Niebieski ślimak z polskich lasów. Trudno uwierzyć, że naprawdę istnieje
Pomrów błękitny (Bielzia coerulans) to jeden z najbardziej charakterystycznych ślimaków lądowych Europy. Jego intensywne, niebieskie lub fioletowe ubarwienie sprawia, że trudno pomylić go z innymi przedstawicielami pomrowiowatych. Choć przez długi czas uznawano go za gatunek typowo karpacki, współczesne obserwacje pokazują, że jego zasięg może być szerszy, niż wcześniej przypuszczano.
Spis treści: Wygląd pomrowa błękitnego Gdzie występuje pomrów błękitny? Tryb życia i rozmnażanie Czy pomrów błękitny jest groźny? Czy pomrów błękitny jest pod ochroną? Ten duży ślimak bezskorupowy od lat budzi zainteresowanie zarówno biologów, jak i miłośników przyrody. Pomrów błękitny wyróżnia się nie tylko wyglądem, ale także cyklem życiowym i specyficznymi wymaganiami siedliskowymi. Gatunek został opisany naukowo w 1851 roku jako Limax coerulans przez malakologa Michaela Bielza. Wygląd pomrowa błękitnego Choć nie należy do największych ślimaków na świecie, wśród europejskich ślimaków bezskorupowych wyróżnia się imponującymi rozmiarami. W warunkach pełnego wyrośnięcia osiąga długość nawet 10–14 cm. Ma ciało wydłużone, miękkie i pozbawione widocznej muszli, która została zredukowana do niewielkiej płytki ukrytej pod płaszczem. Najbardziej charakterystyczną cechą jest ubarwienie. Dorosłe osobniki przyjmują intensywnie niebieską, niebieskozieloną, a niekiedy nawet fioletową barwę. Zdarzają się również formy ciemniejsze, wpadające w brąz lub czerń, jednak są one rzadsze i mniej typowe dla dorosłych osobników. Młode osobniki wyglądają inaczej. Ich ciało jest brązowe, często z wyraźnymi podłużnymi pasami. Dopiero wraz z dojrzewaniem tracą ten wzór i stopniowo przybierają niebieską barwę. Proces ten jest jednym z najbardziej interesujących elementów rozwoju gatunku. Na głowie znajdują się dwie pary czułków. Górne zakończone są oczami, natomiast dolne pełnią funkcję czuciową. Budowa ta jest typowa dla ślimaków trzonkoocznych i pozwala im orientować się w otoczeniu. Gdzie występuje pomrów błękitny? Naturalny zasięg występowania pomrowa błękitnego obejmuje przede wszystkim Karpaty. Przez długi czas uznawano go za gatunek endemiczny tego regionu, co oznaczało, że występuje wyłącznie w jednym obszarze geograficznym. Obecnie wiadomo jednak, że jego zasięg jest szerszy. Spotykany jest w kilku krajach Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak Polska (szczególnie południowe regiony), Słowacja, Rumunia, Ukraina, Czechy oraz Węgry. Pojedyncze obserwacje odnotowano również poza Karpatami, między innymi w Niemczech, gdzie prawdopodobnie został zawleczony. Najczęściej występuje w lasach górskich, gdzie panuje wysoka wilgotność i umiarkowane temperatury. W Polsce można go spotkać głównie w Tatrach i innych pasmach górskich, często nawet na wysokościach sięgających 1900 m n.p.m. Tryb życia i rozmnażanie Pomrów błękitny to gatunek związany przede wszystkim z lasami górskimi – zarówno liściastymi, jak i iglastymi. Najczęściej można go spotkać w ściółce leśnej, pod kłodami, kamieniami oraz w wilgotnych zakamarkach runa leśnego. Preferuje środowiska chłodne i wilgotne, co tłumaczy jego obecność w regionach górskich. Ślimak ten żywi się głównie grzybami, porostami oraz drobnymi częściami roślin, takimi jak owoce poziomek. W ten sposób odgrywa istotną rolę w ekosystemie leśnym, uczestnicząc w rozkładzie materii organicznej. Cykl życiowy pomrowa błękitnego jest stosunkowo krótki. Dojrzałość płciową osiąga zwykle na początku lata – w czerwcu lub lipcu. Kopulacja odbywa się na powierzchni gleby, a nie w ukryciu, jak u wielu innych ślimaków. Po zapłodnieniu składanych jest zwykle od 30 do nawet 80 jaj, które pozostają w glebie aż do wylęgu. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów biologii tego gatunku jest fakt, że dorosłe osobniki giną po rozmnożeniu. Zimowanie dotyczy wyłącznie jaj oraz młodocianych osobników, które rozwijają się w kolejnym sezonie. Młode ślimaki pojawiają się wiosną, zwykle w maju, a dojrzałość osiągają po około roku. Taki rytm rozwojowy sprawia, że populacje są silnie zależne od warunków środowiskowych, zwłaszcza wilgotności i temperatury. Czy pomrów błękitny jest groźny? Pomrów błękitny nie jest gatunkiem jadowitym ani niebezpiecznym dla człowieka. Nie posiada żadnych mechanizmów obronnych, które mogłyby stanowić zagrożenie – nie gryzie, nie produkuje toksyn i nie atakuje innych organizmów. Jego jedyną formą przystosowania do środowiska jest skryty tryb życia oraz zdolność do ukrywania się w ściółce leśnej. W przypadku zagrożenia ślimak ten najczęściej pozostaje nieruchomy lub powoli się oddala. Warto podkreślić, że pomrów błękitny pełni ważną rolę w ekosystemie, a jego obecność świadczy o dobrym stanie środowiska leśnego. Nie należy go traktować jako organizmu niepożądanego, lecz jako element naturalnej bioróżnorodności. Czy pomrów błękitny jest pod ochroną? Status ochronny pomrowa błękitnego różni się w zależności od kraju. W wielu regionach Europy, w tym w Polsce, nie jest on objęty ścisłą ochroną gatunkową. Jednak jego występowanie bywa monitorowane ze względu na ograniczony zasięg i specyficzne wymagania środowiskowe. Największym zagrożeniem dla tego gatunku nie jest bezpośrednie odławianie, lecz degradacja siedlisk leśnych – wycinka lasów, zmiany mikroklimatu oraz utrata wilgotnych, zacienionych środowisk. Ponieważ pomrów błękitny jest silnie zależny od takich warunków, zmiany te mogą wpływać na jego lokalne populacje. Jego obecność bywa uznawana za oznakę dobrze zachowanych, wilgotnych siedlisk leśnych i sugeruje, że środowisko jest stabilne i mało przekształcone przez człowieka. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Ślimaki bez skorupy są prawdziwym utrapieniem. Występują w całym kraju
Ślimaki bez skorupy, czyli mięczaki pozbawione zewnętrznej skorupy, stanowią powszechny element wielu ekosystemów. Niepozorne w kontekście biologicznym, okazują się być poważnym przeciwnikiem dla człowieka, zdolnym do wyrządzenia niemałych szkód. Dlaczego te niewielkie stworzenia zyskały status wielkiego szkodnika? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Tych ślimaków nie sposób nie rozpoznać Gdzie można spotkać ślimaki bez skorupy? Dlaczego ślimaki bez skorupy zyskały reputację szkodników? Jakie gatunki występują w Polsce? Nie każdy ślimak „nosi na plecach swój dom”. W Polsce występuje kilkanaście gatunków, które nie mają muszli. Występują w różnych miejscach, od zarośli i lasów, po ogrody i foliowe tunele. Określa się je jako ślimaki nagie. Wydają się nieszkodliwe, ale niektóre są prawdziwym utrapieniem ogrodników, działkowców i rolników. Tych ślimaków nie sposób nie rozpoznać Jak wskazuje na to sama nazwa, główną cechą ślimaków nagich jest brak zewnętrznej muszli. Ich asymetryczne ciało ma walcowaty, zwężający się ku końcowi kształt. Na wyraźnie zaznaczonej głowie znajdują się dwie pary czułków – dłuższe, oczne, i krótsze czułki drugiej pary. Pomiędzy niemi zlokalizowany jest otwór gębowy. Gdzie można spotkać ślimaki bez skorupy? Te charakterystyczne mięczaki preferują różne siedliska. Można je spotkać dosłownie wszędzie – w miastach i na wsiach, w lasach i na łąkach, w przydomowych ogrodach, na obszarach rolniczych. Jest jeden warunek – ich siedlisko musi być wilgotne. Niektóre gatunki szczególnie upodobały sobie miejsca skrajnie wilgotne, jak brzegi stawów, potoków czy uprawy szklarniowe. Deszczowe dni nie są im straszne Ślimaki bez skorupy są aktywne przede wszystkim nocą. Swoje schronienia opuszczają też podczas pochmurnych i deszczowych dni. Wynika to z faktu, że taka pogoda sprzyja ich rozwojowi. Są wyjątkowo wrażliwe na promieniowanie słoneczne i utratę wilgoci. Podczas słonecznych dni, gdy warunki nie są dla nich sprzyjające, chronią się w ziemi lub wilgotnych i zacienionych miejscach: pod kamieniami, cegłami i deskami, w gęstej roślinności, ściółce. Wszystko, co zapewnia cień i wilgoć, jest dla nich potencjalnym schronieniem. Dlaczego ślimaki bez skorupy zyskały reputację szkodników? Może się wydawać, że te niepozorne mięczaki nie są w stanie zagrozić człowiekowi. O ile ślimak nagi rzeczywiście nie jest w stanie wyrządzić nam krzywdy, to okazuje się niezwykle szkodliwy w kontekście gospodarczym. To niezwykle żarłoczne zwierzęta, które w dodatku są wszystkożerne. Jakby tego było mało, rozmnażają się w ekspresowym tempie. Niektóre gatunki składają setki jaj w ciągu sezonu. Co to wszystko oznacza w praktyce? Ślimaki nagie żywią się wieloma gatunkami roślin. Ich przysmakiem są przede wszystkim liście, pędy, kwiaty i owoce, zarówno na etapie kiełkowania, wzrostu, jak i dojrzewania (niektóre gatunki wolą młode rośliny, inne gustują w starszych). Te niepozorne zwierzęta są w stanie w krótkim czasie zniszczyć całe uprawy, szczególnie sałaty i kapusty (ale nie tylko). Zostawiają po sobie ślady w postaci nieregularnych otworów w liściach i srebrzystych śladów śluzu. Jakie gatunki występują w Polsce? W Polsce występuje sporo gatunków ślimaków bez skorupy, w tym kilka zawleczonych i inwazyjnych. Niektóre osiągają zaledwie kilka centymetrów długości, ale są też takie, których długość przekracza 20 cm. Poniżej wymieniamy kilka najbardziej charakterystycznych gatunków. Pomrów wielki Pomrowy należą do największych występujących w Polsce ślimaków nagich. Pod względem długości, bezkonkurencyjny jest pomrów wielki, czyli Limax maximus. W trakcie pełzania osiąga długość do 24 cm. Ma zmienne ubarwienie, od brudnokremowego po jasne. Poza okazałymi rozmiarami jego charakterystyczną cechą są charakterystyczne czarne plamy, pasy lub smugi, pokrywające ciało. Pomrowa wielkiego można spotkać w lasach, zaroślach, ogrodach i parkach, ale nie tylko. Występuje też w pobliżu szklarni, foliowych tuneli i domów. Szczególnie upodobał sobie miejsca z rozkładającą się materią organiczną. To gatunek zawleczony. Pochodzi z południowo-zachodniej Europy. W Polsce występuje na terenie całego kraju. Jest zaliczany do gatunków szkodliwych. Pomrów czarniawy To drugi największy ślimak nagi w Polsce. Pomrów czarniawy, czyli Limax cinereoniger, mierzy do 20 cm. Jego beżowe, kawowe, popielate lub czarne ciało jest jednolicie ubarwione w obszarze płaszcza. Na pozostałych częściach ciała u niektórych osobników pojawiają się plamy. Ten gatunek szczególnie upodobał sobie zarośla lasów liściastych i mieszanych. W ogrodach i parkach pojawia się rzadko. Tak jak jego kuzyn, w Polsce jest gatunkiem zawleczonym. Ślinik pospolity O ile pomrowy są największymi ślimakami bez skorupy, to nie można powiedzieć, że są także największymi szkodnikami. To miano przypada w udziale ślinikowi pospolitemu. Arion vulgaris osiąga do 12 cm długości. Ubarwienie dorosłych osobników jest zmienne, od żółtawego, przez pomarańczowe i ceglaste, aż po brązowe. To gatunek inwazyjny, który nieustannie zwiększa swój zasięg występowania w Polsce. Rodzimy obszar występowania tego ślimaka nie jest dokładnie znany. Przez lata był błędnie identyfikowany z ślinikiem luzytańskim i przypisywano mu pochodzenie z Półwyspu Iberyjskiego. Najnowsze dane wskazują, że może pochodzić z Francji. Do Polski dotarł prawdopodobnie w 1993 roku wraz z transportem materiału roślinnego. Ślinik wielki Ślinik wielki, czyli Arion rufus, jest największym przedstawicielem rodziny ślinikowatych w Polsce. Pod względem długości tylko nieznacznie ustępuje pomrowom. Dojrzały osobnik mierzy nawet 18 cm. Jego ciało jest czarne, brunatne, rdzawe lub pomarańczowe. W Polsce występuje naturalnie, ale tylko w zachodniej części kraju. Został jednak introdukowany na wschodzie, gdzie stanowi gatunek inwazyjny. Pomrowik mały Mimo że osiąga niewielkie rozmiary, okazuje się ogromnym szkodnikiem. Pomrowik mały (Deroceras laeve) osiąga długość do 2,5 cm. Jego ubarwienie waha się od jasnokawowego, przez brązowe, po czarne. Przedstawiciele tego gatunku uwielbiają skrajnie wilgotne warunki. Pomrowika małego można spotkać nad rzekami i zbiornikami, a także w uprawach szklarniowych. Pierwotnie był gatunkiem holarktycznym. Obecnie jest rozpowszechniony na całym świecie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Małże św. Jakuba: święty symbol, który trafił na talerze szefów kuchni
Małże św. Jakuba kryją więcej tajemnic, niż myślisz. Ich historia sięga czasów apostołów. I to właśnie one robią furorę w kuchniach z gwiazdkami Michelin.
