Miłość w czasach AI. Coraz więcej osób rezygnuje z realnych partnerów na rzecz chatbotów
Współczesne relacje coraz częściej rozpoczynają się od przesunięcia palcem po ekranie. Aplikacje randkowe stały się dla wielu osób pierwszym (a czasem jedynym) miejscem poszukiwania bliskości. Jednak część użytkowników idzie o krok dalej: zamiast mierzyć się z niepewnością, kompromisami i emocjonalnym ryzykiem związanym z relacjami międzyludzkimi, wybierają partnerów, którzy nigdy nie zawiodą, zawsze odpiszą i dopasują się do ich potrzeb. Tworzą związki z czatbotami – cyfrowymi towarzyszami zaprogramowanymi tak, by słuchać, wspierać i okazywać „uczucia”.
Spis treści: Związki z czatbotami w Chinach. Młode kobiety wybierają AI zamiast małżeństwa Związki z AI w USA. Samotni mężczyźni wybierają wirtualne partnerki Regulacje w USA i Chinach. Państwa reagują na związki z AI W tle tej zmiany – szczególnie widocznej w Chinach – widać szersze procesy społeczne. Przez dekady obowiązywała tam restrykcyjna polityka jednego dziecka, wprowadzona w 1979 roku, która miała zahamować przyrost naturalny. Choć dziś prawo dopuszcza posiadanie nawet trójki dzieci, a władze próbują zachęcać obywateli do zakładania rodzin poprzez system ulg i dopłat, wskaźniki urodzeń pozostają niskie. Coraz więcej młodych ludzi deklaruje, że nie planuje małżeństwa ani potomstwa, wskazując na presję ekonomiczną, tempo życia i rosnące oczekiwania wobec partnerów. W tej rzeczywistości sztuczna inteligencja zaczyna pełnić nową rolę: nie tylko narzędzia pracy czy rozrywki, lecz także emocjonalnego towarzysza. Dla części kobiet w Chinach relacja z wirtualnym partnerem – stworzonym na podstawie własnych preferencji – okazuje się prostsza i bardziej przewidywalna niż związek z realnym człowiekiem. Co istotne, to zjawisko przestaje już być wyłącznie azjatyckim fenomenem i pojawia się również w innych państwach. Kobiety w Chinach wybierają AI zamiast małżeństwa Władze w Pekinie od kilku lat próbują przekonać młode pokolenie, że małżeństwo i macierzyństwo powinny stać się priorytetem. Tymczasem część kobiet coraz wyraźniej dystansuje się od tradycyjnego modelu życia rodzinnego – i zamiast realnych partnerów wybiera relacje z wirtualnymi towarzyszami. W kraju, w którym wskaźnik urodzeń spadł do najniższego poziomu od ponad siedmiu dekad, rozwój aplikacji opartych na sztucznej inteligencji zbiegł się z narastającym zjawiskiem społecznym określanym mianem „lying flat” – odrzuceniem presji sukcesu, kariery i małżeństwa. Boom na platformy oferujące emocjonalne wsparcie i cyfrowe towarzystwo był w Chinach błyskawiczny. Powstały dziesiątki wyspecjalizowanych chatbotów, w tym aplikacje projektowane specjalnie jako „wirtualni partnerzy”. 21-letnia Zhang, studentka psychologii stosowanej z południowych Chin, przyznaje, że codziennie poświęca co najmniej godzinę na rozmowy ze swoimi dwoma „chłopakami” stworzonymi przez AI. – Uważam, że w naszym pokoleniu ludzie sądzą, że samotność jest w porządku. Po co umawiać się z innymi? To zbyt kłopotliwe – mówi. Mimo że nigdy nie spotka swoich cyfrowych partnerów w rzeczywistości, ich relacja – jak podkreślają jej znajomi – wyraźnie wpływa na jej samopoczucie. Eksperci zauważają, że tego typu aplikacje oferują coś, czego wielu młodym osobom brakuje w relacjach offline. – Zapewniają stosunkowo bezpieczną przestrzeń do komunikacji i konsultacji emocjonalnej, czego często brakuje w Chinach – tłumaczy Rose Luqiu z Hong Kong Baptist University. Według niej chatboty dostarczają „wartości emocjonalnej”, której część kobiet nie doświadcza w kontaktach z mężczyznami. Skala zjawiska jest znaczna: szanghajski start-up MiniMax, twórca jednej z najpopularniejszych aplikacji, wyceniany jest na ponad 600 milionów dolarów, a jego platformy – w tym globalna wersja Talkie – zgromadziły ponad 147 milionów użytkowników. Na forach internetowych kobiety wymieniają się wskazówkami, jak „kształtować” osobowość swojego partnera AI – od czułego romantyka po bardziej stanowczy, „opiekuńczy” typ. Wirtualna relacja staje się projektem, który można dopasować do własnych potrzeb – bez ryzyka odrzucenia i bez konieczności kompromisu. Związki z AI w USA. Samotni mężczyźni wybierają wirtualne partnerki O ile w Chinach użytkowniczkami aplikacji z wirtualnymi partnerami są głównie młode kobiety, o tyle w Stanach Zjednoczonych proporcje odwracają się niemal całkowicie. Tamtejszy rynek „dziewczyn AI” rozwija się przede wszystkim w odpowiedzi na potrzeby mężczyzn – często młodych, samotnych i coraz bardziej zdystansowanych wobec tradycyjnego modelu randkowania. W amerykańskim internecie wirtualne partnerki projektowane są jako zawsze dostępne, emocjonalnie wspierające i w pełni programowalne. Nie odrzucają, nie stawiają granic, nie inicjują konfliktów, chyba że użytkownik sam tego oczekuje. Intymność zostaje tu sprowadzona do usługi – personalizowanej, przewidywalnej i pozbawionej ryzyka. Zjawisko to wpisuje się w szerszy kontekst społeczny. Badania w USA od lat pokazują rosnący poziom samotności wśród młodych mężczyzn, którzy spędzają więcej czasu online niż wcześniejsze pokolenia i coraz częściej deklarują lęk przed odrzuceniem w realnym świecie. Część z nich otwarcie przyznaje, że relacja z AI wydaje się prostsza – nie wymaga umiejętności społecznych, nie wiąże się z kompromisem ani emocjonalnym wysiłkiem. Wirtualna partnerka oferuje akceptację bez negocjacji i bliskość bez niepewności. To właśnie element kontroli (i możliwość kształtowania osobowości cyfrowej postaci) stanowi dla wielu kluczową wartość. Regulacje w USA i Chinach. Państwa reagują na związki z AI Rozwój relacji z wirtualnymi partnerami nie umknął uwadze regulatorów – zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Chinach, choć motywacje obu państw są wyraźnie odmienne. W USA Federalna Komisja Handlu (FTC) bada modele biznesowe tych aplikacji, koncentrując się przede wszystkim na ryzyku uzależnienia emocjonalnego, zwłaszcza wśród nastolatków. Amerykański niepokój ma wymiar psychologiczny i społeczny: dotyczy izolacji, radykalizacji młodych mężczyzn oraz zastępowania realnych relacji technologicznym substytutem. W kraju, gdzie platformy często działają w modelu freemium, oferują treści dla dorosłych i umożliwiają nieustanne „ulepszanie” partnerki AI, relacja bywa modułowa – użytkownik może ją modyfikować, usuwać i personalizować według własnych potrzeb. Nowość i natychmiastowa gratyfikacja stają się główną walutą emocjonalną. W Chinach akcenty rozłożone są inaczej. Tamtejsze władze obawiają się przede wszystkim spadku liczby małżeństw i urodzeń oraz rosnącego dystansu młodych kobiet wobec tradycyjnych ról społecznych. W związku z tym w grudniu 2025 roku zaproponowano przepisy, które zobowiązywałyby platformy do interwencji w przypadku oznak niezdrowego uzależnienia od aplikacji – m.in. poprzez tworzenie profili emocjonalnych użytkowników i reagowanie na sygnały samookaleczenia. Regulacje, które mają wejść w życie jeszcze w 2026 roku, nakładają również obowiązek dostosowania treści do obowiązujących zasad kontroli informacji i „wartości socjalistycznych”. Jednocześnie chińskie aplikacje częściej czerpią z mechaniki gier: budują wielowątkowe narracje, rozwijają relację jak serialowy romans, z pamięcią i ciągłością. Choć strategie rynkowe i obawy władz różnią się w obu krajach, pod powierzchnią widać wspólny niepokój. Technologia wypełnia przestrzeń, którą wcześniej zajmowały relacje międzyludzkie, oferując bliskość bez ryzyka odrzucenia i bez społecznych konsekwencji. Niewygodne pytanie nie dotyczy już wyłącznie bezpieczeństwa czy potencjalnej manipulacji – dotyczy tego, dlaczego tak wiele osób woli programowalną intymność od nieprzewidywalnej obecności drugiego człowieka. Źródła: Business Standard, Times of India, Science Direct Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróżuje solo po świecie, ale nie jest sama. W każdym kraju szuka... tymczasowego chłopaka
Podróże solo przestały być niszą i stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Samotne wyjazdy coraz częściej traktowane są jako sposób budowania niezależności, wzmacniania poczucia sprawczości i odkrywania własnych granic. Jednak dla niektórych kobiet podróż w pojedynkę oznacza coś więcej niż tylko czas dla siebie – w kolejnych krajach szukają partnerów, choć... wyłącznie na czas wyjazdu.
Już w 2024 roku kobiety podróżujące solo odpowiadały za 52,67% przychodów generowanych w tym segmencie rynku turystycznego, a prognozy wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających samotne wyjazdy stanowić będą właśnie kobiety. Rosnąca popularność takiego stylu podróżowania nie zawsze oznacza jednak skupienie wyłącznie na introspekcji czy zwiedzaniu. Coraz częściej mówi się o nowym zjawisku – budowaniu krótkotrwałych relacji w trakcie wyjazdów. Jednym z przykładów jest Orsolya Lorincz, która odwiedzając kolejne egzotyczne destynacje, świadomie szuka „tymczasowych chłopaków”, z którymi dzieli doświadczenia, zanim wyruszy w kolejną podróż. „Tymczasowi partnerzy” jako strategia podróżowania solo Orsolya Lorincz wywołała burzliwą dyskusję w sieci po tym, jak opublikowała nagranie przedstawiające swój nietypowy „trik podróżniczy”, które w krótkim czasie osiągnęło blisko cztery miliony wyświetleń. 34-latka z Rumunii rozpoczęła samotne podróże w 2016 roku, kiedy – jak sama wyznała – zrezygnowała z pracy i sprzedała mieszkanie, aby sfinansować wyjazdy do kolejnych krajów. Z czasem zaczęła nawiązywać krótkotrwałe relacje z poznanymi na miejscu mężczyznami, traktując je jako element swoich doświadczeń w drodze. Jak tłumaczyła w rozmowie z „What’s The Jam”, takie znajomości zazwyczaj trwają około tygodnia. – Zależy jak długo zostaję w danym kraju – powiedziała. Partnerów poznaje głównie za pośrednictwem aplikacji randkowych, a ich rola polega na wspólnym spędzaniu czasu, pokazywaniu lokalnych atrakcji czy towarzyszeniu jej w codziennych aktywnościach. – To tylko tymczasowy chłopak, z którym możemy spędzać czas i wspólnie robić różne rzeczy. Oprowadzają mnie po okolicy, przygotowują śniadanie, kupują jedzenie i napoje, a czasami nawet zatrzymuję się u nich w domu, jeśli dobrze się dogadujemy – wyjaśniła. Jak dodała, nie traktuje tych relacji jako formy darmowych wycieczek, lecz raczej okazję do poznania miejsca z perspektywy mieszkańca. – Mam ich za darmowych przewodników i towarzyszy do wspólnego spędzania czasu – zaznaczyła. Takie znajomości kończą się wraz z jej wyjazdem z kraju i – jak twierdzi – nie wiążą się z dalszymi zobowiązaniami. Viralowa strategia podróżnicza dzieli internautów Zdaniem Lorincz krótkotrwałe relacje zawierane podczas podróży mają także wymiar praktyczny, ponieważ umożliwiają poznanie lokalnej kultury w sposób niedostępny dla osób korzystających wyłącznie z usług biur podróży. – Kiedy znasz miejscowych, mogą ci pokazać sekretne miejsca lub tradycje, o których biura podróży nawet nie wspominają – podkreśliła, dodając, że dzięki temu może doświadczyć kraju „w bardziej wyjątkowy sposób”. Taki model podróżowania pozwala jej przyjeżdżać i wyjeżdżać bez konieczności dostosowywania planów do nikogo. – Korzyścią jest to, że mogę swobodnie przyjeżdżać i wyjeżdżać z kraju, kiedy chcę, i nie muszę koordynować swoich działań z partnerem – powiedziała. Jednocześnie przyznała, że w przyszłości nie wyklucza stabilnej relacji z osobą o podobnym stylu życia: „Idealnie byłoby znaleźć partnera, który również kocha podróżować i chciałby żyć w ten sposób”. Opublikowane przez nią nagranie wywołało skrajne reakcje wśród internautów. Część użytkowników komentowała z humorem, że „to po prostu networking”, inni zauważali, że „gdy mężczyźni robią to samo, nikt nie ma z tym problemu”. Nie zabrakło jednak też krytycznych głosów – niektórzy określali takie podejście jako kontrowersyjne, a nawet „smutny znak czasów”. Sama podróżniczka przyznała z kolei, że po publikacji materiału otrzymała dziesiątki wiadomości od osób z różnych krajów, deklarujących chęć pokazania jej swojego miasta podczas kolejnych wizyt. – Dostałam co najmniej 50 propozycji od ludzi z całego świata, którzy napisali, że mogę odwiedzić ich kraj i być ich dziewczyną przez tydzień – zdradziła. Nic dziwnego, że takie podejście budzi mieszane opinie. Kobietom, które nie mają ochoty na podobne eksperymenty – jako również solo podróżniczka – polecałabym zatem alternatywę w postaci... randek w pojedynkę. W przeciwieństwie do spotkań aranżowanych za pośrednictwem aplikacji randkowych, takie wyjścia pozwalają uniknąć elementu zaskoczenia. Ponadto posiłki w restauracji czy kawiarnianym ogródku spożywane w samotności mogą sprzyjać poczuciu sprawczości, autonomii i uważności, ponieważ to ty wybierasz tempo, miejsce i sposób przeżywania chwili bez presji konwersacji czy dostosowywania się do czyichkolwiek preferencji. Co więcej, badania wskazują, że samotne jedzenie może pomagać w skupieniu się na bieżącej chwili, uważniejszym smakowaniu potraw i refleksji. A to z kolei wzmacnia samoświadomość i poczucie własnej wartości, zwłaszcza gdy jest to wybór dobrowolny i świadomy. A towarzystwo, nawet jeśli ogranicza się do własnych myśli i obserwacji, bywa równie satysfakcjonujące jak najbardziej angażująca rozmowa – często pozwalając odpocząć, uporządkować myśli i wrócić do codzienności z większą jasnością umysłu czy poczuciem wewnętrznej równowagi. Źródła: Daily Mail, New York Post, Alibaba, Instagram, What’s The Jam Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zapomnij o kwiatach. W XIX wieku kochankowie wymieniali się włosami
XIX-wieczny Robert James Tennent z Belfastu zebrał 14 pukli włosów od kobiet, z którymi wchodził w relacje romantyczne. W tamtych czasach wymiana włosów była jednym z najbardziej osobistych prezentów między zakochanymi, a archiwa pełne są na to dowodów – także z Polski. Może warto przemyśleć te kwiaty, które szykujemy na Walentynki?
Współczesne Walentynki kojarzą się z kwiatami, czekoladkami i biżuterią, ale kiedyś kochankowie wymieniali się włosami, by symbolizować swoją nieśmiertelną miłość i głębokie przywiązanie. Jednym z najlepiej z udokumentowanych przypadków kolekcjonowania pukli jest historia Irlandczyka Roberta Jamesa Tennenta, który zgromadził całą kolekcję – także z dedykacjami. Wymiana włosów między kochankami Oddanie części ciała, która przetrwa dziesięciolecia – nawet po śmierci darczyńcy – traktowano niegdyś jako wspaniały, intymny prezent. Praktyka wymiany włosów była szczególnie powszechna w Irlandii i Wielkiej Brytanii, ale również w innych krajach Europy. Pukle włosów przekazywano podczas narzeczeństwa, zaręczyn, dłuższej rozłąki lub w sytuacjach wymagających potwierdzenia uczuć. Ten zwyczaj był popularny także w Polsce. Według badań Uniwersytetu Łódzkiego, kobiety często wręczały pukle swoim wybrankom, które następnie bywały przechowywane w specjalnych kopertach, wplatane w pierścionki czy medaliony albo nawet wszywane w ubrania, by nosić je blisko serca. Mężczyźni niejednokrotnie prosili o pukiel włosów w listach miłosnych, czyniąc z tego rytuału element budowania bliskości pomimo dystansu. Dlaczego właśnie włosy? Włosy od zawsze symbolizowały kobiecość, zdrowie i młodość. W XIX wieku były także oznaką statusu społecznego – długie, zadbane włosy świadczyły o dobrej kondycji, wysokim pochodzeniu i starannej pielęgnacji. Decydowała także praktyczność – włosy potrafią przetrwać w nienaruszonym stanie przez dziesiątki lat, więc stały się symbolem nieśmiertelnej miłości. Miłosny zbiór Roberta Tennenta – co mówi o uczuciach w XIX wieku? Zachowana w irlandzkich archiwach kolekcja Tennenta – przedstawiciela klasy średniej, który dorastał w XIX-wiecznym Belfaście – dostarcza wiele informacji na temat miłości w czasach wiktoriańskich. Ręcznie podpisane koperty pozwoliły badaczom zidentyfikować aż 10 kobiet, które pozostawiły mu część siebie. Wśród nich była Eliza McCracken – przyszła żona Roberta – której pukiel brązowych włosów do dziś zachowuje ślad intymnych relacji tej pary. Jednak niektóre daty otrzymywania „prezentów” się pokrywają – współcześni badacze uznają archiwum Tennenta za swoiste trofeum jego młodzieńczych, równoległych miłosnych podbojów. Stan niektórych włosów wskazuje, że były one często dotykane, co świadczy o silnym emocjonalnym przywiązaniu do tych osobistych pamiątek. Dlaczego dzisiaj już nie wymieniamy się włosami? Każdy język ewoluuje – także język miłości. Kiedyś tradycja ta była nie tylko romantycznym gestem, ale także społecznie akceptowalnym sposobem na wyrażenie uczuć. Odmowa przyjęcia takiego daru mogła oznaczać zerwania relacji, a zwrot prezentu – definitywny koniec związku. Chociaż dzisiaj kolekcja Roberta Tennenta szokuje – w XXI wieku trzymanie archiwum włosów swoich poprzednich partnerek było co najmniej dziwne, jeśli nie niepokojące – to pokazuje, jak intymne, a zarazem publiczne potrafiły być dawne rytuały miłosne. Zastanawiałem się, do czego w „naszym” świecie można by porównać to zachowanie. Ekwiwalentem wydają się być wspólne zdjęcia na platformach społecznościowych, na przykład na Instagramie. One także są publiczne, opatrzone datami i niekiedy dedykacjami. Zdarzają się osoby, które „kolekcjonują” takie fotografie, czyniąc z nich swojego rodzaju „archiwum” swoich partnerów czy partnerek. Czy więc jesteśmy tak różni od ludzi epoki wiktoriańskiej? Źródła: The Conversation, Victoria and Albert Museum, Uniwersytet Łódzki Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To najbardziej romantyczne miejsce na świecie. Zakochani są nim zachwyceni
Jeśli planujesz wyjazd, który ma zostać w pamięci na lata, i szukasz miejsca naprawdę stworzonego dla dwojga, odpowiedź wcale nie prowadzi do Paryża ani Wenecji. Jedno z niewielkich górskich miasteczek zostało właśnie uznane za najbardziej romantyczne miejsce na świecie. Co sprawia, że pary wracają stamtąd zachwycone?
