Polskie sikorki wykładają swoje gniazda niedopałkami papierosów. Mają one chronić pisklęta
W gniazdach polskich sikorek badacze z Uniwersytetu Łódzkiego znajdują… niedopałki papierosów. Nie chodzi o to, że muszą odreagowywać trudne, miejskie życie. W ten „nowatorski” sposób mają chronić swoje pisklęta. Jak to działa i czemu to robią?
Sikory modre – modraszki – już od kilkunastu lat zadziwiają naukowców na całym świecie nietypowym sposobem ochrony swojego potomstwa. W miastach coraz częściej obserwuje się, że do wyściełania swoich gniazd wykorzystują one niedopałki papierosów: niekiedy są one nawet podstawowym budulcem. To nie jest przypadkowy wybór: w środowisku naturalnym te ptaki poszukują aromatycznych roślin, więc krążą po łąkach, wypatrując mięty czy lawendy. Próżno jednak szukać ich w miejskiej dżungli, a na ulicach wala się coś, co generuje równie mocny zapach. Jak modraszki wykorzystują niedopałki papierosów? W badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Łódzkim zespół dr. Michała Glądalskiego porównywał trzy rodzaje gniazd sikorek: naturalne, naturalne, ale do których badacze włożyli niedopałki oraz całkowicie sterylne. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Animal Behaviour” pokazały, że gniazda z niedopałkami zawierały mniej pasożytów niż te „naturalne”, a pisklęta w nich wychowywane charakteryzowały się lepszą kondycją niż te z gniazd bez takich „dodatków”. Najlepiej radziły sobie jednak gniazda sterylne. Dlaczego ptaki wybierają niedopałki? Zwierzęca adaptacja do życia w mieście polega na wykorzystaniu tego, co jest pod „ręką”. Widzimy to np. w kontekście żyjących w symbiozie z ludzkimi odpadami szopów czy szczurów. Tak samo jest z sikorkami – brak aromatycznych roślin wykorzystywanych do ochrony zmusza ptaki do szukania alternatywy. A niedopałki są nie tylko dostępne, ale także skutecznie chronią potomstwo. Modraszki są inteligentne, więc szybko podpatrzyły od swoich sąsiadów tę skuteczną strategię. Regularnie zaglądają do gniazd innych ptaków, obserwują ich sukcesy i porażki, a następnie kopiują sprawdzone rozwiązania. Jak substancje zawarte w niedopałkach wpływają na pasożyty? Największym „odstraszaczem” jest nikotyna, która dla pasożytów jest toksyczna. Związki chemiczne obecne w niedopałkach utrudniają pasożytom znalezienie ptasiego gniazda, a dodatkowo ograniczają możliwość składania jaj i rozwój larw. Dzięki temu pisklęta są bezpieczniejsze i mogą rozwijać się bez przeszkadzających intruzów. Czy „pety” nie wpływają na ptaki negatywnie? Naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego dowiedli, że pisklęta z gniazd wyściełanych niedopałkami charakteryzowały się wyższym poziomem hemoglobiny i hematokrytu. Mniej pasożytów oznaczało lepszy stan zdrowia, szybszy wzrost i wyższy poziom energii. Jednak najlepsze wyniki osiągały pisklęta wychowywane w warunkach sterylnych, co sugeruje, że choć niedopałki ograniczają pasożyty, nie eliminują problemu całkowicie. Toksyczność papierosowych odpadów Ale jest także ciemna strona: chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć, że toksyczne związki zawarte w papierosach mogą okazać się dla ptaków zgubne. Chociaż niedopałki zdają się dawać zwierzętom krótkoterminowe korzyści, to zawierają ponad 4000 związków chemicznych – w tym metale ciężkie, arsen czy substancje o udowodnionym działaniu genotoksycznym. Ich długofalowy wpływ na zdrowie ptaków nie został jeszcze w pełni poznany. Naukowcy wskazują, że może dochodzić do kumulowania się szkodliwych substancji w organizmach młodych ptaków, co rodzi poważne pytania o ich przyszłe zdrowie. To trochę tak jak z ludźmi palącymi papierosy – na efekty często trzeba poczekać wiele lat, ale są tragiczne. Czy strategie te nie prowadzą do powolnego pogarszania się stanu populacji? Czy tylko sikorki „palą”? Przypadki wykorzystania niedopałków zaobserwowano także u miejskich wróbli w Meksyku, Portugalii czy Francji. Dla wielu gatunków ptaków przystosowanie się do nowych, trudnych warunków środowiskowych oznacza korzystanie z materiałów, których człowiek dostarcza nieświadomie. One jednak nie wiedzą, co oznaczają sugestywne zdjęcia na opakowaniach papierosów. Źródła: naukawpolsce.pl, Animal Behaviour Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najbardziej zielone miasto świata. W tej europejskiej stolicy natura jest na wyciągnięcie ręki
Coraz więcej osób, zmęczonych tempem życia i nadmiarem betonu, szuka wytchnienia w otoczeniu natury. Zieleń, przestrzeń i czyste powietrze stają się dziś jednym z najważniejszych kryteriów wyboru miejsca do życia i podróżowania. Niektóre miasta potrafią jednak połączyć intensywne życie miejskie z bliskością przyrody. Które z nich uznano zatem za najbardziej zielone na świecie?
Współczesne trendy podróżnicze wyraźnie pokazują, że coraz większe znaczenie ma kontakt z naturą – także w przestrzeni miejskiej. Miasta, które oferują nie tylko zabytki i infrastrukturę, ale również rozległe tereny zielone, parki i dostęp do świeżego powietrza, zyskują na popularności zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców. Choć przez lata dominowało przekonanie, że intensywny rozwój urbanistyczny musi oznaczać ograniczenie przestrzeni naturalnych, dziś coraz więcej metropolii udowadnia, że oba te światy mogą się uzupełniać. Lider zielonego stylu życia w Europie Potwierdzają to także analizy ekspertów branży turystycznej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez Iglu Cruise porównano miasta pod kątem udziału terenów zielonych, jakości powietrza oraz dostępności przestrzeni publicznych sprzyjających wypoczynkowi. Na tej podstawie powstał ranking miejsc, w których natura jest integralną częścią codziennego życia – a na jego czele znalazło się jedno z europejskich miast, które szczególnie wyróżnia się pod tym względem. Na pierwszym miejscu zestawienia znalazło się Oslo – stolica Norwegii, która zdobyła 77,3 pkt i wyróżniła się przede wszystkim wyjątkową dostępnością terenów zielonych oraz wysoką jakością powietrza. To miasto, w którym przyroda przenika przestrzeń miejską i towarzyszy mieszkańcom na co dzień, tworząc spójną i dobrze zaplanowaną tkankę urbanistyczną. Szacuje się, że aż 95% osób żyjących w Oslo ma dostęp do terenów zielonych w promieniu 300 metrów od miejsca zamieszkania, co sprawia, że kontakt z naturą nie wymaga planowania ani dłuższych podróży – wystarczy krótki spacer. Oslo jako najbardziej zielone miasto świata. Natura na wyciągnięcie ręki Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiej polityki ekologicznej są tzw. „parki kieszonkowe”, czyli niewielkie, często kameralne przestrzenie zielone tworzone m.in. w miejscach dawnych parkingów. Inicjatywa ta rozwijana jest przy współudziale mieszkańców i stanowi przykład konsekwentnego ograniczania ruchu samochodowego na rzecz bardziej przyjaznych, zielonych rozwiązań. Uzupełnieniem tych działań jest tzw. „autostrada dla pszczół” – system roślin i miejsc schronienia dla zapylaczy, który biegnie przez całe miasto i wspiera lokalną bioróżnorodność, jednocześnie wpisując się w szerszą strategię ochrony środowiska. Oslo oferuje również liczne rozpoznawalne przestrzenie rekreacyjne, takie jak Park Pałacu Królewskiego czy Park Vigelanda – największy na świecie park rzeźb stworzony przez jednego artystę, Gustava Vigelanda. Co istotne, granica między miastem a naturą jest tu wyjątkowo płynna. Z centrum można w zaledwie około 20 minut dojechać metrem do rozległych terenów leśnych Oslomarki oraz nad jezioro Sognsvann, skąd rozpoczynają się liczne szlaki piesze i trasy rekreacyjne. Dodatkowo półwysep Bygdøy przyciąga plażami (takimi jak popularna Huk czy spokojniejsza Paradisbukta), oferując dostęp do fiordu Oslo i możliwość wypoczynku w otoczeniu natury bez konieczności opuszczania miasta. Zielone stolice i metropolie świata. Kto jeszcze znalazł się w rankingu? Choć to Oslo zajęło pierwsze miejsce, ranking pokazuje, że zielona transformacja miast staje się globalnym kierunkiem rozwoju, a wiele metropolii skutecznie łączy intensywne życie miejskie z dostępem do natury. Drugą pozycję zajęło Wilno, które wyróżnia się jednym z najwyższych udziałów terenów zielonych w Europie – około 61% powierzchni miasta stanowią obszary naturalne. Stolica Litwy, uhonorowana tytułem Zielonej Stolicy Europy 2025, oferuje unikatowe połączenie dziedzictwa historycznego i przyrody. Nad starówką wpisaną na listę UNESCO unoszą się balony, a wokół niej rozciągają się lasy, parki oraz ponad 1500 kilometrów tras pieszych i rozwijająca się sieć ścieżek rowerowych. Na trzecim i czwartym miejscu uplasowały się Helsinki i Wiedeń – miasta od lat uznawane za wzorcowe pod względem jakości życia i zrównoważonego planowania. W Helsinkach niemal połowę powierzchni zajmują tereny zielone, a charakterystyczna „dzika urbanistyka” sprawia, że lasy i nadmorskie krajobrazy przenikają się z tkanką miejską. Wiedeń natomiast oferuje różnorodność przestrzeni – od reprezentacyjnych ogrodów pałacowych po rozległy Las Wiedeński, będący rezerwatem biosfery UNESCO, a także Wyspę Dunaju, która stanowi ważną przestrzeń rekreacyjną dla mieszkańców. W czołówce znalazły się również miasta spoza Europy, które konsekwentnie inwestują w rozwój zielonej infrastruktury. Canberra, projektowana jako „miasto ogrodów” (5. miejsce), chroni znaczną część swojej powierzchni jako parki narodowe i rezerwaty, natomiast Sydney (6. miejsce) rozwija programy przywracania rodzimych ekosystemów i rozbudowuje sieć parków dostępnych w zasięgu krótkiego spaceru. Singapur (8. miejsce), określany często jako modelowe „miasto w ogrodzie”, integruje naturę z nowoczesną architekturą – od spektakularnych instalacji w Gardens by the Bay, po rozbudowany system zielonych korytarzy i parków. W zestawieniu uwzględniono także Sztokholm (7. miejsce), którego przestrzeń została zaprojektowana w równowadze między wodą, zielenią i zabudową, co zapewnia mieszkańcom stały kontakt z naturą. Reading (9. miejsce), jedyne brytyjskie miasto w rankingu, wyróżnia się rozwiniętą siecią terenów zielonych powiązanych z rzekami Tamizą i Kennet oraz działaniami na rzecz ograniczenia emisji. Listę zamyka natomiast Monachium – jedno z najbardziej przyjaznych pieszym miast Europy, gdzie rozległe parki, takie jak Ogród Angielski, łączą się z ambitną polityką klimatyczną i dążeniem do neutralności emisyjnej w najbliższych latach. Źródła: Iglu Cruise, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najwygodniejsze miasta w Europie dla rodzin z dziećmi – w rankingu także Polska
Podróże zazwyczaj kojarzą się z ekscytującą przygodą i odkrywaniem nowych miejsc, jednak w przypadku wyjazdów z dziećmi często pojawia się zupełnie inna perspektywa. Dla wielu rodziców to nie tylko przyjemność, ale także spore wyzwanie logistyczne. Wybór odpowiedniego kierunku może jednak znacząco ułatwić całą podróż. Które europejskie miasta okazują się najbardziej przyjazne dla rodzin z małymi dziećmi?
Podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi wymaga znacznie większego przygotowania niż standardowy city break. Wózek, bagaż podręczny pełen przekąsek, konieczność dopasowania planu dnia do drzemek czy długie kolejki na lotniskach – wszystko to sprawia, że nawet krótki wyjazd może okazać się wymagający. Kluczowe znaczenie ma więc wybór miejsca, które będzie dobrze dostosowane do potrzeb rodzin. Z myślą o takich podróżnych serwis LateRooms przygotował zestawienie europejskich miast, w których podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi jest najłatwiejsze. W analizie uwzględniono m.in. dostępność udogodnień, komfort poruszania się oraz ogólną przyjazność przestrzeni miejskiej dla rodzin. Rodzinne podróże bez chaosu – klucz to dobra logistyka Jak podkreśla Matthew Fox, prezes LateRooms, największym wyzwaniem dla rodziców bywa organizacja wyjazdu. – Podróżowanie z maluchami lub małymi dziećmi może być przytłaczające, zwłaszcza gdy trzeba poruszać się po lotniskach, korzystać z przesiadek i odnaleźć się w zatłoczonych miastach. Wybór miejsc docelowych, gdzie logistyka jest prosta, może mieć ogromne znaczenie – zaznacza. Dlatego szczególnie dobrze wypadają miejscowości z krótkimi połączeniami lotniczymi oraz łatwym dostępem z lotniska do centrum, gdzie rodziny mogą poświęcić więcej czasu na wspólne spędzanie chwil, zamiast skupiać się na organizacyjnych wyzwaniach. Które europejskie miasta najlepiej odpowiadają na te potrzeby? Najlepsze miasta w Europie na podróż z dzieckiem. Kto znalazł się na podium? Na czele zestawienia znalazły się miasta, które łączą dobrze rozwiniętą infrastrukturę z łatwą logistyką podróży i dużą liczbą atrakcji dla najmłodszych. Pierwsze miejsce zajęła Kopenhaga, uznawana za jedno z najbardziej przyjaznych rodzinom miast w Europie. Już sam dojazd z lotniska do centrum zajmuje zaledwie około 15 minut dzięki sprawnemu połączeniu metrem, co ma ogromne znaczenie przy podróżowaniu z małymi dziećmi. Na miejscu poruszanie się po mieście jest wyjątkowo proste – Kopenhaga należy do najlepiej ocenianych pod względem możliwości zwiedzania pieszo, co pozwala ograniczyć konieczność korzystania z transportu publicznego. Dużym atutem jest również szeroka oferta noclegów dostosowanych do potrzeb rodzin oraz liczne atrakcje, takie jak słynne Ogrody Tivoli, gdzie park rozrywki łączy się z przestrzenią do odpoczynku i rekreacji. Drugie miejsce przypadło Berlinowi, który wyróżnia się ogromną liczbą atrakcji dla dzieci – jest ich tu ponad 200, co daje rodzicom dużą swobodę w planowaniu pobytu. Do centrum miasta można dotrzeć z lotniska w około 30 minut, a sama infrastruktura sprzyja podróżowaniu z wózkami dziecięcymi. Szerokie chodniki, sprawny transport publiczny i nowoczesne rozwiązania urbanistyczne sprawiają, że poruszanie się po mieście jest wygodne i intuicyjne. Berlin oferuje także wiele zielonych przestrzeni oraz miejsc edukacyjnych – od jednego z największych ogrodów zoologicznych w Europie po interaktywne muzea, takie jak Deutsches Technikmuseum. Na trzecim miejscu znalazła się Barcelona, która łączy miejski klimat z dostępem do przestrzeni rekreacyjnych na świeżym powietrzu. Dojazd z lotniska do centrum zajmuje około 25 minut, a zwarta struktura miasta ułatwia przemieszczanie się pomiędzy najważniejszymi atrakcjami. Rodziny mogą tu liczyć zarówno na ofertę kulturalną, jak i możliwość odpoczynku nad morzem. Park Güell, Sagrada Família czy plaża Barceloneta to tylko niektóre z miejsc, które przyciągają najmłodszych. Dodatkowo liczne place, parki i uliczni artyści sprawiają, że miasto oferuje rozrywkę nawet podczas zwykłych spacerów, bez konieczności planowania intensywnego programu zwiedzania. Europejskie miasta przyjazne rodzinom. W rankingu znalazł się Kraków Tuż za podium znalazły się kolejne europejskie miasta, które udowadniają, że nawet popularne kierunki turystyczne mogą być dobrze dostosowane do potrzeb rodzin z dziećmi. Czwarte miejsce zajęła Florencja – historyczne miasto, które mimo swojej zabytkowej zabudowy okazuje się zaskakująco wygodne w podróżowaniu. Szybki dojazd z lotniska oraz duży wybór noclegów sprawiają, że organizacja pobytu jest stosunkowo prosta, a liczne interaktywne muzea – w tym te poświęcone Leonardowi da Vinci czy Galileuszowi – pozwalają połączyć zwiedzanie z edukacją. Tuż za nią uplasował się Amsterdam, który wyróżnia się zwartą strukturą i bardzo dobrą komunikacją. Wiele atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie, a dodatkową atrakcją dla najmłodszych są rejsy po kanałach czy wizyty w interaktywnych centrach nauki. W zestawieniu wysoko znalazła się także Walencja, gdzie jednym z największych atutów jest nowoczesny kompleks Miasta Sztuki i Nauki – przestrzeń, która łączy funkcje edukacyjne i rozrywkowe. Uzupełnieniem są rozległe tereny zielone, w tym park Turia, który biegnie przez centrum miasta i daje dzieciom przestrzeń do swobodnej zabawy. Dobrze wypadła również Bazylea, doceniona za kompaktowy układ i łatwość poruszania się, co jest szczególnie istotne dla rodzin podróżujących z wózkami. Bliskość atrakcji, dostęp do terenów nad Renem oraz liczne place zabaw sprawiają, że miasto oferuje spokojne tempo zwiedzania. Polski akcent w rankingu przyjaznych miast Na ósmym miejscu znalazł się Kraków – jedyne polskie miasto w zestawieniu. Stolica Małopolski została wyróżniona przede wszystkim za korzystny stosunek jakości do ceny oraz dużą dostępność noclegów przyjaznych rodzinom. Dodatkowym atutem jest zwarta struktura Starego Miasta, dzięki której większość najważniejszych atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie i może być zwiedzana pieszo. W dalszej części rankingu uplasowały się Praga oraz Wiedeń. Stolica Czech przyciąga różnorodnością atrakcji – od rejsów po Wełtawie po zabytkowe place i widowiskowe instalacje, takie jak zegar astronomiczny. Z kolei Wiedeń (10. miejsce) łączy bogatą ofertę kulturalną z dobrze rozwiniętą infrastrukturą dla rodzin, oferując zarówno historyczne pałace, jak i przestrzenie rozrywki, w tym park Prater z charakterystycznym diabelskim młynem. Źródła: LateRooms, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W którym mieście w Polsce najlepiej się żyje? Wyniki rankingu mogą zaskoczyć
W którym polskim mieście żyje się dziś najlepiej? Choć największe ośrodki od lat przyciągają mieszkańców pracą, ofertą kulturalną i rozwiniętą infrastrukturą, różnice w jakości życia między nimi wciąż są wyraźne. Najnowszy ranking pokazuje, które miasta najlepiej radzą sobie z wyzwaniami ostatnich lat – od rosnących kosztów mieszkań po dostęp do usług publicznych. Wyniki zestawienia, obejmującego przełom 2025 i 2026 roku, pokazują nie tylko liderów, ale też miejsca, które w ostatnim czasie znacząco poprawiły swoją pozycję.
