Obiekt przypominający płonący samolot pojawił się nad Nową Zelandią. Czy skarb z kosmosu trafi do muzeum?
Mieszkańcy Nowej Zelandii w ostatnich dniach mieli wyjątkowe okazje do zachwytu. Na niebie zarówno nad Wyspą Północną, jak i Południową pojawiła się kula ognia, która w dodatku wydawała intrygujący dźwięk. Organizacje naukowe nawołują mieszkańców kraju do zwrócenia uwagi w trakcie spacerów na nietypowe kamienie znajdujące się na ziemi.
Jak podaje brytyjski serwis „The Guardian”, w ciągu ostatnich 150 lat na terenie Nowej Zelandii odnaleziono zaledwie 10 meteorytów. To, że tak niewielka liczba kosmicznych odłamków została odszukana, nie oznacza jednak, że tak niewiele z nich spadło na teren kraju. Według astronomów oraz geologów z organizacji „Fireballs Aotearoa”, po ostatnich podniebnych zjawiskach mieszkańcy stoją przed szansą na kolejne, spektakularne odkrycia. „Spadający samolot” Spektakularne widoki były dostrzegalne w ostatnich dniach z obu największych wysp tworzących Nową Zelandię. Wiele nagrań pochodzących z kamer samochodowych, monitoringu oraz specjalistycznych aparatów uchwyciło intensywne światło, które rozbłysło na nowozelandzkim niebie. Internauci, którzy również dostrzegli kosmiczny spektakl, aktywnie wyrażali swój zachwyt w mediach społecznościowych. Część z nich porównywała widok do spadającego samolotu, a część zwracała uwagę na niezwykle długi warkocz, który ciągnął się za meteorem i rozlewał się niemal na całe niebo. Zjawiskom wizualnym towarzyszył efekt dźwiękowy, również opisywany w relacjach świadków. Spadające meteory miały wydawać dźwięk zbliżony do „głośnego, niskiego mruku”. Odgłos ten spłoszył ponoć ptaki oraz pasące się bydło w okolicy Ruby Bay — zatoki położonej w północnej części Wyspy Południowej, nad samą Cieśniną Cooka. Spacer w poszukiwaniu meteorytów Spektakularnymi zjawiskami od razu zainteresował się Steve Wyn-Harris, dyrektor organizacji „Fireballs Aotearoa”, która tropi meteory (świetlne zjawiska na niebie) oraz meteoryty (fizyczne obiekty, które spadły na Ziemię) w Nowej Zelandii. Specjalista podkreśla, że kluczowe znaczenie w owym zjawisku ma dźwięk, który usłyszano podczas przelotu kosmicznego odłamka. Jak sam mówi: „Oznacza to, że meteor znalazł się stosunkowo blisko powierzchni ziemi”. Prawdopodobne jest, że obiekt spadł na jedną z nowozelandzkich wysp. W związku z tym „Fireballs Aotearoa” apeluje do mieszkańców południowej części Wyspy Północnej o zachowanie czujności i wypatrywanie meteorytów. Uważni spacerowicze powinni rozglądać się za czarnymi kamieniami, które wydają się nie pasować do otoczenia, w którym się znalazły. Poszukiwacze meteorytów Organizacja kierowana przez Steve’a Wyn-Harrisa z każdym rokiem rozszerza zakres swoich działań. mających zwiększyć prawdopodobieństwo odnalezienia meteorytów. Gwałtownie rozwijająca się infrastruktura obejmuje już sieć 200 kamer rozstawionych na terenie całego kraju – od zaledwie sześciu urządzeń w momencie startu projektu w lutym 2022 roku, przez 77 rok później i 148 kolejny rok później, aż po dzisiejszą liczbę. Taka skala pozwala na łatwiejsze i szybsze namierzenie miejsca, w którym spadł kosmiczny odłamek. Organizacja ma na swoim koncie spektakularne sukcesy. W marcu 2024 roku, dzięki danym z czterech stacji kamerowych, udało się precyzyjnie wyznaczyć obszar w rejonie jeziora Tekapo, gdzie ochotnicy odnaleźli 810-gramowy meteoryt (nazwany oficjalnie Takapō) zaledwie 30 minut po rozpoczęciu poszukiwań. Co ważne, „Fireballs Aotearoa” jest organizacją non-profit, nieczerpiącą finansowych zysków z dokonywanych odkryć. Każdy znaleziony okaz trafia docelowo do muzeum, gdzie może być badany przez naukowców i podziwiany przez publiczność. Źródła: The Guardian, Fireballs Aotearoa Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Czerwcowe Bootydy nadciągają nad Polskę. Nadchodzi noc spadających gwiazd
W najbliższych dniach czerwca będziemy świadkami fascynujących zjawisk astronomicznych. Na nocnym niebie pojawią się czerwcowe Bootydy, których aktywność wzrasta nawet do 100 spadających gwiazd na godzinę. Do dostrzeżenia tych niesamowitych meteorów nie potrzeba specjalistycznego sprzętu.
Miłośnicy nocnego nieba mają powody do ekscytacji. Przełom czerwca i lipca to czas wyjątkowych zjawisk astronomicznych, od których trudno oderwać wzrok. Główną atrakcją są Czerwcowe Bootydy – rój meteorów znany ze swojej niezwykłej nieprzewidywalności. Jak najlepiej przygotować się na ten kosmiczny spektakl? Spadające gwiazdy z gwiazdozbioru Wolarza Bootydy swoją nazwę zawdzięczają gwiazdozbiorowi Wolarza (łac. Bootes). To tam leży radiant meteorów, czyli ich pozorne źródło na niebie. To wyjątkowe zjawisko astronomiczne wynika z drobnych okruchów pozostawionych przez kometę 7P/Pons-Winnecke, która w 1819 roku została odkryta przez francuskiego astronoma Jeana-Louisa Ponsa. Gdy Ziemia przecina strumień takich pyłowych i kamiennych cząstek, wchodzą one w atmosferę i spalają się jako meteory. Od 22 czerwca do 2 lipca rój Bootydów staje się więc aktywny, a niebo nad naszymi głowami zapełnia się żarzącymi „spadającymi gwiazdami”. Cechy Bootydów Mimo że obserwowanie Bootydów zwykle nie jest tak efektowne jak wypatrywanie późniejszych Perseidów, to późne czerwcowe noce należą do jednych z najbardziej wyjątkowych na nocnym niebie. W przypadku nadchodzących meteorów nigdy nie jesteśmy bowiem pewni skali zjawiska. Aktywność roju jest zmienna i nieprzewidywalna — w niektórych latach bywa bardzo słaba, a w innych potrafi zaskoczyć większą liczbą spadających gwiazd. Rekordowa aktywność Bootydów przypada na rok 1998, kiedy to można było zaobserwować około 100 spadających gwiazd w ciągu godziny. Dodatkowo rój może dawać bardzo jasne meteory. Dzieje się tak m.in. ze względu na niedużą prędkość spadania tych meteorów. Czerwcowe Bootydy wpadają w atmosferę z prędkością około 18 km/s, więc spalają się dłużej niż szybkie meteory i przez to są lepiej widoczne oraz częściej wyglądają na jasne. Kiedy wypatrywać spadających gwiazd w czerwcu? Czerwcowe Bootydy najlepiej obserwować w nocach z 26 na 27 oraz z 27 na 28 czerwca, kiedy przypada szczyt aktywności. Maksimum roju występuje 27 czerwca około godziny 5 rano, więc czas dobrych obserwacji to przedświt oraz wieczór tuż po zmierzchu. Należy pamiętać, że do obserwacji nocnego nieba nie potrzebujemy żadnego specjalistycznego sprzętu. Zamiast teleskopu wystarczy koc i ciemne miejsce z dala od miejskich iluminacji. Można skorzystać z któregoś z Parków Nocnego Nieba, gdzie panują idealne warunki do podziwiania meteorów. Źródła: RMF24, nocneniebo.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
9 zjawisk na niebie, które można zobaczyć w czerwcu. Od „Truskawkowego Księżyca” po koniunkcję planet
Letnie obserwacje rozpoczynają się od spektakularnych widoków. Czekają nas ekscytująca koniunkcja Jowisza i Wenus oraz spadające gwiazdy.
