National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-25T12:37:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zwykła sól, kosmiczny kształt. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wyrósł niezwykły kryształ
items: Kosmiczny spektakl nad Polską. Ponad naszymi głowami pędzi gigant, który rozświetli „białe noce”
items: „Obcy” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Naukowcy odkryli zmutowane szczepy bakterii
items: Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
items: Eksperyment na Międzynarodwej Stacji Kosmicznej obala kolejne przekonania o granicach życia. Co może przeżyć w kosmosie?
items: HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
items: „Czaszka” widziana z kosmosu i skamieniałe ślimaki – Sahara odsłania przeszłość Ziemi
items: Astronautka uwieczniła wyjątkowe zjawisko nad Ziemią. To coś, co trzeba zobaczyć
items: Polski astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wraca na Ziemię. Kończy się misja Ax-4
items: Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
items: Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
items: Polak na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej! Misja Ax-4 przebiega zgodnie z planem
items: Wystartowała misja Axiom-4. Polak leci w kosmos!
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: Start misji ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim ponownie odwołany. Z rakiety Falcon 9 wycieka paliwo
items: Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
items: Polska misja kosmiczna wystartuje 19 czerwca! Poznajcie szczegóły tego wydarzenia
items: ESA wysłała w kosmos ultraprecyzyjne zegary atomowe. Pomogą testować teorię Einsteina
items: Stacje kosmiczne powinny być brudniejsze. Dla zdrowia astronautów
items: Astronauci misji Ax-4 odwiedzili Polskę. „Marzy mi się lekcja fizyki prosto z orbity”
items: Polscy naukowcy wyślą w kosmos komórki drożdży z genem od niesporczaka. Czy powstanie superorganizm?
items: Minimózgi poleciały w kosmos. Nie dość, że przetrwały, to jeszcze wróciły w kwitnącym stanie
items: Pierwsza polska misja naukowo-technologiczna na stację kosmiczną ma już nazwę i oficjalną naszywkę
items: Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
items: Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson

Zwykła sól, kosmiczny kształt. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wyrósł niezwykły kryształ
type: item
date: 2026-07-25T12:36:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chemia
subject: fizyka
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej doszło do niezwykłej transformacji chlorku potasu. W warunkach mikrograwitacji kryształy tej soli przybrały formy przypominające misterne rzeźby. Takie kształty nie byłyby możliwe do uzyskania w ziemskich laboratoriach.
encoded: Niezwykłe zdjęcia i nagrania wideo przedstawiające wzrost kryształów chlorku potasu udostępnił astronauta NASA, Don Pettit. Zamiast formować typowe sześciany, w kosmosie chlorek potasu wykrystalizował w dziwne, puste w środku piramidy o schodkowych kształtach. Dlaczego kryształy w kosmosie przybierają dziwne kształty? Na Ziemi hodowla kryształów jest ograniczona przez masę samej substancji – gdy stają się one zbyt ciężkie, mają tendencję do osiadania na dnie naczynia, uginania się lub pękania pod własnym ciężarem. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie grawitacja jest około milion razy słabsza niż na powierzchni naszej planety, te ograniczenia znikają, pozwalając kryształom na swobodny wzrost we wszystkich kierunkach. Chlorek potasu (jedna z naturalnie występujących na Ziemi soli) dąży do formy sześcianu. Jednak w mikrograwitacji proces ten ulega fascynującemu zaburzeniu: kryształ narasta głównie na krawędziach i w narożnikach. Efektem jest powstawanie pustych przestrzeni wewnątrz struktury i tworzenie się charakterystycznych, schodkowych warstw, układających się w misterne formacje. Ponieważ każdy nowy narożnik staje się potencjalnym punktem zmiany kierunku wzrostu, kryształ zaczyna się zwijać, tworząc widoczne na zdjęciu eleganckie „ozdobniki”. Siły molekularne przejmują kontrolę Kluczem do zrozumienia tego kosmicznego fenomenu jest zmiana hierarchii sił fizycznych oddziałujących na cząsteczki. Jak wyjaśnia prof. Anne Wilson z Butler University, w mikrograwitacji siły przyciągania cząsteczkowego oraz polarność cząsteczek stają się znacznie bardziej zauważalne. To właśnie te subtelne oddziaływania dyktują, w jaki sposób ciecze i kryształy formują swoje struktury. Brak zniekształceń wywołanych ciężarem sprawia, że kryształy rosną w sposób niemal idealnie uporządkowany, co nadaje im wygląd tak regularny, że aż nierzeczywisty. Dla badaczy to rzadka okazja, by zobaczyć, jak wygląda „idealna” struktura krystaliczna, pozbawiona defektów, które na Ziemi są nieuniknio…

krysztal-232e90b.jpg
width: 1280
height: 720

Kosmiczny spektakl nad Polską. Ponad naszymi głowami pędzi gigant, który rozświetli „białe noce”
type: item
date: 2026-05-22T07:31:15.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Czy wiedziałeś, że w najbliższych dniach możesz dostrzec na polskim niebie obiekt jaśniejszy od niemal wszystkich gwiazd i planet, poruszający się z zawrotną prędkością 28 000 km/h? Przełom kwietnia i maja 2026 roku przynosi wyjątkowe warunki do obserwacji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Rozpoczynający się sezon białych nocy sprawi, że ten technologiczny kolos będzie doskonale widoczny gołym okiem. Podpowiadamy, kiedy zadbać o czyste niebo i jak nie przegapić tego niezwykłego widowiska.
encoded: Spis treści: Błysk na niebie silniejszy niż gwiazdy. Czym jest ten sunący punkt? Dlaczego maj 2026 roku jest tak wyjątkowy dla obserwatorów? Sekrety „białych nocy”. Jak słońce pomaga nam tropić kosmiczną stację? Sprawdź zegarek. Gdzie szukać i jak nie przegapić przelotu? Wiele osób, patrząc wieczorem w niebo, dostrzega nagle niezwykle jasny, niejednostajny punkt, który w ciągu kilku minut przecina nieboskłon. Wbrew pierwszym skojarzeniom nie jest to ani spadający meteor, ani samolot, ani tym bardziej UFO. To Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) – największe i najbardziej zaawansowane laboratorium, jakie ludzkość kiedykolwiek umieściła na orbicie okołoziemskiej. Błysk na niebie silniejszy niż gwiazdy. Czym jest ten sunący punkt? Stacja krąży na wysokości około 400–420 kilometrów nad Ziemią, pełniąc funkcję międzynarodowego ośrodka badawczego. Pracujący tam astronauci prowadzą pionierskie eksperymenty z zakresu biologii, fizyki czy medycyny kosmicznej, których nie dałoby się odtworzyć w warunkach ziemskiej grawitacji. ISS to gigant o masie ponad 400 ton i wymiarach porównywalnych z boiskiem do piłki nożnej. Za jej niezwykłą jasność na nocnym niebie odpowiadają ogromne panele słoneczne, które odbijają światło słoneczne tak efektywnie, że stacja staje się drugim – po Księżycu – najjaśniejszym obiektem ruchomym na nocnym niebie, osiągając blask rzędu nawet -3,9 magnitudo. Dlaczego maj 2026 roku jest tak wyjątkowy dla obserwatorów? Geometria orbitalna ISS oraz nachylenie osi naszej planety sprawiają, że widoczność stacji nad danym obszarem nie jest stała. Pierwsza część wiosennego sezonu 2026 przynosi fascynującą zmianę warty. Podczas gdy pod koniec kwietnia musieliśmy nastawiać budziki na przeloty poranne (odbywające się między godziną 2:00 a 5:00 nad ranem), maj przynosi bezapelacyjny hit: wysokie i niesamowicie jasne przeloty wieczorne. To idealny moment dla amatorów astronomii. Ciepłe majowe wieczory w połączeniu z dogodnymi godzinami (najlepsze spektakle odbywają si…