Spis treści: Małże św. Jakuba – czym są? Gdzie żyją przegrzebki? Małże św. Jakuba a inne małże Małże św. Jakuba jako symbol pielgrzymów Przegrzebki w kuchni To trzeba wiedzieć o małżach św. Jakuba Małże św. Jakuba, znane również jako przegrzebki, to nie tylko wykwintny przysmak, ale również symbol o bogatej historii i znaczeniu kulturowym. Ich delikatne mięso cenione jest w kuchniach na całym świecie, a muszla stała się znakiem rozpoznawczym pielgrzymów zmierzających do Santiago de Compostela. Na czym polega ich fenomen w kuchni i poza nią? Małże św. Jakuba – czym są? Małże świętego Jakuba to potoczna nazwa dla gatunku Pecten maximus – dużych przegrzebków należących do rodziny przegrzebkowatych (Pectinidae). Biologicznie należą one do mięczaków (Mollusca), a dokładnie do gromady małży (Bivalvia), charakteryzujących się posiadaniem dwóch połączonych zawiasem muszli. Pecten maximus jest jednym z największych przedstawicieli przegrzebków. Jego muszla może osiągać nawet 15–17 cm średnicy. Skorupa jest wachlarzowata, z promienistymi żeberkami i wyraźnym ząbkowaniem. Najczęściej ma kolor pomarańczowy, różowy lub kremowy. Wewnątrz muszli znajduje się tzw. mięsień zwieracza. U małży św. Jakuba jest wyjątkowo duży, biały, jędrny i stanowi główną jadalną część. Obok niego znajduje się pomarańczowy „koral”. To organ rozrodczy, który uchodzi za przysmak m.in. we Francji. Gdzie żyją przegrzebki? Pecten maximus występuje naturalnie w północno-wschodnim Atlantyku – od Norwegii i Islandii, przez Morze Północne, aż po wody Zatoki Biskajskiej, Bretanii i północno-zachodniej Hiszpanii. Największe znaczenie gospodarcze mają połowy przegrzebków w wodach przybrzeżnych Francji, Wielkiej Brytanii i Irlandii. W naturalnym środowisku przegrzebki zamieszkują piaszczyste lub żwirowe dno na głębokości od 10 do 100 metrów, gdzie zakopują się częściowo i filtrują wodę morską w poszukiwaniu pożywienia. Wypychając wodę, są w stanie się przemieszczać, co jest wyjątkowe jak na małże. Żywią się głównie planktonem. Ich siedliska muszą być dobrze natlenione, wolne od zanieczyszczeń i stabilne termicznie. Przegrzebki są wrażliwe na zmiany zasolenia, temperatury i obecność toksyn w wodzie. Jakość środowiska ma kluczowe znaczenie dla ich hodowli i połowów. Małże św. Jakuba a inne małże Małże św. Jakuba różnią się znacząco od innych powszechnie znanych małż, takich jak np. mule jadalne. Oto najważniejsze różnice: Muszla przegrzebka jest wachlarzowata, gruba i masywna, o wyraźnych promienistych żeberkach i uszkach przy zawiasie. Dla porównania, muszle muli są wąskie, ciemne, owalne, bez żeber. U przegrzebków główną część jadalną stanowi mięsień zwieracza. W przypadku muli spożywa się całe ciało mięczaka, które jest bardziej miękkie, ciemniejsze i ma intensywniejszy, „morski” smak. Małże św. Jakuba uchodzą za bardziej wykwintne i delikatne. Często podawane są jako danie główne w wysokiej klasy restauracjach. Mule są częściej składnikiem dań jednogarnkowych, zup i przystawek. Przegrzebki żyją na dnie morskim i nie przytwierdzają się do podłoża, natomiast małże jadalne przytwierdzają się do skał i innych powierzchni za pomocą tzw. bisioru – włókien białkowych produkowanych przez organizm. Małże św. Jakuba jako symbol pielgrzymów Małże św. Jakuba zawdzięczają swoją nazwę św. Jakubowi Większemu, jednemu z dwunastu apostołów Jezusa. Zgodnie z tradycją chrześcijańską, po męczeńskiej śmierci w Jerozolimie ciało świętego miało zostać przewiezione łodzią do Hiszpanii i pochowane w miejscu, które dziś znamy jako Santiago de Compostela. Legendy głoszą, że statek, którym transportowano ciało, rozbił się u wybrzeży Galicji, a ciało Jakuba cudownie ocalało, pokryte muszlami. Od tego czasu muszla przegrzebka stała się jego atrybutem i symbolem. Santiago de Compostela to dziś jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymek chrześcijan. W średniowieczu wierni nosili muszlę przypiętą do kapeluszy lub płaszczy. Był to znak przebytej drogi i dowód odbycia pielgrzymki. Muszla pełniła również funkcje praktyczne – służyła jako naczynie do picia wody i jedzenia. Dziś symbol muszli widoczny jest na drogowskazach szlaku Camino de Santiago, a także jako dekoracja w wielu miejscach sakralnych i świeckich. Przegrzebki w kuchni W Hiszpanii małże św. Jakuba są uważane za symbol Galicji. Często pojawiają się na stołach podczas świąt religijnych, zwłaszcza dnia św. Jakuba, który jest obchodzony 25 lipca. Stanowią ważny element kulinarnego dziedzictwa Półwyspu Iberyjskiego. Potrawy takie jak zamburiñas a la plancha (małże smażone na ruszcie z czosnkiem i pietruszką) są nie tylko smaczne, ale i głęboko osadzone w lokalnych tradycjach. Również we Francji małże św. Jakuba (fr. coquilles Saint-Jacques) są uważane za wykwintny przysmak i jeden z najbardziej cenionych składników kuchni haute cuisine. Szczególną popularnością cieszą się w Bretanii i Normandii, gdzie poławiane są lokalne odmiany przegrzebków. Małże św. Jakuba są bogate w wartości odżywcze. Zawierają około 12 g pełnowartościowego białka na 100 g produktu, co czyni je doskonałym źródłem aminokwasów egzogennych. Są również bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, witaminy z grupy B (w tym B12), fosfor, selen, potas, cynk i magnez. Dzięki niskiej kaloryczności (około 69 kcal na 100 g) i wysokiej zawartości białka, małże św. Jakuba są polecane w dietach odchudzających oraz dla osób dbających o zdrowie serca. To trzeba wiedzieć o małżach św. Jakuba Kupując małże św. Jakuba, szczególnie ważna jest jakość i świeżość produktu. Świeże małże powinny mieć zamknięte muszle lub reagować zamknięciem przy dotknięciu. To oznaka, że małż jest jeszcze żywy. Jeśli muszle są otwarte i nie zamykają się, produkt jest nieświeży i nie nadaje się do spożycia. Mięso świeżych przegrzebków powinno być błyszczące, sprężyste i pozbawione nieprzyjemnego zapachu. Intensywny zapach ryby świadczy o zepsuciu. W przypadku mrożonych małży należy wybierać te, które są szczelnie zapakowane i przechowywane w stałej, niskiej temperaturze. Warto sprawdzać daty przydatności do spożycia i unikać produktów z dużą ilością lodu – to może świadczyć o kilkukrotnym rozmrażaniu. Świeże małże należy przechowywać w lodówce, najlepiej w przewiewnym pojemniku przykrytym wilgotną ściereczką, tak aby mogły „oddychać”. Nie powinno się ich przechowywać w zamkniętych plastikowych torebkach. Brak cyrkulacji powietrza przyspiesza ich psucie. Najlepiej spożyć je w ciągu 24–48 godzin od zakupu. Mrożone przegrzebki najlepiej rozmrażać powoli w lodówce. To pozwala zachować ich strukturę i walory smakowe. Rozmrażanie ich w ciepłej wodzie może prowadzić do utraty wartości odżywczych i ryzyka namnażania bakterii. Choć małże św. Jakuba są odżywcze i zdrowe, mogą stanowić zagrożenie dla osób uczulonych na owoce morza. Objawy alergii to m.in. swędzenie, obrzęk ust, wysypki skórne, trudności z oddychaniem, a w ciężkich przypadkach – wstrząs anafilaktyczny. Osoby z potwierdzoną alergią na skorupiaki i małże powinny bezwzględnie ich unikać.
Potwór z głębin sfilmowany. Powstało unikatowe nagranie kałamarnicy atakującej kamerę na głębokości kilometra
Przypadkiem naukowcom udało się sfilmować niezwykłe zdarzenie. Kamera badająca największe oceaniczne głębiny nagrała kałamarnicę żyjącą kilometr pod powierzchnią. Na unikatowym wideo widać fotofory zwierzęcia – czyli jego narząd świetlny.
