National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-27T12:55:49.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Naukowcy byli pewni, że to błąd. Najstarsza mapa świata jest zaskakująco dokładna
items: Narkotyki w starożytnym Egipcie i Mezopotamii? Archeolodzy mają koronny dowód
items: Cienie i triumfy Asyrii: historia jednego z najbardziej brutalnych imperiów starożytności
items: To miejsce mogło być Edenem. Co badacze w nim znaleźli?
items: Brama Isztar – co łączy Nabuchodonozora, glazurowane lwy i berlińskie muzeum?
items: Od wieków tętniące życiem: prezentujemy obrazy najstarszych miast na wszystkich kontynentach
items: Sztuczna inteligencja odkrywa hymn sprzed 2000 lat. Powstał ku czci potężnego miasta
items: Potężny król w towarzystwie bogów. Spektakularne znalezisko w Niniwie
items: Zaczęło się od rozczarowania. Oto jak badacz odkrył Eridu – jedno z najstarszych miast świata
items: W ofierze składano tu nastolatków. Przerażające rytuały w starożytnej Mezopotamii
items: Najstarszy dowcip świata ma 4 tysiące lat. I wcale nie jest wyszukany
items: Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
items: Tajemnice Mezopotamii. Nowe odkrycie rzuca światło na nieznany okres w historii regionu
items: Anunnaki mają być sumeryjskimi bogami z kosmosu. Według tej teorii zbudowali zigguraty
items: Jak na świecie pojawiło się pismo? Naukowcy znaleźli związek z pieczęciami ze starożytnej Mezopotamii
items: Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
items: Wieczne miasto Babilon. Siedlisko grzechu, które nie wpisywało się w biblijny trend
items: Skanowanie 3D i sztuczna inteligencja. Pismo klinowe odszyfrowywane dzięki technologiom cyfrowym
items: Archeolodzy odkryli niezwykłą innowację Sumerów. To wynalazek „ratujący cywilizację”
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Aleksander Wielki. Największy dowódca starożytności i wróg męskich bród
items: Cegła sprzed 3 tys. lat skrywała DNA wielu roślin. „To prawdziwa kapsuła czasu”
items: Pierwsze cywilizacje – jak się kształtowały i co im zawdzięczamy?
items: Zaginione cywilizacje. Po tych wielkich imperiach zostało niewiele śladów i mnóstwo tajemnic
items: Mitologia sumeryjska należy do najstarszych na świecie. Jej elementy odnajdziemy m.in. w Biblii

Naukowcy byli pewni, że to błąd. Najstarsza mapa świata jest zaskakująco dokładna
type: item
date: 2025-12-01T07:56:12.000Z
creator: Jessica Camille Aguirre
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mapy
subject: mezopotamia
subject: starożytność
description: Gliniana tabliczka znaleziona w Nippur może być najstarszym znanym planem miasta na świecie. Naukowcy przez lata uznawali ją za niedokładną, aż odkrycie z lat 70. zmieniło wszystko.
encoded: Spis treści: Zdjęcia lotnicze zmieniły wszystko Technika pomiaru zadziwia do dziś Tabliczka jako plan odbudowy miasta? Jedna z najstarszych znanych map świata została wyryta w glinianej tabliczce prawdopodobnie między 1500 a 1300 rokiem p.n.e. Od jej odkrycia podczas wykopalisk w 1899 roku na terenie dzisiejszego Iraku uczeni spierają się, jak ją odczytywać. Tabliczka, nieco większa od dłoni dorosłego człowieka, przedstawia odległości między bramami w murze otaczającym mezopotamskie miasto Nippur. Części archeologów wydawało się jednak, że położenie budowli na mapie nie zgadza się z odkrytymi w mieście pozostałościami. Zdjęcia lotnicze zmieniły wszystko Wielu badaczy sądziło, że mapa jest po prostu niedokładna. Tak było aż do lat 70. XX wieku, kiedy archeolog z Uniwersytetu Chicagowskiego McGuire Gibson natknął się na zdjęcia lotnicze Nippur i uznał, że potrafi wskazać miejsce, w którym mury miasta na mapie skręcają na południe. Gdy wykopaliska w tym rejonie odsłoniły ślady umocnień, Gibson zrozumiał, że linie i kąty na tabliczce pasują do odkrywanych struktur niemal idealnie. Odpowiednio zorientowana mapa obejmowała całe miasto o powierzchni około pół mili kwadratowej, czyli mniej więcej 1,3 kilometra kwadratowego, i była dokładna z marginesem błędu rzędu 10 procent. Technika pomiaru zadziwia do dziś Nikt nie wie na pewno, jak twórcom udało się osiągnąć taką dokładność ani po co w ogóle jej potrzebowali, skoro starożytni mieszkańcy nie chodzili z kamiennymi płytami w rękach, żeby się orientować w terenie. – Wiemy jednak, że Mezopotamczycy świetnie radzili sobie z wyznaczaniem granic, bo na innych odnalezionych tabliczkach widać bardzo szczegółowe plany pól uprawnych i działek mieszkalnych, przydatne choćby do obliczania podatków – mówi Augusta McMahon, profesor archeologii Mezopotamii na Uniwersytecie Chicagowskim i kierowniczka tamtejszych wykopalisk w Nippur. Tabliczka z Nippur obejmuje jednak znacznie większy obszar. Jej autorzy najpewniej posługiwali się prosty…

2025-11-27-112101-The-oldest-known-map-of-this-Mesopotamian-city-is-startlingly-precise--National-7d06b68.png
width: 1221
height: 885

Narkotyki w starożytnym Egipcie i Mezopotamii? Archeolodzy mają koronny dowód
type: item
date: 2025-11-14T07:51:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: mezopotamia
subject: narkotyki
subject: starożytny egipt
description: Nowe badania przenoszą nas w czasie o ponad 2500 lat. Odkryto dowód na to, że elity starożytnego Egiptu i Mezopotamii regularnie używały opium. Był to stały element ich życia. Prawdę ujawniło alabastrowe naczynko.
encoded: Substancje odurzające są tak stare jak nasza cywilizacja. Z zapisów pozostawionych przez skrybów z Egiptu czy Mezopotamii wiemy, że korzystano z nich nie tylko w medycynie, ale także w sferze duchowej lub rytualnej. Zdecydowanie mniej mamy „twardych” dowodów w postaci specjalistycznych analiz. I nic w tym dziwnego, bo pozostałości substancji organicznych w naczyniach czy na innych obiektach po tysiącach lat zachowują się słabo. Archeologia magazynowa Najnowsza analiza to dowód na to, że badacze przeszłości wcale nie muszą ciągle prowadzić wykopalisk. Wystarczy sięgnąć do milionów zabytków złożonych w przepastnych magazynach. Tak było w tym przypadku. Eksperci z Yale Peabody Museum i Uniwersytetu Yale opublikowali właśnie na łamach „Journal of Eastern Mediterranean Archaeology and Heritage Studie” wyniki analiz naczynka alabastrowego. Pochodzi ono z kolekcji babilońskiej wspomnianego muzeum. Niestety nie jest znane miejsce jego znalezienia. Ciemny ślad opowiada historię W środku naczynia badacze zauważyli ciemnobrązową substancję. Przez dekady historycy zakładali, że takie naczynia zawierały perfumy lub maści. Teraz naukowcy z Yale Ancient Pharmacology Program wykorzystali zaawansowaną technologię chemiczną, aby zbadać ten ślad. Odkryto noskapinę, morfinę, tebainę i papawerynę. Są to diagnostyczne biomarkery, które nie pozostawiają wątpliwości: maź były opium. Jest to substancja psychoaktywna, którą uzyskuje się z wysuszonego soku niedojrzałych makówek maku lekarskiego (Papaver somniferum). To odkrycie nie jest przypadkiem odosobnionym. Wnioski te pokrywają się z wcześniejszymi dowodami znalezionymi w grobowcu kupieckiej rodziny w Sedment w Egipcie. Tamte naczynia pochodziły z okresu Nowego Państwa, czyli są ponad 1000 lat wcześniejsze (XVI–XI w. p.n.e.). Co wiemy o naczynku? Na alabastrowym naczyniu, które poddano analizie, znajduje się inskrypcja w czterech starożytnych językach – akadyjskim, elamickim, perskim i egipskim. Jest ona poświęcona Kserksesowi I, który r…