ISS-obserwacja-49b72f6.png
width: 2304
height: 1856

„Obcy” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Naukowcy odkryli zmutowane szczepy bakterii
type: item
date: 2026-05-20T11:06:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: kosmos
subject: medycyna
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
subject: Zdrowie
description: Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej naukowcy odkryli szczepy mikrobów. Analiza wykazała, że mutują one w sposób nieobserwowany wcześniej w warunkach ziemskich. Ponieważ część z nich wykazuje oporność na antybiotyki, odkrycie to budzi uzasadnione obawy o bezpieczeństwo przyszłych misji załogowych.
encoded: W tym artykule: Bakterie żyją w mikrograwitacji Szczepy antybiotykooporne Mutacja na orbicie Walka z patogenami na orbicie Naszą planetę zamieszkuje co najmniej bilion gatunków mikroorganizmów. Podtrzymują każdą formę życia i sprawiają, że planeta nadaje się do zamieszkania. Mikroorganizmy były pierwszą formą życia, która pojawiła się na naszej planecie około 3,8 miliarda lat temu. Dwa i pół miliarda lat temu odegrały kluczową rolę w pojawieniu się pierwszej komórki eukariotycznej, od której pochodzą wszystkie zwierzęta i rośliny, w tym ludzie. Około czterdziestu bilionów (10 do potęgi 12) mikroorganizmów żyje w jelitach każdego człowieka. Mikroorganizmy są esencją życia i siłą napędową ewolucji. Ewoluują z prędkością, która wymagałaby 10 tys. lat eksperymentów w laboratorium tylko po to, aby dorównać jednemu dniu naturalnej ewolucji. Bakterie żyją w mikrograwitacji To dość jasno pokazuje, dlaczego mikroby znajdują się wszędzie. Również w kosmicznym domu ludzkości, jakim jest Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS). W dodatku w zamkniętym środowisku stacji panują warunki, które doprowadziły do zmutowania mikrobów w sposób nieobserwowany na Ziemi. Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu Chcesz mieć sprawny umysł? Zadbaj o swoje bakterie jelitowe – radzą uczeni. Właśnie wykazali, że bakterie te wpływają na kondycję intelektualną. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bakterie-jelitowe-wplywaja-na-myslenie-naukowcy-znalezli-zwiazek-miedzy-mikrobiomem-a-kondycja-mozgu-fot-getty-images-7f2031e.jpeg" width="938" height="528" alt="Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu (fot. Getty Images)" title="Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu (fot. Getty Images)" /> Już w 2018 roku znaleziono na ISS pięć szczepów mutujących bakterii. Jednak ostatnie badania, …

iss-2d2760f.jpg
width: 6200
height: 4400

Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
type: item
date: 2026-01-09T10:57:17.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
subject: Zdrowie
description: NASA ogłosiła, że po raz pierwszy w historii czterech astronautów zostanie sprowadzonych wcześniej z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) z powodu problemu natury medycznej. Zdaniem agencji nie doszło do sytuacji zagrażającej życiu załogi, mimo to zdecydowano się wdrożyć procedurę zaproponowaną długo przed zbudowaniem ISS.
encoded: Czteroosobowa załoga ISS Crew-11, która spędziła na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej już pięć miesięcy, zostanie w najbliższych dniach ewakuowana. NASA wszczęła procedurę ewakuacji ze względu na bliżej nieznane problemy natury medycznej jednego z członków załogi. Agencja nie podaje w tej kwestii szczegółowych informacji, powołując się na konieczność zapewnienia chorej osobie prywatności. Nie wiadomo, kto z ekipy astronautycznej zachorował ani jaki problem medyczny wystąpił. Jedyną informacją, jaką podał podczas czwartkowej konferencji prasowej nowy administrator NASA Jared Isaacman było, iż na ISS nie ma możliwości przeprowadzenia właściwej diagnozy oraz leczenia. – To nie jest awaryjna deorbitacja, choć mamy taką możliwość i regularnie trenujemy takie scenariusze – podkreślił Isaacman. Pięć miesięcy na orbicie Załogę Crew-11 tworzą astronautki i astronauci: Zena Cardman i Michael Fincke z NASA, Kimiya Yui z Japonii oraz Oleg Platonov z rosyjskiej agencji Roskosmos. Załoga przyleciała na ISS na pokładzie statku SpaceX Crew Dragon Endeavour 1 sierpnia 2025 r. Oznacza to, że ich misja zbliża się ku zakończeniu, co ułatwiło decyzję o wcześniejszym powrocie. – Zawsze robimy to, co najlepsze dla naszych astronautów. Misja Crew-11 osiągnęła już większość swoich celów, a start Crew-12 nastąpi za kilka tygodni. To dobry moment, jeśli statek jest gotowy, a pogoda sprzyja, aby sprowadzić załogę na Ziemię – dodał Isaacman. Decyzja była szybka. Problem medyczny pojawił się w środę. W związku z nim NASA zdecydowała o odwołaniu zaplanowanego na kolejny dzień spaceru kosmicznego. Wówczas również zaczęły pojawiać się informacje o możliwej ewakuacji załogi. Decyzję podjęto w czwartek w godzinach popołudniowych. Statystycznie ewakuacje powinny mieć miejsce raz na trzy lata Dr James Polk, szef medycyny NASA, wyjaśnił, że problem nie miał związku ze spacerem kosmicznym ani przygotowaniami do niego. – To nie jest kwestia operacyjna ani uraz związany z zadaniami. To po prostu problem zd…

iss-8ab8b8c.jpg
width: 1800
height: 1200

Eksperyment na Międzynarodwej Stacji Kosmicznej obala kolejne przekonania o granicach życia. Co może przeżyć w kosmosie?
type: item
date: 2025-11-21T13:30:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: rośliny
description: Życie z Ziemi po raz kolejny udowodniło, że jest gotowe na wszystko. Zarodniki mchu przetrwały ekstremalne warunki panujące w przestrzeni kosmicznej. To nie pierwszy przypadek, gdy organizmy poradziły sobie poza ziemską atmosferą. Naukowcy zaczynają na nowo definiować granice życia.
encoded: Trzy lata temu astronauci pracujący na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) umieścili na jej zewnętrznej części zasobnik z 20 tysiącami zarodników mchu. Zarodniki przebywały w ekstremalnie trudnym środowisku przez równo 283 dni, po czym zostały zebrane i wysłane na Ziemię. A tam, jakby kosmiczny spacer nigdy nie miał miejsca, wykiełkowały i rozwinęły się. Tym samym dołączyły do wydłużającego się szeregu materiałów biologicznych potrafiących przetrwać w kosmosie. Filmy science-fiction od lat przekonują nas, że życie powinno wyewoluować nie tylko na planetach lub księżycach, lecz również w przestrzeni międzyplanetarnej i międzygwiezdnej. Jak na razie nie odnaleźliśmy kosmicznych ameb czy wielorybów, nie wiemy też nic o kosmicznej sieci grzybni, po której nawigują galaktyczne niesporczaki, za to regularnie okazuje się, że kolejny organizm ekstremofilny może przetrwać próżnię i wahania temperatury od -100 do +100 stopni Celsjusza. Niezłomni kolonizatorzy Jednym z takich organizmów okazały się zarodniki mchu Physcomitrella patens, czyli czareczki otwartej. Ten gatunek mchu wykorzystywany jest często jako tzw. organizm modelowy w badaniach naukowych, szczególnie w biologii komórki i genetyce. – Mchy są jednymi z najwcześniejszych roślin lądowych i są dobrze znane z kolonizowania najtrudniejszych środowisk na Ziemi – Antarktydy, pól wulkanicznych i pustyń – powiedział Tomomichi Fujita z Uniwersytetu Hokkaido w Japonii, członek zespołu prowadzącego eksperyment. Właśnie dlatego badacze chcieli sprawdzić, czy zarodniki mchu mogą przetrwać również ekspozycję na przestrzeń kosmiczną – jedno z najbardziej ekstremalnych środowisk, jakie można sobie wyobrazić. Biologiczna kapsuła czasu 4 lipca 2022 roku zarodniki Physcomitrella patens zostały umieszczone po zewnętrznej stronie ISS. Na Ziemi pozostała grupa kontrolna charakteryzująca się wysokim, aż 97-procentowym wskaźnikiem kiełkowania. Co ciekawe identyczny wynik uzyskała grupa zarodników wystawionych na działanie przestrzeni…

