National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-05T12:02:15.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
items: Uważano ją za pierwszą Afrykankę w Brytanii. Nowe badania genetyczne przyniosły niespodziankę
items: Kiedy ludzie zasiedlili Australię? Dotarli tam wcześniej niż do Europy – nowe badania zmieniają historię
items: Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
items: Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
items: Skrzydlaci rekordziści z Polski. Top 3 najdalej migrujących ptaków
items: Przyrodniczy rekord w USA: naukowcy przeliczyli migrujące ptaki. Ich liczba jest niewyobrażalna
items: W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
items: Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
items: Jakie jest pochodzenie Słowian? Są wyniki szeroko zakrojonych badań DNA
items: Odkryto sekret długowieczności flamingów. Odpowiedź tkwi w podróżowaniu
items: Archeolodzy odkrywają starożytną zagadkę. Przodkowie narodów ugrofińskich mogą pochodzić z Syberii
items: Najstarsza rasa psa odkrywa tajemnice Inuitów. Kto pierwszy dotarł na Grenlandię?
items: To najstarsze odciski stóp człowieka w Ameryce. Zagadka migracji rozwiązana?
items: Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
items: Z Australii do Papui-Nowej Gwinei – czapla strojna zaskoczyła badaczy
items: Pierwsza obserwacja żurawia kanadyjskiego w Polsce. Skąd się u nas wziął?
items: Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
items: Naukowcy rozwiązali zagadkę pochodzenia Ukraińców. Przeanalizowali DNA ich przodków
items: Muchy są zawołanymi turystkami. A ich podróże przynoszą korzyści przyrodzie i ludziom
items: Pierwsi Europejczycy byli ciemnoskórzy. I to dłużej, niż zakładano
items: Naukowcy poznali dietę twórców polskich kręgów kamiennych. Czym się raczyli?
items: Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
items: Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
items: Niesamowity wyczyn. Naukowcy odkryli, że motyle potrafią przelecieć 4200 km i pokonać Atlantyk

Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
type: item
date: 2026-01-25T12:01:27.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jaskółki to mali podróżnicy nie z tej ziemi. Potrafią przemierzać tysiące kilometrów, wracając dokładnie tam, gdzie gniazdowały w zeszłym roku. Poznaj ich tajemnice – od prehistorycznych jaskiń po współczesne miasta, gdzie ich loty, gniazda i śpiew skrywają niezwykłe historie.
encoded: Spis treści: Tropem prehistorycznych jaskółek Jak jaskółki podbiły świat Populacje jaskółek w Polsce i na świecie Nauka rozpoznawania jaskółek Życie w jaskółczym gnieździe Dieta i żerowanie jaskółek Kierunki dalekich podróży Jaskółki wywodzą się z Afryki sprzed 13 milionów lat i dziś można je spotkać niemal na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Choć wyglądają podobnie, każda ma swój niepowtarzalny lot, barwę upierzenia i unikalny głos. Co roku pokonują nawet 20 tysięcy kilometrów, wracając do tej samej stodoły w Europie i siadając na tej samej gałęzi w Afryce. Mistrzowsko łapią owady w locie, polując nad wodą, polami i koronami drzew, a jednocześnie budują skomplikowane gniazda, które chronią młode przed niebezpieczeństwem. Oto świat jaskółek, który warto poznać. Tropem prehistorycznych jaskółek Jaskółcze ślady od tysiącleci przeplatają się z historią człowieka, prowadząc nas od mroku prehistorycznych jaskiń, które ptaki te dzieliły z naszymi przodkami, aż po dachy współczesnych miast. Jednym z takich niezwykłych miejsc i dowodów archeologicznych na współistnienie jaskółek z człowiekiem jest Jaskinia na Biśniku (ok. 50 km na północ od Krakowa). To jedno z nielicznych stanowisk w Europie oraz jedyne w Polsce, z nieprzerwaną sekwencją osadów trwającą 300 000 lat, obejmującą okres od czasu sprzed zlodowacenia saalijskiego po holocen. Szczątki ptaków, w tym jaskółek, odkryte w jaskini Biśnik obejmują niemal 1 600 fragmentów szkieletów należących do co najmniej 96 taksonów, co pozwala stwierdzić, że jaskółki były obecne w regionie od bardzo dawna. Niektóre okazy, należące do rodzaju Hirundo i Cecropis (czyli różnych grup jaskółek), miały rozmiary zbliżone do współczesnej jaskółki dymówki (Hirundo rustica). Inne były wyraźnie większe, co może świadczyć o nieznanym dotąd wymarłym podgatunku lub obecności większych gatunków jaskółek. Obecność tych ptaków w tak odległej przeszłości pokazuje, że jaskółki od zawsze korzystały z osłoniętych miejsc do gniazdowania – w jask…

Jaskolki-dymowki-w-chwili-odpoczynku-67b4eda.jpg
width: 6000
height: 3376

Uważano ją za pierwszą Afrykankę w Brytanii. Nowe badania genetyczne przyniosły niespodziankę
type: item
date: 2025-12-19T08:00:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: migracje
description: Znalezione w Anglii szczątki kobiety przez dekadę były uznawane za dowód wczesnej obecności Afrykanów w Brytanii pod okupacją Rzymu. Rekonstrukcja jej twarzy trafiła do mediów. Najnowsze analizy genetyczne całkowicie jednak podważają tę teorię. Kobieta miała jasne włosy i niebieskie oczy. Skąd naprawdę pochodziła?
encoded: Szczątki, określane przez archeologów jako „kobieta z Beachy Head”, odkryto w 2012 roku w muzealnych kolekcjach w ratuszu w Eastbourne. Jedyną informacją kontekstową na etykiecie pudełka była adnotacja „Beachy Head (1959)”. Sugeruje to, że szkielet został znaleziony przez archeologów kilka dekad temu, na odcinku wybrzeża na południu Anglii na wschód od Eastbourn. Afrykanka w chłodnej Brytanii? Wiemy, że żyła ona w czasach rzymskich, pomiędzy 129 a 311 rokiem naszej ery. W momencie śmierci miała od 18 do 25 lat. Początkowe badania jej czaszki w 2013 roku zasugerowały, że kobieta pochodziła z Afryki Subsaharyjskiej. Ten wniosek zdobył rozgłos: ogłoszono ją jedną z najwcześniejszych Afrykanek w Brytanii. Na tej podstawie stworzono jej pierwszą, fizyczną rekonstrukcję twarzy. Kobieta miała na niej ciemne oczy, ciemne włosy i odpowiedni kolor skóry. Jednak już wtedy inne analizy dawały sprzeczne wyniki. Badania izotopów jej kości sugerowały, że dorastała na południowym wybrzeżu Brytanii. Wykazały też, że jej dieta była bogata w owoce morza, typowe dla życia na wybrzeżu. Późniejsze, ale nieprecyzyjne dane DNA, wskazywały z kolei na pochodzenie z regionu Morza Śródziemnego, być może z Cypru. Ta trwająca latami dyskusja udowodniła, jak ważne jest ciągłe weryfikowanie starych ustaleń nowymi metodami. Prawda ostateczna? W latach 2024–2025 naukowcy zastosowali najbardziej zaawansowane techniki, aby uzyskać wysokiej jakości dane DNA. Te nowe, kompleksowe analizy dostarczyły, jak przekonują badacze, ostatecznej odpowiedzi na temat pochodzenia intrygującej kobiety. Wyniki genetyczne były jednoznaczne: kobieta z Beachy Head była pochodzenia lokalnego. Jej DNA jest najbardziej podobne do genów innych osób mieszkających w wiejskiej Brytanii w okresie rzymskim. Ma również silne pokrewieństwo ze współczesnymi Brytyjczykami. Naukowcy podkreślają, że wcześniejsza błędna diagnoza wynikła z oceny kształtu czaszki. Metody te, stosowane w przeszłości, mogą mylić, ze względu na różnorodność …