opium-afe9d4d.jpg
width: 1913
height: 1275

Cienie i triumfy Asyrii: historia jednego z najbardziej brutalnych imperiów starożytności
type: item
date: 2025-10-01T07:40:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: bliski wschód
subject: historia
subject: mezopotamia
subject: starożytność
description: Imperium asyryjskie przez wieki budziło postrach i podziw – od brutalnych kampanii wojennych po zaawansowaną administrację. Poznaj najważniejsze fakty i odkrycia, które przybliżają historię tego starożytnego mocarstwa.
encoded: Spis treści: Gdzie znajdowała się Asyria i dokąd rozciągało się jej imperium? Jak powstało imperium asyryjskie i kto zapoczątkował jego potęgę? Jak Asyria odzyskała potęgę i dlaczego ponownie upadła? Kiedy Asyria osiągnęła szczyt swojej potęgi i jak rządziła imperium? Kiedy i dlaczego upadło imperium asyryjskie? Z czego słynęła Asyria i jak zapisała się w historii świata? Jakie były najważniejsze wydarzenia w historii imperium asyryjskiego? Każde ze starożytnych bliskowschodnich imperiów odcisnęło swoje piętno na kształcie tego obszaru i całego starożytnego świata. Asyria, choć początkowo była jedynie niewielkim państwem-miastem nad środkowym Tygrysem, w ciągu wieków przekształciła się w jedno z najbardziej agresywnych i zorganizowanych imperiów w historii starożytnej Mezopotamii. Ekspansja państwa opierała się na doskonale zorganizowanej armii, umiejętnościach inżynieryjnych oraz brutalnej taktyce podboju, która budziła postrach wśród sąsiadów. Szczyt potęgi Asyrii przypadł na VIII i VII wiek p.n.e., kiedy to imperium kontrolowało rozległe terytoria od Egiptu po Zatokę Perską. Mimo militarnej dominacji i zaawansowanej administracji, imperium nie zdołało utrzymać swojej pozycji, a jego upadek był gwałtowny i nieodwracalny. Gdzie znajdowała się Asyria i dokąd rozciągało się jej imperium? Nawet z współczesnej perspektywy geopolitycznej, granice imperium asyryjskiego robią ogromne wrażenie. W swojej pierwotnej fazie rozwoju, Asyria obejmowała głównie tereny północnego Iraku, koncentrując się wokół żyznej doliny Tygrysu. Jednak dzięki agresywnej i długofalowej polityce ekspansji, imperium sukcesywnie wchłaniało kolejne obszary Bliskiego Wschodu, stając się jednym z najrozleglejszych i najbardziej wpływowych państw starożytności. W okresie swojej największej potęgi, Asyria kontrolowała nie tylko ziemie dzisiejszego Iraku, ale również obszary Syrii, Palestyny, Libanu, Izraela, a także znaczne części Egiptu i Cypru. Kluczowe miasta – Aszur, Kalchu (Kalach) i Niniwa – przek…

imperium-asyryjskie-639666f.jpg
width: 2025
height: 1350

To miejsce mogło być Edenem. Co badacze w nim znaleźli?
type: item
date: 2025-09-27T07:16:38.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: eden
subject: historia
subject: mezopotamia
description: Ogród Eden, według Biblii, był ziemskim rajem, z którego zostali wygnani Adam i Ewa. Naukowcy próbują rozwikłać, czy mógł istnieć naprawdę i gdzie ewentualnie się znajdował.
encoded: Spis treści: Gdzie według Biblii znajdował się Eden? Co mówią teologowie i badacze? Tajemnicze cztery rzeki Edenu Mezopotamia jako pierwowzór Edenu Czy Eden spoczywa pod wodą? Symbol czy miejsce z mapy? Archeolodzy biblijni wykorzystują starożytne teksty i nowoczesną technologię, by odkryć możliwe tropy jednej z największych tajemnic chrześcijaństwa. Kiedy Bóg wygnał Adama i Ewę z Ogrodu Eden, Biblia podaje, że umieścił przy wejściu cheruba i płonący miecz, aby strzegły powrotu ludzi do tego ziemskiego raju. Jednak to jednoznaczne wygnanie nie powstrzymało archeologów, teologów ani turystów przed próbami odnalezienia Edenu. Gdzie według Biblii znajdował się Eden? Biblijny opis geograficzny daje badaczom pewien punkt zaczepienia. Czytamy, że Eden znajdował się „na wschodzie”, a „w środku ogrodu” rosły Drzewo Życia oraz Drzewo Poznania Dobra i Zła. To właśnie jego owoc zerwała Ewa, mimo zakazu Boga, co doprowadziło do wygnania (Rdz 2:9; Rdz 3:3). Księga Rodzaju (2:10–14) precyzuje jeszcze bardziej: — Z Edenu wypływa rzeka, aby nawadniać ogród, a stamtąd rozdziela się na cztery dopływy. Wymienione są Tygrys i Eufrat, znajdujące się w Azji Południowo-Zachodniej, oraz Piszon i Gichon, których lokalizacji wciąż się poszukuje. Ten stopień szczegółowości jest nietypowy dla Biblii i sprawił, że pierwsi czytelnicy łatwiej uwierzyli w realność Edenu. Co mówią teologowie i badacze? — Uczeni od dawna wysilają wyobraźnię, by określić, czy autor Księgi Rodzaju miał na myśli jakieś konkretne miejsce, czy raczej inspirował się rzeczywistą lokalizacją — mówi Joel Baden, profesor teologii i religioznawstwa na Uniwersytecie Yale. Współcześni badacze wątpią w istnienie Ogrodu Eden. Uważają go raczej za mit wyjaśniający świat, w którym żyjemy. Mimo to niektórzy archeolodzy wciąż szukają rzeczywistego tła jednej z najbardziej znanych biblijnych opowieści. Tajemnicze cztery rzeki Edenu Niektóre elementy geograficzne Edenu można wskazać do dziś. System rzeczny Tygrys–Eufrat jest łatwy do zl…

2025-09-22-150618--ac640d6.png
width: 1277
height: 895

Brama Isztar – co łączy Nabuchodonozora, glazurowane lwy i berlińskie muzeum?
type: item
date: 2025-09-06T06:27:00.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: architektura
subject: berlin
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: zabytki
description: Brama Isztar bez wątpienia jest jednym z najwspanialszych zabytków starożytnego świata. Imponująca konstrukcja nawet dziś robi niesamowite wrażenie, mimo że budowla, którą możemy podziwiać, jest tylko częściową rekonstrukcją. Kiedy odkryto bramę Isztar? Jak wyglądała w czasach starożytnych? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Babilon króla Nabuchodonozora II Poszukiwanie cudów starożytnego świata Starożytna układanka Zrekonstruowana brama Isztar robi nieprawdopodobne wrażenie Nabuchodonozor II zapisał się na kartach historii nie tylko jako ten, który zdobył i zniszczył Jerozolimę, podbił Syrię, Palestynę i część Fenicji. Był także ambitnym budowniczym, który przekształcił starożytny Babilon we wspaniałą, olśniewającą i potężną stolicę wielkiego imperium. W czasie jego panowania powstało wiele niesamowitych budowli. E-sagila, wiszące ogrody królowej Semiramidy, liczne pałace, fortyfikacje i drogi procesyjne – to tylko niektóre przykłady. Na tej liście nie może zabraknąć też zachwycającej bramy Isztar, która otwierała drogę prowadzącą do świątyni poświęconej Mardukowi. Babilon króla Nabuchodonozora II Stary Testament opisuje Babilon jako miasto rozpusty i grzechu, a Nabuchodonozora, króla Babilonii z dynastii chaldejskiej, przedstawia jako okrutnego i aroganckiego władcę. Trudno się temu dziwić. W końcu to właśnie syn Nabopolassara złupił i doszczętnie zniszczył Jerozolimę, obracając w gruz między innymi wspaniałą świątynię Salomona. To on na niemal pół wieku zniewolił mieszkańców Judei i zmusił ich do niewolniczej pracy na rzecz imperium babilońskiego. Należy jednak podkreślić, że czas jego panowania był czasem największej świetności Babilonii i wiecznego miasta Babilonu. Nabuchodonozor II zdobywał nowe ziemie, powiększając terytorium imperium i umacniając jego pozycję. Na podległych mu terenach zapewnił względny pokój i stabilność, a to sprzyjało rozwojowi handlu, co sprzyjało rozwojowi gospodarczemu. Podczas jego panowania stolica imperium nowobabilońskiego stała się najwspanialszym miastem ówczesnego świata. Olśniewające budowle dodawały miastu splendoru. Nawet obserwowane z zewnątrz, musiało robić niesamowite wrażenie. Trzy linie murów obronnych najpewniej prezentowały się imponująco, podobnie jak osiem prowadzących do miasta bram. Poszukiwanie cudów starożytnego świata W…