iss-925b90b.jpg
width: 1913
height: 1275

HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2025-11-09T09:47:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: bakterie
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: pożywienie
description: Jak astronauci przetrwają długotrwałe misje na Księżycu lub Marsie bez dostaw z Ziemi? To pytanie nurtuje ekspertów od lat. Trudno wyobrazić sobie, by załoganci byli w stanie zabrać ze sobą zapasy na wiele lat podróży, a z drugiej strony rozwój kosmicznej botaniki nie zapewnia jeszcze odpowiedniego wsparcia. Eksperci ESA uruchomili pilotażowy program pozyskiwania pożywienia z powietrza.
encoded: HOBI-WAN (Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition – bakterie utleniające wodór w stanie nieważkości jako źródło pożywienia) to wspólny projekt jednej z kluczowych europejskich firm z branży kosmicznej OHB System AG oraz fińskiego przedsiębiorstwa Solar Foods. Celem kooperacji jest zapewnienie zróżnicowanego, energetycznego źródła pożywienia dla astronautów odległych misji załogowych. Bo chociaż pilotażowa część projektu będzie prowadzona całkiem blisko, bo na znajdującej się około 400 kilometrów nad Ziemią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), to docelowo ma służyć astronautom eksplorującym Księżyc, Marsa, a w przyszłości też dalsze obszary Układu Słonecznego. Tortilla za 135 dolarów Konieczność wytwarzania własnego pożywienia jest widoczna już na przykładzie działającej od ćwierćwiecza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoganci polegają na zaopatrzeniu z Ziemi. Jeśli przyjąć, że obecnie koszt wyniesienia jednego kilograma na niską orbitę ziemską to ponad 2,7 tysiąca dolarów, to każdy placek tortilli, używanych przez astronautów zamiast chleba, kosztuje 135 dolarów. Zaopatrzenie w bardziej oddalonych miejscach będzie jeszcze kosztowniejsze i jeszcze mniej praktyczne. Musimy nauczyć się pozyskiwać pożywienie na miejscu. I wygląda na to, że pomocne w tym mogą być bakterie. Według założeń HOBI-WAN, może się to udać dzięki technologii fermentacji gazowej opracowanej przez Solar Foods. Na potrzeby testów na ISS ma ona zostać przekształcona w kompaktowy, autonomiczny system działający niezawodnie w przestrzeni kosmicznej. Specjalne kartridże muszą wprowadzać gazy bez wycieku płynów – co jest kluczowe ze względu na wybuchowy charakter mieszanin wodoru i tlenu. W module eksperymentalnym znajdą się trzy oddzielne eksperymenty, z których próbki będą pobierane przez astronautów. Wynikiem eksperymentu powinien być bogaty w białko proszek. Wysokobiałkowy proszek Pierwsza faza projektu ma trwać osiem miesięcy i koncentrować się na opracowaniu n…

bialko-z-powietrza-2a9e730.jpg
width: 2250
height: 1500

„Czaszka” widziana z kosmosu i skamieniałe ślimaki – Sahara odsłania przeszłość Ziemi
type: item
date: 2025-11-05T13:52:49.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: czad
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: wulkany
description: W odludnym i prawie niezbadanym regionie Afryki pewien astronauta zauważył coś niezwykłego: formację w kształcie czaszki, znajdującą się w samym środku wulkanicznego krateru. W wytłumaczenie tajemniczego zjawiska zaangażowała się NASA.
encoded: W 2023 roku astronauta na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sfotografował niezwykłe zjawisko w północnym Czadzie – formację skalną przypominającą ludzką czaszkę. Zdjęcie wykonane nad kalderą Trou au Natron, ogromnym kraterem wulkanicznym w masywie Tibesti, przykuło uwagę naukowców z NASA Earth Observatory, którzy uznali je za jedno z najbardziej intrygujących zjawisk geologicznych Sahary. Zjawisko to, choć całkowicie naturalne, z wysokości wygląda niczym celowa, artystyczna kreacja. Kilometrowa „czaszka” z Sahary „Czaszka” z Sahary ma ponad kilometr średnicy i powstała setki tysięcy lat temu w wyniku potężnej erupcji wulkanicznej. Z orbity wyraźnie widać charakterystyczne „oczy”, „nos” i „usta”, które tworzą złudzenie optyczne. Białe fragmenty przypominające rysy twarzy to warstwy natronu – jednej z form mineralnych węglanu sodu. Tworzą one spękaną, łuszczącą się skorupę. Z kolei „oczy” to stożki żużlu – strome pagórki powstałe wokół dawnych ujść lawy. NASA wykorzystała zdjęcia satelitarne i fotografie astronautów, by zbadać procesy geologiczne kształtujące to niezwykłe miejsce. Kaldera Trou au Natron jest dziś miejscem pustynnym i jałowym, lecz kiedyś była częścią wilgotnego ekosystemu. Naukowcy odkryli tam ślady dawnego jeziora lodowcowego, które istniało tysiące lat temu, kiedy klimat Sahary był chłodny i wilgotny. Skojarzenie z czaszką nie jest przypadkowe: ludzki mózg ma tendencję do rozpoznawania kształtów przypominających twarz. To zjawisko zwane pareidolią. Jak w wulkanie utworzyła się formacja-czaszka? Niezwykła formacja powstała w wulkanicznej kalderze, która zapadła się wgłąb. Jej dno stopniowo wypełniły osady i sole, nadając jej charakterystyczny wygląd. Choć dziś wulkan wydaje się uśpiony, region Tibesti pozostaje geologicznie aktywny – w pobliżu, na obszarze Tarso Toussidé, znajduje się stratowulkan, który nie wybuchał od 12 tysięcy lat, ale wciąż wykazuje oznaki aktywności. Trou au Natron nie jest jedyną strukturą wulkaniczną, która z kosmos…

nasa-captures-spooky-skull-formation-in-chads-volcanic-pit-1c13d4f.png
width: 1980
height: 1200

Astronautka uwieczniła wyjątkowe zjawisko nad Ziemią. To coś, co trzeba zobaczyć
type: item
date: 2025-08-13T14:35:32.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: burza
subject: fotografia
subject: kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Zdjęcie wykonane przez astronautkę obiegło cały internet. Początkowo uważano, że przedstawia ono tzw. duszka, czyli wyładowanie elektryczne występujące w jonosferze. Okazało się, że to coś znacznie rzadszego.
encoded: 3 lipca 2025 roku był wyjątkowo szczęśliwym dniem dla amerykańskiej astronautki NASA Nichole „Vapor” Ayers. Wykonała ona z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) zdjęcie niezwykłego zjawiska, które okazało się być nie tyle duszkiem (ang. sprite) co niezwykle rzadkim, gigantycznym dżetem. Czym są gigantyczne dżety? Gigantyczne dżety to niezwykłe formy TLE, czyli Przejściowych Zdarzeń Świetlnych (ang. Transient Luminous Events). To potężne wyładowania elektryczne, które rozciągają się pomiędzy szczytem burzy, który znajduje się na wysokości około 20 km nad powierzchnią Ziemi, a górnymi warstwami atmosfery, które sięgają nawet 100 km. Tworzą spektakularne mosty elektryczne, które pozwalają piorunom uciec z burzy i wystrzelić w przestrzeń kosmiczną. Duszki a dżety: różnice Duszki z kolei to jedne z najczęściej występujących form TLE. Przybierają one formę krótkich, kolorowych błysków światła i w przeciwieństwie do dżetów powstają niezależnie, nie będąc połączonymi z wierzchołkami chmur. Występują około 80 km nad powierzchnią Ziemi, w mezosferze, i przypominają unoszące się nad nią czerwonawe meduzy lub efemeryczne kolumny. Często występują w towarzystwie innych Przejściowych Zdarzeń Świetlnych, takich jak halo czy ELVE. Są nieco mniej spektakularne niż dżety i dużo częstsze. Zjawiskowe zdjęcie astronautki Tak gigantyczny dżet to coś, co trzeba zobaczyć. Poniżej znajdziecie zdjęcie wykonane przez astronautkę. To nie nalot kosmitów, a otaczająca nas natura. Dzięki pracy astronautów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej możliwe jest dokładniejsze obserwowanie tego rodzaju zjawisk. Do tej pory były one uwieczniane głównie przez pasażerów wysoko lecących samolotów lub przypadkowe kamery naziemne, które znajdowały się we właściwym miejscu o właściwym czasie. Tego rodzaju materiały pomagają naukowcom lepiej zrozumieć związek TLE z burzami, a także dostarczają wiedzy na temat struktury elektrycznej pola burzowego i górnych warstw atmosfery. Dzięki spektakularnej perspektywie ISS…

GettyImages-1201443276-2731606.jpg
width: 8000
height: 4000

Polski astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wraca na Ziemię. Kończy się misja Ax-4
type: item
date: 2025-07-14T09:10:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
subject: stacja kosmiczna
description: – To była jedna z najbardziej magicznych chwil w moim życiu – powiedział w trakcie niedzielnego pożegnania z załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Polski astronauta wykonał plan misji w ponad 90 procentach.
encoded: Spis treści: Odpowiedni kąt wejścia w atmosferę Grace ma wodować na Pacyfiku Polskie eksperymenty na ISS Już dzisiaj około godziny 10.50 zamknie się właz kapsuły Dragon Crew „Grace” – pojazdu, który dowiózł załogę Ax-4 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Teraz zabierze wszystkich czworo z powrotem na Ziemię. Odłączenie od stacji zaplanowane jest na godzinę 13.05. Tym samym wejdziemy w ostatni etap misji. Etap wyjątkowo niebezpieczny. Poza Polakiem załogę misji Ax-4 tworzą: Peggy Whitson (USA), Tibor Kapu (Węgry) i Shubhanshu Shukla (Indie). Dla dowódczyni, Peggy Whitson, był to piąty pobyt w kosmosie. Zliczając wszystkie misje, w których brała udział, wychodzi, że przebywała w kosmosie przez niemal dwa lata. Można więc śmiało powiedzieć, że ten najniebezpieczniejszy moment misji, nie jest dla niej nowością. Odpowiedni kąt wejścia w atmosferę Powrót załogi na Ziemię potrwa dobę – ze względu na konieczność wykonania serii manewrów orbitalnych, które ustawią statek na odpowiedniej trajektorii. Manewry muszą zapewnić kapsule bardzo precyzyjny kąt wejścia w atmosferę. Bo w związku z tym, że w trakcie przebijania się przez kolejne warstwy atmosfery kapsuła rozgrzewa się do temperatury około dwóch tysięcy stopni Celsjusza, odpowiedni kąt wejścia chroni statek przed spłonięciem. Jeśli kąt wejście będzie zbyt łagodny, Dragon Crew „odbije się” od atmosfery. Jeśli zbyt ostry, kapsuła może się zapalić. Sama kapsuła w trakcie przelotu przez atmosferę spręża znajdujące się przed nią powietrze, które rozgrzewa się i zmienia się w plazmę. Plazma powoduje problemy z łącznością, przez co nie mamy przez pewien czas kontaktu z załogą. Właśnie dlatego tak ważne jest precyzyjne wejście w dość wąski korytarz pozwalający na bezpieczne wejście w atmosferę. Jest to tym bardziej istotne, ponieważ w momencie powrotu na Ziemię astronauci nie mają żadnej ścieżki ucieczki. Jeśli w trakcie startu z Ziemi dojdzie na przykład do problemów z rakietą nośną, system ratunkowy odłączy kapsułę od ra…