Czerwiec przyniesie nam mnóstwo astronomicznych atrakcji. Miesiąc ten oferuje doskonałe warunki do obserwacji gęstego, usianego gwiazdami jądra Drogi Mlecznej, szczególnie w miejscach z ciemnym niebem. Oto dziewięć najciekawszych zjawisk do obserwacji na początku lata. Koniunkcja Jowisza i Wenus – 8–9 czerwca Jowisz i Wenus zbliżają się do siebie od końca maja. Jednak ich koniunkcja stanie się jeszcze bardziej spektakularna między 8 a 9 czerwca, kiedy to z naszej ziemskiej perspektywy te dwa obiekty znajdą się w odległości 1,5 stopnia (nieco ponad szerokość małego palca) od siebie. Kiedy dotrą do tego punktu, można je będzie jednocześnie dostrzec przez lornetkę. Szukajcie tej pary również w noce tuż przed i po koniunkcji. Nadal będą się one znajdować blisko siebie – około 3 stopni. Jowisz i Wenus pojawią się w gwiazdozbiorze Bliźniąt, a Merkury może być widoczny tuż poniżej. Koniunkcja Saturna z Księżycem – 10 czerwca Wczesnym rankiem 10 czerwca Saturn i Księżyc będą świecić w odległości 5 stopni, czyli trzech szerokości palców, od siebie. Oba ciała niebieskie wzniosą się nad wschodni horyzont po północy i będą poruszać się równolegle po niebie aż do wschodu słońca. Czeka nas wspaniały widok na pierścienie Saturna, widoczne nawet przez teleskop ogrodowy lub mocną lornetkę do obserwacji gwiazd. Układ Marsa, Księżyca i Saturna – 11 czerwca Na około godzinę przed wschodem słońca 11 czerwca Mars, sierp Księżyca i Saturn utworzą cienką linię nad wschodnim horyzontem. Aby dostrzec tę trójkę, potrzebny będzie czysty widok na wschód – duże jezioro lub łąka z minimalnymi przesłonami horyzontu. Mars i cienki Księżyc będą świecić blisko siebie następnego ranka, w odległości 6,5 stopnia od siebie – to nieco ponad trzy palce. Nów Księżyca – 15 czerwca Lato to jeden z najlepszych okresów na podziwianie tętniącego życiem centrum Drogi Mlecznej. Nów Księżyca, który rozpoczyna cykl lunarny, to najlepszy moment na jego dostrzeżenie. Kiedy Księżyc wślizguje się między Ziemię a Słońce w tej fazie, staje się prawie niewidoczny. Ten brak światła księżycowego sprawia, że ​​gromada milionów gwiazd w centrum Drogi Mlecznej jest widoczna nawet gołym okiem. W tym miesiącu nów nastąpi 15 czerwca. Najlepiej obserwować gwiazdy w miejscu o minimalnym zanieczyszczeniu światłem, takim jak park ciemnego nieba. Przesilenie letnie – 21 czerwca 21 czerwca przypada na półkuli północnej przesilenie letnie, kiedy słońce osiąga najwyższy punkt nad równikiem. To początek lata, a w regionach położonych blisko bieguna oznacza to całodobową poświatę znaną jako dzień polarny. Ta sama data, 21 czerwca, oznacza również początek zimy na półkuli południowej. Trwa tam sezon na zorze polarne, szczególnie w Tasmanii i południowej Nowej Zelandii. Szczyt roju Bootydów przypada na 27 czerwca Wywołane przez odłamki komety czerwcowe Bootydy to rój meteorów z maksymalnie kilkoma spadającymi gwiazdami na godzinę. Jednak podczas maksimum 27 czerwca możemy mieć do czynienia nawet ze 100 meteorami na godzinę. Wypatruj ich w pobliżu gwiazdozbioru Wolarza, który wędruje po niebie północnym. Najlepiej obserwować go wczesnym wieczorem. Pełnia „Truskawkowego Księżyca” – 29 czerwca Pierwsza oficjalna letnia pełnia Księżyca, znana jako „Truskawkowy Księżyc”, nastąpi 29 czerwca. Rdzenni Amerykanie nadali tę nazwę ze względu na słodkie owoce, które dojrzewają wczesnym latem. Niestety, „truskawkowy Księżyc” to tylko przydomek – nie będzie bardziej czerwony niż w innych miesiącach. Trójkąt Letni – przez cały miesiąc Jeśli istnieje układ gwiazd, który sygnalizuje początek ciepłej pogody, to jest to Trójkąt Letni. Będzie widoczny wysoko na nocnym niebie. W jego skład wchodzą trzy jasne gwiazdy z różnych konstelacji: Wega z gwiazdozbioru Lutni, Altair z Orła, Deneb z Łabędzia. Trójkąt Letni widoczny jest przez większość nocy, szczególnie w połowie czerwca. Mars spotyka Plejady – koniec czerwca Dwa z najbarwniejszych obiektów nocnego nieba spotkają się pod koniec czerwca, tuż przed świtem – pomarańczowo zabarwiony Mars i niebieskawe Plejady. Te drugie znane są z siedmiu dobrze widocznych gwiazd, choć w rzeczywistości zawierają ich ponad 1000. Obiekty będą w odległości około 4 do 5 stopni, czyli mniej więcej trzech palców, od siebie. Najlepszy czas obserwacji przypada na okres od 27 do 30 czerwca.
Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
Poszukiwacze z sieci obserwacyjnej Skytinel ogłosili wielki sukces – odnaleźli meteoryt który spadł 17 kwietnia, po bardzo jasnym przelocie nad województwami wielkopolskim i łódzkim. Po raz pierwszy w historii meteoryt znaleziono tak szybko po upadku. I to nie koniec rekordów.
17 kwietnia 2026 roku Polska stała się miejscem bezprecedensowego wydarzenia – odnotowano pierwszy w historii kraju obserwowany upadek meteorytu żelaznego. Jasny bolid, który o godzinie 20:53:59 przeleciał nad województwami wielkopolskim i łódzkim, był widoczny przez ponad 6 sekund z wielu rejonów kraju. Dzięki błyskawicznej reakcji sieci Skytinel oraz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi, już w ciągu kilku dni udało się precyzyjnie wyznaczyć miejsce upadku i odnaleźć okaz. Wydarzenie to ma rangę światową, gdyż znaleziony w gminie Zadzim obiekt o masie 2,9 kg jest dopiero drugim na świecie meteorytem żelaznym z dokładnie wyznaczoną orbitą. Precyzyjna lokalizacja i analiza lotu bolidu Kluczem do odnalezienia meteorytu było sprawne działanie sieci Skytinel, założonej przez Mateusza Żmiję, która zarejestrowała przelot za pomocą 24 stacji obserwacyjnych. Dane z kamer oraz specjalistycznych radiometrów pozwoliły ustalić, że meteoroid przestał być widoczny zaledwie 14 km nad ziemią, co sugerowało, że jest to obiekt niezwykle wytrzymały i prawdopodobnie żelazny. Hipotezę tę potwierdziły analizy spektrograficzne przeprowadzone przez dr. Ernesta Świerczyńskiego na podstawie danych ze stacji w Chrzanowie Małym i Zabierzowie Bocheńskim. Istotnym etapem były konsultacje z naukowcami z Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk – Pavlem Spurným, Jiřím Borovičką i Lukášem Shrbeným. Dzięki porównaniu polskich nagrań z danymi sieci European Network (EN) z Czech i Słowacji, czescy badacze oszacowali masę okazu na około 2,7 kg. Pozwoliło to Mateuszowi Żmii i Gáborowi Kővágó na przeprowadzenie ponownej symulacji, która zawęziła obszar poszukiwań do pola o wymiarach zaledwie 300 na 200 metrów. Przed wejściem w atmosferę z prędkością 13 km/s, meteoroid obiegał Słońce w ciągu 1,5 roku po orbicie nachylonej pod kątem 7° do ekliptyki. Odnalezienie meteorytu w gminie Zadzim Pierwsze grupowe poszukiwania z udziałem 26 osób, dronów i wykrywaczy metali w dniach 18–19 kwietnia nie przyniosły rezultatu. Ale w środę, 22 kwietnia odnaleziono meteoryt! Szczęśliwi znalazcy to Anna i Paweł Walczakowie. Meteoryt znajdował się w lekko eliptycznej dziurze o głębokości ok. 40 cm, zlokalizowanej na terenie wyznaczonym symulacjami. Okaz, o masie 2,9 kg charakteryzuje się wyjątkowymi cechami – jest to meteoryt orientowany, co oznacza, że zachował stabilną pozycję podczas lotu przez atmosferę. Przypomina trójkątną „tarczę” o wymiarach ok. 14,5 x 11,5 x 6,5 cm. Jego powierzchnia jest pokryta czarną skorupą obtopieniową oraz licznymi strużkami zastygłej materii. Badacze wskazują, że jest to prawdopodobnie pojedynczy okaz, a niewielki ubytek w jego masie mógł ulec całkowitemu stopieniu na dużej wysokości. Przełom dla polskiej nauki Znalezienie meteorytu z Zadzimia otwiera nowy rozdział w historii polskiej astronomii i geologii. Dotychczas wszystkie polskie meteoryty żelazne, takie jak Morasko (1914), Seeläsgen (1847) czy Tartak (2012) pochodziły z dawnych upadków i były odkrywane przypadkowo podczas prac ziemnych. Świeży upadek jest unikatową okazją – pozwala na przeprowadzenie badań nad krótkożyjącymi izotopami promieniotwórczymi. Badania te rozpoczęto w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku już 25 kwietnia. Po ich zakończeniu eksperci z kilku polskich uczelni przystąpią do oficjalnej klasyfikacji obiektu. Znalazcy wykazali się wzorową postawą, przekazując próbkę do badań i deklarując chęć publicznej ekspozycji meteorytu na wystawach muzealnych, co ma służyć celom edukacyjnym. Niezwykłym zbiegiem okoliczności jest fakt, że do spadku doszło w trakcie XIV Konferencji Meteorytowej w Koluszkach, a sam przelot zarejestrowała m.in. stacja SN12 należąca do Pawła Walczaka – późniejszego znalazcy meteorytu. Wydarzenie to, najlepiej udokumentowane w historii sieci Skytinel, z pewnością stanie się tematem licznych publikacji naukowych. Źródło: Skytinel Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
Jak donosi sieć obserwacyjna Skytinel, 17 kwietnia 2026 na polskim niebie pojawił się wyjątkowo jasny meteor (bolid). Tak silne zjawisko sugeruje meteor na tyle duży, że przetrwał przelot przez ziemską atmosferę. Eksperci Skytinel analizują tor jego lotu i szacują obszar ewentualnego upadku meteorytu.
Do przelotu doszło o godz. 20:53 nad województwami łódzkim i wielkopolskim, choć doniesienia o obserwacjach spływają także z innych województw. Bolid był widoczny przez kilka sekund, a jego jasność zmieniała się. Jak piszą eksperci ze Skytinel, wielokrotnie rozbłyskiwał, sprawiając wrażenie wirowania w atmosferze. Według wstępnych analiz meteoroid poruszał się po orbicie lekko wykraczającej poza orbitę Marsa, a jego obieg wokół Słońca zajmował nieco ponad 1,5 roku ziemskiego. Przelot jasnego bolidu nad Polską „Dysponujemy bogatym zestawem danych z kamer kierunkowych i all-sky, a także ze specjalistycznego spektrografu, który pozwoli nam ocenić skład meteoroidu. Otrzymaliśmy również dziesiątki wiadomości w sprawie tego bolidu, za które serdecznie dziękujemy! Można powiedzieć, że „otoczyliśmy” bolid z każdej strony. Obecnie trwa kompleksowa analiza wszystkich zebranych danych” – pisze Skytinel w mediach społecznościowych. Ciekawostką jest fakt, że bolid przeleciał akurat w dniu XIV Konferencji Meteorytowej, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Meteorytowe w Koluszkach. Uczestnicy konferencji także go zaobserwowali. Skytinel informuje, że wynik swoich analiz, czyli prawdopodobny obszar spadku meteorytu, poda do publicznej wiadomości za dwa tygodnie. Komentarze w pod postem Skytinel wskazują, że niektórzy słyszeli także huk. Niewątpliwie niejeden obserwator zacznie szukać fragmentów meteorytu na własną rękę. Ochotnicza Straż Pożarna w miejscowości Starcza otrzymała zgłoszenie o spadku „sporych rozmiarów przedmiotu” który zostawił za sobą chmurę dymu i ognia. Strażacy sprawdzili teren, ale niczego nie znaleźli. Czym jest bolid? Bolid to meteor osiągający na niebie jasność większą niż -4 magnitudo, czyli jaśniejszy od Wenus. Superbolidy przekraczają -15 magnitudo i są jaśniejsze niż Księżyc w pełni. Wbrew pozorom są to dość częste zjawiska i mogą być wywołane wejściem w atmosferę obiektu o wielkości nawet kilku centymetrów. Dużo większe są znacznie rzadsze, a tak duże by przetrwały i nie spaliły się w atmosferze, to już ogromna rzadkość. Większość bolidów umyka obserwacjom, bo przelatują albo nad oceanami, albo w dzień. Źródła: Skytinel, OSP KSRG Starcza Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
W 2014 roku obiekt spoza Układu Słonecznego spłonął nad Ziemią. Odtajniono archiwalne dane
Dowództwo Kosmiczne USA ujawniło, że w 2014 roku nad Papuą-Nową Gwineą zaobserwowano obiekt pozasłoneczny. Meteoryt miał pół metra średnicy i trafił do ziemskiej atmosfery z nieznanego układu.