brama-isztar-GettyImages-612480994-58ca8ca.jpg
width: 3709
height: 2484

Od wieków tętniące życiem: prezentujemy obrazy najstarszych miast na wszystkich kontynentach
type: item
date: 2025-09-05T06:59:04.000Z
creator: Kristin Romey
subject: Historia
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: starożytność
description: Od obu Ameryk po Antarktykę – te miejsca były zamieszkiwane przez bardzo długi czas. Choć niektóre dawno utraciły znaczenie, wiele innych zachowuje swoje funkcje od nawet tysięcy lat.
encoded: Historia Eridu pisała się przez tysiące lat. Jego początki według sumeryjskich tekstów sięgają legendarnych czasów przed potopem, kiedy to stanowiło główny ośrodek władzy królewskiej. Nic zatem dziwnego, że skrywa tajemnice odległej przeszłości fascynującej cywilizacji, które wciąż inspirują badaczy. Dziś po gwarnej przeszłości Eridu pozostała tylko grupa nagich wzgórz wznoszących się ponad pustynią południowego Iraku. Mniej więcej 7000 lat temu było ono jednak jednym z najważniejszych miast cywilizacji Sumerów. I stanowiło ważny ośrodek polityczny i religijny dla setek pokoleń mieszkańców Mezopotamii aż do ostatecznego porzucenia miasta około 600 r. p.n.e. Wprawdzie Eridu straciło swą dawną funkcję i życiem już nie tętni, ale istnieje wiele innych bardzo starych miast, które wciąż rozwijają się we współczesnych czasach. A zawdzięczają to położeniu geograficznemu, bogatym zasobom albo też zwykłemu historycznemu szczęściu. Zobacz niektóre z najstarszych ośrodków miejskich na każdym kontynencie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/2025-09-04-125854-These-are-the-oldest-continuously-inhabited-cities-on-each-continent--National--87f4988.png" width="1207" height="806" alt="Wielki Meczet wzniesiony w latach 709–715 n.e. Damaszek, Syria, 2007 r. / fot. Martin Gray, Nat Geo Image Collection" title="Wielki Meczet wzniesiony w latach 709–715 n.e. Damaszek, Syria, 2007 r. / fot. Martin Gray, Nat Geo Image Collection" /> <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/2025-09-04-130114-These-are-the-oldest-continuously-inhabited-cities-on-each-continent--National--a4b4818.png" width="1019" height="804" alt="Kobiety i dziewczęta kąpią się przy ghacie w Waranasi (Benares), Uttar Pradesh, Indie, 1907 r. /fot. Eliza R. Scidmore, Nat Geo Image Collection" title="Kobiety i dziewczęta kąpią się przy ghacie w Waranasi (Benares), Uttar Pradesh, Indie, 1907 r. /fot. Eliza R. Scidmore, Nat Geo Image Collection" /> <im…

2025-09-04-124751-These-are-the-oldest-continuously-inhabited-cities-on-each-continent--National--c0b32c6.png
width: 1058
height: 699

Sztuczna inteligencja odkrywa hymn sprzed 2000 lat. Powstał ku czci potężnego miasta
type: item
date: 2025-07-04T05:51:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: mezopotamia
subject: pismo
description: Hymn ku czci Babilonu, jednej z największych metropolii starożytności, został właśnie odczytany dzięki sztucznej inteligencji. Niezwykłe odkrycie rzuca nowe światło na codzienne życie mieszkańców Mezopotamii.
encoded: Spis treści: Elektroniczna biblioteka kluczem do poznania tabliczek Prof. Jiménez i AI odkrywają hymn do Babilonu: co pisały dzieci 2 tys. lat temu? Dzieci pisały hymn do Babilonu. Starożytna wprawka zaskakuje treścią i formą Bogactwo Eufratu – fragment odkrytego tekstu Babilon powstał około 2000 r. p.n.e. Tysiąc lat później było to największe miasto świata z populacją przekraczającą 200 tys. osób. Babilon znajduje się około 85 kilometrów na południe od stolicy Iraku, Bagdadu. Został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jego mieszkańcy nie znali jeszcze papieru. Do notowania używano niewielkich tabliczek z gliny, w których pisano rylcem. Taki system zapisu nosi miano pisma klinowego. Do dzisiaj wielu z tych zabytków jeszcze nie odczytano i od czasu do czasu dowiadujemy się na temat literatury sprzed tysiącleci czegoś nowego. Prof. Jiménez i AI odkrywają hymn do Babilonu: co pisały dzieci 2 tys. lat temu? Tabliczki klinowe są bardzo wytrzymałe, ale kruche. Dlatego wiele z nich zachowało się w postaci kilkucentymetrowych fragmentów. To utrudnia ich analizę. Często nie jest znany kontekst tekstu. I tu okazała się pomocna sztuczna inteligencja (SI). Asyriolog i hetytolog prof. Enrique Jiménez Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium w ramach „Elektronicznej platformy biblioteki babilońskiej” digitalizuje wszystkie fragmenty tekstów klinowych odkrytych do tej pory na całym świecie. Następnie zaprzęga do pracy SI, która rozszyfrowuje i łączy fragmenty tekstów, które do siebie pasują. W ten sposób doszło do odkrycia nieznanego hymnu napisanego na cześć miasta Babilon. Prof. Jiménez wspólnie z dr. Anmarem Abdulillahem Fadhilem z Uniwersytetu Bagdadzkiego opublikowali na ten temat artykuł w czasopiśmie „IRAQ”. Analizowane tabliczki pochodziły z biblioteki w mieście Sippar, zlokalizowanym na północ od Babilonu. Legenda głosi, że Noe ukrył je tutaj przed potopem przed wejściem na arkę. Dzieci pisały hymn do Babilonu: starożytna wprawka zaskakuje treścią i form…

StreetinBabylon-fe2550e.jpg
width: 6000
height: 4000

Potężny król w towarzystwie bogów. Spektakularne znalezisko w Niniwie
type: item
date: 2025-05-14T09:06:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: królowie
subject: mezopotamia
subject: starożytność
description: W ruinach starożytnego miasta w Mezopotamii archeolodzy natrafili na coś wyjątkowego. To płaskorzeźba z wizerunkiem króla Aszurbanipala flankowanego przez bogów Isztar i Aszura. Takie przedstawienie jest rzadkością w sztuce pałacowej Mezopotamii.
encoded: Spis treści: Spektakularne znalezisko w sali tronowej Bogowie w pałacu – rzadka sprawa Położenie reliefu w kluczowym miejscu Niewielu archeologów prowadzi obecnie wykopaliska w tych krajach Bliskiego Wschodu, które uważana są za niezbyt bezpieczne. Na przykład niemiecka misja badawcza z Uniwersytetu w Heidelbergu pracuje na terenie starożytnego miasta Niniwa. Niniwa uważana jest za najstarsze i najludniejsze miasto starożytnego imperium asyryjskiego. Położona jest na wschodnim brzegu rzeki Tygrys, niedaleko współczesnego miasta Mosul w Iraku. Swoją potęgę Niniwa zawdzięcza położeniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych i bliskości dużych cieków wodnych, które nanosiły życiodajny muł – dzięki temu kwitło rolnictwo. Spektakularne znalezisko w sali tronowej Archeolodzy z Niemiec podczas ostatniego sezonu badawczego skupiali swoje wysiłki na ruinach sali tronowej w północnym pałacu króla Aszurbanipala. Władał on w latach 668–627 p.n.e. Ten wielki przywódca zasłynął między innymi ze zorganizowania pierwszej biblioteki na Bliskim Wschodzie. Archeolodzy natknęli się na duże fragmenty monumentalnej płaskorzeźby, przedstawiającej wspomnianego wyżej władcę imperium asyryjskiego wraz z dwoma ważnymi bóstwami i innymi postaciami. Płaskorzeźbę wykonano na masywnej kamiennej płycie o długości 5,5 metra i wysokości trzech metrów. Całość ważyła około 12 ton. Bogowie w pałacu – rzadka sprawa Znalezisko jest niezwykłe dla badaczy nie tylko ze względu na jego rozmiar, ale także na przedstawione sceny. – Wśród wielu znanych nam reliefów z asyryjskich pałaców, nie ma przedstawień głównych bóstw – mówi kierownik wykopalisk w pałacu północnym, prof. Aaron Schmitt z Instytutu Prehistorii, Protohistorii i Archeologii Starożytnego Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Heidelbergu W centrum niedawno odkrytej płaskorzeźby znajduje się król Aszurbanipal, ostatni wielki władca imperium asyryjskiego. Flankują go dwa najwyższe bóstwa: bogowie Aszur i Isztar, patronka Niniwy. Za nimi podąża ge…

niniwa-3c291a1.png
width: 900
height: 600

Zaczęło się od rozczarowania. Oto jak badacz odkrył Eridu – jedno z najstarszych miast świata
type: item
date: 2025-04-25T12:58:48.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: odkrycia archeologiczne
description: Niepozorne wzgórza na irackiej pustyni skrywały najwcześniejsze miasto Sumeru. Eridu okazało się bogatą metropolią sprzed tysięcy lat. Historia tych wykopalisk rozpoczęła się od rozczarowania.
encoded: Spis treści: Skromne znaleziska, wielkie znaczenie Co wiemy o Eridu? W poszukiwaniu Edenu Nowe projekty badawcze w Eridu Dawna chwała Eridu Świątynia na świątyni Więcej tajemnic czeka na przyszłych badaczy W 1854 roku brytyjskiego konsul generalny w Bagdadzie wysłał urzędnika, Johna George’a Taylora na wykopaliska na pustyni południowego Iraku. Taylorowi, agentowi Kompanii Wschodnioindyjskiej i brytyjskiemu wicekonsulowi w Basrze, zlecono zbadanie odległego miejsca o nazwie Tell Abu Shahrain. Zlokalizowane były tam sztuczne wzgórza, zwane tellami. Składały się z gruzu pozostawionego przez ludzkie osady. Skromne znaleziska, wielkie znaczenie Początkowo Taylor nie był pod wrażeniem miejsca badań. W raporcie z wykopalisk opublikowanym w 1855 roku napisał: „Moja tegoroczna wizyta w Abu Shahrein nie przyniosła żadnych bardzo ważnych rezultatów”. Podał nawet w wątpliwość, czy warto było przepisywać na czysto notatki terenowe. Taylor chciał odkryć coś imponującego: posągi, inskrypcje, ślady pałaców i świątyń. Zamiast tego, w krótkim czasie, jaki miał do dyspozycji, zlokalizował mury, systemy odwadniające, kamienne platformy i pozostałości wapiennych kolumn ozdobionych mozaikowymi stożkami. W swoim dzienniku Taylor odnotował znalezienie posągu lwa z czarnego granitu. Jednak nawet licząc lwa, Taylor musiał uznać to za zbyt skromny rezultat, by uzasadnić przeprowadzenie drugiej ekspedycji. Dopiero później okazało się, że te mało obiecujące telle były pozostałościami jednego z najstarszych miast na Ziemi: Eridu. Co wiemy o Eridu? Eridu było kluczowym miastem dla Sumerów. Była to najwcześniejsza znana cywilizacji na świecie, która kwitła od około czwartego do drugiego tysiąclecia p.n.e. na terenie dzisiejszego Iraku. O znaczeniu Eridu świadczy Sumeryjska lista królów, której różne wersje zostały zapisane pismem klinowym pod koniec trzeciego tysiąclecia p.n.e. Druga część listy obejmuje miasta z dynastiami królewskimi, które można zestawić z zapisami historycznymi. Pierwsza częś…