slawosz-c8d31ab.jpg
width: 1200
height: 675

Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
type: item
date: 2025-07-02T13:45:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: – Bądźcie wytrwali, wielkie cele osiąga się nie tygodniami, tylko latami – takie słowa dr Sławosz Uznański-Wiśniewski skierował z orbity do dzieci i młodzieży. Za nami pierwsze łączenia z Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS).
encoded: Spis treści: Co widać z cupoli? Kosmiczna woda Kosmiczne inspiracje Punktualnie o godzinie 11.45 do osób zgromadzonych w Centrum Nauki i Techniki EC1 w Łodzi dotarły słowa wypowiedziane po polsku z niskiej orbity ziemskiej. – Słyszę was głośno i wyraźnie. Podczas pierwszego z planowanych czterech połączeń z orbity, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wykonał trzy zaproponowane przez młodzież eksperymenty oraz odpowiedział na cztery wytypowane pytania od młodych ludzi. Co widać z cupoli? Weronika zapytała naszego drugiego astronautę jak zmieniło się jego postrzeganie Ziemi po zobaczeniu jej z kosmosu. – Mam dużo refleksji na ten temat. Najsilniejsze było pierwsze wrażenie. Po dotarciu na ISS załoga kazała nam zamknąć oczy, po czym każda kolejna osoba była wprowadzana do cupoli – wielkiego okna na ISS. Dopiero tam mogliśmy otworzyć oczy. Co zobaczyłem? Piękno naszej planety, cienką warstwę atmosfery, która ją chroni. To było niezwykłe przeżycie. Natomiast Janek chciał dowiedzieć się, jak warunki mikrograwitacji wpływają na rutynę dnia i na sen. – Musiałem się zaadoptować do tego miejsca, nauczyć się przemieszczać po stacji. Trudno było mi spać, ponieważ moje ciało nie dotykało niczego. Po prostu pływałem. Od kilku nocy śpię nieźle. Wstajemy o 6 rano, godzinę później zaczynamy pracę. Nasze obowiązku kończą się około 20. Idziemy spać między 21 a 22, by mieć siły na kolejny, pełen pracy dzień. Również do kwestii funkcjonowania w mikrograwotacji odniosła się Weronika pytając, jakie zjawisko najbardziej zaskoczyło Sławosza Uznańskiego-Wiśnewskiego po wejściu na pokład ISS. – Poruszanie się, możliwość pracy w każdej orientacji. Mogę obrócić się „głową w dół”, a wraz z tym w mojej głowie obraca się cała stacja kosmiczna. Niesamowite jest to, jak szybko ludzki mózg przystosowuje się do tego, co widzimy – komentował. Kosmiczna woda Wyjątkowo ciekawym pytaniem było to zadane przez Piotra, który chciał dowiedzieć się co dzieje się z odpadami na ISS. – Są segregowane, jednak inaczej n…

Extreo-Technologies-327621a.jpeg
width: 2048
height: 1365

Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
type: item
date: 2025-07-01T11:51:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Polski astronauta na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej nie próżnuje – prowadzi eksperymenty, przygotowuje lekcje i szykuje się do transmisji z uczniami z Polski. Oto co dziś dzieje się na pokładzie ISS.
encoded: Spis treści: Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Jakie eksperymenty prowadzi dr Uznański na pokładzie ISS? Jak astronauci trenują umysł i testują dźwięk w przestrzeni kosmicznej? Lekcje z orbity i testy materiałów przyszłości. Co dziś robi polski astronauta? Polski astronauta połączy się z uczniami. Gdzie i kiedy oglądać transmisję? Jutro minie tydzień od momentu, gdy rakieta SpaceX Falcon 9 wyniosła statek Dragon Crew „Grace” w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Od chwili zadokowania do tego ponadnarodowego orbitalnego laboratorium, nikt z członków załogi Ax-4 nie próżnował. Każdy z załogantów przeprowadził już szereg eksperymentów, a Peggy Whitson, która ma tytuł doktora biochemii i przed wstąpieniem do kadry astronautycznej NASA pracowała badawczo w Johnson Space Center NASA, zajmuje się eksperymentem „Cancer in LEO”, rejestrując obrazy organoidów nowotworowych w warunkach mikrograwitacji. Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Organoidy to trójwymiarowe, hodowane w laboratorium miniaturowe struktury komórkowe, które naśladują budowę i funkcje prawdziwych narządów (organów) w ludzkim lub zwierzęcym ciele. Powstają z komórek macierzystych, najczęściej pluripotencjalnych – zdolnych do różnicowania się w różne typy komórek. W odpowiednich warunkach komórki te samoorganizują się, tworząc trójwymiarowe struktury przypominające np. mini jelito, mini mózg, mini wątrobę itp. Choć nie są pełnoprawnymi organami, zachowują wiele ich kluczowych cech fizjologicznych i funkcjonalnych. Prowadzone przez Peggy badanie ma pomóc naukowcom zrozumieć, jak zachowuje się rak w przestrzeni kosmicznej. Realizowane jest we współpracy ze Sanford Stem Cell Institute, a jego celem jest wsparcie rozwoju leku Rebecsinib, który w testach przeprowadzonych w przestrzeni kosmicznej wykazał się skutecznością przewyższającą istniejące metody leczenia. Obecnie Rebecsinib, który uzyskał status nowego leku badanego (IND) zatwierdzonego przez amerykańską…

update-z-ISS-slawosz-6e1bbd4.png
width: 900
height: 600

Polak na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej! Misja Ax-4 przebiega zgodnie z planem
type: item
date: 2025-06-26T13:05:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Około godziny 14.25 dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wszedł na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Przed nim dwa tygodnie misji.
encoded: Spis treści: Udane dokowanie Dwa tygodnie misji – Cieszę się, że wreszcie dotarliśmy na miejsce. To była naprawdę długa kwarantanna – powiedziała, Peggy Whiston kierująca misją Ax-4. Załoganci weszli na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej około godziny 14.25 w środę 26 czerwca, po prawie 30 godzinach od startu i serii manewrów orbitalnych, które pozwoliły statkowi Dragon Crew o imieniu Grace zbliżyć się do ISS. Udane dokowanie Kapsuła SpaceX poprawnie zadokowała do podniebnego laboratorium, a cały proces przebiegał autonomicznie. Procedura wyrównywania ciśnienia, testy i przygotowania do otwarcia włazu trwały niespełna dwie godziny. Czworo komercyjnych astronautów, wśród których jest dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, zostało powitanych przez członków pracującej obecnie na stacji obsady astronautycznej. Pierwsza na pokład weszła Peggy Whitson. Za nią pilot misji Shubham Shukla reprezentujący w tej międzynarodowej misji Indie. Kolejny był Polak – dr Uznański – a ostatni Węgier Tibor Kapu. Dla trzech astronautów jest to pierwszy pobyt w kosmosie, natomiast dla fenomenalnej Peggy Whitson – piąty. Dwa tygodnie misji Niestety, powitanie nie obejmowało szampana, za to każdy z nowoprzybyłych otrzymał torebkę z wodą. Oficjalna ceremonia powitalna odbyła się o godz. 15.30. – Drodzy Polacy, drogie Polki, cieszę się, że mogę Was powitać z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Po raz pierwszy jesteśmy na Stacji, po raz pierwszy mamy polską misję na Międzynarodową Stację Kosmiczną i bardzo się cieszę, że mogę reprezentować właśnie Was – 40 milionów Polaków – powiedział dr Uznański. Potem nowoprzybyłych czekają testy medyczne, zakładanie systemów biometrycznych oraz szkolenie BHP. Następnie będą mogli nieco odpocząć przed zbliżającym się okresem wytężonej pracy. Przypomnijmy, że dr Uznański- Wiśniewski ma przeprowadzić na ISS 13 eksperymentów naukowo-technologicznych oraz wykonać część edukacyjną misji, w tym czterokrotnie łączyć się z młodymi miłośnikami kosmosu. Na stacj…