Ranking przygotowany przez redakcję „Business Insider” objął 16 największych miast w Polsce – po jednym z każdego województwa. W analizie uwzględniono zarówno twarde dane ekonomiczne, jak i czynniki wpływające na codzienny komfort życia mieszkańców. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezrobocia, wysokość wynagrodzeń oraz ceny mieszkań z rynku wtórnego, ale także kwestie społeczne i środowiskowe, takie jak dostępność lekarzy, poziom przestępczości czy jakość powietrza. W poprzedniej edycji zestawienia, która obejmowała połowę 2025 roku, pierwsze miejsce niespodziewanie zajęły Katowice, wyprzedzając m.in. Poznań, Rzeszów i Gdańsk. W najnowszym rankingu na podium ponownie znalazły się te same miasta, jednak ich kolejność uległa wyraźnym zmianom. Gdzie w Polsce żyje się najlepiej? Rzeszów i Poznań na szczycie rankingu W najnowszym rankingu jakości życia przygotowanym przez „Business Insider” najwyższe oceny uzyskały Rzeszów i Poznań, które zdobyły identyczną liczbę punktów. Szczególną uwagę zwraca jednak stolica Podkarpacia, ponieważ po raz pierwszy znalazła się na pierwszym miejscu zestawienia. Rzeszów wyróżnia się przede wszystkim bardzo niskim poziomem przestępczości – najniższym spośród wszystkich analizowanych miast. Wysoko oceniono także dostępność lekarzy, która plasuje się w ścisłej czołówce zestawienia. Autorzy rankingu wskazują jednak również obszary wymagające poprawy. Chodzi przede wszystkim o dostępność mieszkań oraz sytuację na rynku pracy – w tych kategoriach miasto zajmuje odpowiednio 10. i 12. miejsce na 16 analizowanych ośrodków. Poznań swoją wysoką pozycję zawdzięcza przede wszystkim bardzo dobrej kondycji rynku pracy. Stolica Wielkopolski może pochwalić się najniższym bezrobociem spośród wszystkich miast ujętych w zestawieniu, co w znacznym stopniu wpływa na ogólną ocenę jakości życia. W większości pozostałych kategorii (jak poziom wynagrodzeń, dostęp do usług publicznych czy ceny mieszkań) miasto plasuje się w środku stawki, zajmując zwykle miejsca między piątą a ósmą pozycją. Największym problemem pozostaje natomiast jakość powietrza, która wypadła słabiej niż w większości innych analizowanych ośrodków i znacząco obniża końcową notę miasta. Tuż za liderami znalazły się Katowice oraz Lublin, które uzyskały identyczny wynik punktowy i straciły do zwycięzców zaledwie dwa punkty. Katowice wciąż wyróżniają się jedną z najlepszych relacji cen mieszkań do poziomu zarobków, co sprawia, że pozostają jednym z bardziej dostępnych rynków mieszkaniowych wśród dużych polskich miast. W ostatnim czasie stolica województwa śląskiego straciła jednak pozycję lidera pod względem średniego wynagrodzenia, spadając na czwarte miejsce w tej kategorii. Wyraźnie pogorszył się także wynik dotyczący jakości powietrza – w tym zestawieniu Katowice znalazły się na ostatniej pozycji. Lublin z kolei w porównaniu z poprzednią edycją rankingu zaliczył wyraźny awans – aż o cztery miejsca. Stolica województwa lubelskiego wyróżnia się przede wszystkim bardzo dobrą dostępnością do lekarzy w ramach NFZ, gdzie kolejki należą do najkrótszych w kraju. Miasto znajduje się również w czołówce pod względem niskiego poziomu przestępczości. Autorzy zestawienia zwracają jednak uwagę na słabsze wyniki w innych obszarach. Lublin należy do miast z relatywnie wysokim bezrobociem (gorzej wypadły jedynie trzy ośrodki), a średnie wynagrodzenia pozostają niższe niż w wielu większych metropoliach. Jak wypadły pozostałe miasta w rankingu jakości życia w Polsce? W zestawieniu znalazły się też miasta, które w ostatnim czasie wyraźnie zmieniły swoją pozycję w rankingu jakości życia. Jednym z największych beneficjentów najnowszej edycji jest Warszawa. Stolica przez lata plasowała się raczej w drugiej połowie pierwszej dziesiątki zestawienia, mimo silnej gospodarki i rozwiniętego rynku pracy. Tym razem awansowała jednak na 5. miejsce. Choć nie dominuje w żadnej z analizowanych kategorii, bardzo dobre wyniki osiąga w dwóch kluczowych obszarach – poziomie wynagrodzeń oraz stopie bezrobocia, gdzie zajmuje drugie miejsce. Dodatkowo poprawiła się sytuacja dotycząca jakości powietrza, co również wpłynęło na końcowy rezultat. W mniej korzystnej sytuacji znalazł się natomiast Gdańsk, który w najnowszym zestawieniu spadł z piątej na ósmą pozycję – to najniższy wynik miasta od około dwóch i pół roku. W wielu analizowanych wskaźnikach stolica Pomorza odnotowała jedynie niewielkie pogorszenie, jednak na jej końcową pozycję wpłynęła przede wszystkim poprawa wyników innych ośrodków, które zdołały wyprzedzić Gdańsk w kilku kategoriach. Na dole rankingu sytuacja pozostaje stosunkowo stabilna. Kraków poprawił swoją pozycję w porównaniu z poprzednią edycją i przesunął się z ostatniego miejsca o jedną lokatę wyżej. Stolica Małopolski może pochwalić się najwyższymi wynagrodzeniami wśród analizowanych miast oraz stosunkowo niskim poziomem bezrobocia. Jednocześnie mieszkańcy muszą jednak mierzyć się z bardzo wysokimi cenami mieszkań, słabszą jakością powietrza oraz wyższą przestępczością niż w wielu innych dużych ośrodkach. Ostatnie miejsce zajęły natomiast Kielce. Co ciekawe, miasto nie wypada najgorzej w żadnej z analizowanych kategorii i nie zajmuje nawet dwóch ostatnich miejsc w poszczególnych zestawieniach. Problem polega jednak na tym, że w większości wskaźników plasuje się raczej w dolnej części stawki, nie wyróżniając się wyraźnie na tle konkurencji. Najlepiej wypada dostępność lekarzy, gdzie Kielce zajmują 6. miejsce. Znacznie słabiej prezentują się natomiast wskaźniki ekonomiczne, takie jak poziom wynagrodzeń czy sytuacja na rynku pracy. Ranking najlepszych miast w Polsce: 1. Rzeszów i Poznań (41 pkt) 3. Lublin i Katowice (43 pkt) 5. Warszawa (46 pkt) 6. Łódź i Olsztyn (48 pkt) 8. Gdańsk i Szczecin (51 pkt) 10. Bydgoszcz (53 pkt) 11. Opole i Białystok (54 pkt) 13. Wrocław i Gorzów Wielkopolski (58 pkt) 15. Kraków (59 pkt) 16. Kielce (62 pkt) Źródło: Business Insider Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Serial „Peaky Blinders” rozsławił to miasto. Dziś turyści odkrywają jego gangsterską historię
Kultowy serial sprawił, że do angielskiego Birmingham zaczęły przybywać miliony turystów z całego świata. Najpierw popularność produkcji telewizyjnej, a teraz także premiera filmu „Peaky Blinders: Nieśmiertelny” ponownie kierują uwagę podróżnych na miasto, z którym związana jest historia słynnego gangu. Birmingham coraz częściej pojawia się na mapach fanów serialu, którzy chcą zobaczyć miejsca związane z jego bohaterami i sprawdzić, jak wyglądało prawdziwe tło wydarzeń przedstawionych w produkcji.
To właśnie w Birmingham na przełomie XIX i XX wieku działała grupa przestępcza znana jako Peaky Blinders, która stała się inspiracją dla twórców serialu z Cillianem Murphym. Choć wiele scen produkcji kręcono w innych częściach północnej Anglii (m.in. w Merseyside, Yorkshire czy Manchesterze) to właśnie Birmingham przyciąga dziś największe zainteresowanie turystów. Miasto zaczęło wykorzystywać popularność serialu, organizując m.in. tematyczne wycieczki i wydarzenia związane z jego historią. Po premierze filmu kontynuującego losy bohaterów zjawisko określane jako „Peaky Blinders effect” może jeszcze bardziej nasilić ruch turystyczny w tym regionie. Kim byli prawdziwi Peaky Blinders? Historia gangu z Birmingham Choć dla wielu widzów nazwa Peaky Blinders kojarzy się przede wszystkim z popularnym serialem, w rzeczywistości gang o takiej nazwie naprawdę istniał i działał w Birmingham pod koniec XIX wieku. Grupa ta funkcjonowała głównie w latach około 1890–1910 – w okresie, gdy miasto było jednym z największych ośrodków przemysłowych w Wielkiej Brytanii. Członkami gangu byli najczęściej młodzi mężczyźni pochodzący z ubogich, robotniczych dzielnic, którzy angażowali się w drobną przestępczość, uliczne bójki oraz walki o kontrolę nad określonymi częściami miasta. Zajmowali się m.in. kradzieżami, wymuszaniem pieniędzy czy zastraszaniem mieszkańców i rywalizujących grup. Nazwa gangu do dziś budzi zainteresowanie historyków. Jedna z najbardziej znanych teorii mówi, że pochodzi ona od charakterystycznych kaszkietów z daszkiem („peaky”), które nosili jego członkowie. Z kolei według popularnej legendy w daszkach mieli wszywać żyletki, którymi mogli ranić przeciwników podczas walk ulicznych. Badacze podkreślają jednak, że jest to raczej późniejszy mit – w tamtym czasie żyletki były kosztowne i trudno dostępne. W rzeczywistości Peaky Blinders byli niewielkim gangiem ulicznym, a ich działalność zaczęła stopniowo zanikać po 1910 roku, gdy kontrolę nad przestępczością w Birmingham przejęły inne grupy. Mimo to historia gangu stała się inspiracją dla twórców serialu, który po latach rozsławił nazwę „Peaky Blinders” na całym świecie. „Peaky Blinders” przyciąga turystów do Birmingham. Co mogą zobaczyć fani serialu? Ogromny sukces serialu „Peaky Blinders”, który zadebiutował w 2013 roku, znacząco wpłynął na wzrost zainteresowania Birmingham i całym regionem West Midlands wśród turystów. Produkcja BBC, która zyskała globalną popularność również dzięki platformie Netflix, sprawiła, że miasto zaczęło pojawiać się na mapach podróżników zainteresowanych turystyką filmową. W ciągu kilku lat od premiery pierwszego sezonu liczba odwiedzających Birmingham wyraźnie wzrosła – według danych lokalnych władz między 2013 a 2018 rokiem ruch turystyczny zwiększył się o ponad 25%. Co więcej, w 2018 roku miasto odwiedziło rekordowe 42,8 miliona osób, a szczególnie widoczny był wzrost liczby turystów z zagranicy, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych. Popularność serialu pomogła również zmienić wizerunek Birmingham, które wcześniej kojarzono głównie z przemysłem ciężkim i powojenną architekturą, a dziś coraz częściej postrzegane jest jako miejsce związane z kulturą, historią i popkulturą. Rosnące zainteresowanie produkcją szybko przełożyło się na powstanie licznych atrakcji inspirowanych historią gangu. W mieście organizowane są specjalne wycieczki tematyczne śladami Peaky Blinders, podczas których przewodnicy opowiadają o realiach życia w Birmingham na przełomie XIX i XX wieku. Szczególną popularnością cieszą się spacery po dzielnicy Digbeth, gdzie można zobaczyć murale inspirowane serialem oraz odwiedzić miejsca stylizowane na bary i kluby z epoki. W Digbeth Loc. Studios, gdzie kręcono część scen nowego filmu, powstały także wielkoformatowe malowidła przedstawiające bohaterów serialu. Jednym z najważniejszych punktów na mapie fanów jest również Black Country Living Museum w pobliskim Dudley, które odegrało ważną rolę w produkcji serialu. To rozległy skansen prezentujący przemysłową historię regionu, z rekonstrukcjami ulic, warsztatów i domów z przełomu XIX i XX wieku. Właśnie tam powstało wiele charakterystycznych scen, w tym te rozgrywające się w otoczeniu zakładów przemysłowych i robotniczych dzielnic. Zwiedzający mogą spacerować po autentycznych ulicach epoki, wchodzić do dawnych sklepów czy warsztatów i zobaczyć, jak wyglądało codzienne życie mieszkańców regionu w czasach, gdy działał gang Peaky Blinders. Duże zainteresowanie wzbudzają także wystawy historyczne w Muzeum Policji West Midlands, gdzie prezentowane są archiwalne fotografie policyjne, dokumenty oraz artefakty związane z prawdziwym gangiem działającym w Birmingham ponad sto lat temu. Wraz z premierą filmu „Peaky Blinders: Nieśmiertelny”, którego część scen powstała już bezpośrednio w Birmingham i okolicach, lokalne władze spodziewają się kolejnej fali turystów. Tym samym wszystko wskazuje na to, że tzw. „Peaky Blinders effect” jeszcze przez długi czas będzie przyciągał do miasta fanów tej historii z całego świata. Źródła: The Guardian, Visit Birmingham, Visit Britain Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet. Polskie miasta w ścisłej czołówce
Podróżowanie w pojedynkę dla wielu kobiet jest wyjątkowym doświadczeniem – daje poczucie wolności, niezależności i możliwość odkrywania świata we własnym tempie. Aby jednak w pełni cieszyć się taką wyprawą, kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa. Jak pokazuje najnowsza analiza obejmująca miasta w całej Unii Europejskiej, istnieje wiele miejsc, w których kobiety podróżujące solo mogą czuć się komfortowo i spokojnie. Co ciekawe, na podium zestawienia znalazły się dwa polskie miasta.
Na początku tego roku firma turystyczna Private Tours England opublikowała raport, którego celem było wskazanie najbezpieczniejszych miast w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie. Aby przygotować ranking, eksperci przeanalizowali 21 różnych wskaźników, pogrupowanych w pięciu kluczowych kategoriach. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezpieczeństwa w mieście, ryzyko oszustw, a także to, jak komfortowo kobiety mogą czuć się podczas wieczornych spacerów. Analiza uwzględniała również koszty podróży, takie jak ceny noclegów w hotelach trzygwiazdkowych, przejazdów taksówką, biletów komunikacji miejskiej czy podstawowych wydatków – od filiżanki cappuccino po niedrogi posiłek w restauracji. Oprócz tego oceniano tzw. komfort społeczny, czyli m.in. przyjazność mieszkańców oraz powszechność znajomości języka angielskiego. Co więcej, w badaniu wzięto pod uwagę liczbę atrakcji turystycznych dostępnych w danym mieście, takich jak muzea czy centra spa. Na podstawie wszystkich tych danych każdemu miejscu przyznano ocenę w skali od 1 do 100. Wyniki zestawienia mogą niektórych zaskakiwać – najwyżej w rankingu znalazły się bowiem miasta z Polski. Najbezpieczniejsze miasta Europy dla kobiet. Kraków i Wrocław na podium Zestawienie przygotowane przez Private Tours England pokazuje, że jedne z najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie znajdują się właśnie w Polsce. Na pierwszym miejscu rankingu znalazł się Kraków, który uzyskał najwyższy wynik w całym zestawieniu – 75,19 pkt. Miasto zostało wysoko ocenione zarówno pod względem komfortu poruszania się pieszo, jak i ogólnych warunków dla osób podróżujących w pojedynkę. Jak podkreślono w raporcie: „Stolica Małopolski zajmuje pierwsze miejsce w Indeksie Bezpieczeństwa z wynikiem 75,19 i jest wysoko oceniane pod względem bezpieczeństwa pieszych z wynikiem 67,97”. W analizie zwrócono również uwagę na przystępne ceny oraz dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną. „Ceny żywności i transportu są niskie. Hostele są w 93% zorientowane na kobiety. Jest sporo muzeów i obiektów spa, a usługi przewozowe są powszechnie dostępne” – czytamy w opracowaniu. Autorzy dodają także, że dużym ułatwieniem dla turystek jest dobra znajomość języka angielskiego oraz możliwość wygodnego zwiedzania miasta pieszo. Drugie miejsce w rankingu zajęła stolica Chorwacji – Zagrzeb. Miasto zostało szczególnie wysoko ocenione pod kątem poczucia bezpieczeństwa po zmroku. Jak wskazano w raporcie: „Zagrzeb uzyskał wysoki wynik bezpieczeństwa na poziomie 78,65 oraz 80,22 w kategorii samotnego spaceru nocą”. W analizie zwrócono także uwagę na stosunkowo niskie koszty przemieszczania się po mieście oraz dobrą dostępność usług przewozowych. „Koszty transportu należą do najniższych w Europie, a w całym mieście dostępne są usługi Ubera i Bolta” – podkreślono w raporcie. Dodano, że choć liczba hosteli przeznaczonych wyłącznie dla kobiet jest tu mniejsza niż w Krakowie, miasto nadal oferuje dobre warunki dla osób podróżujących solo. Z kolei na trzeciej pozycji uplasował się Wrocław. Autorzy zestawienia wskazują, że miasto osiągnęło wysoki wynik w indeksie bezpieczeństwa (74,66 pkt) i oferuje korzystne warunki dla turystów pod względem kosztów podróży. Czytamy: „Ceny jedzenia i hoteli są niższe niż średnia w UE, a popularne są hostele przeznaczone wyłącznie dla kobiet”. Choć komfort nocnych spacerów oceniono nieco niżej niż w Zagrzebiu, Wrocław nadal pozostaje miejscem przyjaznym dla samotnych podróżniczek. Na korzyść miasta przemawia także dobra infrastruktura dla pieszych, szybki internet oraz szeroka oferta atrakcji – od parków i terenów zielonych po centra odnowy biologicznej i instytucje kultury. Najlepsze europejskie miasta dla kobiet podróżujących solo Tuż za podium uplasował się Poznań, który w zestawieniu uzyskał 67,08 pkt. W rankingu podkreślono, że choć wyniki dotyczące bezpieczeństwa i nocnych spacerów są tu nieco niższe niż w Krakowie czy Wrocławiu, poziom przemocy wobec kobiet pozostaje umiarkowany. Zwrócono również uwagę na stosunkowo niskie koszty transportu i posiłków, dobrą dostępność hosteli przyjaznych kobietom podróżującym solo oraz liczne parki i tereny zielone sprzyjające zwiedzaniu miasta. Na piątej pozycji znalazła się Sewilla z wynikiem 67,02 pkt. Choć wskaźniki bezpieczeństwa są tam nieco niższe niż w polskich miastach, poziom ryzyka nadal uznano za akceptowalny dla kobiet podróżujących samotnie. Miasto oferuje także dużą liczbę hosteli z pokojami przeznaczonymi wyłącznie dla kobiet, a ceny kawy i piwa należą do najniższych w pierwszej dziesiątce rankingu. Sewilla przyciąga również bogatą ofertą muzeów i centrów odnowy biologicznej. Szóste miejsce zajęła Warszawa z wynikiem 65,11 pkt. W analizie podkreślono wysoki poziom bezpieczeństwa w porównaniu z wieloma europejskimi metropoliami, a także dostępność hosteli dla kobiet, szybki internet oraz stosunkowo niskie koszty transportu publicznego i biletów do muzeów. Na siódmym miejscu znalazła się Praga z wynikiem 65,06 pkt, wysoko oceniona pod względem bezpieczeństwa i komfortu wieczornych spacerów. Stolica Czech wyróżnia się również dużą liczbą muzeów i centrów spa, choć – jak zaznaczono w raporcie – prędkość internetu jest tu nieco niższa niż w części innych miast zestawienia. Ósmą pozycję zajął Edynburg, który mimo wyższych kosztów noclegów i transportu wyróżnia się bardzo niskim poziomem przestępczości, przyjazną atmosferą oraz licznymi parkami i instytucjami kultury. Dziewiąte miejsce przypadło Maladze, gdzie ryzyko oszustw oceniono jako niskie, a ceny podstawowego wyżywienia i transportu pozostają stosunkowo przystępne. Pierwszą dziesiątkę rankingu zamknęło natomiast Porto z wynikiem 62,78 pkt. W raporcie zwrócono uwagę na przyjazną atmosferę miasta, dużą popularność hosteli oferujących pokoje wyłącznie dla kobiet oraz stosunkowo niskie ceny posiłków i transportu, a także wysoki poziom znajomości języka angielskiego wśród mieszkańców. Źródła: Private Tours England, Tempo, Travel + Leisure, AdHugger Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking 100 najlepszych miast w Europie. Aż sześć jest z Polski!
Jeśli zastanawiasz się, dokąd wybrać się na kolejny city break w Europie, to zestawienie może być dobrą inspiracją. Właśnie opublikowano ranking 100 najlepszych miast Europy na 2026 rok, który uwzględnia zarówno jakość życia, ofertę kulturalną, jak i atrakcyjność turystyczną. Na liście znalazło się również kilka polskich miast, docenionych za swoją dynamikę, rozwój i rosnącą popularność wśród podróżnych.