W tym artykule: Co pokazuje nagranie kałamarnicy Jak wyglądał atak kałamarnicy Sekrety głowonogów Filmowanie kałamarnic „Przekonaliśmy się, ile ten stwór ma w sobie złośliwości i sprytu” – pisał w III w. n.e. Klaudiusz Elian w dziele „O właściwościach zwierząt” (przeł. Anna M. Komornicka). Jakie stworzenie miał na myśli? Ośmiornicę, która od starożytności fascynowała marynarzy i innych ludzi, mających szczęście ją spotkać. Ośmiornice, kałamarnice i mątwy należą do gromady głowonogów. Głowonogi zaś to jedne z najniezwyklejszych stworzeń, jakie żyją na Ziemi. I chociaż od czasów Eliana minęło prawie dwa tysiące lat, ciągle kryją bardzo wiele tajemnic. Szczególnie dotyczy to gatunków mieszkających głęboko pod powierzchnią oceanu – takich jak kałamarnica Taningia danae. Co pokazuje nagranie kałamarnicy Naukowcy z The University of Western Australia (UWA) pokazali właśnie niezwykłe nagranie Taningia danae. Powstało na Pacyfiku, na głębokości dokładnie 1026 m. Co robi kałamarnica, kiedy widzi sprzęt badawczy w samym środku nieprzeniknionych ciemności, panujących w głębinach Pacyfiku? Używa fotoforów, czyli narządu świetlnego wykorzystującego bioluminescencję. To właśnie dwie jasne plamy widoczne na nagraniu. Ich zadaniem jest oślepienie potencjalnej ofiary. Tak by nie widziała zbliżających się do niej ramion. Jak wyglądał atak kałamarnicy – Kałamarnica podpłynęła do naszego aparatu, myśląc, że jest ofiarą, i próbowała ją przestraszyć ogromnymi bioluminescencyjnymi reflektorami – opowiada Heather Stewart z UWA. Fotofory Taningia danae są największe w królestwie zwierząt. Następnie zaś kamera zostaje opleciona mackami. U kałamarnic, podobnie jak u innych głowonogów, stanowią one nie tylko narząd chwytny. W ramionach głowonogów znajduje się duża część neuronów zwierzęcia. Dzięki nim już za pomocą dotyku może ono ocenić, czy dana rzecz nadaje się do zjedzenia. View oEmbed on the source website Sekrety głowonogów I to właśnie robi przedstawicielka Taningia danae na powyższym filmie. Oślepia jedno z ramion kamery, obejmuje je, po czym – stwierdziwszy, że to nie jest pokarm – błyskawicznie ucieka. Cała „akcja” trwa tylko kilkadziesiąt sekund. Mimo to zachwyciła naukowców. Nagranie powstało przypadkowo. Celem uczonych był hadal na Południowym Pacyfiku niedaleko miejsca zwanego Samoan Passage. Hadal to najgłębsza część oceanów, zaczynająca się ok. 5–6 km pod powierzchnią. Badacze opuścili tam kamerę, która na głębokości kilometra spotkała kałamarnicę. Na filmie nie ma skali referencyjnej i kałamarnica wydaje się bardzo duża. Jednak sfilmowany osobnik nie był olbrzymem. Naukowcy szacują, że miał około 75 cm. Czyli znacznie mniej niż rekordzista, którzy mierzył dwa metry. Filmowanie kałamarnic Takie podwodne obserwacje są niezwykle rzadkie. T. danae nagrano na żywo po raz pierwszy zaledwie w 2005 r. Później widziano ją żywą w naturze tylko kilka razy. Informacje o tym gatunku zdobywaliśmy, gdy martwe osobniki były wyrzucane na brzeg albo gdy ich niestrawione resztki znajdowano w żołądkach wielorybów. Stąd każde nagranie kałamarnicy jest bardzo cenne – daje informacje o zachowaniach i miejscu życia tych wyjątkowych zwierząt. Jeśli chodzi o rzadkość obserwacji, T. danae nie jest wyjątkiem. Kałamarnice bardzo długo czekały na to, by zostać sfilmowane. Udało się to dopiero w XXI wieku. Pierwszą żywą kałamarnicę nagrano w 2004 r. (a więc tylko rok przed T.danae). Dwóch japońskich naukowców poświęciło dwa lata, by uchwycić na wideo kałamarnicę olbrzymią (Architeuthis dux). Do dzisiaj każde spotkanie z tym głowonogiem jest sensacją. Ostatnio udało się to w styczniu 2023 r. parze japońskich nurków. U zachodnich brzegów Japonii zaobserwowali oni ogromną, poruszającą się bardzo wolno kałamarnicę. Przypuszczalnie zwierzę było chore. To tłumaczyłoby, dlaczego pozwoliło ludziom zbliżyć się do siebie. Źródła: The University of Western Australia, Live Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ślinik luzytański coraz większym zagrożeniem również w Polsce. W sieci pojawił się komunikat
Ślinik luzytański jest jednym z najbardziej inwazyjnych gatunków ślimaków lądowych w Europie. Najprawdopodobniej pochodzi z Półwyspu Iberyjskiego, jednak w ciągu ostatnich dekad rozprzestrzenił się na znaczną część kontynentu. Dziś uchodzi za poważne zagrożenie dla rolnictwa i bioróżnorodności.
W tym artykule: Ślinik luzytański coraz liczniej występuje w Polsce To warto wiedzieć o ślimaku luzytańskim Jakie ślimaki występują w Polsce? Ślinik luzytański to jeden z wielu ślimaków występujących powszechnie w Polsce. Od popularnego winniczka różni się chociażby tym, że nie ma muszli. Takie ślimaki biolodzy nazywają nagimi. Ślinik luzytański należy do rodziny trzonkooczkowatych. Dorosłe osobniki mają ciało o długości od 7 do 15 centymetrów. Mogą różnić się barwą, jednak najczęściej są brązowe. W ostatnich tygodniach o małoinwazyjnym gatunku jest szczególnie głośno. Przyrodnicy podkreślają, że niepozorny mięczak może zagrażać zwierzętom domowym, a nawet samym ludziom. Do tej pory ten nagi ślimak był dobrze znany przede wszystkim rolnikom i ogrodnikom. Bo o ile jeden osobnik nie wyrządzi większych szkód uprawom, to kilkadziesiąt, nie mówiąc już o kilkuset, może być już poważnym problemem. A tak się składa, że jeden ślinik luzytański może złożyć w ziemi od kilkudziesięciu do nawet kilkuset jaj. Ślinik luzytański coraz liczniej występuje w Polsce O tym, dlaczego ślinik luzytański może być utrapieniem dla ludzi i zwierząt, poinformowali niedawno pracownicy Karkonoskiego Parku Narodowego. – Arion lusitanicus w Polsce pojawił się w 1987 roku, ale do dziś zdołał już skolonizować cały kraj. Śliniki luzytańskie mają status małoinwazyjny, choć dają się we znaki właścicielom upraw, ale przenoszą też pasożytnicze nicienie jak Angiostrongylus vasorum, które pasożytują w tętnicach płucnych i sercach psowatych i kotowatych, w tym psów, lisów i wilków – czytamy na oficjalnym profilu KPN na Facebooku. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="250" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FKarkonoskiParkNarodowy%2Fposts%2Fpfbid02i9VSnH8ZtHfRu88eFFQemaTSKqDvY3XoBBALCFeeUokXAvffLzaquUunqVkCyevVl&show_text=true&width=500&is_preview=true" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Wpis przyrodników odbił się głośnym echem w polskim internecie. Po kilku dniach pracownicy parku narodowego opublikowali kolejny post. Tym razem zachęcili internautów do poszerzania wiedzy w na temat poszczególnych gatunków nagich ślimaków. Jak można się dowiedzieć z poleconego przez KPN opracowania Instytutu Ochrony Roślin, ślinik luzytański „bardzo chętnie żeruje na niektórych dwuliściennych chwastach rosnących w pobliżu plantacji roślin, na miedzach, w rowach i w zaroślach”. – Najsilniej uszkadzane są podagrycznik pospolity i pokrzywa zwyczajna. Stopień zniszczenia roślin podagrycznika jest tak duży, że latem w miejscach masowego występowania ślimaków chwast ten prawie wcale nie występuje – pisze dalej Jan Kozłowski. To warto wiedzieć o ślimaku luzytańskim Ślimaki te żywią się jednak nie tylko roślinami. Są wszystkożerne, co prawdopodobnie pomogło im w zasiedleniu niemal całej Europy. Poza uprawami chętnie raczą się też rozkładającą się materią organiczną czy padliną. Ślinik luzytański rozprzestrzenił się po świecie jako gatunek inwazyjny razem z materiałem roślinnym i różnymi odpadkami. Odnotowano go nie tylko w kontynentalnej Europie, ale też na Islandii oraz w Stanach Zjednoczonych. Pochodzenie i klasyfikacja ślinika luzytańskiego jest kwestią sporną. Część taksonomów uważa, że to endemiczny dla Półwyspu Iberyjskiego Arion lusitanicus. Inni twierdzą, że gatunek rozprzestrzeniający się po Europie to A. vulgaris pochodzący z zachodniej Francji. To stanowisko nie jest jednak szeroko akceptowane przez biologów. Prac naukowych nie ułatwia fakt, że ślimaki te wykazują dużą genetyczną zmienność, a identyfikacja młodych osobników na podstawie cech morfologicznych jest niemożliwa. Achatina to największy ślimak świata. Afrykańskiego kolosa można hodować w domu Rodzaj afrykańskich ślimaków Achatina obejmuje wiele okazałych gatunków, a wśród nich prawdziwego kolosa, który w swojej gromadzie nie ma sobie równych. Tym niezwykłym mięczakiem jest ac... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/achatina-to-najwiekszy-slimak-swiata-afrykanskiego-kolosa-mozna-hodowac-w-domu-fot-shutterstock-d8ff327.jpg" width="938" height="626" alt="Achatina to największy ślimak świata. Afrykańskiego kolosa można hodować w domu (fot. Shutterstock)" title="Achatina to największy ślimak świata. Afrykańskiego kolosa można hodować w domu (fot. Shutterstock)" /> Jakie ślimaki występują w Polsce? Polska ślimacza fauna jest bogata i zróżnicowana, obejmując zarówno gatunki lądowe, jak i wodne. Wiele z nich odgrywa istotną rolę w ekosystemach, a niektóre są chronione prawem ze względu na zagrożenie wyginięciem. Ślimaki lądowe żyjące w Polsce: Ślimak winniczek (Helix pomatia); Ślinik luzytański (Arion lusitanicus); Ślimak zaroślowy (Cepaea nemoralis); Ślimak ogrodowy (Cepaea hortensis); Pomrów wielki (Limax maximus). Ślimaki wodne występujące w Polsce: Błotniarka stawowa (Lymnaea stagnalis); Zatoczek rogowy (Planorbarius corneus); Przytulik strumieniowy (Ancylus fluviatilis); Grotnik błotny (Galba truncatula). Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Hapalochlaena jest niewielka, ale śmiertelnie niebezpieczna. Potrafi przebić kombinezon płetwonurka