slawosz-0-187c071.jpg
width: 780
height: 439

Wystartowała misja Axiom-4. Polak leci w kosmos!
type: item
date: 2025-06-25T06:34:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Przełomowy moment w historii polskich badań kosmosu! Falcon 9 z kapsułą Dragon wyniósł Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na orbitę.
encoded: Spis treści: Komercyjna misja kosmiczna Czy Zvezda wciąż przecieka? Dokowanie 26 czerwca Po wielokrotnym przekładaniu terminu startu misji Ax-4, w której skład wchodzi dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, oraz po serii napraw na Ziemi i na orbicie, a także po miesięcznej kwarantannie załogi, doczekaliśmy się chwili, gdy drugi w historii Polak przekroczy umowną granicę kosmosu. – Ostatnie dni, mimo że pełne niespodzianek i emocji, są również czasem skupienia. Jesteśmy gotowi, rozpoczynamy ponownie odliczanie. Do zobaczenia w kosmosie. Go Poland, go Axiom 4! See you in space! – powiedział dr Sławosz Uznański-Wiśniewski w nagraniu opublikowanym na platformie X. 25 czerwca, punktualnie o godzinie 8.31, z historycznego stanowiska 39A kompleksu NASA Kennedy Space Centre na Florydzi, wystartowała rakieta Falcon 9 z kapsułą Dragon Crew na szczycie. W zaledwie 8 minut i 50 sekund statek kosmiczny znalazł się na orbicie, a cała operacja przebiegła podręcznikowo. Rozpoczęła się w ten sposób długo oczekiwana prywatna misja firmy Axiom Space, określana jako Axiom-4 (Ax-4). W trakcie pierwszego, orbitalnego kontaktu z Ziemią, załoganci pozdrowili swoich rodaków. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski podkreślił, że jest to przełomowy moment dla polskiej technologii i nauki kosmicznej. – W kosmosie nie jestem sam. Reprezentuję was wszystkich. Kosmos dla wszystkich – powiedział. Załoga misji Ax-4 poinformowała również, jaką nazwę nadała nowej kapsule Dragon Crew. Piąta i ostatnia kapsuła z tej serii od dzisiaj nosi imię Grace, czyli szlachetność, gracja, wdzięk. Start Dragona nie mógł się też obyć bez specjalnego pluszaka. Maskotką wyprawy jest maleńki łabędź o imieniu Joy (radość). Można więc śmiało powiedzieć, że Ax-4 wystartował z gracją i z radością. Komercyjna misja kosmiczna Załogę Ax-4 tworzą: była astronautka NASA i dyrektor ds. lotów kosmicznych Axiom – Peggy Whitson (dowódczyni misji), Shubhanshu Shukla z Indii, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski z Polski oraz Tibor Kapu z Węgier. Wszyscy…

2025-06-25-083623-Ax-4-Mission--Launch-YouTube-cf86dfe.jpg
width: 792
height: 438

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

Start misji ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim ponownie odwołany. Z rakiety Falcon 9 wycieka paliwo
type: item
date: 2025-06-11T08:02:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Już czwarty raz odwołano start misji Ax-4, w skład której wchodzi Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Powodem odwołania wtorkowego startu były m.in. przetaczające się przez Florydę gwałtowne burze. Ale to nie wszystko – załoga operatora rakiety, firmy SpaceX, wykryła zagrażający bezpieczeństwu misji wyciek paliwa z bocznych boosterów rakiety.
encoded: Spis treści: Paliwo rakietowe Przeoczony wyciek Całkiem nowy Dragon Crew „Odwołujemy jutrzejszy start rakiety Falcon 9 z misją Ax-4 do @Space_Station, aby dać zespołom SpaceX dodatkowy czas na naprawę wycieku LOx wykrytego podczas kontroli boosterów po statycznym odpaleniu. Po zakończeniu naprawy – i w zależności od dostępności zakresu – podamy nową datę startu” – ogłosiła firma SpaceX w nocy z wtorku na środę 11 czerwca za pośrednictwem platformy X. Paliwo rakietowe LoX, czyli Liquid Oxygen to ciekły tlen, jedno z dwóch paliw stosowanych w silnikach Merlin rakiety Falcon 9. Drugim jest RP-1, czysta nafta rakietowa. Ciekły tlen i nafta rakietowa tworzą wykorzystywaną od lat 50. ubiegłego wieku mieszankę paliwową w silnikach rakietowych na ciekłe paliwo. Zbiorniki rakiety przechowują osobno schłodzony do minus 183 stopni C ciekły tlen i naftę rakietową o temperaturze pokojowej. Oba składniki są wtłaczane do komory spalania przy pomocy turbopomp. W komorze spalania RP-1 i LoX łączą się, a sam proces spalania jest ekstremalnie szybki i daje temperaturę około 3500°C. Powstają gorące gazy – głównie para wodna i dwutlenek węgla – które, wylatując przez dyszę rakietową, generują ciąg. Jak wspomniano w poście SpaceX, firma zauważyła wyciek LOx po przeprowadzeniu statycznego odpalenia pierwszego stopnia rakiety, które miało miejsce w niedzielę 8 czerwca. Statyczne odpalenia są powszechnymi testami przedstartowymi, podczas których silniki rakiety są na krótko odpalane, podczas gdy rakieta nośna jest przymocowana do platformy startowej. Przeoczony wyciek Bill Gerstenmaier, wiceprezes SpaceX ds. budowy i niezawodności lotów, omówił wyciek podczas konferencji prasowej w poniedziałek 9 czerwca, która odbyła się po przeglądzie gotowości startowej Ax-4. – Pierwszy stopień rakiety Falcon 9 ma za sobą jeden lot, a wyciek zaobserwowano również podczas tej misji, podczas ponownego wejścia w atmosferę ziemską – powiedział wówczas Gerstenmaier. – Podczas remontu nie naprawiliśmy w pełni …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/01/6797ddb0e3f98a280e0b7685Ax4AxiomAnnouncementPortraitsPRIME202409040002-1-1eb37c7.jpg
width: 2501
height: 1406

Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
type: item
date: 2025-05-24T07:15:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: astronauci
subject: jedzenie
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
description: Wyżywienie astronautów na misjach kosmicznych wcale nie jest proste. Żywność musi być nie tylko zdrowa i odżywcza, ale też sterylna, łatwa do przechowywania i przygotowania. NASA ma całą długą listę warunków, jakie musi spełnić jedzenie, które może zostać wysłane na Międzynarodową Stację Kosmiczną. A polska firma spełniła je wszystkie.
encoded: Spis treści: Kosmiczna kuchnia Narodowy bonus food Od Himalajów aż do orbity ziemskiej John Young, astronauta misji Gemini 3 z 1965 roku, tak nie cierpiał wyciskanych z tubek past, jakimi żywili się pierwsi astronauci, że przemycił na pokład statku kosmicznego kanapkę z wołowiną. Ten, wydawałoby się, niewinny żart wywołał poważną konsternację w NASA. Wszystko dlatego, że w warunkach mikrograwitacji okruszki chleba i innego pożywienia mogą swobodnie unosić się w kabinie, zagrażając sprzętowi elektronicznemu lub powodując zagrożenie dla załogi. Po tym, jak określiła to prasa, „incydencie kanapkowym” NASA wprowadziła ścisłe procedury związane z żywnością w trakcie misji. W okresie programu Apollo (1968–1972) astronauci mieli nieco większy wybór pożywienia. W zestawach spożywczych pojawiła się m.in. jajecznica, gulasz czy napoje w proszku. Ci, którzy latali promami kosmicznymi, mieli nawet podgrzewacze umożliwiające zjedzenie ciepłego posiłku. Jednak przygotowanie pożywienia na krótkie, kilkudniowe misje to jedno, a karmienie astronautów przebywających w kosmosie wiele miesięcy – to drugie. Kosmiczna kuchnia W tym wypadku konieczna była żywność możliwie lekka, łatwa do przechowywania i przyrządzenia, niepsująca się i po prostu smaczna. Konkretny smak jest o tyle istotny, że mikrograwitacja wpływa na układ krążenia i śluzówki nosa. Właśnie ten efekt sprawia, że astronauci preferują ostre smaki, a jednym z ulubionych dodatków do jedzenia jest sos tabasco. W tej chwili każdy gram żywności, jaki dociera na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), musi spełniać cały długi szereg obostrzeń. Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego. To oznacza, że żywność musi być sterylna, wolna od obecności Clostridium botulinum, salmonelli i innych zagrożeń. Niedozwolone są surowe jaja, niepasteryzowane produkty mleczne, a zamiast chleba używa się tortilli, która nie pozostawia okruszków. Wszystkie dania muszą być hermetycznie zapakowane i możliwe do przechowywania prz…