W tym artykule: Co jest pierwszym odkrytym obiektem pozasłonecznym? Co pojawiło się w 2014 r. na niebie nad Papuą-Nową Gwineą? Czy da się odnaleźć szczątki pozasłonecznego obiektu? Do niedawna sądziliśmy, że pierwszym obiektem pozasłonecznym – czyli pochodzącym spoza Układu Słonecznego – jest słynna ‘Oumuamua. To niewielka kometa, którą odkryto w 2017 r. ‘Oumuamua sławę zawdzięcza dwóm cechom. Pierwszą jest jej ogromna prędkość, większa niż wynikałaby z działania sił grawitacyjnych. Obserwacje wykazały, że kometa porusza się z szybkością 93 tys. km/godz. i cały czas przyspiesza. Przyspieszanie uważa się za skutek stałego wyrzucania z niej gazu i pyłu. Drugą dziwną cechą, jaką ma ten obiekt spoza Układu Słonecznego, jest jego nietypowy kształt. Przypomina wydłużone i spłaszczone cygaro. Czy to przypadek? Prof. Abraham Loeb, astrofizyk z Harvardu, spekulował publicznie, że ‘Oumuamua może być wrakiem statku kosmicznego zbudowanego przez pozaziemskie cywilizacje. Kometą zainteresował się nawet instytut SETI. Jednak obserwacje nie wykazały niczego, co sugerowałoby, że mogłaby być tworem sztucznym. Co jest pierwszym odkrytym obiektem pozasłonecznym? ‘Oumuamua to nazwa wywodząca się z języka hawajskiego. Można ją przetłumaczyć jako „pierwszy posłaniec”. Podkreśla to, że jest to pierwszy obiekt pozasłoneczny kiedykolwiek odkryty przez człowieka. Gigantyczna kometa zmierza w kierunku Słońca. Co wiemy o komecie Bernardinelli-Bernstein? Ogromna kometa, o średnicy od 100 do 200 km odwiedza właśnie Układ Słoneczny po raz pierwszy od 3 mln lat. Jednak by zobaczyć kometę Bernardinelliego-Bernsteina wciąż konieczny będzie tel... Jak się jednak właśnie okazało – nie jest to do końca prawda. Już wcześniej bowiem na Ziemię zawitał meteoryt, który pochodzi spoza naszego Układu Słonecznego. Odkrycie wiąże się bezpośrednio z ‘Oumuamuą. Po tym, jak o tamtej komecie zrobiło się głośno, prof. Loeb polecił swojemu studentowi Amirowi Sirajowi przekopanie się przez bazę danych NASA, rejestrującą meteoryty i meteory, jakie pojawiły się na Ziemi i nad Ziemią. Po przejrzeniu tysiąca rekordów w CNEOS Amir Siraj nagle natknął się na coś nietypowego. Co pojawiło się w 2014 r. na niebie nad Papuą-Nową Gwineą? Był to zapis o meteorycie, który 8 stycznia 2014 r. został zaobserwowany nad wyspą Manus. Siraj spostrzegł, że miał on nadzwyczaj dużą prędkość. Oszacowano ją na ok. 209 tys. km/godz. – To było naprawdę dużo! Pomyślałem: o Boże, to musi być obiekt pozasłoneczny! – wspomina Siraj w portalu Vice.com. Dlaczego jeszcze tu nie przylecieli? A może jesteśmy zupełnie sami? Poszukiwania życia w kosmosie Na całym świecie fani z wypiekami śledzą losy dwójki agentów badających teorie o kosmitach i spiskach w serialu "Archiwum X". Kilka dekad temu rekordy popularności biły książki Ericha vo... Zwraca uwagę, że odkrycie dosłownie czekało na widoku. Jednak przed ‘Oumuamuą nikomu nie przyszło do głowy, że w bazie rejestrującej meteoryty i meteory mogą być też takie, które pochodzą spoza Układu Słonecznego. W 2019 r. Siraj i Loeb napisali pracę naukową o obiekcie znad Papui Nowej-Gwinei. Zgłosili ją do czasopisma naukowego „The Astrophysical Journal Letters” oraz umieścili na serwerze arxiv.org, gdzie trafiają preprinty artykułów naukowych. Niespodziewanie okazało się jednak, że ich artykuł utknął w procesie recenzowania. Dlaczego? Ponieważ kluczowe dane – dotyczące prędkości odkrytego obiektu – zostały utajnione przez rząd amerykański. A konkretnie przez Dowództwo Kosmiczne Stanów Zjednoczonych (United States Space Command, USSC). Obawiało się ono, że opublikowanie ich ujawni technologie pozwalające Amerykanom rejestrować pojawiające się na niebie rozbłyski. Rozpoczęła się kilkuletnia walka biurokratyczna o odtajnienie danych. Jak mówi Siraj, „była to cała epopeja”. Ostatecznie jednak USSC oficjalnie przyznało, że w 2014 r. nad Ziemią spłonął półmetrowy meteoryt pozasłonecznego pochodzenia. Czy da się odnaleźć szczątki pozasłonecznego obiektu? To prowadzi do zaskakującego wniosku. W przeciwieństwie do ‘Oumuamuy, która ominęła Ziemię w odległości 30 mln km, szczątki meteorytu z 2014 r. spadły do oceanu. To oznacza, że można by je odszukać! Byłoby to jednak zadanie niezwykle trudne. Starożytne miasta, które mieli odwiedzić kosmici. Czy można odnaleźć ich ślady? Był rok 1954, kiedy Erich von Däniken, 19-latek z katolickim wykształceniem i pasjonat latających spodków, wspiął się na Wielką Piramidę w Gizie. Wówczas było to jeszcze dozwolone. Czte... Mimo to zdaniem Amira Siraja warto spróbować. – Perspektywa znalezienia obiektu pozasłonecznego jest wystarczająco ekscytująca, by się tym zająć – stwierdził astrofizyk. – Rozmawiałem już na ten temat z ekspertami od ekspedycji oceanograficznych – podkreśla. Jeśli udałoby mu się zebrać fundusze i zorganizować wyprawę naukową, mógłby to być dobry kandydat na naukową misję stulecia. Źródła: Vice.com, Science Alert, arxiv.org.
20 marca przywitamy astronomiczną wiosnę. Czym nas uraczy na niebie i czym się różni od kalendarzowej i meteorologicznej?
Astronomiczne pory roku wyznaczane są przez momenty górowania Słońca w zenicie nad równikiem lub zwrotnikami. Wiosna rozpoczyna się w momencie równonocy, który w tym roku nastąpi dokładnie 20 mara o godzinie 15:46.
Nauka rozróżnia kilka rodzajów wiosny, a każdy opiera się na innych kryteriach pomiarowych. Wiosna kalendarzowa ma stałą datę i w Polsce zawsze rozpoczyna się 21 marca, co ułatwia planowanie terminów administracyjnych. Z kolei wiosna meteorologiczna została wyznaczona przez klimatologów na potrzeby porównywania danych statystycznych. Obejmuje zawsze trzy pełne miesiące: marzec, kwiecień i maj. Najbardziej dynamiczna jest jednak wiosna astronomiczna, której początek wyznacza moment równonocy wiosennej. W tym ułamku sekundy Słońce przetnie równik niebieski w tzw. punkcie Barana, sprawiając, że dzień i noc będą miały równą długość, a każda kolejna doba na półkuli północnej będzie stawała się coraz dłuższa, aż do przesilenia letniego 21 czerwca o godzinie 10:25. Mechanika nieba i wędrówka punktu Barana Astronomiczne pory roku są wynikiem nachylenia osi obrotu Ziemi względem płaszczyzny jej orbity wokół Słońca. Z perspektywy obserwatora na Ziemi, Słońce przemieszcza się po niebie na tle gwiazdozbiorów. Tę drogę nazywamy ekliptyką. Astronomiczna wiosna trwa od momentu, gdy Słońce znajduje się w zenicie nad równikiem (równonoc), do chwili jego górowania nad zwrotnikiem Raka (przesilenie letnie). Kluczowym pojęciem jest tutaj punkt Barana – jedno z dwóch miejsc przecięcia się ekliptyki z równikiem niebieskim. Co ciekawe, ze względu na zjawisko precesji, czyli powolnych zmian położenia osi obrotu Ziemi (pełen cykl trwa około 25 800 lat), punkt ten nie znajduje się już w gwiazdozbiorze Barana. Od I wieku naszej ery punkt Barana znajduje się w konstelacji Ryb, a około roku 2597 wkroczy w granice gwiazdozbioru Wodnika. Co nas czeka na niebie tej wiosny? Niekwestionowanym królem nieba pozostanie Jowisz. W nocy z 20 na 21 marca zaprezentuje się w pełnej krasie w pobliżu gwiazdozbiorów Oriona i Bliźniąt. Będzie też bohaterem licznych koniunkcji z Księżycem (25–26 marca oraz w kolejnych miesiącach). Jeszcze jaśniejsza będzie Wenus, widoczna początkowo nisko nad horyzontem po zachodzie Słońca, by z każdym tygodniem piąć się coraz wyżej. Szczególnie widowiskowo zapowiada się 19 kwietnia, gdy wąski sierp Księżyca znajdzie się w bliskim sąsiedztwie Wenus i gromady gwiazd Plejady. 19 czerwca dojdzie do rzadkiego zbliżenia Księżyca jednocześnie z Wenus i Jowiszem. Osoby dysponujące teleskopem będą mogły dodatkowo zapolować na Urana w pobliżu Plejad oraz Merkurego, który ukaże się nisko nad horyzontem w czerwcowe wieczory. Druga połowa wiosny to czas „spadających gwiazd”. W nocy z 22 na 23 kwietnia swoje maksimum osiągną Lirydy, a na początku maja Eta Akwarydy, których częstotliwość może teoretycznie wynieść nawet 60 zjawisk na godzinę. Astronomowie z niecierpliwością czekają również na dwie komety: C/2026 A1 (MAPS) oraz C/2025 R3 (PanSTARRS). Istnieje szansa, że obie staną się widoczne gołym okiem pod koniec kwietnia, choć ich jasność zależy od tego, jak zniosą bliskie spotkanie ze Słońcem. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Kula ognia nad Europą. Niezwykle jasny meteoryt przeleciał nad kilkoma krajami i wpadł do domu w Niemczech
8 marca 2026 roku mieszkańcy Koblencji i regionu Nadrenii-Palatynatu przeżyli chwile grozy. Jasny bolid najpierw rozświetlił niebo nad całą Europą Zachodnią, po czy ogromną siłą przebił dach i wpadł do domu. Doniesienia o obserwacji lecącego meteorytu spływały z wielu krajów.
