Rewolucja w Amsterdamie. Miasto usuwa z ulic reklamy, które szkodzą planecie
Władze Amsterdamu zrywają z niektórymi plakatami. Z przestrzeni miejskiej mają zniknąć wszelkie reklamy mięsa oraz paliw kopalnych. W ten sposób stolica Holandii chce podprogowo walczyć z kryzysem klimatycznym, tworząc proekologiczny przekaz.
Edukacja związana ze zmianami klimatycznymi pozostaje jednym z największych wyzwań zmieniającego się świata. Władze Amsterdamu postanowiły zrealizować odważny projekt usunięcia niektórych reklam z przestrzeni miejskiej. Zmiany uderzą w produkty paliw kopalnych oraz mięso. Jak można było się spodziewać, nie wszyscy są zadowoleni z nadchodzących zmian, zadając pytanie o sensowność takich działań. Plakaty zamiast billboardów: edukacja środowiskowa w Amsterdamie Władze Amsterdamu podjęły decyzję o całkowitym wycofaniu reklam produktów mięsnych oraz sektora paliwowego z miejskich nośników. Wolne miejsca po billboardach zajęła promocja kultury i lokalnej turystyki. Reklamowane są m.in. koncerty, wystawy i spektakle teatralne. Od teraz pejzaż ulic ma odzwierciedlać ekologiczną politykę holenderskiej stolicy. Władze miasta starają się osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku oraz zredukować spożycie mięsa o 50%. Subtelna polityka Strategia ta ma subtelnie kształtować nawyki konsumenckie mieszkańców Amsterdamu. Chodzi o doprowadzenie do przełomu na miarę tego, który dokonał się w kwestii palenia tytoniu – tak, aby produkty o wysokim śladzie węglowym przestały być postrzegane jako atrakcyjne. Według badaczy ciągła ekspozycja na reklamy, np. fast foodów, normalizuje szkodliwe nawyki żywieniowe. Jak tłumaczy profesor epidemiologii Joreintje Mackenbach, usunięcie tych bodźców z przestrzeni miejskiej ułatwi wykształcenie nowych, zdrowszych norm społecznych. Naukowiec przytacza badania wykonany w Londynie, gdzie usunięcie reklam tzw. śmieciowego jedzenia przyczyniło się do spadku jego konsumpcji. Sprzeciw producentów Mimo, że Amsterdam nie jest nawet pierwszym miastem w Holandii, które zdecydowało się na taki ruch (wcześniej podobne zakazy powstały w Haarlemie, Utrechcie i Nijmegen), podniosły się głosy sprzeciwu. Decyzja spotkała się z przewidywalnym oporem ze strony lobby mięsnego i turystycznego. Holenderskie Stowarzyszenie Mięsa (DMA) określiło nową politykę jako niedopuszczalne ingerowanie w zachowania zakupowe. Branża argumentuje, że mięso pełni istotną rolę w diecie, w związku z czym informacje o nim powinny pozostać powszechnie dostępne i widoczne w przestrzeni miejskiej. Zakaz nie obejmuje prywatnych posesji, co oznacza, że właściciele sklepów wciąż mogą w pewnym stopniu promować swoje towary przed lokalami. Co ważniejsze, restrykcje omijają świat cyfrowy, gdzie dziś skupia się największa aktywność reklamowa. Sceptycy uważają te działania za jedynie symboliczne, a sami eksperci przyznają, że sam zakaz reklam to za mało. A jednak, według powołanego przez ONZ Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, zmiana naszych codziennych nawyków i stylu życia może zredukować globalne emisje nawet o 70% do 2050 roku. Widzimy więc, że jest o co walczyć. Pytanie, czy strategia obrana przez holenderską stolicę przyniesie oczekiwane rezultaty. Źródła: TimeOut, DW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nasi przodkowie zabijali i jedli słonie już 1,8 mln lat temu. To pomagało zasilać ich rosnące mózgi
Wyobraźmy sobie zwierzę niemal dwukrotnie większe od współczesnego słonia afrykańskiego, osiągające wagę ponad 10 ton i mierzace 4,5 metra. To Elephas recki – prehistoryczny tytan, który przemierzał tereny dzisiejszej Tanzanii blisko 2 mln lat temu. Teraz wyobraźmy sobie grupę naszych przodków stojących nad jego truchłem, ćwiartujących je i przygotowujących do spożycia. Choć brzmi to surrealistycznie, to najnowsze odkrycia archeologiczne dowodzą, że polowanie na giganty było codziennością homininów znacznie wcześniej, niż przypuszczaliśmy.
Przez dziesięciolecia naukowcy debatowali nad tym, kiedy nasi przodkowie zaczęli polować na megafaunę (czyli zwierzęta ważące ponad 1000 kg) lub wykorzystywać ją padlinożernie. Nowe badania w słynnym wąwozie Olduvai w Tanzanii przesunęły tę granicę. Na stanowisku EAK zidentyfikowano dowody na ćwiartowanie słonia datowane na 1,8 miliona lat temu. To o 300 tysięcy lat wcześniej, niż wskazywały poprzednie szacunki dla tego regionu. Homo erectus musieli czymś zasilić swoje mózgi. Archeologiczna detektywistyka W archeologii tradycyjnym dowodem na ćwiartowanie mięsa są nacięcia pozostawione na kościach przez kamienne narzędzia. Jednak w przypadku gigantów, takich jak słonie, dowody te są niezwykle trudne do zdobycia. Skóra słonia ma kilka centymetrów grubości, a masa mięśniowa jest tak ogromna, że kamienne narzędzie mogło nigdy nie dotknąć kości. Dodatkowo miliony lat erozji często zacierają subtelne ślady. Skąd wiemy, że nasi przodkowie jedli słonie? Zespół badawczy musiał więc spojrzeć na problem szerzej, analizując tzw. tafonomię przestrzenną, czyli wyjątkowy „odcisk palca”, jaki na miejscu zdarzenia zostawia każdy drapieżnik. Porównując układ kości z Olduvai do współczesnych padłych słoni badanych w Botswanie, naukowcy odkryli, że szczątki na stanowisku EAK nie rozsypały się naturalnie ani nie zostały rozwleczone przez hieny. Ich skupienie oraz duże zagęszczenie narzędzi kamiennych wokół konkretnych części szkieletu wskazuje na intensywną, celową obróbkę wykonaną ludzką ręką. Kluczowym dowodem okazały się jednak specyficzne uszkodzenia, znane jako „zielone złamania”. Są to pęknięcia powstałe w momencie, gdy kość była jeszcze świeża i pełna wartościowego szpiku. W ekosystemie sawanny nie ma drapieżnika poza człowiekiem, który byłby w stanie rozłupać tak masywne kości nóg dorosłego słonia. Nawet hieny cętkowane, dysponujące potężnym naciskiem szczęk, kapitulują przed kośćcem tej skali. Obecność takich pęknięć na stanowisku EAK, w połączeniu z precyzyjnym rozkładem artefaktów, stanowi ostateczne potwierdzenie: to była prehistoryczna rzeźnia, w której nasi przodkowie z chirurgiczną na owe czasy precyzją wydobywali najcenniejsze składniki odżywcze. Dlaczego słoniowy obiad był kluczowy dla ewolucji? Odkrycie to nie jest jedynie ciekawostką z prehistorycznego menu. Wiąże się ono bezpośrednio z hipotezą kosztownej tkanki. Mózg jest bowiem organem niezwykle energochłonnym – u ludzi pochłania około 20% całej energii organizmu. Aby mógł urosnąć u naszych ewoluujących przodków, potrzebowali oni stałego dostępu do wysokokalorycznego paliwa, czyli tłuszczu i białka. Słonie były w tym kontekście idealnymi bankami energii. Przetworzenie jednego takiego osobnika dostarczało kalorii, które mogły utrzymać liczną grupę przy życiu przez wiele dni, dając im czas na rozwój relacji społecznych zamiast ciągłego poszukiwania jedzenia. Co ciekawe, praca przy 10-tonowym truchle była zajęciem ekstremalnie niebezpiecznym. Zapach krwi przyciągał gigantyczne hieny i tygrysy szablozębne. Fakt, że homininy decydowały się na taką ucztę, dowodzi ich ogromnej odwagi i ścisłej współpracy. Jedna grupa prawdopodobnie zajmowała się krojeniem, podczas gdy inna pełniła wartę, odstraszając drapieżniki kamieniami i krzykiem. Polowanie na słonia sprzed 1,8 miliona lat Dowody z wąwozu Olduvai pokazują, że 1,8 miliona lat temu nasi przodkowie byli już istotami wysoce adaptacyjnymi. Potrafili przetrwać przejście z gęstych lasów na otwartą sawannę, kompensując swoje biologiczne braki – kłów czy pazurów – technologią kamienną i sprytem. Patrząc na te kości, nie widzimy tylko szczątków wymarłego gatunku, ale początek drogi, którą podążamy także dzisiaj: drogi gatunku, który przetrwał dzięki umiejętności współpracy przy największych wyzwaniach. Źródło: The Conversation Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kto jadł mięso, a kto rośliny? Izotopy zdradzają prawdę o menu sprzed tysiącleci
Co jedli nasi przodkowie na przestrzeni ostatnich dziesięciu tysięcy lat? Naukowcy przeanalizowali dane z blisko 13 tysięcy osób z 40 krajów Eurazji Zachodniej i basenu Morza Śródziemnego. Z ustaleń naukowców wynika, że dostęp do mięsa i ryb zależał od płci.
Tematyka diety od zawsze wzbudza zainteresowanie społeczne. Nieraz wymiana poglądów na temat tego, co ląduje na naszych talerzach, podnosi ciśnienie rozmówców. Dlatego nie powinno dziwić to, że również badaczy przeszłości interesuje to, co jedli nasi przodkowie. A głównym tematem z reguły jest mięso lub jego brak w pradziejowej diecie. Tego zagadnienia dotyczy nowe, szeroko zakrojone badanie, które opublikowano właśnie na łamach „PNAS Nexus”. Komu mięsa? Eksperci postanowili sprawdzić, kto i w jakiej skali spożywał mięso i ryby na przestrzeni ostatnich 10 tys. lat. To okres rozciągający się od społeczeństw zbieracko-łowieckich aż po czasy nowożytne. Materiał podzielono na główne okresy historyczne: Przedrolniczy, w którego zakres wchodzą łowcy i zbieracze; Neolit i pierwsze społeczeństwa rolnicze; Chalkolit; Epoka brązu; Epoka żelaza; Antyk; Średniowiecze; Era nowożytna. Dane do badań pochodziły z 40 krajów położonych w Eurazji Zachodniej oraz basenie Morza Śródziemnego. Talerz jako arena nierówności Do jakich wniosków doszli naukowcy? Mężczyźni systematycznie cieszyli się lepszym dostępem do białka zwierzęcego niż kobiety. Mięso w preindustrialnych społeczeństwach było symbolem wysokiego statusu, a jego podział odzwierciedlał hierarchię władzy, a nie potrzeby biologiczne. „Mięso było wysoce pożądaną żywnością” – piszą naukowcy. Ewolucja tych nierówności nie była jednak liniowa. Najbardziej egalitarne okazały się pierwsze społeczeństwa rolnicze neolitu, choć nawet wtedy mężczyźni mieli uprzywilejowany dostęp do mięsa i ryb. Drastyczna zmiana nastąpiła w epoce brązu, kiedy rozwój struktur państwowych i elit pogłębił przepaść w dostępie do prestiżowego, w punktu widzenia ówczesnych społeczności, jedzenia. To wtedy upowszechniło się proso – zboże o niskim prestiżu, którym częściej żywiły się kobiety i ubożsi mężczyźni. Szczytowe nierówności odnotowano w antyku i późnym średniowieczu. Jak badacze doszli do swoich wniosków? Badanie to nie polegało na pobieraniu nowych próbek fizycznych ze szczątków ludzkich przez autorów publikacji, lecz było zakrojoną na szeroką skalę analizą danych pochodzących z wcześniej opublikowanych źródeł i baz danych. Naukowcy skompilowali zbiór danych z wielu istniejących baz archeologicznych, takich jak IsoArch, CIMA, Isotopia, MAIA oraz projekt AIDE, a także z wcześniejszych opracowań naukowych. Dietę wyczytano z izotopów stabilnych węgla i azotu, które zostały wcześniej wyekstrahowane z kolagenu kostnego blisko 13 000 dorosłych osób o znanej płci. Zamiast porównywać surowe wartości izotopowe, które mogą być zanieczyszczone stosowaniem, badacze zastosowali wskaźnik międzydecylowy (IDC) zapożyczony z ekonomii. Takie podejście pozwoliło na znormalizowanie różnic środowiskowych i obiektywne porównanie skali nierówności w spożyciu mięsa między różnymi regionami i okresami historycznymi na przestrzeni 10 000 lat. Różne izotopy, różne informacje Badania izotopowe coraz częściej pomagają zajrzeć w dietę dawnych społeczności. Inne izotopy – np. strontu – zdradzają to, jakie rośliny jedli ludzie. Te informacje są zaklęte w zębach, które są poddawane analizom. Jesteśmy tym, co jemy… Źródło: PNAS Nexus Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zrezygnuj z mięsa na kilka tygodni. Twój organizm podziękuje ci szybciej, niż myślisz
Wielki Post dla wielu osób wiąże się z rezygnacją z jedzenia mięsa. Nawet krótka, kilkutygodniowa zmiana diety może przynieść zaskakujące efekty. Ważne jest jednak nie tylko to, z czego rezygnujemy, ale też to, co wybieramy w zamian.