Podróże od lat są tłem dla najważniejszych chwil w związkach – sprzyjają bliskości, wspólnym przeżyciom i tworzeniu wspomnień, które zostają na całe życie. Aby sprawdzić, które miejsca rzeczywiście budzą najsilniejsze emocje wśród zakochanych, firma Go2Africa przeanalizowała ponad 1,5 miliona opinii dotyczących ponad 200 popularnych kierunków na świecie. Pod uwagę wzięto wyłącznie recenzje napisane przez pary i sprawdzono, jaki odsetek z nich przyznał danej destynacji ocenę od czterech do pięciu gwiazdek. W zestawieniu znalazły się jedynie miejsca posiadające co najmniej 100 opinii par. Wyniki pokazały, gdzie romantyczna atmosfera nie jest marketingowym hasłem, lecz realnym doświadczeniem podróżnych – a zwycięzca może zaskoczyć. Matterhorn i Zermatt to najbardziej romantyczny adres świata? Według analizy opinii par to właśnie okolice Matterhornu w Zermatt w Szwajcarii zostały uznane za najbardziej romantyczne miejsce na świecie – aż 98,66% zakochanych wystawiło temu alpejskiemu zakątkowi oceny na poziomie czterech lub pięciu gwiazdek. Ten rezultat wynika z połączenia spektakularnego krajobrazu i sposobu funkcjonowania samej miejscowości. Zermatt pozostaje bowiem strefą wolną od ruchu samochodowego, co ogranicza hałas i zanieczyszczenia, a jednocześnie sprzyja spokojnym spacerom i atmosferze odosobnienia. Drewniane chalety, apartamenty z widokiem na szczyty i eleganckie hotele (w tym legendarny Grand Hotel Zermatterhof) budują wrażenie prywatności oraz komfortu. Natomiast panorama obejmuje nie tylko sam Matterhorn, lecz także dziesiątki czterotysięczników i rozległe lodowce na styku Szwajcarii, Włoch i Francji. Każda pora dnia przynosi inne światło i różne widoki, co potęguje poczucie wyjątkowości miejsca. Co więcej, brak samochodów sprawia, że przemieszczanie staje się elementem doświadczenia, a nie wyłącznie logistyką. Przejażdżki bryczką po śniegu, górskie pociągi oraz kolejki linowe pozwalają kontemplować widoki bez pośpiechu i w naturalny sposób sprzyjają bliskości. Jednym z kluczowych punktów jest wyprawa na Klein Matterhorn, gdzie kolej Matterhorn Glacier Ride wynosi odwiedzających na wysokość ponad 3 tys. metrów do lodowcowej przestrzeni z rzeźbami w lodzie i podświetlanymi tunelami. Zderzenie surowej natury z dopracowaną infrastrukturą turystyczną sprawia, że mocne doznania idą w parze z wygodnymi warunkami pobytu. Co istotne, romantyczny charakter regionu nie ogranicza się do zimy. Wiosną, latem i jesienią pary wybierają widokowe trasy piesze i rowerowe, rejsy po alpejskich jeziorach w okolicy oraz kolacje w restauracjach wyróżnianych w przewodnikach kulinarnych. Poza głównym sezonem atmosfera staje się jeszcze bardziej kameralna, co wzmacnia poczucie intymności i sprawia, że pobyt przebiega w spokojniejszej atmosferze. Pozostałe najromantyczniejsze miejsca na świecie Choć alpejski pejzaż zdobył najwyższe noty, dalsze miejsca w zestawieniu pokazują, że romantyzm w podróży przybiera bardzo różne formy i nie jest związany wyłącznie z Europą ani z krajobrazem górskim. Drugą lokatę zajęło bowiem spektakularne Salar de Uyuni w Boliwii, czyli największe solnisko świata, które w porze deszczowej zamienia się w naturalne lustro odbijające niebo i sylwetki podróżnych. Ta niemal nierealna sceneria sprzyja poczuciu odcięcia od codzienności, a pary często podkreślają wrażenie wspólnego przeżywania czegoś absolutnie wyjątkowego i trudnego do porównania z jakimkolwiek innym miejscem. W pierwszej piątce znalazł się także Port w Sydney w Australii, gdzie panorama opery i mostu Harbour Bridge tworzy jedno z najbardziej rozpoznawalnych romantycznych widoków na świecie, często wybieranych jako sceneria zaręczyn i rocznicowych podróży. Zestawienie uzupełniły tropikalne krajobrazy Les 7 Cascades na Mauritiusie, gdzie wodospady i bujna roślinność budują atmosferę odosobnienia, a także monumentalny Wielki Mur Chiński, łączący rozległe krajobrazy z poczuciem obcowania z historią na ogromną skalę. W dalszej części rankingu wysoko uplasowały się brazylijskie Wodospady Iguazu, których potęga natury buduje wrażenie wspólnego doświadczenia czegoś żywiołowego i nieokiełznanego. Tuż za nimi znalazł się amerykański Wielki Kanion w Stanach Zjednoczonych – jedyne miejsce z tego kraju w pierwszej dziesiątce. Listę uzupełniły bardziej miejskie i kulturowe przestrzenie: wzgórze Arthur’s Seat w Edynburgu, gdzie widok na miasto sprzyja spokojnym spacerom, potężne Wodospady Wiktorii oraz monumentalny Wielki Meczet Szejka Zayeda w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Całe zestawienie pokazuje, że dla par kluczowe okazują się miejsca oferujące silne bodźce wizualne, poczucie wyjątkowości i warunki sprzyjające skupieniu uwagi na wspólnym przeżywaniu chwili. Źródła: Travel + Leisure, Go2Africa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
Zbliżające się Walentynki co roku kierują uwagę milionów osób ku postaci św. Walentego, uznawanego za patrona miłości i narzeczonych. Choć współczesne obchody często mają charakter symboliczny i komercyjny, ich źródło tkwi w kulcie męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Właśnie dlatego na kilka dni przed 14 lutego do jednego miasta w środkowych Włoszech zaczynają przybywać pary z różnych krajów. Nie przyciąga ich wyłącznie romantyczna atmosfera, lecz przekonanie, że to miejsce pozostaje związane z historią świętego, którego wstawiennictwu powierzają swoje relacje.
Choć Walentynki bywają dziś kojarzone głównie z komercją, sama data 14 lutego ma podłoże religijne i historyczne. To dzień, który w tradycji chrześcijańskiej łączony jest z męczeńską śmiercią św. Walentego. Z tego powodu szczególne znaczenie zyskało umbryjskie miasto Terni, gdzie według przekazu przechowywane są jego relikwie. W tamtejszej świątyni, Basilica di San Valentino, od wieków rozwija się kult patrona zakochanych, co sprawia, że w lutym miejscowość staje się celem zarówno pielgrzymów, jak i par pragnących symbolicznie powierzyć swój związek opiece świętego. Święty Walenty i tradycja, która uczyniła Terni miastem zakochanych Postać św. Walentego, z którą dziś łączy się święto zakochanych, wywodzi się z wczesnochrześcijańskiej tradycji Włoch. Według przekazów biskup Walenty urodził się około 175 roku w Interamnie, czyli dzisiejszym Terni. Żył w czasach, gdy imperium rzymskim rządził m.in. cesarz Klaudiusz II Gocki. Z późniejszych relacji wynika, że władca ten miał sprzyjać przekonaniu, iż najlepszymi żołnierzami są mężczyźni niezwiązani rodziną, dlatego ograniczano możliwość zawierania małżeństw przez młodych legionistów. Walenty jako duchowny sprzeciwiał się takiemu podejściu – potajemnie błogosławił związki i udzielał ślubów parom, które nie chciały rezygnować z życia rodzinnego mimo obowiązujących restrykcji. Ten gest sprzeciwu wobec decyzji władzy, a zarazem obrona prawa do miłości i małżeństwa, stał się osią legendy łączącej jego postać z patronatem nad zakochanymi. Według tradycji za swoją działalność trafił do więzienia, a następnie został stracony 14 lutego 273 roku w pobliżu Via Flaminia. Jego kult rozwijał się w Terni od VI–VII wieku, a w 1644 roku oficjalnie ogłoszono go głównym patronem miasta. Najważniejszym miejscem związanym z jego kultem pozostaje Basilica di San Valentino w Terni, gdzie w srebrnym relikwiarzu przechowywane są szczątki świętego, opatrzone inskrypcją wskazującą go jako patrona miłości. Co roku, w niedzielę poprzedzającą Walentynki, do świątyni przybywają pary z różnych krajów, aby złożyć przy relikwiach przyrzeczenia miłości. Uroczystości mają charakter religijny, ale także symboliczny – młodzi narzeczeni oraz małżonkowie z wieloletnim stażem odnawiają przysięgi, traktując to miejsce jako przestrzeń potwierdzenia trwałości związku. Kulminacyjnym momentem jest symboliczny gest przypieczętowania obietnicy, czyli wymiana pocałunku przed relikwiarzem patrona. W ten sposób lokalna tradycja splata historię męczeństwa z żywą współczesną praktyką, czyniąc Terni jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kultu św. Walentego w Europie. Co można zobaczyć w Terni poza sanktuarium św. Walentego? Choć Terni rozpoznawalne jest przede wszystkim jako ośrodek kultu św. Walentego, to właśnie jego wielowarstwowa historia sprawia, że miasto oferuje znacznie więcej niż jeden – choć ważny – punkt pielgrzymkowy. Ponieważ osada funkcjonowała już w czasach rzymskich jako Interamna Nahars, do dziś w jej strukturze urbanistycznej widoczne są ślady antycznego układu, a pozostałości amfiteatru potwierdzają dawną rangę tego ośrodka. Następujące po sobie epoki rozbudowywały miasto jako centrum administracyjne i religijne Umbrii, czego konsekwencją jest zespół zabytkowych świątyń oraz dominująca w panoramie katedra, wznoszona etapami od XII do XVIII wieku. Nakładające się style architektoniczne odzwierciedlają kolejne fazy rozwoju, podobnie jak historyczne pałace mieszczańskie i budowle publiczne z XIX i XX stulecia, w tym neoklasyczny teatr miejski, który podkreśla reprezentacyjny charakter centrum. Bliskość wyjątkowych krajobrazów powoduje natomiast, że Terni łączy funkcje miejskie z walorami przyrodniczymi. Zaledwie kilka kilometrów od zabudowy miejskiej znajduje się Cascata delle Marmore – wodospad o wysokości około 165 metrów, którego obecny kształt jest rezultatem zarówno procesów naturalnych, jak i starożytnych prac hydrotechnicznych mających osuszyć dolinę. Osady wapienne nadają skałom jasną barwę przypominającą marmur, co tłumaczy nazwę wodospadu, a rozbudowana sieć ścieżek i punktów widokowych umożliwia obserwację z różnych perspektyw. Dodatkowo pobliska średniowieczna osada Torreorsina stanowi ważny element historyczny tego obszaru, dzięki czemu okolice Terni łączą dziedzictwo kulturowe z pięknymi widokami. W efekcie miasto funkcjonuje jako pełnoprawny cel podróży w Umbrii, a nie jedynie przystanek związany z jednym świętem. Źródła: Vivi Terni, Italy Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Po co flirtujemy i kto robi to najczęściej? Badacze pochylili się nad osobowością „flirciarzy”
Nowe badanie pokazuje, że flirt to nie tylko niewinna zabawa przy barze (lub w pracy). Osoby o cechach osobowości z tzw. mrocznej triady wykorzystują go do osiągania korzyści, a kobiety są w tym bardziej skuteczne niż mężczyźni.
Badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetów w Alabamie i Connecticut rzuca światło na to, jak cechy osobowości wpływają na sposób flirtowania. W eksperymencie wzięło udział 955 uczestników, a ich spostrzeżenia zostały zweryfikowane opiniami niemal 2000 znających ich informatorów. Kto flirtuje? Flirt funkcjonuje w niemal wszystkich kulturach świata. Jego mechanizmy są jednak różne: jednym służy jako narzędzie do poszukiwania autentycznych relacji, a innym jako taktyczny sposób na osiągnięcie określonych celów. Okazuje się, że ludzie o poszczególnych cechach osobowości postrzegają flirt w określony sposób. Ciemna triada i instrumentalne podejście do flirtu Badania naukowców wykazały, że osoby prezentujące cechy tzw. ciemnej triady osobowości – która obejmuje narcyzm, makiawelizm oraz psychopatię – chętniej wykorzystują flirt jako narzędzie do osiągania osobistych korzyści. Może to być awans w pracy, zdobycie bezpośrednich gratyfikacji materialnych (np. darmowych drinków) czy uzyskanie wpływu społecznego. Tego typu instrumentalne podejście do flirtu jest szczególnie widoczne w sytuacjach, gdzie gra toczy się o konkretne profity. Wyjątkiem są osoby o wysokim poziomie narcyzmu, które mogą flirtować głównie z potrzeby bycia w centrum uwagi. W ich przypadku flirt staje się raczej sposobem na potwierdzenie własnej atrakcyjności. Warto zauważyć, że tego typu zachowania są częściej zauważalne u osób pewnych siebie, przebojowych i otwartych na ryzyko. Jasne cechy osobowości – autentyczność ponad korzyści Nietrudno się w takim razie domyślić, że osoby, które wykazują jasne cechy osobowości, takie jak wysoki poziom humanizmu, empatii czy wiary w ludzi, rzadziej traktują flirt instrumentalnie. Dla nich główną motywacją jest autentyczne nawiązywanie relacji romantycznej czy budowanie zaufania. Tacy ludzie doceniają szczerość, otwartość i bezinteresowność w kontaktach z innymi, co sprawia, że ich flirt ma często subtelniejszy charakter i służy głębszemu poznaniu drugiej osoby. W odróżnieniu od przedstawicieli ciemnej triady, osoby o jasnych cechach osobowości są mniej skłonne do wykorzystywania flirtu do osiągania doraźnych korzyści. Kto flirtuje lepiej: kobiety czy mężczyźni? W badaniu porównano również zachowania kobiet i mężczyzn. Wyniki były jednoznaczne – kobiety częściej niż mężczyźni używają flirtu w sposób instrumentalny. Co więcej, są w tym skuteczniejsze. Naukowcy sugerują, że może to wynikać z faktu, że kobiety są częściej odbiorcami nagród społecznych, takich jak darmowe drinki czy zaproszenia na imprezy, co sprzyja rozwinięciu tej formy zachowania. Instrumentalne flirtowanie kobiet może również odzwierciedlać większą społeczną skuteczność w komunikacji interpersonalnej i zdolność adaptacji do sytuacji, w których osiąganie celów, poprzez patriarchalny układ społeczny, wymaga od nich subtelnej manipulacji. Inaczej flirtuje się w barze, inaczej w pracy a inaczej w parku Badanie objęło także analizę flirtowania w siedmiu różnych kontekstach społecznych, takich jak randki, imprezy czy miejsce pracy. Ciekawe jest to, że dla flirtu motywowanego chęcią nawiązania relacji to właśnie środowisko miało największe znaczenie. Kiedy flirtujemy w celu poznania drugiej osoby, bardziej wpływa na nas atmosfera miejsca, w którym się znajdujemy niż nasze wewnętrzne cechy. Przykładowo, osoba introwertyczna może wykazywać się większą otwartością w sprzyjającym, nieformalnym otoczeniu, jakim jest impreza towarzyska niż w formalnym środowisku pracy. Gdy jednak flirtujemy, by osiągnąć korzyść, atmosfera miejsca nie ma żadnego znaczenia. To po prostu gra czy sport. Zrozumienie, jakie motywacje stoją za określonymi formami flirtu, może pomóc w bardziej świadomym podejściu do relacji międzyludzkich. Dla niektórych flirt to gra o nagrody, dla innych — sposób na autentyczne spotkanie z drugim człowiekiem. Niedobrze, gdy bezwiednie uczestniczą w nim jednocześnie. Źródło: Personality and Individual Differences Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Mężczyźni w relacji romantycznej zakochują się nawet o miesiąc wcześniej niż kobiety. Skąd ta różnica?
Stan zakochania i miłości opiewany jest przez poetów, muzyków, malarzy i wszelkich innych artystów od zarania dziejów. A choć przywykliśmy sądzić, że to kobiety najpierw wpadają w miłosną pułapkę, to najnowsze wyniki badań australijskich i nowozelandzkich naukowców pokazują, że zakochanie szybciej przytrafia się mężczyznom.
Spis treści: Euforia neuroprzekaźników Czy płeć wpływa na zakochanie? Międzynarodowa grupa respondentów Choć lubimy o sobie myśleć jako o gatunku racjonalnym, przedkładającym rozum nad emocje, to znaczna część naszej aktywności łączy się z miłością. Chcemy być atrakcyjni w oczach ewentualnych partnerów, potrzebujemy intymności, bliskości i poczucia wyjątkowości w relacji. Zakochanie przyspiesza bicie serca, motyle w brzuchu, rozproszenie i ogromna potrzeba bliskości z tym jednym, jedynym człowiekiem na świecie... Uczucie zakochania wywołane jest odpowiednią mieszanką chemiczną neuroprzekaźników i hormonów. Euforia neuroprzekaźników W kwestii chemicznej strony miłości mówimy głównie o: dopaminie, zwanej „hormonem nagrody”. Jest ona kluczowa dla odczuwania przyjemności, motywacji i euforii. Wyrzut dopaminy aktywowany jest przez kontakt z osobą, w której się zakochujemy. Właśnie ten hormon powoduje, że najchętniej stopilibyśmy się z tą osobą w jedno; noradrenalinie (norepinefrynie) – „hormonie zakochania”. Odpowiada za pobudzenie fizyczne (przyspieszone tętno, suchość w ustach, „motyle w brzuchu”); serotoninie, której poziom gwałtownie się obniża, wywołując stany lękowe czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Przez obniżony poziom serotoniny zakochane osoby potrafią myśleć obsesyjnie o partnerze; oksytocynie, określanej „hormonem więzi”. Oksytocyna wydziela się podczas przytulania, pocałunków i seksu. Sprzyja budowaniu przywiązania i zaufania w relacji; wazopresynie– która, szczególnie u mężczyzn, wspiera przywiązanie. Przez to określana jest kluczowym hormonem lojalności i monogamii. Razem tworzą one euforyczne, obsesyjne, a czasem irracjonalne zachowania związane z zakochaniem. A ten stan, jak się okazuje, szybciej pojawia się u mężczyzn. Czy płeć wpływa na zakochanie? Zespół badaczy z Australii i Nowej Zelandii przeanalizował dane ankietowe 808 dorosłych osób w wieku od 18 do 25 lat. Wszyscy ankietowani opisali siebie jako obecnie zakochanych. Samo badanie obejmowało respondentów z 33 państw znajdujących się w Europie, Ameryce Północnej i Afryce Południowej. – Najbardziej interesowało nas to, czy płeć biologiczna wpływa na występowanie, rozwój i wyrażanie romantycznej miłości – powiedział antropolog biologiczny dr Adam Bode z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego (ANU). Pytania wykorzystane w badaniu były kompleksowe. Obejmowały czas i intensywność zakochania, liczbę zakochań uczestników oraz obsesję na punkcie swoich partnerów. Po przetworzeniu statystycznym dane wykazały, że mężczyźni mieli tendencję do zakochiwania się średnio około miesiąca przed kobietami. – Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że to na mężczyznach spoczywa obowiązek wykazania zaangażowania w przyciągnięcie partnera – sugerują naukowcy. Badanie wykazało też, że mężczyźni zakochują się nieco częściej niż kobiety, choć są mniej zaangażowani w relację. Kobiety spędzają więcej czasu obsesyjnie myśląc o swoim partnerze i są nieco bardziej romantyczne w miłości. Międzynarodowa grupa respondentów Co ciekawe, badania wykazały, że mężczyźni byli również bardziej skłonni do zakochiwania się, zanim związek nabrał bardziej oficjalnego charakteru. Należy jednak dodać, że nie dotyczy to wszystkich, gdyż taki wariant zgłosiło 30% respondentów płci męskiej i mniej niż 20% kobiet. Zespół przeanalizował również dane liczbowe, uwzględniając dodatkowe czynniki, które mogą wpływać na nasze uczucia miłości, w tym wiek i stosunek mężczyzn do kobiet w kraju każdego uczestnika. Większość różnic zmniejszyła się, ale nadal się utrzymywała, choć różnice w zaangażowaniu zniknęły. – Jest to pierwsze badanie mające na celu zbadanie różnic między kobietami i mężczyznami doświadczającymi romantycznej miłości, przy użyciu stosunkowo dużej międzykulturowej próby. To pierwszy przekonujący dowód na to, że kobiety i mężczyźni różnią się w niektórych aspektach romantycznej miłości. Szczególnie, że miłość romantyczna jest niedostatecznie zbadana, biorąc pod uwagę jej znaczenie w tworzeniu rodziny i romantycznych związków, jej wpływ na kulturę i proponowaną uniwersalność. Chcemy pomóc ludziom ją zrozumieć – podsumowuje dr Adam Bode. Źródło: ScienceAlert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Istnieją 4 rodzaje zakochanych. Do którego należysz?
Miłość może przejawiać się w bardzo różny sposób. Oczywistość, którą dobrze znamy z codziennego życia, właśnie doczekała się naukowego opracowania. Po raz pierwszy badacze przyjrzeli się uważniej, co się dzieje z ludźmi, gdy się zakochują. I wyróżnili cztery typy zakochanych.
W tym artykule: Cztery rodzaje zakochanych Typ pierwszy: umiarkowany zakochany Typ drugi: intensywnie zakochany Typ trzeci: spokojny zakochany Typ czwarty: pożądliwy zakochany Niby wszyscy znamy ten stan. Motyle w brzuchu, myśli uporczywie skręcają w stronę ukochanej osoby i nie chcą zajmować się niczym innym, marzymy o jak najszybszym spotkaniu, a jednocześnie wyobrażamy sobie związek aż po grób. Romantyczne uczucia – gdyby rozebrać je na czynniki pierwsze – składałyby się z bardzo podobnych cegiełek. A jednak każdy przeżywa miłość inaczej. – Sedno sprawy wygląda tak, że wcale nie kochamy tak samo – zauważa Adam Bode, doktorant z The Australian National University (ANU). – Niektórzy, gdy są zakochani, uprawiają seks 20 razy w tygodniu – dodaje. Jeśli tak, co na temat różnic w odczuwaniu i wyrażaniu miłości ma do powiedzenia nauka? Bode postanowił poszukać odpowiedzi na to pytanie. Cztery rodzaje zakochanych Jego pierwszym zaskakującym odkryciem to, że nikt przed nim nie zrobił czegoś podobnego. „Zgodnie z naszą wiedzą, niewiele ustalono na temat różnic w psychologicznym wyrażaniu miłości romantycznej” – napisał Bode wraz ze współautorem, Philipem Kavanaghem, w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Personality and Individual Differences”. Do załatania tej luki posłużyły dane z największej bazy informacji o zakochanych, zgromadzonej przez Bode’a i Kavanagha. To Romantic Love Survey 2022, badanie podłużne – czyli takie, kiedy dane osoby obserwuje się nie raz, ale przez dłuższy okres. Zawiera informacje o 1556 zakochanych z 33 krajów, różnych kultur i różnych grup etnicznych. Naukowcy przedstawili teraz nową analizę tamtych danych. Z tego, co zauważyli, zakochanych da się podzielić na cztery grupy. Dzieli je intensywność uczucia, poziom przywiązania, poziom obsesyjnego myślenia o ukochanej osobie, a także częstotliwość uprawiania seksu. Typ pierwszy: umiarkowany zakochany To pierwsza i zarazem najpowszechniejsza grupa. Należy do niej 40% wszystkich zakochanych. Jak zauważyli badacze, nie wyróżnia jej nic szczególnego. – Ci zakochani charakteryzują się stosunkowo niską intensywnością uczuć, niskim poziomem obsesyjnego myślenia, stosunkowo wysokim zaangażowaniem i umiarkowaną częstotliwością seksu – opisuje tę kategorię Adam Bode. – Wypadają dość standardowo i, co ciekawe, najczęściej są to mężczyźni. Typ drugi: intensywnie zakochany Szansa, że należysz do tej grupy, wynosi niecałe 30%. To ci, którym miłość dosłownie dodaje skrzydeł. I którzy – gdy się zakochują – wpadają po uszy. Formalnie zaś oznacza to, że cechuje ich „najwyższa intensywność uczuć, najwyższy poziom obsesyjnego myślenia, najwyższe zaangażowanie i relatywnie wysoka częstotliwość uprawiania seksu” – jak napisali badacze. W tej grupie silne uczucie najczęściej pojawia się jeszcze przed nawiązaniem relacji romantycznej. Jest to również jedyna kategoria, w której jest więcej kobiet niż mężczyzn. Co ciekawe, osoby skłonne do intensywnej miłości są też ponadprzeciętnie zgodne, sumienne i czerpią przyjemność z pracy. Najrzadziej zaś ryzykownie prowadzą samochód czy piją więcej kawy i alkoholu. Typ trzeci: spokojny zakochany To co piąta osoba, której serce zabiło żywiej. Żywiej, ale nieprzesadnie, ponieważ poziom emocji miłosnych nie jest w przypadku tej grupy zbyt wysoki. Podobnie jak zaangażowanie i częstotliwość uprawiania seksu. – To osoby, które zakochują się największą liczbę razy, ale ich uczucie trwa zarazem najkrócej – mówi Bode. – Z największym prawdopodobieństwem będą to heteroseksualni mężczyźni. Typ czwarty: pożądliwy zakochany Najmniejsza (niecałe 10%) i zarazem najbardziej ukierunkowana na miłość fizyczną grupa. Seks dziesięć razy w tygodniu to dla niej średnia. Intensywność uczuć, obsesyjne myślenie i zaangażowanie również są w ich przypadku „relatywnie wysokie”, jak stwierdzili badacze. Kategoria ta ma jeszcze inne nietypowe cechy. Najczęściej zgłasza potrzebę podróżowania, wydaje więcej pieniędzy niż przeciętnie, no i pali więcej papierosów. Naukowcy zwracają na koniec uwagę, że ich badanie absolutnie nie wyczerpuje tematu. Choćby dlatego, że miłość – i jej najważniejsze „części składowe” – cały czas się zmieniają. – Ludzie nadal mogą ewoluować, jeśli chodzi o sposób wyrażania miłości romantycznej – podsumowuje Adam Bode. Źródło: Personality and Individual Differences, phys.org Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Nasi przodkowie nie obchodzili Walentynek. W Polsce szlacheckiej stosunek do miłości był bardzo praktyczny
Walentynki są obce naszej kulturze. W Polsce szlacheckiej organizowano kuligi, sanny, zabawy, bale. Małżeństwa rzadko były zawierane z miłości – mówiła prof. Maria Bogucka.