Hapalochlaena jest niewielka, ale ta cecha nie czyni jej bezbronną. Ta mała ośmiornica to jeden z najniebezpieczniejszych mieszkańców oceanów. Jest sprawnym łowcą i potrafi skutecznie bronić się przed atakami nawet większych od siebie drapieżników. Dla człowieka stanowi śmiertelne zagrożenie. Gdzie żyją ośmiornice z gatunku Hapalochlaena? Dlaczego zyskały reputację tak bardzo niebezpiecznych? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Opis gatunku Hapalochlaena Gdzie żyje Hapalochlaena? Czym żywi się Hapalochlaena? Hapalochlaena jest śmiertelnie niebezpieczna, także dla ludzi Jad ośmiornicy może uśmiercić człowieka Hapalochlaena to mistrz kamuflarzu Mówi się, że w Australii wszystko chce zabić człowieka i jest w tym trochę racji. Fauna australijska obfituje w śmiertelnie niebezpieczne gatunki. Krokodyle, w tym ogromny krokodyl różańcowy, jadowite węże z agresywną nibykobrą siatkowaną na czele czy nawet ptaki, jak choćby kazuar – każde z tych zwierząt stanowi ogromne zagrożenie dla ludzi. Niebezpieczne są nie tylko duże zwierzęta. Wystarczy wspomnieć, że atraks, jeden z najbardziej jadowitych pająków świata, doprowadził do zgonu co najmniej 26 osób. Zagrożenie czai się także w przybrzeżnych wodach i nie chodzi tu wyłącznie o rekiny. Jednym z najniebezpieczniejszych zwierząt w oceanicznych wodach Australii jest Hapalochlaena – niewielka i niepozorna ośmiornica. Opis gatunku Hapalochlaena Hapalochlaena to rodzaj ośmiornic, na który składają się cztery gatunki: Hapalochlaena fasciata, Hapalochlaena lunulata, Hapalochlaena nierstraszi, Hapalochlaena maculosa. Jak wygląda Hapalochlaena? Ten niewielki głowonóg osiąga długość od 10 do 20 cm. Jest więc mniejszy niż achatina – największy ślimak świata. Ciało ośmiornicy jest żółte. Wyraźnie zarysowują się na nim ciemnobrązowe pierścienie (na płaszczu i ramionach). Kobieta "pożyczyła" do selfie ośmiornicę. To była bolesna lekcja Każdy chce mieć zdjęcie w sieci, które zdobędzie setki tysięcy odsłon i polubień. Jaką za to zapłacisz cenę? Tutaj była to bolesna rana twarzy, w którą wdało się zakażenie. Skończ... Takie ubarwienie świadczy, że Hapalochlaena jest spokojna i nieskora do agresji. Wystarczy jednak, że w otoczeniu niewielkiego mięczaka pojawi się choćby drobne zagrożenie, a momentalnie przybiera barwy ostrzegawcze. Gdy ośmiornica jest zaniepokojona, ciemnobrązowe wzory stają się jaskrawoniebieskie. Jak ośmiornica zmienia kolor? Za zdolność zmiany zmiany zabarwienia wzorów na ciele zwierzęcia odpowiadają chromatofory – organella komórkowe. Wyposażone w mechanizmy translokacji pigmentu i reorientacji odblaskowych płytek, w mgnieniu oka mogą zmienić zabarwienie ciała na obszarze, na którym występują. Struktury zawierające niebieski pigment znajdują się bezpośrednio pod skórą ośmiornicy. Gdy zwierzę czuje się zagrożone, ulegają rozciągnięciu i zaczynają uwalniać substancję barwiącą. To mechanizm obronny. W naturze jaskrawe kolory stanowią ostrzeżenie dla potencjalnego agresora. Gdy zagrożenie mija, organella kurczą się, a wzory na powrót przybierają pierwotną barwę. Gdzie żyje Hapalochlaena? Hapalochlaena żyje w wodach Oceanu Spokojnego. Zasięg występowania tego głowonoga jest duży, bo zaczyna się w obszarze Morza Japońskiego i rozciąga się daleko na południe. Największe populacje ośmiornic z rodzaju Hapalochlaena występują wzdłuż południowego wybrzeża Australii. W ciągu dnia zwierzę ukrywa się w skalnych szczelinach, muszlach lub pod kamieniami. Wraz z nastaniem nocy, niewielki mięczak wyrusza na łowy. Czym żywi się Hapalochlaena? Jego ofiarą padają skorupiaki (przede wszystkim małe kraby) i niewielkie ryby. Głowonóg przeczesuje dno w poszukiwaniu zdobyczy. Ciało mięczaka nie jest chronione twardym pancerzem, więc żeby uniknąć obrażeń, Hapalochlaena przypuszcza atak z zaskoczenia. W jednej chwili rzuca się na ofiarę i obejmuje jej ciało zręcznymi mackami. Następnie zatapia w niej swój ostry dziób i zadaje toksyczne ukąszenie. Zabójczą bronią tego mięczaka jest paraliżujący jad. Ośmiornica aplikuje truciznę bezpośrednio w ciało swojej zdobyczy. Gdy ofiara staje się całkowicie bezbronna, rozpoczyna ucztę. Hapalochlaena jest śmiertelnie niebezpieczna, także dla ludzi Niewielki głowonóg wygląda na całkowicie bezbronnego. Wydaje się, że barwy ostrzegawcze tylko to potwierdzają. Istnieje wiele gatunków, które straszą wyglądem, ale w konfrontacji z przeciwnikiem okazują się bezradne. Trzeba jednak pamiętać, że w naturze nie wszystko bywa oczywiste i tak jest też w tym przypadku. Niewielka Hapalochlaena jest śmiertelnie niebezpieczna. Śmiercionośną bronią ośmiornicy jest jej jad. Samo ukłucie jest niemal bezbolesne. Trucizna zawierająca między innymi tetrodotoksynę (ten sam związek chemiczny, który znajduje się w ciele ryb fugu) jest dziesięć tysięcy razy bardziej toksyczna od cyjanku. Niewiele gatunków z królestwa zwierząt dysponuje silniejszym jadem. Jad ośmiornicy może uśmiercić człowieka U ukąszonego człowieka może wystąpić paraliż mięśniowy, niewydolność oddechowa i zatrzymanie akcji serca. Zgon następuje w ciągu kilku minut od zaaplikowania toksyny. Należy jednak stanowczo podkreślić, że do większości ataków dochodzi, gdy człowiek próbuje wziąć do ręki tę niewielką ośmiornicę, a takie sytuacje na szczęście nie zdarzają się często. Pierwsze w historii nagranie, na którym widać, że kałamarnice potrafią zmieniać barwę w zależności od koloru podłoża Naukowcy z Japonii odkryli, że kałamarnice z gatunku Sepioteuthis lessoniana potrafią zmieniać swoją barwę. Zaobserwowano to w zbiorniku, w którym stworzenia te pływały. Ostry papuzi dziób bez trudu przebija skafander płetwonurka i skórę. Gdy to nastąpi, szanse na przeżycie są niewielkie, nawet gdy ofiara ukąszenia otrzyma natychmiastową pomoc medyczną. Trzeba bowiem wiedzieć, że na jad tej ośmiornicy nie ma żadnego antidotum. Nie każde ukąszenie prowadzi do śmierci Jak dotąd zarejestrowano trzy zgony spowodowane przez ośmiornice z rodzaju Hapalochlaena. Dwie ukąszone osoby zmarły w Australii, jedna w Singapurze. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie każde ukąszenie kończy się zgonem. O sporym szczęściu może mówić 30-letnnia mieszkanka Australii, którą głowonóg ukąsił dwukrotnie. W miejscu ukłucia szybko pojawił się ból. Kobieta natychmiast została przetransportowana do szpitala, gdzie lekarze określili jej stan jako stabilny. Hapalochlaena to mistrz kamuflarzu Śmiercionośna toksyna nie jest jedyną bronią tego gatunku. Wiele ośmiornic potrafi skutecznie kamuflować się w sytuacji zagrożenia. Hapalochlaena nie stanowi tu wyjątku. Niewielka ośmiornica potrafi zmieniać nie tylko kolor, ale także teksturę skóry. W jednej chili może stać się chropowata, dzięki czemu skutecznie wtapia się w piaszczyste dno. W ten sposób ośmiornica może przeczekać, aż zdezorientowany drapieżnik zniechęci się i zacznie szukać innej zdobyczy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Achatina to największy ślimak świata. Afrykańskiego kolosa można hodować w domu
Rodzaj afrykańskich ślimaków Achatina obejmuje wiele okazałych gatunków, a wśród nich prawdziwego kolosa, który w swojej gromadzie nie ma sobie równych. Tym niezwykłym mięczakiem jest achatina zwyczajna, największy ze wszystkich lądowych ślimaków. Gdzie żyje ten gatunek? Czym się żywi i czy może być hodowany jako zwierzę domowe? Na każde z tych pytań odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Opis rodzaju Achatina Achatina zwyczajna jest największym ślimakiem lądowym Achatina jako zwierzę domowe Największym polskim ślimakiem jest Helix pomatia, czyli popularny winniczek. Muszla rodzimego rekordzisty osiąga ok. 5 cm długości i 4,5 cm szerokości. Duże okazy winniczka prezentują się imponująco, jednak należy podkreślić, że przy największym ślimaku świata wyglądają jak „ubodzy krewni”. Gatunkiem, o którym mowa, jest Achatina achatina, czyli achatina zwyczajna. O jak dużym zwierzęciu mówimy? Dorodny osobnik ledwo mieści się na dłoni, a jego masę odczuje nawet dorosły człowiek. To naprawdę wielki bezkręgowiec. Opis rodzaju Achatina Pod nazwą Achatina (ślimaki olbrzymie) kryje się rodzaj lądowych ślimaków afrykańskich. Oficjalnie obejmuje 39 gatunków, jednak wypada wspomnieć, że ich systematyka stwarza pewne trudności już na poziomie rzędu (trzonkooczne). Trzeba bowiem podkreślić, że badacze do dziś nie ustalili dokładnego stopnia pokrewieństwa między poszczególnymi rodzinami zaliczanymi do rzędu Stylommatophora, co sprawia, że rozróżnianie poszczególnych gatunków jest dość trudnym zadaniem. Mięczaki z rodzaju Achatina wywodzą się z terenów Afryki Subsaharyjskiej, ale obecnie występują na obszarze niemal całego kontynentu. Nie tylko, bo niektóre gatunki zostały introdukowane do innych krajów. Ślimak Achatina świetnie odnajduje się wszędzie, gdzie sprzyjają mu warunki i gdzie nie ma zbyt wielu naturalnych wrogów. Największym zagrożeniem dla tych zwierząt są ptaki, zwłaszcza w rodzimej Afryce, gdzie ich naturalnym wrogiem jest między innymi gustujący w mięczakach trzewikodziób. Malowane ślimaki z Kuby są najpiękniejsze na świecie. Mogą zginąć przez nielegalny handel Kubański ślimak lądowy, czy inaczej ślimak malowany to gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. Tysiące tych