Zestawienie powstało na podstawie analizy wielu wskaźników opisujących funkcjonowanie europejskich miast. Firma Resonance Consultancy uwzględniła zarówno dane statystyczne, jak i informacje pochodzące z mediów społecznościowych oraz platform turystycznych. Autorzy rankingu ocenili miasta m.in. w kategorii „Livability”, czyli jakości życia – brano pod uwagę dostępność transportu publicznego, infrastrukturę rowerową, jakość powietrza czy ilość terenów zielonych. Kolejna kategoria, „Lovability”, odnosiła się do atrakcyjności kulturalnej i turystycznej, analizując m.in. liczbę muzeów, teatrów oraz popularność miejsc w mediach społecznościowych. Z kolei „Prosperity” objęła wskaźniki gospodarcze, takie jak dostępność lotnisk, rozwój biznesu czy poziom szkolnictwa wyższego. Jakie miasto zatem znalazło się na pierwszym miejscu? Najlepsze miasta Europy 2026 – kto znalazł się w pierwszej dziesiątce? Pierwsze miejsca w rankingu najlepszych miast Europy w 2026 roku zajęły metropolie, które od lat pozostają ważnymi centrami kultury, biznesu i turystyki. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Londyn, doceniony za silną gospodarkę, rozbudowaną infrastrukturę biznesową oraz ogromną ofertę kulturalną i edukacyjną. Miasto wyróżnia się również dostępnością terenów zielonych, rozwiniętą siecią transportową i globalnymi powiązaniami gospodarczymi, dzięki którym pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków miejskich świata. Drugie miejsce zajął Paryż, który mimo swojej wielowiekowej historii wciąż dynamicznie się rozwija. Stolica Francji inwestuje w modernizację transportu publicznego, nowe przestrzenie publiczne i projekty urbanistyczne, jednocześnie pozostając jednym z najważniejszych centrów kultury, mody i turystyki na świecie. Podium zamknął Berlin – miasto wyróżnione za rozwinięty sektor kreatywny, bogaty ekosystem startupów oraz silną scenę kulturalną i artystyczną. Kolejne miejsca zajęły miasta, które łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesną infrastrukturą. Na czwartej pozycji uplasował się Rzym, którego ogromna wartość historyczna i architektoniczna od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Tuż za nim znalazła się Barcelona – miasto docenione za wysoką jakość życia, rozwinięty transport publiczny oraz wyjątkowe połączenie architektury, sztuki i nadmorskiego stylu życia. Szóste miejsce przypadło Madrytowi, który wyróżnia się dynamiczną sceną kulturalną, bogatą ofertą muzeów i galerii oraz intensywnym życiem nocnym. Drugą część pierwszej dziesiątki tworzą miasta znane z wysokich standardów życia i dobrze zaplanowanej przestrzeni. Na siódmej pozycji znalazł się Amsterdam, ceniony za przyjazną mieszkańcom infrastrukturę rowerową, rozwiniętą gospodarkę oraz silny sektor kreatywny. Ósme miejsce zajął Wiedeń, który od lat uchodzi za jedno z najbardziej komfortowych miejsc do życia w Europie dzięki doskonale funkcjonującemu transportowi publicznemu, licznym terenom zielonym i bogatej ofercie kulturalnej. Na dziewiątej pozycji uplasowała się Kopenhaga – miasto znane z konsekwentnej polityki zrównoważonego rozwoju, przyjaznej przestrzeni miejskiej i nowoczesnej architektury. Pierwszą dziesiątkę zamyka natomiast Sztokholm, który wyróżnia się dynamicznym sektorem technologicznym, wysokim poziomem edukacji oraz innowacyjnym podejściem do planowania przestrzeni miejskiej i rozwoju gospodarczego. Polskie miasta w rankingu najlepszych europejskich miast 2026 W zestawieniu najlepszych miast Europy znalazło się aż sześć z Polski. Najwyżej sklasyfikowaną polską metropolią okazała się Warszawa, która zajęła 17. miejsce w Europie. Stolica została wyróżniona przede wszystkim za wysoki poziom wykształcenia mieszkańców oraz niski poziom bezrobocia. Autorzy raportu podkreślają, że Warszawa coraz częściej postrzegana jest jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój infrastruktury, nowe inwestycje biznesowe oraz projekty urbanistyczne (takie jak planowany Centralny Port Komunikacyjny czy modernizacja przestrzeni nad Wisłą) wzmacniają jej pozycję jako nowoczesnej europejskiej metropolii. Drugim najwyżej notowanym polskim miastem w rankingu został Kraków, który uplasował się na 31. miejscu. Stolica Małopolski została doceniona przede wszystkim za bogate dziedzictwo historyczne, liczne atrakcje turystyczne oraz rozwijający się sektor nowoczesnych technologii. W zestawieniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miasta jako centrum biznesowego oraz akademickiego, które przyciąga zarówno inwestorów, jak i specjalistów z wielu branż. Na 39. miejscu znalazł się Gdańsk – miasto o wyjątkowej historii i architekturze, które w ostatnich latach dynamicznie rozwija sektor przemysłowy, logistyczny i technologiczny. Autorzy raportu wskazują również na jego silną pozycję gospodarczą oraz jedną z najniższych stóp bezrobocia na całym kontynencie. Kolejne polskie miasto w zestawieniu to Wrocław, który zajął 42. miejsce. Stolica Dolnego Śląska została wyróżniona za przyjazną przestrzeń miejską, dużą liczbę atrakcji dla rodzin oraz dynamiczny rozwój sektora nowych technologii i usług. W rankingu znalazł się także Poznań – na 64. miejscu – doceniony za silną gospodarkę, rozwinięty rynek pracy oraz znaczenie jako centrum targowego i biznesowego. Zestawienie zamykają Katowice, które uplasowały się na 93. pozycji. Miasto przeszło w ostatnich latach ogromną transformację z przemysłowego ośrodka w nowoczesne centrum kultury, biznesu i nowych technologii, co zostało zauważone również przez autorów raportu. Źródło: Resonance Consultancy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zapomnij o Barcelonie. Oto 7 hiszpańskich miasteczek, które zachwycają bardziej niż oblegane metropolie
Hiszpania bije rekordy popularności, ale jej prawdziwe oblicze kryje się w miejscach zapomnianych nawet przez lokalsów. Te miasteczka – w tym jedno z najlepszą oliwą świata – oferują tyle samo historii i przygód, co gwarne metropolie. Oto absolutne „ukryte perły”, które zachwycają autentyczną architekturą oraz lokalną kuchnią.
Spis treści: Beget Aínsa Combarro Priego de Córdoba San Martín del Castañar Zumaia Trujillo Hiszpania, jako drugi najczęściej odwiedzany kraj na świecie, dobrze rozumie problem nadmiernej turystyki. W 2025 roku kraj ten ustanowił rekord, przyjmując 96,8 mln gości. Niestety, większość podróżnych nie zapuszcza się poza największe miasta ani popularne wyspy, co stanowi obciążenie dla mieszkańców i godzi w autentyczność kultury, która tak przyciąga turystów. Tymczasem podróżni mogą ominąć wielkie metropolie i odwiedzić mniej znane zakątki tego pięknego kraju. W małych miasteczkach i wioskach przyjezdni odnajdą zupełnie inne oblicze Hiszpanii – takie, w którym życie płynie innym rytmem, a ludzie są silniej związani z ziemią oraz ze sobą nawzajem, pozostając otwartymi i gościnnymi. Na szczęście nawet w najbardziej odległych osadach bogata sztuka, kultura, pradawna historia i dobry posiłek są zawsze na wyciągnięcie ręki. Oto kilka hiszpańskich miejscowości, o których ty (a być może nawet przeciętny Hiszpan) prawdopodobnie nigdy nie słyszałeś, a które warto rozważyć przy planowaniu podróży. 1. Beget Warto tu przyjechać dla: wysokogórskiej kuchni i historycznych szlaków. Stwierdzenie, że to miejsce znajduje się z na uboczu, byłoby niedopowiedzeniem. Do lat 60. XX wieku nie prowadziła tu żadna droga dostępna dla samochodów, a zasięg telefonii komórkowej pojawił się dopiero w 2023 roku. Ta skąpana w miodowych barwach wioska, ukryta w sercu katalońskich Pirenejów, „jest dla kultury Katalonii tym, czym Passeig de Gràcia dla Barcelony: skarbem z brukowanymi uliczkami, kamiennymi mostami i zachwycającą przyrodą” – mówi Xavier Pladeveya, właściciel Can Jeroni, jednej z dwóch restauracji w Beget. Rekomenduje on odwiedzenie XII-wiecznego kościoła Sant Cristòfol (Iglesia de Sant Cristòfol de Beget) przed udaniem się na posiłek inspirowany darami natury danej pory roku. Wędrowcy mogą również potraktować Beget jako punkt startowy na szlaku Camí de Nord (Droga Północna). Ścieżka ta wiedzie przez prastare dębowe lasy chronionego obszaru Alta Garrotxa, pokrywając się fragmentami z trasą, którą pokonywali hiszpańscy wygnańcy uciekający do Francji podczas wojny domowej (1936–1939). 2. Aínsa Warto tu przyjechać dla: spektakularnych szlaków i obserwacji ptaków. W aragońskiej części Pirenejów, na zachód od ich katalońskiego odcinka, leży miasteczko Aínsa, oddalone o zaledwie 15 kilometrów od Parku Narodowego Ordesa y Monte Perdido. – Aínsa, poza tym że jest zachwycającym średniowiecznym miastem, ma przywilej strategicznego położenia, które pozwala odkrywać Pireneje – mówi Marta Romero, właścicielka pięcioosobowego butikowego hotelu Tierra Buxo w sąsiedniej wiosce Arcusa. Marta wraz z zespołem organizuje kameralne wyprawy trekkingowe po parku narodowym oraz do opuszczonych wiosek, gdzie odwiedzający mogą zanurzyć się w historii i kulturze regionu. Zespół współpracuje także z lokalnymi inicjatywami ochrony ptaków. Dzięki temu turyści mogą odwiedzić rezerwat ptaków drapieżnych w Eco Museo de la Fauna Pirenaica (Centrum Ptaków Pirenejskich), znajdujący się przy murach twierdzy w Aínsie, albo obserwować ptaki w ich naturalnym środowisku przez teleskop ustawiony na przeszklonym tarasie hotelu. – Każdego roku gościmy coraz więcej osób zainteresowanych ornitologią – dodaje Romero. 3. Combarro Warto tu przyjechać dla: kwintesencji nadmorskiej architektury. Choć ta malownicza galisyjska wioska rybacka leży na trasie popularnej pielgrzymki Camino de Santiago, Combarro stanowi część rzadziej uczęszczanego odcinka duchowego (Variante Espiritual). Oznacza to, że prawdopodobieństwo dzielenia uliczek z tłumami plecakowiczów jest tu znacznie mniejsze. Ta spokojna zatoka nieopodal miasta Pontevedra słynie z kamiennych hórreos rozsianych wzdłuż linii brzegowej. Te unikatowe, wyniesione konstrukcje (jest ich około 60), tradycyjnie służące do przechowywania ziarna i żywności, stały się symbolem architektury Galicji. Najlepiej prezentują się oglądane z brzegu podczas odpływu. Aby uniknąć tłumów, María Traveso z inicjatywy Galicia Slow Tourism zaleca odwiedziny poza miesiącami letnimi – nawet jeśli wiąże się to z częstszymi opadami deszczu. 4. Priego de Córdoba Warto tu przyjechać dla: najlepszej oliwy z oliwek na świecie. Priego de Córdoba posiada wszystkie cechy typowej wioski z południa Hiszpanii: białe fasady domów, kaskady purpurowych kwiatów i rozległe widoki ze wzgórz. Jednak prawdziwym skarbem tego miejsca jest oliwa z oliwek extra virgin. Francisca García, menedżerka regionalnej certyfikacji oliwy, podkreśla, że organizacja World’s Best Olive Oils przez 14 lat z rzędu uznawała ten andaluzyjski region za producenta „najlepszej oliwy na świecie”. Tłocznie takie jak Aceites Vizcántar organizują wycieczki po tysiącletnich gajach, obejmujące wizyty w zakładach ekstrakcji, degustacje oraz posiłki na łonie natury, których motywem przewodnim jest oliwa. García zaleca odwiedziny w miesiącach zbiorów – od listopada do stycznia – aby zobaczyć tłocznie w pełnym toku pracy. Poleca również wędrówki szlakami górzystego Parku Naturalnego Sierras Subéticas, a szczególnie trekking na najwyższy szczyt okolicy, La Tiñosa. – Będziecie mogli zobaczyć tam rolników, którzy własnoręcznie zbierają swoje oliwki – dodaje García. 5. San Martín del Castañar Warto tu przyjechać dla: historycznych miejsc i zabytków. San Martín del Castañar leży około 70 kilometrów na południe od Salamanki, w samym sercu pasma Sierra de Francia. Starannie zachowana architektura pozwala gościom przenieść się o całe wieki wstecz – można tu podziwiać średniowieczne kamienne domy z rustykalnymi drewnianymi balkonami, rzymskie ścieżki i mosty, drugą najstarszą arenę walk byków w Hiszpanii oraz XV-wieczną zamkową wieżę strażniczą, która dziś służy jako centrum obsługi turystów. Szlaki turystyczne wychodzące z wioski otaczają kasztanowce, nawiązujące do jej nazwy (castaña oznacza po hiszpańsku kasztan). Jeden z nich to Camino de los Espejos (Droga Luster) – licząca ponad 9 kilometrów trasa łącząca sztukę z naturą. 6. Zumaia Warto tu przyjechać dla: cudów geologii i wina txakoli. Wystarczy godzina drogi na wschód od Bilbao, by dotrzeć do Zumaii i podziwiać jeden z najbardziej niedocenianych cudów geologicznych Kraju Basków – Flysch. To przybrzeżne formacje skalne, powstałe z naprzemiennych warstw miękkich i twardych osadów, które wyrastają z dna oceanu niczym ciasto francuskie (mille-feuille) lub – jak podaje oficjalna strona Geoparku – „stara księga odkrywająca ponad 15 milionów lat historii”. – Z miejscowości Deba można przejść do Zumaii nadmorskim szlakiem Ruta del Flysch – mówi Isabel Etxaniz, właścicielka rodzinnej winiarni o znaczącej nazwie Flysch. Podczas odpływu warto pospacerować po skałach i zanurzyć stopy w naturalnych basenach. Aby spróbować lokalnego txakoli – lekko musującego białego wina – wystarczy udać się do dowolnej restauracji w mieście. Miłośnicy sztuki powinni wybrać się na 30-minutową przejażdżkę do pobliskiego Chillida Leku, spokojnego sanktuarium rzeźby na świeżym powietrzu autorstwa słynnego Eduardo Chillidy. Z kolei na tych, którzy marzą o kolacji w nagrodzonej gwiazdką Michelin restauracji Elkano (znajdującej się w Getarii, 6 km od Zumaii) czeka potężny, maślany grillowany turbot, smakujący jak słodkie wody Morza Kantabryjskiego. 7. Trujillo Warto tu przyjechać dla: starożytnej historii i sztuki regionalnej. Jeśli przymknie się oko na wszechobecny kult Francisco Pizarro – konkwistadora i lokalnego bohatera – Trujillo w regionie Estremadura ukaże nam bogactwo historyczne dorównujące Lizbonie czy Madrytowi (miasto leży w równej odległości od obu tych stolic). Najlepszym sposobem na poznanie Trujillo jest spacer z przewodnikiem, takim jak Guadalupe Parrón z biura Guía Turismo Trujillo. Wycieczka rozpoczyna się na Plaza Mayor (gdzie stoi posąg Pizarro), z przystankami przy perłach architektury mauretańskiej, takich jak Aljibe (podziemna cysterna) oraz X-wieczny zamek Alcazaba, znany fanom serialu „Gra o Tron” jako lokalizacja filmowa. W poszukiwaniu sztuki regionalnej warto wybrać się do oddalonego o 30 minut Romangordo. Lokalni muraliści tworzą tam na fasadach budynków i drzwiach barwne sceny upamiętniające dawne zawody i życie codzienne. Wykorzystują do tego technikę trampantojo (trompe l’oeil), która sprawia, że dwuwymiarowe powierzchnie zyskują trójwymiarową głębię. Źródło: National Geographic
Zagraniczna dziennikarka odwiedziła „polską Wenecję”. Po weekendzie w tym miejscu nie kryła zachwytu
Polska w ostatnich latach coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy. Zagraniczni podróżni odkrywają nie tylko nasze historyczne centra miast, lecz także lokalną kuchnię, architekturę i atmosferę, która łączy przeszłość z nowoczesnością. Rosnące zainteresowanie przekłada się na rekordowe wyniki branży turystycznej, a kolejne publikacje w zagranicznych mediach tylko wzmacniają ten trend. Tym razem jedno z polskich miast zostało szczegółowo opisane przez brytyjską dziennikarkę, która nie kryje swojego zachwytu.
Europejska turystyka w ubiegłym roku definitywnie weszła w fazę stabilnego wzrostu, osiągając poziomy przekraczające wyniki sprzed pandemii. W tym kontekście Polska coraz skuteczniej umacnia swoją pozycję jako jeden z najszybciej rozwijających się kierunków podróży w regionie. Według prognoz do końca dekady nasz kraj może odwiedzać nawet 140 mln turystów rocznie, podczas gdy obecnie liczba ta oscyluje wokół 99 mln. Największą popularnością cieszą się Warszawa, Kraków, Gdańsk oraz Wrocław – miasto, które w ostatnich tygodniach szczególnie przykuło uwagę brytyjskiej dziennikarki „The Times”. Jej obszerna relacja pokazuje, że Polska coraz częściej przestaje być dla zagranicznych gości jedynie przystankiem w podróży, a staje się pełnoprawnym celem wyjazdu. Weekend we Wrocławiu, czyli co zachwyciło brytyjską dziennikarkę „The Times”? Claudia Rowan postanowiła sprawdzić, jak daleko można się posunąć w poszukiwaniu luksusu przy budżecie 150 funtów obejmującym loty, nocleg i wyżywienie. Wybór padł na Wrocław – miasto określane mianem „polskiej Wenecji”, rozciągające się na kilkunastu wyspach i poprzecinane siecią mostów nad Odrą. Na zwiedzanie przeznaczyła niespełna 48 godzin, skrupulatnie planując weekendowy pobyt. Już pierwsze godziny w mieście utwierdziły ją w przekonaniu, że był to trafny wybór. Po przylocie i krótkiej podróży autobusem do centrum skierowała się na starówkę, gdzie – jak przyznała – priorytetem stały się pierogi. Jednak to nie kuchnia, lecz architektura i historia miasta zrobiły na niej największe wrażenie. Spacer po Rynku Głównym opisała jako spotkanie z „pastelowymi kamienicami szczególnie rzucającymi się w oczy w to szare popołudnie”. Zwróciła uwagę na fakt, że choć dawne Breslau zostało niemal doszczętnie zniszczone w 1945 roku, Wrocław został „pieczołowicie odbudowany”, a efekt tej rekonstrukcji przywrócił mu historyczny charakter. Zajrzała do monumentalnego kościoła św. Elżbiety, imponującej bazyliki w samym sercu miasta, a następnie przeszła żelaznym mostem w stronę Ostrowa Tumskiego. Tę część Wrocławia określiła jako miejsce „sprawiające wrażenie wsi zatrzymanej w czasie”. Zachwyciła ją tradycja ręcznego zapalania ponad stu gazowych latarni (rytuał sięgający połowy XIX wieku) oraz gotyckie i barokowe wnętrza katedry św. Jana Chrzciciela. Z kolei spacer bulwarem Xawerego Dunikowskiego, z widokiem na bliźniacze wieże katedry i Muzeum Narodowe, porównała do nadrzecznych promenad znanych z zachodnioeuropejskich miast. W swoim tekście przedstawiła Wrocław jako miasto o wyraźnej tożsamości, w którym historia i pejzaż tworzą spójną, estetyczną całość. Historia i symbolika Wrocławia. Żydowskie dziedzictwo i słynne krasnale Drugiego dnia brytyjska dziennikarka postanowiła przyjrzeć się Wrocławiowi z perspektywy jego bardziej złożonej historii. Dołączyła do pieszej wycieczki z przewodniczką, która poprowadziła ją przez dawną dzielnicę żydowską. Rowan podkreśla, że to właśnie ta część spaceru nadała jej pobytowi głębszy wymiar. Zatrzymała się przy miejscu dawnej synagogi spalonej podczas Nocy Kryształowej w 1938 roku oraz przed odrestaurowaną Synagogą pod Białym Bocianem – przestrzenią, przed którą w latach 1941–1944 aresztowano i deportowano wrocławskich Żydów do obozów zagłady. Opowieść o losach społeczności, która przez dziesięciolecia współtworzyła to miasto, nadała jej weekendowemu wyjazdowi refleksyjny wymiar, wykraczający poza klasyczne zwiedzanie. Równocześnie odkrywała bardziej współczesne symbole Wrocławia. Na Placu Wolności i w okolicach starówki wypatrywała charakterystycznych brązowych krasnali, rozsianych po całym mieście. Te niewielkie figurki, które pojawiły się w latach 80. jako element działań Pomarańczowej Alternatywy przeciwko władzy komunistycznej, dziś stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków stolicy Dolnego Śląska. W jej relacji pojawiają się jako element gry miejskiej, wciągający turystów w poszukiwania i jednocześnie przypominający o nie tak odległej historii. Na koniec Claudia wspomniała o Panoramie Racławickiej, czyli monumentalnym, 360-stopniowym obrazie przedstawiającym bitwę z 1794 roku, którego nie zdążyła zobaczyć, traktując to jako „powód, by wrócić”. Mimo tego, według niej Wrocław w zaledwie jeden weekend potrafi zaciekawić swoją historią, architekturą i niezwykłym klimatem na tyle, że trudno o nim zapomnieć. Źródło: The Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kanadyjski podróżnik zwiedził niemal cały świat. Największe wrażenie zrobiło na nim polskie miasto
Jeszcze kilkanaście lat temu Polska rzadko pojawiała się w zestawieniach najgorętszych kierunków turystycznych. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nasze miasta przyciągają miłośników architektury i historii, góry kuszą aktywnych podróżników, a Bałtyk coraz częściej trafia do planów wakacyjnych gości z zagranicy. O rosnącej pozycji kraju świadczą nie tylko statystyki, lecz także opinie doświadczonych globtroterów. Jeden z nich – podróżnik, który odwiedził już 98 państw – wskazał właśnie Polskę jako swój numer jeden.