W niedzielę 8 marca 2026 roku, tuż przed godziną 19:00, mieszkańcy Koblencji oraz świadkowie z całej Europy Zachodniej stali się uczestnikami niezwykłego widowiska na niebie. Nad Niemcami, Belgią, Holandią, Luksemburgiem, Francją i Szwajcarią przeleciał bardzo jasny bolid – meteoryt, którego jasność osiągnęła według raportów nawet -13 magnitudo, czyli poziom porównywalny z blaskiem Księżyca w pełni. Nagły błysk i rozświetlona smuga były widoczne na niebie przez kilkanaście sekund, wywołując natychmiastowe poruszenie nawet wśród przypadkowych obserwatorów. Setki osób zgłaszały do służb alarmowych huk oraz drżenie szyb w oknach. W sieciach społecznościowych pojawiły się nagrania i relacje ludzi, opisujących „kulę ognia” nad zachodnią częścią Europy. Meteoryt przebił dach domu w Koblencji Finał kosmicznego spektaklu rozegrał się w dzielnicy Güls w Koblencji. Fragment meteorytu z ogromną siłą uderzył w dach budynku mieszkalnego, przebił go pozostawiając dziurę wielkości piłki nożnej i.. wpadł do sypialni. Policja w Koblencji przekazała, że na szczęście nikt z domowników nie przebywał w tym pokoju podczas uderzenia i nikt nie odniósł obrażeń. Relacje o obserwacji bolidu płynęły także z innych regionów Niemiec, m.in. Eifel i Hunsrück. Było go nie tylko widać, ale i doskonale słychać huk, przypominający eksplozję. View oEmbed on the source website Czym naprawdę był tajemniczy obiekt? Nadzwyczajne zjawisko błyskawicznie stało się tematem numer jeden wśród astronomów i ekspertów. Tylko do portalu American Meteor Society wpłynęło ponad 2300 zgłoszeń obserwacji. Równocześnie Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) analizuje zebrane dane oraz materiały wideo i zdjęcia dostarczone przez świadków. Nicki Feierstein ze stowarzyszenia astrnomicznego w Luksemburgu wyjaśnił, że tak intensywne rozbłyski są efektem wejścia w atmosferę relatywnie dużych meteoroidów, które w wyniku ogromnego tarcia rozpadają się w atmosferze, generując głośne wybuchy. Niektórzy specjaliści z Heidelbergu zwracali uwagę, że pomarańczowa barwa światła mogła świadczyć o pochodzeniu obiektu z kosmicznych śmieci. Jednak większość astronomów i służb twierdzi, że był to meteoryt pochodzenia naturalnego. Jego prędkość w atmosferze oceniana jest na 60 000 do 70 000 km/godz. Lawina zgłoszeń w Niemczech Od samego początku wydarzenie wzbudziło ogromne emocje wśród mieszkańców Niemiec, gdzie przelot był najlepiej widzialny. Służby w Koblencji oraz Krajowy Urząd ds. Ochrony Przeciwpożarowej i Katastrof informowały o lawinie połączeń alarmowych. Świadkowie z Nadrenii-Palatynatu, Saary i Nadrenii Północnej-Westfalii pytali, czy to była katastrofa samolotu, uderzenie rakiety czy może groźny obiekt z kosmosu. Policja szybko wykluczyła możliwość katastrofy lotniczej – potwierdzono, że obiekt nie był częścią żadnej rakiety ani śmieci kosmicznych monitorowanych przez lotnictwo. W innych regionach, jak Stade w Dolnej Saksonii, straż pożarna prowadziła zakrojone na szeroką skalę poszukiwania fragmentów meteorytu. Historyczny meteoryt z Koblencji Eksperci podkreślają, że choć na świecie podobne zjawiska zdarzają się sporadycznie, w Niemczech są prawdziwą rzadkością. Ostatnio fragment meteorytu odnaleziono w Elmshorn w 2023 roku, ale obecne wydarzenie zapisało się w pamięci ze względu na zasięg zjawiska, liczbę świadków i bezpośrednie skutki materialne. Z kolei w styczniu 2024 roku meteoryty pochodzące z niewielkiej asteroidy spadły w okolicach Berlina. Źródła: Z Głową w Gwiazdach, Heise.de, RTL Today, American Meteor Society Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nie tylko superpełnia. Trwa „noc spadających gwiazd”. Jak obserwować Południowe Taurydy?
Oprócz najjaśniejszej pełni od 2019 roku na niebie można teraz zaobserwować rój meteorów: Południowe Taurydy. Choć jest aktywny między 20 września a 20 listopada, własnie teraz przypada jego maksimum. To zjawisko warto zobaczyć.
Taurydy Południowe to rój meteorów aktywny od września do listopada, z maksimum około 5 listopada. Ich radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Byka. Charakteryzują się stosunkowo małą liczbą meteorów w ciągu godziny, ale wyjątkowo jasnymi bolidami, które wolno przemierzają niebo. Meteory pochodzą z resztek pozostawionych przez kometę 2P/Encke. Ich prędkość to około 27 km/s. Rój jest znany z widowiskowych przelotów, często widocznych nawet z terenów miejskich. Kiedy i jak obserwować Południowe Taurydy? Maksimum aktywności Południowych Taurydów w 2025 roku przypada w nocy z 4 na 5 listopada. Chociaż szacunkowy wskaźnik ZHR (Zenithal Hourly Rate), czyli liczba meteorów na godzinę, wynosi 5, warto przygotować się na coś znacznie bardziej spektakularnego. Południowe Taurydy znane są z efektownych bolidów – wyjątkowo jasnych meteorów, które mogą dorównywać blaskiem nawet Księżycowi. Właśnie teraz przypada najlepsza okazja, by zaobserwować ich większą liczbę. Radiant Południowych Taurydów, czyli miejsce na niebie, z którego pozornie wybiegają meteory, znajduje się w gwiazdozbiorze Byka, blisko granicy z gwiazdozbiorem Barana, kilka stopni poniżej charakterystycznej gromady Plejad. To właśnie tam warto kierować wzrok w noc maksimum, by mieć największe szanse na dostrzeżenie meteorów. Czy pełnia Księżyca utrudni obserwację meteorów? W noc maksimum, czyli 4-5 listopada, niebo będzie rozświetlać pełnia Księżyca. Z jednej strony oznacza to, że warunki do obserwacji słabszych meteorów będą utrudnione ze względu na dużą ilość światła. Z drugiej jednak strony, najjaśniejsze bolidy – czyli największa atrakcja tego roju – i tak będą możliwe do zaobserwowania. Księżyc w pełni nie powinien więc całkowicie przekreślić szans na podziwianie najbardziej spektakularnych meteorytów tego zjawiska. Aby zwiększyć swoje szanse na dostrzeżenie meteorów, najlepiej wybrać się poza miasto i poświęcić na obserwację kilka godzin. Południowe Taurydy warto obserwować dłużej Południowe Taurydy są aktywne przez ponad dwa miesiące, od września do listopada. To oznacza, że pojedyncze jasne bolidy mogą pojawić się również przed i po dacie maksimum. Warto więc spojrzeć w niebo także w inne noce i wykorzystywać chwile dobrej, bezchmurnej pogody. Nawet jeśli meteorów nie będzie tak dużo jak podczas maksimum, nadal mamy szansę na spektakularne obserwacje. Rój ten słynie z niespodzianek. Źródło: Polski Astro Bloger, Pracownia Komet i Meteorów Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Udało się odnaleźć zalążek Ziemi. Jego analiza wskazuje, że w kosmosie istnieją nieznane typy meteorów
Ziemia liczy sobie około 4,54 miliarda lat. Jednak zanim uformowała się do obecnej wielkości i kształtu, przez około 100 milionów lat była planetarnym dzieckiem. Naukowcom z Massachusetts Institute of Technology (MIT) udało się odnaleźć ślady tej pierwotnej „proto-Ziemi”, ukryte w najgłębszych i najstarszych warstwach naszej planety.
