt made in DRK Katanga na południowo-wschodnim krańcu Demokratycznej Republiki Konga (DRK) posiada największe na naszej planecie zasoby kobaltu. Występują tam też niezwykle bogate złoża innych cennych metali, w tym miedzi, żelaza, cyny, niklu, manganu, germanu, tantalu, wolframu, uranu, złota, srebra i litu. Znajdują się tam od zawsze. Drzemały cicho pod ziemią do momentu, gdy zagraniczne gospodarki nadały im wartość. Nowoczesne technologie tworzą popyt na kolejne metale, które jak się przypadkiem składa, występują w Katandze. Pozostałe regiony Konga też posiadają złoża cennych minerałów. Obce mocarstwa od wieków penetrują wszystkie zakątki kraju, wydzierając mu jego skarby: kość słoniową, olej palmowy, diamenty, drewno, kauczuk… oraz niewolniczą siłę roboczą. Niewiele państw może się poszczycić taką rozmaitością bogactw naturalnych jak Kongo. I nigdzie nie są one równie brutalnie wykorzystywane. Kolonializmu ciąg dalszy? Pogoń za kobaltem przywodzi na myśl okrutne rządy króla Leopolda II, prywatnego właściciela Wolnego Państwa Konga. W latach 1885–1908 bezwzględnie łupił je z kości słoniowej i kauczuku. Osoby obeznane z historią tamtej epoki mogą uznać, że przesadzam, porównując to, co dziś dzieje się w Kongu, z okrucieństwami tamtej epoki. Rzeczywiście, szacuje się, że pod rządami Leopolda II życie straciło trzynaście milionów Kongijczyków, połowa ówczesnej populacji kolonii. Obecnie w wypadkach w kopalniach minerałów i w następstwie zatrucia środowiska w rejonach górniczych umiera kilka tysięcy osób rocznie. Nie zapominajmy jednak, że niewolnicza praca Afrykanów od wieków jest wpisana w tradycję kolo…

gdyby-nie-ten-mineral-twoja-komorka-by-nie-dzialala-jego-cena-jest-jednak-wysoka-6de30b8.jpg
width: 1000
height: 667

Tych zagadkowych skamieniałości sprzed pół miliarda lat nie pozostawił żywy organizm. Co to może być?
type: item
date: 2023-02-27T10:54:28.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: minerały
subject: paleontologia
subject: przyroda
subject: skamieniałości
subject: zagadki
description: Sto lat temu w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych natrafiono na nietypowe skamieniałości. Długo uważano, że to prehistoryczne gąbki. Jednak teraz pojawiły się dowody wskazujące, że tych śladów nie pozostawił żaden żywy organizm.
encoded: W tym artykule: Czy to są żywe organizmy? Jak badano nietypowe skamieniałości Jak powstały skamieniałości z Georgii? To nie są skamieniałości żywych organizmów Wyglądają jak napuchnięte gwiazdy zrobione z kamienia. Albo dobrze wypieczone bułki, którym piekarz próbował nadać oryginalny kształt. Albo trójwymiarowe skamieniałości rozgwiazd z wyjątkowo grubymi ramionami. Opisane wyżej twory odkryto pod koniec XIX wieku w amerykańskim stanie Georgia. W skałach tworzących Formację Conasauga natknął się na nie Charles Walcott. Paleontolog uznał, że ma do czynienia ze skamieniałymi parzydełkowcami. Później wysuwano inne hipotezy. Dziwne kamienne odciski z Georgii miały być prehistorycznymi robakami. Albo najstarszymi rozgwiazdami. Albo meduzami. Ostatecznie nadano im nazwę Brooksella alternata i uznano za skamieniałe gąbki z kambru. Czyli sprzed około 500 mln lat. Czy to są żywe organizmy? Nie wszyscy zgadzali się jednak z tym wyjaśnieniem. Pojawiła się teoria, że dziwne odciski to gazowe bąble uwięzione w skałach. To było pierwsze wytłumaczenie zakładające, że Brooksella alternata nie mają nic wspólnego z żywymi organizmami. Teraz pojawiła się druga taka hipoteza. W czasopiśmie naukowym „PeerJ” ukazał się artykuł grupy naukowców z Uniwersytetu Georgii. Pod kierunkiem paleontolożki Sally Walker przeprowadzili oni szczegółowe badania skamieniałości Brooksella alternata z Formacji Conasauga. Uczeni doszli do wniosku, że mają do czynienia nie z pozostałościami życia kambryjskiego, ale z czymś zupełnie innym. Jak badano nietypowe skamieniałości – Brooksella alternata zaintrygowały mnie z powodu swojego kształtu. W przeciwieństwie do większości skamieniałości, wyglądały jak trójwymiarowe spuchnięte ciasto – opowiada Sally Walker. Tymczasem organizmy takie jak gąbki po milionach lat pozostawiają po sobie ślady całkowicie płaskie. – Tak jakby ktoś przejechał je na drodze – dodaje naukowczyni. By wyjaśnić zagadkę, naukowcy wykonali obrazowanie 3D potencjalnych gąbek i przeprowadzil…

tych-zagadkowych-skamienialosci-sprzed-pol-miliarda-lat-nie-pozostawil-zywy-organizm-co-to-moze-byc-fot-nolan-et-al-peerj-2023-dc9ad30.jpg
width: 1134
height: 636