Dynamiczny rozwój sektora turystycznego w Polsce nie jest przypadkiem. Eksperci prognozują, że w ciągu najbliższych lat wartość rynku może wzrosnąć niemal dwukrotnie, a liczba podróży systematycznie będzie bić kolejne rekordy. Polska przestaje być jedynie przystankiem w drodze do innych europejskich metropolii – coraz częściej staje się celem samym w sobie. Na wizerunek kraju pracują nie tylko inwestycje i oferta kulturalna, ale także relacje zagranicznych twórców internetowych, którzy docierają do setek tysięcy odbiorców. Niedawno jeden z popularnych podróżników z Kanady, obserwowany na YouTube przez ponad 600 tysięcy widzów, przyznał wprost, że spośród niemal setki odwiedzonych państw to właśnie Polska zrobiła na nim największe wrażenie. Gdańsk zachwycił podróżnika, który odwiedził 98 krajów Choć Warszawa i Kraków od lat pozostają wizytówkami polskiej turystyki, coraz wyraźniej rośnie znaczenie Gdańska – miasta, które w ostatnich sezonach notuje dynamiczny wzrost liczby odwiedzających. Dane statystyczne pokazują, że koncentracja ruchu turystycznego w największych ośrodkach miejskich nadal jest silna: stolicę odwiedziło w ubiegłym roku około 8,7 miliona turystów, Kraków ponad 5 milionów, a Gdańsk niemal 3 miliony. W przypadku miasta nad Motławą szczególnie widoczny jest jednak trend wzrostowy – zwiększone obłożenie hoteli i apartamentów przekłada się na większe inwestycje w infrastrukturę, rozwój oferty kulturalnej oraz rozbudowę zaplecza gastronomicznego. W efekcie Gdańsk coraz częściej przestaje być jedynie elementem trójmiejskiego pakietu, a staje się samodzielnym, świadomie wybieranym celem podróży. To właśnie to miasto szczególnie zachwyciło kanadyjskiego podróżnika Gabriela Morrisa, twórcę kanału @GabrielTravelerVideos, obserwowanego przez ponad 600 tysięcy osób. Morris od ponad trzech dekad dokumentuje swoje wyprawy, odwiedził już 98 krajów na sześciu kontynentach i regularnie publikuje materiały z miejsc uznawanych za najbardziej spektakularne turystycznie. Tym większe zaskoczenie wzbudziła jego niezwykle entuzjastyczna reakcja na Polskę – zwiedził on najpierw naszą stolicę, a następnie Gdańsk. W jednym z najnowszych nagrań nie krył emocji: „Bardzo się cieszę, że zdecydowałem się pojechać do Gdańska. Gdańsk jest niesamowity. To jedno z najwspanialszych miast, w jakich byłem, absolutnie”. W swojej relacji zwracał uwagę nie tylko na architekturę historycznego centrum, lecz także na atmosferę miasta – szerokie place, nabrzeże Motławy, kamienice o bogato zdobionych fasadach i przestrzeń, która sprzyja spacerom oraz niespiesznemu odkrywaniu detali. Podkreślał, że Gdańsk oferuje coś więcej niż klasyczne zwiedzanie zabytków – łączy historię portowego ośrodka, ślady epoki hanzeatyckiej oraz doświadczenia XX wieku z energią współczesnego miasta. To właśnie ta wielowarstwowość, zdaniem podróżnika, odróżnia Gdańsk od wielu popularnych europejskich destynacji i sprawia, że doświadczenie wizyty wykracza poza standardowy schemat turystyczny. Westerplatte, zimowa aura i entuzjastyczne reakcje widzów Podczas pobytu w Trójmieście kanadyjski podróżnik nie ograniczył się wyłącznie do spacerów po historycznym centrum. Odwiedził również Westerplatte – miejsce symboliczne dla historii XX wieku, gdzie 1 września 1939 roku padły pierwsze strzały II wojny światowej. W swoich materiałach podkreślał, że świadomość wydarzeń, które rozegrały się na tym skrawku lądu, nadaje zwiedzaniu zupełnie inny wymiar. Zwracał uwagę, że Gdańsk nie jest jedynie estetycznym zbiorem kamienic i nadmorskich pejzaży, lecz miastem, którego tożsamość została ukształtowana przez dramatyczne momenty europejskiej historii. Morris nie ukrywał, że jego wizyta przypadła na wymagający okres – zimowa aura, temperatura sięgająca około -1°C i pochmurne niebo nie sprzyjały kręceniu materiałów. Mimo to podkreślał, że nawet w takich warunkach miasto robi ogromne wrażenie. – Ta szara, pochmurna pogoda zdecydowanie nie sprzyja filmowaniu i zwiedzaniu. Ale to bez wątpienia jedno z najpiękniejszych miast w Europie – przyznał, dodając, że ilość miejsc wartych zobaczenia sprawia, iż ma poczucie, że „ledwie zanurzył palec u nogi” w tym, co Gdańsk ma do zaoferowania. Jednocześnie zaznaczył, że w cieplejszych miesiącach, gdy temperatury sięgają około 25°C, miasto może prezentować się jeszcze bardziej spektakularnie. Jego materiały spotkały się z wyjątkowo żywą reakcją widzów. W komentarzach internauci podkreślali „fenomenalną atmosferę” Gdańska, nazywali go jednym z najbardziej urokliwych miast w Europie i zachęcali do powrotu latem. Pojawiały się również głosy osób, które odwiedziły miasto wielokrotnie i planują kolejne wizyty, a także sugestie zwiedzenia okolicznych atrakcji, takich jak Sopot czy Malbork. Część widzów przyznawała wprost, że po obejrzeniu serii z Polski dopisała Gdańsk do swojej listy podróżniczych planów. W efekcie relacja kanadyjskiego twórcy nie tylko utrwaliła jego osobiste wrażenia, lecz także stała się realnym impulsem inspirującym kolejnych turystów do odkrycia nadbałtyckiego miasta. Źródła: Daily Mail, YouTube Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na sztucznej wyspie powstał „klimatyzowany las”. Nowa atrakcja Bliskiego Wschodu przyciąga turystów
Odwiedzając Bliski Wschód można być pewnym, że klimatyzacja jest tam absolutną koniecznością. W regionie, gdzie letnie temperatury regularnie przekraczają 40°C, nawet krótki spacer na zewnątrz bywa wyzwaniem. Teraz jednak nie trzeba już szukać schronienia wyłącznie w zamkniętych przestrzeniach. Na jednej z nowych wysp powstał bowiem klimatyzowany „las”, który pozwala turystom spędzać czas na świeżym powietrzu nawet w najbardziej upalne dni.
Choć perspektywa wysokich temperatur może obecnie wydawać się Polakom atrakcyjna, w wielu częściach świata ekstremalne upały stają się poważnym problemem codziennego funkcjonowania. W państwach Zatoki Perskiej, takich jak Katar, latem słupki rtęci często przekraczają 45°C, a według danych przytaczanych m.in. przez BBC w ostatnich latach zdarzało się, że temperatury sięgały nawet 50°C. W takich warunkach zarówno mieszkańcy, jak i odwiedzający zmuszeni są do przemieszczania się klimatyzowanymi pojazdami i spędzania większości dnia w zamkniętych, chłodzonych przestrzeniach. Jednak na jednej ze sztucznych wysp w Dosze powstała nowa atrakcja, która ma odwrócić ten trend, umożliwiając całoroczne przebywanie na zewnątrz dzięki technologicznie schłodzonej strefie przypominającej miejski las. Klimatyzowany lat na wyspie Gewan. Jak działa Crystal Walk? Wyspa Gewan to jedna z najnowszych inwestycji urbanistycznych w Dosze, stanowiąca naturalne rozszerzenie słynnej, sztucznie usypanej Wyspy Perłowej, często określanej mianem „Arabskiej Riwiery”. Położona na wodach Zatoki Perskiej i połączona z lądem siecią wielopasmowych mostów, została zaprojektowana jako luksusowa, samowystarczalna dzielnica łącząca funkcje mieszkaniowe, rekreacyjne i handlowe. Na jej terenie znajdują się apartamentowce, mariny, przestrzenie spacerowe, klub golfowy oraz liczne restauracje i butiki, które wpisują się w charakter nowoczesnych projektów miejskich realizowanych w Katarze. Największą uwagę przyciąga jednak centralna oś wyspy – licząca około 450 metrów promenada Crystal Walk. To właśnie tutaj zainstalowano konstrukcje przypominające drzewa, pokryte sześciokątnymi panelami i tysiącami kryształów, które nie tylko zapewniają cień, ale także wspomagają działanie zewnętrznego systemu klimatyzacji. Sztuczny „las” tworzą monumentalne rzeźby inspirowane formami roślinnymi, których korony działają jak baldachim – ograniczają bezpośrednie nasłonecznienie i jednocześnie pomagają utrzymać chłodniejsze powietrze dla spacerowiczów. Na ich szczytach zamontowano panele fotowoltaiczne zasilające instalację chłodzącą, natomiast wzdłuż „pni” umieszczono dysze emitujące schłodzone powietrze. Specjalnie zaprojektowana geometria konstrukcji umożliwia zatrzymywanie zimnych mas powietrza tuż nad powierzchnią promenady, co – w połączeniu z miniaturowymi fontannami rozpylającymi mgiełki wody – pozwala znacząco obniżyć temperaturę odczuwalną nawet w najbardziej upalne dni. W efekcie przestrzeń, która pozostaje otwarta na działanie wysokich temperatur, może funkcjonować jak klimatyzowane środowisko zewnętrzne, umożliwiając całoroczne korzystanie z promenady bez konieczności uciekania do zamkniętych, chłodzonych wnętrz. Nowa atrakcja turystyczna Kataru. Crystal Walk bije rekordy Utrzymywana przez cały rok temperatura na poziomie około 21–23°C sprawiła, że przestrzeń ta niemal natychmiast zaczęła funkcjonować jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji rekreacyjnych w Dosze. Przewodnicy turystyczni wskazują, że Gewan Island w krótkim czasie stała się stałym elementem miejskich tras zwiedzania, przyciągając zarówno odwiedzających po raz pierwszy, jak i powracających gości. Jak zauważa w rozmowie z CNN Siham Haleem, który od ponad 15 lat oprowadza zagranicznych turystów po Katarze: „Wyspa Gewan stała się już stałym przystankiem na moich wycieczkach po mieście. Odwiedzam ją cztery lub pięć razy w tygodniu i za każdym razem moi goście są autentycznie zachwyceni”. Na popularność tego miejsca wpływa nie tylko komfort termiczny, lecz także jego wizualny charakter. Promenada została bowiem wyposażona również w ponad 180 podświetlanych paneli umieszczonych w posadzce, w których zaprezentowano instalacje przedstawiające różnorodne środowiska naturalne, od pustynnych krajobrazów po sceny inspirowane ekosystemami morskimi czy arktycznymi. Projekt szybko zyskał również międzynarodowe uznanie, trafiając do Księgi Rekordów Guinnessa jako największe klimatyzowane centrum handlowe na świeżym powietrzu oraz największe zewnętrzne interaktywne zadaszenie świetlne. Jak podkreśla John C. Kim z pracowni AE7: „Naszą wizją było stworzenie tętniącej życiem, przyjaznej spacerom społeczności w sercu wyspy Gewan. Ten centralny trzon zapewnia intymne przestrzenie sprzyjające towarzyskim interakcjom, a jego obrzeża oferują spektakularne widoki na Zatokę Perską i Wyspę Perłową”. Rozwiązania zastosowane na wyspie wpisują się przy tym w szerszą strategię infrastrukturalną Kataru, który już wcześniej wykorzystywał systemy chłodzenia m.in. na stadionach piłkarskich czy w przestrzeniach publicznych, aby umożliwić korzystanie z miejskiej infrastruktury nawet w okresach najbardziej dotkliwych upałów. Zwolennicy takich inwestycji wskazują, że mogą one wydłużyć sezon turystyczny i zwiększyć atrakcyjność aktywności na świeżym powietrzu również poza zimowymi miesiącami, tradycyjnie uznawanymi za najbardziej sprzyjające podróżom do regionu. Źródła: Daily Mail, CNN, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najtańsze kierunki na Wielkanoc. Świąteczny city break w tych miastach kosztuje najmniej
Wielu Polaków tradycyjnie spędzi święta wielkanocne poza domem, planując krótki, weekendowy wyjazd. Wiosenne krajobrazy, mniejszy ruch turystyczny i specjalne pakiety świąteczne oferowane przez hotele sprawiają, że to jeden z najbardziej komfortowych terminów na city break w pierwszej połowie roku. Gdzie zatem najlepiej się wybrać, by nie przepłacić i jednocześnie naprawdę odpocząć?
W 2026 roku Wielkanoc przypada na 5–6 kwietnia, co w praktyce oznacza naturalną okazję do czterodniowego wyjazdu bez konieczności wykorzystywania dodatkowych dni urlopowych. To moment, w którym przyroda zaczyna intensywnie budzić się do życia, a popularne turystyczne miasta nie są jeszcze tak zatłoczone, jak podczas majówki czy letnich wakacji. Dla wielu osób to idealna szansa na połączenie świątecznych tradycji z krótkim wypoczynkiem w nowym miejscu. Jak wynika z raportu Which? Travel, choć Wenecja, Rzym i Paryż pozostają najdroższymi kierunkami na wielkanocny city break, w Europie nie brakuje znacznie bardziej przystępnych cenowo alternatyw, które pozwalają spędzić święta poza domem bez nadwyrężania budżetu. Najtańsze miejsca na city break na Wielkanoc 2026. Te miasta są na podium Zestawienie najtańszych kierunków na wielkanocny wyjazd powstało na podstawie analizy ponad 3000 pakietów wakacyjnych oferowanych przez dwóch największych brytyjskich touroperatorów (Jet2holidays oraz easyJet Holidays), przeprowadzonej w lutym 2026 roku. Pod uwagę wzięto tygodniowe pobyty z przelotem dla dwóch osób, planowane na początek kwietnia, obejmujące zarówno standardowe noclegi, jak i opcje z pełnym wyżywieniem, aż po pakiety all inclusive. Co więcej, analiza objęła wyłącznie destynacje o realnej dostępności miejsc w badanym terminie, co pozwoliło wskazać kierunki nie tylko atrakcyjne cenowo, lecz także możliwe do zarezerwowania w okresie świątecznym. W takim ujęciu najkorzystniej wypadło tureckie Marmaris, gdzie tygodniowy pobyt można zarezerwować już od około 3000 zł za osobę. W zamian podróżni otrzymują średnio dziewięć godzin słońca dziennie oraz temperatury sięgające 20°C, co sprawia, że region Riwiery Tureckiej w kwietniu oferuje warunki sprzyjające zarówno wypoczynkowi nad morzem, jak i aktywnemu zwiedzaniu – od spacerów po nadmorskiej promenadzie, przez rejsy wzdłuż wybrzeża, aż po wizyty w pobliskich parkach narodowych i starożytnych ruinach. Na drugim miejscu uplasował się Kraków (jedyne polskie miasto w czołówce) ze średnim kosztem wyjazdu wynoszącym około 3200 zł za osobę i temperaturą dochodzącą w kwietniu do 14°C, co – jak podkreślono – czyni go atrakcyjną alternatywą dla droższych zachodnioeuropejskich metropolii. Wiosenna aura sprzyja tu spacerom po Starym Mieście czy zwiedzaniu Wawelu, a jednocześnie pozwala uniknąć tłumów charakterystycznych dla sezonu letniego. Podium zamknęła natomiast portugalska Albufeira w regionie Algarve, gdzie za mniej niż 3300 zł można spędzić tydzień nad Atlantykiem, korzystając z łagodnego klimatu oraz rozwiniętej infrastruktury turystycznej. Miejscowość ta przyciąga nie tylko rozległymi plażami i wapiennymi klifami, lecz także bogatą ofertą gastronomiczną i stosunkowo niskimi cenami usług. Według analiz Post Office Travel Money należą one do jednych z najniższych na świecie, co dodatkowo zwiększa realną siłę nabywczą turystów podczas świątecznego wyjazdu. Tanie wyjazdy na Wielkanoc 2026. Gdzie warto polecieć? W dalszej części rankingu przygotowanego przez Which? Travel znalazły się zarówno kierunki gwarantujące wyższą temperaturę, jak i klasyczne europejskie metropolie idealne na wielkanocny city break. Tym samym czwarte miejsce zajęło Las Palmas de Gran Canaria, gdzie tygodniowy pobyt w okresie świątecznym kosztuje średnio około 3600 zł za osobę, przy maksymalnych temperaturach sięgających nawet 21°C. Stabilne warunki pogodowe charakterystyczne dla Wysp Kanaryjskich sprawiają, że to jedna z niewielu lokalizacji w Europie oferujących niemal letnią aurę już na początku kwietnia, co przekłada się na możliwość korzystania z plaż, promenad i nadmorskich atrakcji bez typowego dla sezonu letniego tłoku. Tuż za nim uplasował się hiszpański Benidorm (około 3650 zł), który przy temperaturach dochodzących do 19°C przyciąga rozbudowaną bazą hotelową, szerokimi plażami oraz licznymi restauracjami i barami dostępnymi przez cały rok. Na szóstym miejscu znalazła się Praga, gdzie za około 4000 zł można spędzić tydzień w otoczeniu zabytkowej architektury i mostów nad Wełtawą, przy temperaturze wynoszącej średnio 14°C. Siódma lokata przypadła Budapesztowi (około 4100 zł), który dzięki temperaturom sięgającym 17°C oraz dostępowi do słynnych łaźni termalnych pozostaje atrakcyjną opcją nawet przy mniej stabilnej pogodzie. Ósme miejsce zajęło Porto (około 4150 zł), gdzie nadbrzeżna zabudowa starego miasta i łagodny klimat sprzyjają spokojnemu zwiedzaniu poza szczytem sezonu turystycznego. W zestawieniu uwzględniono również Mediolan (najtańszy włoski kierunek w badaniu), gdzie koszt tygodniowego pobytu wynosi około 4250 zł przy temperaturach dochodzących do 17°C, co czyni go bardziej przystępną alternatywą dla Rzymu czy Wenecji, które znalazły się wśród najdroższych opcji na Wielkanoc. Pierwszą dziesiątkę zamknął z kolei Dubrownik (około 4300 zł), przyciągający turystów średniowieczną zabudową wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz nadmorskim położeniem, które nawet wiosną zapewnia przyjemne warunki do spacerów i zwiedzania. Źródła: Daily Mail, Witch? Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu zimą świeci słońce. Europejskie miasta idealne na city break w lutym i marcu
Ciągły biało-szary krajobraz za oknem zaczyna zbierać swoje żniwo. Tygodnie pochmurnej pogody i opadów nie tylko utrudniają planowanie czasu wolnego, lecz także negatywnie wpływają na samopoczucie. Gdzie zatem wyjechać w Europie pod koniec zimy, by zwiększyć szanse na suchą aurę i choć na chwilę odetchnąć od deszczu i śniegu?