Spis treści: Obyczaje Polski szlacheckiej Praktyczne podejście do miłości Frywolna epoka saska Polska tolerancja seksualna Co powiedzieliby na widok dzisiejszych walentynek nasi rodacy z czasów Rzeczypospolitej szlacheckiej? prof. Maria Bogucka: To, co by powiedzieli, trzeba byłoby „wypikać” w telewizji lub wykropkować w prasie. Byliby z pewnością przerażeni, zgorszeni i zdegustowani. Walentynki są obce naszej kulturze i tradycjom. No, ale żyjemy w erze globalizacji... Obyczaje Polski szlacheckiej Przodkowie zarzuciliby nam, że przyjmujemy obce wzory, zapominając o własnych? Czyli o czym? W XVI–XVIII w. organizowano kuligi, sanny, zabawy, bale. Trwały czasem po kilka dni. Bawiła się szlachta po dworach, ale także mieszczanie w domach, a nawet chłopi w chatach i gospodach. To się łączyło z karnawałem. Polegało na rozluźnieniu surowego obyczaju codziennego i do pewnego stopnia na zakwestionowaniu hierarchii społecznej. Szlachcic przebierał się za księdza, chłop za szlachcica, szlachcianka za karczmarkę. Ta zamiana miała ogromną rolę w rozładowywaniu napięć i zatargów społecznych. Wyśmiewano się również z małżeństw nierównych wiekiem. Urządzano im kocią muzykę pod oknami. Często się zdarzało, że dziewczęta zmuszano do małżeństw z podstarzałymi, ale wpływowymi mężczyznami? Nie. Zresztą takie przypadki kończyły się czasem tragicznie. W XVII w. Stanisław Koniecpolski, będąc w podeszłym wieku, poślubił bardzo młodą dziewczynę. Aby „stanąć na wysokości zadania”, zażył jakieś afrodyzjaki. I zmarł biedak drugą czy trzecią noc po ślubie. Cała Rzeczpospolita aż huczała na ten temat... Ale zwykle pary starano się lepiej dobierać. Co nas różni od tamtego czasu, to fakt, że małżeństwo dziś jest domeną prywatną, głównie sprawą uczuć. Natomiast w XVI–XVIII w. było na ogół zawierane nie przez parę młodych, lecz rodziny. Omawiano to, negocjowano. Działali nawet zawodowi swaci. Chodziło o to, by małżonkowie byli równi stanem i by ich majątki były podobne. Najmniej brano pod uwagę uczucia zainteresowanych. Rej pisał o małżeństwie z miłości: „Ów też zasię, co się z miłości ożeni, to też żadnym obyczajem długo w dobrym stanie trwać nie może, bo będą prędkie wymówki”. Jeszcze dosadniej potępiano małżeństwa mieszane, np. zubożałego szlachcica, który chciał podreperować finanse, łącząc się z bogatą mieszczanką, albo mieszczanina, który chciał się „wżenić” w szeregi szlachty. Otóż Wacław Potocki w wierszu „Na mieszańców” pisał: „Nie może to być dobrze wedle tej nauki, będą-li wyżłów rodzić z kundysami suki. Lepiej zawczasu topić te szczenięta”. To brutalne słowa, z dzisiejszego punktu widzenia. Ale tak właśnie wówczas oceniano małżeństwa mieszane. Praktyczne podejście do miłości Więc bardziej liczył się zdrowy rozsądek niż serce? Oczywiście były i małżeństwa zawierane z miłości. Jeśli w XVI w. rzeczywiście młodej panny nikt nie pytał o zdanie, to w XVII w. w wielu rodzinach liczono się z tym, że np. nie ma ona ochoty na jakiegoś zalotnika. Są o tym notatki w pamiętnikach i listach, np.: „No cóż, panna nie zgadza się, trudno ją przecież przymuszać”. A więc nawet młoda kobieta zdobywała coraz większą samodzielność. Małżeństwa budowano zaś na partnerskich zasadach. W Polsce kobieta miała dosyć wysoką pozycję. Zarządzała majątkiem (bo szlachta jeździła na sejmy czy wojny), wychowywała dzieci. Odgrywała nieporównywalnie większą rolę niż w krajach Europy Zachodniej. Np. w Niemczech sytuacja kobiet była bardzo niedobra, w małżeństwach często dochodziło do przemocy domowej. W Polsce oczywiście też się zdarzały patologie, ale nawet w związkach zawartych ze względu na interesy rodów po latach współżycia wyzwalały się wzajemna przyjaźń i zaufanie. Najlepiej to widać z testamentów i listów – w sposobie, w jaki piszą o małżonkach mężczyźni i kobiety. Nazywają się „towarzyszem i przyjacielem”, dziękują za wieloletnią współpracę, za troskliwą pielęgnację w chorobie, za pomoc w nieszczęściach itd. Ale romantycznej miłości, takiej jak króla do Radziwiłłówny, w Polsce nie rozumiano? W Polsce stosunek do miłości był bardzo praktyczny. U nas nie było – zwłaszcza w odróżnieniu od Francji, Hiszpanii czy Włoch – tradycji tzw. miłości dworskiej. W XII–XIV w. pojawiła się tam taka miłość platoniczna do wyidealizowanej kobiety, opiewana przez trubadurów. Błędny rycerz oddawał serce wybrance, choć wiedział, że jest dla niego nieosiągalna. Jedyne, na co mógł liczyć, to kwiat czy wstążka, rzucone z balkonu. To była miłość niespełniona i nieszczęśliwa – w związku z tym „szlachetniejsza” niż ta zwykła, która głównie miała na celu spłodzenie potomstwa. Na Zachodzie z tradycji miłości dworskiej rodziły się strofy Dantego o Beatrycze i sonety Petrarki o Laurze. U nas tego typu literatury nie ma. W takim razie związek Zbyszka i Danusi w „Krzyżakach” Sienkiewicza tak naprawdę nie mógłby się u nas zdarzyć? To było niemożliwe. Nie mieliśmy takich tradycji. Jedyne co u nas było, to w XVI w. związek Zygmunta Augusta z Radziwiłłówną, który spotkał się z niezrozumieniem. Szlachta dziwiła się, dlaczego król upiera się, by poślubić Barbarę. Przecież mógł postąpić jak każdy monarcha – wziąć ją jako nałożnicę i trzymać przy dworze, a zawrzeć małżeństwo ze względów dynastycznych. Ale to był właśnie ten cudowny kwiat miłości, rozkwitającej w społeczeństwie, które jej nie pojmuje. Szlachta bardziej już rozumiała model szalonej miłości na podłożu erotyczno-zmysłowym, jak w przypadku Sobieskiego i Marysieńki. Frywolna epoka saska A nie jest tak, że gdybyśmy przenieśli się do tamtej epoki, to okazałoby się, że nasi przodkowie byli o wiele bardziej frywolni niż my? To się zaczęło dopiero w XVII i XVIII w. Szczególnie na dworach Sasów. I dotyczyło głównie magnatów, bo średnia szlachta wciąż tkwiła w obyczajach poprzednich dziesięcioleci. Ale swoboda seksualna mężczyzn zawsze była bardzo duża. Przecież prostytucja była legalna. W miastach działały domy rozpusty. Zwykle prowadził je kat miejski. Wszędzie tam, gdzie pojawiała się większa grupa mężczyzn (np. podczas sejmu), zaraz ściągały tłumy niewiast lekkiego prowadzenia. I mężczyźni korzystali z uroków życia. Nikt się tym nie gorszył. Kontrola społeczna była za to silna w stosunku do kobiet. Chodziło o pewność, że potomstwo jest legalne. Jeżeli na wiarołomstwie przyłapano kobietę, wyciągano ostrzejsze konsekwencje. Na początku XVII w. był taki trójkąt: Zofia z Radziwiłłów, żona Krzysztofa Drohostajskiego, nawiązała romans z ubogim szlachetką Stanisławem Tymińskim. Mogła sobie na wiele pozwolić, bo Drohostajski to była średnia szlachta, a ona pochodziła z Radziwiłłów. Więc mąż trochę bał się narazić teściom. Ale sprawa romansu zrobiła się tak głośna, że wytoczył proces Tymińskiemu. Lecz oskarżył go nie o cudzołóstwo i uwiedzenie żony, lecz o kradzież klejnotów. Proces zakończył się skazaniem Tymińskiego na banicję, ale najbardziej poszkodowana była niewierna żona. Mimo że z Radziwiłłów, została zamknięta pod strażą w jakimś małym dworku na głuchej wsi. Dlaczego nie wytoczył sprawy o wiarołomstwo, lecz o kradzież? Prawdopodobnie nie chciał, by przylgnęło do niego określenie „rogacza”. Przy tym takie oskarżenie najciężej traktowano nie u nas, ale na Zachodzie. Taka sprawa kończyła się tam śmiertelnie poważnie. Mężczyzna nazwany „rogaczem” miał do wyboru dwa wyjścia: albo popełnić samobójstwo, albo zabić w pojedynku kochanka żony. Natomiast w Polsce na „rogacza” patrzono trochę z przymrużeniem oka. Bardzo piękną fraszkę napisał na ten temat Jan Kochanowski. Opisał, jak żona rodzi, a przejęty mąż krąży koło drzwi sypialni. Małżonka, żeby go pocieszyć, woła: „Nie frasuj się, nie twoje!”. Na takie żarty żaden Francuz ani Włoch by się nie zdecydował. Polska tolerancja seksualna A czy tolerowano „kochających inaczej”? Była ogromna tolerancja. Przecież Władysław IV Waza, prowadzący niezwykle bujne życie erotyczne, miewał m.in. także homoseksualne przygody. Jego faworytem był przyjaciel z lat dziecinnych Adam Kazanowski, którego obsypywał podarkami i nadaniami. Oczywiście informacje o tego typu związkach były ukrywane, gdyż mogły pokrzyżować ambitne plany polityczne króla. W źródłach znajdujemy więc najwyżej mgliste aluzje. O ile w XVI w., w dobie renesansu, ludzie dość tolerancyjnie spoglądali na różne przejawy życia erotycznego, o tyle w czasach kontrreformacji, w XVII i XVIII w., wzmożona religijność zmieniła w sposób znaczny także zachowania seksualne. Niemniej były osoby, które nie pretendując do robienia kariery, nie dbały o opinię. Zdarzało się nawet tolerowanie kazirodztwa. W XVIII w. głębokie uczucie (jak wynika z zachowanego diariusza) połączyło przyrodnie rodzeństwo – Stanisława i Annę Oświęcimów. prof. Maria Bogucka Historyczka specjalizująca się w kulturze i społeczeństwie w XVI–XVIII w. Pracowała w Instytucie Historii PAN, przez kilkadziesiąt lat kierowała Zakładem Dziejów Nowożytnych. Zmarła w 2020 r. Źródło: archiwum NG
W tych krajach Walentynki są zakazane. Za ich świętowanie grożą kary, a nawet więzienie
Celebracja miłości, zainspirowana chrześcijańskim świętym, bywa uważana za obcą i niemoralną. Oto kraje, w których Walentynek zakazano lub są one niemile widziane.
Spis treści: Arabia Saudyjska Pakistan Malezja Iran Indie Alternatywy dla Walentynek Serca, kwiaty, czekoladki i pocałunki są nieodłączną częścią Walentynek. Od wieków w cywilizacji zachodniej są one kojarzone z okazywaniem miłości. W badaniu Ipsos, przeprowadzonym wśród ludzi w 28 krajach na całym świecie, aż 55% respondentów stwierdziło, że planuje uczcić tę okazję ze swoim partnerem. Jednak dla ludzi w niektórych częściach świata, Walentynki – czyli dzień św. Walentego, chrześcijańskiego męczennika – są tabu, a nawet nielegalne. W grę wchodzą zarówno kwestie religijne, jak i obawy dotyczące rozprzestrzeniania się zachodniej kultury komercyjnej. Od zakazów po masowe aresztowania, a nawet groźby przymusowych małżeństw – takie rzeczy mogą się przydarzyć w związku ze świętowaniem miłości. Arabia Saudyjska Przez dziesięciolecia 14 lutego był po prostu kolejnym dniem w Arabii Saudyjskiej. Zakazała ona Walentynek jako święta sprzecznego z islamskim pojęciem przyzwoitości. Chociaż niektórzy ostrożnie wymieniali prezenty i kwiaty w lutym, ryzykowali w ten sposób spotkanie z policją religijną. Osoby, które ośmieliły się obchodzić Walentynki, były często aresztowane. Właścicielom sklepów uniemożliwiano sprzedaż towarów walentynkowych. Zmiana nastąpiła w 2016 r. Wówczas następca tronu Arabii Saudyjskiej, książę Mohammad bin Salman, pozbawił Komitet Krzewienia Cnót i Zapobiegania Złu wielu uprawnień. Od tego czasu, jak podaje Al Arabiya English, Saudyjczycy otwarcie przyjęli to święto. Ceny kwiatów i prezentów z serduszkami – wcześniej wysokie z powodu nielegalności Walentynek – zauważalnie spadły. Pakistan Święto to jest nadal kością niezgody w Pakistanie. W 2016 r. ówczesny prezydent kraju Mamnoon Hussain wezwał Pakistańczyków do unikania Walentynek. Przemawiając do zgromadzenia, w którym przeważały studentki podkreślał, że święto to „nie ma żadnego związku z naszą kulturą”. Uwagi te, powszechnie uznane za wyraz poparcia dla radykalnych islamistów, doprowadziły do ​​zakazu wydanego w 2017 r. przez sąd najwyższy i dekretu o usunięciu wszelkich śladów Walentynek z przestrzeni publicznej. Zakazano m.in. sprzedaży towarów i reklamowania lub promowania święta w mediach. Nie osłabiło to entuzjazmu niektórych Pakistańczyków. Pomimo ingerencji policji i nadzoru, romantyczni buntownicy znajdują sposoby na zdobycie kwiatów i wręczenie sentymentalnych prezentów na święta. Większość jednak robi to w ukryciu. „Ludzie nadal będą wychodzić, robić swoje i dobrze się bawić – może tylko na inne sposoby” – powiedział New York Times w 2018 r. jeden z „przestępców”, który planował przygotować żonie romantyczne śniadanie 14 lutego. „Nie można zakazać miłości”. Malezja Władze Malezji również zrobiły wszystko, co w ich mocy, aby wyeliminować to święto. W 2005 r. Krajowa Rada Fatwy, która interpretuje prawo islamskie i wydaje dekrety, uznała Walentynki sprzeczne z islamem, ponieważ zawierają „elementy chrześcijaństwa”. Grupy chrześcijańskie namawiały radę do ponownego rozważenia tej kwestii twierdząc, że współczesne Walentynki mają niewielki związek z chrześcijaństwem. Jednak zakaz został utrzymany. Stał się on wyjątkowo głośny po tym, gdy władze rozpoczęły masowe aresztowania osób podejrzanych o obchodzenie święta. W jednym z incydentów w 2011 r. władze w Selangor i Kuala Lumpur wzięły na cel pary w tanich hotelach i parkach publicznych. Iran Władze religijne w Iranie zwróciły się do społeczeństwa o pomoc w ściganiu osób obchodzących to święto wbrew surowym prawom religijnym. Rząd od dawna zakazał symboli tego dnia, ostrzegając, że są one „antykulturowe”. Potępił też Walentynki jako symbol niemoralności i zachodniej dekadencji. Ale Walentynki stały się tak popularne, że niektórzy islamscy radykałowie zachęcają teraz do obchodzenia starożytnego irańskiego święta Sepandārmazgān. Przypada ono 23 lutego i jest znane jako perski dzień miłości. Główną rolę odgrywa tu Spandarmad – bóstwo zoroastryjskie, które reprezentowało kochającą żonę. Nie powstrzymało to jednak wielu Irańczyków przed obchodzeniem Walentynek tajemnicy, pomimo zakazu produkcji i sprzedaży kartek walentynkowych oraz innych ozdób. Indie W Indiach skrajni nacjonaliści hinduscy protestowali przeciwko Walentynkom. Grozili nawet osobom je świętującym, atakując młode pary i obcinając im włosy lub malując im twarze na czarno. Znana kampania antywalentynkowa skupiła się na mediów społecznościowych, w których według szacunków z 2020 r. aktywnych było 518 milionów Hindusów. W 2015 r. skrajnie prawicowa hinduska partia polityczna zagroziła, że ​​zmusi osoby, które publicznie okazują sobie miłość online z okazji Walentynek, do zawarcia małżeństwa. Oraz że zmusi każdego, kto publicznie obchodzi to święto, do natychmiastowych zaślubin. Alternatywy dla Walentynek Od 2023 roku hinduski rząd proponuje obywatelom alternatywę dla święta zakochanych w dniu 14 lutego. Informacja o nowym święcie „Cow Hug Day” została przekazana w oświadczeniu departamentu ds. dobrostanu zwierząt. Dzień Przytulania Krowy nawiązuje do hinduskiej tradycji. W hinduizmie zwierzęta te są czczone jako święte, nierzadko też jako symbole macierzyństwa. Z kolei w Chinach odpowiednikiem Walentynek jest Święto Qixi. Wypada ono siódmego dnia siódmego miesiąca w chińskim kalendarzu księżycowym. W 2025 r. będzie to 29 sierpnia. Święto to obchodzą głównie dziewczęta, dlatego też nazywane bywa również Świętem Dziewcząt albo Świętem Córek. Źródło: National Geographic
„Mostów miłości” jest coraz więcej. Romantyczny gest czy wandalizm?
To zjawisko jednych rozczula, a innych irytuje. Kłódkomania, bo o niej mowa, na stałe wpisała się w krajobrazy miast nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Kłódki z inicjałami zakochanych pojawiają się bardzo szybko na nowych mostach, a nawet i kładkach. Na pewno je widzieliście. I to nie raz.
Spis treści: Kłódki na mostach. Co to za zwyczaj? Gdzie znajdują się najsłynniejsze „mosty miłości”? Czy wieszanie kłódek na moście jest legalne? Zakochani, trzymając się za ręce, wchodzą na most. Stają obok siebie przy barierce. Nie, nie skaczą w odmęty. Wyjmują kłódkę, składają na niej podpis niezmywalnym flamastrem, po czym przypinają ją do balustrady. Kluczyk wrzucają do rzeki. Tak wygląda rytuał, który od lat odprawiany jest na „mostach miłości” na całym świecie. Kłódki na mostach. Co to za zwyczaj? Globalna kłódkomania wybuchła w 2006 r., kiedy włoski pisarz Federico Moccia opisał w powieści „Tylko ciebie chcę” scenę, w której główni bohaterowie, na znak miłości, przypinają kłódkę na Ponte Milvio w Rzymie, a kluczyk wrzucają do Tybru. Czytelnicy byli zachwyceni. Wkrótce na Ponte Milvio kłódki zaczęły pojawiać się naprawdę. Czy oznacza to, że za nowe globalne szaleństwo odpowiedzialny jest powieściopisarz? Nie. Tradycja wieszania kłódek prawdopodobnie pochodzi ze wschodnich Chin, znad Jeziora Qiandao. Na jednej z wysp znajdujących się na jeziorze odwiedzający mają możliwość zakupu pamiątkowych kłódek. Umieszczają na nich osobiste wiadomości i wieszają w specjalnie do tego przeznaczonym miejscu. Każdego roku kłódki są zdejmowane, a napisy wyświetlane w porządku chronologicznym w hali wystawowej, aby zwiedzający mogli zobaczyć swe oryginalne inskrypcje. W Europie kłódki pojawiły się latach 80. XX wieku. Mieszkańcy węgierskiego miasta Pecz przypinali je do żelaznego ogrodzenia przy ulicy Pannoniusa, łączącej główny plac miasta z katedrą. Skąd ten zwyczaj? Tego do końca nie wiadomo, ale tradycje podchwycili zakochani i jest tam do dziś podtrzymywana. Gdzie znajdują się najsłynniejsze „mosty miłości”? Metalowe kłódki zakochanych są wciąż szczególnie popularne we Włoszech. „Mosty miłości” można zobaczyć podczas zwiedzania Wenecji, Florencji, Turynu, Palermo i oczywiście Werony. W tym mieście zakochani wieszają kłódki pod balkonem szekspirowskiej Julii. W innych europejskich i światowych metropoliach kłódki przypina się już nie tylko do mostów. Można je zobaczyć na ogrodzeniach, bramach czy metalowych konstrukcjach budynków. W Polsce po raz pierwszy kłódkomania na większą skalę dotarła do Wrocławia. Zakochani upodobali sobie szczególnie Most Tumski – jeden z piękniejszych w stolicy Dolnego Śląska. A jak to wygląda w innych polskich miastach? W Krakowie kłódki umieszcza się na kładce Bernatce, która łączy Kazimierz i Podgórze. W Gdańsku rytuał można zobaczyć na moście przy ulicy Korzennej, nieopodal Ratusza Staromiejskiego. W Bydgoszczy „kłódki zakochanych" wiszą na jednej z trzech kładek dla pieszych przy Wyspie Młyńskiej. W Opolu w pobliżu kultowej naleśnikarni „Grabówka”. W Szczecinie zakochani spotykają się w Parku Kasprowicza. W Poznaniu na Moście Biskupa Jordana. W Rzeszowie na Mostku na Bulwarach. W Olsztynie na moście Zamkowym. W Warszawie „mostem miłości” miał zostać Most Poniatowskiego. Zwyczaj się jednak nie przyjął. W Walentynki 2010 roku zakochani masowo odwiedzali Most Świętokrzyski, gdzie powiesili wiele kłódek. Po 2 tygodniach zostały jednak skradzione. Wydaje się jednak, że i stolica nareszcie doczeka się miejsca, które będzie symbolizować najpiękniejsze uczucie. Od zeszłego roku kłódki zaczynają pojawiać się na nowej kładce pieszo-rowerowej nad Wisłą. Czy wieszanie kłódek na moście jest legalne? – Z punktu widzenia prawa nie jest to wykroczenie. Zakaz wieszania kłódek może wprowadzić jedynie zarządca mostu – informuje Sławomir Chełchowski, rzecznik Straży Miejskiej we Wrocławiu. – Z wypowiedzi miejskiego konserwatora zabytków wynika, że kłódki nie zaburzają estetyki zabytkowego mostu i mogą pozostać – uspokajała kilka lat temu Ewa Mazur, rzeczniczka prasowa Zarządu Dróg Miejskich i Utrzymania Miasta we Wrocławiu. Warto jednak pamiętać, że przesuwanie kłódek po żelaznej balustradzie powoduje powstawanie ognisk korozji. Przewidziana na 100–150 lat konstrukcja będzie musiała zatem być remontowana częściej. Tym bardziej, że miłosnych kłódek przybywa błyskawicznie. W 2007 roku latarnia w Rzymie, na której wisiały kłódki, zaczęła się niebezpiecznie uginać się pod ich ciężarem. Burmistrz Rzymu proponował, żeby konstrukcję przenieść na Kapitol. Jednak po protestach mieszkańców zdecydowano się na zamontowanie żelaznych wzmocnień u podstawy latarni. Źródło: National Geographic Polska
Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
Pisanie skandalicznych wierszy o bogach i śmiertelnikach przyniosło Owidiuszowi wielu rzymskich fanów. Wyjątkiem był cesarz August, który wygnał poetę. Ale czy powodem rzeczywiście były jego śmiałe wiersze?