eridu-55f466a.png
width: 1237
height: 746

W ofierze składano tu nastolatków. Przerażające rytuały w starożytnej Mezopotamii
type: item
date: 2025-04-04T06:57:47.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: turcja
description: Naukowcy twierdzą, że nowe odkrycie może zmienić nasze postrzeganie tego, jak powstawały pierwsze państwa w epoce brązu. Zmiany systemowe miały następować w starożytnej Mezopotamii.
encoded: Spis treści: Kształtowanie pierwszych państw Co nam mówią cmentarzyska? Jak wyglądało przejście ze społeczeństw egalitarnych? Başur Höyük to stanowisko archeologiczne w południowo-wschodniej Turcji, w dolinie górnego Tygrysu, nieopodal rzeki Başur. Znajduje się tam nekropolia z epoki brązu, która datowana jest na lata 3000 p.n.e. W 2018 roku archeolodzy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie odnaleźli tam duży kopiec grobowy o wymiarach 250 x 150 m, a także ślady osadnictwa i artefakty z epoki brązu. Kształtowanie pierwszych państw Najnowsze wykopaliska ujawniły natomiast dowody, które mogą rzucić nowe światło na historię powstawania najstarszych państw. – Nasze odkrycie podważa konwencjonalne rozumienie wczesnego powstawania państwa jako przejścia od społeczeństw egalitarnych do społeczeństw „dużoskalowych, warstwowych” – napisali naukowcy z Turcji i Wielkiej Brytanii. Ich praca ukazała się na łamach czasopisma naukowego „Cambridge Archeogical Journal”. – Başur Höyük to miejsce, w którym znajdziemy dowody różnych rytuałów pogrzebowych. Od pochówków „służby”, po monumentalne grobowce królewskie – wyjaśnia David Wengrow, główny autor badania. Jedną z największych zagadek tego cmentarzyska, jak i starożytnego hetyckiego miasta Melin, zwanego również Arslantepe, jest silna reprezentacja osób w wieku nastoletnim w grobowcach klasy wyższej. Badacze podkreślają, że w archeologii eurazjatyckiej epoka brązu od dawna jest uważana za okres, w którym nastąpił wzrost nierówności, równoznaczny z pojawieniem się męskich elit, zorganizowanych w wodzostwa lub w dynastie królewskie. – Praca „Powstanie epoki brązu” przedstawia początki królestwa w starożytnej Mezopotamii jako część ogólnego trendu w kierunku formowania się państwa. Obejmował on rozwój miast, stymulując pojawienie się arystokracji wojowników w sąsiedniej Europie i Azji Środkowej – podkreślają autorzy. Co nam mówią cmentarzyska? – Ale w ciągu ostatnich kilku dekad prace archeologiczne w górnym biegu Tygrysu i Eufratu …

ofiary-z-nastolatkow-ab9fbbf.jpg
width: 2000
height: 1125

Najstarszy dowcip świata ma 4 tysiące lat. I wcale nie jest wyszukany
type: item
date: 2025-04-01T12:18:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Najstarszy zachowany do naszych czasów dowcip zapisano pismem klinowym w Mezopotamii blisko 4 tysiące lat temu. Dotyczy żony, którą męczą wzdęcia.
encoded: Spis treści: W poszukiwaniu najstarszych dowcipów na świecie Po co nam żarty? Żarty są jedną z ludzkich cech. Bez nich życie byłoby nie do zniesienia. Okazuje się, że towarzyszą ludziom od tysięcy lat. Naukowcy mają na to silnie dowody. W poszukiwaniu najstarszych dowcipów na świecie Ekspert z Wydziału Nauk Humanistycznych, Języków i Nauk Społecznych Uniwersytetu Wolverhampton, dr Paul McDonald postanowił znaleźć najstarszy dowcip na świecie. Wraz z zespołem spędził dwa miesiące przeszukując źródła sprzed setek i tysięcy lat, aby opracować pierwszy tego rodzaju raport na temat najstarszych zarejestrowanych dowcipów na świecie. Powstał w 2008 roku na zlecenie kanału Dave. Oto trzy najstarsze dowcipy świata: Najstarszym dowcipem na świecie jest starożytne sumeryjskie przysłowie z 1900 r. p.n.e. W wolnym tłumaczeniu brzmi ono następująco: „Coś, co nigdy nie miało miejsca od niepamiętnych czasów; młoda kobieta nie puściła bąka na kolanach męża”. Jak należy to rozumieć? W raporcie z badań naukowcy stwierdzili, że ten żart może być starożytnym odpowiednikiem dobrze znanego żartu (chociaż mało wyszukanego i seksistowskiego) aktora Johna Barrymore'a: „Miłość to rozkoszny okres między spotkaniem pięknej dziewczyny a odkryciem, że wygląda jak kaszalot”. Żartowano też w starożytnym Egipcie. Tak brzmi dowcip znad Nilu z 1600 roku p.n.e.: „Jak zabawiać znudzonego faraona? Należy popłynąć łodzią pełną młodych kobiet ubranych jedynie w sieci rybackie w dół Nilu i zachęcić faraona do złowienia ryby.” Ten dowcip dotyczyć miał króla Snofru, czyli ojca słynnego faraona Cheopsa, który wzniósł największą egipską piramidę. Trzeci najstarszy dowcip pochodzi ponownie z Mezopotamii (1200 lat p.n.e.); jest bardziej złożony niż poprzednie i ma formę zagadki. Brzmi następująco: „Trzech woźniców z Adabu było spragnionych: jeden miał wołu, drugi krowę, a trzeci ładunek na wozie. Właściciel wołu odmówił pójścia po wodę, gdyż obawiał się, że jego wół zostanie zjedzony przez lwa; właściciel krowy o…

kawal-6f207a3.jpg
width: 1024
height: 705

Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
type: item
date: 2025-03-06T12:30:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rolnictwo
subject: rzeki
subject: woda
description: Wokół jednego z najstarszych miast Mezopotamii, Eridu, naukowcy odkryli gęstą siatkę kanałów nawadniających. To dzięki nim już tysiące lat temu możliwe było intensywne rolnictwo i rozwój cywilizacji.
encoded: Spis treści: Cywilizacja wyrosła na zbożu Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Setki kilometrów starożytnych kanałów Pierwsze cywilizacje rozkwitły na Bliskim Wschodzie w Egipcie i w Mezopotamii. Naukowcy od lat wskazują na ścisły związek intensywnego rolnictwa z rozwojem osiadłego życia, a w konsekwencji urbanizacji. Cywilizacja wyrosła na zbożu Kluczową rolę w uprawie ziemi odegrały sztuczne kanały nawadniające lub odprowadzające nadmiar wody. To o nich przeczytamy w każdym podręczniku na temat początków wielkich cywilizacji. Ale co na ich temat tak naprawdę wiemy? Niewiele, bo archeolodzy od XIX wieku skupiali się głównie na badaniu wspaniałych świątyń i bogatych grobowców. Tam można było znaleźć cenne artefakty i przewieźć do muzeów. Od kilku dekad to się zmienia. Teraz badacze koncentrują się m.in. na analizowaniu dawnych krajobrazów. W tym celu korzystają ze zobrazowań satelitarnych i analiz geomorfologicznych. Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Tak też było w przypadku najnowszych badań wykonanych w rejonie świętego miasta Eridu w Mezopotamii w dzisiejszym Iraku. Istniało tutaj wiele świątyń, w tym ta poświęcona bogowi Enki i ziggurat. Szeroko zakrojone analizy starożytnego krajobrazu wykonano dzięki wykorzystaniu map geologicznych czy prac terenowych. Wyniki opublikowano na łamach „Antiquity”. Autorami są badacze z Iraku, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Jeśli chodzi o zdjęcia satelitarne, użyto tych archiwalnych pochodzących ze zbioru wykonanego w ramach szpiegowskiego programu USA – CORONA z czasów zimnej wojny. To nie pierwszy raz, gdy są wykorzystywane przez badaczy pierwszych cywilizacji i to z sukcesem. Setki kilometrów starożytnych kanałów W ramach badania w regionie Eridu odkryto ponad 200 głównych i dużych kanałów długości od 1 do 9 km każdy i od 2 do 5 m szerokości. Bezpośrednio łączyły się ze starożytną rzeką Eufrat. Poza tym zidentyfikowano również ponad 4000 mniejszych kanałów długości od 10 do 200 metrów każdy. Oznacza to, że w sumie udało…