1-s2.0-S0305440325002948-gr5lrg-f399a68.jpg
width: 2371
height: 1452

Kiedy ludzie zasiedlili Australię? Dotarli tam wcześniej niż do Europy – nowe badania zmieniają historię
type: item
date: 2025-12-03T07:49:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: australia
subject: homo sapiens
subject: ludzie
subject: ludzkość
subject: migracje
description: Przez dziesięciolecia naukowcy próbowali określić, kiedy i w jaki sposób ludzie znaleźli się w poszczególnych skrawkach globu. Szczególnie interesująca jest Australia – oddalona od reszty świata wyspa, której zagadkę udało się rozwiązać dzięki nowoczesnym analizom DNA. Jak ludzie znaleźli się na Sahul – pradawnym superkontynencie, z którego powstała Australia?
encoded: Najnowsze badania archeologiczne wskazują, że pierwsi Homo sapiens dotarli na tereny dzisiejszej Australii już około 60 tys. lat temu, czyli wcześniej niż do Europy. Mieli wykorzystać dwa różne szlaki migracyjne z Azji Południowo-Wschodniej, a pomogły im… lodowce. Jak Homo sapiens dotarli do Australii? Podczas ostatniej epoki lodowcowej, gdy poziom mórz był o około 120 metrów niższy niż obecnie, Australia, Nowa Gwinea i Tasmania stanowiły część jednego lądu – superkontynentu Sahul. Od dawna toczą się dyskusje dotyczące nie tylko daty pierwszego osadnictwa ludzi na tym terenie, ale także sposobu, w jaki Homo sapiens udało się dotrzeć na ten daleki ląd. Połączenie Australii i sąsiednich wysp ułatwiło żeglarskie migracje ludzi przez rozproszone archipelagi Azji Południowo-Wschodniej. Różnorodność genetyczna dzisiejszych Aborygenów jest jednak świadectwem, że pierwsi osadnicy przybyli przynajmniej dwoma różnymi drogami. Przodkowie Aborygenów przybyli zarówno przez północne obszary Azji Południowo-Wschodniej, jak i przez bardziej południowe szlaki, m.in. przez Indonezję, Malezję i Indochiny. Pierwsi żeglarze byli Aborygenami Badania wskazują, że szczególnie ważną rolę w migracji do Sahul odegrały Nowa Gwinea oraz wyspa Timor, stanowiąc kluczowe etapy „przeprawy” przez tzw. Wallaceę. Przodkowie Aborygenów byli jednymi z pierwszych przedstawicieli Homo sapiens, którzy opanowali sztukę dalekomorskiej żeglugi, umożliwiającej przekraczanie nawet kilkudziesięciokilometrowych barier wodnych. Wyspa za wyspą, wyspa za wyspą, aż w końcu dotarli do Australii. Kiedy ludzie pojawili się w Australii? Najstarsze ślady obecności człowieka w Australii pochodzą z rejonu jeziora Mungo na południowym wschodzie kraju. Wiek tych znalezisk oceniany jest na około 50–60 tys. lat. Odkrycia te obejmują szczątki ludzkie oraz ślady osadnictwa, takie jak narzędzia, paleniska czy świadectwa obróbki zwierząt. Badania pozwoliły stwierdzić, że człowiek pojawił się na tym kontynencie bardzo wcześnie w ska…

FABRIC-KOLAZ-32-25-496bdb7.jpg
width: 2700
height: 1800

Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
type: item
date: 2025-10-29T14:09:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: bociany
subject: migracje
subject: polska
subject: ptaki
description: Polski bocian czarny, jak większość podobnych mu ptaków, wraz z końcem lata wybrał się w podróż do ciepłych krajów. Zmierzał do Nigerii, jednak nie poszedł na łatwiznę: zrezygnował z bezpiecznej drogi lądowej i w ciągu kilkunastu godzin przemierzył całe Morze Śródziemne, a następnie Saharę. To opowieść o wielkiej determinacji bociana z Kutna.
encoded: Migracje ptaków zawsze fascynują naukowców i miłośników przyrody, jednak niektóre podróże zdumiewają bardziej niż inne. Przykład bociana czarnego z województwa łódzkiego, który wyruszył w niezwykłą, niebezpieczną podróż do Nigerii pokazuje, jak wytrzymałe i kreatywne potrafią być te ptaki. Skrzydlaty Polak udowadnia, że zuchwałość popłaca. Którędy bociany latają do Afryki? Typowe trasy bocianów czarnych przebiegają w dwóch głównych korytarzach: zachodnim (prowadzącym przez cieśninę Gibraltarską) oraz wschodnim (przez turecką cieśninę Bosfor). Większość bocianów wybiera dłuższe trasy, ale prowadzące nad lądem. Unikają w ten sposób przelotu nad otwartym morzem, gdzie brak prądów termicznych utrudnia lot szybowcowy i zmusza ptaki do wyczerpującego lotu aktywnego. Polski bocian, jak wszyscy nasi rodacy, nie idzie jednak na łatwiznę. Nietypowy lot bociana z Kutna Bocian z Nadleśnictwa Kutno wybrał inną drogę. Skusił go nietypowy szlak południowy i postanowił pójść na skróty – przeprawić się bezpośrednio przez Morze Śródziemne z Grecji do Libii, a następnie przez sam środek Sahary. Trasa, na którą się zdecydował, liczyła sobie 6500 km. Szczególnie zaskakujący dla badaczy był odcinek przeprawy przez morze. Obejmował on nieprzerwany, 17-godzinny lot na długości 500 km, także nocą. Taki długi przelot nad otwartą wodą jest rzadkością w świecie bocianów, a większość ptaków nie przeżywa tego rodzaju eskapady. Nasz bocian wykorzystał lot ślizgowy – leciał nisko nad wodą i z niewielką prędkością, wykorzystując nieliczne prądy wypiętrzające powietrze powstające na styku różnych temperatur wody i powietrza. Piekące słońce pustyni Po walce z morzem czekało go palące słońce pustyni i 11-dniowa przeprawa przez Saharę. Tam użył kominów powietrznych, które pozwalały mu szybować na dużych wysokościach. Im wyżej znajduje się ptak, tym chłodniejsze są warunki atmosferyczne, co zmniejsza ryzyko przegrzania i odwodnienia. Bociany czarne stosują strategię krótkich postojów na odpoczynek i żer…

FABRIC-KOLAZ-32-16-e6e4fb2.jpg
width: 2700
height: 1800

Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
type: item
date: 2025-10-24T13:59:53.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: polska
subject: ptaki
description: Październik uraczył nas prawdziwym spektaklem natury – a przecież jeszcze trwa. Tegoroczna migracja ptaków to prawdziwy wysyp wyjątkowych obserwacji. Najwięcej rzadkich ptaków zaobserwowano na wybrzeżu.
encoded: Ostatnie tygodnie rozgrzały portale ornitologiczne do czerwoności. Co i rusz donoszą o obserwacjach bardzo rzadkich w Polsce ptaków, niektórych widzianych tylko kilka razy w historii. To oczywiście sprawa trwającej jesiennej migracji ptaków, która nie wszystkim z nich wychodzi zgodnie z planem. Oto najciekawsze obserwacje ptaków, które „zboczyły z kursu”. Markaczka amerykańska w Krynicy Morskiej Ta piękna kaczka z żółtym dziobem występuje w Ameryce Północnej, ale i na dalekim, północnym wschodzie Rosji. Gniazduje m.in. na słodkowodnych jeziorach tundry Alaski i północnej Kanady. Zimuje na wybrzeżach Atlantyku i Pacyfiku Ameryki Północnej, często w dużych stadach. W Europie pojawia się sporadycznie jako zalatujący, rzadki gość. Tymczasem samiec tego gatunku od 13 października przebywał w Polsce – przez kolejne dni widziało do wielu obserwatorów w punkcie Drapolicz w Krynicy Morskiej. To 21. stwierdzenie markaczki amerykańskiej w Polsce. Ostatnia potwierdzona obserwacja samca pochodzi z 23 października. Świstunki szturmują Półwysep Helski Maleństwa z dalekiej Azji – świstunka ałtajska i świstunka złotawa – pojawiły się na Helu. Ptaszki zaobserwowali m.in. Mikołaj Rowicki, Tobiasz Gorczyca i Paweł Szymański z grupy RBA Poland. Według portalu Clanga.com to dopiero 17. stwierdzenie świstunki ałtajskiej w Polsce. „Na Półwyspie Helskim wysyp rzadkich świstunek (dziś obserwowano tam najprawdopodobniej rekordowe 4 osobniki świstunki ałtajskiej, to odpowiednio 16., 17., 18. i 19. stwierdzenia w Polsce, jeden ptak był już tam obserwowany wczoraj) oraz pierwszą tej jesieni świstunkę złotawą (Antoni Ostoja-Lniski). Gratulacje!” – informuje z entuzjazmem Birding Poland. Oba gatunki to żywiołowe, małe ptaki występujące w Azji (Rosji, Kazachstanie, Uzbekistanie, Afganistanie, Nepalu, Chinach). Zasięg świstunki złotawej to tylko Daleki Wschód. Tym bardziej dziwi i cieszy jej pojawienie się w Polsce. Pierwiosnek syberyjski też lubi Hel Tego malucha z Syberii zaobserwowano aż na Helu.…