mięczaków są nielegalnie odławiane przez lokalnych handlarzy, którzy z ich ... Jeden z przedstawicieli rodzaju – Achatina fulica – dotarł do południowej Hiszpanii i na Teneryfę, gdzie uznawany jest za jeden z najbardziej inwazyjnych gatunków. Nic dziwnego. Gatunek ten słynie z szybkiego rozmnażania. Rocznie składa do tysiąca jaj. Charakterystyczną cechą przedstawicieli rodzaju Achatina jest wydłużona muszla o jajowatym kształcie, która przeciętnie osiąga długość od 10 do 12 cm. Należy jednak podkreślić, że rozległy rodzaj obejmuje gatunki znacznie większe od przeciętnego. Achatina zwyczajna jest największym ślimakiem lądowym W tym miejscu należy wskazać na achatinę zwyczajną (Achatina achatina). To gatunek wzorcowy, którego muszla osiąga przeciętnie 20 cm długości i 10 cm średnicy. Przeciętnie, bo największe osobniki osiągają nawet 25 cm długości i 15 cm średnicy. Dorodny ślimak waży około pół kilograma. Największy znany okaz mierzył 393 mm długości całkowitej (skorupa tego ślimaka miała 273 mm długości) i ważył 900 gramów. Żaden inny gatunek ślimaka lądowego nie osiąga tak dużych rozmiarów. Jak wygląda ślimak Achatina? Achatina achatina ma szeroką spiralnie skręconą muszlę o jajowatym kształcie. Wierzchołek jest krótki i ma regularny stożkowy kształt. Na muszli dojrzałego osobnika można zaobserwować od siedmiu do ośmiu skrętów. Wapienna struktura ma żółtawy lub złotożółty kolor. Wyróżniają się na niej ciemne smugi, brązowe lub czarne. Warga otworu muszli jest ciemnoczerwona. Gdzie żyje achatina zwyczajna? Afrykański kolos występuje w zachodniej części kontynentu, w pasie 100–180 km od wybrzeża. Siedliska tego gatunku są zlokalizowane na obszarze Wybrzeża Kości Słoniowej, Sierra Leone, Liberii, Ghany, Nigerii i Beninu. W przeciwieństwie do niektórych ślimaków olbrzymich, gatunek ten jak dotąd nie rozprzestrzenił się poza Czarnym Lądem. Ślimak Achatina żyje na obszarach wilgotnych. Szczególnie upodobał sobie obszary w pobliżu zbiorników wodnych, gdzie ma zapewnione odpowiednie warunki termiczne i dostatek pożywienia. Czym żywi się ślimak afrykański Achatina? Wszyscy przedstawiciele rodzaju Achatina są fitofagami. Należy dodać, że niezbyt wybrednymi, bo w naturze zadowalają się większością roślin ze swojego otoczenia. W ich jadłospisie znajdują się także rośliny uprawne, a szkody, jakie te wielkie ślimaki powodują w uprawach, bywają ogromne. Jaki tryb życia prowadzi Achatina achatina? Aktywność Achatina jest uzależniona od czynników atmosferycznych, takich jak temperatura otoczenia, wilgotność podłoża i nasłonecznienie. Gdy słupek rtęci wskazuje wysoką temperaturę, ślimak prowadzi nocny tryb życia. W chłodniejszych porach roku i w warunkach intensywnych opadów może być aktywny przez całą dobę. W porze suchej lub w warunkach deficytu pokarmu ślimak chowa się w muszli i zapada w sen, aby przetrwać niesprzyjające mu warunki. Achatina jako zwierzę domowe Wiele osób nie wyobraża sobie trzymania ślimaków w domu, ale dla miłośników terrarystyki są to ciekawi i wdzięczni ulubieńcy. Nic dziwnego, bo ślimaki afrykańskie prezentują się wyjątkowo efektownie, nie mniej niż egzotyczne płazy i gady. Hodowla mięczaków nie jest specjalnie absorbująca, ale należy pamiętać, że jako zwierzęta domowe muszą mieć zapewnione odpowiednie warunki. Terrarium Achatina zwyczajna nie jest bardzo wymagająca pod względem przestrzeni. Hodowcy polecają jednak, żeby na każdego dorosłego osobnika przypadało ok. dziesięciu litrów. Trzeba pamiętać, że ze względu na warunki, które trzeba zapewnić zwierzętom, terraria z płyt OSB nie sprawdzą się w tym przypadku. Znacznie lepiej sprawdzi się pojemnik ze szkła lub wykonany z tworzywa sztucznego faunabox. Minimalna grubość podłoża powinna być równa dwukrotnej wysokości muszli największego osobnika w hodowli. Wskazane jest, żeby grunt sięgał do połowy terrarium. Najlepszym wyborem będzie kwaśny torf. Nie ma żadnych przeciwwskazań przed udekorowaniem pojemnika kamieniami i niepleśniejącymi korzeniami mangrowca. Taki zabieg korzystnie wpłynie na estetykę i powiększy powierzchnię życiową ślimaka. Oświetlenie terrarium Hodowca nie musi stosować sztucznego oświetlenia (świetlówek lub lamp). Światło dzienne jest w zupełności wystarczające. Można stosować oświetlenie ozdobne, ale należy pamiętać, że źródło światła powinno mieć niewielką moc. Ważne: świetlówka musi być oddzielona od terrarium w taki sposób, by ślimaki nie mogły dostać się na jej powierzchnię. Warunki Hodowca musi pamiętać, że podłoże przez cały czas musi pozostawać wilgotne, jednak należy unikać przemaczania gruntu. Należy utrzymywać wilgotność powietrza na poziomie 80 proc. Krótkotrwałe wahania nie powinny zaszkodzić ślimakom, jednak przekroczenie wartości skrajnych sprawi, że zapadną w sen. Ważne: terrarium nie może być wystawione na działanie promieni słonecznych. Nie powinno też stać w przeciągu. Miejsce, w którym zostanie ustawione, powinno być zacienione i znajdować się z dala od okien. Co je ślimak afrykański? Ślimaki z rodzaju Achatina są fitofagami, więc ich dieta musi składać się wyłącznie z pokarmu roślinnego. W naturze ślimaki afrykańskie zadowalają się większością roślin, które znajdują się w ich środowisku. Także w hodowli nie są specjalnie wybredne. Bez obaw można podawać im większość owoców, warzyw i liści, ale należy unikać roślin zawierających szczawiany, zwłaszcza sałaty. Wynika to z faktu, że substancje te mogą osłabić skorupę i spowolnić wzrost ślimaków. Nie wszystkie ślimaki wyglądają tak samo. Oto jadowity niebieski smok. Co o nim wiemy? Niebieski smok mierzy zaledwie kilka centymetrów długości. Mimo to jest niebezpieczny. Jad pozyskuje w brutalny sposób. Należy pamiętać o konieczności zapewnienia wysokiej podaży wapnia. W tym celu najlepiej sięgnąć po specjalne kostki wapienne, ale dobrze sprawdzi się też pył z kredy, którym można posypać podawane ślimakom rośliny. Ważne: pokarm dla ślimaków nie może nosić śladów pleśni, a przed podaniem rośliny trzeba dokładnie umyć. Ile żyje ślimak afrykański? Podjęcie decyzji o hodowli ślimaka afrykańskiego to zobowiązanie na 3–4 lata. Należy jednak podkreślić, że przy odpowiedniej trosce, te piękne mięczaki mogą dożyć nawet 9 lat. Rozmnażanie ślimaków afrykańskich W tym czasie hodowla może ulec znacznemu powiększeniu. Niektóre gatunki składają do tysiąca jaj rocznie. Jedynym antidotum na zapobieżenie niekontrolowanemu rozrostowi kolonii jest ich niszczenie i trzeba to zrobić w ciągu dwóch tygodni od złożenia. Ważne: ślimaków nie można wypuszczać na wolność. Takie działanie jest nie tylko nieodpowiedzialne, ale i zabronione prawnie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mogą mieć 12 tysięcy zębów i przetrwać nawet minus 40 st. C. Oto fascynujące ciekawostki o ślimakach
Mimo delikatności i powolności potrafią przeżyć w najróżniejszych warunkach, a nawet przechytrzyć wrogów. Ich zaloty mogą trwać godzinami. Poznajmy ciekawostki o ślimakach.
W tym artykule: Ślimaki w klasyfikacji biologicznej Największe i najmniejsze ślimaki świata Niesamowite właściwości śluzu ślimaków Ciekawostki o muszlach ślimaków Ślimaki są mistrzami regeneracji Ślimaki mogą spać przez kilka lat Skomplikowany system rozrodczy ślimaków Ślimaki mają najwięcej zębów z wszystkich zwierząt Ślimaki, a także ich jaja, nadają się do jedzenia Ślimaki są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych i zróżnicowanych grup mięczaków na Ziemi. Zadziwiają kolorami i kształtami muszli. Mają niezwykle różnorodną budowę ciała, co pozwala im przystosować się do środowisk tak odmiennych jak morskie głębiny i suche pustynie. Przejawiają tez ciekawe zachowania. Ślimaki w klasyfikacji biologicznej Należą do typu mięczaków i podtypu muszlowców, są krewnymi małży i głowonogów. Nie posiadają szkieletu wewnętrznego, mają za to muszlę. Pełni ona rolę szkieletu zewnętrznego, choć u niektórych gatunków zanikła. Na świecie występuje ponad 100 tysięcy gatunków ślimaków. W polskiej klasyfikacji określane są też bardziej obrazowo: jako brzuchonogi. Przeważająca większość ślimaków żyje w morzach. Nieco mniej w wodach słodkich, a jeszcze mniej na lądach. W Polsce żyje około 200 gatunków ślimaków, w tym aż 177 lądowych. Największe i najmniejsze ślimaki świata Największym znanym ślimakiem jest Aplysia vaccaria. To morski ślimak nie posiadający muszli. Jego czarne ciało może osiągać prawie metr długości i ważyć 14 kg. Żyje w wodach u wybrzeży Kalifornii i Meksyku. Za to najmniejszy ślimak świata to zwierzę lądowe. Odkryto go w 2022 roku w Wietnamie. Jego maleńka muszla ma zaledwie pół milimetra średnicy. Łacińska nazwa ślimaczka to Angustopila psammion. Niesamowite właściwości śluzu ślimaków Śluz wydzielany przez ślimaki nie tylko ułatwia im poruszanie się po powierzchniach, ale także ma inne zaskakujące zastosowania. Naukowcy badają go ze względu na jego potencjał w medycynie, ponieważ zawiera substancje przyspieszające gojenie się ran oraz mające działanie przeciwbakteryjne. Do leczenia oparzeń i ran był stosowany już w starożytności. Śluz ślimaków jest także wykorzystywany w kosmetykach, ponieważ ma właściwości nawilżające i regenerujące. W jego skład wchodzą m.in. kolagen i elastyna – białka nadające elastyczność skórze i tkance łącznej. Najczęściej wykorzystuje się śluz ślimaka Helix aspersa, czyli zachodnioeuropejskiego ślimaka szarego. Ciekawostki o muszlach ślimaków Większość ślimaków wytwarza muszle. A większość ich muszli ma kształt stożkowaty i spiralnie skręcony. 