Spis treści: Wczesny sukces Owidiusza Owidiusza recepta na romans Metamorfozy Owidiusza Gniew cesarza Augusta Tajemnice wygnania Owidiusza Znany dziś z „Metamorfoz”, olśniewających przeróbek greckich i łacińskich mitów, Owidiusz zasłynął również w swoich czasach z żywej, kontrowersyjnej poezji miłosnej, w tym „Amores” (Miłości) i „Ars amatoria” (Sztuka kochania). Te szczere poetyckie refleksje na temat rzymskich zwyczajów seksualnych przyniosły mu sławę, ale także przyczyniły się do jego upadku. Po opublikowaniu swojego opus magnum Owidiusz podpadł cesarzowi, został zmuszony do opuszczenia Rzymu i wygnany do Tomis, miasta nad Morzem Czarnym. To właśnie tutaj, na obrzeżach imperium, Owidiusz tęsknił za swoim ukochanym Rzymem i błagał o powrót. Według relacji samego Owidiusza, wygnanie było karą za „błąd”, który rozwścieczył cesarza Oktawiana Augusta. Owidiusz uważał się za szczęściarza, że uniknął egzekucji za to przestępstwo, ale nigdy nie wyznał, co nabroił. Uczeni przez wieki zastanawiali się nad przyczyną wygnania, która do dziś pozostaje zagadką. Wczesny sukces Owidiusza Owidiusz urodził się w 43 r. p.n.e. w Sulmo (obecnie Sulmona), 160 km na wschód od Rzymu. Jego listy i „Tristia” („Żale”), pięciotomowy zbiór wierszy napisanych na wygnaniu, dostarczyły historykom wielu szczegółów autobiograficznych. Od młodości opisywał siebie jako urodzonego poetę. Po krótkim okresie podróżowania, a następnie studiowania w Atenach, zrezygnował z kariery politycznej i udał się do Rzymu, by zostać poetą. Zakochał się w tym mieście, a jego mieszkańcy – w jego twórczości. Ukończonym w 16 r. p.n.e. pierwszym ważnym dziełem Owidiusza były „Amores”, zbiór wierszy opisujących romans z młodą kobietą o imieniu Koryna. W tym pierwszym tomiku z wierszami Owidiusz użył eleganckiego, ironicznego stylu. Niektórzy sugerowali, że Koryna istniała naprawdę. Sydoniusz Apolinary, żyjący w V wieku poeta, zidentyfikował ją jako Julię Starszą, córkę Augusta, i twierdził, że Owidiusz miał z nią romans. Sydoniusz przypisał ten skandaliczny związek wygnaniu Owidiusza, ale późniejsi historycy obalili tę teorię. Większość komentatorów uważa Korynę za postać fikcyjną. Po tym debiucie Owidiusz odnosił jeden sukces za drugim. Jego „Heroides” („Heroidy”) to seria dramatycznych monologów skupiających się na opiewanych w mitach kobietach, w tym Dydonie, Medei i Ariadnie, które rozpaczają nad złym traktowaniem przez swoich kochanków. Owidiusza recepta na romans Trzyczęściowe dzieło „Sztuka kochania”, ukończone około 2 r. n.e., było sensacją. Pierwsze dwie części to poradnik dla mężczyzn dotyczący uwodzenia kobiet i utrzymywania ich miłości. Owidiusz twierdzi, że nieobecność sprawia, iż serce staje się bardziej czułe, a pytanie o wiek kobiety nie jest receptą na uwodzenie. Część trzecia skierowana jest do kobiet i zawiera sugestię, że wzbudzanie zazdrości w kochanku nie jest takim złym pomysłem. Owidiusz trafił na wydawniczą żyłę złota. Jego podręcznik dawał młodym odbiorcom praktyczne wskazówki pod przykrywką formalnego dzieła dydaktycznego. Ale pomimo sukcesu, Owidiusz pragnął bardziej uczonych czytelników. Kariera Owidiusza rozpoczęła się, gdy rzymskie kręgi literackie zaczytywały się twórczością Wergiliusza i Horacego. Wergiliusz napisał „Eneidę”, epos o Eneaszu, trojańskim księciu i mitycznym założycielu Rzymu, podczas gdy Horacy był ceniony za swoje dowcipne satyry. Ci dwaj mężczyźni uosabiali rozkwit rzymskiej literatury pod rządami Oktawiana Augusta. W wieku 40 lat, kiedy ukończył „Sztukę kochania”, Owidiusz nie był bogaty, ani nie miał szczególnych koneksji. Posiadał lojalnego mecenasa, ale grupa literacka, z którą się związał, nie była wpływowa. Metamorfozy Owidiusza Zainspirowany do napisania tak wielkiego dzieła jak Eneida, Owidiusz stworzył „Metamorfozy”. „Przemiany pragnę śpiewać ciał w odmienne ciała” (w tłum. Brunona Kicińskiego) – napisał w pierwszych wersach. Niezwykle udany w swoim czasie tekst stał się jednym z najbardziej wpływowych dzieł literatury zachodniej, inspirując liczne dzieła sztuki, muzyki i dramatu. Miłość, pożądanie, smutek, przerażenie i boska kara wywołują serię zaskakujących zmian w opowiedzianych przez Owidiusza 250 historiach bogów i śmiertelników. Żeglarze stają się delfinami. Pocałunek rzeźbiarza Pigmaliona zmienia posąg w młodą kobietę. Za to, że szpiegował boginię Dianę podczas kąpieli, myśliwy Akteon zmienia się w jelenia, który zostaje rozszarpany przez jego psy. W jednym z najsłynniejszych fragmentów „Metamorfoz”, Dafne ucieka przed pożądliwymi zalotami Apolla i zmienia się w drzewo laurowe. Gniew cesarza Augusta W wieku 50 lat Owidiusz osiągnął szczyt swojej popularności. Jego przełomowy styl uczynił go jednym z najpopularniejszych poetów w Rzymie. Ale właśnie wtedy, u szczytu kariery, nastąpiła katastrofa. W 8 r. n.e., gdy Owidiusz zbierał pochwały za „Metamorfozy”, cesarz August postanowił go wygnać. Owidiusz do końca życia mieszkał w Tomis. Jego petycje do cesarza poszły na marne. Po śmierci Augusta w 14 r. n.e. Owidiusz próbował nakłonić jego następcę Tyberiusza do złagodzenia wyroku, ale nowy cesarz był odporny na ciągłe błagania zarówno poety, jak i jego żony Fabii. Rzymski poeta miłości zmarł w 17 r. n.e., z dala od miasta, w którym zasłynął i które tak bardzo kochał. Uczeni wciąż nie ustalili wszystkich powodów, dla których August wygnał Owidiusza. Poeta przypisywał swoją karę „carmen et error” – „wierszowi i błędowi”. Większość historyków zgadza się, że „wierszem” była „Sztuka kochania”, której obojętność na normy społeczne była sprzeczna z nową moralnością cesarską, promowaną przez Augusta. Jako główny kapłan, cesarz był strażnikiem praw i obyczajów (curator legum et morum) i chętnie przywracał tradycyjne normy społeczne. W 8 r. n.e., roku wygnania Owidiusza, „Sztuka kochania” miała już jednak ponad pięć lat. Historycy w dużej mierze zgadzają się, że chociaż wiersz mógł służyć jako dodatkowy powód niełaski Augusta, był to drugorzędny powód jego wygnania. Prawdziwą przyczyną był „błąd”, do którego Owidiusz odnosi się w różnych późniejszych pismach. Poeta nigdy go nie precyzuje, ale stwierdza, że był on nieumyślny i wynikał z głupiej pomyłki. Tajemnice wygnania Owidiusza Wysunięto wiele hipotez. Amerykański uczony John C. Thibault w swojej książce z 1964 roku, „The Mystery of Ovid’s Exile”, bada średniowieczne pisma, które spekulują na temat błędu Owidiusza. Wśród najbardziej dramatycznych hipotez jest ta, że Owidiusz wiedział o kazirodczym romansie między Augustem a jego córką Julią lub że Owidiusz miał romans z Liwią, żoną cesarza. Dwudziestowieczny brytyjski badacz Owidiusza Peter Green sugeruje, że błąd nie był natury moralnej, ale politycznej. Bardzo delikatnym tematem w tamtym czasie była kwestia sukcesji Oktawiana Augusta. Jeśli Owidiusz plotkowałby o pewnych frakcjach politycznych, jego niedyskrecje (w połączeniu ze słonością jego wcześniejszej poezji erotycznej) mogłyby wystarczyć, by przypieczętować jego los. Źródło: National Geographic Opracował: Szymon Zdziebłowski
Zakochani Polacy spędzą walentynki za granicą. Paryż przegrał z innymi miastami
Walentynki cieszą się w Polsce ogromną popularnością. Podobnie jak Halloween, święto zakochanych ma jednak swoich zwolenników i przeciwników. Dla wielu par 14 lutego to pretekst, żeby zrobić razem coś nowego lub zaskoczyć się miłym gestem. Pary podróżników chętnie organizują w tym czasie krótkie wyjazdy. Dokąd?
Spis treści: Gdzie na walentynki w Europie? Romantyczne miejsca w Rzymie Gdzie na walentynki? W podróż! W tym roku 14 lutego wypada w piątek. Możemy więc wydłużyć sobie weekend o jeden dzień i spędzić go razem z partnerką lub małżonkiem. Zimowa aura w Polsce nieszczególnie sprzyja romantycznym spacerom, ale i w naszym kraju nie brakuje urokliwych miejsc chętnie odwiedzanych przez pary i małżeństwa. Jednym z najpopularniejszych romantycznych polskich miasteczek jest Chełmno nazywane Miastem Zakochanych. A jak wygląda sytuacja na arenie europejskiej? Okazuje się, że mamy nowego faworyta. Paryż był tłem dla wielu romantycznych i bajkowych historii. To tu powstały takie filmy jak „O północy w Paryżu”, „Przed zachodem słońca” czy kultowa „Amelia”. Od kilku lat stolica Francji jest też scenerią serialu „Emily w Paryżu”. Mimo to miasto miłości położone nad Sekwaną nie znalazło się nawet w pierwszej piątce najchętniej wybieranych walentynkowych kierunków. Gdzie na walentynki w Europie? Jak wynika z danych Kiwi.com romantyczne podróże mają nowy najgorętszy kierunek. W tym roku to nie Paryż, a Rzym skradł serca zakochanych. Liczba rezerwacji do Wiecznego Miasta wzrosła aż o 37%. Mediolan nie pozostaje daleko w tyle (+23,5%). Trzecie miejsce na podium zajęła Barcelona kusząca śródziemnomorskim klimatem. Stolica Katalonii przyciąga nie tylko wyższymi temperaturami (od polskich). Miasto również było tłem dla wielu filmów o miłości. Jedna z najbardziej znanych produkcji to oczywiście „Vicky Cristina Barcelona” z oscarową rolą Penelope Cruz. Kiwi.com podaje, że ceny biletów są średnio o 15 euro niższe niż w ubiegłym roku. W tygodniu walentynkowym lot do Mediolanu kosztuje około 31 euro, a do Rzymu 71 euro. Idealna okazja, by zaplanować spontaniczny wyjazd. To dobra wiadomość dla zakochanych, którzy chcą spędzić walentynki zagranicą. Wśród europejskich miast, które zakochani najliczniej odwiedzą właśnie w okolicach 14 lutego, jest i polski akcent. W walentynkowy weekend Kraków przyciągnie o 22% więcej par niż zwykle, głównie z Wielkiej Brytanii, Danii, Włoch i Hiszpanii. Trudno się dziwić, że to właśnie stolica Małopolski znalazła się na randkowej mapie Europy. Trudno się dziwić, że to właśnie stolica Małopolski znalazła się na randkowej mapie Europy. Kraków oferuje spacery po urokliwym Starym Mieście, pierogi w klimatycznej restauracji czy romantyczne kawiarnie... A to tylko kilka z wielu pomysłów na romantyczny wieczór we dwoje. Romantyczne miejsca w Rzymie Rzym może wydawać się nieco mniej oczywistym wyborem na walentynki niż Paryż, ale przecież w stolicy Włoch także powstawały kultowe filmy romantyczne. To tu Audrey Hepburn spędzała „Rzymskie wakacje”. Do dziś wielu turystów (nie tylko w parach) zwiedza Wieczne Miasto właśnie śladami filmowej księżniczki Anny. Taki plan wycieczki uwzględnia najbardziej romantyczne miejsca w Rzymie. To między innymi: Fontanna di Trevi – jedna z najsłynniejszych fontann na świecie. Rzucenie monety do fontanny podobno gwarantuje powrót do miasta – a może także szczęście w miłości?; Via Margutta – cicha, urocza uliczka. Jej artystyczna atmosfera i brukowana nawierzchnia tworzą idealne tło na romantyczny spacer. To tu w filmie „Rzymskie wakacje” mieszkał bohater grany przez Gregory’ego Pecka. W filmie para przejeżdża też przez Piazza Venezia na skuterze Vespa, ale równie romantyczny jest Zamek Świętego Anioła i prowadzący do niego most; Villa Borghese – piękny park, gdzie można wynająć rowery lub łódkę na małym jeziorze. A z tarasu Pincio roztacza się spektakularny widok na miasto, szczególnie o zachodzie słońca. Na koniec dnia warto odwiedzić pełną klimatycznych uliczek i romantycznych restauracji dzielnicę Trastevere. To idealne miejsce na kolację przy świecach w kameralnej atmosferze. Alternatywą może być wizyta w Giardino degli Aranci. Ogród Pomarańczowy to jedno z najlepszych miejsc na podziwianie zachodu słońca nad Rzymem. Nocą Rzym wygląda inaczej niż za dnia, gdy ulicami drepczą grupki turystów. Spacer wzdłuż Forum Romanum po zmroku, gdy ruiny są podświetlone, to magiczne doświadczenie. Niedaleko znajduje się też Koloseum, które wieczorem wygląda jeszcze bardziej imponująco. Źródło: Kiwi.com Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Metresy umilały królom czas w sypialni, ale nie tylko. Niektóre zdobywały znaczne wpływy
Metresy dawały królom to, czego nie były w stanie zaoferować im ich prawowite żony – szczęście. W rodach królewskich, małżeństwa były zawierane przede wszystkim z przyczyn politycznych. Chodziło o zapewnienie sukcesji tronu, skoligacenie dwóch dynastii i umocnienie sojuszy. Miłość? Uczucie nie miało właściwie żadnego znaczenia, a nierzadko bywało tak, że gdy na świat przyszedł męski potomek, król dystansował się od królowej. Nie oznaczało to jednak, że wyrzekał się cielesnych i emocjonalnych potrzeb. Po prostu te zaspakajała inna kobieta.