shutterstock2652974159-6dc8d19.jpg
width: 4561
height: 3041

Skrzydlaci rekordziści z Polski. Top 3 najdalej migrujących ptaków
type: item
date: 2025-10-19T08:45:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ptaki
description: Te ptaki z Polski każdego roku pokonują tysiące kilometrów, docierając aż do RPA. Dzięki badaniom naukowcy poznali dokładne trasy kilku rekordzistów. Warto przyjrzeć się ich niezwykłym wędrówkom!
encoded: Spis treści: Początki badania ptasich migracji Jaskółka dymówka – podniebny akrobata Bocian biały – lot przez dwa kontynenty Rybitwa rzeczna – skrzydła na tysiące kilometrów Coroczne zjawisko migracji ptaków do dziś intryguje ludzi i przyprawia o zawrót głowy. Wyobraź sobie ptaka, który znika z twojego podwórka i pojawia się później na innym kontynencie. Skąd wie, dokąd lecieć, bez mapy? Pokonuje setki, a nawet tysiące kilometrów, przemierzając morza, pustynie i góry. Ktoś kiedyś postanowił to sprawdzić, oznaczając ptaki drobnymi znakami. Oto historia trzech skrzydlatych rekordzistów z Polski! Początki badania ptasich migracji Wędrówki ptaków od wieków fascynowały ludzi. Raptowne znikanie i pojawianie się gatunków o określonej porze roku pobudzało wyobraźnię i skłaniało refleksji. W dawnych słowiańskich wierzeniach sądzono na przykład, że bociany odlatują daleko na południe, za morze, gdzie przemieniają się w ludzi. Istnieją też wzmianki o bocianie z Polski, który w czasie migracji został wypuszczony z informacją o kraju, a po kilku miesiącach powrócił z tabliczką i pozdrowieniami z Indii. Początki naukowego badania wędrówek ptaków sięgają końca XIX wieku. Duński nauczyciel przyrody Hans Christian Cornelius Mortensen jako pierwszy zastosował metodę znakowania ptaków. Najpierw zaobrączkował dwa szpaki obrączkami z blaszki cynkowej, a dziewięć lat później założył aż 165 aluminiowych obrączek. Rok 1899 uznaje się za narodziny nowoczesnego obrączkowania ptaków. Mortensen zdobywał informacje o swoich ptakach dzięki ludziom. Na obrączkach umieszczał adres i numer. Gdy ktoś znalazł takiego ptaka, mógł wysłać list lub zgłosić znalezisko w lokalnej gazecie. Wszystkie odpowiedzi skrupulatnie zapisywał w swoich notatkach. W ten sposób po raz pierwszy udało się naukowo śledzić ptasie migracje – co zrewolucjonizowało ornitologię na całym świecie. Z biegiem czasu tradycyjne obrączkowanie zostało uzupełnione telemetrią satelitarną i nadajnikami GPS, pozwalające dziś śledzić trasy …

Bocian-bialy-na-gniezdzie--symbol-polskiej-wsi-d1e2141.jpg
width: 3556
height: 2000

Przyrodniczy rekord w USA: naukowcy przeliczyli migrujące ptaki. Ich liczba jest niewyobrażalna
type: item
date: 2025-10-15T07:39:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: migracje
subject: przyroda usa
subject: ptaki
description: Trwa tegoroczna jesienna migracja ptaków. Ogromne ich liczby przemieszczają się na całym świecie na zimowiska. W USA za pomocą specjalnego systemu zarejestrowano rekord, który przyprawia o zawrót głowy i uświadamia, jak niezwykły spektakl przyrody rozgrywa się na niebie.
encoded: Jesienna migracja ptaków w USA osiąga swój szczyt na przełomie września i października. Amerykańscy naukowcy od kilku lat badają ją za pomocą specjalnego narzędzia przypominającego radar pogodowy. BirdCast pozwala oszacować liczbę jednocześnie przemieszczających się ptaków. Kilka dni temu padł niesamowity rekord: system zarejestrował grubo ponad miliard ptaków! Rekordowa seria: miliard ptaków przez 3 dni Rekordową liczbę ptaków w powietrzu nad USA system BirdCast zarejestrował wieczorem 8 października 2025 r. – Wczoraj w nocy mieliśmy kolejny rekordowy przelot – aż 1,25 miliarda ptaków było w locie nad Stanami Zjednoczonymi! Tym razem przyszła kolej na Wschodnie Wybrzeże, nad którym przeleciała potężna fala ptaków lecących na południe – od Nowej Anglii aż po wschodni Teksas – pisali naukowcy z Cornell Lab of Ornithology. 8 października stanowił zwieńczenie niesamowitej, trzydniowej serii, kiedy ptaków zarejestrowano więcej niż miliard. To nie pierwszy raz, kiedy liczba ptaków w powietrzu przekroczyła tę ogromną wielkość: było tak już dwukrotnie, 6 października 2023 r. oraz 25 września 2025 r. BirdCast: najnowsza technologia w służbie ornitologii BirdCast to innowacyjny system opracowany przez Cornell Lab of Ornithology i Colorado State University, który wykorzystuje dane radarowe oraz modele meteorologiczne do prognozowania i monitorowania nocnych migracji ptaków w USA. Dzięki interaktywnym mapom i prognozom aktualizowanym co kilka godzin BirdCast pokazuje, kiedy i gdzie ptaki przemieszczają się przez kontynent, umożliwiając śledzenie ich w czasie rzeczywistym. Dzięki temu można sprawdzić, ile ptaków leci w danej chwili, ale też zapoznać się z prognozami na najbliższe dni i godziny. Jak pomóc ptakom w migracji? Rady naukowców Projekt wspiera ochronę ptaków także poprzez inicjatywę „Lights Out”, zachęcając do wyłączania niepotrzebnych świateł nocą, aby ograniczyć kolizje ptaków z budynkami. Naukowcy radzą też, by zabezpieczyć okna i inne szklane powierzchnie, umieszc…

rekord-migracji-ptakow-7eabf46.jpg
width: 1300
height: 900

W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
type: item
date: 2025-10-12T10:16:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: Jesienna migracja ptaków to coroczny fenomen natury. Niebo staje się autostradą, po której wędrują tysiące skrzydeł w poszukiwaniu ciepła i pożywienia. Dowiedz się, które gatunki możesz spotkać w Polsce tej jesieni.
encoded: Spis treści: Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Ptaki, które możesz spotkać w Polsce jesienią Każdej jesieni tysiące ptaków wyruszają w podróż, której celem jest przetrwanie zimy. Nad naszymi głowami rozgrywa się niezwykły spektakl natury – pełen dźwięków i ruchu. To również doskonała okazja, by rozpocząć przygodę z obserwowaniem ptaków i odkrywać ich tajemnice. Pośród nich można dostrzec dobrze znane gatunki, ale i prawdziwe rzadkości. Spójrz w niebo – właśnie tam rozgrywa się jedna z najpiękniejszych opowieści przyrody. Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Jesienna migracja ptaków to coroczne zjawisko, podczas którego wiele gatunków przemieszcza się z obszarów lęgowych na zimowiska. Głównym powodem odlotów jest coraz trudniejszy dostęp do pokarmu, wynikający ze skracającego się dnia i zmian pogodowych. Wraz z nadejściem chłodów rytm życia roślin i owadów zwalnia, a przyroda przygotowuje się do zimy. W Polsce migracja rozpoczyna się zazwyczaj w lipcu i trwa do listopada. W zależności od gatunku, ptaki pokonują różne dystanse – jedne lecą w dzień, inne nocą, a niektóre, jak gęsi, o każdej porze. Do krótkodystansowych migrantów należą m.in. sikory, do średniodystansowych – gawrony, a do długodystansowych – jaskółki i jerzyki. Migracja to jednak nie tylko ogromny wysiłek, ale i ryzyko. Wiele ptaków ginie w wyniku drapieżnictwa, kolizji ze szklanymi fasadami budynków, liniami energetycznymi czy turbinami wiatrowymi. Inne padają ofiarą kłusownictwa lub giną w zderzeniach z pojazdami. Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Na początek warto nauczyć się dostrzegać ptaki wokół siebie, a dopiero później próbować je rozpoznawać. Najcenniejsze doświadczenie zdobywa się w terenie. Do obserwowania, dokumentacji i identyfikacji przydadzą się podstawowe narzędzia – lornetka, aparat fotograficzny i atlas ptaków. Najlepiej zacząć przygodę w pobliskim parku, skwerze lub lesie. Warto też wsłuchiwać się w p…

Migrujace-stado-gesi-krotkodziobych-z-pojedynczym-osobnikiem-gesi-bialoczelnej-61d4a52.jpg
width: 5343
height: 3005

Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
type: item
date: 2025-09-23T10:02:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: migracje
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złowiona u wybrzeży Nigerii samica żarłacza tępogłowego okazała się rekordzistką. Przepłynęła ponad 7 tysięcy kilometrów – to najdalsza udokumentowana podróż w historii tego gatunku.
encoded: Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. N…