Gdy dostęp do naturalnego światła słonecznego przez dłuższy czas pozostaje ograniczony, wiele osób doświadcza spadku energii, motywacji i ogólnego pogorszenia nastroju. Nawet krótki wyjazd do miejsca o stabilniejszej, suchej pogodzie może jednak przynieść odczuwalną poprawę samopoczucia i pomóc w powrocie do codziennej równowagi. Najnowsze zestawienie wskazuje, które europejskie miasta w lutym i marcu oferują największe prawdopodobieństwo dni bez opadów. Najbardziej słoneczne miasta Europy zimą – gdzie najrzadziej pada? Na podium zestawienia znalazły się trzy duże metropolie południowej Europy: Ateny, Barcelona oraz Madryt, które w lutym i marcu oferują jedne z najwyższych szans na bezdeszczową pogodę na kontynencie. Stolica Grecji od lat wyróżnia się wyjątkowo niską sumą opadów w miesiącach zimowych, co wynika przede wszystkim z dominacji śródziemnomorskiego klimatu typu Csa. W praktyce oznacza to, że już pod koniec zimy nad regionem zaczynają częściej utrzymywać się stabilne układy wysokiego ciśnienia, ograniczające rozwój frontów atmosferycznych przynoszących opady. Dodatkowo położenie Aten w cieniu opadowym gór Parnesu i Pentelikonu sprzyja powstawaniu suchszych mas powietrza, które skutecznie redukują częstotliwość deszczu. Podobne mechanizmy obserwuje się w Barcelonie, gdzie wpływ Morza Śródziemnego stabilizuje temperaturę i ogranicza gwałtowne zjawiska pogodowe typowe dla północnej części Europy. Miasto pozostaje pod wpływem subtropikalnych wyżów, które zimą przesuwają się nad południową część kontynentu, zapewniając dłuższe okresy pogodnego nieba. Z kolei Madryt, mimo że nie leży bezpośrednio nad morzem, korzysta z efektu kontynentalnego – jego centralne położenie na Wyżynie Kastylijskiej sprawia, że zimowe systemy frontowe docierają tu rzadziej, a powietrze pozostaje stosunkowo suche. W rezultacie wszystkie trzy miasta łączy nie tylko łagodniejsza temperatura, lecz także wyraźnie mniejsza liczba dni z opadami, co czyni je jednymi z najbardziej przewidywalnych pogodowo kierunków podróży na przełomie zimy i wiosny. Gdzie w Europie najłatwiej uniknąć deszczu zimą? Pozostałe miasta w rankingu Tuż za podium uplasowały się kolejne miasta południowej Europy, w tym Nicea, Valletta, Lizbona czy Rzym, które – choć oferują stosunkowo łagodne temperatury o tej porze roku – charakteryzują się nieco większą zmiennością opadów między lutym a marcem. W przypadku Valletty kluczową rolę odgrywa jej położenie na niewielkiej wyspie, gdzie napływ wilgotnych mas powietrza znad Morza Śródziemnego bywa bardziej dynamiczny niż w głębi lądu, co przekłada się na większą nieregularność krótkotrwałych opadów. Podobnie Lizbona, mimo dominacji klimatu śródziemnomorskiego, pozostaje pod wpływem atlantyckich frontów atmosferycznych, które w miesiącach zimowych wciąż mogą przynosić przelotne deszcze, obniżając liczbę kolejnych suchych dni i wpływając na ogólną stabilność pogody w końcówce zimy. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Mediolan, Budapeszt, Praga czy Wiedeń, gdzie klimat przejściowy między morskim a kontynentalnym sprzyja częstszym wahaniom pogody oraz większej aktywności niżowych układów barycznych przemieszczających się nad Europą Środkową. Oznacza to, że nawet przy relatywnie sprzyjających temperaturach ryzyko nagłych opadów pozostaje wyższe niż w regionach basenu Morza Śródziemnego. Jeszcze niższe pozycje zajęły miasta Europy Północnej i Zachodniej, takie jak Amsterdam, Berlin czy Dublin, które pozostają pod silnym wpływem wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku oraz częstych frontów atmosferycznych. W praktyce oznacza to większą liczbę dni z opadami – nawet jeśli temperatury są relatywnie łagodne. W rankingu wyżej oceniono więc nie tylko średnie warunki termiczne, lecz przede wszystkim stabilność pogody, umożliwiającą turystom zaplanowanie kilku kolejnych dni zwiedzania bez ryzyka nagłych załamań atmosferycznych czy długotrwałych epizodów deszczowych. Najlepsze miasta z gwarantowaną suchą pogodą w lutym/marcu: Ateny Barcelona Madryt Nicea Valletta Lizbona Rzym Mediolan Amsterdam Budapeszt Praga Paryż Wiedeń Kopenhaga Berlin Stambuł Dublin Źródła: Daily Mail, Viva Holidays Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu możesz spacerować bez stresu. Te miasta uchodzą za najbezpieczniejsze w Europie
Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie 2026 pokazuje miejsca wyjątkowo przyjazne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców. W zestawieniu znalazły się miasta z różnych regionów kontynentu, a wśród nich dwa polskie: Warszawa i Kraków, które zajmują wysokie pozycje wśród destynacji o niskim poziomie przestępczości i stabilnych trendach bezpieczeństwa.
Spis treści: Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 Dla wielu podróżnych bezpieczeństwo podczas podróży jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku – obok atrakcji turystycznych, kultury i budżetu. Najnowszy ranking opracowany przez brytyjskie biuro podróży Riviera Travel zestawia europejskie miasta pod kątem aktualnego poziomu przestępczości oraz zmian w ciągu ostatnich pięciu lat, co pozwala ocenić, gdzie można podróżować z większym spokojem i komfortem. Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Dubrownik, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji, został uznany w zestawieniu Riviera Travel za najbezpieczniejsze miasto w Europie, osiągając łączny wskaźnik bezpieczeństwa na poziomie 44,1 (im niższy wynik, tym wyższa pozycja w rankingu). To wyróżnienie jest efektem zarówno niskiego poziomu przestępczości, jak i stabilnych statystyk w perspektywie ostatnich pięciu lat. Nazywany „Perłą Adriatyku”, Dubrownik znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i zachwyca jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w tej części Europy. Ufortyfikowane Stare Miasto, monumentalne mury obronne o długości niemal 2 kilometrów, wąskie kamienne uliczki oraz średniowieczne i renesansowe budowle tworzą przestrzeń nie tylko spektakularną wizualnie, ale również dobrze zorganizowaną pod względem bezpieczeństwa. Dlaczego Dubrownik jest uznawany za tak bezpieczny? Na wysoką pozycję w rankingu wpływa kilka kluczowych czynników: niski wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy, ograniczona liczba poważnych incydentów kryminalnych, rozbudowany system monitoringu w obrębie historycznego centrum, widoczna obecność służb porządkowych w sezonie turystycznym, dobra infrastruktura miejska (oświetlenie, oznakowanie, kontrola ruchu turystycznego). Choć Dubrownik uchodzi za popularne miejsce imprezowe, szczególnie w sezonie letnim, dane pokazują, że dominują tu drobne wykroczenia, takie jak sporadyczne kradzieże kieszonkowe czy incydenty związane z nadmiernie zawyżonymi cenami usług turystycznych. Nie są one jednak zjawiskiem masowym ani systemowym. Bezpieczeństwo nocą i komfort podróżnych Jednym z istotnych aspektów ocenianych przez podróżnych jest bezpieczeństwo po zmroku. W przypadku Dubrownika zarówno mieszkańcy, jak i turyści podkreślają, że nocne spacery po Starym Mieście są powszechne i postrzegane jako bezpieczne. Historyczne centrum jest bardzo dobrze oświetlone, a przestrzeń publiczna – szczególnie w sezonie – pozostaje aktywna do późnych godzin wieczornych. Warto jednak pamiętać, że nawet w najbezpieczniejszych destynacjach obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Zaleca się: kontrolowanie wartościowych przedmiotów w zatłoczonych miejscach, korzystanie z licencjonowanych przewoźników, unikanie nieoficjalnych ofert wycieczek ulicznych. Silna wspólnota lokalna i kultura gościnności Na wysoki poziom bezpieczeństwa wpływa również silne poczucie wspólnoty lokalnej. Dubrownik jest miastem, w którym turystyka stanowi kluczowy element gospodarki, dlatego zarówno mieszkańcy, jak i władze miejskie dbają o jego pozytywny wizerunek. Przyjazna atmosfera, wysoka kultura obsługi turystów oraz dbałość o porządek publiczny przekładają się na komfort odwiedzających. Miasto inwestuje także w zarządzanie ruchem turystycznym, ograniczając nadmierne zagęszczenie w obrębie murów obronnych oraz kontrolując liczbę pasażerów statków wycieczkowych wpływających do portu. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chaosu organizacyjnego, który w innych popularnych destynacjach bywa czynnikiem sprzyjającym drobnym przestępstwom. Dubrownik łączy więc wysoki poziom bezpieczeństwa, stabilność społeczną i wyjątkowe dziedzictwo kulturowe, co czyni go liderem rankingu Riviera Travel. A jak prezentują się kolejne miasta w zestawieniu i czym wyróżniają się pod względem bezpieczeństwa? Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 1. Dubrownik, Chorwacja Dubrownik – często nazywany „Perłą Adriatyku” – zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Riviera Travel. Miasto łączy średniowieczny urok z bardzo niskim poziomem przestępczości i stabilnymi wskaźnikami bezpieczeństwa, co czyni je idealnym kierunkiem dla turystów podróżujących samotnie lub z rodziną. 2. Tallinn, Estonia Stolica Estonii, Tallinn, wyróżnia się nie tylko malowniczym Starym Miastem wpisanym na listę UNESCO, lecz także wysokim poczuciem bezpieczeństwa – zarówno w obszarach turystycznych, jak i mieszkalnych. 3. Warszawa, Polska Warszawa plasuje się wysoko dzięki niskim wskaźnikom przestępczości i wzmożonym patrolom policji w popularnych dzielnicach. Mimo że w ostatnich latach obserwuje się umiarkowany wzrost niektórych wykroczeń, poziom bezpieczeństwa pozostaje relatywnie niski, co przekłada się na komfort zwiedzania zarówno w dzień, jak i po zmroku. 4. Praga, Czechy Historyczna stolica Czech łączy urok zabytków z dobrze utrzymanym systemem bezpieczeństwa miejskiego. Praga wyróżnia się efektywnym systemem monitoringu oraz niskimi wskaźnikami poważnej przestępczości. 5. Kraków, Polska Kraków to kolejne polskie miasto w pierwszej piątce. Barwna historia, architektura i kultura idą tu w parze z bezpiecznymi przestrzeniami publicznymi i aktywną obecnością służb porządkowych, co sprawia, że turyści czują się tu dobrze chronieni. 6–10. Inne warte uwagi miasta Ranking kontynuuje się miejscami, które oferują wysoki poziom bezpieczeństwa – m.in. Amsterdam, Bordeaux czy miasta skandynawskie – choć w samym zestawieniu Riviera Travel ich obecność może się różnić rok do roku. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wybrano najbezpieczniejsze miasto świata 2026 roku. Europejska stolica liderem rankingu
Wybierając kierunek urlopu najczęściej zwracamy uwagę na liczbę atrakcji, jakość hoteli czy renomę restauracji. Coraz więcej podróżnych analizuje jednak także poziom bezpieczeństwa – od wskaźników przestępczości, po sprawność służb ratunkowych. Komfort psychiczny bywa równie istotny jak piękne widoki. Gdzie zatem można czuć się naprawdę bezpiecznie?
Najnowszy ranking opublikowany przez firmę ubezpieczeniową Berkshire Hathaway Travel Protection wskazuje, które miasta na świecie zapewniają najwyższy poziom bezpieczeństwa zarówno odwiedzającym, jak i mieszkańcom. W badaniu przeanalizowano opinie ponad 1500 podróżnych, którzy oceniali metropolie pod kątem przestępczości, ryzyka terroryzmu, jakości opieki zdrowotnej, dostępności służb ratunkowych oraz poziomu inkluzywności. Po zestawieniu wszystkich wskaźników na pierwszym miejscu znalazła się stolica nordyckiego państwa, wyprzedzając m.in. Tokio, Wenecję, Berlin i Dubaj. Co sprawiło, że to właśnie ona została uznana za najbezpieczniejsze – i zarazem jedno z najpiękniejszych – miast świata? Reykjavik jako najbezpieczniejsze miasto świata w 2026 roku Stolica Islandii od lat znajduje się w czołówce zestawień dotyczących jakości życia, jednak w najnowszym rankingu Reykjavík został także wskazany jako najbezpieczniejsze miasto świata do odwiedzenia i zamieszkania. Na taką ocenę wpłynął nie tylko niski poziom przestępczości, lecz także wysoka jakość instytucji publicznych, sprawnie działające służby ratunkowe oraz silne poczucie wspólnoty. W tym liczącym około 135 tys. mieszkańców mieście niewielkie odległości, brak anonimowości charakterystycznej dla megametropolii i wysoki poziom zaufania społecznego realnie przekładają się na poczucie komfortu. Poważne przestępstwa zdarzają się tu sporadycznie, a wiele dzielnic ocenianych jest jako jednolicie bezpieczne również po zmroku, co dla podróżnych ma kluczowe znaczenie. Co istotne, bezpieczeństwo nie oznacza jednak monotonii. Reykjavík łączy stabilność z wyrazistą tożsamością kulturową i architektoniczną. Nad miastem góruje ekspresyjna bryła Hallgrímskirkja, inspirowana formacjami bazaltowymi z lawy, a kilka minut spacerem dalej znajduje się nowoczesna sala koncertowa Harpa, której przeszklona fasada odbija światło zatoki. Z kolei nadbrzeżna rzeźba Sun Voyager stała się symbolem otwartości miasta na ocean i świat. Instytucje takie jak National Museum of Iceland czy Reykjavík Art Museum pozwalają natomiast zrozumieć historię wyspy – od epoki wikingów po współczesną kulturę nordycką. Dodatkowym atutem jest bliskość natury, która zaczyna się tuż za granicą miasta. W krótkim czasie można dotrzeć do geotermalnych kąpielisk, takich jak Blue Lagoon, czy wyruszyć na trasę Golden Circle z wodospadami, polami geotermalnymi i surowymi krajobrazami wulkanicznymi. Zimą dochodzi możliwość obserwacji zorzy polarnej, latem – niemal niekończące się dni sprzyjające eksplorowaniu wybrzeży i lodowców. W efekcie Reykjavík nie tylko spełnia kryteria bezpieczeństwa w statystykach, lecz także oferuje spójne, uporządkowane i estetyczne doświadczenie podróży, w którym poczucie stabilności idzie w parze z bliskością dzikiej, islandzkiej przyrody. Spektakularne awanse i zaskakujące spadki w zestawieniu najbezpieczniejszych miast Choć ścisła czołówka rankingu pozostaje względnie stabilna, dalsze pozycje pokazują, jak dynamicznie potrafi zmieniać się postrzeganie bezpieczeństwa w globalnych metropoliach. Największym wygranym tegorocznego zestawienia jest Honolulu, które przesunęło się z 13. na 5. miejsce. Stolica Hawajów zyskała uznanie nie tylko za niski poziom przestępczości, lecz także za sprawne zarządzanie kryzysowe i wysoką jakość infrastruktury publicznej. Równie wyraźny awans zanotowała Barcelona – jeszcze niedawno zamykająca drugą dziesiątkę, dziś znajduje się na 7. pozycji. Miasto, które przez lata kojarzono z problemem kieszonkowców i presją overtourismu, stopniowo odbudowuje wizerunek dzięki inwestycjom w transport publiczny, monitoring oraz reorganizację najbardziej obleganych dzielnic. Zupełnie inny kierunek obrały Montreal, Berlin i Dubaj. Kanadyjskie miasto spadło z 6. na 16. miejsce, a niemiecka stolica – z 9. aż na 21. pozycję. Dubaj zanotował jeszcze wyraźniejszy regres, przesuwając się z 11. na 25. miejsce, mimo że same Zjednoczone Emiraty Arabskie utrzymują opinię jednego z najbezpieczniejszych państw regionu. Pokazuje to, że w przypadku dużych ośrodków miejskich znaczenie mają nie tylko statystyki, lecz także subiektywne poczucie komfortu, kwestie społeczne czy zmiany w intensywności ruchu turystycznego. Wahania pozycji nie zawsze oznaczają gwałtowne pogorszenie sytuacji – często są efektem drobnych różnic punktowych między miastami, które w praktyce nadal pozostają bezpiecznymi kierunkami podróży. Lista 15 najbezpieczniejszych miast do podróżowania w 2026 roku: Reykjavík Kopenhaga Zurych Amsterdam Honolulu Sydney Barcelona Lizbona Tokio Dublin Wenecja Seul Londyn Singapur San Francisco Źródła: Travel + Leisure, Berkshire Hathaway Travel Protection Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Plac budowy pełen niespodzianek. Pod ziemią skrywała się starożytna świątynia
Naczynia z motywami węży i kadzielnice odkryli archeolodzy pod współczesną zabudową Ratyzbony. Okazało się, że były to ślady po świątyni sprzed dwóch tysięcy lat. Czczono w niej jednego z najbardziej zagadkowych bogów starożytności. Co o niej wiemy?
Ratyzbona to miasto położone w dzisiejszej Bawarii. W 79 roku na terenie dzisiejszej dzielnicy Kumpfmühl Rzymianie wznieśli kasztel, będący punktem obserwacyjny nad ujściami rzek Naab i Regen. Składał się z fortyfikacji otoczonych fosą i palisadą. Stacjonujący w tym forcie legioniści rzymscy oddawali cześć różnym bogom. Teraz archeolodzy mają dowód, że wśród nich był Mitra. Świątynie poświęcone temu bogowi odkryto m.in. w Rzymie, w Brytanii, a także nad Renem, Dunajem i Eufratem. Tajemnice boga żołnierzy Kim był Mitra i dlaczego budowano mu świątynie? To bóg pochodzenia orientalnego, który stał się niezwykle popularny wśród rzymskich żołnierzy. Jego kult był owiany tajemnicą i dostępny tylko dla wtajemniczonych osób. Świątynie Mitry często znajdowały się pod ziemią lub przypominały jaskinie, co miało nawiązywać do mitycznych czynów boga. Kult ten ostatecznie przegrał z chrześcijaństwem w IV i V wieku. Mieszkaniówka w miejscu sanktuarium Jest zasadą, że w miejscu nowych inwestycji w miastach archeolodzy prowadzą nadzór. Zaglądają w łyżki koparek i pod łopaty robotników, czy aby nie wykopują one jakichś artefaktów. Takie prawdopodobieństwo rośnie w przypadku ośrodków o dawnej metryce – a tak było w przypadku inwestycji w Ratyzbonie. W czasie kopania fundamentów pod nowe budynki mieszkalne natrafiono na starożytne relikty. Podczas prac w 2023 roku znaleziska wydawały się typowe, a ich interpretacja była utrudniona, ponieważ wykopaliska prowadzono etapami wśród ciasnej zabudowy. Dopiero późniejsza, drobiazgowa ocena naukowa przeprowadzona przez dr. Stefana Reutera pozwoliła połączyć wszystkie elementy w jedną całość i zidentyfikować budowlę jako świątynię Mitry. Drewniane ściany i wężowe naczynia Po świętym przybytku nie zachowało się wiele. Budowla była wykonana z drewna. Archeologom udało się jednak znaleźć kamień wotywny, choć czas zatarł na nim napisy. Odkryto też fragmenty wotywnych blaszek i okucia ołtarzyka, znane z innych rzymskich świątyń. Najważniejszym dowodem okazały się jednak fragmenty naczyń ceramicznych. W ziemi leżały skorupy dzbanów zdobionych motywami węży. Obok nich spoczywały kielichy do kadzideł oraz naczynia do picia. Dla ekspertów był to jasny sygnał – kult Mitry wiązał się z rytualnymi ucztami. A te przedmioty sprawiały wrażenie jakby porzucono je po wielkiej, uroczystej kolacji, która zakończyła się wieki temu. Najstarszy ołtarz Mitry w Bawarii Wynik analizy znalezisk wprawił badaczy w osłupienie. To nie jest zwykłe sanktuarium, jakich wiele w dawnym imperium. Mitreum – bo tak określa się świątynie poświęcone Mitrze – z Ratyzbony jest najstarszą taką świątynią w całej dzisiejszej Bawarii. Wcześniej w tym regionie odkryto tylko osiem podobnych miejsc. To konkretne sanktuarium pochodzi z lat 80–171 n.e. Oznacza to, że istniało jeszcze przed powstaniem słynnego obozu legionów w Ratyzbonie. Było częścią mniejszej osady naddunajskiej przy forcie Kumpfmühl. Do tej pory sądzono, że kult Mitry rozkwitł w rejonie Ratyzbony znacznie później, dopiero pod koniec II wieku. Źródło: Urząd Miasta w Ratyzbonie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Aleksander Wielki założył tę metropolię nad Tygrysem. Przez setki lat była zapomniana
Aleksandria nad Tygrysem była jednym z najbardziej ambitnych projektów Aleksandra Wielkiego. Powstała w strategicznym miejscu, gdzie morze łączyło się z systemami rzecznymi Mezopotamii. Przez wieki jej lokalizacja budziła wątpliwości. Teraz badacze potwierdzili istnienie miasta. Skala inwestycji robi wrażenie.