eridu-49e6825.png
width: 1200
height: 630

Tajemnice Mezopotamii. Nowe odkrycie rzuca światło na nieznany okres w historii regionu
type: item
date: 2025-01-15T11:13:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Naukowcy odnaleźli szereg różnych artefaktów z epoki brązu na terenie starożytnej Mezopotamii, a dziś północno-wschodniego Iraku. Wśród znalezisk są m.in. gliniane tabliczki z pismem klinowym, plansza do gry, a także pozostałości pradawnych budowli. Naukowcy uważają, że nowe badanie może ujawnić mało znaną do tej pory historię miejsca, w którym powstała pierwsza cywilizacja.
encoded: Spis treści: Niezwykłe odkrycia w starożytnym mieście Mezopotamii Archeolodzy badają nowo odkrytą część miasta Ważne odkrycia w Kurd Qaburstan Czy w mieście środkowej epoki brązu istniała klasa średnia? Starożytna Mezopotamia, czyli miejsce, w którym powstała pierwsza cywilizacja w historii ludzkości. To właśnie Sumerowie, którzy zamieszkiwali Nizinę Mezopotamską nad Eufratem i Tygrysem, w III tysiącleciu p.n.e. osiągnęli szczyt rozwoju. Rozwinęli wyrafinowaną kulturę i zaczęli budować pierwsze niezależne ośrodki miejskie w IV tysiącleciu p.n.e. Według historyków miały być to miasta otoczone wysokimi murami, które kontrolowały także okoliczne wioski i przylegające do nich tereny uprawne. Niezwykłe odkrycia w starożytnym mieście Mezopotamii Amerykańscy naukowcy z University of Central Florida ostatnie lata poświęcili na badanie stanowiska archeologicznego Kurd Qaburstan w północno-wschodnim Iraku, na południowy zachód od Erbilu w regionie Kurdystanu. To stanowisko z epoki brązu, które, zważywszy na jego wielkość, najprawdopodobniej było jednym z miast północnej Mezopotamii. Rozmiar stanowiska, jego lokalizacja i datowanie doprowadziły przez lata do ​​hipotezy, że Kurd Qaburstan było strategicznym miastem otoczonym murami w środkowej epoce brązu, która przypada na lata ok. 2000–1600 p.n.e. Naukowcy uważają, że można identyfikować miasto ze starożytnym królestwem Qabra, a Kurd Qaburstan miało być jego stolicą. W najnowszych wykopaliskach archeologom z UCF udało się odnaleźć starożytne gliniane tabliczki z pismem klinowym, planszę do gry, a także szczątki ludzi i kolejne pozostałości konstrukcji, które stanowiły część przestrzeni miejskiej. – Gliniane tabliczki są pierwszymi tego typu znalezionymi w tym regionie i nadal są interpretowane – napisali w oświadczeniu badacze z UCF. Archeolodzy badają nowo odkrytą część miasta – Badanie nowo odkrytych tabliczek może ujawnić ważne szczegóły dotyczące powiązań miasta z sąsiadami w okresie środkowej epoki brązu i jego historycz…

starozytne-miasto-mezopotamia-4bf38c4.png
width: 1536
height: 885

Anunnaki mają być sumeryjskimi bogami z kosmosu. Według tej teorii zbudowali zigguraty
type: item
date: 2024-12-10T15:20:19.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: kosmici
subject: mezopotamia
subject: teorie spiskowe
description: Anunnaki, w odróżnieniu od innych mitologicznych bóstw, doczekali się dość oryginalnych interpretacji. Nie brakuje teorii, według których sumeryjscy bogowie mają mieć kosmiczne powiązania. Przypisuje się im nie tylko stworzenie człowieka, ale i dalszy wpływ na kultury czy architekturę.
encoded: Spis treści: Anunnaki – dlaczego jest o nich coraz głośniej? Anunnaki – wygląd w mitologii Anunnaki a Biblia Anunnaki w Polsce Teorie o Anunnaki kontra nauka Anunnaki – ta nazwa większości z nas pewnie niewiele mówi. A jednak nie jest to żaden współczesny wymysł, a termin studiowany przez pasjonatów historii alternatywnej (i nie tylko) już od bardzo dawna. Ale po kolei. Anunnaki to starożytna grupa bóstw wywodzących się z mitologii Sumerów. Sumerowie, gwoli przypomnienia, to oczywiście mieszkańcy Mezopotamii, czyli dzisiejszych terenów Iraku, i twórcy pierwszej zaawansowanej cywilizacji ludzkiej. Anunnaki – dlaczego jest o nich coraz głośniej? Zarówno postaci z mitologii greckiej czy rzymskiej, jak i bogowie Egiptu, do dziś odgrywają znaczącą rolę w popkulturze. Powszechnie znane są też atrybuty i pochodzenie najbardziej popularnych bóstw. Ostatnio jednak większym zainteresowaniem cieszy się temat Anunnaków. To niewątpliwie zasługa produkcji filmowych i teorii z zakresu paleoastronautyki, które sugerują związki sumeryjskich bóstw z pozaziemskimi cywilizacjami. I tak na przykład w 2024 roku premierę miał film dokumentalny „Legend of the Anunnaki” poświęcony rzekomym interakcjom tych istot z ludźmi oraz ich wpływowi na rozwój cywilizacji. Film podsyca teorie mówiące, że Anunnaki to kosmici, którzy mieli stworzyć ludzkość na swoje podobieństwo. Jest to też coraz częściej powielany wątek w literaturze pseudoarcheologicznej i popkulturze. Tematyka alternatywnej archeologii zyskała rozgłos dzięki serialowi „Prehistoryczna apokalipsa”, który jest dostępny na Netfliksie. Graham Hancock przedstawia w nim teorię, według której przed ostatnią epoką lodowcową istniała zaawansowana cywilizacja. O jej rzekomej obecności mają świadczyć ślady w mitach, monumentach i tradycjach kultur starożytnych. Hancock sugeruje, że wiele z tych dowodów konwencjonalna nauka zlekceważyła​. Twórca „Prehistorycznej apokalipsy” nie odnosi się co prawda bezpośrednio do Anunnaków, ale jego tezy o globa…

Anunnaki-maja-byc-sumeryjskimi-bogami-d1107a1.jpg
width: 4096
height: 2236

Jak na świecie pojawiło się pismo? Naukowcy znaleźli związek z pieczęciami ze starożytnej Mezopotamii
type: item
date: 2024-11-06T10:36:17.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pismo
subject: starożytność
description: Pierwszy system zapisu ludzkości zawiera znaki podobne do tych, które występowały na starożytnych glinianych pieczęciach. Pieczęcie te, w kształcie cylindrów, odciskano w mokrej glinie. Wytłaczane na nich symbole i rysunki mogły dać początek znakom stosowanym w piśmie protoklinowym i klinowym.
encoded: Jak wytwarzano tabliczki klinowe? Gliniane cylindry ze starożytnego miasta Jak powstało pierwsze pismo? Najstarsza odmiana pisma ma dobrze ponad 5 tysięcy lat. To pismo klinowe – system zapisu opracowany na Bliskim Wschodzie ok. 3200 lat p.n.e. Wymyślili go Sumerowie, starożytny lud, który zamieszkiwał południową Mezopotamię. Pismo klinowe uznaje się za jeden z pierwszych – jeśli nie pierwszy – przełomowych wynalazków w historii ludzkości. Nie wzięło się ono znikąd. Przed nim istniało już tzw. pismo protoklinowe. Był to znacznie prostszy system zapisu, znajdujący się w użyciu od ok. 3350 do 3000 r. p.n.e. System ten nie miał żadnych reguł gramatycznych. Składał się z umownych znaków graficznych przypominających uproszczone rysunki. Był potrzebny m.in. w transporcie oraz w handlu – umożliwiał dokonanie zapisu typu „siedem buszli pszenicy”. Skąd się wzięło pismo protoklinowe? Naukowcy z Uniwersytetu w Bolonii twierdzą, że używane w nim znaki wywodzą się z rysunków i scen znajdujących się na starożytnych cylindrycznych pieczęciach. Pieczęcie te mają około 6 tys. lat. Badacze po raz pierwszy znaleźli bezpośredni związek między inskrypcjami na pieczęciach a znakami pisma protoklinowego. Jak wytwarzano tabliczki klinowe? Pierwsze znaki pisma, jakich używali ludzie, zapisywano w glinie. Określenie „klinowe” odnosi się do metody pisania. Symbole pisma klinowego były odciskane w mokrej glinie z pomocą rylców zrobionych z trzcinowych łodyg. W zależności od nachylenia rylca i nacisku, w glinie pozostawały różnego rodzaju ślady w postaci klinów. Jeśli chciano, by zapis był trwały, materiał wypalano. Ta innowacja okazała się z naszego punktu widzenia przełomowa. Gliniane artefakty z piktogramami – mające kilka tysięcy lat – przetrwały do naszych czasów. Pismo klinowe i protoklinowe kojarzy nam się zazwyczaj z tabliczkami. To drugie wywodziło się jednak z innego nośnika. Znaki podobne do tych, jakie stosowano w piśmie protoklinowym, naukowcy znajdowali na glinianych żetonach różn…