Rekord-w-swiecie-rekinow-a139769.jpg
width: 8192
height: 5464

Jakie jest pochodzenie Słowian? Są wyniki szeroko zakrojonych badań DNA
type: item
date: 2025-09-03T15:00:10.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: genetyka
subject: migracje
subject: słowianie
description: Migracja ze wschodu, a nie transformacja lokalnych społeczności była najważniejszym czynnikiem decydującym o powstaniu słowiańskiej Europy w V–VII wieku – wynika z szeroko zakrojonych badań genetycznych. Objęto nimi szczątki kilkuset osób.
encoded: Jest to jeden z największych sporów w polskiej archeologii: skąd wywodzą się Słowianie? Zażarte debaty trwają od wielu dekad. W jednym obozie są badacze, którzy sądzą, że Słowianie pochodzą się z obszaru dorzecza Prypeci na terenie dzisiejszej Białorusi. Stamtąd mieli rozpocząć w V–VI wieku marsz na zachód i południe Europy. Druga grupa badaczy uważa, że Słowianie mieszkali w Polsce „od zawsze” i nie ma mowy o żadnej większej migracji z innych terenów. Nowe, szeroko zakrojone badania DNA, wskazują, kto miał więcej racji. Współpraca międzynarodowa kluczem do sukcesu Międzynarodowy zespół badaczy podsumował właśnie sześcioletni projekt HistoGenes, finansowany ze środków Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Jego celem była rekonstrukcja dziejów Europy Środkowo-Wschodniej między V a IX wiekiem (400–900 n.e.), a więc pomiędzy upadkiem Imperium Rzymskiego a ukształtowaniem się średniowiecznej Europy. Jest to kluczowy moment, jeśli chodzi o rozprzestrzenienie się Słowian po niemal całej Europie. Projekt realizowany był we współpracy czterech partnerów wiodących (Wiedeń, Budapeszt, Lipsk oraz Princeton) przy udziale kilkudziesięciu naukowców z wielu krajów Europy, w tym z Polski. Kluczową rolę odegrali dr Joscha Gretzinger, prof. Johannes Krause i dr Zuzana Hofmanová z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku (a ostatnia z badaczek również z Uniwersytetu Masaryka) oraz prof. Walter Pohl z Uniwersytetu Wiedeńskiego i Austriackiej Akademii Nauk. Tysiące grobów „przemówiło” W trakcie sześciu lat przebadano 6 tys. pochówków z Austrii, Czech, Niemiec, Węgier, ale i Polski. Już sama liczba analiz wskazuje, że HistoGenes to największy projekt dotyczący historii wczesnośredniowiecznej Europy, który łączy tradycyjne badania historyczne, ustalenia archeologów i antropologów, w tym paleogenetyków. Badania nie były proste, bo pierwsze grupy Słowian, jakie zasiedlały Polskę, paliły swoich zmarłych. A to utrudnia, a w zasadzie niemal wyklucza pozyskanie DNA. W spalo…

slowianie-04f9788.png
width: 900
height: 600

Odkryto sekret długowieczności flamingów. Odpowiedź tkwi w podróżowaniu
type: item
date: 2025-08-27T06:41:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: migracje
subject: podróże
subject: ptaki
description: Wiemy, że większość organizmów na Ziemi się starzeje. Badacze odkryli jednak, że u flamingów dzieje się to zupełnie inaczej, nawet w obrębie tego samego gatunku. Jaki jest sekret długowieczności niektórych z nich i co mówi nam o uniwersalnych mechanizmach przemijania?
encoded: Ponad 40-letni program znakowania i monitoringu flamingów pokazał, że migrujące osobniki mogą starzeć się wolniej, niż te pozostające na miejscu. Naukowcy przeanalizowali ptaki z francuskiego Camargue i spróbowali rozwiązać zagadkę długowieczności. Rezydenci kontra migranci Śledzenie flamingów w Camargue – regionie Francji słynącym z tych niezwykłych ptaków – sięga już 1977 roku. Wtedy właśnie rozpoczął się program znakowania, którego wyniki pozwoliły naukowcom sprawdzić, jak starzeją te wędrowne ptaki. Swoje badania opublikowali w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Science”. Co ciekawe, flamingi z tego regionu – chociaż reprezentujące ten sam gatunek – dzielą się na dwie grupy. Niektóre z nich to „rezydenci”, którzy całe życie zostają w Camargue i cieszą się dobrodziejstwami Riwiery Francuskiej, a inne to „migranci”, którzy zimę spędzają w Hiszpanii, we Włoszech czy w Afryce Północnej. Wyniki są zaskakujące: flamingi, które zdecydowały się na migrację, starzały się nawet 40% wolniej, niż te, które postanowiły zostać na miejscu. Czy w takim razie podróżowanie miało wpływ na ich długowieczność? Podróżowanie wydłuża życie flamingów? Udowodniono, że starzenie się rozpoczyna się średnio w wieku 20,4 lat u flamingów-rezydentów, a dopiero w wieku 21,9 lat u flamingów-migrantów. U tych drugich postępuje także wolniej. U flamingów decyzja o niemigrowaniu oferuje korzyści na wczesnym etapie życia – na przykład mniejszą śmiertelność czy większe zdolności do reprodukcji – ale okupiona jest wysoką ceną. Wiąże się to z przyspieszonym starzeniem w podeszłym wieku. – Ma to prawdopodobnie związek z kompromisem między sprawnością w młodości a zdrowiem na starość – wyjaśnia Sébastien Roques, badacz z CNRS i współautor badania. Migrujące flamingi w początkowym etapie życia charakteryzuje za to większa śmiertelność związana z podejmowanym ryzykiem. Długowieczne flamingi – niektóre dożywają bowiem nawet 50 lat – dzięki różnorodności zachowań są czymś więcej, niż tylko i…

GettyImages-541048348-7bcca1a.jpg
width: 5616
height: 3744

Archeolodzy odkrywają starożytną zagadkę. Przodkowie narodów ugrofińskich mogą pochodzić z Syberii
type: item
date: 2025-07-30T10:58:39.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dna
subject: europa
subject: migracje
description: Najnowsze badanie starożytnego DNA wykazało, że Estończycy, Finowie i Węgrzy mają wspólnych przodków. Ci ludzie ponad 4500 lat temu żyli na Syberii.
encoded: Spis treści: Skąd pochodzą narody ugrofińskie? Naukowcy wyodrębnili nową grupę przodków ludów uralskich Badanie migracji przez analizę języków Badania DNA od wielu lat są coraz częściej wykorzystywane w archeologii. Dzięki analizie zachowanych fragmentów genomów sprzed tysięcy lat, naukowcy mogą dziś nie tylko śledzić migracje dawnych ludów, ale również odkrywać nieznane wcześniej związki między współczesnymi narodami a ich odległymi przodkami. Potwierdza to również najnowsza praca, opublikowana na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Skąd pochodzą narody ugrofińskie? Międzynarodowy zespół naukowców badał pochodzenie ludów uralskich i jenisejskich. W tym celu naukowcy przeanalizowali geny 180 osób, które zamieszkiwały północną Eurazję między mezolitem a epoką brązu, czyli w okresie od 11 tysięcy do 4 tysięcy lat temu. Uczeni dodali te osoby do bazy danych obejmującej ponad 1300 wcześniej przeanalizowanych osób i ich DNA, a następnie porównali ich genomy z genomami współczesnych ludzi. – Północnoeurazjatyckie strefy leśne i leśno-stepowe od tysiącleci utrzymywały relacje społeczno-kulturowe między ludami północy, ale znaczna część ich historii jest słabo poznana. W szczególności geneza populacji posługujących się dziś językami uralskimi i jenisejskim jest nieznana – podkreślają we wstępie do swojej pracy autorzy. Z badania wynika, że współcześni Węgrzy, Finowie i Estończycy mają korzenie syberyjskie. Ich przodkowie prawdopodobnie rozprzestrzenili się na zachód, a pochodzili od grupy ludzi zamieszkującej leśne stepy Ałtaju w Azji Środkowej i Wschodniej 4500 lat temu. Grupę tę badacze w badaniu opisali jako Jakucja LNBA. Naukowcy wyodrębnili nową grupę przodków ludów uralskich – Grupa ta po raz pierwszy rozprzestrzeniła się na zachód od dorzecza Leny około 4000 lat temu, w regionie Ałtaju i Sajanu, a także w społecznościach zachodniosyberyjskich związanych kulturą Sejma-Turbino. 16 osób z tego okresu było zróżnicowanych pod względem pochodzenia, nosząc ró…