W tym artykule: Kim były metresy? Na jakie przywileje mogła liczyć metresa króla? Prezentacja metresy była ważną ceremonią Wpływy królewskiej metresy Madame de Pompadour Hrabina Cosel, metresa Augusta Mocnego Gabrielle d’Estrées, metresa Henryka IV Bezwarunkowa miłość króla była przywilejem, na który żona zazwyczaj nie mogła liczyć. Oczywiście, zdarzały się wyjątki. Wystarczy wskazać na związek Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską. Bądźmy jednak szczerzy, to jeden z nielicznych przykładów królewskiego małżeństwa zawartego z miłości i wbrew woli możnych. Większość służyła interesom, państwa lub własnym. W tym miejscu wypada przypomnieć, że Stefan Batory najprawdopodobniej tylko trzy razy gościł w sypialni Anny Jagiellonki. Nic dziwnego, bo zawarcie związku małżeńskiego z niezbyt urodziwą córką Zygmunta Starego było dla siedmiogrodzkiego wojewody warunkiem koniecznym do objęcia polskiego tronu. Królowie mieli jednak swoje potrzeby. Tutaj prawdziwe pole do popisu miały metresy. Kim były metresy? Gdy dziś głowa państwa zostanie przyłapana na romansowaniu, wybucha niemały skandal, który przez wiele lat odbija się medialnym echem. Kiedyś wyglądało to inaczej. Królowie nie ukrywali, że w ich sypialni goszczą metresy, czyli faworyty. Mało tego, ich kochanki były prezentowane podczas oficjalnej uroczystości, z zachowaniem wszelkich zasad dworskiej etykiety. Słowo „metresa” wywodzi się od francuskiego „maîtresse” i oznacza „panią”, „mistrzynię”. Mówiąc wprost, metresy były królewskimi kochankami. Nie ukrywanymi przed światem nałożnicami, ale oficjalnymi towarzyszkami, akceptowanymi zarówno przez królową, jak i przez dwór (poniekąd otoczenie władcy nie miało innego wyjścia). Czemu służyły związki z metresami? Kochanka była czymś w rodzaju dowodu męskości króla. Dodawała mu prestiżu, a w sypialni dbała o jego potrzeby. Także poza łóżkiem, bo rolą metresy było też towarzyszenie monarsze w wolnym czasie. Sprytna i inteligentna faworyta potrafiła omotać sobie króla wokół palca. W historii nie brakuje przypadków, gdy metresy zyskiwały polityczną władzę i realnie wpływały na podejmowane przez króla decyzje. Pierwszą metresą w historii była Agnès Sorel, kochanka króla Karola VII. Francuski monarcha oficjalnie mianował ją swoją faworytą w 1444 roku. Na jakie przywileje mogła liczyć metresa króla? Może się wydawać, że rola kochanki była upokarzająca, a kobiety nie decydowały się na ten „zaszczyt” z własnej woli. Nic bardziej mylnego. Możliwość dzielenia łoża z władcą traktowano wówczas jako przywilej. Poza tym, tak jak dzisiaj, tak i wtedy w sypialni można było wiele ugrać. Wiele, czyli właściwie co? Monarcha mógł nadać swojej faworycie szlachecki tytuł. Obsypywał ją luksusowymi prezentami. Podarunki, o których mowa, nie ograniczały się wyłącznie do biżuterii, pięknych sukien czy dzieł sztuki. Metresy nierzadko otrzymywały wielkie posiadłości, a członkowie ich rodzin mogli liczyć na ważne stanowiska na dworze. W tym miejscu warto powrócić do Agnès Sorel. Faworyta Karola VII dostała od monarchy liczne posiadłości, w tym zamek Beauté-sur-Marne. Zdarzało się, że po zakończeniu relacji seksualnej metresa pozostawała z królem w przyjaźni. Niektóre kobiety zostawały nawet doradczyniami władców. Jednak czy metresy zyskiwały uznanie i szacunek dworu? Oficjalnie tak. Dworzanom zależało przecież na łaskach władcy, więc nikt nie ośmielił się głośno krytykować królewskiej kochanki. Co innego za plecami. Prezentacja metresy była ważną ceremonią Przedstawienie królewskiej metresy było ważną ceremonią, a taka musiała odbywać się w zgodzie z dworską etykietą. Przykładem niech będzie prezentacja słynnej Madame de Pompadour, czyli Jeanne Antoinette Le Normant d'Étiolles – faworyty Ludwika XV. Zgodnie z obowiązującym we Francji zwyczajem, kandydatkę na królewską metresę musiała wprowadzić i przedstawić królewskiej parze (dokładnie tak, królowa też uczestniczyła w tej ceremonii) księżniczka krwi. Ludwik XV poprosił o to księżnę Conti, a w zamian obiecał spłacić jej karciane długi. We wrześniu 1745 roku kandydatka wkroczyła do Wersalu, odziana 20-kilogramową suknię z haftowanego atłasu. Dochowując zasad etykiety dworskiej, dygnęła przed królem, następnie przed królową i wycofała się sprzed oblicza ich wysokości. Przyszła metresa musiała odbyć krótką rozmowę z królewską parą. Nietrudno wyobrazić sobie, jak wielkim upokorzeniem dla Marii Leszczyńskiej była konieczność konwersowania z kobietą, która miała dotrzymywać jej mężowi towarzystwa w sypialni. Królowa zachowała jednak klasę i nie okazała markizie (bo wcześniej władca nadał jej tytuł markizy de Pompadour) wrogości. Co więcej, zgodziła się, by Jeanne Antoinette została jej damą dworu. Prezentacja faworyty dobiegła końca, gdy ta ucałowała skraj sukni królowej. O tym, jak ważna była ta uroczystość, niech świadczy fakt, że nie uczestniczyły w niej wyłącznie zainteresowane strony. Prezentacja odbywała się w obecności tłumu ważnych dworzan i innych szlachetnie urodzonych osób. Wpływy królewskiej metresy Madame de Pompadour Metresy były przede wszystkim królewskimi kochankami, ale nie tylko. Musiały dotrzymywać władcy towarzystwa także poza sypialnią. Mówiąc wprost, faworyty miały za zadanie dopilnować, by król nie nudził się nie tylko w łóżku. Nawet nie sypiając z władcą, metresy trzymały się blisko. Były towarzyszkami rozmów, powiernicami, a nierzadko nawet doradczyniami. To dawało im szerokie pole do popisu. Bo jeżeli królewska kochanka była wystarczająco sprytna i inteligentna, mogła sporo zyskać. Powróćmy do Madame de Pompadour, która funkcję królewskiej faworyty pełniła przez 19 lat. W tym czasie zdołała zbudować sobie naprawdę silną pozycję. Potrafiła zabawić króla rozmową, ale umiała też słuchać. Gdy w końcu płomień namiętności wygasł, a markiza opuściła komnaty sąsiadujące z małymi apartamentami Ludwika XV, nadal pozostała jego metresą. Choć nie zaspokajała już cielesnych żądzy władcy, ten traktował ją jako swoją powiernicę i doradczynię. Ludwik XV ufał jej do tego stopnia, że pozwalał jej nawet na udział w ważnych naradach. Inteligentna metresa potrafiła wpływać na króla i w ten sposób realnie uczestniczyła w życiu politycznym Francji. Mianowała (choć nie oficjalnie, a za pośrednictwem Ludwika XV) ministrów, generałów i ambasadorów. Swoimi manipulacjami doprowadziła nawet do zerwania francusko-pruskiego sojuszu i zbliżyła kraj do Austrii. Angażowała się w decyzje podejmowane w trakcie wojny siedmioletniej, co akurat nie wyszło jej na dobre, bo to właśnie ją obarczono winą za fatalną politykę. Hrabina Cosel, metresa Augusta Mocnego Madame de Pompadour była pierwszą królewską kochanką, która zyskała tak szerokie wpływy polityczne. Po niej żadna inna metresa, na żadnym innym dworze, nie była już tak wpływowa. Nie znaczy to jednak, że żadna nie próbowała. Przykładów nie trzeba szukać daleko. Podobne ambicje przedstawiała Anna Konstancja von Brockdorff, która przez dziesięć lat była kochanką Augusta II Mocnego. August II w walce o władzę nie znał granic. Dopuścił się nawet porwania królewskich synów Kiedy August II objął władzę w Polsce, postanowił pozbyć się rywali. Dlatego zaplanował porwanie Jakuba i Konstantego Sobieskich, synów swego poprzednika Jana III. Hrabina Cosel nie zadowalała się rolą królewskiej kochanki. Chciała rządzić u boku króla, więc wymogła na nim podpisanie dokumentu, w którym ten zobowiązał się do poślubienia swojej faworyty po śmierci prawowitej żony. Czuła jednak na plecach oddech innych królewskich kochanek, więc robiła wszystko, by usunąć je z życia monarchy. Jak na ironię, w ten sposób tylko zniechęciła go do siebie. Kiedy król próbował pozbawić ją wpływów, wzięła udział w spisku wymierzonym w monarchę. Musiała uciekać do Berlina, ale pojmano ją w Wittenberdze i osądzono jako zdrajczynię. Za udział w spisku została osadzona w zamku Stolpen, gdzie doczekała śmierci. Gdyby nie jej ambicje, mogłaby dalej wieść wygodne życie. Król był wyjątkowo szczodry i nie szczędził wydatków na zachcianki hrabiny. Rocznie wydawała sto tysięcy talarów. Za taką kwotę można było utrzymać zbrojny oddział składający się z ośmiu tysięcy żołnierzy. Niestety, życie metresy nie składało się wyłącznie z przywilejów. Te, które chciały grać o wyższą stawkę, musiały liczyć się, że mogą przepłacić to wolnością, a nawet życiem. Gabrielle d’Estrées, metresa Henryka IV Królową nie została też Gabrielle d’Estrées, choć niewiele zabrakło, by kochanka Henryka IV osiągnęła ten cel. Została faworytą króla Francji w 1591 roku, gdy ten był żonaty z Małgorzatą do Valois. Urodziła mu trójkę dzieci. Gabrielle d’Estrées żywo angażowała się w politykę. Należy wspomnieć, że odbywało się to za przyzwoleniem monarchy. Towarzyszyła mu podczas wypraw wojennych i pisała królewskie przemowy. To właśnie kochanka Henryka IV zredagowała edykt z Nantes, uznany za szczytowe osiągnięcie władcy. Król miał obiecać jej ślub po unieważnieniu poprzedniego małżeństwa. Najpewniej doszłoby do zawarcia oficjalnego związku między nimi, ale Gabrielle nie doczekała tego. Kochanka i przyszła królowa zmarła w wyniku komplikacji związanych z ciążą. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak się zakochać? Wystarczy 36 prostych pytań
Jak się zakochać? Andrzej Dąbrowski przekonuje, że do zakochania wystarczy „jeden, jedyny krok, nic więcej”, co sugerowałoby, że miłość czeka na nas tuż za rogiem. Naukowcy przyznają z kolei, że wystarczy zadać sobie nawzajem 36 pytań i przez 4 minuty patrzeć w oczy partnera lub partnerki. Czy aby na pewno?
W tym artykule: Na czym polega eksperyment 36 pytań? Do miłości wystarczy 36 pytań? Czy pierwsze wrażenie jest najważniejsze? Co decyduje o zakochaniu? Co może sprzyjać zakochaniu? 36 pytań Arthura Arona Jak dobieramy się w pary? 9 stycznia 2015 roku Mandy Len Catron ogłosiła na łamach „New York Timesa”, że jest zakochana. Z wzajemnością! Informacja poszybowała w świat z szybkością internetu. Do mnie wiadomość dotarła z ulicy Marynarskiej w Warszawie, czyli naszej redakcji, a dzień później została potwierdzona przez znajomego dziennikarza z Tel Awiwu („Przeczytaj to koniecznie!”) i koleżankę z Londynu („Inspirujące!”). Nie, Mandy Len Catron nie jest celebrytką, której romanse byśmy śledzili. To szerzej nieznana wykładowczyni anglistyki na uniwersytecie w Vancouver (na zdjęciach widać szczupłą blondynkę koło trzydziestki), która zakochała się w swoim dawnym koledze ze studiów. To, co tak zelektryzowało wszystkich, to sposób, w jaki do zakochania doszło. Na czym polega eksperyment 36 pytań? W 1997 roku dr Arthur Aron, psycholog ze State University of New York w Stony Brook, przeprowadził naukowy eksperyment dotyczący budowania bliskości i intymności. Dwoje nieznajomych wchodziło do sali dwoma różnymi wejściami, siadało naprzeciwko siebie i przez 45 minut zadawało sobie nawzajem pytania z przygotowanej przez psychologa listy (3 zestawy, każdy po 12 pytań). Po kwadransie należało przejść do kolejnego zestawu (niezależnie od tego, czy się poprzedni skończyło, czy nie), po czym przez cztery minuty patrzeć sobie w oczy. W opisie badania psycholog wyjaśnia, że rozwój relacji międzyludzkich opiera się na postępującym, wzajemnym i osobistym procesie odsłaniania się przed drugą osobą. Dlatego kwestionariusz jest skonstruowany tak, aby rozmowa zaczęła się od błahych i bezpiecznych pytań, a skończyła na próbie wspólnego naprawienia problemu, który trapi jedną z osób. W badaniu wzięły udział zarówno pary mieszane, jak i jednopłciowe. Wszystko działo się pod okiem naukowców, w warunkach klinicznych. Mało romantyczne? Ale działało. I to jak! Jedna z par, która poznała się podczas doświadczenia, pół roku później wzięła ślub. Na uroczystość został zaproszony dr Aron z całym zespołem. Dlaczego one kochają morderców i zbrodniarzy? Jest odpowiedź: hybristofilia Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/brutalni-przestepcy-handlarze-narkotykami-gwalciciele-czy-seryjni-mordercy-maja-liczne-wielbicielki-dowodzi-historia-przestepczosci1-b43df28.jpeg" width="938" height="679" alt="Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości." title="Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości." /> Mandy Len Catron zaproponowała podobną psychozabawę znajomemu ze studiów, którego od czasu do czasu spotykała na siłowni. Zamiast do laboratorium, wybrali się do baru. 36 pytań dr. Arona wygooglowali w smartfonie. Efekt? „Tak, potwierdzam, zakochaliśmy się w sobie – napisała w liście do redakcji. – Być może stałoby się tak i bez tego doświadczenia, ale to ono stworzyło drogę do naszego związku. (…) Miłość nie przydarzyła nam się ot tak. Kochamy się, bo dokonaliśmy takiego wyboru”. Wybór... No właśnie, kogo wybrać na partnera w tym doświadczeniu? Bo i ja postanowiłam (dla czytelników wszystko!) sprawdzić, czy zabawa w 36 pytań działa. Przyznam, że mocno wątpiłam w to amerykańskie love story. Czego nie można powiedzieć o koledze, któremu z marszu zaproponowałam ten eksperyment. Powiedziałam, że przygotowuję taki a taki materiał, że potrzebuję pomocy. Znamy się od lat, lubimy, pomagamy sobie przy różnych artykułach (tak jak ja, jest dziennikarzem), myślałam, że zrozumie. „Anita, a jak zaiskrzy?! Przecież ja mam żonę i dzieci!” – był solidnie przerażony. No tak, ryzyko, że się w sobie po latach zakochamy, było bliskie zeru, ale – widać – jednak było. Zrobiłam listę kandydatów i po kolei skreślałam tych, którzy moją propozycję mogliby niewłaściwie odczytać. Zadzwoniłam do najbardziej wyluzowanego z nich. Zgodził się bez problemów. Nie, nigdy nas nie łączył żaden romans czy flirt, nie znaliśmy się też zbyt dobrze – to były plusy. Minusem było natomiast to, że Piotr mieszka 300 km od Warszawy. „Najwyżej będę do ciebie przyjeżdżał na weekendy” – zażartował. Weekend zresztą właśnie się zbliżał, a on miał w planie przyjazd do Warszawy i zatrzymanie się u wspólnego przyjaciela. Umówiliśmy się, że spotkamy się w mieszkaniu Marcina, przy jego dyskretnej obecności w drugim pokoju. Przyznam szczerze, że tuż przed drzwiami dopadła mnie trema. Jakbym szła na prawdziwą randkę! Czyżbym weszła w rolę? A może to tak właśnie działa? – przyszło mi do głowy. Na szczęście Piotr od razu przekłuł romantyczny balon: „Dobra, dawaj te pytania! – zagaił. – Gdybyś mogła zaprosić na obiad dowolną osobę na świecie, kto by to był?”. Jak działa miłość? Obalamy mity! To czysta chemia Motylki w brzuchu, zamglone spojrzenie, rozmowy bez słów... na to wszystko jest wytłumaczenie! Poznaliśmy tajemnice miłości i rozbieramy to uczucie na czynniki pierwsze z pomocą ekspertów z... Na początku wybuchaliśmy co chwila śmiechem, pewnie próbując w ten sposób pokryć skrępowanie. „Kiedy ostatnio sobie śpiewałeś? A komuś innemu?”. I to chyba wtedy pierwszy raz się otworzyłam. Zaczęłam opowiadać, że mam lęk przed śpiewaniem, po tym jak mnie dyrygent wyrzucił z chóru w piątej klasie podstawówki. Że to było przykre i że do tej pory panicznie boję się zafałszować. Czemu zwierzałam się z tego? I właśnie Piotrowi? Odpowiedź wydaje się banalna: bo mnie o to pytał i słuchał odpowiedzi. Gdzieś koło pytania piątego przestaliśmy się chichrać, a przy dziewiątym zaczęliśmy naprawdę ze sobą rozmawiać. Nawet banalne historie stawały się pretekstem do mówienia o trudnych emocjach. Piotr opowiedział o tym, jak w dzieciństwie dostał kiepski prezent pod choinkę i jak mocno to przeżył. W pewnym momencie zaczęliśmy nieświadomie flirtować. Tak przynajmniej twierdzi Marcin, który kręcił się cały czas po mieszkaniu. „To były opowieści jak na klasycznej randce. Że Piotr lubi grać na gitarze i świetnie gotuje. A Anita szuka idealnego kompana do podróży. Mówiliście sobie bardzo miłe rzeczy, szukaliście podobieństw, opowiadaliście o pierwszych miłościach” – mówił nam potem Marcin. Tyle że ja niezbyt pamiętam jego obecność. Choć rzeczywiście, ktoś nam musiał te kieliszki wina uzupełniać. Jak randkują mieszkańcy Dżibuti albo Brunei? Znamy zwyczaje randkowe na krańcach świata Sprawdź, jak wyglądają randki "na światowym poziomie". Mniej więcej przy 20. pytaniu straciliśmy poczucie czasu. „Przeciągaliście odpowiedzi, widać było, że dla was to już nie jest psychozabawa, ale głęboka rozmowa. Tak głęboka, że Piotr – miałem takie wrażenie – zaczął się trochę bać intymności, która zaczęła się wytwarzać” – to znów Marcin. Przy 25.–26. pytaniu atmosfera randki jednak wyparowała. Rozmawialiśmy jak para przyjaciół. Takich, którzy nie mają przed sobą tajemnic. Którzy nie boją się przyznać do słabości i usłyszeć prawdy na swój temat. A może tymi przyjaciółmi właśnie się stawaliśmy? 36. pytanie padło po trzech godzinach. Było dobrze po północy. Na patrzenie sobie w oczy ze stoperem w ręku nie mieliśmy siły ani ochoty. To byłoby sztuczne, nieprawdziwe. Do miłości wystarczy 36 pytań? Nie, nie zakochaliśmy się w sobie, ale bardzo się zbliżyliśmy. Z jednej strony potwierdziliśmy więc teorię dr. Arthura Arona (wystarczyło odpowiadać na proste pytania, żeby się otworzyć przed prawie obcym człowiekiem). Z drugiej – w jakiś sposób ją obaliliśmy (bo nie rzuciliśmy się sobie w ramiona, wyznając „I love you!”). Czyżby zabrakło tego czterominutowego patrzenia w oczy? A może coś ze mną albo z Piotrem jest nie tak? Zapytałam o to specjalistów. „Zacznijmy od tego, co się z panią podczas tej rozmowy działo – proponuje Andrzej Gryżewski, psychoterapeuta i seksuolog z CBTseksuolog.pl. – Weszła pani w pewną rolę – rolę osoby, która się zwierza, otwiera, nawiązuje bliskość z mężczyzną. Nie szkodzi, że wszystko odbywało się pod dyktando pytań z kartki i że – ponoć – pamiętała pani, że to nie jest randka. Pani mózg działał, jakby wszystko odbywało się spontanicznie i na serio. I jakby to była właśnie randka. Sytuacja została sztucznie wytworzona, ale przecież uczucia, które się pojawiły, były prawdziwe. To samo zresztą dzieje się w gabinetach psychoterapeutycznych”. Gryżewski zwraca uwagę, że kwestionariusz Arona dotyka wszystkich najważniejszych sfer życia. Już pierwsze pytanie (o obiad) jest tak naprawdę pytaniem o bliskość. Drugie – o byciu sławnym – dotyczy potrzeby ważności. Są niezwykle ważne kwestie planów na przyszłość, marzenia, relacje z rodzicami, z przyjaciółmi. Jest prośba o wizualizację idealnego dnia. „To typowy trening relaksacyjny pozwalający nam wprawić się w dobry humor” – tłumaczy Gryżewski. Wlk. Brytania: blisko połowa młodych osób odczuwa pociąg seksualny do obu płci Według sondażu przeprowadzonego w grupie Brytyjczyków między 18 a 24 rokiem życia, blisko połowa młodych odczuwa pociąg seksualny do przedstawicieli obu płci. W badaniu wzięło udział 11... Co chwila pojawiają się też tzw. głaski, czyli komplementy (pytanie 22., o pięć pozytywnych cech rozmówcy), działające jak wzmacniacze na właśnie budującą się relację. Wtedy przychodzi czas na pokazanie tzw. miękkiego podbrzusza – pytania o najbardziej żenującą sytuację w życiu, przykrą, wstydliwą. Podświadomość to odbiera tak: skoro mówię obcemu człowiekowi o tak intymnych sprawach, to znaczy, że darzę tę osobę wyjątkową sympatią i zaufaniem. Pojawiają się zagadnienia ostateczne – śmierć nasza i naszych bliskich. Z tego rzadko się żartuje. Test jest zbudowany tak, że pytania stają się coraz bardziej intymne, to widać zwłaszcza przy kolejnych zestawach. Doskonale zrozumiałam Mandy Len Catron, która napisała: „Byłam jak żaba, która ugotowała się, bo nie zauważyła, że woda powoli robi się coraz cieplejsza”. „Czujność tracimy, gdy pojawi się jakaś ważna dla nas nuta. To może być przypomnienie jakiejś sytuacji, nawiązanie do ważnej historii z dzieciństwa” – mówi Gryżewski. Rzeczywiście, moja nuta (nomen omen) zabrzmiała już przy pytaniu o śpiewaniu. Przypomniała się szkoła, wykluczenie, pierwsze miłości. „W sytuacji bliskości zaczynamy patrzeć na tę drugą osobę w sposób tunelowy. Jesteśmy skupieni tylko na niej, nie dostrzegamy nic dookoła. Nasza mowa ciała nie pozostawia złudzeń. Kobiety pokazują na przykład dłużej wnętrza nadgarstków, mężczyźni się prężą – opowiada Gryżewski. – No i coraz dłużej patrzymy sobie w oczy. Na początku flirtu to zwykle tylko 20 proc. czasu, gdy pozostałe 80 proc. poświęcamy paznokciom, serwetce, widokowi za oknem. Potem proporcje się odwracają”. A może zabrakło jednak tego czterominutowego spojrzenia w oczy, byśmy się z Piotrem w sobie zakochali? „Kto wie?” – śmieje się Gryżewski. I przyznaje, że przeciągłe patrzenie w oczy jest bardzo atawistyczne. W ten sposób zaklina się węża i poskramia wiele innych dzikich zwierząt. Dla ludzi to znak wchodzenia we flirt. Z drugiej strony może być to też sygnał do ataku i może budzić strach. Hotel w Wielkiej Brytanii oferuje kobietom leczenie złamanych serc. Trzydniowy pobyt kosztuje krocie Jak poradzić sobie z zawodem miłosnym? Można na przykład zaplanować trzydniowy pobyt w hotelu specjalizującym się w leczeniu złamanych serc. Czy pierwsze wrażenie jest najważniejsze? A może my oboje po prostu wystraszyliśmy się? Siebie i konsekwencji eksperymentu? Niekoniecznie. „Badanie Arona sprawdzało nie tyle budowanie namiętności, ile rodzącą się bliskość – uspokaja mnie prof. Bogdan Wojciszke, psycholog, prawdziwy guru w sprawach miłości. Autor bestsellerowych książek „Psychologia miłości: intymność, namiętność, zaangażowanie” czy najnowszej „Alfabet miłości”. A co z Mandy Len Catron, która zastosowała ten sam kwestionariusz? „Przecież z tego tekstu z »New York Timesa« jasno wynika, że ten facet od początku jej się podobał” – rozwiewa wątpliwości prof. Wojciszke. Po czym zaznacza: „Z tego wszystkiego wyłania się jednak interesująca teza na temat bliskości i tego, co o niej decyduje: że nieważne KTO, ale CO z nim będziemy robić”. Profesor przywołuje badanie naukowców z Niemiec na temat zawierania przyjaźni przez studentów pierwszego roku studiów. Na pierwszym wykładzie poproszono ich, by usiedli na wyznaczonych dla nich miejscach. Zrobiono to