W tym kraju kamienie „ożywają”. Jak wyjaśnić to tajemnicze zjawisko?
type: item
date: 2023-01-19T12:27:13.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: kamień
subject: minerały
subject: rumunia
subject: skały
description: „Żywe kamienie” w Rumunii rosną, przemieszczają się, a nawet się „rozmnażają”. To niezwykłe zjawisko, które trudno dokładnie wyjaśnić. Czym są tzw. trowanty?
encoded: W tym artykule: Czym są „żywe kamienie” w Rumunii? Naukowcy twierdzą, że trowanty mają zdolność „rozmnażania” się Jak powstały te nietypowe konkrecje? Niektóre trowanty potrafią się przemieszczać Costești to niewielkie rumuńskie miasteczko, położone na południu kraju i na zachód od Bukaresztu. Żyje tam ok. 12 tysięcy mieszkańców, dla których wszechobecne niedźwiedzie, Drakula lub wilkołak, to najmniejsze powody do zdziwienia. Nieopodal miasta znajdują się kamienie, które żyją własnym życiem. Czym są „żywe kamienie” w Rumunii? Dotychczas poświęcano im niewiele rzetelnych badań naukowych, chociaż zwracały uwagę lokalnych i zagranicznych badaczy. W Rumunii nazwano je trowantami (rum. trovanti). A nawet stworzono specjalny park (Muzeul Trovanților), w którym można dowiedzieć się więcej o tych enigmatycznych strukturach. Geolodzy twierdzą, że „żywe skały” są rodzajem konkrecji, czyli agregatu mineralnego, który powstaje wskutek stopniowego narastania minerałów. Co ciekawe, konkrecje występują nie tylko na Ziemi, ale również na innych planetach, m.in. na Marsie. Naukowcy twierdzą, że trowanty mają zdolność „rozmnażania” się Każda z nich wygląda inaczej, a ich kształt zależy od wielu czynników. Minerały tworzącej się konkrecji narastają wokół dowolnego obiektu w skale. Przyrastanie odbywa się zawsze od środka na zewnątrz. Trowanty zazwyczaj mają kulisty lub owalny kształt, chociaż zdarzają się wyjątki. Tajemnicze skały sprzed 3,48 mld lat najstarszym dowodem istnienia życia na Ziemi Naukowcy przeprowadzili nowe analizy potwierdzające, że formacje skalne z północno-zachodniej Australii są pochodzenia biologicznego. Czyli że stanowią pozostałość mikroorganizmów, któr... Naukowcy uważają, że trowanty są konkrecjami piaskowca, które pokrywa twarda warstwa piasku. Badania wykazały, że te struktury rosną o kilka centymetrów co 1000 lat. W Costești znajdziemy konkrecje różnej wielkości. Najmniejsze potrafią zmieścić się w dłoni, co oznacza, że są najmłodsze. Bo nowe „żywe skały” …

zywe-skaly-w-rumunii-1b75a33.jpg
width: 1024
height: 768

Skąd się biorą dziwne anomalie magnetyczne na Księżycu? Naukowcy twierdzą, że odkryli przyczynę fenomenu
type: item
date: 2022-12-07T14:49:40.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: minerały
subject: planetoidy
description: Badanie próbek skał księżycowych przywiezionych na Ziemię pozwoliło postawić nową hipotezę dotyczącą jednej z zagadek Księżyca. Anomalie magnetyczne na naszym naturalnym satelicie mogą być rezultatem wielkich kosmicznych bombardowań, twierdzą naukowcy.
encoded: W tym artykule: Nowe próbki z Księżyca Skąd się wziął magnetyt na Księżycu Ile jest kraterów na Księżycu? Od czasu, gdy na Ziemię przywieziono po raz pierwszy księżycowy regolit, minęło ponad pół wieku. Mimo to tamte próbki nadal skrywają tajemnice. Niektóre ze skał mają nawet 3 mld lat i, jak wykazano, musiały zostać uformowane w silnym polu magnetycznym. W czasie misji Apollo przeprowadzano też pomiary pola magnetycznego na powierzchni Księżyca. Okazało się, że istnieje, choć jest bardzo słabe, i że różni się w zależności od miejsca pomiaru. Skąd się bierze? W przypadku Ziemi silne pole magnetyczne wytwarza obracające się płynne jądro, które składa się z przewodzącego prąd żelaza. Księżyc nie ma jednak płynnego jądra. By wyjaśnić dziwne namagnesowanie regolitu, stawiano już bardzo różne hipotezy. Nowe próbki z Księżyca Najnowsza została właśnie opisana na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. Jej autorem jest geochemik Zhuang Guo z Instytutu Geochemii Chińskiej Akademii Nauk. Zagadka błyszczącego kolorowego żelu z Księżyca rozwiązana Pamiętacie może ”dziwną, przypominającą żel” substancję znalezioną niemal rok temu na ciemnej stronie Księżyca? Naukowcy zdołali ustalić, czym faktycznie jest mieniąca się wieloma... Zespół badaczy pod jego kierunkiem przeanalizował skład chemiczny księżycowej gleby, która została zebrana przez chińską sondę Chang’e 5. Sonda ta, wysłana na Księżyc dwa lata temu, przywiozła z powrotem 1,73 kg regolitu księżycowego. Badania chińskich naukowców wykazały, że zawierał niewielkie ilości magnetytu mikroskopijnej wielkości. To minerał bardzo rzadko znajdowany w próbkach pochodzących z Księżyca. Stanowi odmianę rudy żelaza, wykazującą silne właściwości magnetyczne. Magnetyt został znaleziony wewnątrz okrągłych ziaren siarczku żelaza, przypominających roztopione krople. Skąd się wziął magnetyt na Księżycu Zdaniem badaczy to właśnie magnetyt stanowi klucz, wyjaśniający anomalie magnetyczne obserwowane na powierzchni ziemskiego sat…

skad-sie-biora-dziwne-anomalie-magnetyczne-na-ksiezycu-naukowcy-twierdza-ze-odkryli-przyczyne-fenomenu-fot-getty-images-014fe9a.jpg
width: 2121
height: 1414