Nasza planeta uformowała się z obłoku gazu i pyłu zwanego dyskiem protoplanetarnym, który powstał po zapadnięciu się materii pozostałej po narodzinach Słońca. W analogiczny sposób uformowały się inne planety. Przez pierwsze kilkaset milionów lat Ziemia nie przypominała tego, co znamy dzisiaj. Była raczej półpłynną masą stopionej skały. Nieco jak planeta Mustafar z uniwersum „Gwiezdnych Wojen”. Narodziny planety W swoim okresie protoplanetarnym Ziemia rosła głównie w wyniku bombardowania przez duże obiekty – komety i meteoryty. Pierwotna masa Ziemi zwiększała się, a grawitacja ściągała cięższe pierwiastki, jak żelazo i nikiel, do środka, tworząc jądro. Lżejsze materiały unosiły się na powierzchnię, a wiatr słoneczny i wysoka temperatura eliminowały pozostałe gazy. Dopiero po zakończeniu okresu akrecji, czyli grawitacyjnego zbierania odłamków skalnych ze swojej trajektorii oraz po uformowaniu się jądra, można było nazwać Ziemię planetą. Właśnie temu pierwotnemu okresowi przyjrzała się dr Nicole Nie, geochemiczka z Massachusetts Institute of Technology (MIT). Uczona wraz ze swoją grupą badawczą po raz pierwszy odkryła ślady tej pierwotnej „proto-Ziemi”, ukryte w najgłębszych i najstarszych warstwach naszej planety. Swoje odkrycie przyrównują do odnalezienia w wiadrze piasku pojedynczego ziarenka. – To być może pierwszy bezpośredni dowód na zachowanie materiałów pochodzących z proto-Ziemi. Widzimy fragment bardzo dawnej Ziemi – sprzed kolizji, która uformowała Księżyc. To niezwykłe, bo spodziewaliśmy się, że tak wczesny ślad zostałby dawno zatarty przez miliardy lat ewolucji geologicznej – mówi dr Nicole Nie. Odnalezione ślady mogą dostarczyć informacji o warunkach panujących na Ziemi, gdy była jeszcze młodą planetą. Odkrycie może również pomóc lepiej zrozumieć, w jaki sposób powstają planety podobne do naszej. Kosmiczna katastrofa Dzieciństwo naszej planety trwało – jak na skalę kosmosu – wyjątkowo krótko. Proto-Ziemia utrzymała się przez około 100 milionów lat. Później doszło do gigantycznej katastrofy. W naszą planetę uderzył obiekt wielkości Marsa, nazwany przez naukowców Theia. Zderzenie było gwałtowne i poskutkowało oderwaniem się fragmentu naszej protoplanety, wymieszaniem się składowych obu planet i utworzeniem Księżyca. Chcąc zajrzeć jak najdalej w głąb historii naszej planety, zespół dr Nie poszukiwał deficytu izotopu potasu-40. Już wcześniej badania meteorytów wykazały, że różnice w składzie izotopowym potasu mogą ujawnić pochodzenie skał – zarówno ziemskich, jak i kosmicznych. Naukowcy poddali analizie próbki skał z Grenlandii, Kanady i Hawajów, czyli z miejsc, gdzie aktywność wulkaniczna wydobywa materiał z głębokiego płaszcza Ziemi. W zebranym materiale odnaleźli m.in. sygnaturę potasu, której nigdy wcześniej nie zaobserwowano. Naukowcy przekonują, że ten chemiczny „odcisk palca” nie pojawił się w żadnej innej sytuacji do tej pory zarejestrowanej. Nie odnaleziono go ani w śladach po znanych historycznych zdarzeniach, ani też we współczesnych nam procesach geologicznych. Zdaniem badaczy najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest pozostałość z czasów, gdy Ziemia dopiero się formowała. Symulacja proto-Ziemi Aby przetestować tę hipotezę, naukowcy wykonali serię symulacji komputerowych opartych na danych z meteorytów. Wyniki modelowania wskazały, że trop był właściwy – „chemiczny odcisk palca” jest materiałem pochodzącym z proto-Ziemi. Co ciekawe, badacze z MIT odnieśli niejako podwójny sukces. Nie dość, że znaleźli ślad zalążka Ziemi, to wykazali też, że w Układzie Słonecznym muszą istnieć nieznane jeszcze nauce typu meteorów. A to otwiera zupełnie nowe kierunki badań nad genezą naszej planety i całego Układu Słonecznego. – Naukowcy od dawna próbują odtworzyć pierwotny skład chemiczny Ziemi, łącząc dane z różnych grup meteorytów. Nasze wyniki pokazują jednak, że znany obecnie katalog meteorytów nie jest kompletny – a więc wciąż mamy wiele do odkrycia na temat pochodzenia naszej planety – podsumowuje dr Nicole Nie. Źródło: Nature Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Większość znalezionych na Ziemi meteorytów ma wspólne pochodzenie. Skąd się wzięły?
Według dwóch niezależnych badań, opublikowanych właśnie w czasopiśmie „Nature”, zdecydowana większość kosmicznych odłamków skalnych trafiających na Ziemię pochodzi z planetoid Koronis, Massalia i Flora. Wszystkie trzy znajdują się w pasie planetoid pomiędzy Marsem a Jowiszem. W jaki sposób udało się tak dokładnie ustalić pochodzenie meteorytów?
Spis treści: Podział meteorytów Pochodzenie meteorytów Kosmiczny odcisk palca Co roku na Ziemię spada około 17 tysięcy kosmicznych odłamków skalnych. Zdecydowanie więcej uderza w naszą atmosferę i spala się w niej. Te, które przetrwają podróż i wylądują na powierzchni naszej planety, nazywamy meteorytami. Dają one naukowcom możliwość zbadanie kosmicznych skał bez ruszania się z Ziemi. Podział meteorytów Meteoryty dzieli się zazwyczaj na trzy główne kategorie: kamienne, żelazne oraz kamienno-żelazne. Wśród meteorytów kamiennych można wyróżnić dwa typy. Najczęściej spotykane są chondryty, które zawierają wewnątrz okrągłe struktury, wyglądające jak krople stopionego metalu. Chondryty stanowią około 85% wszystkich meteorytów odnalezionych na Ziemi. Większość z nich określa się jako „zwykłe chondryty”. Dzieli się je na trzy główne grupy – H, L oraz LL – w zależności od zawartości żelaza oraz proporcji żelaza i magnezu w kluczowych minerałach, takich jak oliwin i piroksen. Te minerały krzemianowe są podstawowymi składnikami naszego Układu Słonecznego. Można je również znaleźć na Ziemi, szczególnie w bazalcie. Osobą kategorię stanowią tzw. „chondryty węglowe”. Zawierają one duże ilości wody w minerałach ilastych oraz substancjach organicznych, na przykład w aminokwasach. Chondryty te nigdy nie przeszły procesu topienia. Stanowią bezpośrednie próbki pyłu, z którego pierwotnie powstał Układ Słoneczny. Mniej popularnym rodzajem meteorytów kamiennych są tak zwane „achondryty”. W przeciwieństwie do chondrytów, nie posiadają one okrągłych struktur, ponieważ przeszły proces topienia na ciałach planetarnych. Pochodzenie meteorytów Jesteśmy w stanie odróżnić meteoryty pochodzące z Księżyca lub Marsa od tych pochodzących z planetoid. Jednak dwa oddzielne badania opublikowane w „Nature” poszły o krok dalej. Badaniami kierowali Miroslav Brož z Uniwersytetu Karola w Czechach i Michaël Marsset z Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile. Zacznijmy od tego, jak to się dzieje, że krążące średnio 330 milionów kilometrów od Ziemi skalne kawałki trafiają na naszą planetę? Wszystko przez Jowisza. To właśnie ogromna grawitacja Jowisza zaburza orbity planetoid głównego pasa i doprowadza do ich kolizji. W ten sposób duże obiekty rozpadają się na mniejsze części. Następnie wiele z nich zlepia się w jedno, lecz nie są to już jednorodne skały, ale stosy luźno skupionych kamieni. Właśnie tego typu planetoidy były celami przełomowych misji badawczych: Hayabusa i Osiris-REx. Te misje pozwoliły ustalić związek między różnymi typami planetoid a meteorytami odnajdywanymi na Ziemi. Przede wszystkim planetoidy klasy S, czyli krzemianowe, znajdują się w wewnętrznych regionach pasa planetoid. Natomiast planetoidy węglowe klasy C (podobne do chondrytów węglowych) są częściej spotykane w zewnętrznych regionach pasa. Ale patrząc na rozległość głównego pasa planetoid, nie jest to zbyt precyzyjna informacja. Według badań zaprezentowanych w „Nature”, naukowcy są w stanie pójść znacznie dalej i powiązać konkretny typ meteorytu z jego konkretną planetoidą źródłową w pasie. Kosmiczny odcisk palca Praca ta wymaga żmudnego śledzenia trajektorii meteoroidów oraz modelowania ewolucji orbitalnej ciał macierzystych. Meteoroidy to skalne okruchy w przestrzeni kosmicznej. Dopiero po udanym przejściu przez atmosferę ziemską zmieniamy ich nazwę na meteoryty. A jeśli spłoną w atmosferze, nazywamy je meteorami. Badanie prowadzone przez Miroslava Broža wykazało, że zwykłe chondryty pochodzą ze zderzeń planetoid o średnicy większej niż 30 kilometrów, które miały miejsce mniej niż 30 milionów lat temu. Zdaniem jego zespołu naukowego odłamki pochodzące z planetoid Koronis i Massalia mają odpowiednie rozmiary i znajdują się na trajektorii prowadzącej ku Ziemi. Tak przynajmniej wynika ze szczegółowego modelowanie komputerowego. Planetoidy Koronis i Karin są prawdopodobnie dominującymi źródłami chondrytów H. Z kolei planetoidy Massalia (L) i Flora (LL) są zdecydowanie głównymi źródłami meteorytów L– i LL-podobnych. Badanie prowadzone przez Michaëla Marsseta dodatkowo dokumentuje pochodzenie meteorytów chondrytowych L z Massalii. Zestawiono dane spektroskopowe – czyli charakterystyczne natężenia światła, które mogą być „odciskami palców” różnych cząsteczek – planetoid w pasie między Marsem a Jowiszem. Wykazało to, że skład meteorytów chondrytowych L na Ziemi jest bardzo podobny do składu planetoidy z rodziny Massalia. Naukowcy wykorzystali następnie modelowanie komputerowe, aby wykazać, że zderzenie planetoid, do którego doszło około 470 milionów lat temu, utworzyło rodzinę Massalia. Zbiegiem okoliczności kolizja ta doprowadziła również do powstania licznych meteorytów, które odkryto w ordowickich wapieniach w Szwecji. Źródła: Nature [1] i [2]. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Studenci znaleźli odłamki asteroidy znad Berlina. Ich kształt zaskoczył naukowców
Dwa fragmenty asteroidy, które rozświetliły niebo w rejonie Berlina w styczniu, znaleźli niemieccy badacze. Są wielkości orzecha włoskiego. Mimo niewielkich rozmiarów jest to ważne odkrycie.