Spis treści: Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Efekt numer 2: zmiany w jelitach Efekt numer 3: układ odpornościowy Zdrowe nawyki Ze względów zdrowotnych, środowiskowych czy etycznych coraz więcej osób decyduje się na rezygnację z mięsa. Co jednak dzieje się z organizmem, gdy z talerza znikają produkty pochodzenia zwierzęcego? Najnowsze badania sugerują, że nawet krótkie okresy bez mięsa – tygodnie, dni, a nawet tylko kilka posiłków – mogą wywołać wyraźne zmiany. A są to między innymi utrata wagi, poprawa zdrowia serca oraz subtelne zmiany w jelitach i układzie odpornościowym. Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Jednym z najbardziej zauważalnych skutków wyeliminowania mięsa jest utrata masy ciała. Wynika ona nie tylko z usunięcia produktów pochodzenia zwierzęcego – chodzi także o to, co zajmuje ich miejsce. Gdy zastępujemy wysokokaloryczne mięso i tłuszcze produktami roślinnymi bogatymi w błonnik (warzywami, strączkami, produktami pełnoziarnistymi, owocami) – spożywamy więcej żywności o mniejszej zawartości kalorii – mówi Matthew Landry, dietetyk i naukowiec zajmujący się zdrowiem na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Pokarmy bogate w błonnik wydłużają też czas uczucia sytości, co ogranicza przejadanie się. Trzymiesięczne badanie przeprowadzone w 2018 r., wykazało że osoby, które przeszły na dietę wegetariańską, tracą średnio około 2 kilogramów wagi. Kilka innych badań wykazało, że diety wegetariańskie trwające sześć tygodni lub dłużej, prowadzą do obniżenia ciśnienia krwi, co jest kluczowym czynnikiem zmniejszającym ryzyko chorób serca i udaru mózgu. Efekt ten jest prawdopodobnie powiązany z utratą masy ciała i większym spożyciem mikroelementów takich jak potas i magnez, które pomagają obniżyć ciśnienie krwi – mówi Luigi Fontana, ekspert ds. żywienia na Uniwersytecie w Sydney. Badanie przeprowadzone w zeszłym roku przez Fontanę i jego współpracowników wykazało, że diety wegetariańskie często obniżają również poziom cukru we krwi, zmniejszając ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Inne badania wykazały spadek poziomu cholesterolu LDL. To tzw. zły cholesterol występujący w mięsie i produktach mlecznych, który przyczynia się do miażdżycy naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko chorób serca oraz udaru mózgu. Badanie przeprowadzone na 11 parach bliźniąt, przeprowadzone przez Matthew Landry'ego i jego współpracowników z Uniwersytetu Stanforda, wykazało że u osób przestrzegających diety wegańskiej, po czterech tygodniach poziom cholesterolu LDL spadł do optymalnej wartości, czyli poniżej 100 miligramów na decylitr. Nawet u tych uczestników, którzy mieli zdrowy poziom LDL, spadek był nadal zauważalny. Efekt numer 2: zmiany w jelitach Przejście na dietę roślinną może także zmienić gatunkowy skład bakterii żyjących w naszych jelitach. U „świeżych” wegetarian występuje zwykle znaczący wzrost ilości bakterii specjalizujących się w rozkładaniu błonnika i spadek tych zajmujących się białkami zwierzęcymi, wyjaśnia Veronica Witte, neurobiolożka z niemieckiego Instytutu Nauk o Człowieku i Mózgu im. Maxa Plancka oraz Centrum Medycznego Uniwersytetu w Lipsku. Przeprowadzone w 2014 r. badanie kału osób które przeszły na wegetarianizm, wykazało że skład bakterii jelitowych uległ zmianie już po kilku dniach – mówi Witte. Wstępne dane z badania bliźniąt na Uniwersytecie Stanforda wykazały, że liczba bakterii Bilophila wadsworthia, która ma zdolność do rozkładania określonych białek zwierzęcych i jest prawdopodobnie czynnikiem prozapalnym, zmniejszyła się u osób, które przeszły na weganizm. Współautor badania, mikrobiolog Matthew Carter mówi: „Wydaje się, że obecność B. wadsworthia w mikroflorze jelitowej w dużych ilościach może powodować problemy, a jednym ze sposobów pozbycia się tej bakterii jest przejście na dietę wegańską”. Naukowcy wciąż badają potencjalne korzyści płynące z obecności bakterii fermentujących błonnik oraz szkodliwe działanie bakterii przetwarzających białka zwierzęce. Veronica Witte bada też, czy zmiany w mikrobiocie jelitowej wpływają na mózg i kształtują apetyt. Twierdzi jednak, że ​​potrzebujemy więcej badań, aby naprawdę wykazać, że drobnoustroje mają tu znaczenie. Efekt numer 3: układ odpornościowy Naukowcy sugerują, że dieta roślinna może wpływać też na układ odpornościowy. W badaniu z 2024 r. zaobserwowano, że u osób na dwutygodniowej diecie wegańskiej podwyższa się aktywność części układu odpornościowego, biorącej udział w obronie przed wirusami. Ponadto wspomniane badanie bliźniąt wykazało spadek poziomu cytokin u osób na diecie wegetariańskiej. To białka sygnalizacyjne, koordynujące odpowiedź immunologiczną. – To było niesamowite, zobaczyć tak uderzające zmiany w układzie odpornościowym już po kilku tygodniach – mówi Matthew Carter. Jednak długoterminowe konsekwencje stosowania diet roślinnych i wegetariańskich pozostają niejasne. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi napytanie, czy rezygnacja z mięsa jest absolutnie konieczna, by zaistniały te korzystne zmiany. Badania osób na diecie śródziemnomorskiej – obejmującej dużą ilość warzyw, produktów pełnoziarnistych, fasoli oraz mięsa i ryb do dwóch razy w tygodniu – wykazują podobne korzyści do diety ściśle wegańskiej. – Jeśli raz w tygodniu jesz niewielką ilość mięsa, czy szkodzi to zdrowiu? Odpowiedź brzmi: nie wiemy – stwierdza Luigi Fontana. Zdrowe nawyki Chociaż dieta wegańska i wegetariańska skutkuje korzyściami zdrowotnymi, Fontana podkreśla, że ​​zależą one od mądrych wyborów żywieniowych, a nie tylko od rezygnacji z mięsa. Zamiana mięsa na duże ilości przetworzonej żywności, takiej jak wegańskie mrożone dania z makaronu, słodkie przekąski, chipsy lub ultraprzetworzone substytuty mięsa, może być szkodliwa. – Możesz być wegetarianinem i być tak samo, a nawet bardziej niezdrowym, niż osoba na typowej zachodniej diecie – mówi Fontana. Chociaż w kilkumiesięcznej perspektywie niedobory składników odżywczych nie są dużym problemem dla osób rezygnujących z mięsa, sprawa się komplikuje gdy taka dieta trwa dłużej. W żywności pochodzenia roślinnego jest mało niektórych kluczowych dla zdrowia składników, takich jak witamina B12, żelazo, cynk, wapń i kwasy tłuszczowe omega-3. Chociaż wiele z nich znajdziemy w różnorodnych produktach roślinnych, takich jak tofu i soczewica. Landry sugeruje, że weganie powinni rozważyć przyjmowanie suplementów witaminy B12 i witaminy D. Początkującym wegetarianom i weganom Landry zaleca stopniową zmianę diety i eksperymentowanie z nową żywnością i przepisami. – Wykorzystaj to jako świetną okazję, aby naprawdę poznać swoje podniebienie i spróbować smaków z całego świata – mówi. Źródło: National Geographic Opracowała: Magdalena Rudzka
Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź kryje się w niezwykłej wydajności kocich organizmów. Otóż koty przetwarzają białko mięsne niemal bez strat. Ich dieta składa się z wysokiej jakości aminokwasów, które idealnie pasują do budowy ich własnych ciał. – Ponieważ koty jedzą wysokiej jakości białko mięsne, które ściśle odpowiada składowi aminokwasów ich własnego organizmu, mogą transportować te aminokwasy bezpośrednio do białka sierści (keratyny) z minimalnymi zmianami izotopowymi – wyjaśniła Maryna Tiutiunnyk, jedna z autorek artykułu. Inne zwierzęta i ludzie przetwarzają białko znacznie mniej efektywnie. Powoduje to u nich większe nagromadzenie ciężkiego azotu w tkankach. Naukowcy mają nauczkę Nowe badanie to dowód na to, że niski poziom izotopów azotu nie zawsze świadczy o diecie roślinnej. Może on po prostu oznaczać świetny metabolizm i doskonałe dopasowanie pokarmu do potrzeb organizmu. Naukowcy muszą teraz szukać nowych sposobów, by lepiej odczytywać dietę z tkanek drapieżników. Warto też wspomnieć, że izotopy azotu służą do badania diety ludzi w pradziejach, dzięki czemu uzyskujemy wgląd w życie dawnych społeczności. Być może więc archeolodzy muszą być ostrożniejsi w interpretacji wyników. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Jesz mięso? Masz większe szanse dożycia do setki niż weganie. Ale… tylko niektórzy
Nowe, przeprowadzone w Chinach badanie sugeruje, że osoby jedzące mięso mogą mieć większe szanse na dożycie stu lat niż te niejedzące mięsa. Na pierwszy rzut oka wydaje się to sprzeczne z licznymi badaniami wskazującymi na korzyści diet roślinnych. Dokładniejsza analiza pokazuje jednak, że do tych wyników należy podejść z ostrożnością.
Badanie objęło ponad 5 tysięcy Chińczyków w wieku 80 lat i więcej. Wszyscy byli uczestnikami Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey, długotrwałego badania prowadzonego od 1998 roku. Do 2018 roku zaobserwowano, że osoby na dietach bezmięsnych rzadziej zostawały stulatkami niż osoby jedzące mięso. Nie oznacza to jednak, że dieta roślinna jest szkodliwa sama w sobie. Wyniki badania nie pozwalają na wyciągnięcie tak prostego wniosku. Wegetarianie młodzi i starzy. Jakie są między nimi różnice? Kluczowe znaczenie ma wiek badanych. Potrzeby żywieniowe u osób starszych znacząco różnią się od tych u młodych. Z wiekiem spada zapotrzebowanie energetyczne, ale za to rośnie ryzyko utraty masy mięśniowej, gęstości kości i ogólnie – niedożywienia. Na starość żywieniowym priorytetem stają się: utrzymanie masy ciała i siły mięśni oraz dbałość o stan kości. Większość dowodów na korzyści diet roślinnych pochodzi z badań nad młodymi, zdrowymi ludźmi. Ne znaczy to, że są one nieaktualne – po prostu seniorzy mają inne potrzeby. U osób w podeszłym wieku ścisła dieta bezmięsna może wiązać się z niedoborami białka, wapnia czy witaminy B12, a co za tym idzie – ryzykiem złamań i osłabienia. Niedowaga na starość jest gorsza niż otyłość Najważniejsza w chińskim badaniu jest jedna, konkretna informacja: gorsze wyniki na diecie bezmięsnej notowano wyłącznie osób z niedowagą. U seniorów z prawidłową masą ciała nie stwierdzono żadnych różnic między dietami mięsnymi a bezmięsnymi. Niedowaga w starszym wieku sama w sobie silnie wiąże się z wyższą śmiertelnością. I już sam ten fakt może tłumaczyć nowo odkrytą zależność. Nowe badanie było czysto obserwacyjne: pokazało jedynie współwystępowanie zjawisk, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Jego wyniki wpisują się także w zjawisko tzw. „paradoksu otyłości”, według którego nieco wyższa masa ciała u osób starszych bywa związana z lepszym przeżyciem. Wegetarianizm niejedno ma imię: które diety bezmięsne są bezpieczne? Warto podkreślić, że osoby niejedzące mięsa, ale spożywające ryby, nabiał lub jaja, miały dokładnie takie same szanse dożycia stu lat, jak mięsożercy. Produkty te dostarczają wysokiej jakości białka, wapnia, witaminy D i B12, kluczowych dla utrzymania mięśni i kości. Autorzy badania sugerują, że niewielkie ilości produktów odzwierzęcych mogą pomagać zapobiegać niedożywieniu u najstarszych osób. Najważniejszy wniosek jest taki, że dieta powinna być dostosowana do określonego etapu życia. To, co sprzyja zdrowiu w wieku 50 lat, może wymagać modyfikacji w wieku lat 80. Diety roślinne pozostają zdrowe, ale w późnej starości wymagają starannego planowania i monitorowania. Elastyczność i dopasowanie do zmieniających się potrzeb organizmu – oto przepis na zdrową starość. Źródła: The Conversation, The American Journal of Clinical Nutrition Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Badania archeologiczne podważają dietę paleo. „Przetworzoną” żywność roślinną jemy już od bardzo dawna
Wielu zwolenników tzw. diety paleo wierzy, że opiera się ona na wiernym odwzorowaniu jadłospisu naszych paleolitycznych przodków – mieli oni rzekomo preferować mięso i unikać „przetworzonych” produktów roślinnych. Ale najnowsze badania archeologiczne chyba właśnie pogrzebały ich teorię.
Ludzie ewoluowali przez tysiące lat, a jedną z części naszego globalnego sukcesu było stanie się naprawdę elastycznymi konsumentami – jesteśmy w stanie czerpać węglowodany i tłuszcze zarówno ze źródeł roślinnych, jak i zwierzęcych. Nowe badania archeologiczne opublikowane w czasopiśmie „Journal of Archeological Research” ujawniają, że wczesnym ludziom z epoki kamienia daleko było jednak do paleolitycznych mięsożerców, jak niektórzy próbują ich przedstawiać. A pożywali oni szeroką gamę pokarmów roślinnych, które sprytnie „przetwarzali”. Czy powinniśmy zrewidować pogląd na dietę paleo? Przetwarzanie i spożywanie roślin przez ludzi epoki kamienia Dieta paleo, w jej popularnym współczesnym rozumieniu, kładzie nacisk na mięso i ogranicza spożycie produktów roślinnych, co według jej zwolenników ma być zdrowsze, bo lepiej przystosowane do naszej ewolucji. Jednak badania archeologiczne prowadzone w ostatnich latach wyraźnie pokazują, że nasi przodkowie byli niezwykle elastyczni pod względem wyboru pokarmów. Badacze wykazują, że już setki tysięcy lat temu ludzie nie tylko zbierali, ale i aktywnie przetwarzali rozmaite produkty roślinne: od dzikich zbóż, przez bulwy, orzechy czy pestki. Przetwarzanie to obejmowało między innymi mielenie, gotowanie oraz usuwanie toksyn, co pozwalało na pozyskiwanie większej ilości kalorii oraz składników odżywczych. – Często rozmawiamy o użytkowaniu roślin tak, jakby nabrało ono znaczenia dopiero wraz z pojawieniem się rolnictwa – zaznacza dr Anna Florin, jedna z autorek badania. Zwraca ona uwagę, że odkrycia archeologiczne z całego świata dowodzą przetwarzania „dzikiej” żywności roślinnej już tysiące lat przed rozwojem upraw. Mit mięsożernego człowieka pierwotnego Archeologiczne analizy kamienia nazębnego z jaskini Qesem (Izrael, 400–300 tys. lat temu) wykazały obecność mikroskopijnych granulek skrobi. Pochodziły one między innymi z dzikich migdałów i lilii wodnej, a także orzechów piniowych bogatych w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Skrobia odgrywała ważną rolę w dostarczaniu energii, kluczowej dla rozwoju dużego mózgu ludzkiego. Według naukowców przetwarzanie roślin (np. gotowanie bulw) ułatwiało przeżycie w różnorodnych środowiskach. Na wielu stanowiskach archeologicznych, zarówno w Europie, jak i w Azji, odkryto narzędzia służące do rozdrabniania, kruszenia i mielenia roślin. Znaleziska z Ohalo II czy stanowisk na Bliskim Wschodzie potwierdzają, że nasi przodkowie używali kamiennych żaren do produkcji mąki z dzikich zbóż już ponad 23 tysiące lat temu. Te technologiczne innowacje znacznie zwiększyły dostępność i wartość energetyczną pożywienia. Porównanie diety człowieka pierwotnego i współczesnej diety paleo Współczesna dieta paleo, promowana przez wielu zwolenników zdrowego odżywiania (a przynajmniej tak im się wydaje), zazwyczaj eliminuje zboża, rośliny strączkowe oraz produkty przetworzone. Tymczasem dowody archeologiczne wskazują, że już w paleolicie człowiek wykorzystywał przetworzone produkty roślinne – nie tylko spożywał je, ale także poddawał obróbce cieplnej i mechanicznej. To podważa ideę, jakoby naturalna dieta człowieka była głównie oparta na mięsie. Szeroki wachlarz wykorzystywanych pokarmów był raczej regułą niż wyjątkiem. W codziennym menu paleolitycznych społeczności znajdowały się zarówno mięso dużych zwierząt (np. mamuty w Ameryce Północnej), jak i liczne gatunki roślin, owoce, nasiona czy orzechy. Analizy naukowe pokazują, że to właśnie elastyczność w wyborze pokarmów była kluczowa dla przetrwania. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z orzechów i nasion uzupełniały białko zwierzęce, zapewniając zbilansowaną dietę. To elastyczność żywieniowa pozwoliła człowiekowi opanować niemal wszystkie kontynenty. Źródło: Journal of Archeological Research, National Library of Medicine Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jesz tylko mięso? Ekspertka zdradza, co naprawdę dzieje się z twoim ciałem
Coraz popularniejsza dieta „carnivore” kusi prostotą i obietnicą jasności umysłu. Jest jednak bardzo radykalna. Ekspertka tłumaczy, co naprawdę dzieje się z naszym ciałem, gdy całkowicie eliminujemy warzywa i zboża z jadłospisu.