ugrofinowie-saamowie-779274b.jpg
width: 1000
height: 714

Najstarsza rasa psa odkrywa tajemnice Inuitów. Kto pierwszy dotarł na Grenlandię?
type: item
date: 2025-07-13T11:41:27.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: zwierzęta
description: Czy możliwe, że czworonogi dadzą nam odpowiedzi, których nie udało się dotąd znaleźć w wykopaliskach archeologicznych? Najnowsze badania genetyczne grenlandzkich psów zaprzęgowych, znanych jako qimmit, rzucają zupełnie nowe światło na pradzieje migracji ludów arktycznych i ich współistnienia z tymi niezwykłymi zwierzętami.
encoded: Spis treści: Geny psów ujawniają nową historię migracji Inuitów Grenlandzkie psy a wilki – dlaczego nie powstała hybryda idealna? Najnowsze ustalenia genetyków pokazują, że grenlandzkie psy zaprzęgowe, znane w języku Inuitów jako qimmeq (l.poj.) lub qimmit (l.mn.) – to jedna z najstarszych znanych ras psów na świecie. Początki tej rasy sięgają nawet 9500 lat wstecz. Autorzy badania opublikowanego na łamach „Science” zbadali DNA 92 psów zaprzęgowych, zarówno współczesnych, jak i tych żyjących tysiące lat temu. Jak się okazało, historia tej rasy to źródło wiedzy nie tylko o psach. Dane genetyczne „mówią” również wiele o migracjach Inuitów. Geny psów ujawniają nową historię migracji Inuitów Z analizy genów psów wynika, że Inuici dotarli na Grenlandię znacznie wcześniej, niż dotychczas sądzono. To odkrycie może zmienić oś czasu historii największej wyspy świata. Mowa o nawet 200–300 latach przed obecnie przyjmowanymi datami. Badacze od lat dyskutują o tym, kto pierwszy dotarł na Grenlandię. Jedni skłaniają się do teorii o Inuitach ze wschodniej Azji, którzy przeszli Amerykę Północną. Inni twierdzą, że pierwsi byli Wikingowie ze Skandynawii. Geny qimmit potwierdzają pierwszeństwo Inuitów. Ścieżka migracji, którą udało się odtworzyć badaczom, prowadzi od Wyspy Żochowa położonej na Morzu Wschodniosyberyjskim. Następnie prowadzi przez Alaskę i Arktykę Kanadyjską, aż do północno-zachodniej Grenlandii. W ciągu maksymalnie 200 lat ludzie pokonali tysiące kilometrów arktycznego lodu, przemieszczając się razem ze swoimi psami zaprzęgowymi. Czworonogi jako jedyne mogły zapewnić im transport, wsparcie przy polowaniach, czyli po prostu przetrwanie w ekstremalnych warunkach. Ciekawe jest również to, jak struktura genetyczna qimmit w samej Grenlandii pokrywa się z podziałem ludzkich społeczności. Psy dzielą się na cztery główne grupy regionalne: północną, zachodnią, wschodnią i północno-wschodnią. Oznacza to, że Inuici po osiedleniu się na Grenlandii również pozostawali raczej we wza…

Geny-psow-odkrywaja-tajemnice-Grenlandii-27dbc17.jpg
width: 3123
height: 2095

To najstarsze odciski stóp człowieka w Ameryce. Zagadka migracji rozwiązana?
type: item
date: 2025-06-23T10:50:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
description: Są to najstarsze odciski stóp człowieka w Ameryce i jednocześnie jeden z najstarszych dowodów na zasiedlenie tego kontynentu. Archeolodzy potwierdzili, że w Nowym Meksyku łowcy-zbieracze przechadzali się nawet ponad 22 tysiące lat temu.
encoded: Spis treści: Starsze dziedzictwo ludzkiej obecności w Ameryce Błoto kluczem do określenia wieku Jest to jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów w światowej archeologii – kiedy ludzie dotarli do Ameryki? Spory na ten temat toczą się od wielu dekad. Przyjmuje się, że pierwsi ludzie trafili do Ameryki od północy – przez Alaskę z obszaru Azji w okresie zlodowacenia, gdy poziom morza był znacznie niższy. Między Syberią a Ameryką Północną (Alaską i Jukonem) istniał pomost lądowy, zwany Beringią. Był to szeroki pas lądu, którym ludzie mieli się przedostać kilkanaście tysięcy lat temu. Starsze dziedzictwo ludzkiej obecności w Ameryce W ostatnich latach na światło dzienne wychodzi coraz więcej dowodów na to, że migracje z Azji rozpoczęły się zdecydowanie wcześniej. Tak jest w przypadku odkryć z White Sands w Nowym Meksyku w USA. To obszar trudny do badań, bo znajduje się obok poligonu rakietowego i chronionego parku narodowego. Krajobraz na zachód od Alamogordo, gdzie dokonano odkrycia w postaci odciśniętych ludzkich stóp w zaschniętym błocie, wygląda surrealistycznie. Widać tu niekończące się faliste wydmy z drobnego beżowego gipsu, pozostałość po starożytnych morzach. Jest to jedna z najbardziej wyjątkowych formacji geologicznych na świecie. Naukowcy z Uniwersytetu w Bournemouth w Wielkiej Brytanii i amerykańskiej służby parków narodowych odkryli ślady stóp w 2019 roku i opublikowali swoją pracę w 2021 roku. Stwierdzono w niej, że stopy zostały odciśnięte między 23 000 a 21 000 lat temu, co zaskoczyło środowisko naukowe. I wzbudziło kontrowersje – były starsze o około 10 tys. lat od śladów pierwszej obecności człowieka w tym terenie. Błoto kluczem do określenia wieku Eksperci postanowili wykonać dodatkowe analizy, aby postawić kropkę nad i. Zespół pod kierunkiem prof. Vance’a T. Hollidaya ze Szkoły Antropologii i Wydziału Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Arizonie pobrał do analiz radiowęglowych błoto, w którym odciśnięte były ślady stóp. Wynik opublikowano w czasopiśmi…

HumanfossiltracksatWhiteSandsNewMexico-55dfcb1.jpg
width: 4032
height: 3024

Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
type: item
date: 2025-06-23T09:29:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: ćmy
subject: Gwiazdy
subject: migracje
description: Mierzy zaledwie kilka centymetrów i waży poniżej jednego grama. Ale jej umiejętności nawigacyjne zaskoczyły naukowców. Okazało się, że australijska ćma Bogong wykorzystuje do corocznej 1000-kilometrowej podróży nie tylko pole magnetyczne Ziemi, ale też gwiazdy!
encoded: Spis treści: Ćma wędrowniczka Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Co to oznacza dla nauki i technologii? To, że tak niewielkie zwierzęta bezkręgowe wykorzystują jako „kompas” ciała niebieskie, jest dla naukowców sporym zaskoczeniem. Do tej pory sądzono, że z takiej opcji korzystają niektóre ptaki migrujące w nocy i oczywiście ludzie, korzystając z odpowiednich narzędzi, na przykład sekstantu. Ćma wędrowniczka Nowego ustalenia dokonał międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem prof. Erica Warranta z Uniwersytetu w Lund. Wnioski opublikowano na łamach prestiżowego periodyku „Nature”. Przełomowe badania ujawniają, że australijska ćma Bogong (Agrotis infusa) wykorzystuje gwiazdy i Drogę Mleczną jako kompas podczas swojej corocznej podróży o długości 1000 kilometrów do chłodnych jaskiń w głębi lądu. Okazało się również, że pole magnetyczne Ziemi odgrywa ważną rolę w nawigacji tej tajemniczej ćmy. Biorąc pod uwagę długość podróży, jest to absolutnie niesamowite dokonanie tych bezkręgowców. Odpowiada to dwukrotnej podróży człowieka dookoła świata przy wykorzystaniu wyłącznie własnych zmysłów. Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Aby dojść do takich wniosków naukowcy wykonali badania zarówno w kontrolowanych laboratoryjnych warunkach, jak i obserwowali ćmy w ich naturalnym środowisku. W tym pierwszym przypadku umieszczono zwierzęta w symulatorze lotu, aby wykonać eksperymenty behawioralne. Schwytano je podczas migracji wiosennej i jesiennej. Symulator ten znajdował się w laboratorium wolnym od ferromagnetyków, gdzie pole magnetyczne Ziemi było wyzerowane. W ten sposób „zagłuszono” znany już wcześniej zmysł magnetyczny ćmy. View oEmbed on the source website Ćmom wyświetlano na ekranie bezksiężycowe australijskie nocne niebo. W tych warunkach ćmy latały w kierunkach odpowiednich dla ich pory migracji: mniej więcej na południe wiosną (kierunek migracji do Alp Australijskich) i na północ-północny zachód jesienią (kierunek migracji powr…

cmy-4263b82.png
width: 949
height: 539

Z Australii do Papui-Nowej Gwinei – czapla strojna zaskoczyła badaczy
type: item
date: 2025-06-17T11:00:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: australia
subject: migracje
subject: papua nowa gwinea
subject: ptaki
description: Czapla strojna obserwowana przez ornitologów w Nowej Południowej Walii pobiła rekord lotu. Podczas migracji leciała bez przerwy przez 38 godzin. To najdalszy kiedykolwiek zarejestrowany lot czapli.
encoded: Spis treści: Rekordowy lot czapli strojnej Czapla strojna – elegantka z australijskich bagien Najdalszy znany lot ptaka Australijscy badacze użyli nadajników GPS do śledzenia ośmiu czapli strojnych oraz dziesięciu czapli białych przez kilka miesięcy. Podczas badań udało im się zarejestrować najdłuższy znany lot wśród czapli. Artykuł opisujący obserwację opublikowano w czasopiśmie „Pacific Conservation Biology”. Rekordowy lot czapli strojnej Ptaki obserwowano od początku corocznej migracji rozpoczynającej się na bagnach Macquarie w Nowej Południowej Walii w Australii. Czaple białe migrowały we wszystkich kierunkach, a strojne głównie na północ. Jedna z nich przebyła niemal 2400 kilometrów w ciągu kilku miesięcy, ostatecznie osiedlając się w pobliżu miasta Kalo, na południowy wschód od Port Moresby w Papui-Nowej Gwinei. Ptak ten pokonał ponad 700 km nad Morzem Koralowym w czasie 38-godzinnego nieprzerwanego lotu. Był to pierwszy przypadek, gdy naukowcom udało się zarejestrować migrację czapli strojnych. Czapla strojna – elegantka z australijskich bagien Czapla strojna (Ardea plumifera) to elegancki, średniej wielkości ptak brodzący z rodziny czaplowatych występujący głównie we wschodniej i północnej Australii, Papui-Nowej Gwinei i na niektórych wyspach Indonezji. Dawniej uważany za podgatunek czapli czarnorogiej (Ardea intermedia), obecnie traktowany jako odrębny gatunek. Upierzony całkowicie na biało, wyróżnia się długimi, ozdobnymi piórami godowymi na piersi i grzbiecie – stąd nazwa „strojna”. W okresie rozrodczym dziób czapli ciemnieje, a skóra na głowie może przybierać intensywnie różowy kolor. Zamieszkuje słodkowodne mokradła, bagna i rozlewiska, gdzie żeruje na rybach, płazach i owadach. Gniazduje kolonijnie, często z innymi gatunkami czapli. Najdalszy znany lot ptaka Czapli strojnej daleko jednak do ptasich rekordzistów w długości lotu. Inny mieszkaniec Australii, szlamnik zwyczajny, jest rekordzistą świata w nieprzerwanym locie migracyjnym. Pokonał ponad 13 50…