kosmiczne-jedzenie-LYOFOOD-c3ddd82.jpg
width: 2500
height: 2000

Polska misja kosmiczna wystartuje 19 czerwca! Poznajcie szczegóły tego wydarzenia
type: item
date: 2025-04-30T12:41:06.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Axiom Space nareszcie ogłosił datę startu misji Ax-4, w ramach której na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) poleci drugi polski astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. W tej chwili start misji zaplanowany jest na 19 czerwca. Z kompleksu Kennedy Space Center na Florydzie wystartuje rakieta Falcon 9, na której szczycie umieszczony będzie statek załogowy Dragon SpaceX.
encoded: Spis treści: Ignis znaczy ogień Lekcje z orbity Edukacja iście kosmiczna Polskie litery w kosmosie Chociaż data podana jest precyzyjnie, to trzeba pamiętać, że wyznaczono również zapasowe terminy, gdyby z jakiegoś powodu należałoby przesunąć start. Jakie problemy mogą go opóźnić? Przede wszystkim niesprzyjająca pogoda, która odpowiada za większość odłożonych startów, ale także różnorakie problemy natury technicznej. Wystarczy, że jeden sensor nie zaświeci się na zielono, co oznacza, że nie działa nominalnie, a start rakiety trzeba opóźnić. W końcu gdy chodzi o ludzkie życie, lepiej jest dmuchać na zimne. Ignis znaczy ogień Poza dr. Uznańskim-Wiśniewskim, którego misja na ISS nosi nazwę Ignis, co w języku łacińskim oznacza „ogień”, na ISS polecą przedstawiciele Indii i Węgier. Pilotem misji będzie Shubhanshu Shukla z Indii, a specjalistą Tibor Kapu z Węgier. Obaj są doświadczonymi pilotami wojskowymi. Dr Uznański, podobnie jak Tibor Kapu, będzie pełnił funkcję specjalisty misji, którą dowodzić będzie Peggy Whitson – dyrektor ds. lotów załogowych w Axiom Space i była astronautka NASA. Od samego początku komercyjna misja Axiom Space, w której uczestniczy Polak, była planowana jako misja technologiczno-naukowa. Na pokładzie międzynarodowego laboratorium, jakim jest ISS, astronauta projektowy ESA Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadzi 13 eksperymentów zaproponowanych przez polskie uczelnie i firmy komercyjne. W warunkach mikrograwitacji przeprowadzi badania dotyczące m.in. zdrowia astronautów, mikrobiomu, nowych materiałów oraz technologii, w tym wykorzystania sztucznej inteligencji. – Nawet krótkoterminowe misje na ISS, jak dwutygodniowa misja IGNIS, mogą przynieść cenne wyniki naukowe i technologiczne, jeśli eksperymenty są odpowiednio zaprojektowane. Wszystkie 13 polskich eksperymentów w misji IGNIS zostało specjalnie zaprojektowanych lub zaadaptowanych do warunków krótkiej misji – zarówno pod względem czasu trwania, jak i udziału astronauty. W tak krótkim czasie mo…

Ax4AxiomIgnis-bdcb17c.png
width: 3077
height: 2052

ESA wysłała w kosmos ultraprecyzyjne zegary atomowe. Pomogą testować teorię Einsteina
type: item
date: 2025-04-22T10:32:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: czas
subject: fizyka
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: W wielkanocny poniedziałek rakieta Falcon 9 wyniosła na orbitę urządzenia misji Atomic Clock Ensemble in Space, czyli ACES. Nowoczesne zegary atomowe mają zredefiniować sposób, w jaki mierzymy czas oraz pomóc przetestować z orbity fundamentalną fizykę.
encoded: W najbliższy piątek, 25 kwietnia, robotyczne ramię używane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zainstaluje ACES na zewnętrznej stronie europejskiego modułu Columbus. Podczas zaplanowanej na 30 miesięcy misji system ACES ma przeprowadzić co najmniej dziesięć wydłużonych sesji pomiarowych, z których każda potrwa 25 dni. – W ramach misji ACES umieszczamy na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej najbardziej precyzyjny czasomierz, jaki kiedykolwiek wysłano na orbitę. Ma on pomóc ustanowić nowe granice w dziedzinie fizyki fundamentalnej, transferu czasu i globalnej synchronizacji. ACES jest doskonałym przykładem tego, co Europa może osiągnąć, łącząc najnowocześniejsze technologie, ambicje naukowe i silne partnerstwa – powiedział Daniel Neuenschwander, dyrektor ds. eksploracji kosmosu w ESA. Europejski eksperyment z czasem Eksperyment będzie obsługiwany z Europy, za pośrednictwem CADMOS w Tuluzie we Francji i Centrum Kontroli Columbus w pobliżu Monachium w Niemczech. CADMOS to francuski ośrodek wspierający eksperymenty naukowe w warunkach mikrograwitacji, związany z agencją kosmiczną CNES. W ramach misji ACES na ISS poleciały dwa najnowocześniejsze zegary: PHARAO (Projet d’Horloge Atomique à Refroidissement d’Atomes en Orbite) i SHM (Space Hydrogen Maser). Pierwszy z nich, PHARAO, jest cezowym zegarem atomowym opracowanym przez francuską agencję kosmiczną CNES. Zegar wykorzystuje lasery do chłodzenia atomów cezu do temperatury niemal zera absolutnego, czyli około minus 273 stopni Celsjusza. Pozwala to na niezwykle precyzyjne pomiary czasu i częstotliwości. Natomiast zegar SHM to aktywny maser wodorowy. Wykorzystuje wodór jako atomowe odniesienie częstotliwości. Jego działanie przypomina pasywne masery używane na pokładzie satelitów Galileo, ale jest dziesięć razy bardziej stabilne. Zegary kosmiczne i naziemne Sygnał wysyłany z tych zegarów będzie przesyłany do sieci zegarów naziemnych przez dwa łącza czasu i częstotliwości: łącze mikrofalowe (MWL) działające na częstotliwości…

ACESESA-czas-1f51a29.jpg
width: 3500
height: 2750

Stacje kosmiczne powinny być brudniejsze. Dla zdrowia astronautów
type: item
date: 2025-02-28T15:36:03.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: badania naukowe
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: mikroby
subject: Zdrowie
description: Sterylne warunki panujące na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej odbijają się na zdrowiu przebywających tam ludzi. To właśnie nadmierna czystość może być przyczyną wysypek i drapania w gardle, na które uskarżają się astronauci. Rozwiązanie? Odpowiednio dobrany pakiet mikrobów przywieziony z Ziemi.
encoded: W tym artykule: Jakie bakterie dobrze sobie radzą w kosmosie Brud na ISS to nie to samo co brud w ogródku Lecisz w kosmos? Zabierz ze sobą trochę brudu Na zdjęciach, które docierają z orbity, pobyt w kosmosie wygląda imponująco. Uśmiechnięci astronautki i astronauci dryfują swobodnie po korytarzach Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Za oknami przesuwają się fragmenty niebieskiej planety na tle czarnego kosmosu. Rzeczywistość na ISS bywa znacznie mniej różowa. Członkowie kolejnych misji muszą radzić sobie z częstymi i na dodatek niecodziennymi reakcjami swoich organizmów na pobyt poza Ziemią. Nietypowe alergie, wysypki, infekcje bakteryjne i grzybiczne czy nawet ataki półpaśca – to wszystko może stać się udziałem eksploratorów kosmosu. Autorzy pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Cell” podejrzewają, że wszystkie te przypadłości to rezultat przebywania w środowisku pozbawionym znakomitej większości ziemskich drobnoustrojów. Innymi słowy: układ odpornościowy astronauty może nagle „zwariować”, ponieważ na stacji kosmicznej jest zbyt czysto. Jakie bakterie dobrze sobie radzą w kosmosie Do badań posłużyły próbki pobrane z 803 różnych powierzchni ISS. Zostały one przewiezione na Ziemię, a następnie skrupulatnie przebadane. Jak można było przewidzieć, głównym siedliskiem mikroorganizmów zasiedlających stację kosmiczną była ludzka skóra. Poza tym mikroby znajdowano również w próbkach z tych części stacji, gdzie przygotowywano żywność, oraz z kosmicznych toalet. Wszędzie tam jednak znajdowano mikroby „wyspecjalizowane” – związane z różnymi pokarmami albo z moczem czy kałem. Zupełnie brakowało natomiast najpowszechniejszych na ziemi mikroorganizmów: tych, które żyją w glebie. Mamy z nimi do czynienia na co dzień i to także na nich nasz układ odpornościowy „uczy się” poprawnego funkcjonowania. Naukowcy prowadzący badanie zwrócili uwagę, że tym samym stacja kosmiczna przypomina najbardziej uprzemysłowione i zarazem izolowane miejsca, jakie stworzyliśmy na planecie: np. sz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/02/KSC-20150810-PH-NAS010022large-38ed8f9.jpg
width: 1920
height: 1277