Spis treści: Popularność diety a trendy społeczne Jak dieta carnivore wpływa na jelita? Jakie składniki tracimy na diecie mięsnej? Czy dieta carnivore szkodzi sercu? Co ciągnie nas do radykalnych diet? Dieta carnivore obiecuje jasność umysłu i szybkie efekty. Eksperci ostrzegają jednak, że długofalowe skutki dla serca, mózgu i jelit mogą być znacznie bardziej złożone. Wystarczy rzucić okiem na profile influencerów promujących dietę carnivore – dominują tam obrazy pełne mięsa: steki ułożone warstwami, burgery skąpane w maśle, żeberka na ciężkich deskach. Warzyw brak. Nawet jako dekoracji. To najbardziej radykalna odmiana diety niskowęglowodanowej. Eliminuje wszystkie produkty roślinne na rzecz mięsa, jaj i nabiału. Niektórzy idą dalej i jedzą prawie wyłącznie czerwone mięso. Zwolennicy twierdzą, że dzięki temu szybko chudną, mają czystszą skórę, mniej wzdęć, a nawet remisję chorób autoimmunologicznych. – Tych deklaracji nie potwierdzono jednak w badaniach klinicznych. – Dla części osób to próba powrotu do pierwotnych nawyków żywieniowych. – Rzekomo naśladujemy paleolitycznych łowców, którzy mieli świetnie funkcjonować na białku zwierzęcym. Dzisiejsza przemysłowa produkcja mięsa i globalny system żywnościowy mają jednak niewiele wspólnego z ową wyidealizowaną przeszłością. Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje, że około jedna trzecia światowych emisji gazów cieplarnianych pochodzi z sektora żywności. Największy udział ma w tym konsumpcja mięsa. Popularność diety a trendy społeczne Mimo rosnącej popularności na Instagramie czy TikToku, diety oparte wyłącznie na mięsie wciąż pozostają niszowe. Raport Good Food Institute z 2023 r. wykazał, że prawie 60% amerykańskich gospodarstw domowych kupowało produkty roślinne. W ostatniej dekadzie liczba osób określających się jako „fleksitarianie” mniej więcej się podwoiła. Socjolog Richard Twine uważa, że rosnąca popularność tego trendu to coś więcej niż jedzenie. – Większa widoczność diety carnivore w mediach społecznościowych pokazuje sprzeciw wobec powszechnych wezwań do zmiany sposobu żywienia. – Dodaje, że nakładanie na talerz dużych ilości mięsa stało się nie tylko dietą, lecz deklaracją. – To odrzucenie zrównoważonego rozwoju, zaleceń zdrowia publicznego i głównego nurtu odpowiedzialnego odżywiania. Jak dieta carnivore wpływa na jelita? Jedną z pierwszych zmian, o których mówią osoby na tej diecie, są trawienie i wygląd brzucha. Mają mniej wzdęć, mniej gazów i węższą talię. Brakuje jednak długoterminowych badań klinicznych. Większość zdrowotnych obietnic pozostaje spekulacją. Gdy węglowodany znikają, organizm sięga po zapasy glikogenu – łańcuchy glukozy magazynowane w mięśniach i <a href="https://www.google.com/search?q=w%C4%85troba+national+geographic&sca_esv=3ddf83562b9941c1&rlz=1C1GCEA_enPL928PL928&sxsrf=AE3TifOTD6KEsfBwOiSqq6VOqhJzSjIGeQ%3A1760358335817&ei=v-_saOvQMZGHxc8PmpzOuQw&ved=0ahUKEwirrKLqlaGQAxWRQ_EDHRqOM8cQ4dUDCBA&uact=5&oq=w%C4%85troba+national+geographic&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiHHfEhXRyb2JhIG5hdGlvbmFsIGdlb2dyYXBoaWMyCBAAGIAEGKIEMggQABiABBiiBDIIEAAYgAQYogQyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBUjXIlCZGFjsIXACeAGQAQCYAXWgAeUFqgEDMi41uAEDyAEA-AEBmAIJoALQBsICChAAGLADGNYEGEfCAgYQABgHGB6YAwCIBgGQBgiSBwM0LjWgB68asgcDMi41uAe2BsIHBTItNi4zyAdV&sclient=gws-wiz-serp">wątrobie. Ich spalaniu towarzyszy uwalnianie wody. Na początku spadek masy ciała to głównie utracona woda, a nie tłuszcz. Wkrótce potem organizm wchodzi w ketozę. To stan, w którym podstawowym paliwem staje się tłuszcz. W tym stanie obniża się też poziom hormonów głodu i wzmacniane są sygnały sytości. Dlatego wiele osób w pierwszych tygodniach czuje się „lżej”, „szczuplej” i rzadziej odczuwa głód. Gastroenterolożka Wendi LeBrett podkreśla, że osoby przechodzące na dietę carnivore często zgłaszają mniej wzdęć i gazów. – Ulga może wynikać nie tyle z braku warzyw, ile z braku pewnych fermentujących włókien. – Szczególnie chodzi o produkty wysokie w FODMAP, które u części ludzi wywołują dolegliwości. W badaniach wykazano, że dieta o niskiej zawartości fermentujących węglowodanów (low-FODMAP) zmniejsza ból brzucha, wzdęcia i nieregularność wypróżnień u dorosłych z zespołem jelita drażliwego. LeBrett zaznacza, że nie trzeba eliminować wszystkich roślin. Jest jednak haczyk: długie wykluczenie błonnika może obniżyć tolerancję organizmu na włókno. – Gdy po przerwie zjemy produkt roślinny, jelita mogą zareagować nadmiernie. – Mówi naukowczyni żywienia Emily Prpa. – Brakuje „wprawionych” bakterii, które pomagają trawić takie pokarmy. To nasila objawy i utrwala restrykcyjne nawyki. Prpa podkreśla, że błonnik to nie tylko trawienie. – To jeden z najbardziej ochronnych składników ludzkiej diety. – Łączy się z mniejszym ryzykiem chorób serca, nowotworów i cukrzycy. Wiąże się też z dłuższym życiem i lepszym funkcjonowaniem poznawczym. – Przegląd badań z 2023 r. wykazał, że wysokie spożycie błonnika obniża ogólne ryzyko nowotworów nawet o 22%. Obejmuje to wyraźny efekt ochronny wobec raka jelita grubego. – Ostatecznie całkowite usunięcie błonnika pozbawia nas jednej z najlepszych linii obrony ciała i umysłu. – dodaje Prpa. Jakie składniki tracimy na diecie mięsnej? Trawienie to tylko część układanki. Brak roślin uruchamia w organizmie kaskadę niedoborów. Bez owoców, warzyw i zbóż tracimy dostęp do kluczowych składników: witaminy C, antyoksydantów i fitoskładników roślinnych. Pomagają one ograniczać stan zapalny i wspierają zdrowie w długiej perspektywie. Bardzo wysokie spożycie białka obciąża też wątrobę i nerki. Wątroba musi intensywniej przekształcać nadmiar azotu z białka w mocznik. Nerki potem go filtrują. To wiąże się z większym ryzykiem kamicy nerkowej i przewlekłego przeciążenia narządów. Prpa zwraca uwagę na mózg jako pomijanego poszkodowanego. – Diety bogate w błonnik z produktów roślinnych, jak dieta śródziemnomorska, wiążą się z lepszym nastrojem i niższym ryzykiem depresji. Chronią też zdrowie mózgu. – Metaanalizy wskazują, że stosowanie diety śródziemnomorskiej obniża ryzyko depresji o ok. 19%. Dodatkowe 5 gramów błonnika dziennie wiąże się ze spadkiem ryzyka depresji o ok. 5%. Czy dieta carnivore szkodzi sercu? Kardiolodzy od dawna ostrzegają przed dietami opartymi na czerwonym i przetworzonym mięsie. Zawierają one dużo tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Te składniki podnoszą poziom LDL („złego” cholesterolu), kluczowego czynnika ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. W badaniu kohortowym z 2021 r. obejmującym ponad 180 000 osób wysokie spożycie czerwonego mięsa wiązało się z 20% wzrostem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, 53% wzrostem ryzyka chorób serca i ponad dwukrotnym wzrostem śmiertelności z powodu udaru. – Brak błonnika eliminuje jedno z naturalnych narzędzi organizmu do obniżania LDL. – Rozpuszczalny błonnik wiąże cholesterol w jelicie i pomaga usuwać go z krwiobiegu – podkreśla Prpa. – Skoro LDL jest jednym z najpewniej, przyczynowo powiązanych czynników chorób serca, długoterminowe ryzyko sercowe tej diety jest bardzo realne. Co ciągnie nas do radykalnych diet? Mimo ryzyka, dieta carnivore znajduje coraz to nowych odbiorców. Zwłaszcza wśród osób sfrustrowanych przewlekłymi dolegliwościami trawiennymi, nietolerancjami czy objawami autoimmunologicznymi. – Wiele osób przyciąga prostota i obietnica „wyzerowania” diety – mówi Prpa. – Część sięga po nią dla szybkich efektów lub ulgi jelitowej, myśląc, że radykalne cięcia „zresetują” organizm. Krótkoterminowo czasem to działa. Zwłaszcza u osób, które wcześniej jadły dużo ultraprzetworzonych produktów. Długofalowe efekty zdrowotne pozostają jednak niepewne. – W diecie carnivore najbardziej niepokoi mnie nie to, co zawiera lecz to, czego w niej brakuje – kwituje Emily Prpa. Żródło: National Geographic
Ile mięsa powinna zawierać dieta przyjazna dla Ziemi? Naukowcy właśnie to wyliczyli
Dokładnie 225 gramów drobiu lub wieprzowiny tygodniowo – tyle powinniśmy jeść mięsa, aby dbać o ekologię naszej planety. Badacze z Uniwersytetu Technicznego w Kopenhadze przeanalizowali 100 tysięcy wariantów różnych diet, by to wyliczyć.
Spis treści Jak badano, czy diety są zrównoważone Dlaczego czerwone mięso jest aż tak nieekologiczne Spożycie mięsa w krajach rozwiniętych od lat rośnie. Za tym trendem idzie szereg konsekwencji ekologicznych, które stają się coraz bardziej widoczne. Produkcja mięsa, zwłaszcza wołowiny, generuje znacznie większy ślad węglowy niż produkcja roślinna. Według danych ONZ, hodowla zwierząt odpowiada za około 14,5% globalnych emisji gazów cieplarnianych i są to szacunki ostrożne. To więcej niż cały transport światowy razem wzięty. Naukowcy z Uniwersytetu Technicznego w Kopenhadze sprawdzili, czy możliwa jest zrównoważona dieta, pozwalająca na regenerację zasobów. Wyniki badań opublikowano właśnie w czasopiśmie Nature Food. Jak badano czy diety są zrównoważone Naukowcy z Kopenhagi opracowali model komputerowy dla ponad 2,5 tysiąca produktów obecnych w różnych dietach, od orzechów po wołowinę. Analizowano ich wartość odżywczą oraz wpływ ich produkcji na ekosystemy. Przeanalizowano ponad 100 000 wariantów 11 typów diet, uwzględniając emisje CO₂, zużycie wody i ziemi oraz wpływ na zdrowie. Posłużono się danymi pochodzącymi z USA. Wyniki wskazują, że zrównoważona dieta może zawierać do 255 gramów drobiu lub wieprzowiny tygodniowo—to odpowiednik około dwóch filetów z piersi kurczaka. Spożycie czerwonego mięsa, takiego jak wołowina czy jagnięcina, nawet w umiarkowanych ilościach, przekracza granice regeneracji ekosystemów. A zatem jeśli poważnie traktujemy troskę o środowisko, powinniśmy z czerwonego mięsa (z wyjątkiem wieprzowiny) całkowicie zrezygnować. Jednocześnie wyliczono, że diety takie jak weganizm, wegetarianizm, fleksitarianizm i peskatarianizm (oparty na rybach i owocach morza) można zaliczyć do zrównoważonych. Zatem w przypadku mięsa ryb i innych stworzeń wodnych nie musimy już trzymać się 225 gramów tygodniowo. Jedzenie roślin strączkowych i ziaren, jako jednego ze źródeł białka, także jest środowiskowo dozwolone. Wyniki badania nie są aż tak pesymistyczne dla miłośników jedzenia, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Według głównej autorki badania, Caroline H. Gebary, możliwe jest utrzymanie zdrowej i przyjaznej dla klimatu diety, która zawiera produkty takie jak: ser, jajka, ryby czy białe mięso, pod warunkiem, że reszta jadłospisu jest zrównoważona. Taki wybór produktów, nawet bez czerwonego mięsa, jest wciąż ogromny i nie powoduje wielkiego zubożenia diety. Zrównoważona dieta może przybrać wiele form i nawet wzbogacić nasze doświadczenia kulinarne. Caroline H. Gebara zapowiada, że kolejnym krokiem w badaniach zespołu będzie opracowanie konkretnych danych na temat tego, ile i jakich produktów spożywczych można spożywać, by zmieścić się w granicach zrównoważonej diety. Dlaczego czerwone mięso jest aż tak nieekologiczne? Przemysłowa hodowla bydła to jedna z najbardziej obciążających przyrodę gałęzi produkcji. Ogromne połacie lasów (np. w Amazonii) są wycinane pod pastwiska lub uprawy roślin przeznaczonych na paszę, niszcząc bioróżnorodność. Zużywane są też ogromne ilości wody: wyprodukowanie jednego kilograma wołowiny pochłania średnio 15 tysięcy litrów wody. Krowy w wyniku trawienia emitują też metan, który na efekt cieplarniany działa zdecydowanie silniej niż dwutlenek węgla. Kolejnym problemem jest zanieczyszczenie środowiska np. wód gruntowych przez nawozy i odpady z hodowli. Transport mięsa i jego pakowanie też przyczyniają się do emisji gazów cieplarnianych, a co za tym idzie zmian klimatu. To gęsta siatka wzajemnie wzmacniających się zależności, z tym większym wpływem na przyrodę, im większa jest produkcja mięsa. Choć na indywidualnym poziomie nie mamy wpływu na wielkie procesy, takie jak globalna lub choćby krajowa produkcja mięsa, nasze decyzje też się liczą. Rosnąca presja konsumencka też może zmienić politykę rządów i firm. Dlatego nad ograniczeniem spożycia czerwonego mięsa warto się zastanowić nie tylko dla zdrowia i urozmaicenia diety, ale także dla planety. Źródło: Nature Food Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Lekarze nie bez powodu odradzają czerwone mięso. W dużych ilościach szkodzi mózgowi
Czerwone mięso często gości na naszych talerzach, ale warto zastanowić się nad jego ograniczeniem. Od lat lekarze i dietetycy zachęcają do takiego podejścia, a najnowsze badania naukowe przynoszą kolejne powody, by wprowadzić tę zmianę w codziennej diecie.
Spis treści: Związek między czerwonym mięsem a zdrowiem mózgu Przetworzone vs. nieprzetworzone czerwone mięso Co nauka mówi o starzeniu się mózgu? Czerwone mięso, czyli jakie? Czerwone mięso, szczególnie w formie przetworzonej, może zwiększać ryzyko spadku funkcji poznawczych i rozwoju demencji. Do takich wniosków doszli naukowcy z Brigham and Women’s Hospital w Bostonie. Wyniki ich badań zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Neurology”. Związek między czerwonym mięsem a zdrowiem mózgu Badanie objęło 133 771 osób w średnim wieku 49 lat, które przez maksymalnie 43 lata były monitorowane pod kątem diety i zdrowia mózgu. Na początku żaden z uczestników nie cierpiał na demencję, ale w trakcie badania 11 173 osoby zapadły na tę chorobę. Według autorów badania, przetworzone czerwone mięso – takie jak bekon, kiełbasa, parówki czy salami – było związane z wyższym ryzykiem demencji. Uczestnicy, którzy spożywali co najmniej 0,25 porcji przetworzonego mięsa dziennie, mieli o 13% wyższe prawdopodobieństwo rozwoju zmian otępiennych w porównaniu do osób, które spożywały mniej niż 0,10 porcji dziennie. Za porcję przyjęto 85 g mięsa. Przetworzone vs. nieprzetworzone czerwone mięso Nieprzetworzone czerwone mięso – wołowina, wieprzowina czy jagnięcina – nie wykazało tak silnego związku z demencją. Jednak osoby, które spożywały jedną lub więcej porcji dziennie, odnotowały o 16% wyższe ryzyko subiektywnego spadku funkcji poznawczych w porównaniu do tych, które jadły mniej niż pół porcji dziennie. Przetworzone czerwone mięso zawiera dużo tłuszczów nasyconych, które negatywnie wpływają na zdrowie serca i mózgu. Dieta bogata w takie produkty zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 oraz chorób układu krążenia, co może przyczyniać się do osłabienia funkcji poznawczych. Jest i dobra wiadomość. Naukowcy odkryli, że zastąpienie jednej porcji przetworzonego czerwonego mięsa dziennie zdrowszymi alternatywami przynosi wymierne korzyści. Jak to wyglądało w przypadku konkretnych produktów? Orzechy i rośliny strączkowe: o 19% niższe ryzyko demencji i starzenie się mózgu spowolnione o 1,37 roku. Ryby: o 28% niższe ryzyko demencji. Drób: o 16% niższe ryzyko demencji. Co nauka mówi o starzeniu się mózgu? W grupie starszych uczestników badania przetworzone czerwone mięso było związane z przyspieszonym starzeniem się mózgu. Każda dodatkowa porcja dziennie przyspieszała starzenie poznawcze o 1,61 roku oraz starzenie w zakresie pamięci werbalnej o 1,69 roku. Badanie miało jednak swoje ograniczenia. Przeprowadzono je głównie wśród białych pracowników służby zdrowia, co oznacza, że wyniki mogą nie być reprezentatywne dla innych grup etnicznych i płci. Mimo to zmniejszenie spożycia czerwonego mięsa, zwłaszcza przetworzonego, i wprowadzenie do diety zdrowszych alternatyw, takich jak ryby, orzechy czy drób, może być skutecznym sposobem na ochronę mózgu. Jak podkreśla dr Dong Wang, autor badania: „Zmiana nawyków żywieniowych powinna stać się częścią wytycznych dietetycznych wspierających zdrowie poznawcze”. Dodaje równie, że w zrozumieniu mechanizmów prowadzących do demencji kluczowe są długoterminowe analizy. Czerwone mięso, czyli jakie? Czerwone mięso to mięso ssaków, które ma czerwony kolor przed obróbką termiczną, głównie dzięki wysokiej zawartości hemoglobiny w tkance mięśniowej. Jest to więc m.in. wołowina, wieprzowina, jagnięcina, cielęcina czy baranina. Spożywanie czerwonego mięsa może niekorzystnie wpływać na nasze zdrowie i samopoczucie. Poza opisanym ryzykiem rozwoju demencji, nadmierna konsumpcja przetworzonych produktów mięsnych, takich jak kiełbasy czy bekon, wiąże się z większym ryzykiem chorób serca i nowotworów. Warto jednak podkreślić, że czerwone mięso jest też bogatym źródłem białka, żelaza hemowego, cynku, witamin z grupy B (szczególnie B12) i innych składników odżywczych. Jednak jego wpływ na zdrowie zależy od częstotliwości spożywania i sposobu przygotowania. Najgorsze są produkty wysokoprzetworzone, takie jak wędliny, parówki, pasztety czy gotowe dania mięsne (np. kotlety mielone). Źródło: Neurology
Zaskoczenie. Okazuje się, że wegetarianie jedzą więcej ultraprzetworzonej żywności niż mięsożercy
Międzynarodowy zespół naukowców zbadał sposób odżywiania się Brytyjczyków. Odkrył coś niespodziewanego. Okazało się, że ci z badanych, którzy są wegetarianami, niekoniecznie odżywiają się najzdrowiej. W ich diecie było więcej ultraprzetworzonej żywności, niż w diecie osób jedzących mięso.