AdobeStock894076536-0d128c4.jpeg
width: 3600
height: 2808

Pierwsza obserwacja żurawia kanadyjskiego w Polsce. Skąd się u nas wziął?
type: item
date: 2025-05-17T10:15:37.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ptaki
description: Żuraw kanadyjski po raz pierwszy zawitał do Polski. Przyleciał prosto z Ameryki, pokonując tysiące kilometrów
encoded: Spis treści: Żuraw kanadyjski w Polsce Naturalny zasięg występowania żurawia kanadyjskiego Przelot żurawi kanadyjskich – dokąd ptaki migrują? Możliwe przyczyny zabłąkania żurawia Żuraw kanadyjski po raz pierwszy w historii zawitał do Polski, budząc sensację wśród ornitologów. Ten niespodziewany gość z Ameryki Północnej pokonał tysiące kilometrów, by pojawić się nad Zatoką Pucką. Czy to przypadkowa pomyłka w migracji, czy znak większych zmian zachodzących w przyrodzie? Żuraw kanadyjski w Polsce 5 maja 2025 roku w województwie pomorskim, nad Zatoką Pucką, po raz pierwszy w historii polskiej awifauny zaobserwowano żurawia kanadyjskiego (Antigone canadensis). Ptak został dostrzeżony w Rezerwacie Beka przez Łukasza Janochę, Samuela Sosnowskiego, Antoniego Karolaka i Marka Bieganskiego. Żuraw przemieszczał się w towarzystwie żurawi zwyczajnych (Grus grus), należących do innego gatunku. Najdalej wysunięte lęgowiska żurawia kanadyjskiego znajdują się na Alasce, co oznacza, że mógł pokonać trasę liczącą około 8 tysięcy kilometrów, przelatując nad Atlantykiem i dołączając do europejskiego stada już na naszym kontynencie. Do podobnej sytuacji doszło na początku 2025 roku. Wtedy na Podlasiu odnotowano obecność junko zwyczajnego (Junco hyemalis), gatunku naturalnie występującego w USA. Naturalny zasięg występowania żurawia kanadyjskiego W Ameryce Północnej występują tylko dwa gatunki żurawi: żuraw krzykliwy (Grus americana) i żuraw kanadyjski. U żurawia kanadyjskiego wyróżnia się sześć podgatunków – trzy migrujące i trzy osiadłe. Gatunki migrujące gniazdują głównie w północnej części kontynentu, przede wszystkim w Kanadzie, natomiast osiadłe przebywają przez cały rok w cieplejszych rejonach Ameryki. Żurawie kanadyjskie preferują otwarte środowiska: tereny podmokłe, łąki i pola uprawne. Na przedwiośniu zaczynają łączyć się w pary – często na całe życie. Sezon lęgowy przypada na wiosnę i poprzedzają go niezwykłe i pełne gracji pokazy taneczne oraz duety wokalne, które umacniają wi…

zuraw-kanadyjski-2ec357c.jpg
width: 1000
height: 667

Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
type: item
date: 2025-04-24T11:45:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cywilizacja
subject: migracje
subject: morze śródziemne
subject: starożytność
description: Słynący z żeglarskich umiejętności Fenicjanie wcale nie migrowali na masową skalę do zachodniej części Śródziemnomorza. Wędrowała raczej, drogą transmisji do innych ludów, sama ich kultura i sposób życia. Tak wynika z najnowszych badań genetycznych.
encoded: Spis treści: Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Fenicjanie byli starożytnym ludem semickim, który zamieszkiwał wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Są to tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela. Słynęli z umiejętności zaawansowanej żeglugi. Zakładali liczne kolonie na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Mieli własną formę pisma i alfabet składający się z 22 liter. Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Naukowcy zdawali sobie sprawę, że Fenicjanie znacząco wpływali na inne ludy mieszkające nad Morzem Śródziemnym, a nawet dalej. Ich szlaki handlowe sięgały aż do Hiszpanii i Wysp Brytyjskich. Od początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. Fenicjanie utworzyli rozległą morską sieć kolonii. Jedną z najbardziej znanych była Kartagina w Afryce Północnej na wybrzeżu dzisiejszej Tunezji. Ostatecznie Kartagina usamodzielniła się. Fenicja nie była zwartym tworem politycznym. Wiele starożytnych imperiów kontrolowało jakąś jej część lub z nią graniczyło. Ostatecznie Aleksander Wielki położył jej kres w 332 roku p.n.e. W roku 64 p.n.e. stała się częścią Cesarstwa Rzymskiego. Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Naukowcy długo sądzili, że Fenicjanie na dużą skalę migrowali drogą morską z terenów Lewantu na zachód. Międzynarodowy zespół badawczy postanowił to ostatecznie sprawdzić. Zespół przebadał materiał genetyczny pochodzący z czternastu stanowisk archeologicznych związanych z Fenicjanami rozsianych po całej strefie śródziemnomorskiej. Analizą objęto szczątki blisko 200 zmarłych. Wyniki zdziwiły badaczy. – Znaleźliśmy zaskakująco niewielki bezpośredni wkład genetyczny Fenicjan z Lewantu do zachodnich i środkowo-śródziemnomorskich populacji punickich – mówi główny autor badania, dr Harald Ringbauer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech. Ludami punickimi określano Kartagińczyków i inne ludy fenickie w zachodniej części Morza Śródziemnego. Zdaniem dr. Ringbauera to ustal…

fenicjanie-b0981e1.png
width: 900
height: 600

Naukowcy rozwiązali zagadkę pochodzenia Ukraińców. Przeanalizowali DNA ich przodków
type: item
date: 2025-04-07T11:28:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dna
subject: genetyka
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
subject: ukraina
description: Nowe badania ujawniają złożone pochodzenie mieszkańców dzisiejszej Ukrainy. Region ten przez tysiące lat był miejscem intensywnych migracji i wymiany kulturowej. Mimo tego naukowcy odkryli również trwały komponent genetyczny obecny w populacji od epoki brązu.
encoded: Spis treści: Badania mimo wojny Co kopalne DNA mówi o przodkach Ukraińców? Europejska unia genetyczna Ostatnie dekady przyniosły rewolucję w poznaniu ludzkiego genomu. Postęp w tej gałęzi nauki przyczynił się również do coraz to szerszych analiz kopalnego DNA. W ten sposób określa się badanie materiału genetycznego pochodzącego od osób, które zmarły dawno temu, m.in. w pradziejach. Często takie badania powodują wiele emocji. Tak też było z próbą określenia pochodzenia Słowian na podstawie badań DNA. Tymczasem międzynarodowy zespół naukowców z Ukrainy, Estonii i Wielkiej Brytanii postanowił się przyjrzeć genomowi mieszkańców współczesnej Ukrainy na przestrzeni dziejów. Jakie uzyskano wyniki? Badania mimo wojny Wyniki analiz opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Z uwagi na duży zakres badania w projekt zaangażowanych było kilkadziesiąt osób. Badaniami kierowała dr Lehti Saag z Instytutu Genomiki Uniwersytetu w Tartu wraz z profesorem Markiem Thomasem z University College London i Pontusem Skoglundem z Instytutu Francisa Cricka. Badanie nie byłoby możliwe bez ukraińskich badaczy, m.in. drugiej autorki artykułu Olgi Utevskiej, która jest obecnie stypendystką MSCA4Ukraine na Uniwersytecie w Tartu oraz licznych archeologów nadal aktywnie prowadzących wykopaliska w Ukrainie – pomimo wojny i obrony przed rosyjskim najeźdźcą. Co kopalne DNA mówi o przodkach Ukraińców? Na potrzeby badań naukowcy przebadali próbki z zębów i kości 91 zmarłych odkrytych na stanowiskach archeologicznych w całej Ukrainie, chociaż najwięcej we wschodniej części kraju. Były to osoby, które żyły od około 9000 roku p.n.e. do 1800 roku naszej ery. Wyniki potwierdziły przypuszczenia badaczy. Materiał DNA był bardzo heterogeniczny, czyli urozmaicony, w tym regionie w ciągu ostatnich 3500 lat do około 500 lat temu. – Krótko mówiąc, nasze badanie ujawnia zróżnicowany zakres pochodzenia przodków w regionie Ukrainy w czasie w wyniku częstych ruchów, asymilacji i kontaktów międzyludz…