90% ślimaczych muszli to spirale skręcone w prawo. Zdarzają się jednak wyjątki – muszle w kształcie prostego stożka np. u morskich ślimaków zwanych czareczkami i rzecznych przytulików strumieniowych. Ślimaki nagie, wbrew pozorom, nie są zupełnie pozbawione muszli. Występuje ona u nich w formie szczątkowej, jako niewielka płytka na ciele lub wewnątrz niego. Muszle ślimaków, podobnie jak słoje w pniach drzew, są cennymi źródłami informacji dla badaczy klimatu. Poprzez analizę rocznych warstw wapiennych w muszlach, naukowcy mogą poznać temperaturę, poziom opadów, a nawet zanieczyszczenie atmosferyczne. Nie wszystkie ślimaki wyglądają tak samo. Oto jadowity niebieski smok. Co o nim wiemy? Niebieski smok mierzy zaledwie kilka centymetrów długości. Mimo to jest niebezpieczny. Jad pozyskuje w brutalny sposób. Ślimaki są mistrzami regeneracji Ze względu na swoją powolność ślimaki są narażone na ataki szybszych od nich drapieżników. Jednak mają na to sposób – potrafią zregenerować utracone tkanki, a nawet same profilaktycznie je odrzucić. Mają zdolność do odtworzenia tylnej części swojej stopy, a nawet utraconego oka. Niektóre (np. wspomniany Helix aspersa) potrafią też odtworzyć utracone części muszli. To jednak nie koniec ich możliwości. Japońscy naukowcy badając ślimaki z gatunku Elysia cf. marginata oraz Elysia atroviridis przypadkiem zauważyli, że potrafią one zregenerować niemal całe ciało. Obserwowany przez nich ślimak odrzucił wszystko oprócz głowy. W ciągu trzech tygodni z głowy odrosło nowe ciało, wraz ze wszystkimi narządami. Z kolei stare, odrzucone ciało nie wytworzyło nowej głowy, choć żyło jeszcze kilka tygodni. Ślimaki mogą spać przez kilka lat W niekorzystnych warunkach, takich jak brak wilgoci, ślimaki lądowe mogą wycofać się do swoich muszli i przetrwać przez długi czas, zanim warunki się poprawią. To też ich sposób na przetrwanie zimy. Wiele gatunków wytworzyło specjalne płytki pełniące rolę „drzwi” do muszli. Zamknięte płytką wejście do muszli dodatkowo uszczelniają śluzem. Winniczki wycofują się głęboko do muszli tworząc poduszki powietrzne, które dodatkowo izolują je od zimna. Ponadto kopią dziurę w ziemi i ocieplają ją mchem. Hibernujące winniczki mogą wytrzymać temperatury do -40°C. W skrajnie złych warunkach ślimaki mogą zamknąć się w muszli nawet na 3 lata. Skomplikowany system rozrodczy ślimaków Najbardziej zadziwiające ciekawostki o ślimakach dotyczą ich układu rozrodczego. Jest on niezwykle złożony i różnorodny. Różne gatunki mogą mieć różne sposoby rozmnażania i budowę. Większość ślimaków jest obupłciowa. Oznacza to że posiadają zarówno narządy rozrodcze męskie, jak i żeńskie. Są jednak wyjątki. Ślimaki z rodziny Pomatiidae są rozdzielnopłciowe. Nawet obojnaki jednak poszukują partnera i potrafią przejawiać ciekawe strategie. Rytuał zalotów może składać się z szeregu ruchów i pozycji i trwać nawet 12 godzin. Aby znaleźć partnera, ślimaki polegają przede wszystkim na węchu i dotyku. Niektóre wytwarzają tzw. strzałki miłosne. To twarde struktury wapienne lub chitynowe, wbijane w ciało partnera przed kopulacją, niczym strzała Amora. Ślimaki mają najwięcej zębów z wszystkich zwierząt Choć są bardzo małe, zęby ślimaków mogą osiągać astronomiczną liczbę 12 tysięcy u jednego osobnika. Wszystkie umieszczone są na tzw. tarce (raduli). To narząd przypominający język, służący do zeskrobywania pokarmu. To właśnie dzięki tarce i mikroskopijnych ząbkach ślimaki tak świetnie sobie radzą z oczyszczaniem różnych powierzchni np. z glonów. Zużyte zęby ślimaki zastępują nowymi. Tarka występuje wyłącznie u mięczaków. Ślimaki, a także ich jaja, nadają się do jedzenia Ich konsumpcja jest rozpowszechniona na całym świecie, a nie tylko w kojarzącej się ze ślimakami Francji. Znaleziska archeologiczne dowodzą, że ludzie jedli ślimaki już 12 tysięcy lat temu. Są składnikiem wielu kuchni europejskich. Poza Francją ślimaki je się w: Belgii, Holandii, Portugalii, Hiszpanii, Grecji we Włoszech, na Malcie. Powszechne są w krajach Maghrebu (Maroku, Tunezji, Algierii). W Polsce mało popularne, choć nasz kraj jest ich ważnym producentem i eksporterem. Największe znaczenie kulinarne w Europie ma pospolity u nas ślimak winniczek. Z jaj ślimaków produkuje się ceniony i drogi tzw. biały kawior. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Niesamowita cecha głowonogów: wiele wskazuje na to, że ośmiornice zmieniają kolory, kiedy coś im się śni
Naukowcy są zdania, że głowonogi mają fazę snu podobną do fazy REM występującej u ludzi. W tym czasie u nas pojawiają się marzenia senne. U ośmiornic mogą się one manifestować zmienianiem koloru skóry.
W tym artykule: Wszystkie kolory ośmiornic Jak śpi ośmiornica? Czy ośmiornicy coś się śni? Czy ośmiornicom – i szerzej głowonogom – może się coś śnić? Naukowcy są coraz bliżej odpowiedzi na to pytanie. Co prawda jeszcze tego nie udowodnili, jednak najnowsze badanie wskazuje, że jedna z faz snu u ośmiornic jest bardzo podobna do ludzkiej fazy REM. Gdy jesteśmy w fazie REM, oddychamy szybciej, nasz mózg się uaktywnia i możemy mieć kolorowe sny. Ośmiornice kolorowych snów raczej nie mają – ponieważ są daltonistami – jednak w czasie snu regularnie zmieniają barwę skóry. Zdaniem badaczy może to być związane ze śnieniem. Praca na ten temat ukazała się w najnowszym numerze prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Wszystkie kolory ośmiornic Głowonogi oddzieliły się od kręgowców około 550 mln lat temu. Od tej pory te bezkręgowce przeszły całkowicie odmienną ewolucyjną drogę. Rezultatem jest np. zupełnie inna architektura układu nerwowego. Ośmiornice mają ok. 500 mln neuronów (nieco mniej niż psy), jednak tylko 10 proc. z nich przypada na mózg. Większość – niektórzy szacują, że nawet dwie trzecie – znajduje się w ramionach. Jak inteligentne są ośmiornice? Naukowcy zbadali głowonogi za pomocą rezonansu magnetycznego Ośmiornice różnią się od siebie znacznie bardziej niż sądziliśmy. Niezwykły eksperyment przyniósł odpowiedzi na wiele pytań dotyczących tych inteligentnych zwierząt. Jedną z niezwykłych cech głowonogów jest genialna umiejętność kamuflażu. Ośmiornica potrafi udawać dosłownie wszystko – drapieżne ryby, skały, koralowce, kamienie czy piasek. Jej skóra zmienia teksturę. Zwierzę więc pokryć się fałdami, łuskami, kolcami albo wypustkami. Jego ramiona przybierają kształt rogów, włóczni czy maczug. A do tego wszystkiego jeszcze ośmiornica może zmienić barwę swojej skóry oraz jej nasycenie kolorami. Po co to wszystko? – Wzory na skórze ośmiornic, jakie pojawiają się w trakcie czuwania, wiążemy z pewnymi konkretnymi sytuacjami – mówi prof. Sam Reiter, starszy autor badań z japońskiego Instytutu Nauki i Technologii na Okinawie. – Takimi jak polowanie, odstraszanie drapieżników, komunikacja społeczna czy kamuflaż w różnych środowiskach. Teraz wykazaliśmy, że te wzory pojawiają się na skórze ośmiornic także podczas snu. Jak śpi ośmiornica? W badaniach naukowców wzięło udział 29 ośmiornic należących do gatunku Octopus laqueus, prowadzącego nocny tryb życia. W ciągu dnia zwierzęta zamykały oczy i przyjmowały swobodną pozycję ciała, wskazującą na to, że śpią. Robiły się też białe. Jednak co 60 minut coś się z nimi działo. Przez minutę gwałtownie zmieniały kolor skóry, poruszały gałkami ocznymi i ciałem. Tempo ich oddechu zwiększało się. Kiedy naukowcy stukali w akwarium, ośmiornice reagowały bardzo różnie. Jak ustalili badacze, zależało to od tego, czy czuwały czy też spały (w tym drugim przypadku reakcja na bodziec zajmowała więcej czasu). Co więcej, ich reakcja różniła się w zależności od fazy snu, w jakiej się znajdowały. U ośmiornic wyróżnia się „spokojny sen” i „sen aktywny”. W czasie tego drugiego głowonogi właśnie zmieniają kolor skóry i niekiedy zdarzają im się bezwiedne tiki. Czy ośmiornicy coś się śni? Jak się okazało, sen ośmiornic przypominał w sporym stopniu sen ludzi. W fazie spokojnej zdarzały się gwałtowne skoki aktywności mózgu. Pojawiają się one również na elektroencefalogramach kręgowców. Przypuszcza się, że u ludzi są związane z utrwalaniem się zapisów pamięciowych. W czasie drugiej fazy snu aktywność mózgu ośmiornic znacznie wzrastała – tak samo jak w czasie fazy REM u ludzi. Ale nie tylko. Wtedy również skóra ośmiornic gwałtownie zmienia kolor. Dlaczego tak się dzieje? Jedna z hipotez zakłada, że to rodzaj treningu. Dzięki niemu głowonogi utrzymują swoje chromofory – czyli leżące pod skórą komórki z barwnikami – w gotowości do działania. Druga hipoteza jest znacznie bardzie interesująca. Zakłada, że ośmiornice zmieniają barwy w czasie aktywnego snu, ponieważ coś im się śni. I np. przeżywają jeszcze raz coś, co im się przydarzyło na jawie. Czy to prawda? Jeszcze nie wiadomo. – Obecnie nie wiemy, czy któreś z tych dwóch wyjaśnień jest prawdziwe – zauważa Sam Reiter. – Jesteśmy bardzo ciekawi wyników przyszłych badań – dodaje. Źródła: Nature, ScienceAlert, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Biżuteria w paleolicie. Prehistoryczni ludzie używali muszli do ozdabiania swoich ciał
Naukowcy z Hiszpanii i Niemiec odkryli, że ludzie epoki paleolitu wykorzystywali muszle do tworzenia ozdób i biżuterii. Archeolodzy przeprowadzili analizę prehistorycznych artefaktów odnalezionych na Półwyspie Iberyjskim.