Spis treści: Coraz mniej popularne czerwone mięso Co tak naprawdę jedzą wegetarianie? Co to jest żywność ultraprzetworzona? Posiłkom mieszkańców Wielkiej Brytanii przyjrzeli się naukowcy z Imperial College London, University of São Paulo oraz mieszczącej się we Francji Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem. Wnioski, do jakich doszli badacze, opublikowano na łamach czasopisma „eClinicalMedicine”. Źródłem danych był UK Biobank, ogromna biomedyczna baza informacji o zdrowiu i trybie życia Brytyjczyków. Coraz mniej popularne czerwone mięso Generalnie w krajach Zachodu część mieszkańców coraz rzadziej sięga po mięso. Jego popularność spada z różnych powodów – zdrowotnych, etycznych, ale i cenowych. Dotyczy to przede wszystkim czerwonego mięsa. Liczne badania wykazały, że ma ono fatalny wpływ na nasze zdrowie (zwiększając ryzyko zapadnięcia na raka albo cukrzycę). Jego konsumpcja zaś przyczynia się do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych. Czerwone mięso jest również drogie i nie każdego zwyczajnie na nie stać. Dlatego właśnie coraz więcej osób wybiera zieloną żywność. Teoretycznie dieta wegetariańska automatycznie powinna być zdrowsza. Jednak diabeł tkwi w szczegółach. Jak się właśnie okazało, wegetarianie częściej sięgają po ultraprzetworzoną żywność. Przynajmniej w Wielkiej Brytanii. Co tak naprawdę jedzą wegetarianie? Wegetarianizm oznacza, że nasza dieta opiera się na warzywach, owocach i orzechach z dodatkiem ryb i nabiału. Weganie rezygnują także z tych dwóch ostatnich rzeczy. Tyle teorii, praktyka bowiem wygląda nieco inaczej. Naukowcy przyjrzeli się bliżej informacjom pozyskanym od 200 000 osób z bazy UK Biobank. I odkryli, że w diecie wegetarian znajduje się jeszcze jeden istotny i to bardzo niezdrowy składnik. Generalnie mówiąc jest to żywność ultraprzetworzona. A więc wszystko to, co błyskawicznie dostarcza nam kalorii: płatki śniadaniowe, batoniki, gotowe posiłki, makarony czy pizza. Taka żywność zawiera wiele sztucznych chemikaliów, które mają poprawić jej smak, wygląd oraz wydłużyć trwałość. W porównaniu z nią mięso jest przetwarzane w znacznie mniejszym stopniu. Wnioski? Te osoby, które były wegetarianami, spożywały nieco więcej ultraprzetworzonej żywności niż ci, którzy regularnie jedzą mięso. „Takie wyniki sugerują, że korzyści zdrowotne wynikające ze spożywania mniejszych ilości czerwonego mięsa są tracone z powodu zagrożeń dla zdrowia związanych ze spożywaniem żywności wysokoprzetworzonej” – napisano w komunikacie prasowym. Co to jest żywność ultraprzetworzona? Pojęcie żywność ultraprzetworzona (ang. ultra-processed food, UPF) wymyślił prof. Carlos Monteiro z Uniwersytetu São Paulo. Z roku na rok jest ona uznawana za coraz bardziej szkodliwą. Np. w lutym tego roku, w badaniach uwzględniających 45 metaanaliz i w sumie obejmujących 10 mln ludzi, spożywanie żywności ultraprzetworzonej powiązano aż z 32 negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia. Na tej liście znalazło się powiększone ryzyko zapadnięcia na choroby serca, nowotwory różnego rodzaju, cukrzyca typu II, otyłość. Produkty UPF powiązano także z pogarszaniem się zdrowia psychicznego i gorszym snem. Dlaczego żywność ma aż tak fatalny wpływ na nasz organizm? Ponieważ zawiera dużo soli i cukru, barwników, sztucznych dodatków oraz wzmacniaczy smaku. Jej przygotowanie wymaga zaś złożonej przemysłowej obróbki podstawowych produktów. 15 lat temu prof. Monteiro wraz ze współpracownikami opracował skalę klasyfikacji żywności Nova. System uwzględnia nie tylko skład żywności, ale i sposób jej przygotowania. W skali Nova po raz pierwszy pojawiło się pojęcie żywność ultraprzetworzona – obok żywności nieprzetworzonej lub przetworzonej w niewielkim stopniu, składników kulinarnych i żywności przetworzonej. Dzisiaj prof. Monteiro postuluje, by opakowania produktów UFP były oznaczane tak samo jak paczki papierosów. Źródła: phys.org, eClinicalMedicine
Już osiem tygodni diety wegańskiej obniża wiek biologiczny. Wykazało to badanie na bliźniakach
Przejście na dietę wegańską jest korzystne dla zdrowia już w krótkim okresie. Naukowcy doszli do tego wniosku, przeprowadzając badanie na 21 parach bliźniaków. U połowy z nich przejście na dietę wegańską obniżyło wiek biologiczny.
W tym artykule: Co zwiększa wiek biologiczny? Osiem tygodni bez mięsa i nabiału Odmładzająca dieta wegańska? Ile masz lat? Zazwyczaj odpowiadamy na to pytanie, podając wiek metrykalny. Jednak dla naszego stanu zdrowia i samopoczucia istotniejszy może być wiek biologiczny. Naukowcy używają tego pojęcia, by mierzyć stopień zużycia naszego organizmu. A także poszczególnych narządów, ponieważ – w zależności od trybu życia lub predyspozycji biologicznych – mogą się one starzeć w różnym tempie. Wiek biologiczny może, ale nie musi pokrywać się z metrykalnym. Niekiedy nasz organizm starzeje się szybciej, niż wynika to z liczby przeżytych lat, niekiedy wolniej. Rozbieżności mogą być bardzo duże. W 2015 r. w czasopiśmie „PNAS” ukazały się badania, w których naukowcy szacowali wiek biologiczny metrykalnych 38-latków. Dla jednego z uczestników wyniósł on 61 lat. Dla innego – tylko 28. Wszystkich nas jednak łączy jedno. Chcielibyśmy, by nasze organizmy starzały się jak najwolniej. Najnowsze badania, opublikowane w czasopiśmie „BMC Medicine”, podpowiadają, że ogromny wpływ na to może mieć dieta. Co zwiększa wiek biologiczny? Na wiek biologiczny – na poziomie całego organizmu – wpływa wiele czynników. Duża ich część jest już dobrze znana. Nasze ciało postarzają m.in.: przebyte choroby, siedzący tryb życia, palenie papierosów, kłopoty ze snem, czynniki psychologiczne – takie jak np. samotność. Jak łatwo się domyśleć, kolejnym punktem na tej liście jest sposób odżywiania. To, co jemy, wpływa zasadniczo na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. A także na nasze organizmy na poziomie komórkowym. Właśnie sprawdzili to badacze m.in. z Uniwersytetu Stanforda. Ich celem było ustalenie, jak na wiek biologiczny – mierzony zmianami w tzw. metylacji DNA – wpłynie przejście na dietę wegańską. Osiem tygodni bez mięsa i nabiału Testy były rygorystyczne. Naukowcy zaprosili do badań 21 par bliźniaków. Każda para miała przez osiem tygodni przejść na dwie różne diety. Pierwsza grupa bliźniaków odżywiała się w sposób zróżnicowany: na ich talerzach codziennie lądowało między 170 a 225 gramów mięsa, jedno jajko i nabiał. Druga grupa przeszła na dietę wegańską, bez mięsa, jajek i nabiału. 77 proc. badanych stanowiły kobiety, średnia wieku wynosiła 40 lat, a przeciętny BMI – 26. Przez pierwszy miesiąc ochotnicy jedli wyłącznie przygotowywane dla nich posiłki. W drugim miesiącu gotowali już sobie sami, jednak nadal mieli trzymać się otrzymanych od badaczy wytycznych. Naukowcy dwukrotnie pobierali im krew do badań. Do oceny wieku biologicznego posłużyła metylacja DNA – chemiczne modyfikacje DNA, które zmieniają ekspresje genów, jednak nie sam kod genetyczny. Nieprawidłowe działanie procesu metylacji wiąże się ze starzeniem komórek i narządów, a przez to – całego organizmu. Możesz opóźnić starzenie się nawet o sześć lat. Jak? Jest na to aż osiem sposobów To, w jakim wieku jest nasz organizm, zależy w pewnym stopniu od nas, przypominają naukowcy. Istnieje osiem sposobów, dzięki którym możemy opóźnić starzenie o dobre kilka lat. Są wśród ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mozesz-opoznic-starzenie-sie-nawet-o-szesc-lat-jak-jest-na-to-az-osiem-sposobow-ryc-american-heart-association-6fde271.jpg" width="938" height="528" alt="Możesz opóźnić starzenie się nawet o sześć lat. Jak? Jest na to aż osiem sposobów (ryc. American Heart Association)" title="Możesz opóźnić starzenie się nawet o sześć lat. Jak? Jest na to aż osiem sposobów (ryc. American Heart Association)" /> Odmładzająca dieta wegańska? Po ośmiu tygodniach okazało się, że rodzaj diety wpłynął na wiek biologiczny bliźniaków. „Pod koniec badania autorzy zaobserwowali zmniejszenie szacunkowego wieku biologicznego u uczestników, którzy stosowali dietę wegańską, ale nie u osób na diecie wszystkożernej” – można przeczytać w informacji prasowej. Dotyczyło to poszczególnych organów. Po ośmiu tygodniach u „wegan” odmłodziły się serce, wątroba, układ hormonalny i system metaboliczny. Naukowcy robią jednak ważne zastrzeżenie. Na razie nie potrafią jeszcze stwierdzić, czy różnice w wieku biologicznym, jakie pojawiły się u uczestników badań, związane są ze składem diety czy raczej ze spadkiem wagi. Bliźniacy, którzy trafili na dietę wegańską, schudli średnio o 2 kg. Zdaniem badaczy to właśnie zrzucenie wagi mogło odpowiadać za różnice w wieku biologicznym zaobserwowane u obu grup. Dlatego podkreślają, że dokładne wyjaśnienie wpływu diety roślinnej na nasz organizm wymaga dalszych badań. Źródła: BMC Medicine, EurekAlert, PNAS. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Kotły pełne krwi i mleka zwierząt. Naukowcy zbadali kuchnię starożytnych Mongołów
W kotłach wykonanych z brązu mongolscy nomadzi 2700 lat temu przetwarzali krew i mleko zwierząt. Być może z ich pomocą wytwarzano „stepową kaszankę” lub inną wędlinę bogatą w krew.
W tym artykule: Analiza białkowa kotłów Jogurt lub składnik kiełbasy Naczynia o specjalnych właściwościach Od dekad archeolodzy odkrywają w czasie wykopaliska na eurazjatyckim stepie na metalowe kotły. Pochodzą z czasów przełomu epoki brązu i epoki żelaza. Trwały dyskusje, do czego mogły służyć. Dzięki analizom fizykochemicznym naukowców udało się częściowo wyjaśnić tę zagadkę. Oprócz uniwersytetów w Bazylei i Michigan w projekt badawczy zaangażowani byli również eksperci z Instytutu Geoantropologii Maxa Plancka w Jenie oraz Muzeum Narodowego Mongolii. Analiza białkowa kotłów Zespół badawczy kierowany przez dr Shevan Wilkin przeprowadził szeroko zakrojone analizy białkowe dwóch metalowych kotłów, które w 2019 roku odkryli pasterze w północnej Mongolii. Wyniki opublikowano na łamach „Scientific Reports”. Znalazcy natknęli się też na inne zabytki. To one umożliwiły precyzyjne określenie wieku zespołu zabytków znalezionych na tym stanowisku archeologicznym. Dzięki badaniom radiowęglowym uzyskano datę około 700 roku p.n.e. Zabytki pochodzą zatem z końca epoki brązu i początki epoki żelaza. Jaki wniosek płynie z analiz wykrytych pozostałości białka na ściankach naczyń? Mongolscy koczownicy zbierali w nich krew zabitych zwierząt, przypuszczalnie do produkcji kiełbas bogatych w krew. Tradycja ich przygotowywania przetrwała do dziś na terenach wiejskich w Mongolii. Ale takie przetwory były zapewne podobne do polskiej kaszanki lub brytyjskiego black pudding. – Z różnych historycznych relacji mieszkańców stepów wynika, że regularnie pili krew – dodaje dr Bryan Miller z Uniwersytetu Michigan w USA, który jest współautorem badania. Takie podpijanie krwi miało czasem miejsce, gdy wojownicy nie mogli zatrzymywać się na dłużej w czasie pościgów. Nowe odkrycia dają teraz pełniejszy obraz tego, w jaki sposób krew mogła zostać włączona do diety mieszkańców stepów. Przetwarzanie krwi było tradycyjną częścią kultury żywieniowej Mongolii od tysiącleci. Jogurt lub składnik kiełbasy Na ściankach naczyń zachowały się też ślady po fermentacji mleka, głównie jaków i udomowionego bydła, ale też przeżuwaczy: owiec i kóz. Mógł być to też składnik „krwistej” wędliny. Krew była zbierana w kotłach podczas uboju. Obecność niektórych gatunków była dla badaczy zaskoczeniem. – To pokazuje, że jaki były udomowione i dojone w Mongolii znacznie wcześniej niż wcześniej zakładano – podkreśla Wilkin. Mleko mogło być fermentowane w kotłach w celu zachowania go w postaci jogurtu lub mogło być składnikiem do produkcji kiełbas. Metalowe kotły zdradzają dietę ludzi sprzed ponad 5 tysięcy lat. Co jedli mieszkańcy Kaukazu? Potrawy z jeleni, krów, jaków i bawołów gotowali mieszkańcy Kaukazu ponad 5 tysięcy lat temu w kotłach z brązu. Wykazały to analizy białka zachowanego na ściankach naczyń. Naczynia o specjalnych właściwościach Naukowcy zwracają uwagę na to, że pojemniki wykonane z brązu lub stopów miedzi były cenione, gdyż posiadają antybakteryjne właściwości. Poza tym, w porównaniu do naczyń ceramicznych zdecydowanie łatwiej jest je czyścić i zachować higieniczne użytkowanie. Również dla badaczy było prościej pobrać próbki. Pozostałości po białkach i tłuszczach zachowały się, ponieważ drobnoustroje ich nie rozłożyły. Nieprzetworzona krew szybko staje się niezdatna do spożycia. Nie da się jej przechowywać poza warunkami chłodniczymi. Dlatego przetwórstwo wędliniarskie z zastosowaniem kotłów było też formą konserwacji celem zachowania pożywienia na później. W ubiegłym roku inny zespół naukowców opublikował wyniki analiz białek zachowanych na kotłach z obszaru Kaukazu, czyli na południe od Mongolii. Analizowane kotły miały 5 tysięcy lat. W tamtym przypadku okazało się, że gotowano w nich potrawy z mięsa jeleni, krów, jaków i bawołów, ale też przetwarzano mleko. Źródło: Scientific Reports Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Koreańczycy wyprodukowali mięsny ryż. To pierwsze naprawdę hybrydowe jedzenie
Jak zredukować emisję gazów cieplarnianych przez rolnictwo? Naukowcy z Korei połączyli zboże z komórkami mięśniowymi i tłuszczowymi. Tak powstał mięsny ryż.