W tym artykule: Na tropie asteroidy Moment odkrycia meteorytów obok Berlina Asteroidy i meteoryty – specjalność berlińskiego muzeum Asteroidy i ich wykrywanie. To wyzwanie Do niezwykłego zdarzenia doszło 21 stycznia, w niedzielę, półtorej godziny po północy. Na niebie na chwilę pojawiła się bardzo jasno świecąca kula. Spadała, rozjaśniając się na kilka sekund. Po chwili nie pozostał po niej żaden ślad. Na tropie asteroidy Czym był ten gość z kosmosu i czy faktycznie nie pozostał po nim żaden ślad? Naukowcy nie mają wątpliwości, że nie chodzi tutaj o żaden pojazd pozaziemskich cywilizacji czy eksperymentalny samolot. Była to asteroida, która uzyskała nazwę „2024 BX1”. Ten „kosmiczny gość” był niewielki, ale rozbłysnął bardzo jasno. Badacze szacują, że miał zaledwie 1 m szerokości. Wytropili go eksperci z amerykańskiej agencji NASA około 90 minut przed wejściem w ziemską atmosferę. Naukowcy przypuszczali, że jej pozostałości – czyli meteoryty – spadły na Ziemię. Dlatego w teren wyruszyły ekipy poszukiwawcze. Szczęście uśmiechnęło się do badaczy z Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie, którzy we współpracy z ekspertami z Niemieckiej Agencji Kosmicznej i Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego namierzyli na polach w sąsiedztwie Berlina meteoryty. Dwa fragmenty są wielkości orzecha włoskiego. Obecnie są analizowane w laboratoriach Muzeum Historii Naturalnej. Badacze chcą precyzyjnie określić ich skład chemiczny i postawić kropkę nad i, jeśli chodzi o ich kosmiczne pochodzenie. Moment odkrycia meteorytów obok Berlina – Poczułem niesamowitą ulgę, gdy znalazłem te meteoryty. Przeszliśmy dziesiątki kilometrów w poniedziałek, wtorek, środę i czwartek. Miałem coraz większe przeczucie, że być może nic nie przetrwało tej bardzo agresywnej fragmentacji – powiedział dr Peter Jenniskens z SETI Institute portalowi Space.com. Szczęście uśmiechnęło się w końcu do studentów Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego Dominika Dietera i Cart Weihe, którzy odkryli pierwszy fragment około południa w piątek 26 stycznia. Meteoryty ważą 5,3 grama i 3,1 grama. Dr Jenniskens powiedział, że poszukiwania były trudne, ponieważ meteoryty bardzo przypominały lokalnie występujące kamienie. Z reguły zdecydowanie się od nich odróżniają. Ich powierzchnia jest ciemniejsza. – To, czego tak naprawdę szukaliśmy, bardzo różniło się od tego, co większość ludzi uważa za meteoryt. Gdybyś szedł przez pola i zobaczył taki kamień, przeszedłbyś obok niego – zauważył. Asteroidy i meteoryty – specjalność berlińskiego muzeum Pracownicy berlińskiego Muzeum Historii Naturalnej specjalizują się m.in. w badaniu kosmosu. Placówka posiada dział „Układ Słoneczny, impakty i meteoryty”. Zajmuje się historią Układu Słonecznego, w szczególności planet podobnych do Ziemi i małych planet (asteroid). W muzealnej kolekcji znajduje się kilka tysięcy meteorytów. Asteroidy powstały ponad 4,5 miliarda lat temu w wyniku stopniowego zderzania się i aglomeracji cząstek, które pierwotnie były wielkości pyłu. Świadkami tych procesów są przede wszystkim meteoryty chondrytowe. Gigantyczna kosmiczna struktura w kształcie pierścienia kłóci się z teoriami budowy Wszechświata Astronomowie odkryli nieznaną kosmiczną strukturę gigantycznych rozmiarów. Ma kształt pierścienia. Jest tak duża, że zgodnie z zasadą kosmologiczną – podstawową regułą opisującą bu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gigantyczna-kosmiczna-struktura-w-ksztalcie-pierscienia-kloci-sie-z-teoriami-budowy-wszechswiata-ryc-stellarium-1fd13f9.jpg" width="740" height="551" alt="Gigantyczna kosmiczna struktura w kształcie pierścienia kłóci się z teoriami budowy Wszechświata (ryc. Stellarium)" title="Gigantyczna kosmiczna struktura w kształcie pierścienia kłóci się z teoriami budowy Wszechświata (ryc. Stellarium)" /> Asteroidy i ich wykrywanie. To wyzwanie Naukowcy mają ciągle wielki problem z wykrywaniem asteroid, szczególnie jeśli nadlatują od strony Słońca. Słynny meteor czelabiński w 2013 roku pojawił się w godzinach porannych niewiele powyżej wschodzącego Słońca. Mimo że był jaśniejszy od Wenus i o średnicy dochodzącej do 20 m, nie został wcześniej zauważony i spowodował spustoszenie na dużym obszarze. Większe asteroidy stanowią zagrożenie dla Ziemi. Eksperci jednak nie próżnują. Niebawem będziemy mieli do dyspozycji nowoczesne instrumenty, które pomogą wypatrywać zbliżających się do naszego globu kosmiczne obiekte. W 2027 roku NASA planuje umieścić na orbicie pracujący w podczerwieni teleskop NEO Surveyor. Ma on wykrywać potencjalnie niebezpieczne asteroidy i komety. Mniej więcej w tym samym czasie w Chile zacznie działać Vera C. Rubin Observatory. Jego zadaniem będzie m.in. katalogowanie asteroid znajdujących się w Układzie Słonecznym. Nieco później, bo w 2030 roku na orbicie ziemskiej znajdzie się NEOMIR. To obserwatorium Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) przeznaczone specjalnie do wypatrywania meteorów takich jak czelabiński – nadlatujących od strony Słońca. Źródła: Museum für Naturkunde Berlin Space.com. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Meteoryty były znane w starożytnym Egipcie. Co o nich wiedzieli mieszkańcy kraju faraonów?
Meteoryty, czyli enigmatyczne i rzadkie obiekty były uważane przez niektóre cywilizacje za święte. Czy jednak wiedziano, skąd pochodzą? Z tekstów starożytnych Egipcjan wynika, że mieszkańcy kraju faraonów zdawali sobie sprawę z ich kosmicznego rodowodu.
W tym artykule: Egipskie wiedza o astronomii – niesłusznie niedoceniona Teksty Piramid kluczem do zrozumienia zagadki Jak czytać hieroglify? Naukowcy o ustaleniach ekspertki Trudno w to uwierzyć, ale ludzie bardzo długo nie zdawali sobie sprawy, skąd pochodzą meteoryty. Dopiero pod koniec XVIII wieku w Europie powoli upowszechniał się w tej sprawie konsensus: spadały z nieba. Tymczasem dr Victoria Almansa-Villatoro, egiptolożka z Uniwersytetu Harvarda w USA dowodzi, że starożytni Egipcjanie już 4,5 tysiąca lat temu zdawali sobie sprawę z pochodzenia meteorytów. Wskazywali na niebo. Egipskie wiedza o astronomii – niesłusznie niedoceniona Jak zauważa dr Almansa-Villatoro, w przeciwieństwie do Babilończyków i Greków, Egipcjanie przez większą część swojej historii nie używali modeli matematycznych do przewidywania zjawisk astronomicznych. Dlatego starożytni mieszkańcy Doliny Nilu nie cieszyli się uznaniem, na jakie zasługują. Natomiast ich wiedza na temat meteorytów i żelaza meteorytowego nie została opisana w sposób naukowy. Nie zmienia to faktu, że jednak tego opisu dokonano, ale w bardziej zawoalowany sposób. Tak w każdym razie uważa dr Almansa-Villatoro. Teksty Piramid kluczem do zrozumienia zagadki Skąd zatem czerpiemy informacje na temat wiedzy Egipcjan na temat meteorytów, a w zasadzie dotyczącej jednego specyficznego ich rodzaju – meteorytów żelaznych? Z jednej z najstarszych ksiąg religijnych świata – z Tekstów Piramid. Tak nazywa się zbiór napisów hieroglificznych, wykonanych we wnętrzach piramid. Pogrzebano w nich władców Egiptu, faraonów od około 2400 do 2100 roku p.n.e. Piramidy te położone są w Sakkarze. To nekropolia znajdująca się kilkadziesiąt kilometrów na południe od Kairu, czyli stolicy Egiptu. – Najstarsze znane egipskie wzmianki o żelazie w powiązaniu z gwiazdami, meteoroidami i niebem pochodzą z Tekstów Piramid – podkreśla dr Almansa-Villatoro. Według niej teksty te odczytywano w czasie liturgii pogrzebowych, które kapłani odprawiali, aby pomóc zmarłemu członkowi rodziny królewskiej w dostaniu się do zaświatów i życia pozagrobowego. Jak czytać hieroglify? Egiptolożka zwróciła uwagę na to, że inskrypcje w piramidach ukazują niebo jako żelazną misę zawierającą wodę. Jej krople spadają na Ziemię w postaci meteorytów lub deszczu. Ale wyciągniecie takiego wniosku jest trudne do zrozumienia na podstawie powierzchownej lektury tekstów, zwłaszcza w tłumaczeniu. Jak dowodzi ekspertka, treść ta jest zaklęta w metaforach. Dodatkowo fragmenty dotyczące meteorytów znajdują się w niepowiązanych ze sobą częściach Tekstów Piramid. Jako dowód na poparcie swojej tezy egiptolożka przytacza m.in. taki fragment: „[Król] Unis chwyta niebo i rozłupuje jego żelazo”. – Zdanie to, zapisane hieroglifami w piramidzie liczącej 4400 lat, świadczy o tym, że starożytni Egipcjanie rozumieli pozaziemskie pochodzenie meteorytów bogatych w żelazo. Tysiące lat przed tym, zanim europejscy naukowcy doszli do tego samego wniosku – konkluduje. Teksty hieroglificzne sugerują zatem, że mieszkańcy kraju faraonów rozumieli, że skały, które zawierały cenne żelazo, nie pochodziły z Ziemi Naukowcy o ustaleniach ekspertki Nie wszyscy badacze zgadzają się z tymi ustaleniami. Zwracają uwagę na to, że meteoryt uderzający w Ziemię jest rzadkim zjawiskiem. Trzeba mieć dużo szczęścia, by być jego świadkiem. Jak zatem kilka tysięcy lat temu można było zrozumieć pochodzenie wyjątkowej skały zawierającej dużo żelaza bez specjalistycznych analiz? – Europejscy uczeni epoki oświecenia zaprzeczali ludowym podaniom o pozaziemskich meteorytach. Twierdzili, że tajemnicze „kamienie gromu” pochodzą z wulkanów lub uderzeń piorunów. Jednak doniesienia o spadających meteorytach i ich obróbce przez miejscowych znane są od średniowiecza. Podobnie jak starożytni Egipcjanie, ci nie-naukowcy prawdopodobnie poznali pochodzenie meteorytów – uważa egiptolożka. Warto zwrócić uwagę, że ustalenie te dotyczą tylko meteorytów żelaznych, czyli stosunkowo niewielkiej grupy wszystkich znanych meteorytów. Egipcjanie cenili je sobie z tego względu, że zawierały rzadkie dla nich żelazo. To z takiego unikatowego surowca wykonywali przedmioty. Na przykład w grobowcu Tutanchamona znaleziono sztylet wykonany z żelaza meteorytowego. Źródło: Smithsonian Magazine Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Meteoryt bumerang. Ziemska skała, która została wyrzucona w kosmos, a następnie wróciła na Ziemię
Bordowo-brązowy kamień – znaleziony kilka lat temu na marokańskiej pustyni – wydaje się być ziemską skałą, która została wyrzucona w kosmos. Pozostawała tam przez tysiące lat, po czym wróciła na naszą planetę w zaskakująco nienaruszonym stanie.