W tym meteorycie odnaleziono dwa minerały, których nigdy nie widziano na Ziemi
type: item
date: 2022-12-02T07:55:47.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: asteroida
subject: Edukacja
subject: meteoryty
subject: minerały
subject: nauka
description: Meteoryt po raz pierwszy zidentyfikowano w 2020 roku w Somalii. Po dwóch latach badań naukowcom udało się odkryć, że pozostałość ciała niebieskiego składa się m.in. z dwóch minerałów, których nigdy nie widziano na naszej planecie.
encoded: W tym artykule: Naukowcy zidentyfikowali dwa nieziemskie minerały Badania mogą rzucić światło na geologiczną historię asteroidy Meteoryt El Ali trafił do Chin, gdzie może wkrótce zostać sprzedany El Ali, zwany również jako Zmrok (ang. Nightfall) to ważący 15,2 tony meteoryt, który w mieszkańcy Somalii znają od pokoleń. Jednak po raz pierwszy jako pozostałość ciała niebieskiego, która spadła na Ziemię, został zidentyfikowany w 2020 roku. Naukowcy z kanadyjskiego Uniwersytetu Alberty w Egmont analizowali 70-gramową próbkę meteorytu, aby zbadać jej skład. Uczeni odkryli, że w tym niewielkim fragmencie znajdują się dwa minerały, których nigdy wcześniej nie widziano na Ziemi. Naukowcy zidentyfikowali dwa nieziemskie minerały Nowe minerały to elalit oraz elikinstantonit. Pierwszy nazwano na część samego meteorytu oraz miasteczku, nieopodal którego go odkryto. Drugi z kolei nazwę zawdzięcza badaczce NASA Lindzie Elkins-Tanton, wiceprezes ASU Interplanetary Initiative, profesor w Szkole Badań Ziemi i Kosmosu Uniwersytetu Stanowego Arizony. O nowo odkrytych związkach chemicznych badacze poinformowali podczas Sympozjum Eksploracji Kosmosu, które odbyło się 21 listopada na Uniwersytecie Alberty. Czemu diamenty są cenne? Jak powstaje rubin? Poznajcie sekrety minerałów i szlachetnych kamieni Kamień kamieniowi nierówny, ale nie ma chyba takiego, który nie znalazłby żadnego zastosowania. Jak powstają i co z nimi robimy? – Już na samym początku, gdy zaczęliśmy badania nad meteorytem, wiedziałem, że w jego wnętrzu znajdują się nowe minerały. To było niesamowite. Większość czasu spędziliśmy na identyfikacji tych związków chemicznych – mówi dr Chris Herd, profesor na wydziale nauk o ziemi i atmosferze z Uniwersytetu Alberty. Uczony zwraca uwagę na to, że chociaż minerałów w naturalnej postaci nigdy nie widziano na naszej planecie, to nie były nauce nieznane. Bardzo podobne minerały zostały syntetycznie stworzone w laboratorium w latach 80. Badania mogą rzucić światło na geologiczną hi…

meteoryt-df87ae5.webp
width: 620
height: 372

Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę
type: item
date: 2022-09-15T09:02:24.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: energia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: minerały
subject: misja
subject: stacja kosmiczna
description: Chińska zrobotyzowana misja księżycowa Chang'E-5 odkryła na powierzchni Księżyca nie tylko wodę. W przewiezionych na Ziemię próbkach naukowcy znaleźli nowy, nieznany dotąd minerał. To przezroczysty kryształ, który nazwano changesite-(Y). Pierwsze od 1976 sprowadzone na Ziemię próbki księżycowego regolitu pozwoliły też uzyskać ważne dane dotyczące obiecującego potencjalnego paliwa termojądrowego – helu-3.
encoded: W tym artykule: Nowy minerał odkryty na Księżycu Księżyc może być źródłem paliwa termojądrowego Chiny zapowiadają nowe, ambitne misje księżycowe Chińczycy zaczynają dominować w wyścigu kosmicznym Chińczycy są trzecim narodem, który dokonał odkryć geologicznych na Księżycu. Według chińskiej agencji prasowej Xinhua, nowy minerał changesite-(Y) jest rodzajem bezbarwnego przezroczystego kryształu kolumnowego. Został odkryty na podstawie analizy księżycowych cząstek bazaltu, której dokonał zespół badawczy z Beijing Research Institute of Uranium Geology. Nowy minerał odkryty na Księżycu Przeanalizowana próbka – i potwierdzona przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Mineralogiczne jako nowy minerał – została znaleziona wśród 1731 g księżycowego regolitu. Próbkę tę przywiózł na Ziemię statek misji Chang’E 5 w 2020 r. Były to też pierwsze próbki księżycowego gruntu, jakie trafiły na Ziemię po roku 1976, czyli od czasu radzieckiej misji Łuna 24. Nowy minerał changesite-(Y) otrzymał nazwę na cześć mitologicznej chińskiej bogini Księżyca. Jest minerałem fosforanowym i tzw. kryształem kolumnowym. Odnaleziona przez badaczy cząstka jest monokrystaliczna i ma promień około 10 mikronów. Księżyc może być źródłem paliwa termojądrowego Próbki pobrane przez robotyczną misję Chang’E 5 przyniosły też pewne obiecujące dane na temat zawartości rzadkiego i cennego helu-3 w regolicie księżycowym. Hel-3 jest uważany za potencjalne paliwo do fuzji jądrowej. Niestety, na Ziemi jest go bardzo niewiele. Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? Okazuje się, że temperatura na Księżycu osiąga jeszcze większe wahania dobowe, niż wcześniej sądzono. W ciągu księżycowego dnia, panuje tam ekstremalny upał, a w nocy – niewiarygodny... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-na-ksiezycu-czy-jest-zabojcza-dla-czlowieka-dlaczego-astronauci-musza-miec-kombinezony-fot-heritage-space-heritage-images-getty-i…