W tym artykule: Produkcja wołowiny obciąża środowisko Naukowcy połączyli ziarna ryżu z komórkami zwierzęcymi Niższe koszty i emisja CO2 Uprawa ryżu też obciąża środowisko Połączenie ryżu i mięsa jest często spotykane w kuchni. Przykładem może być hiszpańska paella, włoskie risotto, bałkańska papryka nadziewana czy azjatycki smażony ryż. To ostatnie danie, zawierające wołowinę, jest popularne m.in. w Korei Południowej. Teraz naukowcy z tego kraju poszli o krok dalej. Udało im się wyhodować komórki mięśniowe i tłuszczowe krowy w ziarnach ryżu. Tak powstał mięsny ryż, a konkretniej – ryż wołowy. Czy takie hybrydowe jedzenie to przyszłość żywienia? Produkcja wołowiny obciąża środowisko Ludzkość wciąż ma ogromny apetyt na mięso. Jednak hodowla zwierząt rzeźnych jest wyjątkowo kosztowna. Aby uzyskać kilogram wołowiny, trzeba „zainwestować” kilkanaście kilogramów paszy. W przypadku masowych hodowli jest to najczęściej ziarno takie jak kukurydza czy soja. Oznacza to duże obciążenie dla środowiska. Dodatkowo krowy emitują w czasie swojego życia znaczne ilości metanu – bardzo silnego gazu cieplarnianego. Wyprodukowanie kilograma wołowiny wymaga też zużycia aż 15 tys. litrów wody. Hodowla zwierząt to dziś także największy producent ścieków. Nowozelandzkie larwy chrząszczy huhu zawierają więcej białka niż wołowina. Czy owady to jedzenie przyszłości? Naukowcy po raz pierwszy zbadali wartość odżywczą larw najcięższych nowozelandzkich chrząszczy. Okazały się zaskakująco pożywne. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowozelandzkie-larwy-chrzaszczy-huhu-zawieraja-wiecej-bialka-niz-wolowina-czy-owady-to-jedzenie-przyszlosci-fot-university-of-otago1-f5dfe44.jpeg" width="938" height="469" alt="Nowozelandzkie larwy chrząszczy huhu zawierają więcej białka niż wołowina. Czy owady to jedzenie przyszłości? (fot. University of Otago)" title="Nowozelandzkie larwy chrząszczy huhu zawierają więcej białka niż wołowina. Czy owady to jedzenie przyszłości? (fot. University of Otago)" /> Tradycyjna hodowla oznacza duże straty energii. Krowa poza mięsem wytwarza także rogi, kopyta, włosy i inne niejadalne elementy. Dlatego od wielu lat naukowcy próbują hodować samą tkankę mięśniową w warunkach laboratoryjnych. Naukowcy połączyli ziarna ryżu z komórkami zwierzęcymi Tym tropem poszli uczeni z Uniwersytetu Yonsei w Korei Południowej. Wyniki swych badań opublikowali w czasopiśmie naukowym „Matter”. Twierdzą, że ich technologia pozwoli uzyskać pożywną i aromatyczną żywność hybrydową. Ma ona stanowić tańsze, alternatywne źródło białka o mniejszym śladzie węglowym niż klasyczna wołowina. Termin „żywność hybrydowa” do niedawna oznaczał łączenie produktów zwierzęcych i roślinnych. Np. mieszanie mleka krowiego i napoju na bazie owsa albo robienie kotletów sojowo-mięsnych. Koreańczycy jako pierwsi przenieśli ten proces na nowy poziom. Ziarna ryżu są porowate. Ich struktura to swoiste rusztowanie, na którym badacze osadzili komórki pobrane od krów. Dodatkowo ryż zawiera składniki odżywcze, z których może korzystać rosnąca tkanka zwierzęca. Pierwszym krokiem było pokrycie ziaren ryżu żelatyną rybną. To bezpieczny, jadalny składnik, który pomaga komórkom lepiej przyczepić się do ryżu. Na tak przygotowane ziarna wysiano krowie komórki macierzyste tkanki mięśniowej i tłuszczowej. Potem uczeni prowadzili hodowlę na szalce Petriego przez 9 do 11 dni. W efekcie powstał hybrydowy ryż wołowy. Jego główne składniki spełniają wymogi bezpieczeństwa żywności. Ryzyko wywołania przez nie alergii pokarmowych jest niskie – podkreślają badacze. Nie stosowali przy tym żadnych modyfikacji genetycznych ryżu czy komórek zwierzęcych. Niższe koszty i emisja CO2 – Wyobraźmy sobie, że wszystkie potrzebne składniki odżywcze uzyskujemy z takiego zboża. Ryż sam w sobie ma wysoki poziom składników odżywczych. Dodanie komórek pochodzących od zwierząt gospodarskich może jeszcze bardziej go zwiększyć – mówi Sohyeon Park, główna autorka badań. Naukowcy przeprowadzili testy kulinarne. Ugotowali ryż wołowy na parze i ocenili jego wartość odżywczą, zapach i konsystencję. Miał on o 8% więcej białka i 7% więcej tłuszczu niż zwykły ryż. To wskazuje, że zawartość mięsa w mięsnym ryżu jest dość niewielka. Był on też twardszy, mniej lepki i bardziej łamliwy. Miał orzechowy posmak. Hybrydowy produkt ma znacznie mniejszy ślad węglowy i koszt wytworzenia niż naturalny. 100 g wyprodukowanego ten sposób białka wiąże się z emisją 6,27 kg CO2. W przypadku zwykłej wołowiny jest to aż 49,89 kg CO2. Jeśli ryż hybrydowy zostanie wprowadzony na rynek, będzie kosztować zaledwie 2,23 dolara za kilogram – ponad sześć razy mniej niż wołowina. Uprawa ryżu też obciąża środowisko Zanim ryż wołowy trafi do sprzedaży, konieczne będą dalsze badania. Uczeni chcą stworzyć w ziarnach ryżu lepsze warunki do rozwoju tkanek zwierzęcych. – Nie spodziewałam się, że krowie komórki będą tak dobrze rosły w ryżu. Ta technologia otwiera mnóstwo możliwości. Hybrydowy ryż może pomóc w walce z głodem. Można z niego produkować wojskowe racje żywnościowe, a nawet żywność kosmiczną – mówi Sohyeon Park. Warto jednak pamiętać, że produkcja ryżu też jest obciążająca dla środowiska w porównaniu z innymi zbożami. Odpowiada za 12 proc. całkowitej emisji gazów cieplarnianych przez sektor żywnościowy. Uprawa ryżu na terenach zalanych wodą wiąże się z dużymi emisjami metanu. Z kolei np. pszenica ma dwukrotnie mniejszy ślad węglowy. Osobna kwestia to hodowla komórek zwierzęcych w warunkach laboratoryjnych. W tym celu najczęściej wykorzystywana jest pożywka zawierająca surowiczą albuminę wołową, uzyskaną z krwi płodów cielęcych. Nie jest to więc proces eliminujący wykorzystywanie zwierząt. Źródło: Matter.
Jak uratować klimat? Zastąp mięso i mleko w diecie roślinnymi alternatywami – radzą naukowcy
Wystarczy zamienić na produkty roślinne połowę mięsa i mleka w naszej diecie, by znacząco zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych. Tzw. dieta planetarna może nam pomóc uratować klimat.
W tym artykule: Wpływ diety na środowisko i klimat Roślinne alternatywy dla mięsa i mleka Skutki ograniczenia spożycia produktów zwierzęcych Zmiany trzeba wprowadzać ostrożnie Nowe badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”, pokazuje, jak dieta wpływa na klimat. Badacze wyliczyli, że zastąpienie 50% mięsa i nabiału roślinnymi alternatywami do 2050 r. doprowadziłoby do zmniejszenia globalnych emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie o 31%. Taka strategia może też pomóc ratować lasy i poprawić odżywianie milionów ludzi. Z wcześniejszych analiz wynikało, że znaczące zmniejszenie emisji daje już sama rezygnacja z jedzenia wołowiny. Ta ma bowiem wyjątkowo wysoki ślad węglowy. Dotyczy to zwłaszcza mięsa z hodowli przemysłowych, dominujących w USA. Kolejnym produktem, którego spożycie warto zmniejszyć, jest ryż. Wpływ diety na środowisko i klimat – Sektor spożywczy odpowiada za mniej więcej jedną trzecią globalnych emisji gazów cieplarnianych. Jest przy tym niezwykle trudny do dekarbonizacji – mówi Eva Wollenberg z Uniwersytetu w Vermont, jedna z autorek wspomnianego badania. Rolnictwo w skali globalnej jest odpowiedzialne za aż 70 proc. zużycia zasobów czystej wody. Wywiera też destrukcyjny wpływ na naturalne ekosystemy, takie jak lasy. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... – Będziemy potrzebować czegoś więcej niż tylko „bezmięsnych poniedziałków”, aby zmniejszyć globalną emisję gazów cieplarnianych. Nasze badania wskazują drogę do tego celu – podkreśla Eva Wollenberg. Roślinne alternatywy dla mięsa i mleka Badania przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu w Vermont, International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA) oraz Alliance of Bioversity International and the International Center for Tropical Agriculture (CIAT). Wynika z nich, że ograniczenie spożycia mięsa i mleka zmniejszyłoby powierzchnię terenów wykorzystywanych przez rolnictwo. Ponowne ich zalesienie – uwzględniające różnorodność biologiczną – ponaddwukrotnie zwiększyłoby korzyści klimatyczne. – Zrozumienie skutków zmian w diecie poszerza nasze możliwości ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Zmiana diety może również przynieść ogromną poprawę w utrzymaniu różnorodności biologicznej – mówi Marta Kozicka, główna autorka badania pracująca w IIASA. Z analiz wynika, że największy efekt dałoby zmniejszenie spożycia wołowiny. Skutki ograniczenia spożycia produktów zwierzęcych Naukowcy wyliczyli, co by się stało, gdybyśmy połowę mleka i mięsa – wołowiny, wieprzowiny i drobiu – zastąpili roślinnymi alternatywami. Główne efekty, jakie wystąpiłyby w 2050 roku (w porównaniu z rokiem 2020) to: globalny obszar wykorzystywany przez rolnictwo zamiast się zwiększać, zmniejszyłby się o 12%; prawie całkowicie zatrzymany zostałby ubytek powierzchni lasów i innych gruntów naturalnych; zużycie wody zamiast rosnąć, spadłoby o 10%; emisje gazów cieplarnianych zmniejszyłyby się o 2,1 Gt ekwiwalentu CO2, czyli o 31%; liczba osób niedożywionych na świecie spadłaby o 31 mln. „Mięso pochodzenia roślinnego to nie tylko nowy produkt spożywczy. To także kluczowa szansa na osiągnięcie celów w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego i klimatu. Taka transformacja stanowi jednak wyzwanie. Będzie wymagać szeregu innowacji technologicznych i interwencji politycznych” – podkreślają autorzy badań. Zmiany trzeba wprowadzać ostrożnie Samo ograniczenie spożycia to bowiem za mało. – Musi temu towarzyszyć zmiana polityki rolnej. W przeciwnym razie wspomniane korzyści zostaną częściowo utracone w wyniku zwiększenia intensywności produkcji roślinnej – wyjaśnia Petr Havlík dyrektor programu ds. różnorodności biologicznej i zasobów naturalnych IIASA. Uczeni podkreślają, że zwierzęta gospodarskie są ważnym źródłem dochodu i pożywienia dla drobnych rolników w krajach o niskich i średnich dochodach. Z drugiej strony, zmiany klimatyczne zagrażają źródłom utrzymania tych rolników. Dlatego potrzebne będą zarówno szybkie działania w zakresie polityki rolnej, jak i programy wsparcia dla rolników i przetwórców. Zmiany trzeba też dopasować do specyfiki poszczególnych regionów. Źródła: Nature Communications, EurekAlert.
Marchewka ze świerszczami wydrukowana w 3D? Oto nowe danie opracowane przez naukowców z Singapuru
Naukowcy od dawna szukają alternatywy dla mięsa lub innych naturalnych źródeł białka. Badacze z Singapuru opracowali właśnie nowy przepis. To marchewka ze świerszczami wydrukowana w technologii 3D.
W tym artykule: Alternatywne źródła białka mogą uratować naszą planetę? Naukowcy z Singapuru opracowali nowe danie na bazie marchewki i świerszczy Praca nad stworzeniem potrawy w technologii 3D nie była prosta Czy jedzenie z drukarek 3D to przyszłość? Sir David Attenborough, sławny biolog i popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, mówił w ubiegłym roku w jednym z filmów dokumentalnych: „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców”. Według danych ONZ już w listopadzie tego roku populacja świata przekroczy 8 mld osób, a do połowy XXI wieku ludzi będzie prawie 10 mld. Alternatywne źródła białka mogą uratować naszą planetę? Obecna tendencja oznacza, że nasz glob będzie jeszcze bardziej eksploatowany, a zapotrzebowanie na mięso będzie coraz większe. Przypomnijmy, że to właśnie krowy emitują najwięcej metanu, który jest jednym z gazów, które są w dużym stopniu odpowiedzialne za globalne ocieplenie. Nie oznacza to jednak, że tylko mięsożercy są „trucicielami” Ziemi. Na początku tego roku naukowcy z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley przeanalizowali modele klimatyczne i doszli do wniosku, że globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny i powstrzymałby wzrost emisji gazów cieplarnianych na 30 lat. Problem polega na tym, że to jedynie hipotetyczne obliczenia, które sprawdziłyby się, gdyby faktycznie każdy człowiek na świecie zmienił swój styl odżywiania się. Naukowcy z Singapuru opracowali nowe danie na bazie marchewki i świerszczy Tak radykalna zmiana wcale nie oznaczałaby, że będzie lepiej. Zważywszy na fakt, że ludzi jest coraz więcej, zapotrzebowanie na warzywa, które również są źródłem białka – również jest coraz większe. Właśnie dlatego naukowcy wciąż szukają alternatywnych rozwiązań, które mogłyby być dobrym kompromisem pomiędzy racjonalizmem a pragmatyzmem. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... Ostatnio naukowcy z Singapuru opracowali nowy rodzaj potrawy, która na początku być może nie brzmi zbyt apetycznie. Chodzi mianowicie o marchewki, które są wzbogacone białkiem pochodzącym ze… świerszczy. – Wygląd i smak może wydawać się czymś mało apetycznym, a nawet niepokojącym. Jednak dzięki drukarce 3D jesteśmy w stanie stworzyć z takiego połączenia niezwykle atrakcyjne i dobrze wyglądające danie – wyjaśnia prof. Chua Chee Kai, współautor pomysłu i profesor na Singapore University of Technology and Design. Praca nad stworzeniem potrawy w technologii 3D nie była prosta Naukowcy zwracają uwagę, że stworzenie takiej alternatywy przy użyciu technologii 3D wcale nie jest łatwym zadaniem, jeżeli w grę wchodzi optymalny efekt. Prof. Chua Chee Kai i jego zespół wsprółpracowali z naukowcami ze szpitala Khoo Teck Puat oraz z chińskim University of Electronic Science and Technology (UESTC). Badania nad wzbogaceniem marchwi białkiem świerszcza opublikowane zostały w czasopiśmie naukowym „Food Hydrocolloids”. – Alternatywne białka mogą stać się naszym głównym źródłem białka w niedalekiej przyszłości. W naszym badaniu chcieliśmy udowodnić, że istnieje możliwość eksperymentowania i tworzenia specyficznych potraw, które zawierają wszelkie potrzebne wartości odżywcze, a przy tym nie tracą na wyglądzie – tłumaczy prof. Yi Zhang, profesor z UESTC. Czy jedzenie z drukarek 3D to przyszłość? Uczeni w swoich badaniach testowali również inne źródła białka m.in. z soi, spiruliny, larw muchy Hermetia illucens i serycyny. Jednak, jak podkreślają naukowcy, w metodzie drukowania 3D najlepiej sprawdzało się białko świerszczy. Na chwilę obecną jednak produkt nie trafi do powszechnego spożycia. Z kolei w ubiegłym roku mięso wyprodukowane ze składników roślinnych, które zostało wydrukowane w 3D przez izraelską firmę, trafiło do luksusowych restauracji m.in. we Francji, Wielkiej Brytanii i Niemczech. Wszystko wskazuje na to, że ten rodzaj produkcji mięsa może okazać się wkrótce zarówno bardzo intratny, jak i niezwykle popularny, a co najważniejsze – ekologiczny. Źródło: Food Hydrocolloids Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nowe badania wykazały, że dieta Anglosasów była głównie wegetariańska - aż do przybycia wikingów
Naukowcy z Cambridge ustalili, że to wikingowie przywieźli ze sobą zwyczaj… grillowania mięsa. Według badaczy zarówno angielscy chłopi, jak i możnowładcy jedli wcześniej głównie produkty pochodzenia roślinnego.