W tym artykule: Jak meteoryt trafił w kosmos? Jak meteoryt bumerang trafił w ręce naukowców? Wątpliwości wokół tajemniczego meteorytu Poszukiwanie krateru na Saharze Jeśli analizy chemiczne potwierdzą ziemskie pochodzenie meteorytu, skała zostanie oficjalnie uznana za pierwszy ziemski meteoryt bumerang. Przeprowadzone już testy diagnostyczne pokazują, że odnaleziony na Saharze meteoryt ma skład chemiczny porównywalny do ziemskich skał wulkanicznych. Niektóre badane izotopy pierwiastków składowych różnią się jednak od tych występujących na Ziemi. Mogło do tego dojść w wyniku interakcji z promieniowaniem kosmicznym. To może być jednym z dwóch kluczowych dowodów na to, że ziemska skała mogła zostać wyrzucona w kosmos. Jak meteoryt trafił w kosmos? – Stężenia wspomnianych izotopów nie można wyjaśnić procesami zachodzącymi na Ziemi – powiedział Jérôme Gattacceca, geofizyk z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych. Naukowiec prowadzi badania odnalezionego na Saharze meteorytu, który został oficjalnie nazwany Afryka Północno-Zachodnia 13188 (NWA 13188). Jérôme Gattacceca i jego koledzy podejrzewają, że skała została po raz pierwszy wyrzucona w kosmos około 10 tys. lat temu. Mogło się to zdarzyć w wyniku uderzenia w Ziemię niewielkiej planetoidy. Jedynym innym naturalnym wydarzeniem zdolnym do katapultowania skał na duże wysokości jest erupcja wulkanu. Geolodzy twierdzą jednak, że taki scenariusz jest bardzo mało prawdopodobny w przypadku tego konkretnego odkrycia. Nawet ubiegłoroczne rekordowe erupcje podwodnego wulkanu Tonga-Hunga, były w stanie wyrzucić kamienie na wysokość niespełna 60 km. A to jest znacznie poniżej granicy atmosfery ziemskiej. Po wyrzuceniu w przestrzeń kosmiczną – poza ochronę ziemskiej atmosfery i magnetosfery – meteoryt NWA 13188 byłby wystawiony na działanie wysokoenergetycznych cząstek promieniowania kosmicznego, które przenika nasz Układ Słoneczny. Wiadomo, że takie wiązki bombardują meteoryty i pozostawiają po sobie wyraźne, wykrywalne ślady izotopowe, analizowane właśnie przez naukowców. Drugą kluczową wskazówką ujawniającą podróż skały w kosmos jest pokrywająca ją błyszcząca warstwa stopionej skały zwana skorupą termojądrową. Tego typu otoczka powstaje, gdy skały kosmiczne pędzą przez ziemską atmosferę podczas podróży na Ziemi. Jak meteoryt bumerang trafił w ręce naukowców? Ważący niespełna kilogram NWA 13188 został zakupiony w 2018 roku. Do transakcji doszło na jednej z największych w Europie dorocznych wystaw minerałów i kamieni szlachetnych w Sainte Marie aux Mines we Francji. Kamień kupił prof. Albert Jambon, emerytowany naukowiec z paryskiej Sorbony. Marokański handlarz, który sprzedał meteoryt Jambonowi, najprawdopodobniej kupił go od koczowniczych plemion beduińskich zbierających osobliwe kamienie na Saharze. W związku z tym nie wiadomo, gdzie dokładnie wylądował NWA 13188 po ponownym wejściu na Ziemię. Dwa lata temu prof. Jambon połączył siły z prof. Gattaccecą, swoim wieloletnim współpracownikiem, który od lat klasyfikuje meteoryty dla prywatnych kolekcjonerów. Jak się rodzi planeta? Wiele sekretów kryje się na tym spektakularnym zdjęciu Naukowcom udało się sfotografować tworzący się układ planetarny. Na wyjątkowym zdjęciu, które przedstawili, znajdują się skupiska materii, z których mogą powstać gazowe olbrzymy – p... Wątpliwości wokół tajemniczego meteorytu Wstępna analiza zespołu dotycząca meteorytu bumerangowego nie przekonała jeszcze innych geologów. Wyciągnięte do tej pory wnioski są sporne. Nie ma pewności, że skała pochodzi w rzeczywistości z Ziemi. – To interesująca skała, która zasługuje na większe zainteresowanie badaczy przed wysunięciem poważnych opinii – powiedział Ludovic Ferrière, kurator kolekcji skał w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, który nie był zaangażowany w nowe badania. Zespół prof. Gattacceca również nie określił jeszcze wieku meteorytu, co jest niezbędne dla wskazania jego pochodzenia. Skała została sklasyfikowana jako niezgrupowany achondryt, a meteoryty tej klasy mają 4,5 miliarda lat – tyle samo co Układ Słoneczny. Jeśli jednak NWA 13188 jest skałą ziemską, musi być znacznie młodsza. Kontrowersyjny jest sam pomysł, że skała mogła zostać wyrzucona w kosmos w wyniku uderzenia o powierzchnię naszej planety kawałka kosmicznego gruzu. Jeśli przyjąć, że skała spędziła w przestrzeni kosmicznej 10 tysięcy lat – jak sugeruje zespół Gattacceci – na Ziemi musiałby istnieć krater uderzeniowy datowany na podobny okres. W dodatku – biorąc pod uwagę rozmiary skały – musiałby zostać wybita przez planetoidę o średnicy około kilometra. Uderzenie takiego głazu uformowałoby krater o szerokości 20 km. A spośród 50 z 200 znanych kraterów uderzeniowych na Ziemi mających odpowiedni rozmiar, żaden nie jest młodszy niż miliony lat. Poszukiwanie krateru na Saharze Na Saharze – gdzie znaleziono NWA 13188 – jest 12 kraterów, z których tylko jeden ma 18 km szerokości. Zgodnie z Earth Impact Database ten jeden krater jednak liczy co najmniej 120 milionów lat. Choć istnieją dziesiątki możliwych kraterów uderzeniowych na kontynencie afrykańskim oczekujących na weryfikację, krytycy twierdzą, że krater sprzed 10 tys. lat byłby niemożliwy do przeoczenia. Jeśli badania potwierdzą ziemskie pochodzenie NWA 13188, rozpocznie to nowy gatunek meteorytów bumerangowych. Kilku geologów nazywa tę grupę „meteorytami ziemskimi". Raczej nie zetkniemy się z wieloma przykładami tej grupy. Ziemia ma na tyle dużą grawitację, że niezbyt łatwo wypuszcza coś ze swojej powierzchni. Kawałkowi ziemskiej skały, który trafił na orbitę, należało nadać prędkość niemal 8 km/s. Jest to tzw. pierwsza prędkość kosmiczna. Aby wyruszył dalej i krążył po Układzie Słonecznym, musiałby wyruszyć z Ziemi z tzw. prędkością ucieczki, która wynosi ponad 11 km/s. Jak na razie jedynym potwierdzonym członkiem tej grupy jest niewielki kawałek Ziemi, który został wykopany na Księżycu przez astronautów Apollo w 1971 roku. Źródło: Boomerang meteorite may be the 1st space rock to leave Earth and return | Space Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wydarzenia astronomiczne 2023. Co warto zobaczyć na nocnym niebie i jak się przygotować do obserwacji?
Jakie wydarzenia astronomiczne czekają nas w roku 2023? M.in. zbliżenia planet, roje meteorów i zaćmienie Księżyca. Oto nasz kalendarz astronomiczny 2023.