chinczycy-znalezli-na-ksiezycu-nowy-mineral-i-zdobyli-wazne-informacje-o-paliwie-jadrowym-planuja-ksiezycowa-ofensywe-fot-beijing-research-institute-of-uranium-geology-23e7f0f.jpg
width: 1200
height: 675

Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach
type: item
date: 2022-04-27T08:09:25.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: mars
subject: minerały
subject: skały
subject: Społeczeństwo
subject: woda
subject: ziemia
description: Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa.
encoded: W tym artykule: Woda na Marsie – kiedy zniknęła? Woda na Marsie – czy jest uwięziona w minerałach? Woda na Marsie – czy można ją odzyskać? Skorupa Marsa może kryć olbrzymie ilości wody. Podobnie jak skorupa ziemska, czego dowodzą odkrycia dotyczące możliwości utrzymywania się H2O w postaci wodorotlenków uwięzionych w minerałach na naszej planecie. W zależności od sposobu liczenia, w marsjańskich skałach może kryć się od 30 do niemal 99 proc. wody, która znajdowała się na planecie 3,7 mld lat temu. Było jej tam wówczas tyle, że oceany i jeziora miały od 100 do 1500 metrów głębokości. Woda na Marsie – kiedy zniknęła? Czy zdołamy przekształcić kiedyś Marsa w drugą Ziemię? Obecnie istnieje kilka planów umieszczenia astronautów i osadników na Marsie. Ale jeśli naprawdę chcemy tam kiedyś zamieszkać, będziemy musieli przeprowadzić gruntowną transformację plan... Nadal nie wiadomo, dlaczego woda na Marsie znikła. Od dawna przyjmowano, że stało się to po utracie pola magnetycznego Czerwonej Planety. Doprowadziło do tego szybsze niż w przypadku Ziemi wystygnięcie zewnętrznego jądra planety, a to jądro wytwarza magnetosferę. Mars stracił wówczas swoją atmosferę. A z nią także wodę, która po prostu została „wywiana” w przestrzeń kosmiczną. Jednak nowe badanie, przeprowadzone na zlecenie NASA, sugeruje coś innego. Woda na Marsie – czy jest uwięziona w minerałach? – Uważamy, że zewnętrzny płaszcz Marsa tworzą minerały, w których krystalicznej strukturze uwięziona została woda – tłumaczy dziennikarzom geolożka i badaczka planet Eva Scheller, główna autorka analizy opublikowanej w magazynie “Science”. Analiza sugerująca, że woda na Marsie nie „uleciała”, a została zatrzymana w minerałach, jest ciekawą propozycją rozwiązania wieloletniej zagadki. Co ważniejsze jednak, daje nadzieję dla przyszłych osadników na Marsie. Już dzisiaj dysponujemy technologią pozwalającą odzyskać wodę z minerałów. A woda to życie i źródło cennych gazów – tlenu i wodoru. Perseverance: rok na Marsie. Co udał…

mars-916f861.jpeg
width: 1200
height: 661

Naukowcy potwierdzają: to najgorętsza skała, którą odkryto na Ziemi
type: item
date: 2022-04-19T12:30:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: meteoryty
subject: minerały
subject: planetoidy
subject: skały
description: Po raz pierwszy została odkryta w 2011 roku. Drobna skała znajdowała się w kraterze uderzeniowym Mistastin w Kanadzie. Wieloletnie badania wykazały, że osiągnęła temperaturę 2370 stopni Celsjusza.
encoded: W tym artykule: W wyniku uderzenia planetoidy wytworzyły się rekordowo wysokie temperatury Struktura cyrkonów to cenne źródło wiedzy o przeszłości Najnowsze badania potwierdzają dotychczasowe ustalenia Badania mogą być cenne w kontekście eksploracji kosmosu Skała po raz pierwszy została opisana przez naukowców w 2017 roku na łamach „Earth and Planetary Science Letters”. Już wtedy mogliśmy mówić o przełomie. Okazało się bowiem, że powstała w wyniku uderzenia planetoidy skała, jest dużo gorętsza niż większość ziemskiego płaszcza. W wyniku uderzenia planetoidy wytworzyły się rekordowo wysokie temperatury W Kanadzie, na półwyspie Labrador w prowincji Nowa Fundlandia znajduje się krater uderzeniowy o średnicy 28 kilometrów. Powstał w wyniku uderzenia planetoidy ok. 36 milionów lat temu. Obecność cyrkonu wokół krawędzi krateru sugeruje, że zderzenie ciała niebieskiego z naszą planetą wytworzyły temperatury nawet 2370°C. Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas Teoria względności opracowana przez Alberta Einsteina przewiduje, że grawitacja to zakrzywienie czasoprzestrzeni. Każda masa zmienia trajektorię pobliskich ciał. Sprawia też, że w jej pobli... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zakrzywienie-czasoprzestrzeni-skad-sie-bierze-jak-grawitacja-wplywa-na-przestrzen-i-czas-fot-getty-images-8599e17.jpeg" width="938" height="613" alt="Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas (fot. Getty Images)" title="Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas (fot. Getty Images)" /> Michael Zanetti, profesor z Washington University St. Louis 5 lat temu odnalazł skałę wielkości pięści, która wytworzyła się na skutek uderzenia meteorytu. Co ciekawe, krater Mistastin przypomina kratery, które znajdują się na Księżycu. Właśnie dlatego, naukowcy bardzo często prowadzą tam testy łazików, które później zost…