W tym artykule: Badania ponad 2000 szkieletów wykazały, że Anglosasi na co dzień jedli bardzo mało mięsa Dieta królów i chłopów była bardzo podobna, wbrew temu, co dotychczas podejrzewali historycy Mięso jadło się głównie na wielkich przyjęciach, ale to nie wszystko Odkrycie może być pretekstem do badań nad polityką średniowiecznej Anglii W dawnych czasach podstawą diety były produkty roślinne. Mięso jedli naprawdę nieliczni, zazwyczaj władcy, a produkty mięsne kojarzyły się głównie z dobrami i luksusem. Nic dziwnego, gdyż masowa hodowla zwierząt zaczęła rozwijać się dopiero na początku XIX wieku, wraz z postępem agrarnym i przemysłowym. Co więcej, we wczesnym średniowieczu, jak i w epokach późniejszych ludzie nie do końca zdawali sobie sprawę, jak dokładnie dieta wpływa na nasze zdrowie. Badania ponad 2000 szkieletów wykazały, że Anglosasi na co dzień jedli bardzo mało mięsa Profesorowie z brytyjskiego Uniwersytetu Cambridge postanowili przyjrzeć się nawykom żywieniowym średniowiecznych Anglosasów. W tym celu dokonali m.in. analizy izotopowej ponad 2000 szkieletów z okresu od V do XI wieku. Okazało się, że przed osiedleniem się Normanów na ziemiach Wielkiej Brytanii, niewiele osób spożywało duże ilości mięsa. Złote miecze Anglosasów. Historia zapisana na drogocennych ostrzach Po wycofaniu się Rzymian Brytanię czekał czas zamętu. Ukryty wieki temu na angielskiej wsi złoty skarb przywołuje ducha tej burzliwej epoki. Odkrycie jest o tyle zaskakujące, że dotychczas uważano, iż przywilej jedzenia mięsa był zarezerwowany dla elit królewskich, które to chętnie zajadały się potrawami przyrządzonymi ze zwierząt. Historycy zakładali również, że chłopi byli zmuszani przez arystokratów do oddawania części swoich racji żywnościowych w formie pewnego rodzaju podatku, który nazywał się „food-rent” lub „feorm”. Dieta królów i chłopów była bardzo podobna, wbrew temu, co dotychczas podejrzewali historycy Okazuje się jednak, że dieta władców i chłopów była podobna, a przynajmniej jeśli chodzi o proporcje produktów zwierzęcych i roślinnych. Najnowsze badania pojawiły się w artykule na łamach czasopisma naukowego „Anglo-Saxon England”. Naukowcy przeanalizowali skład chemiczny średniowiecznych kości. Następnie zestawili wyniki ze statusem społecznym poszczególnych osób. Badania nie wykazały korelacji pomiędzy pozycją a dietą. Wikingowie wciąż żyją w masowej wyobraźni. Czego nie wiemy o nich i ich krwawych wyprawach? Po raz pierwszy wikingowie wylądowali na skalistych wybrzeżach położonych na północ od Szkocji jakieś 1200 lat temu, dławiąc opór mieszkańców i zajmując ziemię. Przez prawie siedem wi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekonstruktorzy-w-polsce-przed-inscenizacja-walki-wikingowie-zasluzyli-na-swoja-brutalna-reputacje-od-najmlodszych-lat-byli-szkoleni-do-walki-fot-david-guttenfelder-national-geographic-d1a023f.jpeg" width="938" height="528" alt="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" title="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" /> Zaintrygowani uczeni postanowili pójść o krok dalej i sprawdzić, dlaczego dieta królów była zupełnie inna, niż wcześniej podejrzewali historycy. Naukowcy zaczęli od rozszyfrowania list żywnościowych m.in. z czasów panowania Ine, króla Wessex. Mięso jadło się głównie na wielkich przyjęciach, ale to nie wszystko Co ciekawe, faktycznie znajdowały się na nich bardzo duże ilości mięsa i piwa, a bardzo mało warzyw i owoców. Uczeni oszacowali, że jedna taka lista zawierała racje przekraczające milion kalorii, z czego mięso stanowiło ok. 50% wszystkich produktów. To głównie wołowina, baranina i drób oraz ryby (łososie i węgorze). Znaleźć tam można również setki pajd chleba oraz sery i miody. Były to jednak zapasy żywności, które przygotowywane były na wielkie, odświętne uczty. Co więcej, ogromna ilość jedzenia świadczy o tym, że były to przyjęcia dla wielu gości. Naukowcy sugerują, że w niektórych przyjęciach brali udział również rolnicy i wolni chłopi. Odkrycie może być pretekstem do badań nad polityką średniowiecznej Anglii Co więcej, niektóre biesiady mogły być organizowane przez wolnych chłopów. Badacze przyznają, że to odkrycie może być pretekstem do szczegółowych badań nad anglosaską polityką i relacjami pomiędzy chłopami a możnowładcami. Uczeni zwracają uwagę, że rodzina królewska i szlachta mogła żyć w bardzo dobrej komitywie z rolnikami. Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych... Prof. Sam Legget, jeden z autorów badania twierdzi, że w badaniach kości nie odkryli dowodów na spożywanie nadmiaru białka, który mógł powodować choroby takie jak dna moczanowa. – Porównajmy sobie dzisiejszy sposób biesiadowania. Też lubimy kupować produkty, których normalnie na co dzień nie spożywamy – mówi uczony. – Dowody izotopowe sugerują, że dieta chłopów i magnatów była bardzo podobna – podsumowuje Legget. Staropolskie szlacheckie przysłowie brzmi „za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”. Anglosasi mogli kierować się podobną maksymą. A przynajmniej od święta... Źródło: University of Cambridge.
Dzieci uważają, że hot dogi są z roślin, a frytki – z mięsa. Paradoksalnie, to szansa na zmianę ich nawyków
Wiedza amerykańskich dzieci o jedzeniu jest, delikatnie mówiąc, niepełna. Ale to daje szansę na korzystną zmianę ich diety – twierdzą uczeni.
W tym artykule: Dzieci uważają hot dogi, hamburgery i bekon za produkty roślinne Młode pokolenie może łatwiej zaakceptować dietę bezmięsną Roślinne zamienniki mięsa mogą być niezdrowe Badacze z amerykańskiego Uniwersytetu Furman wykazali, że współczesne dzieci jedzą mięso, ale bardzo często robią to nieświadomie. Wynika to z braku ich wiedzy na temat żywienia. I nie chodzi tu o powszechne przekonanie, że np. mleko pochodzi ze sklepu, a nie od krowy. Dzieci uważają hot dogi, hamburgery i bekon za produkty roślinne Naukowcy postanowili sprawdzić, czy dzieci wiedzą, skąd pochodzą potrawy znajdujące się w ich codziennym menu. W tym celu przepytali grupę Amerykanów w wieku od 4 do 7 lat. Pytania dotyczyły 13 produktów spożywczych. Odpowiedzi były dość zaskakujące. Ten owoc może kiedyś wyprzeć z rynku mięso Ogromny, włóknisty i z kolcami nie wygląda zbyt apetycznie, ale to właśnie niedojrzały dżakfrut cieszy się rosnącym powodzeniem w USA, gdzie coraz więcej osób zastępuje nim mięso. Spora grupa dzieci – średnio ok. 30 proc. – uznała potrawy mięsne za produkty pochodzenia roślinnego. Dotyczyło to m.in.: sera (44 proc. błędnych wskazań), bekonu (41 proc.), hot dogów (40 proc.), nuggetów z kurczaka (38 proc.), hamburgerów (36 proc.). Równie zaskakującym wyjątkiem były frytki. Aż 47 proc. badanych uznało je za produkt pochodzenia zwierzęcego. Natomiast większość dzieci była świadoma tego, że mleko to pokarm pochodzący od zwierząt. Młode pokolenie może łatwiej zaakceptować dietę bezmięsną Ciekawe wnioski płyną też z drugiej części badania. Dzieci miały w nich określić, czy dany obiekt jest jadalny, czy nie. Okazało się, że za niejadalne zostały uznane zwierzęta hodowlane, m.in.: krowa (przez 77 proc. badanych), świnia (73 proc.), kurczak (66 proc.), ryba (33 proc.). Można z tego wyciągnąć dość oczywiste wnioski. Edukacja biologiczna i żywieniowa dzieci w USA jest na dość niskim poziomie. Nawet dość ewidentna sugestia zawarta w nazwie, jak nuggety z kurczaka, nie jest właściwie zrozumiana przez dużą grupę młodych ludzi. – Dzieci jedzą sporo mięsa, nie mając w ogóle pojęcia, że to mięso – zauważają naukowcy. Roślinne „mięso” na bazie konopi. Startup z Nowej Zelandii podbije rynek? Wyglądem, konsystencją i smakiem ma przypominać zwykłe mięso, ale nowy produkt w ofercie The Craft Meat Co. będzie w stu procentach roślinny. Głównym składnikiem mięsnego zamiennika maj.. Wynika to także z faktu, że współczesna żywność w krajach rozwiniętych jest najczęściej wysokoprzetworzona. Mięso wyglądem w żaden sposób nie przypomina zwierzęcia, od którego pochodzi. Dla uczonych z Uniwersytetu Furman jest to jednak także szansa. – Wiele dzieci odrzuca ideę zjadania zwierząt. Można więc edukować je i skutecznie zachęcić do zmiany diety na zawierającą więcej produktów roślinnych – sugerują badacze na łamach czasopisma naukowego „Journal of Environmental Psychology”. Roślinne zamienniki mięsa mogą być niezdrowe Przejście na dietę bezmięsną niekoniecznie musi jednak być zdrowe. Wiele roślinnych zamienników mięsa to produkty wysokoprzetworzone. Stworzono je tak, by wykorzystywały nasze naturalne apetyty. Dzięki dodatkom ich smak kojarzy się z wartościowym białkiem zwierzęcym. Jednak dostarczają przede wszystkim nadmiaru kalorii pod postacią tłuszczów nasyconych czy węglowodanów łatwoprzyswajalnych. "Powinniśmy ostrzegać przed mięsem, jak przed cukrem" - alarmują dietetycy Mięso przyczynia się do rozwoju otyłości w takim samym stopniu, jak cukier, i na równi z nim odpowiada za światową epidemię tej choroby - uważają naukowcy z Australii. Korzystna dla organizmu dieta powinna zawierać możliwie dużo świeżych warzyw i owoców. Gdy przygotujemy je samodzielnie, będziemy mogli kontrolować ilość tłuszczu, cukru czy soli. Jeśli decydujemy się na zakup produktów gotowych, powinniśmy sprawdzić ich skład i kaloryczność. Może się bowiem okazać, że np. produkty niskotłuszczowe zawierają dużo kalorycznych węglowodanów. Źródło: Journal of Environmental Psychology
Nowe dowody na korzyści z diety bezmięsnej. Wegetarianizm chroni przed rakiem – wynika z badań
Wegetarianizm, weganizm, psecowegetarianizm, fleksitarnianizm – te sposoby żywienia mogą zapobiegać nowotworom. Kluczowe jest ograniczenie spożycia mięsa.
W tym artykule: Uczeni przeanalizowali dane prawie pół miliona ludzi Korzyści zdrowotne daje już ograniczenie ilości mięsa w diecie Wegetarianizm poprawia biomarkery Coraz więcej osób decyduje się na ograniczenie mięsa w diecie lub przejście na jedną z form wegetarianizmu. Dotyczy to także Polaków. Często jako powód podawana jest troska o zdrowie. Z wielu badań wynika, że dieta bezmięsna jest korzystna dla metabolizmu i układu krążenia. Może zmniejszyć ryzyko m.in. cukrzycy typu 2 i choroby wieńcowej. Nowe analizy potwierdzają, że zmniejszenie udziału mięsa w jadłospisie może też chronić przed nowotworami złośliwymi. Uczeni przeanalizowali dane prawie pół miliona ludzi Badacze z Uniwersytetu Oksfordzkiego sięgnęli do danych zgromadzonych w ramach brytyjskiego projektu Biobank. Gromadzi on informacje na temat blisko 500 tys. osób. Wypełniły one ankiety dotyczące m.in. diety. Następnie stan ich zdrowia był regularnie monitorowany przez 11 lat. W indyjskim mieście obowiązuje zakaz sprzedaży i konsumpcji mięsa Dieta satwiczna szybko podbiła serca turystów i kucharzy z całego świata. W badanej grupie osoby jedzące regularnie mięso stanowiły 53 proc. 44 proc. jadło mięso rzadko (najwyżej pięć razy w tygodniu). Ok. 2 proc. stanowili psecowegetarianie (nie jedzący mięsa ssaków i ptaków) i niemal tyle samo wegetarianie. Do tej grupy zaliczono też wegan. Badacze w analizie uwzględnili też inne czynniki, takie jak wiek, płeć, picie alkoholu, palenie papierosów czy status społeczny. W efekcie okazało się, że unikanie mięsa znacząco zmniejsza ryzyko choroby nowotworowej. Korzyści zdrowotne daje już ograniczenie ilości mięsa w diecie Dla poszczególnych grup badanych wyglądało to następująco: osoby rzadko jedzące mięso – ryzyko mniejsze o 2 proc. w porównaniu z osobami często jedzącymi mięso, psecowegetarianie – ryzyko mniejsze 10 o proc., wegetarianie – ryzyko mniejsze o 15 proc. Badacze podkreślają, że dobre efekty widać już nawet w przypadku ograniczenia częstości spożywania mięsa. Np. w przypadku raka jelita grubego daje to spadek ryzyka aż o 9 proc. Attenborough zachęca: GO Vegan! „Ziemia nie utrzyma miliardów mięsożerców” „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców” – mówi sir David Attenborough i zachęca do przejścia na wegetarianizm czy choćby ograniczeni... Analiza ma pewne ograniczenia. Pokazuje jedynie korelację, ponieważ to badanie obserwacyjne. Nie jest też uniwersalna, ponieważ aż 94 proc. badanych stanowiły osoby pochodzenia europejskiego. Jednak wyniki opublikowane na łamach czasopisma naukowego „BMC Medicine” są zgodne z tym, co ustalono w trakcie innych prac badawczych. Wegetarianizm poprawia biomarkery We wcześniejszych badaniach naukowcy stwierdzili m.in., że wegetarianizm, definiowany jako unikanie wieprzowiny, wołowiny i drobiu przekłada się na lepsze wyniki tzw. biomarkerów. To wskaźniki, dzięki którym sprawdzamy, czy nie jesteśmy na coś chorzy, jakie mamy ryzyko zapadnięcia na różne schorzenia oraz w jakiej ogólnie kondycji znajduje się nasz organizm. Według najnowszych badań weganie są dużo bardziej skłonni do otwartych związków niż mięsożercy Weganie są bardziej pewni siebie, lubią eksperymentować i częściej interesują się otwartymi związkami niż osoby, które jedzą produkty pochodzenia zwierzęcego. Pokazały to najnowsze bad... Dieta bezmięsna prowadziła do poprawy aż 13 z 19 analizowanych wskaźników. Wegetarianie mieli niższy poziom m.in.: cholesterolu ogółem i frakcji LDL, apolipoproteiny A i B (wskaźników ryzyka chorób serca), enzymów GGT i ALT (informujących o kondycji wątroby), IGF-1 (hormonu m.in. przyspieszającego wzrost i podziały komórek nowotworowych), kwasu moczowego (który odkładając się w stawach powoduje dnę moczanową, a w układzie moczowym – kamicę), kreatyniny (wskaźnika pokazującego, jak pracują nerki). Źródła: BMC Medicine, European Congress on Obesity.
Pestycydy mogą zabić nawet 93 proc. zagrożonych gatunków roślin i zwierząt. Jak to możliwe? Winny przemysł mięsny
Przemysł mięsny w Stanach Zjednoczonych wykorzystuje rocznie ponad 100 tysięcy ton pestycydów. Nowe badania pokazują, ze związki chemiczne zawarte w herbicydach i insektycydach są olbrzymim zagrożeniem dla większości zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.