Aleksander Wielki przeżył zaledwie 32 lata. Ale jego dokonania imponują. Jego ambicją było podbicie całego znanego świata. W ostatnich latach życia dotarł aż do Indii. Zmęczona armia nie chciała już maszerować dalej. Żołnierze przeszli ze swoim wodzem około 18 tys. km! W wielu miejscach na swojej drodze władca ten zakładał miasta, które nazywano jego imieniem lub przemianowywano na Aleksandrię. Po wielu latach badań brytyjsko-niemiecki zespół badaczy ogłosił, że zlokalizował kolejną Aleksandrię – znajduje się w dzisiejszym Iraku. Aleksandria nad Tygrysem. Dzieje miasta Starożytna Aleksandria nad Tygrysem (później znana jako Charax Spasinou) znajduje się w dzisiejszym południowym Iraku. Współcześnie miejsce to jest znane pod nazwą Dżebel Chajber. Miasto leży w dolnej Mezopotamii, około 50 kilometrów od współczesnej Basry. Znajduje się zaledwie 15 kilometrów od granicy z Iranem, co przez lata utrudniało dostęp do ruin. Ze względu na bliskość granicy, w latach 80. XX wieku obszar ten był kluczowym polem bitwy podczas wojny iracko-irańskiej, a w samych ruinach stacjonowało wówczas wojsko. W momencie założenia miasto znajdowało się zaledwie około 2 kilometrów od brzegu Zatoki Perskiej, co czyniło je idealnym węzłem łączącym otwarte morze z systemami rzecznymi wewnątrz lądu. Obecnie ruiny są w większości zniwelowane. Jednak wyróżniają się zachowanymi murami obronnymi o długości wielu kilometrów, które miejscami wciąż wznoszą się na wysokość ośmiu metrów. Jak doszło do odkrycia? Zarysy miasta były od starożytności widoczne na powierzchni ziemi. W latach 60. XX w. archeolog dr John Hansman zidentyfikował stanowisko archeologiczne Dżebel Chajber na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych przez Royal Air Force. Wtedy miejsce trafiło do literatury naukowej. Dr Hansman zauważył, że układ murów i topografia terenu odpowiadają opisom rzymskiego pisarza Pliniusza Starszego, który szczegółowo opisał mezopotamską Aleksandrię w I wieku n.e. Dopiero w 2013 roku brytyjski zespół archeologów dotarł do ruin w opancerzonych pojazdach na to stanowisko. Eksperci potwierdzili, że ogromne rozmiary starożytnego miasta pasują do hipotezy Hansmana o zaginionej metropolii. Ruszają badania Systematyczne badania powierzchniowe rozpoczęły się w 2016 roku. Wykorzystano też tysiące zdjęć wykonanych z dronów do stworzenia cyfrowego modelu krajobrazu, co pozwoliło naukowcom uznać Aleksandrię za „gigantyczną metropolię”. – Zrozumieliśmy, że znaleźliśmy odpowiednik słynnego egipskiego miasta, Aleksandrii nad Nilem. W obu miejscach Aleksander Wielki założył miasto w miejscu, gdzie otwarte morze spotyka się z rzekami, np. w śródlądowych systemach transportowych – wyjaśnia prof. Stefan R. Hauser z Uniwersytetu w Konstancji, który był członkiem zespołu. Dzięki badaniom geofizycznym udało się „zobaczyć” pod ziemią regularną siatkę ulic oraz największe domostwa z czasów starożytnych bez prowadzenia wykopalisk. Miasto było precyzyjnie rozplanowane z wyznaczonymi dzielnicami mieszkalnymi, świątyniami i portem wewnętrznym. Znaczenie mezopotamskiej Aleksandrii Jak opowiada prof. Hauser, przez ponad 550 lat Aleksandria nad Tygrysem, później przemianowana na Charax Spasinou, pełniła funkcję centralnego węzła handlowego i ośrodka politycznego na terenie dzisiejszego południowego Iraku. – To właśnie stąd bogactwa Indii, w tym przyprawy, egzotyczne drewno, takie jak palisander oraz kamienie półszlachetne, ale prawdopodobnie także chiński jedwab i wiele innych towarów, trafiały do ​​ogromnych ośrodków miejskich Babilonii, a nawet do regionu Morza Śródziemnego – opisuje ekspert. Kres wielkiej metropolii Upadek i opuszczenie Aleksandrii nad Tygrysem były procesem rozciągniętym w czasie. Wynikało to przede wszystkim z drastycznych zmian w środowisku naturalnym, które odebrały miastu jego rację bytu jako portu handlowego. Metropolia istniała od IV wieku p.n.e. do III wieku n.e. Jej następcą w tym regionie stała się Basra, która istnieje po dziś dzień. Źródło: Uniwersytet w Konstancji Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Ta ulica bywa nazywaną najpiękniejszą na świecie. Łączy w sobie miejski zgiełk z naturą
W brazylijskim mieście Porto Alegre znajduje się jedna z najpiękniejszych ulic na świecie. Jej wyjątkowość polega na połączeniu funkcji miejskich z bujną przyrodą, która niemal wchodzi w sam środek ludzkiej zabudowy. Wielu urbanistów uważa, że przykład Rua Gonçalo de Carvalho jest wzorem dla współczesnego projektowania ludzkich siedzib.
W powszechnej świadomości miejskie ulice mają dość określony kształt. Zwykle na granicy jezdni – drogi przeznaczonej dla samochodów, tramwajów, autobusów – pojawiają się przestrzenie dla pieszych i rowerzystów. Czasem na poboczu stają również drzewa, krzaki lub inne elementy roślinnego wyposażenia miasta. Rośliny pozostają marginalnymi użytkownikami ulicy, a ich liczba często zależy od reprezentatywności danego fragmentu zabudowy. Miasto Porto Alegre, położone w południowej Brazylii, może pochwalić się jednak ulicą, na której to roślinność wyraźnie dominuje nad innymi użytkownikami przestrzeni. Rua Gonçalo de Carvalho przypomina zielony tunel – jakby przeniesiony wprost z oddalonej o kilka tysięcy kilometrów puszczy amazońskiej. Walory takich ulic nie ograniczają się jednak wyłącznie do efektu wizualnego, na co zwracają uwagę liczni urbaniści. Historia najpiękniejszej ulicy na świecie Ulica Rua Gonçalo de Carvalho mierzy zaledwie 500 metrów długości i znajduje się w samym centrum południowobrazylijskiego miasto Porto Alegre. Wysokie temperatury oraz wyjątkowo wysoka wilgotność stanowią mankamenty, do których od lat mieszkańcy muszą dopasowywać swoje życie. Wiele miejskich obszarów w sezonie, kiedy dni są najcieplejsze, nie nadaje się do dłuższego przebywania, zamykając Brazylijczyków w klimatyzowanych pomieszczeniach. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 30. XX wieku, gdy pracownicy pobliskiego browaru Cervejaria Bopp zdecydowali się przystosować jedną z tamtejszych ulic do panujących warunków pogodowych. W tym celu potomkowie niemieckich imigrantów zasadzili ponad 100 drzew wzdłuż drogi Rua Gonçalo de Carvalho, które miały rzucać kojący cień na ten fragment dzielnicy. Do zasadzenia wykorzystano typowo południowoamerykańskie rośliny z gatunku tipuana, które wyrastają nawet do 25 metrów wysokości. Nie inaczej było w przypadku ulicy z Porto Alegre, gdzie zasadzony drzewostan pokrył swoimi koronami obszar całej ulicy, tworząc zieloną enklawę w rozrastającej się metropolii. Oddolna inicjatywa doceniona Z czasem praktyczność Rua Gonçalo de Carvalho była coraz bardziej doceniana. Ulica, która swoją nazwę wzięła od XIX-wiecznego kupca Gonçalo Herculano de Carvalho, handlującego w Porto Alegre, skutecznie dawała wytchnienie mieszkańcom tamtejszej dzielnicy. W 2006 roku burmistrz brazylijskiego miasta, José Fogaça, ogłosił ulicę „dziedzictwem historycznym, kulturowym i środowiskowym miasta”, co znacząco wpłynęło na popularyzację tego miejsca. „Zielony tunel” zaczął przyciągać turystów chcących zobaczyć to wyjątkowe miejskie rozwiązanie. Ulica stała się nie tylko świadectwem ekologicznego podejścia do projektowania miast, lecz także przykładem oddolnej współpracy mieszkańców, którzy w XIX wieku doprowadzili do powstania Rua Gonçalo de Carvalho, a przez lata bronili jej przed szkodliwymi działaniami deweloperów. Zielone płuca miasta Gdy spojrzymy na zdjęcie satelitarne ulicy Rua Gonçalo de Carvalho, dostrzeżemy niezwykle wyjątkowy widok. Zielone korony tipuan, które porastają ten skrawek miasta, tworzą wrażenie osobnego organizmu, który przysiadł na jednym z zurbanizowanych kwartałów. Jak już wspomniałem, istotność brazylijskiej ulicy nie polega jedynie na jej niepowtarzalnym, dzikim pięknie, lecz także na roli, jaką droga spełnia w miejskim ekosystemie. Włoski botanik Stefano Mancuso w swojej książce zatytułowanej „Fitopolis” podkreśla, w jaki sposób zazielenione obszary miejskie mogą przeciwdziałać tzw. miejskiej wyspie ciepła. Gęsta zabudowa, której powierzchnia intensywnie pochłania tropikalne gorąco, dzięki zazielenieniu zostaje pozbawiona części nagrzewających się elementów. Liściaste gałęzie chronią asfalt, chodniki i budynki przed promieniami słonecznymi, redukując efekt miejskiej wyspy ciepła. Korzyści, jakie niosą ze sobą przestrzenie takie jak Rua Gonçalo de Carvalho są rzecz jasna zdecydowanie liczniejsze. Począwszy od retencyjnych właściwości roślin, których systemy korzeniowe pochłaniają dużą część wód opadowych, a skończywszy na wzmacnianiu bioróżnorodności rozwijającej się wśród zasadzonych drzew. W Porto Alegre udało się połączyć wszystkie te cechy, które nie tylko uatrakcyjniły tamtejszą przestrzeń, lecz także pozwoliły jej mieszkańcom odetchnąć chłodniejszym powietrzem. Źródło: InHabitat Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Coraz więcej kobiet podróżuje solo. W tych miastach czują się najbezpieczniej w 2026 roku
Rynek podróży solo rośnie dziś wyjątkowo dynamicznie, co wynika zarówno z rosnącej potrzeby niezależności i samorozwoju, jak i z coraz łatwiejszego dostępu do technologii ułatwiających planowanie wyjazdów. Samotne wyprawy przestały być niszą, a stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Wraz z tym wzrostem coraz częściej pojawia się jednak kluczowe pytanie – które miejsca oferują kobietom podróżującym w pojedynkę największe poczucie bezpieczeństwa?
Znaczenie tego segmentu potwierdzają prognozy rynkowe – globalna wartość rynku podróży solo ma do 2035 roku osiągnąć 2092,34 mld dolarów, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) na poziomie 14,5% w latach 2025–2035. Już w 2024 roku kobiety podróżujące samotnie odpowiadały za 52,67% całkowitych przychodów generowanych w tym sektorze, a szacunki wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających takie wyjazdy stanowią właśnie kobiety. Dane z wyszukiwarki Google w Wielkiej Brytanii pokazują dodatkowo, że liczba zapytań dotyczących samotnych podróży bije kolejne rekordy, przy wzroście zainteresowania o 116% rok do roku. Skala zjawiska rośnie więc szybciej niż kiedykolwiek, ale jednocześnie to właśnie wybór odpowiedniej, bezpiecznej destynacji pozostaje dla wielu kobiet największą barierą przed podjęciem decyzji o wyjeździe. Najbezpieczniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo – lider rankingu Rosnąca liczba kobiet decydujących się na samodzielne podróże nie jest już jedynie stylem spędzania wolnego czasu, lecz elementem szerszej zmiany społecznej. Samotne wyjazdy coraz częściej postrzegane są jako narzędzie budowania tożsamości, niezależności i poczucia sprawczości, dlatego dynamicznie rozwijają się nisze takie jak turystyka wellness czy wyjazdy organizowane wyłącznie dla kobiet. Odpowiadają na to zarówno wyspecjalizowane biura podróży, jak i programy grupowe tworzone z myślą o bezpieczeństwie i wsparciu społecznościowym. Szczególnie widoczny jest udział kobiet dojrzałych (wdów lub osób, których partnerzy nie podróżują), traktujących samodzielne wyprawy jako sposób na aktywne i świadome przeżywanie świata. W odpowiedzi na ten trend przeprowadzono badanie mające wskazać najkorzystniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo. Analiza objęła m.in. poziom bezpieczeństwa i przestępczości, sprawność transportu publicznego, jakość infrastruktury cyfrowej oraz zainteresowanie samotnymi podróżami mierzone trendami wyszukiwań. Tym samym na pierwszym miejscu znalazł się Singapur, który wyróżnił się wysokim wskaźnikiem bezpieczeństwa na poziomie 77,5, bardzo szybkim internetem szerokopasmowym (średnio 407,05 Mb/s) oraz wyjątkowo sprawnym transportem miejskim – średni czas oczekiwania na połączenia to zaledwie 6 minut. Połączenie nowoczesnej infrastruktury, stabilności społecznej i przejrzystych zasad funkcjonowania przestrzeni publicznej sprawia, że miejsce to bywa postrzegane jako jedno z najbardziej przewidywalnych i komfortowych środowisk miejskich dla podróżujących w pojedynkę. Dodatkowo tropikalny klimat, liczne tereny zielone i dostęp do wybrzeża powodują, że pobyt nie ogranicza się do zwiedzania metropolii, lecz umożliwia także wypoczynek na świeżym powietrzu. Dane platformy TrustedHousesitters wskazują, że zainteresowanie hasłem „wakacje w Singapurze” wzrosło o 27% rok do roku, co potwierdza rosnącą pozycję tego miasta jako bezpiecznego i wygodnego kierunku dla kobiet planujących samodzielną podróż. Kolejne miasta w rankingu dla kobiet wyjeżdżających w pojedynkę Tuż za liderem zestawienia uplasował się Nowy Jork, który zdobył drugą pozycję dzięki korzystnemu połączeniu bezpieczeństwa i jakości infrastruktury miejskiej. Wskaźnik przestępczości na poziomie 21,1/100 oraz szybki internet o średniej prędkości 295,18 Mb/s sprawiają, że miasto pozostaje funkcjonalne także dla osób przemieszczających się samodzielnie. Krótki, 8-minutowy średni czas oczekiwania na transport publiczny dodatkowo ułatwia poruszanie się między dzielnicami, co w praktyce ogranicza stres związany z logistyką i pozwala skupić się na zwiedzaniu. Zwarta struktura wielu rejonów Manhattanu i rozbudowana sieć metra powodują, że nawet intensywny program dnia można realizować sprawnie, bez konieczności długich przejazdów. Na trzecim miejscu znalazł się Dubaj, wyróżniający się jednym z najwyższych wyników bezpieczeństwa w zestawieniu (83,9/100), przy jednocześnie bardzo niskim poziomie przestępczości. Stabilne środowisko miejskie, nowoczesna infrastruktura i dobrze zorganizowany transport tworzą warunki sprzyjające podróżom solo, zwłaszcza dla kobiet, które zwracają uwagę na przewidywalność przestrzeni publicznej. Dalej w rankingu pojawiają się azjatyckie metropolie, takie jak Tokio i Seul (4. i 5. miejsce), doceniane za punktualny transport, wysoką jakość usług miejskich i rozwiniętą infrastrukturę cyfrową. Europejskie miasta – Paryż oraz Amsterdam (czyli 6. i 7. miejsce) – łączą z kolei ofertę kulturalną z relatywnie sprawnym systemem komunikacji, choć uzyskały nieco niższe wyniki bezpieczeństwa niż czołówka. W pierwszej dziesiątce znalazły się również Abu Zabi, Londyn oraz Bangkok. W przypadku Londynu istotna pozostaje zarówno rozbudowana sieć transportu publicznego, jak i gęstość instytucji kultury, kawiarni oraz przestrzeni publicznych, które sprzyjają samodzielnemu odkrywaniu miasta bez konieczności szczegółowego planowania każdego przejazdu. Abu Zabi z kolei wyróżnia się jednym z najwyższych wskaźników bezpieczeństwa w zestawieniu, oferując uporządkowaną, nowoczesną przestrzeń miejską, podczas gdy Bangkok łączy dynamiczne tempo metropolii z rozbudowaną infrastrukturą usługową i cyfrową. Razem tworzą przekrój kierunków bardzo od siebie różnych kulturowo i geograficznie, lecz wspólnie wskazujących, że kobiece podróże solo coraz śmielej przenoszą się z niszy do głównego nurtu globalnej turystyki. Źródła: Dailu Mail, Market Analysis Report Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kolejna szokująca inwestycja Dubaju. Miasto będzie miało ulicę ze złota
Dubaj od lat funkcjonuje w zbiorowej wyobraźni jako symbol luksusu, spektakularnych inwestycji i architektury, która przekracza granice wyobrażeń o współczesnym mieście. To miejsce, w którym powstają najwyższe budynki świata, sztuczne wyspy widoczne z kosmosu i projekty, które jeszcze dekadę temu wydawały się futurystyczną wizją. Teraz władze emiratu zapowiedziały realizację kolejnej niezwykłej atrakcji – przestrzeni inspirowanej jednym z najważniejszych filarów jego tożsamości: złotem.
Złoto od dziesięcioleci stanowi jeden z fundamentów gospodarki oraz wizerunku Dubaju jako globalnego centrum handlu i luksusu. W latach 2024–2025 Zjednoczone Emiraty Arabskie wyeksportowały kruszec o wartości około 53,41 mld dolarów, umacniając swoją pozycję jako jeden z kluczowych światowych hubów obrotu fizycznym złotem, współpracujący z takimi partnerami jak Indie, Szwajcaria, Wielka Brytania, Hongkong czy Turcja. Władze emiratu postanowiły wykorzystać to dziedzictwo w nowy sposób – nie tylko jako element gospodarki, lecz także jako doświadczenie turystyczne. Tak narodził się projekt Gold Street, który ma jednocześnie upamiętniać historyczną rolę złota w rozwoju miasta i wzmacniać pozycję Dubaju jako światowej stolicy luksusowego handlu oraz nowoczesnej turystyki. Nowa złota ulica w Dubaju jako część większej strategii miasta Dubaj od lat buduje swoją pozycję poprzez projekty, które mają nie tylko przyciągać uwagę, lecz także redefiniować sposób funkcjonowania miasta w ekstremalnych warunkach klimatycznych. Obok ikon takich jak Burdż Chalifa, gigantyczny diabelski młyn Ain Dubai czy podwodna infrastruktura treningowa Deep Dive Dubai, w ostatnich latach rozwijane są również projekty zmieniające codzienne doświadczenie przestrzeni miejskiej. W 2024 roku na wyspie Heart of Europe, należącej do archipelagu The World Islands, otwarto klimatyzowaną ulicę z symulowanymi opadami deszczu, a władze zapowiedziały realizację tzw. „pętli przyszłości” – zadaszonej, chłodzonej kładki pieszej łączącej najważniejsze dzielnice biznesowe i komunikacyjne. Docelowo planowane jest stworzenie nawet 6,5 tys. kilometrów infrastruktury dla pieszych, co wpisuje się w szerszą strategię przekształcenia miasta w środowisko bardziej dostępne dla ruchu pieszego przez cały rok. W tym kontekście pojawia się kolejny element tej układanki – Złota Ulica, która powstanie w obrębie nowej dzielnicy Dubai Gold District w dzielnicy Deira. Projekt ma wzmocnić reputację emiratu jako światowego centrum handlu złotem i biżuterią, integrując w jednym miejscu handel detaliczny i hurtowy, rynek sztabek, usługi inwestycyjne oraz marki luksusowe, a zarazem rozszerzyć turystyczną ofertę historycznej części miasta, sąsiadującej z tradycyjnym Dubai Gold Souk. Gold Street, czyli jak ma wyglądać pierwsza „złota droga” na świecie? Pod koniec stycznia 2026 roku władze emiratu zaprezentowały koncepcję, która ma stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli nowej dzielnicy handlowej – ulicy określanej jako pierwsza na świecie „zbudowana ze złota”. Kluczowym elementem projektu jest to, że w realizacji rzeczywiście ma zostać wykorzystany prawdziwy kruszec, a nie jedynie złota kolorystyka czy symboliczne nawiązania. Choć pełna dokumentacja techniczna i dokładny zakres zastosowania metalu nie zostały jeszcze ujawnione, komunikaty wskazują, że złoto ma zostać wkomponowane w elementy nawierzchni oraz detale architektoniczne, tworząc przestrzeń o wyraźnie luksusowym, symbolicznym charakterze. Ulica ma pełnić rolę reprezentacyjnej osi całej inwestycji i zarazem nowego punktu orientacyjnego na turystycznej mapie miasta, łącząc nowoczesną architekturę z motywami inspirowanymi regionalnym rzemiosłem jubilerskim. Założeniem projektu jest stworzenie środowiska, w którym sama przestrzeń stanie się częścią doświadczenia zakupowego i wizualnej narracji o znaczeniu złota w historii emiratu. W oficjalnych komunikatach podkreśla się, że inwestycja nie ma jedynie funkcji komercyjnej, lecz także kulturową i wizerunkową. Jak zaznaczył Ahmed Al Khaja z Dubai Festivals and Retail Establishment: „Złoto jest głęboko wplecione w kulturową i handlową tkankę Dubaju, symbolizując nasze dziedzictwo, dobrobyt i nieprzemijającego ducha przedsiębiorczości”. Dodał również, że nowe miejsce ma być sposobem na „wyobrażenie tego dziedzictwa na nowo, w erze kształtowanej przez kreatywność i zrównoważony rozwój”. W obrębie powstającej dzielnicy zaplanowano ponad 1000 lokali handlowych oferujących złoto, biżuterię, perfumy czy kosmetyki, a także sześć hoteli przeznaczonych dla gości branżowych oraz turystów nastawionych na zakupy premium. Projekt rozwijany jest etapami, a kolejne szczegóły dotyczące formy nawierzchni, elementów dekoracyjnych i technologii wykonania mają być ujawniane sukcesywnie, co dodatkowo buduje zainteresowanie inwestycją. Co więcej, przedstawiciele sektora turystyki podkreślają, że ulica ma funkcjonować nie tylko jako ciąg komunikacyjny, lecz jako miejsce wydarzeń, ekspozycji i spotkań branżowych, wzmacniając pozycję miasta jako globalnego centrum handlu luksusowego. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w magazynie National Geographic Traveler. Źródła: The Independent, Euronews, Time Out Dubai Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Włoski fenomen, który wciąż bywa niedoceniany. Luty to najlepszy czas na wizytę
Luty to okres, w którym znaczna część Włoch wyraźnie zwalnia – kurorty nadmorskie pustoszeją, a turystyczny rytm wielu miast podporządkowany jest chłodniejszej porze roku. Okazuje się jednak, że istnieje miejsce, gdzie właśnie zimą kalendarz wypełnia się wydarzeniami, a atmosfera staje się bardziej intensywna niż w szczycie sezonu. Tym miejscem jest Turyn.