cyrkony-c32bb0e.webp
width: 1024
height: 415

Odkryto bardzo rzadki minerał, którego nigdy wcześniej nie widziano
type: item
date: 2021-11-12T14:48:37.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: chemia
subject: diamenty
subject: Edukacja
subject: minerały
subject: odkrycia
subject: pierwiastki
subject: Społeczeństwo
subject: ziemia
description: Perowskit krzemianu wapnia (CaSiO3), według naukowców, nie powinien naturalnie występować na powierzchni Ziemi. Jak to się zatem stało, że doszło do tego niezwykłego odkrycia?
encoded: W tym artykule: Głęboko pod powierzchnią Szczęśliwy przypadek Przełom w badaniach Ten niezwykły minerał występuje naturalnie tylko głęboko pod Ziemią. Badacze, na łamach naukowego magazynu Science, podali, że odkryli perowskit w diamencie, znalezionym w 1987 roku w Botswanie. Według naukowców diament uformował się ok. 660 kilometrów pod powierzchnią. Od powstania, aż do botswańskiej kopalni Orapa, diament z perowskitem przebył bardzo długą drogę. Wydostanie się na powierzchnie, mogło bowiem potrwać nawet 1,5 miliarda lat. Głęboko pod powierzchnią Nowy minerał został nazwany davemaoit, na cześć Ho-kwang (Dave) Mao - wybitnego geofizyka. To pierwszy wysokociśnieniowy perowskit krzemianu wapnia, który kiedykolwiek został odnaleziony. Eksperci uważają, że ten rodzaj perowskitu jest jednym z ważniejszych geochemicznie minerałów, znajdujących się w dolnym płaszczu Ziemi. Głównie dlatego, że koncentruje substancje chemiczne, które nie występują w warstwach wyższych, między innymi pierwiastki ziem rzadkich, czy izotopy promieniotwórcze, które odgrywają ważną rolę w ocieplaniu płaszcza ziemi. Davemaoit powstaje pod wpływem bardzo wysokiego ciśnienia (ponad 200 000 raza większe niż to na Ziemi) i wysokiej temperatury, dlatego właśnie nie występuje na powierzchni Ziemi. Uważa się, że może stanowić około 5 procent dolnego płaszcza. Co ciekawe, aż do tej pory naukowcom nie udało się znaleźć rzetelnych dowodów na to, że davemaoit istnieje. Kiedy ciśnienie spada, perowskit krzemianu wapnia rozbija się na inne minerały i to właśnie sprawia, że do tej pory był tak trudny do zaobserwowania. W warunkach powierzchniowych krzemian wapnia zwykle występuje jako wollastonit. Szczęśliwy przypadek Oliver Tschauner, mineralog z Uniwersytetu Nevada, wraz z grupą badaczy odkryli, że w odnalezionym diamencie znajduje się davemaoit dzięki metodzie znanej jako dyfrakcja rentgenowska, która skupia silne promienie rentgenowskie w jednym punkcie, dzięki czemu na podstawie kąta i intensywności odbijan…