W tym artykule: Pestycydy są realnym niebezpieczeństwem dla zagrożonych gatunków Środki ochrony roślin mają negatywny wpływ na życie ludzkie Ekologiczne problemy związane z produkcją mięsa są znacznie większe Przemysł mięsny odpowiada za emisje setek milionów ton CO2 Potrzebne są natychmiastowe działania, żeby ograniczyć szkody związane z produkcją mięsa Najnowsze badania zostały przeprowadzone przez dwie organizacje non-profit: amerykański oddział World Society for the Protection of Animals (WSPA) oraz Center for Biological Diversity. Naukowcy stworzyli obszerny raport, który bazuje na danych z 2018 roku. Jako pierwszy opublikował go brytyjski dziennik "The Independent". Pestycydy są realnym niebezpieczeństwem dla zagrożonych gatunków Według naukowców przemysł mięsny w Stanach Zjednoczonych ma katastrofalny wpływ na życie i zdrowie zagrożonych gatunków zwierząt i roślin. Chodzi przede wszystkim o pestycydy, które są wykorzystywane w uprawie kukurydzy i soi, z których powstaje pasza. Każdego roku w USA stosuje się ponad 100 tysięcy ton środków ochrony roślin. Biolodzy potwierdzają: szóste masowe wymieranie na Ziemi jest faktem Dlaczego masowe wymieranie było przemilczane? Autorzy najnowszych badań uzupełnili brakujące statystyki. Zgodnie z raportem glisofat, związek chemiczny, który jest składnikiem herbicydów i insektycydów może przyczynić się do śmierci lub poważnych problemów zdrowotnych nawet 93% stworzeń, które zostały zakwalifikowane w tzw. Czerwonej Księdze gatunków zagrożonych. Część badaczy twierdzi, że glisofat może też być szkodliwy dla ludzi. Środki ochrony roślin mają negatywny wpływ na życie ludzkie Eksperci odpowiedzialni za raport twierdzą, że amerykańska prokuratura ma do rozpatrzenia ponad 13 tysięcy pozwów, które dotyczą właśnie pestycydów. Skierowane zostały przez osoby, które zachorowały na nowotwór złośliwy, zwany chłoniakiem nieziarniczym i oskarżają o to pośrednio lub bezpośrednio osoby lub korporacje, które stosują środki ochrony roślin. Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że wyeliminujesz JEDEN produkt z menu, by pomóc planecie Niekorzystne zmiany klimatu stają się coraz bardziej uciążliwe dla ludzi. Ale wystarczy niewielka zmiana jadłospisu, by zmniejszyć swój ślad węglowy aż o 48 proc. Do takiego wniosku doszl... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/33827294b3d18713aa47085333cc25a905d8ce1b-70df9a7.jpeg" width="938" height="626" alt="Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że wyeliminujesz JEDEN produkt z menu, by pomóc planecie (fot. Luke Sharrett/Bloomberg via Getty Images)" title="Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że wyeliminujesz JEDEN produkt z menu, by pomóc planecie (fot. Luke Sharrett/Bloomberg via Getty Images)" /> Naukowcy w raporcie informują, że atrazyna, która jest drugim najpopularniejszym pestycydem na świecie, może bardzo zaszkodzić lub zabić ponad 1000 zagrożonych gatunków zwierząt i roślin. To między innymi żuraw krzykliwy czy kalifornijska żaba czerwononoga. "The Independent" przypomina, że atrazyna została zakazana już w 35 krajach na świecie. Co ciekawe, substancje, które mają na celu ochronę roślin przed insektami i chwastami są produkowane i sprzedawane przez kilka korporacji. Niektóre z nich mają siedzibę w krajach, gdzie te pestycydy są zakazane. Ekologiczne problemy związane z produkcją mięsa są znacznie większe Autorzy badań zwracają uwagę na coś jeszcze. Producenci mięsa wykorzystują olbrzymią powierzchnię gruntów, która jest sukcesywnie zwiększana, pod uprawę soi i kukurydzy. Ekolodzy alarmują, że to w znacznym stopniu przyczynia się do niszczenia siedlisk. Przystosowanie ziemi pod pola uprawne często wymaga wycinki tysięcy drzew, traw i wszelkiej roślinności. W ten sposób gatunki tracą swoje siedliska i miejsca, w których pozyskują pożywienie. To w pośredni sposób stwarza zagrożenie dla wielu istnień i zaburza cały ekosystem. Chcesz walczyć z globalnym ociepleniem? Wyeliminuj z diety wołowinę i ryż W latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Przemysł mięsny na obecną skalę to olbrzymi problem dla naszej planety. Nie chodzi bowiem tylko o pestycydy, ale również o skutki, których nie widać gołym okiem. Chodzi między innymi o emisję gazów cieplarnianych, które przyczyniają się do globalnego ocieplenia. Przemysł mięsny odpowiada za emisje setek milionów ton CO2 W ubiegłym roku niemiecka organizacja pozarządowa Heinrich-Boll-Stiftung i Friends of the Earth Europe opublikowała coroczny raport „Meat Atlas”. Okazało się, że 20 producentów mięsa odpowiada emisję za 932 mln ton CO2. To oznacza, że firmy te przewyższają największe kraje europejskie w tym niechlubnym rankingu. Badacze alarmują, że ta machina produkcji mięsa jest problemem wielopłaszczyznowym. Okazuje się, że w latach 2015-2020 najwięksi producenci mięsa i nabiału otrzymali ponad 478 miliardów dolarów dotacji od ponad 2 tysięcy różnych firm, głównie z Ameryki Północnej i Europy. Naukowcy szacują, że biorąc pod uwagę, to ile pieniędzy inwestuje się w ten rynek, do 2029 roku produkcja ton będzie jeszcze o 40 milionów ton większa. W indyjskim mieście obowiązuje zakaz sprzedaży i konsumpcji mięsa Dieta satwiczna szybko podbiła serca turystów i kucharzy z całego świata. To, co również poraża w raporcie, to dane dotyczące wykorzystania gruntów pod hodowle zwierząt i roślin, które następnie przerabiane są na pasze. Na całym świecie aż 75% wszystkich powierzchni rolnych przeznaczonych jest dla przemysłu produktów pochodzenia zwierzęcego. Potrzebne są natychmiastowe działania, żeby ograniczyć szkody związane z produkcją mięsa Mówiąc o olbrzymiej produkcji mięsa nie można zapomnieć o dwóch kwestiach. Po pierwsze, ilość jedzenia, które każdego roku marnujemy. Według danych ONZ z ubiegłego roku rocznie, na całym świecie marnujemy ok. 1,3 miliarda ton żywności. To aż jedna trzecia całej produkcji na świecie. Oczywiście nie mówimy tylko o mięsie, ale produkty odzwierzęce są tutaj w większości. Po drugie, jeżeli zestawimy te dane z liczbą osób, które cierpią głód, nasuwa się pytanie retoryczne. Po co produkować tyle mięsa, skoro i tak duża jego część trafi na śmietniku? Przeciwnicy badań naukowych lub szeroko rozumianej ekologii mogą powiedzieć: „ale przecież od zawsze ludzkość jadła mięso, więc temat nadprodukcji to nomen omen odgrzewany kotlet”. Tak, tylko od setek lat ludzi na świecie gwałtownie przybyło, a poziom eksploatacji planety jest najwyższy od początku rewolucji przemysłowej. Potrzebne są radykalne i szybkie działania, które doprowadzą do zrównoważonej produkcji żywności, zmiany ludzkiej świadomości dotyczącej niemarnowania jedzenia oraz skuteczne regulacje. Wtedy jest szansa, że uda się uratować planetę przed szkodliwym działaniem człowieka. Źródła: World Animal Protection, Center for Biological Diversity, Independent
Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że wyeliminujesz jeden produkt z menu, by pomóc planecie
Niekorzystne zmiany klimatu stają się coraz bardziej uciążliwe dla ludzi. Ale wystarczy niewielka zmiana jadłospisu, by zmniejszyć swój ślad węglowy aż o 48 proc. Do takiego wniosku doszli naukowcy z Uniwersytetu Tulane w USA.
W tym artykule: Ślad węglowy i ślad wodny – czym są? Produkcja wołowiny to wielkie obciążenie dla klimatu Wołowina – czym ją zastąpić? Jeśli jesz wołowinę, przyczyniasz się w znacznym stopniu do niszczenia klimatu. Z analiz wynika, że rezygnując z tego mięsa na rzecz innych produktów możesz znacząco zmienić swój ślad węglowy. Wyniki badań amerykańskich uczonych opublikowało czasopismo naukowe „The American Journal of Clinical Nutrition”. Ślad węglowy i ślad wodny – czym są? Ślad węglowy to całkowita suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych bezpośrednio lub pośrednio przez jakiś produkt. Obejmuje on emisje dwutlenku węgla, metanu, podtlenku azotu i innych gazów. W przypadku mięsa ślad węglowy to zarówno skutki hodowli – a więc wytwarzania paszy i samego funkcjonowania zwierzęcia – jak i uboju, transportu i przetwarzania produktu. Ślad węglowy przelicza się na równoważnik CO2. Jeść czy nie jeść? Dylemat mięsożercy Niezdrowa. Odżywcza. Wynik okrucieństwa. Pyszna. Na dłuższą metę nieopłacalna. Ilu ludzi, tyle opinii na temat hodowli bydła i jedzenia wołowiny. Ślad węglowy jest powiązany ze śladem wodnym. To ilość wody potrzebna do wyprodukowania danego produktu. W przypadku mięsa to nie tylko woda wypijana przez zwierzę, ale też ta niezbędna do wytworzenia paszy dla niego. Produkcja wołowiny to wielkie obciążenie dla klimatu Wołowina ma wyjątkowo wysoki ślad węglowy i wodny. Dotyczy to zwłaszcza mięsa z hodowli przemysłowych, dominujących w USA. Są one karmione paszą na bazie kukurydzy i soi. Wyprodukowanie kilograma wołowiny wymaga zużycia aż 15 tys. litrów wody. W Polsce, gdzie wiele krów wypasanych jest na łąkach, zużycie wody i ślad węglowy są mniejsze. Ale i tak krowy emitują w czasie swojego życia znaczne ilości metanu – bardzo silnego gazu cieplarnianego. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... Z badań przeprowadzonych przez zespół z Uniwersytetu Tulane wynika, że przemysłowo produkowaną wołowinę regularnie jada aż 20 proc. Amerykanów. Gdyby udało się zamienić jedną porcję tego mięsa na produkt alternatywny, korzyści byłyby ogromne. Ślad węglowy związany z dietą takiej osoby zmniejszyłby się aż o 48 proc. Ślad wodny zaś o 30 proc. – Można osiągnąć ogromny efekt, wprowadzając niewielkie zmiany do jadłospisu – podkreśla prof. Diego Rose, jeden z autorów badań. Gdyby wszyscy Amerykanie zastosowali się do tych zaleceń, w skali całego kraju oszczędności wyniosłyby 9,6 proc. dla śladu węglowego i 5,9 proc. dla śladu wodnego. Wołowina – czym ją zastąpić? Mięso wołowe jest bardzo cenione przez konsumentów. Duża jego część jest spożywana w formie mielonej, np. w hamburgerach czy sosie do spaghetti bolognese. Uczeni z Uniwersytetu Tulane proponują, aby w takich potrawach wołowinę zastąpić mielonym mięsem indyka. Znacznie trudniej byłoby jednak zastąpić steki wołowe. Naukowcy sugerują też inne alternatywy, które są przyjazne dla klimatu. Oto kilka przykładów: zastąpienie krewetek dorszem zmniejsza ślad węglowy o 34 proc., zastąpienie mleka krowiego napojem sojowym – o 9 proc., zastąpienie szparagów zielonym groszkiem zmniejsza ślad wodny o 48 proc., zastąpienie migdałów orzeszkami ziemnymi – o 30 proc. Rolnictwo w skali globalnej jest odpowiedzialne za ok. jedną czwartą emisji gazów cieplarnianych i aż za 70 proc. zużycia zasobów czystej wody. Światowa produkcja mięsa cały czas rośnie – wynika z raportu „Atlas Mięsa 2022”, wydanego przez Fundację im. Heinricha Bölla w Warszawie we współpracy z Instytutem na rzecz Ekorozwoju. Singapur dopuścił do sprzedaży mięso wyhodowane w laboratorium. Jako pierwszy na świecie Amerykański startup promujący roślinne alternatywy dla zwierzęcego białka dostał zgodę agencji regulującej rynek żywności w Singapurze, SFA, na sprzedaż na tamtejszym rynku – ponoć pi... Polska w ostatnich 20 latach stała się jednym z największych producentów mięsa w Europie. Dziś w UE zajmuje pierwsze miejsce w produkcji mięsa drobiowego oraz odpowiednio czwarte i siódme miejsce pod względem produkcji wieprzowiny i wołowiny. W ostatnich dwóch dekadach produkcja tych trzech podstawowych rodzajów żywca w Polsce wzrosła o 75 proc. Źródło: The American Journal of Clinical Nutrition, Fundacja im. Heinricha Bölla.
Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat”
Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, którzy przeanalizowali modele klimatyczne.
W tym artykule: Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Przejście na weganizm może być idealną receptą na powstrzymanie globalnego ocieplenia. Pod warunkiem, że będzie to zjawisko ogólnoświatowe, a nie indywidualne – udowadniają Patrick Brown, emerytowany profesor biochemii z Uniwersytetu Stanforda i Michael Eisen, profesor genetyki i rozwoju z UC Berkeley. Naukowcy wskazują, jakie korzyści dla klimatu wiążą się z przejściem na weganizm. Wymieniają ograniczenie emisji dwutlenku węgla i metanu pochodzących z przemysłowej hodowli zwierząt. A także odzyskiwanie i ponowne zalesianie terenów obecnie wykorzystywanych pod farmy, ubojnie i zakłady przetwórstwa mięsnego, czy uprawę paszy. Więcej terenów zielonych i mniej szkodliwych gazów w atmosferze pozwoliłoby na pewien czas wyhamować efekt cieplarniany. – Ograniczenie lub wyeliminowanie hodowli zwierząt powinno znajdować się na szczycie listy potencjalnych rozwiązań klimatycznych. Mam nadzieję, że inni, w tym przedsiębiorcy, naukowcy i globalni decydenci, uznają, że jest to nasza najlepsza i najbardziej bezpośrednia szansa na odwrócenie trajektorii zmian klimatycznych i wykorzystają tę okazję – mówi prof. Brown. Czy mięso nas zabije? Ludzkość musi zdecydować: czy i co jeść Czy wegetarianizm może uratować planetę? Opinie są bardzo podzielone. Część naukowców przekonuje, że większość szkodliwych emisji pochodzi właśnie z hodowli bydła i pastwisk. Druga s... Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Autorzy badania wykorzystali publicznie dostępne dane dotyczące produkcji zwierzęcej i związanych z nią emisji, a także potencjału odzyskanych gruntów porolniczych jako „pochłaniaczy CO2”. Następnie opracowali cztery scenariusze żywieniowe, dotyczące globalnego przejścia na weganizm. Do oszacowania zmian w atmosferze, do jakich mógłby doprowadzić każdy ze scenariuszy, wykorzystali prosty model klimatyczny. Scenariusze żywieniowe objęły: natychmiastowe wyeliminowanie produkcji wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi; wyeliminowanie wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi w ciągu 15 lat; natychmiastowe zastąpienie całej żywności pochodzenia zwierzęcego dietą wyłącznie roślinną; globalne przejście na weganizm w ciągu 15 lat. W przypadku każdego scenariusza naukowcy założyli, że emisje pozarolnicze pozostaną na stałym poziomie (i będą rosły zgodnie z obecną trajektorią), a grunty poprzednio wykorzystywane do produkcji zwierzęcej zostaną przekształcone w łąki, lasy i inne obszary, które będą pochłaniać dwutlenek węgla z atmosfery. Chcesz walczyć z globalnym ociepleniem? Wyeliminuj z diety wołowinę i ryż W latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Wyniki pokazały, że wycofywanie hodowli zwierzęcej w ciągu najbliższych 15 lat przyniosłoby taki sam efekt, jak 68-procentowa redukcja emisji dwutlenku węgla do roku 2100. Pozwoliłoby to na ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 stopni Celsjusza powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Według klimatologów to próg, po przekroczeniu którego dojdzie do katastrofalnych zmian klimatycznych. – Ponieważ emisje metanu i podtlenku azotu pochodzące od zwierząt gospodarskich zmniejszą się, poziomy atmosferyczne tych silnych gazów cieplarnianych drastycznie spadną w ciągu najbliższych dziesięcioleci. A dwutlenek węgla, który został uwolniony do atmosfery, gdy lasy i dzikie prerie zostały zastąpione uprawami paszowymi i pastwiskami, może zostać ponownie przekształcony w biomasę, gdy zwierzęta gospodarskie zostaną wycofywane, a lasy i prerie się odradzą – wyjaśnia prof. Brown. – Efekt [dla klimatu] jest zarówno zdumiewająco duży, jak i – co równie ważne – szybki, przy czym większość korzyści zostałaby osiągnięta do 2050 r. Gdyby hodowla zwierząt została wycofana w ciągu 15 lat, a wszystkie inne emisje gazów cieplarnianych miałyby nadal nie słabnąć, wycofanie jej spowodowałoby 30-letnią przerwę w emisji gazów cieplarnianych netto i zrównoważyłoby prawie 70 procent efektu cieplnego tych emisji do końca stulecia – dodaje naukowiec. Co ciekawe, zgodnie z modelem aż 90 procent redukcji emisji można osiągnąć poprzez wyeliminowanie samych tylko hodowli przeżuwaczy, takich jak bydło i owce. Scenariusze zakładające wyłącznie eliminację produkcji wieprzowiny nie dały równie znaczących efektów. Ekologiczne hodowle bez korzyści dla środowiska. Przemysł mięsny pod lupą naukowców Chociaż sektor rolniczy jest na świecie głównym emitentem gazów cieplarnianych, nie przeprowadzono jeszcze dokładnej analizy ekonomicznej środowiskowych i społecznych efektów zewnętrznych... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e92c72d04d83c7f638d3b605629ad74da0932985-abc6932.jpeg" width="938" height="625" alt="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" title="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" /> Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Warto dodać, że prof. Brown jest założycielem i dyrektorem generalnym Impossible Foods, firmy opracowującej alternatywy dla produktów odzwierzęcych w produkcji żywności. Z kolei prof. Eisen jest doradcą firmy. Zarówno Brown, jak i Eisen mogliby więc odnieść korzyści finansowe z ograniczenia hodowli zwierzęcej. Ale nawet pomijając osobiste pobudki badania, mało prawdopodobne wydaje się, aby misja globalnego przejścia na weganizm w ciągu 15 lat mogła się powieść. Nie chodzi o samą logistykę, a o ekonomiczne i społeczne skutki przejścia na dietę roślinną. Związane z takim przejściem zmiany gospodarcze byłyby dotkliwe dla wielu regionów. „Prawdopodobnie konieczne będą znaczne globalne inwestycje, aby zapewnić, że ludzie, którzy obecnie utrzymują się z hodowli zwierząt, nie ucierpią, gdy produkcja zostanie zmniejszona lub zastąpiona” – podkreślają autorzy badania. Dodają jednak, że należy potraktować to jako „inwestycje związane z przeciwdziałaniem globalnemu ociepleniu”. Attenborough zachęca: GO Vegan! „Ziemia nie utrzyma miliardów mięsożerców” „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców” – mówi sir David Attenborough i zachęca do przejścia na wegetarianizm czy choćby ograniczeni... Prof. Eisen odpowiada też sceptykom, którzy sądzą, że niemożliwe jest przekonanie miliardów ludzi do przejścia na weganizm. Naukowiec zwraca uwagę, że inne „rewolucje rozwojowe” miały miejsce w krótszym czasie. – Przeszliśmy od braku telefonów komórkowych do telefonów komórkowych, które są wszechobecne. Elektryczność, samochody, panele słoneczne – wszystko to stało się powszechne w stosunkowo krótkim czasie – powiedział genetyk. – Pięćset lat temu nikt we Włoszech nie widział pomidora. Sześćdziesiąt lat temu nikt w Chinach nie pił coli. A baranina była kiedyś najpopularniejszym mięsem w Ameryce. Ludzie na całym świecie chętnie przyjmują nowe produkty spożywcze, zwłaszcza jeśli są smaczne, pożywne, wygodne i niedrogie – powiedział z kolei prof. Brown. Źródło: PLOS Climate.