Astronauci misji Ax-4 odwiedzili Polskę. „Marzy mi się lekcja fizyki prosto z orbity”
type: item
date: 2025-02-05T16:00:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: orbita
subject: polacy
description: Do Warszawy przybyło troje astronautów realizowanej przez Axiom Space misji Ax-4. W jej ramach jeszcze w tym roku na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej trafi Sławosz Uznański-Wiśniewski. Dzisiaj w stolicy odbyła się konferencja z udziałem członków misji.
encoded: W tym artykule: Trzynaście polskich eksperymentów na orbicie Najszybciej rosnący sektor gospodarki europejskiej Inspiracja dla przyszłych pokoleń Lekcja fizyki prosto z orbity – Kosmos nie leży już dla nas w sferze wyobraźni. Wraz z drugim polskim astronautą w kosmosie na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleci polska flaga. Ale to jest tylko symbol naszej obecności na orbicie. Naprawdę ważne jest to, że w kosmos poleci polski naukowiec, a wraz z nim polska nauka – powiedział premier Donald Tusk, rozpoczynając konferencję prasową załogi misji Ax-4. Załoga Ax-4 prowadzona jest przez doświadczoną astronautkę NASA i szefową misji załogowych Axiom Space – Peggy Whitson. W skład zespołu, poza dowódczynią, wchodzą: Shubhanshu Shukla, indyjski pilot, który niestety nie mógł przybyć do Polski; Węgier Tibor Kapu, również pilot; dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, polski naukowiec i astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej. – Jestem naprawdę dumny, że mogę zabrać na orbitę tę samą polską flagę, którą miał na swoim kombinezonie generał Hermaszewski. Miałem okazję poznać Mirosława Hermaszewskiego, był dla mnie ogromnym wsparciem w procesie rekrutacji. Z rozmów z nim wywnioskowałem, że czekał na kogoś, kto przejmie po nim tę kosmiczną pochodnię – mówił w trakcie spotkania dr Uznańki-Wiśniewski. Trzynaście polskich eksperymentów na orbicie Polski astronauta zwrócił również uwagę, że nasz kraj staje się coraz mocniejszym graczem na międzynarodowym rynku kosmicznym. Dzieje się tak przede wszystkim dzięki współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną. – Przez ostatnie trzydziestolecie nasza technologia rozwija się w niezwykłym tempie, co sprawia, że naprawdę mamy na czym budować naszą przyszłość. Zabieram na orbitę trzynaście polskich eksperymentów naukowych, które przeprowadzę na pokładzie ISS. Reprezentuję Polskę, ale też tysiące naszych inżynierów, którzy każdego dnia tworzą technologie realnie zmieniające życie każdego z nas – podkreślił polski naukowiec. Najszybciej rosnący…

3-19f5f4c.jpg
width: 7008
height: 4672

Polscy naukowcy wyślą w kosmos komórki drożdży z genem od niesporczaka. Czy powstanie superorganizm?
type: item
date: 2025-01-18T07:34:16.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: biologia
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska nauka
description: Jeśli chcemy stałej obecności człowieka w kosmosie, musimy znaleźć sposób na produkowanie na statkach kosmicznych i w bazach planetarnych wszystkich niezbędnych życiu produktów. Właśnie ta idea przyświeca badaczom z Uniwersytetów Szczecińskiego i Śląskiego oraz z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ich eksperyment biologiczny – zmodyfikowane genetycznie komórki drożdży piwowarskich – jeszcze w tym roku trafi na Międzynarodową Stację Kosmiczną wraz ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim.
encoded: Spis treści: Drożdżo-niesporczak Uniwersytecki triumwirat Grawitacja wyznacza kierunek Na Księżyc i dalej – Wysyłamy w kosmos komórki zmodyfikowanych genetycznie drożdży piwowarskich. Zmodyfikowanych w wyniku dodania genu niesporczaka. Gen ten, kodujący bardzo ciekawe białko mitochondrialne nazywane AOX, został wprowadzony metodą CRISPR-CAS9. Biało AOX zwiększa odporność na warunki stresowe, także u niesporczaków. Wiemy na przykład, ze jest im potrzebne w przetrwaniu przy braku wody. A my chcemy sprawdzić, czy wzmocnione genem niesporczaka komórki drożdży będą lepiej znosiły warunki panujące na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. A co za tym idzie – czy będą mogły być w przyszłości pomocne w produkcji jedzenia i paliwa – mówi profesor Łukasz Kaczmarek z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, jeden z współautorów eksperymentu. Eksperyment został zaproponowany przez badaczy z trzech polskich ośrodków uniwersyteckich: Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Śląskiego. Jest jednym z 13 eksperymentów wybranych do zrealizowania w ramach polskiej misji naukowo-technologicznej na ISS – Ignis. Start misji odbędzie się w pierwszej połowie tego roku. Drożdżo-niesporczak Dlaczego naukowcy zdecydowali się zmodyfikować komórki drożdży genem niesporczaków? Niesporczaki to mikroskopijne, odporne na ekstremalne warunki środowiskowe organizmy, należący do bezkręgowców. Znane są m.in. ze zdolności przetrwania w próżni kosmicznej. Jak przekonują naukowcy – tę odporność na różne, ekstremalne warunki środowiskowe, zawdzięczają w dużej mierze syntetyzowanym białkom, które zaangażowane są w odpowiedź na warunki stresu. – W naszym eksperymencie badamy białko AOX. Wiemy, że u niesporczaków to białko jest istotne w procesie anhydrobiozy. Tym słowem w żargonie naukowym określamy zdolność niesporczaków do przetrwania w stanie całkowitego odwodnienia. Czy drożdże wzbogacone niektórymi białkami niesporczaków będą też odporniejsze na warunki panując…

kultury-drozdzy-7fbc0b8.jpg
width: 1000
height: 667

Minimózgi poleciały w kosmos. Nie dość, że przetrwały, to jeszcze wróciły w kwitnącym stanie
type: item
date: 2024-12-19T12:32:35.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: mózg
description: Naukowcy wysłali w kosmos ludzkie komórki nerwowe. Okazało się, że pobyt na niskiej orbicie okołoziemskiej nie zaszkodził minimózgom. Po miesiącu wróciły na Ziemię w bardzo dobrej kondycji.
encoded: Spis treści: Co to jest mikrograwitacja? Jak mikrograwitacja wpływa na nasz organizm? Jak kosmos wpływa na minimózgi? Minimózgi to hodowane w laboratorium organoidy. Tak nazywa się kultury wyspecjalizowanych komórek, które pozwalają analizować wczesne etapy rozwoju poszczególnych organów. W tym przypadku mózgu. Składające się z komórek nerwowych minimózgi wykorzystuje się do bardzo różnego rodzaju badań. Dwa lata temu posłużyły do ustalenia, kto miał więcej neuronów – my, czyli Homo sapiens czy neandertalczycy? Z kolei inna grupa badaczy wpierw wyhodowała minimózgi, a następnie podłączyła je do komputera i nauczyła grać w Ponga. Jeszcze wcześniej zaś, w 2019 roku, minimózgi poleciały w kosmos. Co prawda niedaleko, bo jedynie na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Jednak już to pozwoliło sprawdzić, jak na różnego rodzaju komórki nerwowe wpływa przebywanie w warunkach mikrograwitacji. Wyniki tych ostatnich eksperymentów zostały właśnie opracowane naukowo. O tym, jak poradziły sobie minimózgi na orbicie, można przeczytać w artykule opublikowanym tej jesieni w czasopiśmie „Stem Cells Translational Medicine”. Wnioski, jakie płyną z badań, są mocno zaskakujące. Wynika z nich, że kosmos minimózgom w ogóle nie zaszkodził. Co to jest mikrograwitacja? Czym wyżej znajdujemy się nad Ziemią, tym słabiej jesteśmy przez nią przyciągani. Jak duże są te różnice? ISS znajduje się na niskiej orbicie okołoziemskiej – czyli mniej więcej 400 km nad naszymi głowami. Na tej wysokości grawitacja to mniej więcej 89 proc. grawitacji na powierzchni Ziemi. To samo w sobie nie jest wielką różnicą. Jednak diabeł tkwi w szczegółach. Wyobraźmy sobie, że stoimy na ziemi i zrzucamy z wysokości metra jabłko. Będzie ono się poruszać w kierunku powierzchni z przyspieszeniem wynoszącym 1 g, czyli 9,8 m/s2. Co by się stało, gdyby podobny eksperyment wykonał astronauta znajdujący się na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej? Jabłko również zaczęłoby spadać. Jednak nie byłoby tego widać, ponieważ równocześni…