W tym artykule: Jaskinia Ardales – jedna z ważniejszych grot w czasach prehistorycznych Paleolityczni ludzie tworzyli biżuterię z muszli mięczaków Jaką rolę odgrywała biżuteria w okresie paleolitu? Zespół hiszpańsko-niemieckich naukowców pod kierownictwem badaczy z Uniwersytetu w Kadyksie i we współpracy z Muzeum Neandertalczyków i Uniwersytetem w Kolonii prowadził wykopaliska w jaskini Ardales. To grota w Maladze, na południu Hiszpanii, w której przez ponad 50 tys. lat przodkowie współczesnego człowieka tworzyli sztukę naskalną. Jaskinia Ardales – jedna z ważniejszych grot w czasach prehistorycznych Po raz pierwszy została odkryta w 1821 roku, gdy trzęsienie ziemi odkryło wejście do środka. Archeolodzy odnaleźli wówczas ślady obecności neandertalczyków sprzed ponad 65 tys. lat, a nawet neolityczne pochówki datowane na ok. 3000 r. p.n.e. Badania w jaskini Ardales trwają od wielu lat, a naukowcy próbują zrozumieć tradycje, wierzenia i sztukę prehistorycznych ludzi. To istna skarbnica wiedzy dla badaczy, którzy chcą poznać zwyczaje wielu pokoleń człowiekowatych. Dotychczas odkryto tam ponad 1000 malowideł i rycin, a także najróżniejsze artefakty i ludzkie szczątki. Najnowsza analiza grupy naukowców wykazała, że dziesiątki tysięcy lat temu ludzie tworzyli ozdoby i biżuterię z muszli. Wyniki zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Environmental Archaeology: Journal of Human Paleoecology”. Paleolityczni ludzie tworzyli biżuterię z muszli mięczaków Naukowcy twierdzą, że ludzie z epoki kamienia nosili naszyjniki i kolczyki, które wykonywali z muszli mięczaków pochodzących z m.in. południowego wybrzeża. Badacze odnaleźli 13 wapiennych szkieletów muszlowców, z których starannie wykonano biżuterię. Co ciekawe, autorzy podkreślają, że muszle pochodziły zarówno od zwierząt słodko, jak i słonowodnych. W przypadku tych pierwszych sprawa wydaje się dość oczywista. Ludzie wydobywali je z lokalnych źródeł wody. Jednak uwagę badaczy zwróciły wapienne szkielety pochodzące z morza. Sensacyjne odkrycie naukowców. Starożytna biżuteria z Europy była wyrabiana z ludzkich kości Naukowcy przeanalizowali 37 wisiorków, które pochodziły z północno-wschodniej, mezolitycznej Europy. Okazało się, że 12 z nich wykonano z ludzkich kości… Analiza odnalezionych muszli wykazała, że paleolityczni Homo sapiens musieli prawdopodobnie pokonać ok. 50 km, aby je zebrać, a następnie przenieść z powrotem do jaskini. – Niezwykłe jest znalezienie tego typu szczątków morskich w jaskiniach, które położone są tak daleko w głębi lądu i o tak starożytnej chronologii. Odkrycie rzuca nowe światło na wiedzę o naszym gatunku – mówi prof. Duarte. Jaką rolę odgrywała biżuteria w okresie paleolitu? Archeolog dodaje, że dotychczas w basenie Morza Śródziemnego odnaleziono niespełna 200 artefaktów ozdobnych wykonanych z muszli, a wszystkie odkryto bezpośrednio na obszarze przybrzeżnym. Tego rodzaju przedmioty są niezwykle rzadkie w tej części Europy. Uczeni uważają, że artefakty zostały wytworzone w okresie ok. 25–30 tys. lat temu. Juan Jesus Cantillo Duarte, profesor archeologii z Uniwersytetu w Kadyksie twierdzi, że odkrycie ma ogromne znaczenie w kontekście prehistorii Półwyspu Iberyjskiego. Uczony zwraca uwagę, że to kolejny dowód podkreślający, że jaskinia Ardales była niezwykle istotnym ośrodkiem życia i kultury dawnych społeczności. – Jaskinia Ardales przez wiele tysięcy lat, w okresie górnego paleolitu, była miejscem wyspecjalizowanych działań i praktyk symbolicznych – podkreśla Pedro Cantalejo, archeolog z Uniwersytetu w Kadyksie i współautor odkrycia. Autorzy twierdzą, że biżuteria mogła spełniać nie tylko funkcje ozdobne, ale również duchowe i religijne. Zarówno pradawna sztuka, jak i wszelkie przedmioty, które kojarzone są z szeroko rozumianą estetyką i pięknem, to dowód na postępujący rozwój człowieka. Źródło: Environmental Archaeology: Journal of Human Paleoecology Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Największy ślimak na świecie może ważyć pół kilograma. Daleko mu jednak do największego mięczaka na Ziemi
Ślimaki kojarzą się nam ze zwierzętami niewielkimi i delikatnymi. Jaki jest największy ślimak na świecie? Na to pytanie odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Achatina – największy ślimak lądowy Największy ślimak bez muszli Największy ślimak morski Największy mięczak na świecie Jak powszechnie wiadomo, ślimaki należą do mięczaków i zarazem zwierząt bezkręgowych. Oznacza to, że brak im szkieletu wewnętrznego. Mogą natomiast posiadać szkielet zewnętrzny. Przykładem są muszle ślimaków. Wiele mięczaków to zwierzęta morskie. Jednak największy ślimak na świecie najczęściej kojarzy się z gatunkiem lądowym. Dlatego to od niego zaczniemy przegląd stworzeń, zaliczanych do rekordzistów wśród bezkręgowców. Achatina – największy ślimak lądowy Za rekordzistę uchodzi ślimak afrykański, czyli achatina zwyczajna (Achatina achatina). Jak sama nazwa wskazuje, zalicza się on do fauny Afryki. Daleko mu natomiast do zwyczajności. Achatina to ślimak lądowy, którego można spotkać w zachodniej części afrykańskiego wybrzeża. Jako gatunek introdukowany występuje też w Azji oraz na wyspach Oceanu Indyjskiego, Spokojnego i na Karaibach. Muszla tego gatunku (spiralnie skręcona, z krótkim wierzchołkiem) mierzy 20 cm wysokości, a jej średnica to 10 cm. Należy zaznaczyć, że są to dane uśrednione. W naturze dość łatwo można spotkać osobniki, których muszla osiąga ponad 30 cm. Tak okazały ślimak może ważyć nawet pół kilograma. W Księdze Rekordów Guinnessa figuruje okaz o muszli ponad 27-centymetrowej i wadze 900 gramów. Ślimaki afrykańskie żywią się roślinami. Mogą m.in. zjadać gatunki uprawne, takie jak kalafior czy kakaowiec. Dlatego są uznawane za szkodniki. Ich mięso jest jadalne i stanowi ważne źródło białka w tradycyjnej diecie niektórych plemion. Co ciekawe, achatina to egzotyczne zwierzę, które można hodować w domu. Nie jest zbyt kłopotliwe w utrzymaniu, o ile opiekun będzie w stanie zapewnić mu odpowiednią przestrzeń. Czyli naprawdę duże terrarium. Achatina jest często przemycana przez granicę. Wwiezienie takiego ślimaka do Polski wymaga zezwolenia i kontroli weterynaryjnej. Mogą bowiem przenosić groźne dla człowieka pasożyty. Na wschodnim wybrzeżu USA ślimaki afrykańskie uciekły z niewoli. Na wolności stały się gatunkiem inwazyjnym. Są prawdziwą plagą na Florydzie, gdzie rozmnażają się błyskawicznie. W ciągu roku jeden osobnik może znieść nawet 1200 jaj. Achatina niszczy uprawy i zjada nawet farbę ze ścian. Największy ślimak bez muszli Zostając przy ślimakach lądowych, warto też pamiętać o pomrowach. To mięczaki bez muszli zewnętrznej. Ma ona postać płytki ukrytej wewnątrz ciała. Za rekordzistę wśród tych nagich ślimaków uchodzi pomrów czarniawy (Limax cinereoniger). Ten występujący także w Polsce mięczak przeciętnie osiąga 20 cm długości. Rekordowy okaz miał aż 30 cm. Głównym źródłem pokarmu tego ślimaka są grzyby – zarówno te jadalne dla człowieka, jak i trujące. Największy ślimak morski Jeszcze większe rozmiary mogą osiągać ślimaki morskie. Jeśli chodzi o gatunki bez muszli, rekordzistą jest Aplysia vaccaria, zwany czarnym zającem morskim. Występuje w Oceanie Spokojnym u wybrzeży Kalifornii i Meksyku. Osiąga prawie metr długości i 14 kg masy ciała. Największy gatunek ślimaka posiadającego muszlę żyje w morzach wokół Australii i Indonezji. To Syrinx aruanus, którego muszla może mierzyć do 91 cm i ważyć 1,8 kg. Całkowita masa ciała tego mięczaka sięga natomiast 14 kg. (Pre)historyczny rekord należy jednak do Campanile giganteum. Ten wymarły mięczak żył w epoce eocenu, kilkadziesiąt milionów lat temu. Długość jego muszli mogła przekraczać 120 cm. Skamieniałości tego gatunku odnajdywane są na terenie Francji. Największy mięczak na świecie Jednak mięczaki potrafią być też naprawdę gigantyczne. Rekordy biją tu głowonogi, a konkretnie kałamarnice z rodzaju Mesonychoteuthis. Za największą uważana jest kałamarnica olbrzymia (Architeuthis dux). Okaz znaleziony w 1887 roku mierzył aż 18 metrów długości. Z tego na macki przypadało aż 12 metrów. Niedawno w Japonii udało się sfilmować kałamarnicę olbrzymią. Inna rekordzistka to kałamarnica kolosalna (Mesonychoteuthis hamiltoni). Ma ona wyraźnie dłuższy płaszcz niż olbrzymia. Na razie naukowcy zdołali przyjrzeć się zaledwie kilku niedojrzałym osobnikom. Na tej podstawie wysnuli wniosek, że dorosłe okazy mogą osiągać do 14 metrów długości.
Niezwykle rzadkie nagranie pokazuje żywą kałamarnicę olbrzymią. Para nurków napotkała ją u wybrzeży Japonii
Przy zachodnim wybrzeżu Japonii udało się nagrać żywą kałamarnicę olbrzymią. To wyjątkowe wydarzenie, ponieważ te tajemnicze zwierzęta spotyka się w naturze nadzwyczaj rzadko.