USA: Zanieczyszczenia powietrza wynikające z produkcji mięsa zabijają prawie 13 tys. osób rocznie
Według ostatnich szacunków naukowców zanieczyszczenia powietrza wynikające z ogólnej produkcji żywności wiążą się z ok. 15900 przedwczesnymi zgonami co roku, przy czym aż 12700 spośród nich wynika z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego.
W tym artykule: Jak zabija nas przemysł mięsny? Na ratunek zdrowiu i rolnictwu Jak zabija nas przemysł mięsny? Naukowcy od lat wiedzą, że rolnictwo przyczynia się do poważnego zanieczyszczenia powietrza, ale eksperci twierdzą, że nowe badanie oferuje pierwsze pełne rozliczenie zgonów związanych z produkcją niektórych rodzajów żywności. Kiedy myślimy o dużych źródłach zanieczyszczenia powietrza w USA, nasza wyobraźnia zazwyczaj zwraca się ku kominom i rurom wydechowym, ale okazuje się, że rolnictwo jest również głównym czynnikiem przyczyniającym się do zatruwania atmosfery. Badanie skupiło się na konkretnym rodzaju drobnych cząstek zanieczyszczeń, które są znane jako PM2.5. Pozostają one w powietrzu, którym oddychamy i mierzą ledwie ułamek średnicy ludzkiego włosa, lecz pomimo niewielkiego rozmiaru cząsteczki te zostały powiązane z milionami przedwczesnych zgonów na całym świecie, a także poważnymi problemami sercowo-naczyniowymi oraz oddechowym – zwłaszcza u dzieci i osób starszych. Cząsteczki PM2.5, które są wyrzucane do powietrza przez orkę i spalanie paliwa w sprzęcie rolniczym, stanowią jednak tylko część problemu – badanie wykazało, że większość przedwczesnych zgonów wynika z emisji amoniaku z odpadów zwierzęcych i nawozów, który reaguje z innymi substancjami chemicznymi, tworząc niebezpieczne cząstki stałe. "To dzieje się głównie przez amoniak, który jest uwalniany, gdy rolnicy używają nawozów azotowych – a używają ich dużo, lub ulatnia się z odchodów zwierzęcych" – powiedział Jason Hill, profesor na Uniwersytecie w Minnesocie i współautor badania. Jak wynika z badania, przedwczesne zgony wynikające z zanieczyszczeń pochodzących z rolnictwa koncentrują się w miejscach, w których przemysł mięsny kwitnie – Kalifornii, Pensylwanii, Karolinie Północnej i wzdłuż Pasa kukurydzy na Środkowym Zachodzie Stanów. Na ratunek zdrowiu i rolnictwu W swoim badaniu naukowcy zidentyfikowali sposoby, w jakie zarówno konsumenci, jak i rolnicy mogą pomóc w zmniejszeniu tego typu zanieczyszczeń. Konsumentom proponują ograniczenie spożycia czerwonego mięsa lub całkowite przejście na dietę opartą na roślinach, w tym weganizm, wegetarianizm i fleksitarianizm. Według szacunków badaczy mogłoby to ograniczyć ilość przedwczesnych zgonów nawet o 13100. Eksperci wskazują również, że zastąpienie czerwonego mięsa drobiem mogłoby zapobiec około 6300 zgonom rocznie. Badanie wskazuje również kilka sposobów, które mogą pomóc rolnikom ograniczyć produkcję amoniaku. Wśród nich jest między innymi bardziej precyzyjne stosowanie nawozów w celu zmaksymalizowania produkcji roślinnej oraz przykrywanie zwierzęcych odpadów i wtryskiwanie obornika w glebę zamiast jego rozpylania. Pomysły naukowców pochwalił Ian Faloona, profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis, który w 2018 roku opublikował swoje badanie na temat produkcji również szkodliwego tlenku azotu przez rolnictwo, przyznając, że wprowadzenie tych zmian może być również korzystne finansowo dla rolników. – powiedział. Z kolei rzecznik prasowy federacji American Farm Bureau, którą uznaje się za głos amerykańskich rolników, zakwestionował wyniki badania. "Na pierwszy rzut oka wydaje się, że są one wypełnione lukami w danych i gigantycznymi skokami, które rozciągają definicję przyczyny i skutku” – powiedział – “Amerykańskie rolnictwo nieustannie robi więcej przy użyciu coraz mniejszej ilości zasobów naturalnych i jesteśmy dumni z tego postępu". Jako główny autor badania Hill powiedział, że mimo to ma liczy na to, że raport pokaże zarówno konsumentom, jak i rolnikom, że istnieją sposoby na zmniejszenie tego problemu. "To, że realnie możemy coś z tym zrobić, jest przesłaniem nadziei." – podsumował. Badanie opublikowano na łamach Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America.
Singapur dopuścił do sprzedaży mięso wyhodowane w laboratorium. Jako pierwszy na świecie
Amerykański startup promujący roślinne alternatywy dla zwierzęcego białka dostał zgodę agencji regulującej rynek żywności w Singapurze, SFA, na sprzedaż na tamtejszym rynku – ponoć pierwszy taki przypadek na świecie – mięsa kurczaka pochodzącego nie z zabitego zwierzęcia, a z hodowanych w laboratorium tkanek. Choć ceny produktu nie podano, sprzedawany w formie nuggetsów drób dostępny ma być jako towar premium.
Startup Eat Just, który w ofercie ma m.in. substytut kurzego jajka, skorzystał ze wsparcia w ramach programu rządowego “30 by 30,” który umożliwić ma zwiększenie lokalnej produkcji żywności. Singapur chciałby do 2030 roku móc zabezpieczyć własną produkcją 30 proc. zapotrzebowania rynku. Dziś ten mały bogaty kraj musi importować 90 proc. żywności, co w przypadku wywołanego choćby pandemią zaburzenia łańcucha dostaw jest kwestią bezpieczeństwa narodowego. Do promocji i sprzedaży produktów marki GOOD Meat na azjatyckim rynku Eat Just powoła tam spółkę zależną, efekt umowy z Proterra Investment Partners Asia. Lokalne partnerstwo przełoży się też na rozruch w Singapurze fabryki mającej. Koncepcję poparła już rządowa radę Rozwoju Ekonomicznego. Jak informuje dział prasowy Eat Just, toczą się już rozmowy o włączeniu laboratoryjnie hodowanego mięsa kurczaka do menu lokalnych restauracji. Do stworzenia mięsa w laboratorium nie trzeba było zabijać ani jednego zwierzęcia. Proces hodowli zaczyna się od biopsji. Po pobraniu żywych komórek izoluje się je i przenosi do bioreaktora. Potem ”karmi” mieszanką białek, aminokwasów, minerałów, cukrów, soli i wszystkich innych substancji odżywczych, które tworzące np. mięsień komórki otrzymywałaby w ciele zwierzęcia. View oEmbed on the source website Po osiągnięciu odpowiedniej gęstości, pobiera się tkankę do dalszej obróbki. Eat Just zapewnia, że po przejściu 20 cykli produkcyjnych w 1200-litrowych bioreaktorach udało się im opanować proces produkcji mięsa o tej samej gęstości i jakości. Poza kwestiami etycznymi, ważne jest, że nie trzeba było w tym procesie używać antybiotyków (co jest normą w masowej produkcji drobiu). Ostateczny produkt jest też ”dużo czystszy na poziomie mikrobiologicznym” od mięsa zwykłego kurczaka z fermy, zapewnia producent mięsa z laboratorium. Choć Eat Just przekonują, że są pierwszymi którzy otrzymali zgodę regulatora rynku na sprzedaż, nie jest to jedyna firma pracująca nad laboratoryjnie hodowanym mięsem. Dwie największe to izraelska Future Meat Technologies oraz należąca do Billa Gates’a Memphis Meats. Działający w Singapurze Shiok Meats z kolei próbuje w laboratoryjnych warunkach wyhodować mięso skorupiaków. W ubiegłym roku koncepcja odchodzenia od hodowli przemysłowej zwierząt zyskała szczególne znaczenie. Powiązana jest z nią, choć pośrednio, zarówno obecna pandemia, jak i – już bezpośrednio – coraz poważniejszy problem lekoopornych bakterii. Koronawirusy to patogeny zoonotyczne, co znaczy, że przenoszą się pomiędzy zwierzętami a ludźmi. Dlatego tak ważne jest ograniczanie potencjalnych punktów styku, zarówno tak chaotycznych jak niesławne targowisko w Wuhan czy mega-hodowle świń czy bydła mięsnego. Mięso z laboratorium to nowalijka, ale wszystko wskazuje, też wyznacznik pewnego trendu, który z konieczności może zagościć z nami na stałe. Analitycy Barclays oceniają, że wartość rynku alternatyw dla mięsa w najbliższej dekadzie może wzrosnąć do 140 mld dolarów, czyli 10 proc. wartości obecnego globalnej produkcji mięsa.
Ludzie z epoki kamienia byli hipermięsożercami. Aż wszystkie duże zwierzęta wymarły
Na uniwersytecie w Tel Awiwie odtworzono dietę ludzi z epoki kamienia. W analizie opublikowanej w “Yearbook of the American Physical Anthropology Association” dr. Miki Ben-Dor oraz prof. Ran Barkai z wydziału archeologii przekonują, że pierwsi ludzie byli drapieżnikami szczytowymi przez dobre 2 mln lat.
W tym artykule: Nowe podejście Dowody Gdy z czasem wyginęły mamuty i inne chętnie jadane wówczas duże zwierzęta (megafauna), nie mając alternatywy ludzie stopniowo zmieniać dietę dodając więcej „zielonego”. Ostatecznie zaczęli sadzić warzywa i trzymać zwierzęta koło miejsc, w których żyli. I z łowców stali się rolnikami. Nowe podejście - Dotychczasowe próby odtworzenia diety ludzi epoki kamienia bazowały na porównaniach z obserwowanymi w XX-wieku społeczeństwami zbieracko-łowieckimi. To próżny trud, bo dwa miliony lat temu społeczeństwa zbieracko-łowieckie mogły polować i zjadać słonie. Dziś nie mają szans na łapanie dużego zwierza – tłumaczy dr. Ben-Dor. Naukowiec przekonuje, że zmienił się cały ekosystem i dawnych warunków nie da się porównać z obecnymi. – Zdecydowaliśmy się dokonać rekonstrukcji na podstawie tego, co zachowało się w naszych ciałach. Nasz metabolizm, genetyka i budowa ciała. Zachowanie człowieka zmienia się szybko, ale ewolucja działa powoli. Ciało pamięta – przekonuje naukowiec. Bazując na ok. 400 wcześniejszych badaniach z różnych dyscyplin nauki spróbowali odpowiedzieć na jedno zasadnicze pytanie: czy pierwsi ludzie byli przede wszystkim mięsożercami, czy raczej elastycznymi wszystkożercami? Dowody - Jeden z bezspornych dowodów na częstą konsumpcję mięsa to poziom kwasowości w naszych żołądkach. Jest za wysoki dla wszystkożerców. Znacznie wyższy niż u wielu drapieżników. Żeby utrzymać taki poziom kwasowości potrzeba dużo energii, właśnie z mięsa. Wysoka kwasowość chroni przed bakteriami w mięsie. A nasi przodkowie jedząc jednego mamuta przez wiele dni, i to na zimno, połykali dużo bakterii i ta kwasowość była im niezbędna – wyjaśniają autorzy analizy. Kolejny opisany dowód na naszą przeszłość największego drapieżcy to rozmieszczenie komórek tłuszczowych w ciele. U zwierząt wszystkożernych tłuszcz gromadzi się w relatywnie małej liczbie dużych komórek. U drapieżników, w tym ludzi, jest odwrotnie. Dużo małych komórek. Znaczący dowód na mięsożerność naszych przodków znaleziono w genomie. U ludzi jego budowa nastawiona jest na umożliwienie diety wysokotłuszczowej, gdy np. u szympansów konstrukcja odpowiednich fragmentów genomu ma pozwolić na utrzymanie diety bogatej w cukry. Dowody znaleziono też w ziemi. Zarówno na podstawie zawartości stabilnych izotopów w wykopanych kościach, jak i bazując po typie narzędzi służących do polowania i obróbki mięsa zwierząt. Specjalizowaliśmy się w łowieniu dużych i średnich zwierząt bogatych w tkankę tłuszczową. Jak dzisiejsi drapieżcy ponad 70 proc. energii dawni ludzie czerpali z jedzonego mięsa. Zmiana paradygmatu - Polowanie na dużego zwierza to nie jest rozrywka, którą można zabić popołudniową nudę. Tu trzeba szerokiej wiedzy. Lwy i hieny zdobywają tę wiedzę latami. To, że w siedzibach pierwszych ludzi odnajdujemy ślady dużych zwierząt dowodzi ich ekspertyzy w zabijaniu. Nie brakuje przecież badań pokazujących naszych przodków jako bezpośrednich sprawców wyginięcia megafauny – zauważa dr. Ben-Dor. Owoc 10 lat badań naukowców z Izraela może doprowadzić do kompletnej zmiany paradygmatu w zakresie rozumienia ewolucji człowieka. Wbrew powszechnie przyjętej hipotezie, że przetrwaliśmy bo mieliśmy elastyczne nawyki jedzeniowe, z analizy badaczy z uczelni z Tel Awiwu wyłania się obraz człowieka-pożeracza wielkich zwierząt. -Zebrane dowody nie zaprzeczają, że w epoce kamienia ludzie jedli też rośliny. Ale według naszych badań, rośliny stały się ważnym składnikiem ich diety dopiero pod koniec tego okresu – dodaje dr. Ben-Dor. Zmiany w genomie i pojawienie się narzędzi kamiennych służących do obróbki roślin umiejscawiają to 85 tys. lat temu w Afryce i 40 tys. lat temu w Europie i Azji. – Jak sam Darwin zauważył, zdolność adaptowania się gatunków do nowych metod pozyskiwania i trawienia pokarmu jest głównym mechanizmem napędowym ewolucji – skomentował prof. Barkai.