stad-pochodza-ukraincy-bee8baf.png
width: 1080
height: 720

Muchy są zawołanymi turystkami. A ich podróże przynoszą korzyści przyrodzie i ludziom
type: item
date: 2025-04-03T13:30:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ekosystem
subject: migracje
subject: odkrycia
subject: owady
subject: rośliny
description: Nowe badanie udowadnia, że migrują nie tylko ptaki. Także niepozorne muchówki okazują się niestrudzonymi podróżniczkami. A co więcej – przemieszczanie się much ma ogromne znaczenie m.in. dla zapylania roślin i ekonomii.
encoded: Spis treści: Muchówki to nie tylko muchy Jak wyglądają podróże much i czemu są ważne? Uważamy je za szkodniki, niektórych się brzydzimy. Ale muchy to nie tylko kilka odrażających dla nas owadów – to aż 125 tysięcy poznanych dotychczas gatunków. Setki z nich migruje na dalekie dystanse, co okazuje się czymś niezwykle dla ludzi pożytecznym. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Biological Reviews” pokazuje, że co najmniej 600 gatunków muchówek to zawzięte podróżniczki. Ich rola w zapylaniu roślin, kontroli liczebności innych owadów czy rozkładaniu materii organicznej okazuje się ogromna. I do tej pory mocno niedoceniana. Muchówki to nie tylko muchy Owady takie jak muchy domowe, muszki owocowe, plujki, gzy i komary należą do rzędu muchówek (Diptera). Obejmuje on ponad 125 000 znanych gatunków, a prawdopodobnie łącznie jest ich ponad milion. To jedna z najbardziej zróżnicowanych grup owadów. Dość powiedzieć, że w Polsce występuje ponad 400 gatunków samych bzygowatych. To muchówki zapylające, z wyglądu podobne do pszczół i os. Większość z nich nie ma nawet polskich nazw. Muchówki charakteryzują się jedną rozwiniętą parą skrzydeł oraz drugą zredukowaną, w postaci buławkowatych struktur zwanych przezmiankami. Te niewielkie narządy pełnią funkcję stabilizatorów lotu, umożliwiając owadom niezwykłą zwrotność. Dzięki nim muchówki mogą wykonywać gwałtowne skręty, zatrzymywać się w locie i umknąć przed drapieżnikami. Muchówki występują w różnych środowiskach – od tropikalnych lasów deszczowych po mroźne rejony arktyczne. Wiele gatunków pełni rolę kluczowych zapylaczy roślin, zwłaszcza w chłodniejszych rejonach, gdzie pszczoły są mniej aktywne. Jak wyglądają podróże much i czemu są ważne? Brytyjscy badacze przyjrzeli się zwyczajom podróżniczym muchówek, przeprowadzając metaanalizę istniejących artykułów naukowych. Odkryli przede wszystkim, że migruje znacznie więcej muchówek, niż dotychczas zakładano. Biolodzy do tej pory skupiali się na bardziej „oczywistych” owadach pokonują…

AdobeStock122927235-b33117b.jpeg
width: 4504
height: 3003

Pierwsi Europejczycy byli ciemnoskórzy. I to dłużej, niż zakładano
type: item
date: 2025-03-10T12:10:29.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: genetyka
subject: ludzie pierwotni
subject: migracje
subject: pradzieje
subject: skóra
subject: starożytność
description: Biorąc pod uwagę, że Europa jest zamieszkana przez ludzi od około miliona lat, jasna cera i blond włosy są dość nowym typem urody. Najnowsze badania tłumaczą, że ciemna karnacja dominowała na kontynencie dłużej niż zakładano.
encoded: Spis treści: Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Zanim pobledliśmy Dieta a pigmentacja Migracje ludzi nie są niczym nowym. Mowa o jednym z najstarszych zachowań populacji. To dzięki migracjom zasiedliliśmy cały świat. Badacze ustalili, że Homo erectus najprawdopodobniej dotarł do Europy ok. 1,3–1 mln lat temu. Z Afryki na inne kontynenty wyruszył 1,8 mln lat temu. To, jak i kiedy przemieszczali się nasi przodkowie oraz ich kuzyni nie jest jedyną fascynacją naukowców w tej dziedzinie. Niemniej intrygujące jest to, jak wyglądali pierwsi mieszkańcy Europy. Nowe światło na tę kwestię rzuca badanie opisane w serwisie preprintów „bioRxiv”. Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Trudno dziś wskazać, jak wygląda typowy Europejczyk. Inny typ urody reprezentują przeciętni Skandynawowie, inni Hiszpanie, a jeszcze inny mieszkańcy Bałkanów. Bardzo długo naukowcy sądzili, że rozprzestrzenianie się genu jasnej skóry w Europie było procesem stopniowym i jednolitym. Porównywano go do rozsmarowywania masła na kromce chleba – jaśniejszy pigment skóry miał stopniowo zastępować ciemniejszy. Z nowych badań wynika jednak, że przez długi czas Europa była jak cętkowane umaszczenie lamparta. Różne plamy odpowiadały innym odcieniom koloru skóry. Analiza DNA 348 osób żyjących w różnych zakątkach Eurazji pozwoliła naukowcom prześledzić zmiany w pigmentacji skóry, włosów i oczu na przestrzeni ostatnich 45 tys. lat. Jak się okazało, proces „rozjaśniania” skóry przebiegał wolniej, niż wcześniej przypuszczano. Dotychczasowe badania sugerowały, że jasna skóra pojawiła się na terenie Kaukazu około 15 tysięcy lat temu. Następnie rozprzestrzeniła się po Europie wraz z rolnikami z Anatolii. To nie oznacza jednak, że wygląd Europejczyków uległ rewolucji. Zanim pobledliśmy – Mieliśmy już pewne dowody na to, że ciemna skóra utrzymywała się w Europie dłużej – przyznaje prof. Guido Barbujani cytowany przez portal iflscience.com. Przykładem jest Człowiek z Cheddar, który żył w mezolitycznej Anglii około 10…

Pierwsi-Europejczycy-byli-ciemnoskorzy-bf552ea.jpg
width: 4398
height: 2932

Naukowcy poznali dietę twórców polskich kręgów kamiennych. Czym się raczyli?
type: item
date: 2024-10-11T08:29:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Dwa tysiące lat temu w północnej Polsce powstawały kręgi kamienne. Do dziś trwają dyskusje, jaka była ich funkcja. Tuż obok nich i pod nimi znajdowały się groby. Dzięki badaniom zębów zmarłych naukowcy poznali między innymi dietę budowniczych i opiekunów tych konstrukcji.
encoded: Spis treści: Nowe metody badawcze – nowe możliwości badania twórców kręgów kamiennych Izotopy prawdę powiedzą – o diecie, pochodzeniu i wieku Kto wzniósł kręgi kamiennie w Grzybnicy? Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy w województwie zachodniopomorskim jest unikatowym stanowiskiem archeologicznym w naszym kraju. W niewielu miejscach zachowały się bowiem tego typu konstrukcje. Po badaniach archeologicznych, które odbyły się w Grzybnicy kilkadziesiąt lat temu, teren cmentarzyska zrekonstruowano. Powstał w tym miejscu chroniony rezerwat. Pozostało jednak sporo pytań na temat ludzi, którzy wykonali te konstrukcje i zmarłych złożonych obok nich. Nowe metody badawcze – nowe możliwości badania twórców kręgów kamiennych Metody naukowe są stale rozwijane. Z tego powodu archeolodzy nie rozkopują całych stanowisk archeologicznych, gdyż w przyszłości będzie można zbadać je, stosując jeszcze dokładniejsze narzędzia. A badania wykopaliskowe niszczą, często bezpowrotnie, przedmiot badań. Czasem możliwe jest pozyskanie informacji z zabytków lub kości wydobytych wiele lat temu. Tak też stało się w tym przypadku. Dwoje archeologów – dr Marta Chmiel-Chrzanowska z Instytutu Archeologii na Uniwersytecie Szczecińskim i dr Rafał Fetner z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego – przeanalizowało szczątki zmarłych złożone obok kręgów kamiennych w Grzybnicy. Pochodzą z wykopalisk prowadzonych w latach 1974–1986. Wyniki opublikowano właśnie na łamach czasopisma „Praehistorische Zeitschrift”. Izotopy prawdę powiedzą – o diecie, pochodzeniu i wieku Eksperci pobrali próbki do specjalistycznych badań izotopowych. Każdy z kilku analizowanych przez naukowców pierwiastków „mówi” coś innego o przeszłości ludzi. – Na etapie doboru prób okazało się, że materiał kostny jest w kiepskim stanie – mówi National Geographic Polska dr Marta Chmiel-Chrzanowska. To utrudniło analizę danych, ale nie uniemożliwiło zupełnie badań. Dzięki określeniu zawartości izotopu węgla 14C w badanych próbkach …