GettyImages-71941286-ab48ea9.jpg
width: 1024
height: 677

Pierwsza polska misja naukowo-technologiczna na stację kosmiczną ma już nazwę i oficjalną naszywkę
type: item
date: 2024-12-02T15:17:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Ignis, czyli z łaciny ogień – taką nazwę nadano polskiej misji kosmicznej z udziałem astronauty projektowego Sławosza Uznańskiego. Oficjalny patch (naszywka), stanowiący jednocześnie emblemat całej misji, łączy nasze godło, Tatry i potrzebę wzniesienia się ku gwiazdom.
encoded: Spis treści: Ignis, czyli ogień Orzeł i Orla Perć Start nie wcześniej niż w kwietniu 2025 Dzisiaj w trakcie konferencji Ministerstwa Rozwoju i Technologii ogłoszono nazwę i pokazano naszywkę polskiej misji naukowo-technologicznej na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej Sławosz Uznański tak napisał o tym wydarzeniu: – To symbol naszego nowego początku w lotach kosmicznych. Iskra innowacji. Po 46 latach od ostatniego polskiego załogowego lotu w kosmos wkraczamy w nową erę – z pierwszą polską misją na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Ignis, czyli ogień Dodał, że misja Ignis jest kamieniem milowym dla polskiego przemysłu, technologii i nauki. Umacnia pozycję Polski jako kraju o zaawansowanej technologii wśród czołowych gospodarek świata. – Symbolem misji Ignis jest biały orzeł rozpościerający skrzydła, który wyraża ogromny rozwój gospodarczy i technologiczny Polski w ostatnich 30 latach. Jego biało-czerwone skrzydła nawiązują do polskiej flagi. Srebrna linia na górze to horyzont symbolizujący nowy początek w polskiej eksploracji kosmosu. Widoczna na nim konstelacja Tarczy Sobieskiego to gwiazdozbiór, który gołym okiem możemy dostrzec na nocnym niebie. To także wspomnienie jego odkrywcy, polskiego astronoma – Jana Heweliusza – tłumaczy astronauta. Dodajmy, że drugie “i” w nazwie Ignis odnosi się do powszechnie używanego akronimu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, czyli „ISS”. Stacja będzie platformą do testowania naszych technologii. Orzeł i Orla Perć Natomiast nad skrzydłami orła można rozpoznać zarys Orlej Perci, najtrudniejszego pasma górskiego w Tatrach. Orla Perć, według Sławosza Uznańskiego, ma odzwierciedlać wytrwałość Polaków w pokonywaniu wyzwań na drodze postępu. Ogon orła to płomień symbolizujący talent, zapał i motywację Polaków – naukowców, inżynierów, nauczycieli – wszystkich obywateli kształtujących naszą przyszłość. – Razem jesteśmy ogniem. Wspólnie tworzymy Ignis – podsumowuje astronauta projektowy ESA. P…

IGNISmisja-iss-43aefcd.jpg
width: 1754
height: 1151

Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
type: item
date: 2024-10-25T09:49:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Edukacja
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
subject: szkoła
subject: uczniowie
description: Lekcje prosto z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, konkursy, łączenie się z dziećmi w paśmie fal krótkich, całkiem spora dawka prawdziwej inżynierii, ale także propozycje z obszaru nauk ścisłych i sztuki. Anna Bukiewicz-Szul, koordynatorka zespołu ds. edukacji polskiej misji na ISS, zdradza nam elementy ogólnopolskiego programu, który ma zachęcić młodych ludzi do obrania kosmicznej ścieżki kariery.
encoded: Spis treści: Kompleksowe działania edukacyjne Lekcje prosto z orbity Między teorią a praktyką Od oficjalnego ogłoszenia polskiej misji naukowo-technologicznej na Międzynarodową Stację Kosmiczną minął już ponad rok. W czasie, gdy astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej dr Sławosz Uznański przechodzi kolejne szkolenia, w Polsce trwają prace nad wykorzystaniem misji kosmicznej m.in. do celów edukacyjnych. Polscy uczniowie będą mieli niebywałą szansę – zaproponowane przez nich doświadczenia mogą zostać przeprowadzone przez astronautę w trakcie misji na ISS. Wezmą też udział w lekcjach prosto z orbity i wzmocnią swoje kompetencje inżynieryjne. – Od momentu mianowania mnie przez Ministra Rozwoju i Technologii koordynatorką zespołu ds. edukacji wiedziałam, że czeka nas bardzo trudne, ale niepowtarzalne, wręcz historyczne zadanie. Że nie możemy iść na łatwiznę i sięgnąć po znane, regularnie wykorzystywane na lekcje o tematyce kosmicznej pomysły. Musimy przygotować coś wyjątkowego. Coś równie ważnego jak to, że drugi Polak w historii poleci w kosmos – mówi Anna Bukiewicz-Szul. Kompleksowe działania edukacyjne Podkreśla, że myśląc o prowadzeniu realnej edukacji kosmicznej trzeba działać kompleksowo. Wszystko, co jest związane z kosmosem, wymaga współpracy i umiejętności wielu ludzi o różnym wykształceniu i możliwościach. Tak samo program edukacyjny nie może skupiać się jedynie na fizyce, astronomii czy inżynierii. Nie może być też skierowany jedynie do uczniów szkół podstawowych. Dlatego został zaprojektowany dla uczniów wszystkich stopni edukacji przejawiających różnorodne talenty. Jest też część dla nauczycieli. – To oczywiście nie oznacza, że takie dziedziny jak fizyka czy inżynieria nie są ważne. Są wręcz krytycznie ważne. Ale kosmos potrzebuje też prawników, menedżerów, biologów, botaników, ekspertów z zakresu materiałoznawstwa, informatyków i całej wielkiej rzeszy innych specjalistów. Dlatego to, co przygotowujemy, powinno w jakimś aspekcie być ciekawe dla…

su2-4b40d02.jpg
width: 2048
height: 1365

Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson
type: item
date: 2024-09-16T09:19:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: badania naukowe
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: nauka
description: Ma 64 lata i długi ciąg rekordów kosmicznych na swoim koncie. Będzie dowodziła misją Axiom4, w której na orbitę poleci polski astronauta Sławosz Uznański. Rozmawiamy z dr Peggy Whitson, kobietą przełamującą wszelkie, nie tylko kosmiczne, bariery.
encoded: Spis treści: Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Polak poleci na ISS Inspiracja dla kobiet Masz na koncie wiele rekordów. Od bycia astronautką, która łącznie spędziła prawie dwa lata na orbicie, przez dwukrotne dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną, po bycie najstarszą kobietą, która okrążyła Ziemię. A teraz pracujesz w Axiom Space. Istnieje wyzwanie, którego się nie podejmiesz? Wyzwanie jest okazją do rozwoju i do nowych odkryć. Krokiem naprzód w naszym dążeniu do rozszerzenia obecności ludzkości poza Ziemią. Jestem naprawdę dumna, że mogę być tego częścią. Czas, jaki spędziłam na orbicie, dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS) czy kierowanie Biurem Astronautów NASA były niesamowitymi doświadczeniami. Pozwoliły przesunąć granice tego, co znane, ale przede wszystkim tego, co możemy osiągnąć jako ludzkość. Teraz, w Axiom Space, cieszy mnie możliwość przyczynienia się do rozwoju komercyjnej eksploracji kosmosu i rozszerzenia globalnego dostępu do przestrzeni kosmicznej. Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Zawsze fascynowały mnie spacery kosmiczne, choć jestem pewna, że konieczność wyjścia poza ISS by mnie całkowicie sparaliżowała. A co ty czułaś zakładając skafander kosmiczny i wiedząc, że zaraz opuścisz stację? W momencie, gdy zakładałam skafander, ogarniała mnie mieszanka podniecenia i strachu. Zdecydowanie jest dreszczyk emocji, gdy wychodzisz ze śluzy powietrznej, ale jest też poczucie ogromnej odpowiedzialności za jak najbardziej precyzyjne wykonanie każdego zadania. Już sama presja, aby wykonać zadanie w trudnych warunkach kosmicznych, w jednoosobowym statku kosmicznym, jakim jest skafander, jest ogromna. Dlatego skupiamy się na tym, co musimy zrobić. Ale w tych krótkich chwilach, gdy możesz na moment oderwać się od zadania, świadomość przebywania w otwartym kosmosie jest przytłaczającym i budzącym pokorę doświadczeniem. Uświadamiam sobie wówczas, że jestem częścią czegoś o wiele większego, czym jest wyjście ludzkości poza naszą maci…

Peggy-Whitson-8267a96.jpg
width: 3108
height: 1554