tylko po to, żeby zapisać, kto w jakiej odległości od kogo siedział. Po roku spytano te same osoby, kto z kim się przyjaźni. Miejsce, w którym studenci siedzieli na pierwszym wykładzie, miało duże znaczenie – najbardziej zaprzyjaźniali się z osobą siedzącą tuż obok. A że zajęcia odbywały się regularnie, studenci (zwłaszcza ci, którzy kontynuowali siadanie obok siebie) często się widywali. Psychologowie nazywają to efektem częstości kontaktów (im częściej widzimy i kontaktujemy się z daną osobą, tym większe prawdopodobieństwo, że zostanie naszym przyjacielem), co wiąże się z efektem czystej ekspozycji (im częściej jesteśmy wystawieni na ekspozycję bodźca, tym bardziej jesteśmy skłonni ten bodziec polubić). Innymi słowy – chcesz, by cię ktoś polubił lub pokochał, często się z nim spotykaj. Szkoły uwodzenia z całego świata. Zanim skorzystasz sprawdź czy zadziałają w Polsce Przegląd szkół uwodzenia. Panie podrywają Panów i odwrotnie. Kilka porad w sezonie urlopowym. Jak piszą Elliot Aronson, Timothy D. Wilson i Robin M. Akert w „Psychologii społecznej. Serce i umysł”, aby wzbudzić czyjąś sympatię, należy od początku szukać podobieństw. Podobni do nas ludzie dostarczają nam społecznego wsparcia i potwierdzają przekonanie, że mamy rację (teraz dopiero widzę, jak podchwytliwe były pytania z kwestionariusza o to, co z Piotrem mamy wspólnego). Ale przecież – zgodnie z ludowym przekonaniem – to przeciwieństwa się przyciągają! Gaduła ciągnie do milczka, uległy do lubiącego porządzić, ekstrawertyk do introwertyka. „Podobieństwo odgrywa ważną rolę w pierwszym etapie tworzenia się związku, podczas gdy komplementarność staje się ważna później” – piszą autorzy opracowania. Na początek znajomości przydadzą się też – ich zdaniem – pochwały. Udowodnione jest, że częściej czujemy większą sympatię w stosunku do osób, które oceniają nas pozytywnie, niż do tych, które wyrażają o nas opinie negatywne (no tak, pytanie o to, co się Piotrowi we mnie podoba, i na odwrót – sprytne!). Pod warunkiem, że komplementy będą szczere. Według Aronsona, Wilsona i Akerta wychwycenie fałszu z miejsca powoduje nieufność i podejrzenie o chęć manipulacji. I wszystko pozamiatane. Czy jeszcze należy o czymś pamiętać przy robieniu pierwszego wrażenia? Najlepsi amerykańscy psychologowie mieli jeszcze jedną radę: po prostu pięknie wyglądaj! Proste? Działa tu tzw. efekt aureoli. Osobom atrakcyjnym fizycznie przypisuje się po prostu mnóstwo innych pozytywnych cech, choćby inteligencję, dobroć, otwartość, towarzyskość. No dobrze, ale nawet najpiękniejsze kobiety i najprzystojniejsi mężczyźni miewają problemy sercowe. Co decyduje o zakochaniu? Nagle natrętne myśli, euforia, przypływ energii, zmiany nastroju – od ekstazy do rozpaczy – zmiana priorytetów życiowych, szukanie wskazówek, czy miłość jest odwzajemniona. Oto według prof. Helen E. Fisher, antropolożki kultury z Rutgers University, typowe objawy zakochania – uwaga! – niezależne od czasów, w jakich przyszło nam żyć i wzorców kulturowych. Fisher przez sześć lat badała mózgi (metodą magnetycznego rezonansu jądrowego) i zachowania szaleńczo zakochanych ludzi. I nie ma już wątpliwości, że namiętność to podstawowy ludzki popęd. „Podobnie jak łaknienie i pragnienie oraz instynkt macierzyński, jest on potrzebą fizjologiczną” – podkreśla Fisher. Innymi słowy, zakochałeś się? Nawet nie próbuj z tym walczyć. Co się dzieje w naszym mózgu w czasie zakochania? Przede wszystkim podnosi się poziom dopaminy, która jest odpowiedzialna m.in. za koncentrację uwagi i zachowania ukierunkowane na osiągnięcie celu. Jej wysokie stężenie sprawia, że czujemy euforię i przypływ energii, wpadamy w ekstazę, nie możemy spać, tracimy apetyt, kołacze nam serce, a oddech przyspiesza. To dopamina podsyca rozpaczliwe wysiłki ratowania miłosnego związku. Tragiczna historia miłosna z Ciszycy Film poświęcony nieszczęśliwej historii miłosnej córki Antoniego Radziwiłła – twórcy muzyki do opery „Faust”, zostanie zaprezentowany w dniu poprzedzającym prapremierę. Opowiadają... To dzięki niej jesteśmy w miłości – nawet nieodwzajemnionej – tak wytrwali. Drugim neuroprzekaźnikiem, który zalewa mózg zakochanego, jest noradrenalina. Dzięki niej zapamiętujemy najdrobniejsze szczegóły działań ukochanego i wspólnie spędzonych chwil. Ważna jest jeszcze serotonina, której poziom akurat gwałtownie spada. Efekt? Myślenie o wybranku cały czas i zachowania typowe dla nerwicy natręctw. Czytam książkę Helen E. Fisher „Dlaczego kochamy” i wciąż niestety nie rozumiem, dlaczego kochamy tę, a nie inną osobę. Wygląda na to, że słynna antropolog też ma z tym pewien problem: „Miłość może zostać rozbudzona, kiedy najmniej się tego spodziewamy, przez czysty przypadek”. Oczywiście wiadomo, że liczy się biologia i chęć przedłużenia gatunku. A więc mężczyźni szukają kobiet młodych i pięknych, bo jest większe prawdopodobieństwo, że dadzą im zdrowe potomstwo. Kobiety natomiast odczuwają pociąg do bogactwa, wysokiej pozycji społecznej i tężyzny fizycznej, bo mężczyźni z takimi atrybutami zapewnią im i ich dzieciom bezpieczeństwo. Oto biologiczne predylekcje, które potencjalnie mogą uruchomić mózgowy mechanizm miłości romantycznej. Według Fisher naszymi upodobaniami kieruje też element nowości. „Przedstawiciele obu płci często czują pociąg do osób, które wydają się im tajemnicze. Jak pisał Baudelaire, »kochamy kobiety proporcjonalnie do stopnia, w jakim są dla nas nieznane«. Poczucie, że wymyka się nam nieuchwytny, ogromny skarb, może wyzwolić romantyczną namiętność”. Ha, gonienie króliczka! Podsumowując: większość ludzi na świecie czuje miłosny pociąg do nieznanych sobie osób. Ale o tym samym pochodzeniu etnicznym i społecznym, wyznających tę samą religię, które są w podobnym stopniu atrakcyjne, mają porównywalną inteligencję oraz podobne postawy, oczekiwania, wartości, zainteresowania oraz umiejętności społeczne i komunikacyjne. Co może sprzyjać zakochaniu? „Na przykład seks. Gdyby pani po tej sesji 36 pytań poszła ze swoim znajomym do łóżka – do czego oczywiście pani nie namawiam – jest duża szansa, by się pani w nim zakochała. Bo seks sam w sobie prowadzi do namiętności” – tłumaczy prof. Wojciszke. Hm... A jakiś inny, mniej ryzykowny trik? Helen E. Fisher podpowiada: „Ludzie, którzy są emocjonalnie pobudzeni, czy to przez radość, czy przez smutek, niepokój, strach, ciekawość czy jakiekolwiek inne uczucie, są o wiele bardziej podatni na ulegnięcie tej namiętności. Wszystkie stany poruszenia czy wzburzenia umysłu związane są z działaniem mechanizmów pobudzenia w mózgu oraz podniesionym poziomem hormonów stresowych. W obu przypadkach ulega podwyższeniu poziom dopaminy, tworząc odpowiednie warunki neurochemiczne dla pojawienia się romantycznej namiętności”. Przypomina mi się badanie, które przeprowadzili Donald Dutton i Arthur Aron. Mężczyźni przechodzili przez rozchwiany most, na którego końcu czekała na nich piękna dziewczyna. W nagrodę dawała im swój numer telefonu. Jak się okazało, dzwonili do niej ci mężczyźni, którzy szli po rozchwianym moście, a ci, którzy szli po bardziej stabilnym, nie dzwonili. Mężczyznom łatwiej było przypisać swoje pobudzenie (szybsze bicie serca, trzęsące się ręce i nogi) atrakcyjnej kobiecie, która na nich czeka, niż strachowi, który wynika z niebezpiecznej sytuacji. Na koniec naszej rozmowy prof. Bogdan Wojciszke radzi mi: „Nic tak nie sprzyja zakochaniu jak solidne gradobicie”. Według najnowszych badań weganie są dużo bardziej skłonni do otwartych związków niż mięsożercy Weganie są bardziej pewni siebie, lubią eksperymentować i częściej interesują się otwartymi związkami niż osoby, które jedzą produkty pochodzenia zwierzęcego. Pokazały to najnowsze bad... 36 pytań Arthura Arona Jak się zakochać? W eksperymencie przeprowadzonym przez dr. Arthura Arona na test trzeba przeznaczyć 45 minut: po 15 minut na każdy zestaw (jeśli przekroczy się ten czas, przechodzi się do kolejnej części). Zestaw 1: Gdybyś mógł/ła zaprosić na obiad dowolną osobę na świecie, kto by to był? Chciałbyś/łabyś być sławny/a? W jaki sposób? Czy nim zadzwonisz do kogoś, myślisz, co chcesz powiedzieć? Dlaczego? Jak wyglądałby twój idealny dzień? Kiedy ostatnio sobie śpiewałeś? A komuś innemu? Dożywasz 90 lat. Co wolałbyś do tej chwili zatrzymać z czasów, gdy miałeś lat 30 – umysł czy ciało? Czy masz przypuszczenia, jak umrzesz? Wymień trzy rzeczy, które macie ze sobą wspólne. Za co w życiu jesteś najbardziej wdzięczny? Jeżeli mógłbyś zmienić coś w sposobie, w jaki cię wychowano, co by to było? Opowiedz historię życia z jak największą ilością detali w cztery minuty. Gdybyś miał jutro obudzić się z nową cechą, to z jaką? Zestaw 2: Gdyby kryształowa kula mogła ci powiedzieć prawdę o twoim życiu, twojej przyszłości, co chciałbyś/łabyś wiedzieć? Czy jest coś, co od dawna chciałeś/łaś zrobić? Czemu tego nie zrobiłeś/łaś? Co jest twoim życiowym osiągnięciem? Co najbardziej cenisz w przyjaźni? Jakie jest twoje najcenniejsze wspomnienie? Jakie jest twoje najgorsze wspomnienie? Gdybyś dowiedział/ła się, że za rok umrzesz, czy zmieniłoby się coś w twoim życiu? Dlaczego? Co oznacza dla ciebie przyjaźń? Jaką rolę w twoim życiu odgrywa miłość i czułość? Wskaż pozytywną cechę rozmówcy. Róbcie to na przemian pięć razy Jak bliska i ciepła jest twoja rodzina? Czy czujesz, że twoje dzieciństwo było szczęśliwsze niż innych? Jak postrzegasz swoją relację z matką? Zestaw 3: Wypowiedz trzy oświadczenia dotyczące was dwojga. Na przykład: „Oboje czujemy teraz...” Dokończ zdanie: „Chciałbym mieć kogoś, z kim mógłbym dzielić...” Gdybyś miał/ła zostać przyjacielem twojego rozmówcy, co powinien/na o tobie wiedzieć? Powiedz swojemu rozmówcy, co ci się w nim podoba – bądź szczery, powiedz mu coś, czego nie powiedziałbyś dopiero co poznanej osobie. Podziel się z rozmówcą najbardziej żenującym momentem swojego życia. Kiedy ostatnio płakałeś/łaś w obecności innej osoby? Kiedy płakałeś/łaś sam/a? Powiedz, co polubiłeś w swoim rozmówcy. Co, o ile coś takiego istnieje, jest zbyt poważne, by z tego żartować? Jeżeli miałbyś/łabyś dziś umrzeć i nie miałbyś/łabyś możliwości kontaktu z nikim, czy jest coś, czego żałowałbyś/łabyś, że komuś nie powiedziałeś? I dlaczego tego jeszcze nie powiedziałeś/łaś? Twój dom z całym dobytkiem się pali. Po uratowaniu najbliższych i zwierząt, masz czas, by wynieść jedną rzecz. Co by to było? Dlaczego? Czyja śmierć w twojej rodzinie najbardziej by cię dotknęła? Dlaczego? Podziel się z rozmówcą osobistym problemem i poproś go o radę. Spytaj, co zrobiłby w tej sytuacji i jak jego zdaniem ty czujesz się z tym problemem. Jak dobieramy się w pary? Kto – zdaniem psychologów – ma szansę wzbudzić w nas gorące uczucia? Według Ayali Pines wybieramy partnera podobnego do tego z rodziców, z którym mamy nierozwiązany konflikt z okresu dzieciństwa; nieświadomie staramy się go rozwiązać w życiu dorosłym. Harville Hendrix utrzymuje, że wybieramy partnerów, którzy w dzieciństwie przeżyli podobne urazy i tkwią w tym samym stadium rozwoju. Murray Bowen przekonany jest, że szukamy partnerów, którzy przejawiają ten sam poziom „zróżnicowania” albo niezależności tożsamości, co my. Szukamy osób z podobną zdolnością opanowywania niepokoju. Natomiast Cindy Hazan i Philip Shaver, opierając się na teoriach Johna Bowlby’ego i Mary Ainsworth, twierdzą, że zakochujemy się i rozwijamy w sobie przywiązanie do osoby kochanej w postaci, która odzwierciedla typ naszego dziecięcego przywiązania do matki, bez względu na to, czy jest to przywiązanie „ufne”, „lękliwo-ambiwalentne” czy „nieufne”. Jak flirtować, żeby osiągnąć upragniony cel? Naukowcy wyjaśniają: „to prostsze niż nam się wydaje” Flirtują prawie wszyscy ludzie na całym świecie, ale nie każdy robi to w odpowiedni sposób. Jak flirtować, żeby zdobyć serce drugiego człowieka? Odpowiedź na to pytanie poznali naukowcy. Elliot Aronson uważa, że miłość rodzi miłość. Czyli, że niektórzy ludzie wybierają osoby, które – jak sądzą – ich kochają; a przekonanie to zapoczątkowuje ciąg przyjemnych doznań, prowadzących do ołtarza. Theodor Reik uważał, że mężczyźni i kobiety wybierają partnerów, potrafiących zaspokoić ich ważne potrzeby, włącznie z uzupełnieniem cech im brakujących. „Myślę jednak, że spośród wszystkich sił, które kierują naszym wyborem partnera, najważniejsza jest nasza osobista historia, owe niezliczone doświadczenia z okresu dzieciństwa, lat młodzieńczych i dorosłości, które przez całe życie kształtują i zmieniają nasze upodobania i awersje. Ta mapa jest jedyna w swoim rodzaju” – pisze Helen E. Fisher. Tę losowość w wyborze partnera potwierdzają badania nad bliźniętami jednojajowymi. I tak jak można było zobaczyć dużą korelację przy wyborze zawodu czy hobby, tak w przypadku wyboru partnera wszystko brało w łeb. Bliźnięta jednojajowe zakochiwały się zupełnie nieprzewidywalnie. Identycznie jak reszta ludzi. Tekst pochodzi z archiwum.
Czy niewierność w związku jest zaraźliwa? Znajomi mogą mieć na nas zły wpływ
Niewierność w związku może być przyczynkiem do kryzysu w relacji, a nawet rozstania. Jak pielęgnować związek, kiedy pokusy czyhają niemal wszędzie?
W tym artykule: Kto z kim przystaje, taki się staje Kto jest najbardziej skłonny skoczyć w bok? Czy niewierność w związku jest zagrożona? Rewolucja seksualna na przełomie lat 60. i 70. ubiegłego wieku zmieniła społeczne postrzeganie nie tylko seksualności, ale też płciowości czy relacji romantycznych. Obecnie ludzie wchodzą w związki w różnych konfiguracjach – nie zawsze monogamicznych. Nie oznacza to jednak, że wierność wyszła z mody. Dla większości par nadal jest to jedna z nadrzędnych wartości. W praktyce wychodzi różnie. Niektórzy badacze szacują, że niewierność dotyczy nawet 70% związków. Kto z kim przystaje, taki się staje Powodów do zdrady może być wiele. Czy przyczyniają się do tego znajomi, którzy mają romanse na boku? Autorzy badań opublikowanych na łamach czasopisma „Archives of Sexual Behavior” zbadali, czy niewierność w związku jest zaraźliwa. Schemat wydaje się prosty. Naukowcy przekonują, że kiedy ludzie z naszego środowiska przejawiają pewne – nawet niemoralne – zachowania, łatwiej przychodzi nam zaakceptowanie ich, a nawet powielanie. To dotyczy też zdrad. Opowieści znajomych o tzw. skokach w bok, mogą kusić nas do nawiązania podobnej relacji w tajemnicy przed partnerem. Aby potwierdzić swoje przypuszczenia, przeprowadzono trzy oddzielnie badania. Ich uczestnicy są w heteroseksualnych związkach monogamicznych. W pierwszym badaniu udział wzięli studenci studiów licencjackich z Izraela. Każdy z nich był w związku przynajmniej od 4 miesięcy. Jednym pokazano film, w którym oszacowano rozpowszechnienie niewierności na 86% związków, w drugim była mowa o 11%. Następnie studentów poproszono o podzielenie się seksualnymi fantazjami wychodzącymi poza monogamiczny związek. Wyniki wykazały, że różna skala niewierności przedstawiana na nagraniach, nie wpłynęła na ich podejście do zdrady. Kto jest najbardziej skłonny skoczyć w bok? W drugim badaniu wyniki były już nieco inne. Ponownie przebadano młodych studentów z tą różnicą, że byli w związkach o co najmniej rocznym stażu. Uczestnicy badania przeczytali historie osób, które zdradzały swoich partnerów. Następnie wyświetlono im 16 zdjęć atrakcyjnych i nieatrakcyjnych osób. Studenci zostali poproszeni o odpowiedzenie, czy osoby z fotografii mogłyby być potencjalnymi partnerami romantycznymi. Grupa, która wcześniej czytała o niewierności, była bardziej zainteresowana większą liczbą potencjalnych nowych partnerów. Trzecie badanie również wykazało, że osoby, które wcześniej czytały o wynikach ankiety dotyczącej niewierności, były bardziej skłonne ponownie spotkać się z atrakcyjnym ankieterem lub ankieterką. Większą inicjatywą wykazywali się mężczyźni. Psycholodzy podkreślają jednak, że chęć ponownego zobaczenia atrakcyjnej osoby, niekoniecznie oznacza zaangażowanie się w romans. Tak jak postrzeganie kogoś jako potencjalnego partnera romantycznego. Pomagasz partnerce zajmować się domem? Będzie miała większą ochotę na seks Australijskie badaczki ustaliły, że w związkach heteroseksualnych kobiece pożądanie jest ściśle związane z tym, czy podział obowiązków domowych jest sprawiedliwy. W relacjach, w których... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pomagasz-partnerce-zajmowac-sie-domem-bedzie-miala-wieksza-ochote-na-seks-fot-getty-images-f1a3a74.jpeg" width="938" height="625" alt="Pomagasz partnerce zajmować się domem? Będzie miała większą ochotę na seks (fot. Getty Images)" title="Pomagasz partnerce zajmować się domem? Będzie miała większą ochotę na seks (fot. Getty Images)" /> Czy niewierność w związku jest zagrożona? Wyniki badań sugerują za to, że narażenie na niewierność może znormalizować to zachowanie. Długoterminowe cele w związku tracą wtedy na wartości, a to zmniejsza poczucie winy i motywację do pracy nad relacją. Szczegółowe powiązania między ekspozycją na niewierność, a zdradą to zagadnienie na kolejne badania. Opisana w badaniach ekspozycja na niewierność może przybierać różne formy. Nie zawsze są to rozmowy ze znajomymi czy konfrontacja z wynikami badań. Motyw zdrady często pojawia się też w filmach czy muzyce. Nie jest to jednak jedyny problem z jakim borykają się związki. Jeśli ktoś zbyt często podejrzewa partnera o zdradę, to wcale nie musi oznaczać, że ma ku temu racjonalne powody. Część psychologów wiąże stałą tendencję do nadmiernej podejrzliwości z podatnością na zespół Otella. Źródło: „Archives of Sexual Behavior” Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jak flirtować, żeby osiągnąć upragniony cel? Naukowcy wyjaśniają: „to prostsze niż nam się wydaje”
Flirtują prawie wszyscy ludzie na całym świecie, ale nie każdy robi to w odpowiedni sposób. Jak flirtować, żeby zdobyć serce drugiego człowieka? Odpowiedź na to pytanie poznali naukowcy.
W tym artykule: Czym jest udany flirt? Jak flirtować, żeby zdobyć partnera? Tajna broń, która sprawia, że flirt zakończy się powodzeniem Należałoby zacząć od pytania, dlaczego w ogóle flirtujemy? Każdy ma inny powód do flirtu. Jedni szukają partnera na całe życie, a inni na jedną noc. Niektórzy flirtują, żeby podnieść poczucie własnej wartości i „pogłaskać” swoje ego. A są i tacy, którzy chcą poprawić swoje umiejętności interpersonalne. Jednak nie cel ma tutaj kluczowe znaczenie, a droga, którą musimy pokonać. Czym jest udany flirt? Niezależnie od tego, co chcemy osiągnąć, musimy podjąć pewne kroki, aby zakończyć flirt powodzeniem. Co charakteryzuje ludzi, których nazywa się mistrzami podrywu, znakomitymi flirciarzami czy kokietkami? Czy tego w ogóle można się nauczyć? Okazuje się, że tak i zostało to potwierdzone naukowymi badaniami. "Office lady" i wszystkie opcje singla. Spójrz na Japonię, a zobaczysz naszą przyszłość? Spora część świata, próbując sobie wyobrazić, jak będzie wyglądała przyszłość, może spojrzeć na Japonię. Pomyśli ktoś, że mam na myśli nowinki techniczne. Tak, je również, lec... Uczeni z Norwegii i Stanów Zjednoczonych postanowili zbadać, które cechy odpowiadają za udany flirt. Czym jest „to coś”, co trzeba mieć, żeby zwrócić uwagę drugiego człowieka? – Zarówno mężczyźni, jak i kobiety flirtują, żeby zwrócić uwagę pożądanego partnera i doprowadzić do osiągnięcia seksualnego lub miłosnego spełnienia – tłumaczy Leif Edward Ottesen Kennair, profesor z Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii. Jak flirtować, żeby zdobyć partnera? Naukowcy przebadali ok. 1000 studentów z Norwegii i Stanów Zjednoczonych. Badacze sprawdzili 40 różnych metod flirtu. Uczeni wzięli również pod uwagę różnice kulturowe oraz cechy osobowości i płeć. Okazało się, że większość osób wskazywała bardzo podobne sposoby podrywania. Naukowcy zwracają uwagę na to, że flirt może być werbalny i niewerbalny. Najważniejsze jest jednak to, żeby dowiedzieć się, czego oczekuje osoba, z którą flirtujemy. Wobec osób, które szukają krótkiej miłosnej przygody nieskuteczne będą przyjazne, miłe i szarmanckie zachowania, takie jak przytulanie, pocałunek w rękę lub w policzek. Takie osoby oczekują, że druga osoba – szczególnie kobieta – będzie dużo bardziej „dostępna seksualnie”, co musi być jasno i wyraźnie zasygnalizowane. Na randki umawiają się na szczytach gór. Zobacz ich niesamowite zdjęcia! [GALERIA] Typowa randka? W świetle milionów gwiazd. Z kolei osoby, które szukają stałej relacji, dużo lepiej postrzegają gesty takie jak hojność i zaangażowanie. Naukowcy twierdzą, że szczególnie dotyczy to mężczyzn. Według uczonych, jeżeli mężczyźnie zależy na długotrwałym związku, nie powinien on być skąpy ani niezdecydowany. Badacze dodają również, że zbyt częste zmienianie partnerów lub partnerki nie jest zbyt dobrze postrzegane. Tajna broń, która sprawia, że flirt zakończy się powodzeniem Autorzy badania twierdzą, że najlepszym asem w rękawie i zarazem najsilniejszą bronią w skutecznym flircie, który działa prawie na każdego, jest humor. – Uśmiech i kontakt wzrokowy są bardzo ważne. Większość osób lubi zabawnych ludzi. Co więcej, istotne jest również, żeby pokazać drugiej osobie, że ją również uważasz za mającą poczucie humoru – tłumaczy Rebecca Burch, współautorka badania z Uniwersytetu w Pensylwanii. Humor był najskuteczniejszą „bronią” w przypadku mężczyzn poszukujących związku długoterminowego. Natomiast najsłabiej sprawdzał się u kobiet, którym zależało na krótkiej przygodzie. Jak rozpoznać czy spotykasz się z psychopatą? Pytanie jest zasadne szczególnie, że według badań nawet 1 na 100 ludzi jest psychopatą. Badacze podsumowują, że skuteczny flirt jest w znacznej mierze uniwersalny. Uczeni twierdzą, że nie jest to dla nich zaskoczeniem, ponieważ różne motywacje, mają często podłoże biologiczne. Co ciekawe, naukowcy odkryli, że różnice wieku, wyznania i wyglądu miały bardzo niewielki wpływ na to, jak badani postrzegali powodzenie flirtu. Źródło: Evolutionary Psychology.