diament-2d5e03d.jpeg
width: 2121
height: 1414

Czy wydobywanie cennych surowców z asteroid to następny krok w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2021-08-30T23:16:55.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: asteroida
subject: kopalnie
subject: minerały
subject: Technologia
description: Czy czytasz ten artykuł na laptopie lub smartfonie? Te i inne urządzenia elektryczne i wiele innych produktów przemysłowych powstają dzięki cennym i rzadkim surowcom wydobywanym z głębi Ziemi. Wraz z rozwojem technologii, niezbędne minerały - w tym metale strategiczne (niezbędne dla kluczowych gałęzi gospodarki bądź obronności danego kraju) i rzadkie - stały się niezbędnym paliwem dla naszego współczesnego życia.
encoded: W tym artykule: Po surowce w kosmos? Żelazo, nikiel, platyna, złoto... Plany już istnieją Po surowce w kosmos? Jednak wraz z gwałtownie rosnącym popytem i coraz większym wydobyciem, szanse na to, że te nieodnawialne zasoby wkrótce się wyczerpią. Dlatego, zanim do tego dojdzie, eksperci i naukowcy mają nadzieję znaleźć jakieś alternatywy. Rozwiązanie może leżeć dosłownie ponad naszymi głowami, w kosmosie! Nieskończone morze zasobów oferowanych przez asteroidy, przyciągnęło znaczną uwagę w tym względzie. Fascynujący i potencjalnie bardzo lukratywny pomysł wydobywania surowców z asteroid jest uważany za możliwą przyszłość eksploracji kosmosu. Asteroidy to po prostu skały i ogromne głazy, które krążą wokół Słońca, głównie w pasie asteroid pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. Są to obiekty, które pozostały po burzliwym formowaniu się naszego rodzimego układu planetarnego około 4,6 miliarda lat temu. Te kosmiczne skały o różnych rozmiarach i kształtach mogą mieć setki kilometrów są jednak dużo mniejsze od planet, a nasz Układ Słoneczny pełen jest milionów z nich. Typowe rodzaje asteroid lub planetoid (jak nazywa się te największe z nich), które mogą być potencjalnie eksplorowane to węglowe (typu C), krzemowe (typu S) i metaliczne (typu M). Szacuje się, że istnieje ponad 1500 takich planetoid, które stanowią potencjalne źródło minerałów. Żelazo, nikiel, platyna, złoto... Asteroidy zawierają duże ilości cennych zasobów, takich jak żelazo, nikiel, platyna, złoto, rod i magnez. Naukowcy stawiają hipotezę, że asteroidy są pełne wielu minerałów, których stężenie jest kilkakrotnie wyższe niż na Ziemi. Co ciekawe, wcześniejsze badania wykazały, że asteroidy mogły dostarczyć wiele cennych złóż surowców na Ziemię, kiedy ta jeszcze się formowała. Z drugiej strony, asteroidy zawierają również duże ilości wody w postaci lodu, która mogłaby zostać wykorzystana w przyszłych misjach kosmicznych poprzez przetworzenie jej na paliwo (obydwa pierwiastki z których się składa nadają się do tego …

asteroidy2-11c575c.jpeg
width: 787
height: 443

Kontynenty na Ziemi powstały wcześniej, niż sądzono. Pomyliliśmy się o pół miliarda lat
type: item
date: 2021-04-29T10:37:56.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: geologia
subject: minerały
subject: prehistoria
subject: Travel
subject: ziemia
description: Naukowcy z Norwegii opracowali nowy sposób datowania starożytnych fragmentów skorupy ziemskiej i przeprowadzili pierwsze badania. Zgodnie z ich wynikami, prawdopodobnie wcześniej błędnie ocenialiśmy wiek kontynentów i pomyliliśmy się o około pół miliarda lat.
encoded: Skalista skorupa kontynentalna ukształtowała się na powierzchni Ziemi miliardy lat temu, ale tylko niewielki procent dzisiejszej skorupy ziemskiej pochodzi z tamtego okresu. Aby obliczyć wiek powstania prakontynentów, naukowcy badają rozpad prehistorycznych związków chemicznych uwięzionych w skałach. Zazwyczaj w tym celu analizie poddaje się minerały węglanowe ze skał osadowych, wydobywane z dna oceanów. Niestety – minerały te są po pierwsze wyjątkowo trudne do znalezienia, a po drugie - rzadko są w wystarczająco nienaruszonym stanie, aby można je było poddać analizie. Teraz zespół naukowców z Uniwersytetu w Bergen w Norwegii opracował nowy sposób datowania starożytnych fragmentów skorupy ziemskiej i przeprowadził pierwsze badania. Zgodnie z ich wynikami, prawdopodobnie wcześniej błędnie ocenialiśmy wiek kontynentów - pomyliliśmy się o około pół miliarda lat. Wyniki swojej pracy zespół przedstawił 26 kwietnia na wirtualnej konferencji Europejskiej Unii Nauk o Ziemi (EGU) 2021. W badaniu poddano analizie minerał zwany barytem - minerał z gromady siarczanów, będący połączeniem soli oceanicznej i baru uwalnianego przez wulkaniczne otwory wentylacyjne. Wyniki analizy dały dowody na to, że skorupa kontynentalna Ziemi liczy sobie co najmniej 3,7 miliarda lat, co oznacza, że jest znacznie starsza niż wskazywały poprzednie szacunki. – To ogromny skok w przeszłość. Ma to wpływ na zmianę sposobu, w jaki do tej pory myśleliśmy o ewolucji życia – powiedziała geochemiczka Desiree Roerdink, główna autorka badań. Nowa "Mapa życia" wskazuje, gdzie na Ziemi kryją się nieznane gatunki Większość elementów tworzących bioróżnorodność planety pozostaje nieznana, piszą autorzy nowego badania publikując mapę potencjalnych kryjówek tego, co można jeszcze odkryć. Baryt tworzy się głęboko pod wodą, gdzie z hydrotermalnych otworów wentylacyjnych w dnie morskim wydziela się gorąca, bogata w składniki odżywcze woda. Dlaczego więc te skały morskie są przydatne do badania skorupy kontynentalnej? Z…

skalista-skorupa-kontynentalna-uksztaltowala-sie-na-powierzchni-ziemi-miliardy-lat-temu-ale-tylko-niewielki-procent-dzisiejszej-skorupy-ziemskiej-pochodzi-z-tamtego-okresu-fot-getty-images-42df926.jpeg
width: 1920
height: 1080