Grzybnicacmentarzyskobruk11-fa15cd3.jpg
width: 1280
height: 853

Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
type: item
date: 2024-10-10T06:48:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sycylia
subject: włochy
description: Czy jednym z pierwszych miejsc na kontynencie europejskim, do którego przybyli pierwsi przedstawiciele Homo sapiens, była największa wyspa Morza Śródziemnego, Sycylia? Znajduje się na niej sporo zatopionych jaskiń, które są niemal nieznane nauce. Archeolodzy rozpoczęli ich badanie.
encoded: Spis treści: Amerykanie w jaskiniach Sporo jaskiń do zbadania Pierwsi Homo sapiens na Sycylii. Co wiemy do tej pory? Dróg, którymi nasi przodkowie kilkadziesiąt tysięcy lat temu przebyli z Afryki do Europy mogło być kilka. Naturalnym wyborem mógł być marsz przez Sycylię w dzisiejszych Włoszech ze względu na stosunkowo bliski dystans względem Afryki. Poza tym w epoce lodowcowej możliwie było przedostanie się tą drogą – poprzez Sycylię – zapewne nawet suchą stopą. Dopiero później podniósł się znacząco poziomo mórz i oceanów. Z tego powodu zatopione dziś jaskinie Sycylii mogą być świetnym źródłem informacji o pobycie naszych przodków dziesiątki tysięcy lat temu. Amerykanie w jaskiniach Badacze z USA podsumowali właśnie pierwszą część szeroko zakrojonego projektu naukowego, mającego na celu rozpoznanie podwodnych jaskiń Sycylii. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. W ich ocenie odkrycia mogą pomóc wyjaśnić wczesną ekspansję Homo sapiens na wyspy Morza Śródziemnego Badania archeologiczne prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis sugerują, że przybrzeżne i podwodne jaskinie w południowej Sycylii zawierają ważne i nieznane do tej pory wskazówki dotyczące ścieżki i losu Homo sapiens kilkadziesiąt tysięcy lat temu. W południowo-wschodniej Sycylii jest bardzo niewiele stanowisk archeologicznych z epoki górnego paleolitu, które przekopano przy użyciu metod naukowych. Stad nowy projekt jest tak ważny. Sporo jaskiń do zbadania Do tej pory naukowcom udało się ocenić zawartość 25 jaskiń i schronisk skalnych. Większość z nich została po raz pierwszy zidentyfikowana między 1870 a 1990 rokiem, ale z czasem została utracona dla nauki. Autorzy badania przeprowadzili również nowe badania lądowe i podwodne na wcześniej niezbadanych obszarach przybrzeżnych. Dzięki temu udało się im odkryć kilka miejsc, które zawierają potencjalnie ważne nawarstwienia archeologiczne. – To, czego szukamy, to nie tylko pierwsza osoba, która przybyła [na…

low-res-9f241cd.jpg
width: 700
height: 525

Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
type: item
date: 2024-08-23T11:34:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Pierwsi żeglarze pojawili się na Pacyfiku około 55–50 tysięcy lat temu. Dowodem na to jest prastary artefakt znaleziony w jaskini w Papui Zachodniej. Jednak jego funkcja jest dla archeologów zagadkowa.
encoded: W tym artykule: Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Migracja aż do Pacyfiku potwierdzona we wczesnym okresie W ostatnich latach archeolodzy uzyskują coraz więcej informacji na temat wczesnych migracji ludzi poza kontynent afrykański. Moment też coraz dalej cofa się w czasie, co nie przestaje zadziwiać badaczy. Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Naukowcy z brytyjskiego University of Oxford we współpracy z indonezyjskim Universitas Gadjah Mada przeprowadzili wspólne badania archeologiczne w jaskini Mololo na wyspie Waigeo1 w Papui Zachodniej. Wyspa ta od północy graniczy z Pacyfikiem. Właśnie opublikowali tych badań na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Z tych wykopalisk wynika, że pierwsi żeglarze przybyli do Papui Zachodniej drogą morską z Pacyfiku 55 000–50 000 lat temu i doskonale radzili sobie w nowym środowisku. – Określenie najwcześniejszego momentu, w którym ludzie pojawili się w Papui Zachodniej ma kluczowe znaczenie, ponieważ leży ona u wrót Pacyfiku i pomaga nam zrozumieć, skąd pochodzili przodkowie szerszego regionu – w tym Australii, Nowej Zelandii (Aotearoa) i Hawajów. Oraz jak przystosowali się do życia na nieznanych wyspach – mówi główny autor dr Dylan Gaffney z Uniwersytetu Oxfordzkiego. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu Ziemia znajdowała się w epoce lodowcowej, co oznacza, że poziom mórz był niższy. Duże szelfy kontynentalne wokół Azji (zwane Sunda) i Australii (zwane Sahul) były suchym lądem, ale wiele wysp Azji Południowo-Wschodniej pozostało wyspami. Umożliwiło to migracje Homo sapiens: „szlakiem północnym” z dzisiejszego Borneo do Sulawesi, Maluku, a następnie Papui Zachodniej lub „szlakiem południowym” z dzisiejszej Jawy i Bali do Flores, Timoru, a następnie Australii. Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Uwagę naukowców zwrócił niewielki przedmiot znaleziony na wyspie Waigeo1. Nie jest to typowy zabytek archeologiczny odkrywany na tak wczesnych stanowiskach a…

znaleziono-prastary-roslinny-artefakt-wyjasnia-zagadke-migracji-wczesnych-ludzi-01adfdf.png
width: 1200
height: 630

Niesamowity wyczyn. Naukowcy odkryli, że motyle potrafią przelecieć 4200 km i pokonać Atlantyk
type: item
date: 2024-06-26T12:49:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: migracje
subject: motyle
subject: ocean atlantycki
subject: Wolny czas
description: Rusałka osetnik, motyl występujący również w Polsce, potrafi pokonać ocean. Wielostopniowe badania wykazały, że owady te migrują z Afryki nie tylko na północ, ale również na zachód. I przy korzystnych wiatrach docierają do Gujany Francuskiej.
encoded: W tym artykule: Motyle znalezione na plaży Motyle przelatują nad oceanem Nie tylko sprzyjające wiatry Motyle migrują i są w tym równie dobre, jak ptaki. Do motyli pokonujących gigantyczne odległości należy rusałka osetnik (Vanessa cardui). W Polsce pojawia się w czerwcu, mając za sobą podróż aż z basenu Morza Śródziemnego. Niektóre rusałki nie poprzestają na tym i lecą jeszcze dalej na północ. Zdarza im się docierać do koła podbiegunowego. Owady te żyją bardzo krótko. Dorosłe osobniki – między dwa a cztery tygodnie. Są w stanie pokonać drogę z Afryki do Arktyki, ponieważ podróż jest kilkupokoleniowa. Wczesną wiosną zaczyna się w Afryce, po czym kolejne generacje posuwają się coraz dalej na północ. Naukowcy policzyli, że potrzeba ich sześć, by motyle pokonały liczącą 14 tys. km drogę z tropików za koło podbiegunowe i z powrotem. Przy takich talentach podróżniczych nie dziwi, że rusałka osetnik to jeden z najbardziej rozpowszechnionych motyli na świecie. Występuje na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą i Ameryką Południową. A przynajmniej tak sądzono do tej pory. Wszystko zmieniło się w październiku 2013 r, kiedy Gerard Talavera, naukowiec z Institut Botànic de Barcelona, zauważył rusałki na plaży w Gujanie Francuskiej. Motyle znalezione na plaży Niezwykłego odkrycia Talavera dokonał o szóstej rano. Zaobserwował dziesięć motyli, które odpoczywały na plaży. Ich skrzydełka były w kiepskim stanie, a uszkodzenia wskazywały, że owady mają za sobą długi lot. Talaverze udało się złapać trzy żywe osobniki. Skąd się tam wzięły? Pytanie dało początek międzynarodowemu śledztwu, prowadzonemu przez badaczy z kilku różnych uniwersytetów. Postawili oni hipotezę, że „osobniki znalezione na wybrzeżu Gujany Francuskiej powinny wywodzić się z populacji zamieszkujących Amerykę Północną, Europę albo Afrykę” – jak można przeczytać w pracy opublikowanej właśnie w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Artykuł stanowi zwieńczenie dziesięciu lat badań nad migracjami rusałek. I prz…

niesamowity-wyczyn-wlasnie-sie-okazalo-ze-motyle-potrafia-przeleciec-4200-km-i-pokonac-atlantyk-c21c34b.jpg
width: 1000
height: 617