Hotel w Wielkiej Brytanii oferuje kobietom leczenie złamanych serc. Trzydniowy pobyt kosztuje krocie
Jak poradzić sobie z zawodem miłosnym? Można na przykład zaplanować trzydniowy pobyt w hotelu specjalizującym się w leczeniu złamanych serc.
W tym artykule: Hotel Heartbreak pomaga kobietom w leczeniu złamanych serc Nie tylko terapia. Jak zapomnieć o byłym? Ekspresowa psychoterapia za krocie Chyba każdy z nas chociaż raz w życiu miał złamane serce. Bez względu na to, czy mamy naście lat, czy jesteśmy już w dojrzałym wieku, zawód miłosny boli tak samo. Jak sobie z nim poradzić? Ilu ludzi na świecie, tyle pomysłów. Od oglądania komedii romantycznych, przez zajadanie się lodami, po szukanie kolejnego obiektu westchnień. Brytyjczycy proponuję nową, ciekawą alternatywę: wypoczynek w hotelu specjalizującym się w leczeniu złamanych serc. Hotel Heartbreak w Norfolk – przynajmniej na razie – zaprasza tylko kobiety. Hotel Heartbreak pomaga kobietom w leczeniu złamanych serc Nietypowy hotel został otwarty pod koniec 2021 r. Inicjatywa powstała z myślą o kobietach, które niedawno przeszły bolesne rozstanie. W trakcie trzydniowego pobytu panie mogą się zrelaksować, wziąć udział w zajęciach jogi i terapii grupowej. Leczenie załamanych serc koordynują psycholożka Alice Haddon i coach Ruth Field. – Jeśli zostałaś oszukana i nie wiesz, do kogo się zwrócić, jeśli twój związek się rozpadł, jeśli cierpisz i czujesz się zraniona, skontaktuj się z nami. Jesteśmy tutaj, aby pomóc – zachęcają ekspertki na Instagramie. Pobyt w Hotelu Heartbreak to tak naprawdę trzy dni intensywnej terapii. Podobno napięty program odpowiada sześciu miesiącom cotygodniowych sesji z psychologiem. Kobiety uczą się w tym czasie, jak szybko i w zdrowy sposób odciąć się od byłego partnera. W grupach złożonych maksymalnie z ośmiu osób analizują też poprzednie relacje i dostają wskazówki, co zrobić, aby w przyszłości unikać toksycznych związków. Pary, które podróżują, mają udane życie seksualne Mamy dobrą wiadomość, dla tych, którzy lubią wspólnie podróżować: z danych zebranych przez US Travel Association wynika, że pary, które razem wyjeżdżają, mają bardziej satysfakcjonuj... Nie tylko terapia. Jak zapomnieć o byłym? Mimo że terapia ma nam pomóc, jest to też trudny i wymagający czas. W końcu podczas sesji z psychologiem najczęściej poruszane są bolesne tematy. Żeby pobyt w hotelu nie był zbyt obciążający, kuracjuszki mają też czas na spacer po okolicznych piaszczystych plażach czy pogawędki przy kominku. Żeby leczenie złamanego serca przyniosło jak najlepsze efekty, panie muszą zaakceptować pewne zasady. Przede wszystkim zakaz używania telefonu i laptopa. Technologiczny detoks ma im pomóc w lepszym poznaniu siebie. Alkohol również jest zakazany. I słusznie, napoje wyskokowe nie są remedium ani na problemy sercowe, ani na żadne inne. Według najnowszych badań weganie są dużo bardziej skłonni do otwartych związków niż mięsożercy Weganie są bardziej pewni siebie, lubią eksperymentować i częściej interesują się otwartymi związkami niż osoby, które jedzą produkty pochodzenia zwierzęcego. Pokazały to najnowsze bad... Ekspresowa psychoterapia za krocie No dobrze, a ile kosztuje taka przyjemność? Tanio nie jest. Trzydniowy pobyt w Hotelu Heartbreak wynosi 2250 funtów, czyli grubo ponad 12 tys. zł. Twórcy projektu przekonują, że mniej więcej tyle samo kosztuje półroczna psychoterapia. Cena jest najprawdopodobniej dostosowana do brytyjskich realiów. W Polsce godzinna psychoterapia kosztuje średnio 150 zł, co daje 3600 zł za sześć miesięcy cotygodniowych spotkań. Mimo to hotel cieszy się rosnącą popularnością. Przed przyjazdem na miejsce, panie muszą wypełnić formularz zgłoszeniowy, w którym opisują swoją sytuację życiową. Pytania dotyczą między innymi tego, jak długo mają złamane serce, jakie emocje towarzyszą im na co dzień oraz jak chcą się czuć po trzydniowym wypoczynku połączonym z terapią. Następnie psycholodzy decydują, czy oferta obiektu sprosta oczekiwaniom zainteresowanych.
Według najnowszych badań weganie są dużo bardziej skłonni do otwartych związków niż mięsożercy
Weganie są bardziej pewni siebie, lubią eksperymentować i częściej interesują się otwartymi związkami niż osoby, które jedzą produkty pochodzenia zwierzęcego. Pokazały to najnowsze badania.
W tym artykule: Weganie i wegetarianie częściej eksperymentują, ale większość z nich i tak preferuje monogamię Rezygnacja z jedzenia mięsa i odejście od powszechnych norm zwiększa pewność siebie Od wielu lat stale rośnie zainteresowanie związkami niemonogamicznymi Czym jest Veggly? Za najnowsze badania odpowiada aplikacja randkowa Veggly, która przeznaczona jest dla wegan i wegetarian. W celu sprawdzenia preferencji miłosnych swoich użytkowników, administratorzy wykorzystali dane ponad 600 tysięcy użytkowników z okresu ostatnich trzech lat. Weganie i wegetarianie częściej eksperymentują, ale większość z nich i tak preferuje monogamię Analizowano wybory pod kątem relacji przyjacielskich, miłosnych oraz seksualnych. Okazuje się, że nawet o 60% więcej wegan i wegetarian niż mięsożerców jest gotowych na to, żeby wejść w otwarty lub poliamoryczny związek. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... 73,4% wszystkich użytkowników aplikacji wciąż jednak preferuje monogamiczne i stałe relacje. 56% wegan i wegetarian nie miałoby problemu z jednorazową randką, która zakończyłaby się w łóżku. Prawie 34% użytkowników Veggly jest zainteresowanych otwartym, poligamicznym związkiem. Dane porównano z badaniami kanadyjskich seksuologów, które zostały opublikowane na łamach magazynu "The Journal of Sex Research". Okazuje się, że tylko 20% mięsożerców chce zaangażować się w otwarty związek. – Naszym zdaniem wyniki tych badań są niezwykle interesujące. To ciekawe, że weganie chętniej decydują się na otwarte relacje. Teraz warto zastanowić się nad tym, dlaczego tak się dzieje – mówi Alex Felipelli, założyciel aplikacji Veggly. W indyjskim mieście obowiązuje zakaz sprzedaży i konsumpcji mięsa Dieta satwiczna szybko podbiła serca turystów i kucharzy z całego świata. Rezygnacja z jedzenia mięsa i odejście od powszechnych norm zwiększa pewność siebie Psychologowie zwracają uwagę na to, że taki trend może wynikać ze stylu życia wegan. – Weganie i wegetarianie to osoby, które z różnych przyczyn podjęły decyzję o tym, żeby nie jeść mięsa. To często staje się jednym z głównych fundamentów ich wartości. Jeżeli spotkają się dwie osoby o podobnych poglądach i życiowych zasadach, dużo łatwiej jest im nawiązać relacje – mówi Jo Hemmings, psycholożka, która zajmuje się związkami. Chcesz walczyć z globalnym ociepleniem? Wyeliminuj z diety wołowinę i ryż W latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. – Wbrew pozorom przejście na weganizm lub wegetarianizm to często spore wyzwanie. Te osoby stają się bardziej pewne siebie i są gotowe podejmować odważniejsze decyzje, na przykład jeśli chodzi o rodzaj związku. To dlatego, że już raz udało im się „oderwać” od pewnej normy, jaką wciąż jest jedzenie mięsa – dodaje Hemmings. Psycholożka uważa, że weganie i wegetarianie mogą być również dużo częściej niż mięsożercy otwarci na eksperymenty w łóżku. Od wielu lat stale rośnie zainteresowanie związkami niemonogamicznymi Co ciekawe, według magazynu "Journal of Sex Research" zainteresowanie niemonogamicznymi związkami stale rośnie. Okazuje się, że w ciągu ostatnich 10 lat ilość wyszukiwanych fraz w Google, które dotyczyły otwartych związków, stale się zwiększała. Inne badania z kolei pokazały, że obecnie przynajmniej jeden na pięciu mieszkańców Stanów Zjednoczonych „w jakimś stopniu” co najmniej raz w życiu zaangażował się w relacje niemonogamiczną. USA: Zanieczyszczenia powietrza wynikające z produkcji mięsa zabijają prawie 13 tys. osób rocznie Według ostatnich szacunków naukowców zanieczyszczenia powietrza wynikające z ogólnej produkcji żywności wiążą się z ok. 15900 przedwczesnymi zgonami co roku, przy czym aż 12700 spośró... Badacze przyznają jednak, że dokładne zbadanie seksualności ogółu społeczeństwa jest naprawdę trudnym wyzwaniem. Wynika to z faktu, że ludzie często wstydzą się rozmawiać o seksie oraz o swoich fantazjach i potrzebach. Dodatkowym problemem jest również kwestia aksjologiczna oraz to, czym dla człowieka jest „norma”. Czym jest Veggly? Obecnie na rynku dostępnych jest szereg aplikacji, które umożliwiają poznawanie ludzi przez internet i randkowanie. W dzisiejszych czasach coraz rzadziej to dziwi, a coraz więcej osób w ten sposób poznaje swoich partnerów, a czasem po prostu przyjaciół. Jedną z takich aplikacji jest właśnie Veggly. Jest jednak jeden warunek, który trzeba spełnić przed rejestracją i założeniem nowego konta. Trzeba być weganinem lub wegetarianinem. Jest to bowiem portal dla osób, które szukają osób o tym samym stylu odżywiania się. Serwis powstał w 2017 roku. Oprócz deklaracji diety, sam serwis nie różni się specjalnie od innych tego typu. Osoby, które nas zainteresują przesuwamy w prawo, natomiast te, które nie - w lewo. W przypadku połączenia w parę, możemy wejść w konwersacje z daną osobą. Tak w XXI wieku zaczyna się miłość. Źródło: Independent
Pomysły na walentynki last minute. Gdzie zaplanować romantyczny wyjazd we dwoje?
W tym roku 14 lutego wypada w poniedziałek. Zakochani mogą więc przedłużyć swoje święto i zacząć obchody już w weekend – najlepiej od romantycznego wyjazdu we dwoje. Jeszcze nie jest za późno, żeby zaplanować krótką podróż last minute.
W tym artykule: Pomysły na romantyczny wyjazd Chełmno – polskie miasto zakochanych Romantyczny weekend w Pradze Galešnjak – wyspa w kształcie serca Hiszpańska miłość Walentynki w Paryżu Skąd się wzięły walentynki? Święto wypada 14 lutego, w dniu wspomnienia świętego Walentego. Biskup z Rzymu jest patronem zakochanych. Tradycja obchodzenia walentynek narodziła się na południu i zachodzie Europy jeszcze w średniowieczu. Dopiero później dotarła do pozostałych krajów, w tym Polski. Według niektórych źródeł walentynkowy zwyczaj wywodzi się od Dnia Płodności i Macierzyństwa, który był obchodzony w Starożytnym Rzymie. Wówczas panny wrzucały kartki ze swoim imieniem do wielkiego dzbana. Następnie losowali je kawalerowie. Wlk. Brytania: blisko połowa młodych osób odczuwa pociąg seksualny do obu płci Według sondażu przeprowadzonego w grupie Brytyjczyków między 18 a 24 rokiem życia, blisko połowa młodych odczuwa pociąg seksualny do przedstawicieli obu płci. W badaniu wzięło udział 11... Pomysły na romantyczny wyjazd Co robić w walentynki? To pytanie zadają sobie miliony par na całym świecie. Jeśli ty i twoja druga połówka tak samo kochacie podróże, może warto pomyśleć o krótkim wypadzie do innego miasta lub za granicę? Zimą – a więc poza sezonem – bilety lotnicze i hotele są tańsze. Oczywiście z okazji walentynek niektóre obiekty podnoszą ceny, ale i na to jest sposób. W tym roku walentynki mogą zacząć się już w piątek 11 lutego. Chełmno – polskie miasto zakochanych Żeby spędzić wyjątkowy czas w miejscu, gdzie miłość czuć w powietrzu, wcale nie trzeba jechać za granicę. W końcu Polska też ma swoje miasto zakochanych. Jest nim Chełmno w województwie kujawsko-pomorskim. Urokliwe stare miasto to idealna sceneria na spacer. Obowiązkowym punktem wspólnego zwiedzania jest Ławeczka Zakochanych na Nowych Plantach. Pocałunek na niej ma być gwarancją udanego związku. O miłosnej atmosferze przypominają również dwa nachodzące na siebie serca w Parku Pamięci i Tolerancji im. L. Rydygiera oraz sercowe dywany z kwiatów. Do Chełmna dojedziemy autostradą A1. Zjazd na wysokości wsi Nowe Marzy. Romantyczny weekend w Pradze Czeska Praga często pojawia się w zestawieniach najpiękniejszych stolic nie tylko w Europie, ale również na świecie. Miasto można zwiedzać piechotą lub ze statku. Wieczorny rejs Wełtawą pozwoli stworzyć wyjątkowy klimat. Romantyczną atmosferę na pewno podtrzyma wspólne wyjście do cieszącego się ogromną popularnością i prestiżem Narodowego Teatru w Pradze na balet lub operę. Wyjazd do Pragi można połączyć z wypoczynkiem na Dolnym Śląsku. Zimą Szklarska Poręba jest wyjątkowo malownicza. Z Warszawy, Łodzi i Wrocławia do Pragi pojedziemy FlixBusem. Galešnjak – wyspa w kształcie serca Chętnie odwiedzamy Chorwację latem, ale zimą również warto tam zajrzeć – zwłaszcza, że nawet w lutym temperatury są wyższe niż w Polsce. Adriatyckie wybrzeże jest upstrzone malowniczymi miasteczkami, które zimą mogą wydawać się nieco senne, a na pewno są bardziej kameralne niż w zatłoczonym sezonie letnim. Zakochani na pewno zainteresują się też wyspą Galešnjak, która ma naturalny kształt serca. Jak się do niej dostać? Łodzią lub samolotem. Najbliższe większe miasto to Zadar. Najszybciej dolecimy tam z Warszawy (LOT) z przesiadką w Zagrzebiu. Hiszpańska miłość Marzycie o city breaku w Hiszpanii, ale boicie się tłumów turystów? Barcelona i Madryt to niejedyne miasta warte odwiedzenia. Ciekawą i romantyczną alternatywą jest niewielkie miasteczko Mijas położone zaledwie 30 km na południe od Malagi. W jego starszej części znajduje się charakterystyczna biała zabudowa – Pueblo Planco – z kwiatami. To świetne miejsce na spacer i wspólną sesję zdjęciową. Do Malagi najtaniej dostaniemy się tanimi liniami lotniczymi Ryanair, EasyJet i Jet2 z Rzeszowa. Walentynki w Paryżu I wreszcie: Paryż. Miasto tak samo uwielbiane, jak i omijane przez turystów. Stolicy Francji nie można jednak odmówić miłosnej aury, która od lat inspiruje twórców komedii romantycznych. Wspólny wyjazd do Paryża to dobra okazja, żeby odwiedzić kultowe miejsca i odtworzyć sceny z popularnych filmów. Zakochani w szczególności upodobali sobie Montmartre – historyczną dzielnicę miasta położoną na wzgórzu o tej samej nazwie. Wisienką na torcie będzie wjazd na szczyt wieży Eiffla. W połowie lutego zaręczyła się tam niejedna para. Bezpośrednio do Paryża polecimy z Krakowa (EasyJet) i Warszawy(LOT, Airfrance i Wizz Air).
Miłość w czasie pandemii. Pandy połączone w namiętnym uścisku po ponad 10 latach
Jeżeli świat potrzebuje kolejnych wielkich pand, kimże jesteśmy, by stawać na drodze naturze. Ying Ying i Le Le, para z 10-letnim stażem, ani razu nie zaznała radości z seksu. Aż do teraz. Nieświadome, że kamery obserwują, niedźwiedzie żyjące w ogrodzie zoologicznym w Hongkongu w czasie wiosennego okresu godowego zatraciły się kompletnie.
Zaczęło się niewinnie, ale w powietrzu czuć było zmianę. Ying Ying zaczęła spędzać więcej czasu sama. Prawie miesiąc unikała partnera. Potem, pod koniec marca, przyszedł czas na niecodziennie długie kąpiele. W tym czasie Le Le zaczął zostawiać w swojej części wybiegu zapachowe ślady, samemu aktywnie szukając nosem dowodów obecności Ying Ying. W poniedziałek 6 marca pracownicy zoo dostrzegli, że para zaczęła się przytulać. Tuż po godzinie 9 i latach wspólnego życia, związek został skonsumowany. Choć to ewidentne pogwałcenie prywatności, na dowód jest wideo z dźwiękiem. View oEmbed on the source website - Skuteczny i naturalny proces rozmnażania jest dla nas czymś niezwykle ekscytującym. Szansa na ciążę po naturalnym współżyciu jest dużo większa niż poprzez sztuczne zapłodnienie – oświadczył Michael Boos, rzecznik zoo Ocean Park. Jeżeli ciąża miałaby nastąpić, jej pierwsze oznaki będą widoczne pod koniec czerwca. – Mamy nadzieję, że już wkrótce będziemy mogli przekazać mieszkańcom Hongkongu wspaniałą wiadomość i zwiększą się szanse na przetrwanie tego wrażliwego gatunku – dodał Boos. Ponoć błędne jest często powtarzane twierdzenie, jakoby wielkie pandy były oziębłe i miały niski popęd seksualny. – To brednie, że pandy mają problem z rozmnażaniem który to my musimy rozwiązać – stwierdził w wywiadzie dla dziennika „”The Guardian” Jim Harkness, były przedstawiciel Chin ds. wielkich pand organizacji World Wide Fund for Nature. Wielu ekspertów podkreśla, że drogą do uratowania gatunku nie jest sztuczna inseminacja, a raczej zadbanie o naturalny habitat tych zwierząt. Tam łatwiej i chętniej mogłyby się rozmnażać, niż w ogrodach zoologicznych. Każdej wiosny samice wielkich pand mają ruję trwającą 1 do 3 dni. I to jest jedyny moment w ciągu całego roku, gdy samiec ma szansę zostać ojcem. To samo w sobie nie ułatwia zadania. A nasza obecność i trzymanie w niewoli na pewno nie pomaga. Pandemia zapewniła Ying Ying i Le Le tak bardzo potrzebny spokój. Jan Sochaczewski
Słowo "miłość" w różnych językach ma inne znaczenie. Globalne badanie
Chociaż słowo „miłość” ma swoje odpowiedniki w innych językach okazuje się, że nie zawsze oznacza to samo. Faktycznie znaczenie i emocje z jakimi jest związane są zależne od kręgu kulturowego, w którym funkcjonuje. Udowadniają to największe badania lingwistyczne na świecie.
Z jakimi emocjami wiążą się słowa „miłość”, „żal”, „smutek” w poszczególnych językach postanowił zbadać Joshua Conrad Jackson, doktorant psychologii z University of North Carolina. Do współpracy zaprosił specjalistę z Max Planck Institute in Jena, lingwistę Johanna-Mattisa Lista, twórcę CLICS (Database of Cross-Linguistic Colexifications) – narzędzia stosowanego w lingwistyce porównawczej, pozwalającego na zobrazowanie powiązań między poszczególnymi pojęciami. Pod lupę wzięli 24 słowa opisujące emocje w prawie 2500 języków. Trwająca przeszło dwa lata analiza danych pozwoliła stworzyć siatki pokazujące do jakich emocji rzeczywiście przypisane są dane słowa w poszczególnych rodzinach językowych. Rezultaty zaprezentowano w magazynie "Science". W niektórych językach istnieją słowa nie mające swoich odpowiedników w innych. Przykładem jest niemieckie „sehnsucht” tłumaczone na polski jako „tęsknota”, a w rzeczywistości odnoszące się do silnego pragnienia alternatywnego życia. Podobnie sytuacja ma się z „reisefieber”. To jedno słowo określa lęk, strach lub chorobę przed podróżą. Bardziej odległym geograficznie przykładem może być „awumbuk”. To słowo używane w Papui Nowej Gwinei do opisania poczucia przygnębienia, jakie odczuwamy po wyjściu gości. Z kolei hawajskie „aloha” na emocjonalnej siatce znalazło się pomiędzy słowami „miłość” i „szkoda” („love” i „pity”). Badacze odkryli też wiele ciekawych różnic w odbiorze słów. Na przykład słowo „niespodzianka” w językach austronezyjskich było ściśle związane ze „strachem”. A w językach południowo-wschodniej Azji z „nadzieją” i „pragnieniem”. Podobnie słowo „lęk” nie we wszystkich kręgach jest rozumiane tak samo. W językach indoeuropejskich wiąże się z „gniewem”, a w austroazjatyckich z „żalem”. Zarówno pozytywne i negatywne konotacje – zależnie od języka – przypisywano też słowy „duma”. Powiązania między słowami w pięciu różnych grupach językowych oraz w zestawieniu całościowym mat. autorzy badania – Nie każda rodzina języków wydaje się postrzegać emocje w ten sam sposób, co inne. Jest to naprawdę ważne odkrycie na wielką skalę – mówi Kristen Lidquist, współautorka badań, profesor psychologii i neurologii w UNC. Co nie powinno dziwić to fakt, że im bliższe geograficznie były sobie dane rodziny językowe, tym bardziej zbliżone były siatki emocjonalnych konotacji występujących w nich słów. Pozwala to badaczom wysnuć tezę, że znaczenie słów ewoluowało przenoszone z jednego kraju do drugiego wraz z handlem, podbojami terytorialnymi czy imigrantami. W czasie analizy eksperci zauważyli, że wszyscy badani rozróżniają emocje w zależności od tego, czy są przyjemne czy nieprzyjemne oraz czy wiążą się z wysokim czy niskim poziomem pobudzenia. Praktycznie nie zdarzało się, aby to samo słowo w różnych językach odnosiło się do diametralnie różnych emocji. Odnosi się to m.in. do tytułowej „miłości”, która niemal we wszystkich badanych rodzinach językowych miała zbliżone znaczenie emocjonalne. Najczęściej „love” było powiązane z „like”, „happy”, „want”, „hope” i „good”. Na uwagę zasługują języki austronezyjskie, gdzie „love” wiąże się z poczuciem żalu i słowami takimi, jak „pity”, „grief”, „regret”. Na przykład w języku mwotlap, którym posługują się mieszkańcy Vanuatu (państwo w Oceanii) nie ma słowa odpowiadającemu angielskiemu „love” jako miłości romantycznej. Stosowane tu słówko „tam” oznacza empatię i hojność. Do miłości jako romantycznego uczucia odnosi się raczej tamtejszy odpowiednik słowa „need”, jak w zwrocie „I need you” (z ang. potrzebuję cię). Katarzyna Grzelak
Wolą mieć psa niż być w związku. Bo pies cię nie zawiedzie?