W tym artykule: Najtrudniejsze zwierzę do sfotografowania to kałamarnica olbrzymia Kałamarnica olbrzymia sfilmowana u wybrzeży Japonii Co wiemy o kałamarnicach olbrzymich? – Widziałem, jak jej ramiona się poruszają, Pomyślałem, że to byłoby niebezpieczne, gdyby mnie schwytały i zaciągnęły nie wiadomo gdzie – powiedział nurek. Jako jednemu z nielicznych ludzi na Ziemi udało mu się nagrać żywą kałamarnicę olbrzymią. Na filmie, który powstał, słychać jedynie pluskanie wody. W ciemnoniebieskiej toni unosi się ogromne stworzenie. Przypomina ono zakończony mackami ciężki pocisk. Ma obłe, białe ciało. Jak w horrorze, odrywają się od niego kawałki skóry. Kałamarnica trzyma się blisko powierzchni, a jej ramiona poruszają się bardzo powoli. Najtrudniejsze zwierzę do sfotografowania to kałamarnica olbrzymia Wydawałoby się, że wchodząc w XXI wiek wiedzieliśmy już wszystko o ziemskiej megafaunie. A jednak jeszcze dwadzieścia lat temu ciągle nie mieliśmy ani fotografii, ani filmu, które pokazywałyby żywy okaz jednego z największych bezkręgowców, zaliczanego do mięczaków. Nagrano legendarną kałamarnicę. To jedyny żyjący przedstawiciel swojego rodzaju [WIDEO] Muszle w kształcie baranich rogów to delikatne spiralne konstrukcje, które plażowicze spotykają na całym świecie. Jednak pomimo ich wszechobecności, pierwotni właściciele tych muszli poz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/spirula-po-raz-pierwszy-zarejestrowana-w-naturalnym-srodowisku-fot-za-schmidt-ocean-institute-6bb9a07.jpeg" width="938" height="528" alt="Spirula po raz pierwszy zarejestrowana w naturalnym środowisku (fot. za Schmidt Ocean Institute)" title="Spirula po raz pierwszy zarejestrowana w naturalnym środowisku (fot. za Schmidt Ocean Institute)" /> Kałamarnica olbrzymia (Architeuthis dux) nieprzypadkowo była inspiracją do opowieści o krakenie. Czyli morskim potworze tak silnym i potężnym, że zdolnym atakować statki. Ten wielki głowonóg ma długość ciała sięgającą kilkunastu metrów. Większość z tego przypada na ramiona, z których dwa, dłuższe, wyposażone są w przyssawki. Kałamarnice nie dość, że wyglądają groźnie, to jeszcze są nadzwyczaj rzadko spotykane. Okazy tych ogromnych zwierząt morskich znajdowano co najwyżej martwe na brzegach. Do 2004 r. nie sfotografowano ani razu żywej kałamarnicy. Udało się to dopiero dwóm japońskim naukowcom, którzy poświęcili na to dwa lata. Kałamarnica olbrzymia sfilmowana u wybrzeży Japonii Z filmowaniem jest jeszcze trudniej. Do tej pory udało się uchwycić na filmie kałamarnicę olbrzymią zaledwie kilka razy. Tym bardziej niezwykły jest wyczyn pary nurków z Japonii. Yosuke Tanaka i jego żona Miki prowadzą biznes nurkowy w mieście Toyooka. Znajomy sprzedawca sprzętu nurkowego poinformował ich, że dostrzegł w zatoce ogromne zwierzę, prawdopodobnie kałamarnicę olbrzymią. Para zabrała sprzęt, wsiadła na łódź i udała się na poszukiwania. Kałamarnicę udało się wytropić koło skalistego wybrzeża. – Była ogromna – opowiadał Yosuke Tanaka agencji AFP. – Jednak nie widzieliśmy charakterystycznych, giętkich ruchów, jakie zazwyczaj wykonują morskie stworzenia. Jej ramiona i płetwy poruszały się bardzo wolno – dodał. Być może kałamarnica wynurzyła się z głębin, bo była chora. Jeden z naukowców, poproszony o komentarz i cytowany przez „Newsweek”, oszacował, że zwierzę ma rok–dwa lata. Ma około 2,5 metra długości. Co wiemy o kałamarnicach olbrzymich? Kałamarnice olbrzymie są słabo zbadanym gatunkiem. Nie wiadomo, ile dokładnie żyją i czy łączą się w grupy. A jeśli tak, to czy na stałe, czy raczej tylko przejściowo, w okresie rozmnażania. W książce Petera Godfreya-Smitha „Inne umysły” opisującej głowonogi, temu konkretnemu gatunkowi poświęconej jest zaledwie jedno zdanie. Ile wiesz o największych zwierzętach na świecie? Sprawdź, które gatunki biją rekordy Przy olbrzymach królestwa dzikiej fauny, człowiek może poczuć się jak nic nieznacząca kruszyna. Największe zwierzęta na świecie potrafią wprawić w osłupienie, ale podziwiane w swoim nat... Wiadomo, że kałamarnice olbrzymie występują na całym świecie. Głównie spotyka się je u wybrzeży Japonii i Nowej Zelandii. Ale także na północnym Atlantyku i wokół Afryki. Prawdopodobnie żyją na głębokości od 300 do 1000 metrów. Żywią się innymi kałamarnicami, ale też niewielkimi rybami czy skorupiakami. Ich najtwardszą częścią ciała jest chitynowy dziób. Niestrawione dzioby kałamarnic znajduje się często w żołądkach kaszalotów, które są największym naturalnym wrogiem tych zwierząt. Źródła: YouTube, Science Alert, Newsweek. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Co można bezpiecznie jeść w lesie? Ta wiedza może ci się przydać
Przed tysiącami lat człowiek żywił się tym, co zebrał lub upolował. Na wsi na przednówku ludzie wykorzystywali kiedyś dużo więcej roślin niż my teraz. Dziś to wiedza nielicznych społeczności oraz dziwaków i pasjonatów.
Jednak w warunkach nietypowych, np. zagubienia czy wojny, pozwoli przeżyć. Zdobywanie dzikiego pożywienia (ang. foraging) może być ważnym elementem odrodzenia naszych sił witalnych. Pałkę wodna powinien znać każdy wędrowiec. Kilka gatunków z tego rodzaju jest szeroko rozprzestrzenionych nad stawami, jeziorami i rzekami znacznej części globu. Pałka ma kilka zalet: jest pospolita, łatwa do rozpoznania i można jej używać na wiele sposobów. Rosnące w mule grube kłącza zbierane miedzy wrześniem a majem zawierają wiele skrobi. Wiosna i na początku lata wnętrza nasady pędów są miękkie i jadalne nawet na surowo, a w czerwcu pałka produkuje obficie bogaty w białko pyłek, który możesz dodawać do zup i pieczywa. Palkę wykorzystywało lub wykorzystuje wiele ludów, np. Indianie Ameryki Północnej, Kozacy, Chińczycy i Tajowie. Pożywniejsze od pałki są żołędzie. Niestety, dęby owocują co dwa lata lub rzadziej. U nas żołędzie zaczynają opadać po 25 września, zbiera sie je do końca października – później zabiorą je nam myszy lub sójki, żołędzie zaczną kiełkować albo zgniją. Bez uszczerbku dla zdrowia możesz zjeść nawet 20 sztuk. Zawierają taninę powodującą zaparcia i bóle głowy, ale łatwo się jej pozbyć. Żołędzie obierz, pokrój na kawałki i gotuj w wodzie z dodatkiem dużej ilości popiołu lipowego. Po 2 godz. zwykle trąca swoja gorycz. Opłucz je przed zjedzeniem. Nieoceniona rośliną jest pokrzywa. Na pewno z niczym jej nie pomylisz. Jej liście są bardzo pożywne, najlepiej posiekać je i dodać do zupy. Pamiętaj, żeby jeść jedynie młode pędy, starsze robią się twarde i niesmaczne. W lesie można się też bezpiecznie nasycić liśćmi lipy. Miazga drzew (inaczej podkorze) to cienka warstewka na granicy drewna i kory. Wiosna jest dosyć słodka i często ratowała ludzi od głodu, szczególnie w Skandynawii i Rosji. Jedzono ją nawet na surowo – czasami wojska zostawiały po sobie ślad w postaci ogryzionych pni sosen, brzóz i wiązów. Wiosna w górę pni płynie słodkawy sok, z którego przy odrobinie uporu można zrobić cukier. Najwięcej soku mają klony i brzozy. Najbardziej wydajnym źródłem białka leśnego jest duża zwierzyna kopytna. Żeby ją zdobyć, potrzebna jest jednak broń palna lub znajomość tradycyjnych metod łowieckich, takich jak łuk czy doły-pułapki. Ich stosowanie oznacza jednak konflikt z prawem... Chyba że znajdziesz świeżą padlinę – pomimo pewnego niebezpieczeństwa (botulizm i inne zakażenia bakteryjne) padlina wiele razy ratowała życie partyzantom i zbiegom. W Anglii modne jest jedzenie roadkill, czyli zwierząt zabitych przez auta, wiec nie zdziw się, jeśli jadący przed tobą mieszkaniec Wysp z piskiem opon zahamuje na autostradzie na widok rozjechanego borsuka albo bażanta (to częsty tam widok). Mrówki są niedocenianym pokarmem. Żywili się nimi Indianie zachodniej części Ameryki Północnej (np. Szoszoni). Są też jadane w wielu krajach tropików. W Europie najpraktyczniej jest jeść duże mrówki leśne z rodzaju rudnica. Możesz też poszukiwać mdłych w smaku poczwarek mrówek (tzw. mrówczych jaj), jednak dorosłe owady mają ciekawszy, kwaśny smak. Wędrując przez las, szukaj dolin rzecznych. Woda to życie i... jedzenie. Haczyk na ryby bądź wiedza, jak się je łapie za pomocą wiklinowego kosza, zastawek lub trucizn roślinnych (np. wywaru z owoców kasztanowca), może się okazać bardzo cenna. Pamiętaj jednak o przepisach dotyczących ochrony ryb i innych zwierząt. Mięczaki, do których należą ślimaki i małże, można zbierać, zwłaszcza że raczej przed nami nie uciekną... W lasach europejskich do jedzenia nadają się duże ślimaki z rodzaju winniczek i wstężyk. W prehistorii zjadano tez duże małże jeziorne i rzeczne (skójki, szczeżuje). Są trochę gumiaste i mogą kumulować w sobie wiele trucizn, ale te z czystych wód uchronią cię od śmierci głodowej. Bardziej wydajne są jednak omułki – przytwierdzone do skał małże występujące gromadnie na morskich brzegach, łatwe do zdobycia. Larwy chrząszczy, szczególnie ryjkowców, to wręcz klasyczne danie tropików. U nas wcale nie tak łatwo je znaleźć, jednak jeśli natkniesz się na wiatrołom sosnowy lub świerkowy, masz wielkie szczęście. Pod odpadająca kora powalonych pni najszybciej znajdziesz ten rodzaj białka; czasem da się nim zapełnić cała miskę.
Ten mały organizm zadziwił naukowców! Ma ponad setkę oczu
Czy można patrzeć na świat oczami z kamienia? Naukowcy sprawdzili jak działają oczy z soczewkami z węglanu wapnia.
Acanthopleura granulata z gromady chitonów ma w okrywającym ciało pancerzu setki oczek o soczewkach zbudowanych nie z białka, ale z węglanu wapnia. Udało się spojrzeć na świat jego oczami – informuje „Science”. Chitony zwane też wielotarczowcami to licząca około 100 gatunków gromada mięczaków o bardzo pierwotnej budowie ciała – składa się ono z segmentów i przypomina trochę okrytą mocnymi płytkami dużą stonogę bez nóg. Zwykle mają kilka centymetrów długości, choć najmniejsze dorastają do 3 milimetrów, zaś największe – 43 centymetrów. Łatwo je zauważyć na skałach ciepłych mórz, gdzie żerują zeskrobując glony. Acanthopleura granulata zamieszkuje przybrzeżne wody zachodniego Atlantyku. Choć wydaje się być pozbawiony oczu, a nawet głowy, obserwuje świat setkami maleńkich oczek wbudowanych w pancerz. Soczewka każdego z oczek ma średnicę około dziesiątej części milimetra (to tyle, co grubość kartki papieru) i zbudowana jest z minerału zwanego aragonitem. Ta postać węglanu wapnia jest składnikiem skorup i szkieletów wielu organizmów, a także głównym składnikiem pereł. Niekiedy krystalizuje z wód gorących źródeł lub tworzy nacieki w jaskiniach. W roku 2011 naukowcy odkryli, że oczy chitona działają tak jak ludzkie – mineralna soczewka skupia światło na siatkówce pokrytej fotoreceptorami. Tyle że oczy człowieka są większe, mają więcej receptorów, a nasza soczewka składa się z przezroczystego białka - krystaliny - i dzięki elastyczności może zmieniać ogniskową, co pozwala widzieć ostro z daleka i z bliska. Nie było jednak jasne, czy każde oczko tworzy odrębny obraz całego otoczenia, czy też działają one jak złożone oczy owadów, z których każde tworzy jeden piksel dużego obrazu. Teraz Ling Li z Harvard University (USA) i jego koledzy po raz pierwszy „spojrzeli na świat” tak jak chiton. Wyjętą z pancerza soczewkę przymocowali do mikroskopu i zogniskowali na obrazie drapieżnej ryby. Okazało się, że soczewka ma całkiem niezłą rozdzielczość, ale nie dorównuje jej maleńka siatkówka, złożona tylko z około 100 komórek. Zatem każde z oczek działa jak piksel na ekranie komputera, a obraz jest bardzo ziarnisty i niewyraźny. Za to obejmuje całe otoczenie na raz, a uszkodzone oczko łatwo zastąpić. Nieruchawemu chitonowi taki wzrok wystarcza - po prostu widząc, że coś się zbliża mocniej przywiera do skały, od której trudno go oderwać. Na razie nie wiadomo, jak prosty układ nerwowy chitona radzi sobie z przetwarzaniem informacji wizualnych, biorąc pod uwagę jego skromne możliwości umysłowe. Źródło: PAP