Example-of-a-cylinder-seal-left-and-its-design-imprinted-onto-clay-right-credit-Franck-Raux--2001-GrandPalaisRmn-Musee-du-Louvre-5193738.jpg
width: 1500
height: 842

Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
type: item
date: 2023-12-19T15:30:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: irak
subject: jądro ziemi
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Przed 3000 lat miała miejsce zagadkowa anomalia ziemskiego pola magnetycznego. Źródłem tej informacji są starożytne cegły inskrybowane imionami mezopotamskich królów.
encoded: W tym artykule: Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Jak określić wiek cegły? Anomalia lewantyjska epoki żelaza Sto lat temu Irak był prawdziwym Eldorado dla badaczy przeszłości. Archeolodzy z wielu krajów badali tam ślady jednej z najstarszych na świecie cywilizacji. Teraz, ze względu na złożoną sytuację polityczną tego kraju, nie jest to już możliwe. Naukowcy pozyskali jednak dziesiątki lat temu liczne zabytki, które znajdują się w wielu kolekcjach muzealnych na świecie i w Iraku. Nowe metody badawcze umożliwiają ponowną analizę artefaktów. Tak też jest w przypadku cegieł, które nie wydają się na pierwszy rzut oka szczególnie ciekawym obiektem badań. Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS). Opisano, w jaki sposób zmiany w ziemskim polu magnetycznym wpłynęły się na tlenek żelaza, który jest składnikiem starożytnych glinianych cegieł. Pole magnetyczne Ziemi słabnie i rośnie się z upływem czasu. Zmiany te silnie wpływają na minerały, które są wrażliwe na pole magnetyczne. Badacze z USA, Izraela i Anglii przeanalizowali „sygnaturę magnetyczną” w tlenku żelaza. Próbkami były 32 cegły gliniane pochodzące ze stanowisk archeologicznych w Mezopotamii. Ówczesne pole magnetyczne Ziemi zostało „uwięzione” w momencie wypalenia cegieł, tysiące lat temu. Ale kiedy dokładnie? Jak określić wiek cegły? Archeolodzy stosują różnorodne metody, umożliwiające poznanie wieku przedmiotów odkrywanych w ziemi. Wśród nich jest metoda radiowęglowa, ale aby z niej skorzystać niezbędne jest pobranie materiału organicznego. W przypadku naczyń ceramicznych nie jest zatem to możliwe, chyba, że zachowa się fragment np. źdźbła w domieszce. W przypadku cegieł badanych pod kątem „zaklętego” w nich pola magnetycznego metoda radiowęglowa nie była potrzebna, bo każda z cegieł nosiła inskrypcję. Zapisano na niej imię władcy, za którego panowania wykonano cegłę. To szalenie ułatwiło określenie wieku budu…

w-starozytnych-ceglach-zakleta-jest-zagadkowa-anomalia-sprzed-3-tys-lat-jak-to-mozliwe-5494b11.png
width: 1200
height: 630

Wieczne miasto Babilon. Siedlisko grzechu, które nie wpisywało się w biblijny trend
type: item
date: 2023-12-03T13:21:27.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: biblia
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: starożytność
description: Biblia przedstawia Babilon jako miasto grzechu i świątynię zepsucia. Tymczasem mógłby aspirować do roli... świętego miasta – pierwszego Rzymu!
encoded: W tym artykule: Babilon był kulturową stolicą świata Wieża Babel i wiszące ogrody Religia babilońska Języki Babilonu W lipcu 587 roku p.n.e. armia wielkiego króla Babilonu Nabuchodonozora II stanęła pod murami Jerozolimy, wówczas stolicy Judei. Po krótkim oblężeniu miasto zostało zdobyte i doszczętnie zburzone. Słynna świątynia Salomona legła w gruzach, a znaczna część ludności kraju została uprowadzona do Babilonii. Wydarzenia te, szczegółowo opisane w Starym Testamencie, przeszły do historii jako niewola babilońska. Nieadekwatność tego terminu ukazują źródła klinowe, według których deportowani nie byli traktowani jak niewolnicy. Co więcej, wielu z nich ułożyło sobie życie na obczyźnie i nie skorzystało z szansy powrotu do Judei. Mimo to autorzy Biblii upatrzyli sobie Babilon jako źródło wszelkiego zła i nieprawości. „Upadł, upadł wielki Babilon, co winem zapalczywości swego nierządu napoił wszystkie narody!” – pisał św. Jan w Apokalipsie. Imię króla Nabuchodonozora stało się dla Hebrajczyków synonimem bezwzględnego tyrana, który „zabijał, kogo chciał, i pozostawiał przy życiu, kogo chciał; kogo chciał wywyższał, a kogo chciał, poniżał”. Jak to podsumował Al Biruni, arabski autor z X w. n.e.: „wydaje się, że mieszkańcy Jerozolimy nazywają Nabuchodonozorem każdego, kto zniszczy ich miasto”. Babilon był kulturową stolicą świata Obraz Babilonu, jaki wyłania się z tekstów na glinianych tabliczkach, zupełnie nie pasuje do przekazu biblijnego. Już od czasów Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.) mieszkańcy starożytnego Wschodu uznawali miasto za kulturową stolicę świata. Niedościgniony wzorzec dla innych ludów. Bóstwa babilońskie zajmowały ważne miejsca w oficjalnych panteonach innych krajów. Dialekt babiloński stanowił lingua franca całego ówczesnego świata. Zarówno utwory literackie, jak i rytuały magiczne spisane po babilońsku można było znaleźć w archiwach od Morza Śródziemnego po góry Zagros, od Azji Mniejszej po kraj nad Nilem. Wyjątkowe odkrycie w Jerozolimie. Archeolodzy…

wieczne-miasto-babilon-e6263fb.jpg
width: 2170
height: 1382

Skanowanie 3D i sztuczna inteligencja. Pismo klinowe odszyfrowywane dzięki technologiom cyfrowym
type: item
date: 2023-11-21T17:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: bliski wschód
subject: mezopotamia
subject: pismo
subject: starożytność
subject: Wolny czas
description: Nawet trudne do odczytania teksty sprzed tysiącleci jest w stanie rozpoznać system działający w oparciu o sztuczną inteligencję. Kluczowe było jednak zastosowanie skanowania 3D. Pismo klinowe stosowane na Bliskim Wschodzie jest wielowymiarowe.
encoded: W tym artykule: Tabliczki klinowe – biblioteka Bliskiego Wschodu Pismo klinowe jest wielowymiarowe Sztuczna inteligencja kontra tabliczki W ostatnim czasie coraz częściej możliwości sztucznej inteligencji wykorzystywane są również przez badaczy dawnych cywilizacji. Ogromne możliwości obliczeniowe komputerów umożliwiają przetwarzanie danych na niespotykaną do tej pory skalę. Tabliczki klinowe – biblioteka Bliskiego Wschodu W czasie wykopalisk na terenie Syrii, Jordanii, Iraku czy innych krajów w tym rejonie archeolodzy wydobyli olbrzymią liczbę starożytnych „ksiąg”. Kilka tysięcy lat temu nie znano tam papieru, ani papirusu w przeciwieństwie do starożytnego Egiptu. Pisano na niewielkich glinianych tabliczkach. Znaki odciskano za pomocą rylca. Stąd wzięła się nazwa stosowanego systemu zapisu – klinowe. Szacuje się, że znanych tabliczek jest nawet milion. Wiele z nich do tej pory nie zostało odczytanych. Ale nie z tego powodu, że nie jest to możliwe. Po prostu ekspertów władających różnymi starożytnymi językami, które zapisywano pismem klinowym, jest stosunkowo niewielu. I w tym miejscu wkracza do pomocy sztuczna inteligencja. Zespół ekspertów z Uniwersytet Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze (MLU), Uniwersytetu Jana Gutenberga w Moguncji i Uniwersytetu Nauk Stosowanych w Moguncji w Niemczech zaprezentował swoje propozycje dotyczące wykorzystania technologii cyfrowych na konferencji „Graphics and Cultural Heritage Conference” we Włoszech. – Można na nich (tabliczkach – przyp. red.) znaleźć wszystko: od list zakupów po orzeczenia sądowe. Tabliczki dają wgląd w przeszłość ludzkości sprzed kilku tysiącleci. Są one jednak mocno zniszczone i przez to trudne do rozszyfrowania nawet dla wprawnych oczu – mówi jeden z autorów metody, Hubert Mara z MLU. Pismo klinowe jest wielowymiarowe Naukowcy zwrócili uwagę na to, że pismo klinowe jest wielowymiarowe. By je odczytać, należy ustawić je pod odpowiednim kątem. Dlatego wykorzystali skanowanie trójwymiarowe (3D) sprzężone z oprog…

skanowanie-3d-i-sztuczna-inteligencja-pismo-klinowe-odszyfrowywane-dzieki-technologiom-cyfrowym-d553111.jpg
width: 700
height: 467