Substancja znaleziona w lodzie Antarktyki może rozwikłać tajemnicę Marsa
type: item
date: 2021-03-09T12:12:32.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: kosmos
subject: lodowce
subject: mars
subject: minerały
subject: prehistoria
description: Jarozyt – kruchy, żółto-brązowy minerał powszechnie występujący na Marsie, odkryto w rdzeniu lodowym z Antarktyki. Badania sugerują, że minerał powstał w ten sam sposób zarówno na Ziemi, jak i na Marsie – z pyłu uwięzionego w starożytnych złożach lodu.
encoded: W tym artykule: Punkt wspólny Przełomowe odkrycie, opisane na łamach Nature Communications, jest też dowodem na to, jak istotne były lodowce dla kształtowania się Czerwonej Planety. Naukowcy twierdzą, że nie tylko wyrzeźbiły one doliny, które możemy dziś obserwować, ale także pomogły stworzyć to, z czego zbudowany jest Mars. Jarozyt został po raz pierwszy zaobserwowany na Marsie w 2004 roku, kiedy łazik NASA Opportunity przejechał po pokrytej nim powierzchni. Odkrycie trafiło na pierwsze strony gazet, ponieważ do wykształcenia się jarozytu potrzebna jest woda, a także żelazo, siarczan, potas i kwaśne środowisko. Warunki trudne do spełnienia na Marsie. W związku z tym naukowcy zaczęli teoretyzować, w jaki sposób jarozyt mógł znaleźć się na Czerwonej Planecie w tak dużej ilości? Niektórzy sądzili, że jest pozostałością po parowaniu niewielkich ilości słonej, kwaśnej wody. Ale alkaliczne skały bazaltowe w skorupie Marsa zneutralizowałyby kwaśną wilgoć – odpowiada Giovanni Baccolo, geolog z Uniwersytetu Milan-Bicocca i główny autor nowych badań. Innym pomysłem było założenie, że jarozyt powstał w ogromnych pokładach lodu, które mogły pokrywać Marsa miliardy lat temu. Gdy pokrywa lodowa rosła, w lodzie gromadził się pył i mógł zostać przekształcony w jarozyt w błotnistych kieszeniach między kryształkami lodu. Ale tego procesu nie zaobserwowano nigdzie indziej w Układzie Słonecznym, pozostawał więc nie do udowodnienia. View oEmbed on the source website Na Ziemi jarozyt można znaleźć rzadko, głównie w stosach odpadów pogórniczych, które zostały wystawione na działanie powietrza i deszczu. Nic dziwnego, że nie spodziewano się go na Antarktydzie. Zresztą Baccolo, który dokonał odkrycia, wcale go nie szukał. Poszukiwał minerałów, które mogłyby wskazywać na cykle epoki lodowcowej. W ramach badań analizował rdzeń lodowy o długości 1620 metrów, który jest zapisem tysięcy lat historii Ziemi. W najgłębszych pokładach lody natrafił na dziwne cząsteczki pyłu, które – jak sądził - mo…

na-malenkie-czasteczki-jarozytu-natrafiono-w-czasie-badania-rdzenia-lodowego-z-antarktyki-fot-getty-images-05bed66.jpeg
width: 2101
height: 1427

Jaka jest prawdziwa cena taniej elektroniki? To bieda i przemoc w Afryce
type: item
date: 2020-11-17T10:00:00.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: Edukacja
subject: kongo
subject: kopalnie złota
subject: minerały
subject: podróże
subject: wojna
subject: złoto
description: Minerały zawarte w naszych gadżetach stały się przyczyną nieopisanej przemocy w Demokratycznej Republice Konga.
encoded: Pierwszy młodociany żołnierz wyskakuje z lasu, ściskając w jednej ręce kałasznikowa, a w drugiej pączki marihuany. Dzieciak ma jakieś 14–15 lat i głupkowaty, szelmowski uśmiech, jakby przed chwilą coś ukradł, co zresztą prawdopodobnie miało miejsce. Głowę przyozdabia mu damska peruka z warkoczykami do ramion. W ciągu kilku sekund spośród gęstego listowia wokół nas wynurza się reszta jego grupy, około 10 uzbrojonych po zęby młodzików w złachanych mundurach i brudnych podkoszulkach, którzy blokują czerwoną drogę gruntową przed nami. To droga do Bavi, kontrolowanej przez rebeliantów kopalni złota na wschodnich krańcach Demokratycznej Republiki Konga. Jest to największe państwo Czarnej Afryki i teoretycznie jedno z najbogatszych. Ma zasoby, od których kręci się w głowie – diamenty, złoto, kobalt, miedź, cynę, tantal, co chcecie. Jednak z powodu niekończącej się wojny należy do najbiedniejszych i najbardziej udręczonych krajów świata. Kontrolowane przez milicje kopalnie Konga zasilały w surowce największe firmy elektroniczne i jubilerskie, podsycając zarazem chaos. Okazuje się, że twój laptop – albo kamera, albo konsola do gier, albo złoty naszyjnik – może zawierać cząstkę kongijskiego cierpienia. Kopalnie w rejonie Bavi kontroluje brzuchaty watażka zwany Cobra Matata, choć może słowo „kontroluje” jest za mocne. Tu nie ma dostrzegalnych linii frontu określających, gdzie kończy się władza rządu, a zaczyna terytorium Cobry, nie ma wrogich oddziałów kulących się w okopach i przypatrujących sobie nawzajem przez celowniki karabinów. Są tylko niedookreślone strefy wpływów. W jednym miejscu pod drzewem mango wyleguje się kilku gości opłacanych przez kongijski rząd, a jakieś 3 km dalej przy tej samej drodze paru młodocianych żołnierzy Cobry pali sobie trawkę, zaś między nimi nie ma nic prócz wielkiego, mieniącego się odcieniami zieleni pustkowia stanowiącego ziemię niczyją. Sigara! Sigara! – wrzeszczą uzbrojone dzieciaki, domagając się papierosów. Wraz z fotografem Marcusem Blea…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/603fb5478dceb7bd196ddb61496d238deb7b2a3e-2deed48.jpeg
width: 5760
height: 3840