Co piąta osoba twierdzi, że woli mieć psa, niż być w „romantycznym związku” – wynika z badań przeprowadzonych przez Kennel Club. Większość badanych, którzy podali taką odpowiedź twierdzi, że „pies nie zawiedzie cię tak, jak człowiek”.
Zbliżają się Walentynki – niełatwy czas dla wielu singli. Okazuje się jednak, że „samotni”, ale posiadający psy, niezbyt się tym przejmują. Badanie przeprowadzone przez Kennel Club wykazało, że prawie co piąta osoba wolałaby mieć psa niż być w związku. Prawie połowa badanych stwierdziła, że są tak przywiązani do swojego zwierzaka, ponieważ „psy nie zawodzą” w taki sposób, jak inni ludzie. Z kolei jedna czwarta ankietowanych oceniła, że dzięki posiadaniu czworonoga, nie martwi ich brak drugiej połówki. Chociaż pies nie kupi ci róż i nie zabierze na romantyczną kolację, to potrafi ofiarować bezwarunkową miłością, której – jak twierdzą ankietowani – często trudno szukać u innych ludzi. W badaniu zapytano 2612 właścicieli psów o ich przemyślenia na temat miłości. Być może wyniki ankiet nie są zaskakujące dla opiekunów czworonogów. W końcu nie od dziś uważa się, że pies jest najwierniejszym i najbadziej lojalnym przyjacielem człowieka. Pies zamiast związku Bill Lambert, rzecznik Kennel Club, komentując wyniki badań stwierdził – Wydaje się, że rośnie liczba miłośników psów, którzy woleliby dzielić swoje życie z czworonożnym przyjacielem zamiast z człowiekiem. Może to wynikać z licznych korzyści wynikających z posiadania psa. – Psy pomagają właścicielom odprężyć się, czy to podczas codziennego spaceru na świeżym powietrzu, czy podczas przytulania na kanapie. Mogą również być świetnymi słuchaczami, pomagać swoim właścicielom w walce ze stresem i przyczyniać się do poprawy zdrowia i sprawności swoich dwunożnych odpowiedników – podkreśla Lambert. Niemniej na szczęście dla tych właścicieli psów, którzy wciąż szukają miłości, badania sugerują, że zwierzę może w tym pomóc. Ponad jedna piąta ankietowanych przyznała, że zostali zaproszeni na randkę lub znaleźli miłość na spacerze z psem. Beagle, springer spaniele i owczarki niemieckie wydają się najlepiej przyciągać potencjalnych partnerów. Także osoby, które były opiekunami golden retrieverów i corgi często twierdzili, że ich zwierzaki pomogły im odnaleźć miłość. Spośród osób biorących udział w ankiecie 21 procent stwierdziło, że częściej spotyka się z kimś, kto również ma psa. Pies to najlepsza randka Legenda Hollywood, Glenn Close, zabrała ze sobą swojego psa Pipa na galę wręczenia Oscarów w zeszłym roku, mówiąc, że to „najlepsza randka, jaką może mieć dziewczyna”. Komiczka Miranda Hart i kierowca wyścigowy Lewis Hamilton pojechali na wakacje ze swoimi psami, a aktor Ryan Gosling zabrał czworonożną przyjaciółkę, którą określa jako „wielką miłość swojego życia”, na debatę o wsparcie moralne. Jennifer Aniston twierdzi, że kontakt z psami ma korzystne działania zdrowia fizycznego i psychicznego, a nawet działa terapeutycznie. Katarzyna Grzelak
Jak działa miłość? Obalamy mity! To czysta chemia
Motylki w brzuchu, zamglone spojrzenie, rozmowy bez słów... na to wszystko jest wytłumaczenie! Poznaliśmy tajemnice miłości i rozbieramy to uczucie na czynniki pierwsze z pomocą ekspertów z Centrum Nauki Kopernik.
W tym artykule: Wzrokowcy? Słuchowcy? Nie! Zapachowcy Tajemnica szczęścia Miłość to istna chemiczno-biologiczna reakcja łańcuchowa! Aby między dwojgiem ludzi „zaiskrzyło”, musi zadziałać w odpowiedniej kolejności cały system zewnętrznych bodźców oraz wewnętrznych procesów biochemicznych. Wzrokowcy? Słuchowcy? Nie! Zapachowcy Wszystko to zaczyna się od zapachu. I nie chodzi tu o perfumy czy prysznic po siłowni. Ważna jest naturalna woń i - prawdopodobnie - ukryte w niej bezwonne feromony. Ich istnienie u człowieka nie jest jeszcze wyczerpująco zbadane przez naukę. W każdym razie, zapach dociera do nosa, gdzie napotyka bardzo czuły narząd lemieszowo-nosowy. Ten z kolei aktywuje podwzgórze - mały obszar w mózgu. Jeśli wszystko „do siebie pasuje”, zaczynamy się interesować partnerem, a nasze szare komórki zaczynają świecić ( widać to podczas badania pozytronową tomografią emisyjną (PET)). Podwzgórze zaczyna wydzielać fenyloetyloaminę (PEA), będąca neuroprzekaźnikiem. Jej podwyższone stężenie w mózgu z jednej strony objawia się stanami nieuzasadnionej radości, pewnością siebie, podnieceniem czy nadmierną aktywnością na przemian z brakiem koncentracji. Z drugiej strony - powoduje bezsenność, zaburzeniami łaknienia, brak tchu czy stany niepokoju i depresji. Tak często czują się narkomani - fenyloetyloamina jest substancją należącą do grupy amfetamin. Nic więc dziwnego, że potocznie nazywana jest „narkotykiem miłości”. Wzrost poziomu PEA pociąga za sobą kolejne zmiany. Zwiększa się wydzielanie noradrenaliny – hormonu, zwanego „substancją miłości”. Działa on podobnie do adrenaliny - na widok ukochanej osoby podwyższa nam się ciśnienie, przyśpiesza bicie serca, rośnie poziom glukozy we krwi i zmniejsza się apetyt. Na skutek skurczów naczyń krwionośnych, pokrywamy się rumieńcem i stajemy się wrażliwi na dotyk. Tajemnica szczęścia W miarę jak rośnie poziom noradrenaliny, zaczyna uwalniać się kolejny związek - „hormon szczęścia”, czyli dopamina. Kompletnie opanowuje ona resztę zmysłów i ciała. Odpowiada za procesy chemiczne zachodzące w mózgu, które kontrolują ruch i aktywność ciała oraz zdolność odczuwania przyjemności. Dopaminę znamy z codzienności, bo jej poziom gwałtownie wzrasta gdy zachwycimy się nowym gadżetem, efektowną sukienką czy nieodpakowanym jeszcze prezentem. To właśnie dopamina jest współodpowiedzialna za to, że kochamy "na śmierć i życie". Drugą cząsteczką w tym duecie jest serotonina. Gdy poziom dopaminy rośnie, jednocześnie gwałtownie spada ilość serotoniny. Odpowiednia ona za zdrowy sen i poczucie spokoju, a jej niedobory powodują ogólne rozkojarzenie i brak koncentracji. Zakochana osoba robi się zdezorientowana i popada w skrajne nastroje, jednocześnie nie mogąc się doczekać kolejnego spotkania ze swoją drugą połówką. Miłość ma swój termin ważności Mamy więc fenyloetyloaminę (PEA), noroadrenalinę, dopaminę i serotoninę –neuroprzekaźniki sprawiające, że szalejemy z miłości. Najważniejsza z nich jest ta pierwsza, bo kontroluje pozostałe. Niestety, na działanie fenyloetyloaminy organizm się uodparnia. Z badań wynika, że zwykle pomiędzy 18 a 48 miesiącem (4 rokiem) związku, cały szalejący ogień miłości powoli się wypala i przygasa. Wtedy zakochani mogą się nawet rozstać! Na szczęście, nie jest to reguła. Na skutek działania dopaminy, przez cały czas nasz organizm wytwarza bowiem oksytocynę i wazopresynę - hormony o podobnej budowie, ale odmiennym działaniu. Związki te działają w chwilach bardzo ważnych dla człowieka. U kobiet jest więcej receptorów oksytocyny. Hormon ten łagodzi stres, powoduje obniżenie ciśnienia krwi, działa przeciwbólowo i relaksująco. U mężczyzn góruje wazopresyna, uwalniana za sprawą testosteronu i działająca podobnie jak adrenalina. Podwyższenie poziomu tych obu hormonów wywołuje uczucie odprężenia, spokoju, poczucia więzi i wzajemnej akceptacji. Dzięki ich obecności możliwy jest rozkwit dojrzałej miłości pomiędzy partnerami. A więcej sekretów miłości - tych naukowych oczywiście - poznacie w warszawskim Centrum Nauki Kopernik w najbliższą niedzielę, 14 lutego. Źródło: Centrum Nauki Kopernik
Życie intymne ptaków - prawdziwa arena walk
Naukowcy przez lata w ptasim zbliżeniu widzieli głównie sposób na przekazanie nasienia z narządów płciowych samca do dróg rodnych samicy. Tymczasem jest to arena wyścigu zbrojeń w walce płci.
Początkowo wygląda jak balon z gumy do żucia, który pojawił się pod kuprem, by ułamek sekundy później wystrzelić w całej okazałości. Koniuszek poskręcanego jak korkociąg, mierzącego 20 cm penisa kaczora piżmówki amerykańskiej porusza się z prędkością 3,6 m/s. Wybuchowy wzwód – tak określiła tę erekcję Patricia Brennan, która na Uniwersytecie Yale zajmuje się dziedziną niemal zupełnie przez naukę ignorowaną – ptasimi narządami płciowymi. Wprawdzie ornitolodzy już dawno policzyli, że zaledwie 3 proc. z około 10 tys. gatunków ptaków zachowało penisy, podczas gdy reszta w czasie ewolucji je utraciła i zadowala się niewielkim wynicowaniem kloaki, czyli końcowej części jelita, ale nie koncentrowali się na ich budowie. Jeszcze w 1998 r. ornitolog James Briskie w artykule Avian Genitalia (Ptasie genitalia) narzekał na brak systematycznych badań narządów płciowych ptaków, a pruderia ta u schyłku XX w. wydała mu się zaskakująca. Tylko czy brak badań anatomii skrzydlatego seksu to naprawdę wynik pruderii? A może zawiniły same ptaki? Ich kopulację, trwającą sekundę lub dwie, łatwo przeoczyć. Ot, samiec wskakuje na grzbiet wybranki, z trudem utrzymuje równowagę, i po chwili, niejako z ulgą, zeskakuje. Pytanie „co tu badać” wydawało się logiczne. Zresztą sam akt, jak sądzili naukowcy, ma na celu wyłącznie błyskawiczne przekazanie nasienia samicy, bo najciekawsze i najważniejsze dla strategii rozrodczej obu płci rozgrywa się przed kopulacją. Dlatego ptasie zaloty są tak spektakularne – argumentował już Karol Darwin w dziele O powstawaniu gatunków, a jego przyjaciel Tomas Huxley, zapoznawszy się z teorią doboru naturalnego, wykrzyknął: „Jak można było być tak głupim, żeby na to nie wpaść!”. Podniecone perkozy stroszą pióra, potrząsają głowami, krążą wokół siebie na wodnej tafli, oddalają się i przybliżają, by od czasu do czasu zanurkować i wynurzyć się z zielonymi pękami podwodnej roślinności w dziobach. Zbliżają się, unoszą i... Tak jak ludzie dodają tangu „pieprzu”, trzymając różę w zębach, tak one w tanecznym rytmie potrząsają zielonymi girlandami. Wśród europejskich gatunków ich godowe tańce są jednymi z najbardziej widowiskowych. Ale ptaki drapieżne nie zostają w tyle – popisują się powietrznymi manewrami, a w kulminacyjnym momencie zalotów partnerzy chwytają się szponami, by spod samych chmur, koziołkując, opaść aż ku ziemi. Bociany klekocą, zarzucając na plecy ogniście czerwone dzioby. Żurawie trąbią, wyciągają długie szyje, drobią kroczki, podskakują, kłaniają się, biegają, co i rusz wachlując skrzydłami i imponującymi pióropuszami. Sikory, słowiki, pokrzewki, kosy, zięby, trznadle stroją się w piękne piórka i śpiewają uwodzicielsko. Współczesna ekologia behawioralna dostarczyła kolejnych dowodów, że zaloty są testem jakości partnerów i naprawdę decydują o tym, kto zyskuje prawo do rozmnażania, a kto nie. A jednak już w latach 70. ubiegłego wieku brytyjski biolog Geoffrey Parker zwrócił uwagę, że zaciągnięcie samicy na randkę, a nawet doprowadzenie do stałego partnerstwa, nie gwarantuje ojcostwa. W żeńskich drogach rodnych mogą się bowiem znajdować plemniki konkurenta, dwóch, trzech lub więcej i wtedy gra o zapłodnienie jajeczek rozgrywa się w wyścigu między nimi. Oczywiście nie każdy samiec musi być rogaczem. Przecież 90 proc. gatunków ptaków żyje w monogamicznych związkach. Bociany, łabędzie, sikory, orły – zawsze służyły za wzór małżeńskiej zgody. Tylko nieliczne samice – jak przepiórki, cietrzewie czy rajskie ptaki – uganiają się za samcami w porze godowej, ale o dzieci muszą troszczyć się same. Kiedy jednak w latach 90. zaczęto masowo przeprowadzać badania genetyczne rodziców i ich piskląt, okazało się, że niejedne wierne z pozoru samice chętnie skaczą w bok. Ich partnerzy nie pozostają bierni. Żeby sprostać konkurencji rywali, inwestują w fabryki nasienia, czyli jądra. To logiczne – w końcu każdy gracz w totka wie, że im więcej wypełnionych kuponów, tym większa szansa wygranej. Rozwiązłe chwostki, wodniczki czy bogatki mają duże jądra, a partnerzy wiernych błotniaków, albatrosów czy łabędzi – stosunkowo niewielkie. Co ciekawe, zróżnicowanie wielkości jąder w zależności od tego, czy ryzyko zdrady jest duże, czy nie, obserwowane jest nawet w obrębie jednego gatunku. Przekonali się o tym Charles i Mary Brown, gdy wyjątkowo zimna i mokra wiosna 1996 r. przyniosła śmierć niemal połowy badanej przez nich populacji jaskółek rdzawoszyich gniazdujących w około 160 koloniach w Nebrasce. Kolonie liczyły od dwóch do 3700 gniazd. Naukowcy zebrali 800 martwych samców i pomierzyli ich jądra. Okazało się, że są tym większe, im liczniejsza była kolonia, w której samce wychowały młode w poprzednim roku. Dlaczego przeszłość miała znaczenie? Bo jądra ptaków uwsteczniają się po sezonie godowym i powiększają około 500-krotnie każdej kolejnej wiosny. Męskie jaskółki pamiętające presję liczniejszych sąsiadów więcej inwestowały w fabryki nasienia. Trudności w drodze między zbliżeniem a zapłodnieniem nie ograniczają się zresztą do samego wyścigu. Ba, wiele plemników nie dostaje nawet szansy na start. Samce pokrzywnic przed kopulacją zmniejszają liczebność peletonu plemników rywala. Podskakują do wybranki, dziobią ją pod ogonem i zmuszają, by wydaliła obce nasienie. Kury zaś robią to bez dodatkowej zachęty. Jeśli kogut, który przed chwilą z którejś zeskoczył, nie był tym wymarzonym, kura napina mięśnie i „wypluwa” niechciane plemniki. Większość ptasich samic przejęła totalną kontrolę nad procesem zapłodnienia. To za ich sprawą kopulacja jest tak krótka. Samiec i samica wynicowują swoje kloaki, dotykają się ich końcówkami, kropla pełna plemników przeskakuje od niego do niej i już. Takie zbliżenie nazywane jest pocałunkiem kloakalnym. Po „buziaku” samicy łatwo kontrolować losy nasienia zdeponowanego daleko od jajka. Tylko dlaczego większość skrzydlatych samców na to pozwala? Naukowcy sądzą, że nie mają wiele do powiedzenia. Nawet gwałt uwieńczony zapłodnieniem nie zapewnia bowiem ojcostwa. Czemu? Ptaki po każdym zapłodnieniu składają jedno jajo. Ponieważ zwykle jajeczka są dość lekkie i nie trzeba się natrudzić nad ich produkcją – samica łatwo może porzucić jajko niechcianego zalotnika. A jajko nieogrzewane to jajko martwe. Zmuszanie samicy do kopulacji nie ma więc ewolucyjnego sensu. Znacznie lepiej próbować ją oczarować i zachwycić, by sama chciała. Czemu w takim razie gęsi, łabędzie, strusie i ptaki kiwi zachowały penisy? Ponieważ ich partnerki składają duże jaja, które wymagają od nich ogromnego wysiłku. Tak wyczerpującego, że wolą wychować dziecko niechcianego partnera, niż w ogóle stracić okazję na rozmnażanie. Mając taki atut w ręku, samce 246 gatunków (owe 3 proc.) wygrały bitwę płci i zachowały organ, który służy w walce o ojcostwo. Celem penisa jest wprowadzenie nasienia głęboko, jak najbliżej jajek. Nawet wbrew woli samicy. Nie bez powodu gwałty opisywane są głównie u kaczek, które dysponują rekordowymi narzędziami seksualnego przymusu. Skąd wiadomo, że ptaki znajdują w seksie spełnienie? Niejeden koliber, altannik czy rajski ptak został przyłapany na tym, jak wskakiwał na kępy traw, kupki liści albo kopczyki ziemi, by się poocierać. Wiele ptaków, m.in. gęsi, kaczki i strusie, znanych jest z homoseksualnych zbliżeń. Istnieje też naukowe stwierdzenie orgazmu. U bawolika czerwonodziobego. Ten wikłacz żyjący w Afryce ma strukturę podobną do penisa, nieznaną u innych ptaków, osiągającą u samców 15 mm długości, u samic zaś zaledwie 6 mm, coś na kształt łechtaczki. Partnerzy pocierają je o siebie w czasie zbliżenia, które może trwać pół godziny! Na końcu zaś bawolik przez chwilę macha wolniej skrzydłami, a przez jego ciało przechodzi dreszcz. A skoro zbliżenie służy przyjemności, to może – tak jak wśród ludzi – ma też inny cel niż samo przekazanie plemników? Oczywiście! Pary jastrzębi i pustułek w sezonie godowym kopulują kilkaset razy. Ostrygojady, czarno-białe ptaki brodzące o długich czerwonych nogach i takich samych dziobach, dla kilku jaj robią to 700 razy. Traktują zbliżenie jako rodzaj demonstracji. Tak, kochamy się na tym terytorium, bo ono jest nasze! – zdają się krzyczeć. Bocianica wykorzystuje kopulację jako swego rodzaju test jakości przyszłego ojca dzieci, któremu poddaje go wówczas, gdy jest jeszcze niepłodna – nawet miesiąc przed składaniem jaj. Im większą wagę wyczuje na grzbiecie i im częściej będzie ją wyczuwać, tym lepiej. Samica mazurka z kolei po częstotliwości zbliżeń ocenia zaangażowanie partnera. Liczba kopulacji dowodzi jego determinacji. Samica wierzy, że seksualny maniak będzie lepiej karmił dzieci, więc ryzykuje i składa pięć czy sześć jajek zamiast przeciętnych czterech. Są też przypadki instrumentalnego traktowania seksu. Samica pingwina Adeli zdobywa w ten sposób materiał na gniazdo, jakim są kamyki. W ich wianuszku jaja są bezpieczniejsze i nie grozi im, że się gdzieś potoczą. Ponieważ wszystkie pingwiny w kolonii cenią kamienie i gromadzą je w gnieździe, stają się one towarem poszukiwanym i trudno dostępnym. Każdy samiec chętnie jednak jeden czy dwa otoczaki odstąpi sąsiadce w zamian za chwilę przyjemności. A przy okazji, może w wyścigu z plemnikami sąsiada zwyciężą jego zawodnicy? I tak w świetle badań ostatnich lat sielankowy obraz ptasiego życia płciowego zmienił się w obraz fascynujący, pełen emocji: od wierności po kres życia do barwnych oszustw, domowych awantur i gwałtów. Nic dziwnego, że Tim Birkhead, ekspert w dziedzinie zwierzęcej seksualności, swój artykuł do prestiżowego czasopisma Journal o Zoology zatytułował cytatem z Thomasa Huxleya: Jak można było być tak głupim, żeby na to nie wpaść: selekcja naturalna po kopulacji.