Choć w tym roku uwagę świata przyciągają zimowe igrzyska olimpijskie organizowane we Włoszech, nie tylko tamtejsze krajobrazy mają szansę stać się magnesem dla podróżnych. Jedno z historycznych włoskich miast rozpoczęło okres pełen barwnych tradycji, widowiskowych uroczystości i karnawałowych celebracji, które od lat kształtują jego tożsamość. To właśnie zimą życie nabiera tam wyjątkowego rytmu, łącząc lokalne dziedzictwo z festiwalową energią. Turyn – historia i znaczenie miasta na tle Włoch Turyn, położony u podnóża Alp w regionie Piemontu, od stuleci pełni rolę jednego z kluczowych ośrodków północnych Włoch – zarówno gospodarczych, jak i kulturalnych. Jego początki sięgają czasów rzymskich: w I wieku p.n.e. powstał tu obóz wojskowy Augusta Taurinorum, którego regularny, szachownicowy układ ulic do dziś wyznacza strukturę historycznego centrum. Ten antyczny porządek urbanistyczny przetrwał kolejne epoki i stał się fundamentem późniejszej rozbudowy miasta, widocznej w reprezentacyjnych placach, arkadowych ulicach i osiowych założeniach przestrzennych, które nadają Turynowi charakter niemal „planowanego” miasta. Przełomowe znaczenie przyniosły jednak czasy nowożytne, gdy miasto stało się siedzibą dynastii sabaudzkiej i politycznym zapleczem procesu jednoczenia Włoch. Rezydencje królewskie, pałace i monumentalne place do dziś przypominają o okresie, gdy Turyn należał do najważniejszych stolic Półwyspu Apenińskiego. Co więcej, od 1578 roku w miejscowej katedrze przechowywany jest Całun Turyński – relikwia o ogromnym znaczeniu dla chrześcijaństwa, która uczyniła miasto jednym z istotnych punktów na mapie europejskich pielgrzymek i wzmocniła jego duchowy prestiż. Równolegle rozwijała się funkcja intelektualna i artystyczna. Jeszcze w XIX i na początku XX wieku Turyn uchodził za jedno z najbardziej wyrafinowanych centrów kultury we Włoszech, wyróżniając się m.in. silną obecnością secesji, rzadko spotykanej w innych częściach kraju. Miasto stało się również ważnym ośrodkiem przemysłowym i akademickim, co nadało mu nowoczesny, miejski charakter, odmienny od wielu historycznych włoskich centrów opartych głównie na turystyce. Ta wielowarstwowa tożsamość (rzymskie korzenie, królewska przeszłość, religijne znaczenie i intelektualne dziedzictwo) sprawia, że Turyn pozostaje jednym z najbardziej złożonych i znaczących ośrodków historycznych północnych Włoch. W lutym tradycja łączy się tu z żywą kulturą miasta, które przyciąga odwiedzających licznymi wydarzeniami i sezonowymi uroczystościami. Karnawał, czekolada i wermut, czyli lutowy kalendarz wydarzeń w Turynie Luty w Turynie to moment, gdy miasto wyraźnie przyspiesza po spokojniejszym początku zimy, a kalendarz wypełniają wydarzenia łączące tradycję z miejskim stylem życia. Od 1 do 15 lutego trwa karnawał, którego ślady widoczne są w różnych częściach miasta – od historycznego Borgo Dora po nadrzeczne bulwary nad Padem. Jednym z miejsc, gdzie najłatwiej poczuć jego atmosferę, jest weekendowy targ staroci Balôn na Piazza Borgo Dora. Obok antyków i kolekcjonerskich przedmiotów pojawiają się tam historyczne inscenizacje, muzycy i postacie w strojach nawiązujących do przeszłości dzielnicy, w tym Rusnenta – tradycyjna maska związana z tym rejonem. W przestrzeni miejskiej odbywają się parady, występy orkiestr dętych i uliczne animacje, natomiast w Parco della Pellerina organizowany jest duży festyn rodzinny. Wizerunki Gianduji i Giacometty (symbolicznych postaci turyńskiego karnawału) towarzyszą obchodom aż do finału 15 lutego, gdy nad rzeką odbywają się widowiskowe wydarzenia zamykające święto. Równolegle, w połowie miesiąca, miasto celebruje swoją słynną tradycję czekoladową podczas festiwalu CioccolaTò, który zazwyczaj przypada na drugą połowę lutego i zamienia okolice Piazza Vittorio Veneto w przestrzeń degustacji, pokazów i warsztatów. Turyn od XVII wieku uchodzi za włoską stolicę czekolady, a lokalna specjalność (gianduja) ma tu swoje historyczne korzenie. W programie znajdują się spotkania w zabytkowych wnętrzach i wydarzenia popularyzujące historię kakao, m.in. w muzeum Choco-Story Torino. Zimową tradycją pozostaje także filiżanka bicerin (warstwowego napoju z kawy, czekolady i śmietanki), serwowanego w zabytkowej kawiarni Caffè Al Bicerin, która od wieków stanowi punkt odniesienia dla lokalnej kultury kawiarnianej. Pod koniec lutego uwagę przejmują z kolei wydarzenia związane z wermutem i winem. Turyn odegrał kluczową rolę w rozwoju tego aromatyzowanego trunku już w XVIII wieku, a dziś tradycję tę przypomina festiwal Salone del Vermouth, uzupełniony o miejskie degustacje, spotkania i wydarzenia towarzyszące w barach, muzeach oraz historycznych przestrzeniach. Towarzyszy mu także Salone del Vino Torino, prezentujący dorobek piemonckich winiarzy – od uznanych apelacji, takich jak Barolo czy Barbaresco, po mniej znane alpejskie odmiany. Dzięki temu luty w Turynie staje się miesiącem, w którym kultura stołu, miejskie rytuały i regionalne dziedzictwo tworzą wyjątkowo intensywne doświadczenie poza głównym sezonem. Źródła: BBC, Brittanica Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przez lata była białą plamą na turystycznej mapie Europy. Dziś to ulubiony kierunek Polaków
Albania to kraj paradoksów, gdzie bunkry stoją na rajskich plażach, a wioski kryją ślady przeszłości. Poznaj nieoczywiste piękno tego zakątka Bałkanów i odkryj, czego możesz się tam spodziewać.
Spis treści: Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii W Albanii znajdziesz wszystko: bunkry na tle lazurowego morza, gościnność przeplataną z ostrożnością wobec obcych i dziką przyrodę obok betonowych kurortów. Kraj na południowym wybrzeżu Morza Adriatyckiego to miejsce, które wymyka się prostym definicjom – idealne dla podróżników, którzy nie boją się zderzenia z nieoczywistym. Zapraszamy do lektury reportażu Małgorzaty Rejmer, autorki reportaży książkowych, m.in. „Błoto słodsze niż miód. Głosy komunistycznej Albanii (Wydawnictwo Czarne). Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Tirana była taka maleńka. Jak chudy podrostek w za ciasnym ubraniu. Jeszcze na początku lat 90. XX wieku granice miasta wyznaczały ulice, które dziś tworzą centrum. I nagle, w 1991 r., gdy już wszystko było wolno, Tirana eksplodowała. Tłumy ściągały z całego kraju, bo wreszcie można było zmieniać miejsce zamieszkania. Taka wolność! I co z nią robić? Energia Albańczyków nagle wybuchła. Przypominam sobie słowa starszego przyjaciela, gdy próbuję przebić się przez sznur samochodów na placu Skanderbega, a one pędzą jeden za drugim, nieprzerwanie. Jeszcze 25 lat temu Tiranę tworzyły puste ulice pokryte żółtym pyłem, gdzie dzieci do woli mogły się bawić, bo samochodów nie było. Tylko czasem przejechał peugeot albo volvo – wtedy wszyscy wiedzieli, że jedzie partyjniak, czerwony pasza, jeden z dwóch tysięcy szczęśliwców, którzy mogli prowadzić samochód należący do państwa. Wśród nich krążył też czarny mercedes Envera Hodży, albańskiego Stalina, który przez 40 lat rządził krajem żelazną ręką. Kiedy Albańczycy opowiadają o Tiranie z początku lat 90., mówią o pustce. Niczego nie było. Papieru, szkła, opakowań, nawet plastikowych butelek, które teraz zaściełają chodniki. Żeby zrobić zakupy, chodziło się z własnym woreczkiem, do którego sprzedawczyni sypała a to mąkę, a to fasolę. Rakija była na szklanki przyniesione z domu. Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? A dziś Tirana pławi się w kolorze. Z dnia na dzień wokół obręczy gór, która zamyka miasto w kołysce, wyrósł kolejny pierścień wieżowców. Kiedy burmistrzem miasta został artysta Edi Rama, obecnie premier i najważniejsza postać albańskiej polityki, postanowił skąpać budynki przy bulwarach w zieleni i fiolecie, różu i żółci. Cała Tirana zaczęła przypominać obrazki z dziecięcych malunków: tu pomarańczowe drzewo, tam tęczowa wstęga i popartowe kropki. Edi Rama wyznaczył trendy w estetyce Tirany, a może wyznaczyła je czarno-biała przeszłość, w każdym razie Tirana pokochała kolor. Tu wszystko jest jakieś, najlepiej luksusowe, epatujące, z wykrzyknikiem. Kolorowe krzesła w kawiarniach, kolorowe donice z kolorowymi kwiatami, kolorowo ubrani ludzie. Albania jest kolorem: czerwoną flagą z czarnym orłem, błękitnym niebem, miodowo-malinowymi budynkami rządowymi przy placu Skanderbega, zielenią palm, granatem gór o poranku, ich różowością o zmierzchu. Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Był niedostatek, jest nadmiar. Była pustka, jest przesyt bodźców. I niby każdy jest w ruchu, ale nikomu się nie spieszy. Albańczycy przesiadują w restauracjach i kawiarniach, gardłując o polityce. Mężczyźni podrywają się, wymachują rękami, nabierają powietrza i puchną jak jadowite ryby. Ogień! Czekasz na pożar, na wojnę, a tu nic, po chwili cmokają siarczyście, jeden policzek, drugi, niedźwiedzi uścisk. Południowcy, którzy już zapomnieli, gdzie trzymają pistolety. Jeszcze w latach 90. broń kładziono na blacie stolika jako rekwizyt ułatwiający biznesowe rozmowy. Czasem słyszę, jak turyści marudzą: niby stolica, a nic w niej nie ma. Tirana, średniowieczna wioska, która prawa miejskie uzyskała w XVII w., jeszcze w 1945 r. liczyła 60 tys. mieszkańców i przypominała polskie miasto powiatowe. Dziś mówi się, że mieszka tu 800 tys. ludzi, ale kto wie, może i milion. W centrum wznosi się wszystko co ważne dla Albanii: meczet Ethem Beja (ukończony w 1821 r., więc jak na Tiranę stary), obok typowa dla miast Imperium Osmańskiego wieża zegarowa, pomnik bohatera narodowego Skanderbega z 1968 r. oraz inne świeże nabytki z czasów Envera Hodży: Pałac Kultury i Narodowe Muzeum Historyczne, zwieńczone słynną mozaiką przedstawiającą bohaterów narodowych Albanii. Współczesna Tirana to pośpiech, żywioł drobnych biznesów i inicjatyw, miasto paradoks, miasto skrajność. Obok luksusowych butików z Diorem i Chanel stoją pokątne rozlewnie perfum, gdzie można napełnić stare flakony. Obok zaparkowanych mercedesów przycupnęły prowizoryczne budki i stojaki, punkty napełniania zapalniczek i sprzedaży wszystkiego. Drugi obieg materii, która kipi, wylewa się zewsząd, triumfuje. Po latach deprywacji, niedostatku, pustki wyrosły: albańska kapitalistyczna żarłoczność, nadmiar, zachwyt kolorem, luksusem. Obok tych, którzy dorobili się i teraz piją kawę w ogródkach, przemykają na rowerach chudzi chłopcy objuczeni worami plastiku. Obok hipsterek i łań, które zainwestowały w koafiurę i szpilki, suną poważne dziewczęta w burkach, zasłonięte od stóp do głów. Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Jeśli ktoś chce zobaczyć Albanię starszą, naznaczoną przymusowym mariażem z Turcją, powinien odwiedzić Berat i Gjirokastër. Berat nazywany jest „miastem tysiąca okien”. Z koleiGjirokastër „miastem tysiąca schodów”. Nie od dziś wiadomo, że lepiej nie pytać nikogo z Beratu o Gjirokastër i na odwrót, bo w najlepszym wypadku usłyszycie: „Phi! Nigdy tam nie byłem, nie warto!”. Mimo to obydwa mają podobną, nieco orientalną, kamienną aurę: wzgórze, na wzgórzu forteca, a wcześniej strome wzniesienie i schody. Ale każde z miast ma w sobie coś wyjątkowego: symbolem Beratu jest Mangalem, dzielnica śnieżnobiałych maleńkich domków z regularnymi czarnymi prostokątami okien, symbolem Gjirokastër jest trzypiętrowy dom Zakate o dwóch potężnych wieżach, esencja albańskiej architektury: rosły i groźny, kamienno-obronny. Pragmatyka, niekoniecznie piękno, i wojna, niekoniecznie pokój. Gjirokastër widziana z góry, z perspektywy fortecy, jest srebrzysta i zasępiona, rozważna i dostojna. Ismail Kadare, najsłynniejszy albański pisarz, który się tutaj urodził, pisał o niej, że przypomina prehistorycznego stwora, który pewnej zimowej nocy wyłonił się z doliny i z trudem wpełzł pod górę, by wczepić się w zbocza. Wszystko tu było stare i kamienne, od ulic i fontann po dachy wielkich stuletnich domów pokrytych kamiennymi płytkami koloru popiołu, jak liczne wielkie skorupy. Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Na południe od Gjirokastër ciągnie się największy obok Përmetu i Gór Przeklętych turystyczny skarb kraju: Albańska Riwiera. Brzmi szumnie, i słusznie, bo południe Albanii jest równie piękne jak Grecja – może się pochwalić porządną, rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, a ceny są dużo niższe niż w sąsiednich krajach. W Sarandzie, największym mieście południa, kwitnie turystyczno-kapitalistyczny folklor, strzelnice strzelają, grajkowie grają, śpiewacy śpiewają, błyskotki błyszczą, wibracje, neony i gwar. Wieczorami całe miasto wychodzi na xhiro, czyli niekończący się spacer wzdłuż promenady, w celu zaprezentowania światu swej urody i dobrego samopoczucia. Młodzi panowie z panami, młode panie z paniami, ewentualnie starsi państwo pod rączkę: chodzą wszyscy, kiwają głowami, pytają o zdrowie, taksują, kto z kim, co za ile. Ciągle jeszcze xhiro służy wyłowieniu z tłumu kandydatki na żonę, ale dzisiaj rozpoznania matrymonialne odbywają się mniej subtelnie, bez zabiegów swatów. Riwiera Albańska to ciąg malowniczych wiosek i miasteczek rozsianych wzdłuż wybrzeża, zaczynających się od przełęczy Llogara, a kończących w Lukovë. Wśród nich najsłynniejsze są Himarë i Dhërmi. Himarë jest niewielka, bardziej kameralna niż Saranda, ale z wieloma restauracjami i pięknymi plażami wokół, grecka z ducha, małodomkowa, błękitno-biała. Dhërmi z kolei przypomina kolonię grzybów, które nagle wyrosły po radioaktywnym deszczu: z chaotycznymi hotelami i pensjonatami, budowanymi najczęściej bez zezwolenia, ale też prawdziwym życiem imprezowym i wieloma włosko-bałkańskimi klubami dudniącymi całą noc. Najpiękniejsze są plaże w Ksamilu, za Sarandą: piaszczyste, złociste, z turkusową wodą – i dlatego Ksamil zabudowano bez przyzwoitości. Kolorowe domki sprawiają wrażenie obłąkanego tłumu, który tłoczy się w kolejce bez kręgosłupa i środka, rozlewa na wszystkie strony, trąca łokciami dachy. Odpocząć od kurortowego gwaru można w Butrincie, wspaniale zachowanej greckiej kolonii nad jeziorem, której początki sięgają X w. p.n.e. Obok ruin teatru, świątyń i wież atrakcją jest samo wzgórze, na którym rozlokowało się miasto, ocienione starymi drzewami, otoczone szmaragdową wodą, po której suną łódki wydobywające sieci z małżami. Nie wypada wyjechać z Butrintu, nie kosztując małży w winie, lokalnej specjalności. Kiedyś te albańskie małże będą równie sławne co greckie ośmiornice i chorwackie kalmary. Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii Dojazd do Albanii jest łatwy i niedrogi. Najwygodniejszą opcją jest przelot do Tirany – stolicy kraju – gdzie lądują tanie linie lotnicze, zwłaszcza w sezonie letnim. Alternatywnie, do Albanii można dotrzeć promem z Włoch (np. z Bari lub Ankony) do portów w Durres lub Vlora, co sprawdza się szczególnie podczas podróży własnym samochodem. Obywatele Polski mogą wjechać do Albanii na okres do 90 dni na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu – wiza nie jest wymagana. Po kraju można poruszać się tanimi busami i autobusami, ale największą swobodę daje wynajem samochodu, szczególnie przy odkrywaniu górskich terenów i mniej turystycznych miejsc. Zakwaterowanie w Albanii to szeroki wybór – od budżetowych hoteli, przez rodzinne pensjonaty, aż po komfortowe apartamenty. Ceny są nadal znacznie niższe niż w innych krajach Europy Południowej. Równie atrakcyjne są ceny w restauracjach – lokalne jedzenie jest smaczne i przystępne cenowo. Najlepszy czas na podróż to wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik). Wtedy pogoda jest idealna, a liczba turystów znacznie mniejsza niż w szczycie sezonu letniego. Źródło: Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 50 miejsc w Europie” (nr 02(03)/2020) Nasz ekspert Małgorzata Rejmer pisarka i reportażystka. Zadebiutowała powieścią „Toksymia”, a rozgłos przyniosły jej reportaże „Bukareszt. Kurz i krew” oraz „Błoto słodsze niż miód”. W swoich książkach opisuje historię i codzienność krajów Europy Wschodniej i Bałkanów. Jest laureatką wielu prestiżowych nagród literackich.
Wyszehrad w Zakolu Dunaju to urokliwe miasteczko z bogatą historią. Kiedyś było stolicą Węgier
Wyszehrad, urokliwe miasteczko na prawym brzegu Dunaju, pozornie jest zwykłym, spokojnym ośrodkiem z niewielką populacją. Tylko pozornie bo jego rola w historii Węgier i całej Europy jest nieproporcjonalnie duża do jego dzisiejszej powierzchni.