Czemu diamenty są cenne? Jak powstaje rubin? Poznajcie sekrety minerałów i szlachetnych kamieni
type: item
date: 2018-01-05T08:00:18.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: minerały
description: Kamień kamieniowi nierówny, ale nie ma chyba takiego, który nie znalazłby żadnego zastosowania. Jak powstają i co z nimi robimy?
encoded: Na Ziemi występuje naturalnie ponad 4000 minerałów - nieorganicznych ciał o stałym stanie skupienia, charakterystycznym składzie chemicznym i krystalicznej strukturze. Utworzyły się z prostych cząsteczek lub pierwiastków ułożonych w powtarzające się łańcuchy, warstwy lub trójwymiarowe struktury. Minerały zazwyczaj tworzą się w wyniku krzepnięcia roztopionej skały lub magmy, bądź poprzez oddzielanie się od bogatej w minerały wody, chociażby w podziemnych jaskiniach. Cząsteczki minerałów są co do zasady małe, ponieważ powstają w obszarach o ograniczonej wielkości, takich jak wycieki lawy lub między osadami. Duże kryształy znajdywane w geodach (pustych przestrzeniach masy skalnej wypełnionych minerałami) i innych kamieniach są stosunkowo rzadkie. Same skały formowane są z grup lub mieszanin minerałów. Wpływają na ukształtowanie terenu i tworzenie zasobów naturalnych, takich jak złoto, cyna, żelazo, marmur i granit. Krzemiany - w tym kwarc, mika, oliwin i cenne minerały, takie jak szmaragdy - są najczęściej występującą klasą minerałów, a także głównym komponentem większości skał. Tlenki, siarczki, siarczany, węglany i halogenki są inną dużą klasą minerałów. Kamienie szlachetne Wiele minerałów tworzy piękne kryształy, ale najcenniejsze ze wszystkich są kamienie szlachetne. Nieoszlifowane często wyglądają zupełnie niepozornie i dopiero po cięciu i polerowaniu uzyskują blask i połysk, dzięki którym są tak cenne. Historycznie kamienie szlachetne były dzielone na klasę szlachetną i półszlachetną. Istnieje wiele półszlachetnych kamieni, często bardzo pięknych, ale to diamenty, rubiny, szafiry i szmaragdy są kwalifikowane jako „cenne”. Kiedyś również ametyst był uznawany za klejnot, ale odkrycie dużych zasobów w Brazylii zmniejszyło jego wartość. Diamenty, składające się z atomów węgla, są najtwardszą naturalnie występującą substancją na Ziemi. Uformowane w wyniku działania ekstremalnie wysokich ciśnień setki kilometrów pod ziemią, znajdywane są w bardzo niewielu miejscach na …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/50d4d08a365ba206a67b60f6f8150801db0b87c0-c518c0a.png
width: 596
height: 447

Geologia dla najmłodszych
type: item
date: 2014-12-15T11:18:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: geologia
subject: minerały
subject: skały
description: Uwaga: geologia zaraża! Po przeczytaniu tej książki, dzieciaki mogą zacząć znosić kamienie do domu!
encoded: Każde dziecko w pewnym wieku bawi się w piaskownicy, nie wiedząc nawet, że badają sypkie skały osadowe – piasek. Geolodzy podtrzymują tę pasję w dorosłym życiu. Badają wnętrze Ziemi i odkrywają, jak powstały góry, wulkany, doliny i jeziora. Cierpliwie poszukują skał oraz znajdujących się w nich skamieniałych roślin i zwierząt, by na podstawie tych wyjątkowych pamiątek z przeszłości odtworzyć historię Matki Ziemi. Wiedza geologiczna pozwala również przewidywać, gdzie warto szukać ukrytych skarbów: metali, soli, złota, drogocennych kamieni, a także węgla czy ropy naftowej, czyli surowców, bez których cywilizacja nie mogłaby istnieć. Dorota Bednarek w prosty i zrozumiały sposób przedstawia dzieciakom wiele ciekawych informacji. Ery paleozoiczną, mezozoiczną i kenozoiczną porównuje do przedszkola, szkoły podstawowej i gimnazjum. Opowiada o warstwach Ziemi, wyjaśnia, czy planeta złożona jest z klocków i dlaczego jej wewnętrzna budowa przypomina jajko. Czytelnicy dowiedzą się, jak wyglądają różne minerały, w jaki sposób powstały kontynenty i oceany, dlaczego wulkany wybuchają oraz jak Ziemia dba o swój wygląd zewnętrzny. Autorka przeprowadza młodych miłośników geologii przez wszystkie etapy istnienia planety – od czasów, gdy jej powierzchnia była roztopiona od gorąca, przez utworzenie twardej skorupy, eksplozję życia i podbicie lądów przez żywe stworzenia, erę dinozaurów, chłodną epokę ssaków i ptaków oraz pojawienie się człowieka. Po każdej części książki czytelnik może sprawdzić swoją wiedzę w specjalnym quizie.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/070de6122b5f67ba7c539bc03c37530554e88494-bc517ca.jpeg
width: 360
height: 439