Archeolodzy odkryli niezwykłą innowację Sumerów. To wynalazek „ratujący cywilizację”
type: item
date: 2023-11-20T12:04:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: mezopotamia
subject: odkrycia
subject: starożytność
subject: Wolny czas
description: Najnowsze wykopaliska w Girsu, starożytnym mieście Sumerów, odsłoniły pozostałości wyjątkowo innowacyjnej technologii. Miała dostarczać wodę do jałowych ziem i usprawniać rolnictwo.
encoded: W tym artykule: Innowacja technologiczna Sumerów Most czy system nawadniania? Ostatnia deska ratunku dla starożytnego Girsu Uważa się, że to właśnie Sumerowie stworzyli pierwszą rozwiniętą cywilizację. Lud ten zamieszkiwał obszary między rzekami Tygrys i Eufrat, czyli tereny dzisiejszego Iraku i Syrii. Ich ojczyzna w krainie Mezopotamii, nazywana również Sumerem, powstała niemal 6000 lat temu. Innowacja technologiczna Sumerów Późniejszy rozwój Eurazji zawdzięczamy w dużym stopniu sumeryjskim wynalazkom. Ich innowacje technologiczne w zakresie rolnictwa i ujarzmienia gleby i wody do dziś budzą podziw naukowców. To właśnie Sumerowie wynaleźli m.in. pług. Podczas najnowszych wykopalisk w starożytnym mieście Girsu, na południu Iraku ,archeolodzy odkryli dowód na inne osiągnięcie Sumerów. Badacze z British Museum, którzy prowadzili badania, nazwali je „ratującym cywilizację”. To urządzenie umieszczone na sztucznie utworzonym kanale sprzed 4000 lat temu. Jego celem było dostarczanie wody, aby użyźnić gleby i usprawnić rolnictwo. Most czy system nawadniania? Enigmatyczną strukturę odkryto w 1929 roku. Opisywana wówczas była jako nietypowa świątynia, tama lub regulator wody. 5 lat temu stwierdzono, że w rzeczywistości konstrukcja może być najstarszym mostem na świecie. – Badania wykorzystujące zdjęcia z lat 30. XX wieku, a także niedawno odtajnione zdjęcia satelitarne z lat 60., wraz z nowymi badaniami na miejscu, potwierdziły, że był to most nad starożytną drogą wodną. Tym samym to najstarszy znany most na świecie – pisali w 2018 roku uczeni z British Museum. Jednak ostatnie badania rzucają nowe światło na prawdziwą funkcję tej konstrukcji. Badacze stwierdzili, że budowla mogła być „maszyną” przeciwko suszy. – To jest absolutnie jedyne w swoim rodzaju. Tak naprawdę nie było innego przykładu w historii aż do dziś – mówi Ebru Torun, współautor odkrycia i konserwator zabytków z British Museum. – Najbardziej intrygujące w znalezisku jest to, że do tej pory archeolodzy uważali,…

girsu-7184780.jpg
width: 1200
height: 630

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Aleksander Wielki. Największy dowódca starożytności i wróg męskich bród
type: item
date: 2023-10-07T06:27:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aleksander wielki
subject: aleksandria
subject: egipt
subject: grecja
subject: iran
subject: macedonia
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: persepolis
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: Wolny czas
description: Osobiście brał udział w bitwach. Był utalentowanym wodzem i mówcą. Jego państwo rozciągało się od Grecji aż po Indie. W Egipcie był uważany za faraona i wyzwoliciela. Poznajcie niezwykłą postać. To Aleksander Wielki.
encoded: W tym artykule: Aleksander Wielki. Droga do władzy Aleksander. Władca oczytany i z poczuciem humoru Kierunek: wschód Aleksander Wielki i węzeł gordyjski Bitwa pod Issos i dalsze podboje Podbój Azji Rządy Aleksandra. Integracja z Persami i wojna z… brodami Grób Aleksandra Wielkiego Aleksander Wielki był synem Filipa II Macedońskiego i Olimpiady. Pojawiały się sugestie, że jego ojcem mógł być ostatni rdzenny egipski faraon Nektanebo II. Aleksander urodził się w 356 roku p.n.e. w Pella w Macedonii. Zmarł w wieku zaledwie 32 lat w Babilonie w Mezopotamii. Aleksander Wielki. Droga do władzy Ponoć był bardzo dojrzałym dzieckiem. W wieku zaledwie siedmiu lat miał przyjąć perskich posłów i rzeczowo z nimi rozmawiać. Dlatego płynnie przejął władzę w Macedonii w wieku 20 lat, w 336 roku p.n.e. Nie można wykluczyć, że był zamieszany w spisek na życie swojego ojca, Filipa II. Sam się do tego nie przyznawał. Winę za śmierć ojca zrzucał na króla Persów, Dariusza III. Jego królestwo było silne. Już ojciec Aleksandra podporządkował sobie greckie państwa. W momencie śmierci Filipa doszło do powstania Greków, którzy chcieli odzyskać wolność. Aleksander szybko stłumił rozruchy. Również rozprawił się z plemionami atakującymi jego państwo od północy. Aleksander. Władca oczytany i z poczuciem humoru Wychowankiem i nauczycielem młodego Aleksandra był najwszechstronniejszy myśliciel i filozof starożytności Arystoteles. To on zaszczepił w przyszłym władcy miłość do „Iliady” Homera. Była to opowieść o słynnej wojnie trojańskiej. Aleksander identyfikował się z Achillesem, który był prototypem męskiej urody i odwagi w starożytnej Grecji. Z Aleksandrem związana jest legenda dotycząca pojmanego pirata Diomedesa. Władca spytał go, jak śmie uprawiać rozbój na morzu? Na co ten odrzekł: „A jak ty śmiesz go uprawiać na lądzie? Nazywają mnie piratem, bo mam jedną galerę; ciebie zaś, który pustoszysz świat wielkimi armiami, zwą królem.” Ta bezczelna, ale i trafna odpowiedź spodobała się Aleksandrowi. D…

aleksander-wielki-83af5a8.jpg
width: 2560
height: 1536

Cegła sprzed 3 tys. lat skrywała DNA wielu roślin. „To prawdziwa kapsuła czasu”
type: item
date: 2023-08-25T16:00:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: dna
subject: genetyka
subject: mezopotamia
subject: rośliny
subject: Wolny czas
description: DNA kilkudziesięciu gatunków roślin wykryli naukowcy w cegle z pałacu asyryjskiego króla Aszurnasirpala II. To kapsuła czasu dotycząca bioróżnorodności Mezopotamii blisko 3 tys. lat temu.
encoded: W tym artykule: Kapsuła czasu. DNA roślin zaklęte w cegle Jak powstała cegła? Badania DNA. W starożytnych cegłach może być więcej informacji Przebadana przez międzynarodowy zespół naukowców cegła pochodzi z pałacu. Znajdował się w stolicy państwa asyryjskiego króla Aszurnasirpala II, Kalchu. Obecnie jest to słynne stanowisko archeologiczne Nimrud w dzisiejszym Iraku. Pałace starożytnych władców Bliskiego Wschodu i Egiptu z reguły wznoszono z suszonych cegieł mułowych. Tak też było w tym przypadku. Aszurnasirpal II przeprowadził kilkanaście udanych kampanii wojennych i był bardzo majętny. Świadczy o tym wzniesienie olbrzymiego pałacu w Kalchu. Kapsuła czasu. DNA roślin zaklęte w cegle Cegła od wielu lat znajduje się w kolekcji Muzeum Narodowego Danii. Znajduje się na niej odciśnięta inskrypcja wykonana pismem klinowym: “Własność pałacu Aszurnasirpala, króla Asyrii”. Zapisano ją w języku akadyjskim, który był powszechnie stosowany w dyplomacji w starożytności. Dzięki temu można w bardzo precyzyjny sposób określić jej wiek cegły na 879–869 lat p.n.e. Budowa pałacu rozpoczęła się w roku 879 p.n.e. Próbki do analiz DNA pozyskano w czasie digitalizacji zbiorów muzeum w 2020 r. Pochodzą z wewnętrznej części cegły, co oznacza, że ryzyko zanieczyszczenia materiału genetycznego było niskie. W badaniu pomocny był przypadek. Cegła co prawda była przełamana na pół już zapewne w starożytności, to w czasie jej przenoszenia w muzeum jedna z połówek przełamała się ponownie. W ten sposób naukowcy uzyskali dostęp do jej wnętrza. Z nowo uzyskanego przełomu pobrali próbki. Po zsekwencjonowaniu wyekstrahowanego DNA naukowcy byli w stanie wyodrębnić wiele gatunków roślin. Wśród nich najczęściej występowały kapustowate (Brassicaceae), wrzosowate (Ericaceae), ale też brzozowate (Betulaceae), wawrzynowate (Lauraceae), zioła selerowate (Apiacea). Zidentyfikowano też rośliny z rodzaju wiechlinowatych. Eksperci spekulują, że może być to świadectwo po obecności pszenicy zwyczajnej. Wykrycie kapu…