Spis treści: Miasto w wielkim łuku Dunaju Rzymska strażnica, miasto królów i centrum dyplomacji Jakie atrakcje skrywa Wyszehrad? W odległej przeszłości Wyszehrad był rzymską strażnicą. Wraz z nastaniem średniowiecza stał się twierdzą, która skutecznie opierała się najeźdźcom, a przez pewien czas – także stolicą Królestwa Węgier. Największą sławę miasto zyskał jednak jako arena dyplomatyczna, gdy w XIV stuleciu odbywały się tam kluczowe kongresy królów. Miasto w wielkim łuku Dunaju Wyszehrad, formalnie określany jako miasto zamkowe, znajduje się w komitacie Pest, w powiecie Szentendre, w centralnych Węgrzech. Od Budapesztu jest oddalony o zaledwie 40 km na północ. Miasto wybudowano w miejscu, gdzie Dunaj gwałtownie zmienia kierunek, tworząc wyjątkowo malowniczy krajobraz. Z okolicznego wzgórza, na którym wznosi się cytadela, rozpościera się fantastyczna panorama całego Zakola Dunaju. W przeszłości to właśnie te specyficzne warunki naturalne zadecydowały o wyjątkowych walorach obronnych tego miejsca. Z kolei dziś zapewnia miastu niemała popularność. Wyszehrad stanowi trzeci, kluczowy element szlaku turystycznego Zakola Dunaju, łączącego historyczne trasy z Esztergomem, dawną siedzibą kościelną z monumentalną bazyliką, i z Szentendre, urokliwym miastem artystów. Rzymska strażnica, miasto królów i centrum dyplomacji W swojej długiej historii, Wyszehrad ewoluował od rzymskiego obozu, przez królewską stolicę, aż po kluczowy ośrodek dyplomacji międzynarodowej. Nic dziwnego, że w 1991 roku nazwa miasta została przywołana przez założycieli Grupy Wyszehradzkiej. Pograniczna forteca Rzymian W połowie IV wieku, na terenie dzisiejszego miasta Rzymianie wznieśli obóz wojskowy. Fortyfikacja wybudowana na planie trójkąta strzegła granic Cesarstwa Rzymskiego. W V wieku Rzymianie opuścili obóz. Średniowieczny Wyszehrad Na fundamentach starych umocnień w X i XI stuleciu wzniesiono fortyfikację, która szybko stała się regionalnym centrum nowego państwa węgierskiego. To właśnie wtedy, w 1009 roku, po raz pierwszy pojawiła się nazwa „Visegrád”. W 1242 roku, w trakcie niszczycielskiego najazdu Mongołów, pierwotny zamek został doszczętnie zniszczony. W obawie przed kolejną inwazją, król Bela IV rozkazał wybudować nową potężną cytadelę. Fortyfikację wzniesiono w miejscu, które ze strategicznego punktu widzenia idealnie nadawało się do celów obronnych – na szczycie góry. Król rozkazał dobudować do istniejących umocnień heksagonalną wieżę mieszkalną (od strony Dunaju) i połączyć oba obiekty masywnym murem, zamykającym dolinę. W ten sposób Wyszehrad stał się ogromną twierdzą. Czasy rządów Andegawenów Prawdziwa transformacja miasta nastąpiła, gdy na tronie zasiadł Karol I Robert. W 1323 roku, po zwycięstwie nad możnowładcami i umocnieniu swojej władzy przeniósł swoją siedzibę z Temeszwaru do Wyszehradu. Tym samym niewielka osada szybko przekształciła się w dynamicznie rozwijające się miasto i reprezentacyjne centrum władzy. W Wyszehradzie powstała kancelaria królewska i inne instytucje centralne. Jednocześnie Karol Robert rozpoczął budowę jednego z najbardziej znaczących ośrodków monarszych w regionie – Pałacu Królewskiego u stóp góry. Warto również podkreślić, że Wyszehrad był strategicznym skarbcem – w górnym zamku do 1526 roku przechowywano węgierskie insygnia koronacyjne, kluczowe dla legitymizacji władzy królewskiej. Początek środkowoeuropejskiej dyplomacji Najważniejszym wydarzeniem, które nadało Wyszehradowi międzynarodową sławę, był kongres królów, który odbył się jesienią 1335 roku. Wydarzenie to stało się triumfem dyplomacji – zwieńczeniem trwających niemal dwa lata rokowań polsko-czeskich i polsko-krzyżackich, w których kluczową rolę pośrednika i poręczyciela odegrał węgierski król. To historyczne spotkanie pozwoliło rozwiązywać skomplikowane spory terytorialne i dynastyczne. Głównym tematem był arbitraż w sprawie ziem zajętych przez zakon krzyżacki, ale najważniejsze postanowienia dotyczyły Królestwa Polskiego. Król czeski Jan Luksemburski, wraz z synem Karolem, formalnie zrezygnował ze swoich roszczeń prawnych do tytułu króla Polski. W zamian za to polscy dyplomaci zobowiązali się do zapłaty znacznej rekompensaty finansowej Luksemburgowi, sięgającej 20 tysięcy kop groszy praskich. W trakcie drugiego zjazdu, który odbył się w 1338 lub 1339 roku, Kazimierz Wielki zrezygnował z ziem, których książęta uznawali zwierzchnictwo czeskie. W zamian za to uzyskał deklarację, że Luksemburczyk nie zakwestionuje doprowadzenia Krzyżaków przed sąd papieski. Renesans na Węgrzech Okres największej świetności Wyszehradu rozpoczął się wraz z nastaniem renesansu, kiedy to ambicje królewskie przekształciły średniowieczny pałac w perłę architektoniczną. Choć król Zygmunt Luksemburski przeniósł stolicę do Budy, wciąż dbał o Wyszehrad, rozbudowując pałac i dobudowując trzeci mur kurtynowy (około 1400 roku). Największą przemianę w kompleksie królewskim wykonał jednak Maciej Korwin. Pod koniec XV wieku król powrócił do rezydowania w Wyszehradzie i zlecił gruntowną renowację i przebudowę Pałacu Królewskiego, nadając mu styl wczesnego renesansu. Rezydencja stała się wówczas jedną z najwspanialszych i najnowocześniejszych siedzib królewskich na kontynencie. Upadek Wyszehradu Czas wielkiego splendoru został brutalnie przerwany w XVI wieku. Po dwukrotnym oblężeniu, 1529 i 1543 roku, Wyszehrad wpadł w ręce Imperium Osmańskiego. Mimo krótkiego okresu odzyskania kontroli, miasto pozostawało pod panowaniem tureckim aż do 1685 roku, a zamek uległ poważnym uszkodzeniom i nigdy później nie był już używany. Ostateczny cios zadali jednak nie Turcy, a Habsburgowie. Po zakończeniu okupacji osmańskiej, rezydencja wraz z twierdzą zostały celowo wysadzone w powietrze z rozkazu cesarza Leopolda I. Była to typowo polityczna decyzja, mająca na celu eliminację dawnego centrum niezależnej węgierskiej władzy monarszej. W rezultacie pałac uległ zniszczeniu i został z czasem pogrzebany przez zbocze góry, pod którą został zbudowany. Jego istnienie było tak wątpliwe, że archeolodzy jeszcze kilkadziesiąt lat temu spierali się o jego lokalizację. Jednak dzięki powolnej i metodycznej rekonstrukcji, to niezwykłe miejsce powoli powraca z niebytu zapomnienia. Jakie atrakcje skrywa Wyszehrad? Wyszehrad znajduje się „o rzut kamieniem” od Budapesztu, więc każdy odwiedzający Węgry i ich stolicę może udać się tam na jednodniową wycieczkę. Wizyta w niewielkim miasteczku daje turystom możliwość poznania średniowiecznej i renesansowej historii tego miejsca. Nie można też nie wspomnieć o panoramie okolicy, która zapiera dech w piersiach. Co warto zobaczyć w Wyszehradzie? Górny zamek Cytadela wzniesiona przez Belę IV jest najbardziej rozpoznawalnym obiektem w Wyszehradzie. Dziś funkcjonuje tam muzeum, w którym eksponowane są dawne symbole Królestwa Węgier. Niezależnie od ekspozycji historycznych, głównym magnesem dla odwiedzających jest panoramiczny widok na całe Zakole Dunaju. Wieża Salomona W centralnej części kompleksu wznosi się Wieża Salomona – masywna, heksagonalna budowla mieszkalna z XIII wieku. Swoją nazwę zawdzięcza legendzie, według której więziono tam węgierskiego króla z dynastii Arpadów. Dziś nie ma jednak wątpliwości, że powstała kilka wieków później. W wieży, będącej dziś w pełni odrestaurowanym obiektem, mieści się muzeum. Pałac Królewski Wizyta w Pałacu Królewskim pozwala cofnąć się do czasów dworu Macieja Korwina. Odrestaurowany dwukondygnacyjny dziedziniec, Fontanna Herkulesa dłuta Giovanniego Dalmaty i wykonana z czerwonego marmuru gotycka Lwia Fontanna są kluczowymi punktami programu zwiedzania. Szlaki i rejsy widokowe Średniowieczne i renesansowe obiekty nie są jedynymi atrakcjami Wyszehradu. Nie można zapomnieć o niezwykłych walorach krajobrazowych tego miejsca. Nad Dunajem wytyczono wiele ścieżek pieszych. Spacer wzdłuż promenady pozwala cieszyć się wspaniałym nadrzecznym krajobrazem. Nie można nie wspomnieć, że w obszarze Zakola Dunaju organizowane są też rejsy. Wyszehrad doskonale łączy się też z innymi atrakcjami regionu, takimi jak Esztergom i Szentendre. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
To drugie największe miasto Korei Południowej. Plaże sąsiadują tu z wieżowcami
Drugie największe miasto Korei jest znane z międzynarodowego festiwalu filmowego. W Pusanie można też spróbować egzotycznych owoców morza, a potem zdrzemnąć się w parku.
Spis treści: Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Najbardziej niezwykły targ rybny w Korei? W Pusanie zobaczysz rzeczy, które trudno zapomnieć Festiwal filmowy w Pusanie Ajeossi jest trochę skonfundowany. Mimo włożonego trudu nie jest w stanie doprowadzić mnie do należytego porządku. Europejski brud, który przyniosłem ze sobą do jednej z publicznych łaźni w mieście Pusan (Busan), okazał się ponad jego siły. Dla jasności: nie stronię na co dzień od wody i mydła. W podróży zdarza mi się brać prysznic trzy razy dziennie. W Korei to jednak za mało. Jeżeli nie spędzasz kilku godzin każdego dnia na szorowaniu się, udrażnianiu porów skóry, nakładaniu lepkich od śluzu ślimaka maseczek na twarz i wklepywaniu w siebie nieskończonej ilości balsamów, jesteś… no cóż, trochę brudasem. Ten kraj ma obsesję na punkcie piękna i czystości. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni potrafią zrobić wszystko, by zyskać na atrakcyjności. Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Ajeossi to koreańskie słowo, które można przetłumaczyć jako „wujaszek”. Używa się go do określenia w grzeczny sposób mężczyzn starszych od siebie, których dobrze się nie zna. Może być to sprzedawca czy kasjer. Mój „wujaszek” jest szorowaczem-masażystą pracującym w łaźni. Te przybytki przyciągają tłumy, które przelewają się przez kolejne izby, w których można się pławić w wodzie o różnej temperaturze lub wygrzewać się w saunach. Przechodząc z pomieszczenia do pomieszczenia, zawsze należy się umyć. I nie mówimy tu o szybkim prysznicu, lecz o długich minutach spędzonych na skrobaniu się twardą szczotką. Można robić to samodzielnie lub oddać się w ręce ajeossi. Zdecydowałem się na tę drugą opcję. Starszy mężczyzna kazał mi się położyć na plastikowym stole i zabrał się do szorowania żółtą myjką, okładania mnie pięściami i zalewania gorącą wodą z mydłem. Gdy 20 minut później wstałem, zdawało mi się, że moja skóra jest absolutnie miękka i zupełnie nowa, ale mężczyzna potrząsał zmartwiony głową. Nie był zadowolony – zapewniał mnie na migi, że kolejnym razem postara się jeszcze bardziej, i kazał mi koniecznie przyjść następnego dnia. Jimjilbang – publiczne łaźnie parowe – są nieodłącznym elementem koreańskiej kultury, na równi z muzyką K-pop czy sceną filmową. Te miejsca sprzyjają rodzinnym spotkaniom, plotkowaniu, poznawaniu nowych ludzi, a przede wszystkim pozbywaniu się codziennego stresu. Przepracowani Koreańczycy ucinają sobie na podłogach łaźni regenerujące drzemki, a oszczędni turyści czasem do nich dołączają, traktując jimjilbang jako sposób na najtańszy nocleg. Najbardziej niezwykły targ rybny w Korei? W Pusanie zobaczysz rzeczy, które trudno zapomnieć Szeroki dostęp do łaźni nie jest jednak jedynym atutem Pusanu. To położone nad morzem miasto kusi szerokimi piaszczystymi plażami, w tym plażą Haeundae, na którą latem zjeżdżają Koreańczycy z całego kraju, tętniącymi życiem targami ulicznymi i całym mnóstwem wydarzeń kulturalnych. Pusan dawno już przestało się czuć młodszym bratem stołecznego Seulu i w udany sposób buduje własną niezależną markę. Kilka godzin wcześniej, zanim oddałem się w ręce „wujaszka”, wybrałem się na targ rybny Jagalchi. Handel owocami morza odbywał się tutaj już 600 lat temu. Dziś prowadzony jest on w nowoczesnej piętrowej hali, w której ciągną się wyłożone kaflami alejki obstawione setkami stoisk z ilością ryb i owoców morza, której nie da się objąć wyobraźnią. Przez to miejsce przewija się 30–50% wszystkich sprzedawanych w Korei morskich specjałów, a wczesnym rankiem odbywa się tu żywiołowa licytacja zwożonych z portu ładunków ryb. W tym spektaklu biorą udział handlarze oraz szefowie kuchni szukający specjałów do swoich restauracji. W późniejszych godzinach targ odwiedzają mieszkańcy miasta. Przechadzam się wraz z nimi, próbując się odnaleźć w tej mnogości towaru i zupełnie nieznanych mi gatunków morskich stworzeń. Jednym z dziwniejszych są szczetnice, po koreańsku zwane gaebul. Więcej mówiącymi określeniami są jednak „morskie robaki” oraz „ryby penisy” i choć w rzeczywistości nie są to ryby, lecz bezkręgowe pierścienice, reszta nazwy dość dobrze oddaje wygląd tych podwodnych stworów. Szczetnic i innych oferowanych na targu stworzeń można spróbować w restauracyjkach na piętrze, które przygotowują produkty kupione na stoiskach przez klientów. Kto nie przepada za morskimi smakami, powinien przejść obok, na targ Bupyeong Kkangtong. Czeka tu nieskończona ilość gotowych dań, szczególnie po godzinie siódmej wieczorem, gdy Bupyeong Kkangtong zamienia się w nocną arenę street foodu. Kupić tu można wszystko, od bindaetteok (ciasto z fasolą mung) i guksu (koreański makaron) po pajeon (naleśnik z zieloną cebulką) i dwaeji gukbap – typową dla Pusanu pikantną zupę wieprzowo-ryżową. Festiwal filmowy w Pusanie Jednak nie samymi kulinariami żyje Pusan. Po sycącym posiłku popitym piwem z jednego z rzemieślniczych browarów można się oddać uczcie kulturalnej. Od niemal trzech dekad miasto jest organizatorem jednego z najbardziej prestiżowych festiwali filmowych w Azji. Twórcy wydarzenia stawiają sobie za cel promocję młodych filmowców, ale na pokazach pojawiają się też gwiazdy kinematografii. To wydarzenie ma światowy wymiar – przez ekrany przewinęły się dzieła twórców z 85 krajów. Od 2011 r. festiwal organizowany jest w nowym kompleksie Busan Cinema Center mającym 30 tys. m² powierzchni, posiadającym pięć sal kinowych, w tym jedną na otwartym powietrzu, w której filmy może oglądać aż 4 tys. widzów. Podczas festiwalu całe Pusan żyje kinem – projekcje odbywają się w różnych punktach w mieście, a seansom towarzyszą spotkania z twórcami, wystawy i koncerty. Pod koniec dnia uciekam do Citizens Park, by położyć się na kocu w trawie i uciąć sobie krótką drzemkę. Jeszcze 10 lat temu ten 133-hektarowy obszar był bazą wojsk USA (amerykańskie wojska stacjonowały tu podczas wojny koreańskiej). Opuszczony teren zamieniono w oazę zieleni, obsadzając ponad milionem drzew i krzewów. Pojawiły się też staw, fontanna i mostki nad potokami. Park stał się jednym z ulubionych miejsc mieszkańców, którzy przychodzą tu na odpoczynek i pikniki. Kładę się, zamykam oczy i czując promienie słońca na skórze, zapominam na chwilę, że jestem w samym centrum nowoczesnego miasta. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Dziennikarz, pisarz, podróżnik. Związany z polską redakcją „National Geographic” od kilkunastu lat, autor kilkuset tekstów publikowanych na łamach magazynu „National Geographic Traveler”. Laureat nagrody „Magellana” za najlepszą książkę podróżniczą. Miłośnik długich podróży, wypraw rowerowych i trekkingu. Pisze głównie o ciekawych kierunkach, ale interesuje go także kultura, wpływ człowieka na środowisko oraz historia.
W Dubaju powstanie „miasto Mercedesa”. Jak wygląda i co przyniesie budowa luksusowego osiedla?
W Dubaju powstanie „miasto w mieście” sygnowane logiem niemieckiego giganta motoryzacyjnego Mercedes-Benz. Niemal na środku pustyni stanie 12 drapaczy chmur. Budynki wraz z przestrzeniami kulturalnymi i rekreacyjnymi, alejami handlowymi oraz terenami zielonymi stworzą nowe, ekskluzywne osiedle. Pozostaje jednak pytanie: czy działania przedsiębiorców rzeczywiście mają charakter miastotwórczy, czy są jedynie ukierunkowane na stworzenie kolejnej zamkniętej enklawy w tym – już i tak – bardzo luksusowym mieście.
Spis treści: 12 wieżowców na pustyni Kiedy można się spodziewać premiery? Zrównoważone miasto Dla kogo jest dubajskie osiedle? Marki motoryzacyjne coraz częściej sięgają po niekonwencjonalne metody marketingowe, polegające m.in. na tworzeniu fizycznych przestrzeni sygnowanych własnym logo. Kraje arabskie, które intensywnie zabiegają o zagranicznych turystów, inwestorów i przedsiębiorców, chętnie wchodzą we współpracę z globalnymi firmami, kreując miejsca opatrzone znakiem rozpoznawalnym światowych hegemonów motoryzacji. W 2010 roku powstał choćby park rozrywki Ferrari World w Abu Dhabi, w którym znajduje się m.in. jedna z najszybszych kolejek górskich na świecie. Tego typu przedsięwzięcia służą nie tylko podnoszeniu prestiżu regionu, ale także trafieniu w gusta fanów najbardziej znanych producentów ekskluzywnych samochodów. 12 wieżowców na pustyni Teraz, za sprawą porozumienia niemieckiego Mercedesa z dubajskim deweloperem Binghatti, powstać ma kolejne miejsce sygnowane gwiazdą z logotypu firmy z kraju naszego zachodniego sąsiada. Zapowiadane rozwiązania mają zapewnić Dubajowi następny punkt na mapie luksusu, technologii i ekskluzywnego stylu życia. Nowe „miasto w mieście” zostanie zlokalizowane w stale rozbudowującej się dzielnicy Nad Al Sheba. Obszar ten, położony poza ścisłym centrum Dubaju, jest efektem emirackiej ekspansji na tereny pustynne Półwyspu Arabskiego. Wraz z kurczącymi się zasobami gruntów w obrębie miasta deweloperzy coraz częściej przenoszą swoje przedsięwzięcia w głąb piaszczystego lądu lub na sztucznie tworzone wyspy. Kompleks Mercedesa ma składać się z dwunastu wieżowców, wokół których powstanie pełna infrastruktura miejska. Centralnym punktem założenia będzie 341-metrowa Vision Iconic Tower, oferująca ekskluzywne rezydencje, których wnętrza mają nawiązywać do marketingowego hasła marki – „zmysłowej czystości” (ang. sensual purity). Miejsce spotkań towarzyskich pełnić ma deptak Grand Promenade, usytuowany nad sztucznym zbiornikiem wodnym. Zapowiadane są również pawilony sztuki, strefy fitness, panoramiczne wzgórza oraz aleje handlowe – wszystko zgodnie z koncepcją tzw. miasta 15-minutowego, gwarantującego łatwy dostęp do podstawowych usług. Kiedy można się spodziewać premiery? Oddanie niemal 84-hektarowego osiedla planowane jest na lata 2029–2030. Przedsięwzięcie wydaje się niezagrożone, ponieważ Binghatti ma już na swoim koncie kilka spektakularnych realizacji w Dubaju. Obecnie firma prowadzi m.in. budowę kolejnego obiektu we współpracy z luksusową marką – w centrum miasta powstaje Burj Binghatti inspirowany amerykańskim producentem zegarków Jacob & Co. Zdobyte tam doświadczenia mają posłużyć do dopracowania projektu sygnowanego niemieckim gigantem motoryzacji. Zrównoważone miasto Inwestorzy z Niemiec deklarują, że całość założenia ma łączyć luksus ze zrównoważonym rozwojem i troską o środowisko. Takie zapowiedzi mogą jednak budzić wątpliwości, zwłaszcza w kontekście wznoszenia ogromnych kompleksów mieszkaniowych na terenach nieprzystosowanych do tak intensywnej urbanizacji. Dubaj od lat bywa oskarżany o stosowanie tzw. greenwashingu – strategii marketingowej polegającej na maskowaniu rzeczywistych skutków działań inwestycyjnych hasłami o ekologii. W praktyce oznacza to powstawanie elementów takich jak zielone tarasy czy panele fotowoltaiczne, które jedynie w niewielkim stopniu ograniczają negatywne konsekwencje funkcjonowania podobnych realizacji. Największe szkody pojawiają się już na etapie budowy, kiedy naruszany zostaje ekosystem pustynny Półwyspu Arabskiego. Jeśli dodać do tego kontrowersje społeczne związane z skrajnie trudnymi warunkami pracy na placach budów, otrzymujemy projekt pełen sprzeczności, skierowany wyłącznie do najzamożniejszych odbiorców, kosztem ludzi i środowiska. Dla kogo jest dubajskie osiedle? Podczas prezentacji koncepcji członek zarządu Mercedesa, Mathias Geisen, tłumaczył ideę przedsięwzięcia w następujący sposób: „Tworzenie wyjątkowych doświadczeń dla naszych klientów leży u podstaw tego, kim jesteśmy. Dzięki naszemu kolejnemu projektowi (…) przenosimy tę obietnicę na wyższy poziom, kształtując miejsca, w których marka staje się czymś, co naprawdę można nazwać domem”. Pozostaje więc pytanie: dla kogo i po co skierowany jest projekt „miasta w mieście”? Inicjatywy takie jak miasto Mercedesa tworzą ekskluzywne enklawy dostępne jedynie dla wąskiej grupy odbiorców. Reklamowana wspólnotowość, obecna w materiałach promocyjnych tego typu założeń, traci sens w obliczu zamkniętego charakteru przyszłej społeczności mieszkańców. Przestrzeń ta nie jest projektowana z myślą o osobach „z zewnątrz”, lecz wyłącznie o tych, których stać na zakup luksusowego apartamentu. W efekcie nowe dubajskie „miasto w mieście” jawi się jako kolejny projekt promocyjny skierowany do najbogatszych fanów niemieckich samochodów z gwiazdą, a nie jako realna próba stworzenia dostępnej przestrzeni miejskiej, z której mogłaby korzystać szersza społeczność. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w najnowszym numerze National Geographic Traveler. Źródło: BusinessChief Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.