dna-w-cegle-3831a7b.png
width: 1200
height: 630

Pierwsze cywilizacje – jak się kształtowały i co im zawdzięczamy?
type: item
date: 2023-08-20T06:53:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: kreta
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Życie w wielkich skupiskach ludzkich, powszechna dostępność pożywienia, specjalizacje zawodowe, istnienie norm społecznych, prawnych i systemu władzy to zjawiska, które są dla nas całkowicie normalne. Należy jednak zdać sobie sprawę, że wszystko to, co czyni naszą cywilizację rozwiniętą, zawdzięczamy długotrwałemu procesowi historycznemu, zapoczątkowanemu tysiące lat temu przez naszych przodków. Jakie były pierwsze cywilizacje? Gdzie powstawały i jak się kształtowały? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Gdzie powstały pierwsze cywilizacje? Jakie były pierwsze cywilizacje? Jak kształtowały się pierwsze cywilizacje? Zalety i wady osiadłego trybu życia Co zawdzięczamy pierwszym cywilizacjom? Sumerowie Cywilizacja starożytnego Egiptu Cywilizacja minojska Rozwojowi człowieka towarzyszyły istotne zmiany w trybie życia. Nasi najwcześniejsi przodkowie trudnili się zbieractwem i myślistwem. Zasoby danego obszaru w końcu ulegały wyczerpaniu, co wymuszało na nich konieczność nieustannego przemieszczania się. Z czasem ludzie zaczęli obserwować przyrodę. Gdy pojawiły się dogodne ku temu warunki, nauczyli się siać i zbierać plony, udomowili zwierzęta i zaczęli wykorzystywać je do swoich celów. To wymuszało na nich konieczność stałego zamieszkiwania w pobliżu pól. Tymczasowe schronienia zaczęły ustępować miejsca trwałym domostwom. Dostępność pożywienia sprawiła, że ludzie mogli tworzyć większe grupy. Tak zaczęły powstawać wczesne społeczności, z których narodziły się najstarsze cywilizacje. Gdzie powstały pierwsze cywilizacje? Pierwsze cywilizacje zaczęły kształtować się w momencie, gdy nasi przodkowie porzucili koczowniczy tryb życia na rzecz osiadłego. Nastąpiło to pod wpływem zmian klimatycznych – cieplejszy klimat zaczął sprzyjać zakładaniu stałych osad. Proces nazywany rewolucją neolityczną rozpoczął się ok.12 tys. lat p.n.e. Zaginione cywilizacje. Po tych wielkich imperiach zostało niewiele śladów i mnóstwo tajemnic Wiemy, że w przeszłości istniały wielkie cywilizacje, które stworzyły ogromne państwa i często rozwijały niezwykle zaawansowaną technologię. Ślad po niektórych dawno zaginął, dlatego... Założenie stałych domostw nie było możliwe na każdym obszarze. Żeby móc zaspokoić najważniejsze potrzeby bytowe człowieka, teren musiał spełniać kilka warunków. Wymieniając najważniejsze, należy wskazać na dostęp do wody i obecność żyznych gleb, umożliwiających rozpoczęcie uprawy. Właśnie z tego względu pierwsze cywilizacje zaczęły kształtować się w dolinach dużyc…

mohendzo-daro-1579b47.jpg
width: 1280
height: 853

Zaginione cywilizacje. Po tych wielkich imperiach zostało niewiele śladów i mnóstwo tajemnic
type: item
date: 2023-08-14T10:51:25.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: Kultura
subject: mezopotamia
description: Wiemy, że w przeszłości istniały wielkie cywilizacje, które stworzyły ogromne państwa i często rozwijały niezwykle zaawansowaną technologię. Ślad po niektórych dawno zaginął, dlatego pojawiło się więcej legend i mitów, niż faktów. Czy Atlantyda rzeczywiście istniała, co się stało z Aksum oraz cywilizacją Doliny Indusu? Te pytania nurtują archeologów od lat. Oto najważniejsze zaginione cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Czym jest cywilizacja? Jaka jest najstarsza cywilizacja? Zaginione cywilizacje: Aksum Zaginione cywilizacje: Dolina Indusu W historii ludzkości istniało wiele cywilizacji, które zostawiły po sobie trwały ślad w postaci monumentalnych zabytków, artefaktów i skarbów architektury. W Egipcie do dziś możemy podziwiać olbrzymie nekropolie starożytnych władców i piramidy, a archeolodzy wciąż wykopują kolejne mumie. Cywilizacja Majów również zostawiła wiele dowodów swojego istnienia i dziedzictwa w postaci majestatycznych i równie tajemniczych miast. Czym jest cywilizacja? Problem polega na tym, że w przeszłości rozwinęły się również cywilizacje, które dziś uważa się za „zaginione”. Co to oznacza? Wśród naukowców istnieje konsensus, że konkretna kultura lub państwo rzeczywiście istniało, ale badacze posiadają zbyt mało dowodów archeologicznych i wszelkich źródeł m.in. pisanych, które pozwoliłyby dokładnie określić ich gospodarkę, struktury polityczne, a nawet wygląd osad i zasięg terytorialny. Co więcej, o niektórych cywilizacjach uczeni dowiedzieli się stosunkowo niedawno. Do odkryć dochodziło często przez przypadek, tak jak miało to miejsce w przypadku cywilizacji Doliny Indusu. Jednak czym tak naprawdę jest cywilizacja? Uważa się, że jest to poziom rozwoju osiągnięty przez społeczeństwo w danej epoce historycznej. Charakteryzuje się pewnym poziomem kultury materialnej i ideologicznej, który jest wskaźnikiem opanowania przez ludzi sił przyrody i wykorzystania jej bogactw. Cywilizacja stanowi najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. Jaka jest najstarsza cywilizacja? Naukowcy są zgodni co do tego, że pierwsza cywilizacja rozumiana według powyższej definicji, narodziła się na terenie Mezopotamii. To starożytna kraina na Bliskim Wschodzie, która leży w dorzeczu Tygrysu i Eufratu. Uważa się, że najwcześniejszą cywilizacją w tym regionie byli Sumerowie. Ich kultura rozwijała się przez cztery tysiące lat. Potem przez dwa ko…

sumer-1c2e1a4.jpg
width: 4500
height: 2691

Mitologia sumeryjska należy do najstarszych na świecie. Jej elementy odnajdziemy m.in. w Biblii
type: item
date: 2023-07-15T13:05:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: historia
subject: mezopotamia
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: W czasie gdy południowa Mezopotamia znajdowała się pod władaniem Sumerów, na tamtych ziemiach ukształtowały się wierzenia, którymi później inspirowali się przedstawiciele innych cywilizacji. Akadyjczycy, Babilończycy, Asyryjczycy – motywy mitów sumeryjskich pojawiają się w każdej z tych starożytnych kultur, a należy wspomnieć, że pewne podobieństwa występują także w starotestamentowej Księdze Rodzaju. Na jakich wierzeniach opierała się mitologia sumeryjska? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Motywy przewodnie w mitologii sumeryjskiej W co wierzyli Sumerowie? Najważniejsi bogowie sumeryjscy Kim byli Anunnaki? Mitologia sumeryjska a Biblia Sumerowie, którzy w IV i III tysiącleciu p.n.e. zasiedlali ziemie w dorzeczu Eufratu i Tygrysu stworzyli jedną z pierwszych, a być może nawet pierwszą rozwiniętą cywilizację. W każdym zorganizowanym społeczeństwie pojawia się system wierzeń. Nie inaczej było w przypadku Sumerów. Problem w tym, że starożytna religia wciąż skrywa wiele pytań, na które być może nigdy nie uda się znaleźć odpowiedzi. Do naszych czasów nie przetrwało żadne usystematyzowane źródło pisane (a być może takie nigdy nie istniało), na podstawie którego udałoby się stworzyć dokładny obraz sumeryjskiego systemu religijnego. Obecny stan wiedzy bazuje na modlitwach, listach bogów i mitach, zawartych w poematach z czasów szczytowego rozwoju kultury sumeryjskiej, choć pewnych informacji dostarczają także inskrypcje. Motywy przewodnie w mitologii sumeryjskiej Sumerowie wierzyli, że bogowie powołali ludzi do życia w konkretnym celu. Istoty śmiertelne miały dbać o ich potrzeby, zapewniając im pożywienie, wznosząc domy i budując miasta. Los ludzi, jako ogółu, nie był dla nich istotny. Jednak w tym miejscu należy wskazać, że bogowie nie pozostawali całkowicie bierni w ziemskich sprawach. To właśnie istoty boskie niosły władzę i tylko bogowie mogli ją sankcjonować. Posłuchaj melodii sprzed ponad 3 tysięcy lat! Takiej muzyki słuchali starożytni Sumerowie W Muzeum Narodowym w Damaszku można zobaczyć starożytną glinianą tabliczkę, na której Sumerowie spisali swoje pieśni ku czci bogini Ningal. Trzy tysiące lat po jej stworzeniu ktoś postano... Najstarsza znana lista królów Sumeru rozpoczyna się słowami: „Gdy królestwo królestwo boże zstąpiło na ziemię, rozkwitło w Eridu”. Ten tekst wskazuje, że Sumerowie wierzyli, że bogowie, jako najwyżsi władcy, zstąpili z nieba, a śmiertelni królowie mogą być mianowani wyłącznie przez nich. Potwierdzeniem tego j…

mitologia-sumeryjska-w-co-wierzyli-sumerowie-i-jaki-ma-to-zwiazek-z-biblia-fot-cm-dixon-print-collector-getty-images-74080b6.jpg
width: 1024
height: 644