W tym artykule: Kalendarz astronomiczny 2023 Jak przygotować się do obserwacji Co ciekawego zdarzy się na nocnym niebie w 2023 roku? Tym razem nie możemy liczyć na zaćmienie Słońca, jak w 2022 roku. Dojdzie natomiast do wielu koniunkcji, czyli spotkań planet na nieboskłonie. Czeka nas też częściowe zaćmienie Księżyca. Oto lista najciekawszych wydarzeń astronomicznych, które każdy dojrzy nieuzbrojonym okiem. Kalendarz astronomiczny 2023 2023-01-03 maksimum roju Kwadrantydów. To rój meteorów widoczny od 1 do 7 stycznia. Prawie zawsze można obserwować ponad sto „spadających gwiazd” na godzinę, a w maksimum nawet ok. 120. Niestety, w tym roku będzie to miało miejsce w czasie pełni Księżyca. Jego jasne światło utrudni dostrzeżenie meteorów. 2023-01-22 – koniunkcja Wenus z Saturnem. Te dwie planety znajdą się blisko siebie na nocnym niebie. 2023-03-01 – koniunkcja Wenus z Jowiszem. Kolejne zbliżenie dwóch jasnych obiektów. Warto je obserwować przez lornetkę lub teleskop. 2023-05-05 – półcieniowe zaćmienie Księżyca. Jeżeli Księżyc przesuwa się przez stożek półcienia Ziemi, znajdując się w całości poza stożkiem cienia całkowitego, nazywamy to zaćmieniem półcieniowym. To zjawisko na terenie Polski będziemy mogli obserwować po wschodzie Księżyca, od godz. 20. 2023-05-23 – trójkąt Wenus-Mars-Księżyc. Trzy ciała niebieskie ustawią się blisko siebie. Warto patrzeć w gwiazdy! Możesz, tak jak oni, odkryć planetę! Amatorzy pomogli naukowcom Naukowcy z McDonald Observatory i innych amerykańskich instytucji ogłosili odkrycie planety pozasłonecznej okrążającej gwiazdę w gromadzie otwartej Hiady. W znalezieniu obiektu pomogli miło... 2023-06-21 – trójkąt Wenus-Mars-Księżyc. Zjawisko podobne do tego z maja, ale jeszcze bardziej widowiskowe. 2023-08-01 – Superksiężyc. Takie zjawisko ma miejsce, kiedy nasza planeta i srebrny glob znajdują się wyjątkowo blisko siebie. Dlatego na początku sierpnia Księżyc będzie wydawał nam się szczególnie duży i jasny. 2023-08-12 – maksimum roju Perseidów. To najbardziej znany rój meteorów, który co roku funduje nam prawdziwą noc spadających gwiazd. Rój Perseidów można oglądać na nocnym niebie od 27 lipca. 12 sierpnia wieczorem ma miejsce kumulacja tego widowiska. W 2023 r. Księżyc będzie słabo świecił tej nocy, więc jest szansa na udane obserwacje! 2024-08-31 – Superksiężyc. Z obserwacji wynika, że Superksiężyce najczęściej następują po sobie w niedługim odstępie czasu. Tak też będzie i w tym roku. Druga jasna pełnia czeka nas pod koniec sierpnia. Będzie to zarazem tzw. błękitny Księżyc, czyli Blue Moon. Czyli druga pełnia w ciągu tego samego miesiąca. 2023-10-28 – częściowe zaćmienie Księżyca. Nasz satelita zostanie przysłonięty przez cień Ziemi w niewielkim stopniu, ale i tak warto popatrzeć. Początek zaćmienia o godz. 20.00, maksimum nastąpi o 22.14. 2023-12-13 – maksimum roju Geminidów. Rój widoczny jest na niebie od 4 grudnia do 17 grudnia. Można zaobserwować w nim 120–160 meteorów na godzinę. Podobnie jak w przypadku sierpniowych Perseidów, Księżyc nie będzie nam przeszkadzał w obserwacjach. Jak przygotować się do obserwacji Obserwacje astronomiczne najlepiej prowadzić z obszaru, gdzie mamy najlepszą widoczność. Ważne jest, by niebo nie było zasłonięte drzewami czy budynkami. Najlepsze są miejsca oddalone od sztucznych źródeł światła. Wówczas możemy obserwować wydarzenia astronomiczne w całej krasie. Aby uniknąć zanieczyszczenia światłem, warto odwiedzić miejsca zwane parkami lub rezerwatami ciemnego nieba. Najlepsze ujęcia nieba, czyli zwycięzcy Astronomy Photographer of the Year 2020 Zdjęcia Drogi Mlecznej, Mgławicy Kalifornia i galaktyki Andromedy znalazły się wśród prac nagrodzony w konkursie na najlepsze zdjęcie astronomiczne 2020 roku, organizowanym przez Insight I... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zwyciezca-w-kategorii-zorza-polarna-the-green-lady-zielona-dama-nicholas-roemmelt-niemcy-a3ea63a.jpeg" width="938" height="584" alt="Zwycięzca w kategorii Zorza polarna: The Green Lady (Zielona Dama) / Nicholas Roemmelt (Niemcy)" title="Zwycięzca w kategorii Zorza polarna: The Green Lady (Zielona Dama) / Nicholas Roemmelt (Niemcy)" /> Dobrze jest też przyzwyczaić oczy do ciemności. Jeśli wcześniej przebywaliśmy w oświetlonym pomieszczeniu, proces ten może potrwać nawet kilkadziesiąt minut. Dzięki niemu nasz wzrok będzie bardziej wyczulony na słabsze zjawiska świetlne, takie jak smugi zostawiane przez meteory. Problemy z samodzielnymi obserwacjami można rozwiązać w inny sposób. Wystarczy udać się do planetarium. W Polsce mamy wiele tego typu obiektów. Mają one na wyposażeniu nowoczesny sprzęt, ułatwiający obserwowanie kosmosu. W repertuarze planetariów znajdziemy też pokazy i seanse, dopasowane do potrzeb widzów w każdym wieku. Źródła: Orion Bear Astronomy, Astromat, Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
Zadziwiające zjawisko: planetoida, która kręci się coraz szybciej. Nie wiadomo, dlaczego tak się dzieje
Przelatująca blisko Ziemi planetoida (3200) Phaethon obraca się coraz szybciej wokół własnej osi. To kolejna zdumiewająca cecha tego niewielkiego ciała niebieskiego, które ma zostać zbadane za dwa lata w ramach japońskiej misji DESTINY+.
W tym artykule: Dziwny kolor planetoidy Phaeton DESTINY+ zbada planetoidę Phaeton Jak szybko kręci się syn boga Słońca? Dlaczego planetoida Phaeton kręci się szybciej? Istnieje co najmniej kilka powodów, dla których planetoida (3200) Phaethon uznawana jest za wyjątkową. Po pierwsze, jest ona źródłem Geminidów, roju meteorów, które możemy obserwować na niebie w połowie grudnia w formie tzw. spadających gwiazd. Po drugie, raz na półtora roku zbliża się do Słońca na zaledwie 0,14 jednostki astronomicznej – najbardziej ze wszystkich znanych planetoid. Zawdzięcza temu swoją nazwę. Phaethon to imię syna Heliosa, boga Słońca. Po trzecie, (3200) Phaethon nie jest klasyczną asteroidą. Określa się ją jako „skalną kometę”, ciągnie się bowiem za nią pyłowy warkocz. Jednak, inaczej niż w przypadku komet, jego źródłem nie jest lód, tylko kruszenie się skał. Dochodzi do niego, gdy to niewielkie ciało niebieskie przelatuje w pobliżu Słońca. Dziwny kolor planetoidy Phaeton Jakby tego było mało, (3200) Phaethon otacza też wyraźna poświata. Ma nietypowy niebieski odcień, który zastanawia badaczy od 1983 r. Czyli od czasu odkrycia tego ciała niebieskiego. W kwietniu tego roku naukowcy z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL) zaproponowali pewne wyjaśnienie koloru (3200) Phaethona. Ich zdaniem, gdy planetoida zbliżała się do Słońca na niecałe 21 mln km – trzy raz bliżej niż Merkury – rozgrzewała się tak bardzo, że pierwsze wyparowały z niej związki chemiczne zazwyczaj nadające asteroidom czerwone zabarwienie. Gdy te substancje zniknęły, planetoida nabrała intensywnego niebieskiego koloru. DESTINY+ zbada planetoidę Phaeton Jest to jednak tylko hipoteza. Być może zostanie potwierdzona już za dwa lata, kiedy w stronę (3200) Phaethon poleci japońska misja DESTINY+ (ang. Demonstration and Experiment of Space Technology for INterplanetary voYage with Phaethon fLyby and dUst Science). Według planów, ma ona zbliżyć się do planetoidy na 500 km. Pomoże to przeprowadzić dokładne obserwacje tego obiektu. Sonda DART roztrzaskała się na planetoidzie. To początek prawdziwego programu obrony planetarnej Zupełnie jak w grze zwanej dart, amerykańska sonda DART została precyzyjnie wycelowana w tarczę – planetoidę i wbiła się w nią z ogromną siłą. Wszystko po to, by zmienić trajektorię... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-dart-roztrzaskala-sie-na-planetoidzie-to-poczatek-prawdziwego-programu-obrony-planetarnej-fot-nasa-johns-hopkins-apl-284d2be.jpg" width="938" height="470" alt="Sonda DART roztrzaskała się na planetoidzie. To początek prawdziwego programu obrony planetarnej (fot. NASA/Johns Hopkins APL)" title="Sonda DART roztrzaskała się na planetoidzie. To początek prawdziwego programu obrony planetarnej (fot. NASA/Johns Hopkins APL)" /> W czasie przygotowań do tej misji naukowcy ustalili jeszcze jeden zaskakujący fakt. Otóż okazało się, że (3200) Phaethon z roku na rok kręci się coraz szybciej wokół własnej osi. Na trop tego odkrycia wpadł Sean Marshall, planetolog pracujący w Obserwatorium Arecibo w Puerto Rico. Jak szybko kręci się syn boga Słońca? Zadaniem Marshalla było opracowanie jak najdokładniejszego modelu (3200) Phaethon – jego kształtu, wielkości, tempa obracania się. Jednak zestawienie danych wynikających z modelu z danymi pochodzącymi z obserwacji planetoidy przyniosło niespodziankę. – Dane się nie zgadzały – mówi Marshall. – Z modelu wynikało, kiedy (3200) Phaethon powinien być najjaśniejszy. Jednak to nie odpowiadało temu, kiedy planetoida faktycznie miała największą jasność. Uświadomiłem sobie, że można to wyjaśnić niewielką zmianą okresu obrotu planetoidy wokół własnej osi, jaka mogła nastąpić od czasu przeprowadzenia obserwacji w 2021 r. – opowiada naukowiec. Obliczenia, jakie przeprowadził Marshall, faktycznie wykazały, że taka zmiana zaszła. Z roku na rok okres obrotu planetoidy wokół własnej osi skraca się o 4 milisekundy. Może się wydawać, że to zaniedbywalnie mało. Jednak w ciągu dekad taka wielkość się skumuluje. Wzięcie jej pod uwagę ułatwi przeprowadzenie obserwacji przez DESTINY+. Będzie można bowiem dokładnie przewidzieć, w jakiej pozycji względem statku kosmicznego znajdzie się planetoida. Dlaczego planetoida Phaeton kręci się szybciej? Pozostaje ostatnie pytanie: dlaczego planetoida z czasem kręci się coraz szybciej? Naukowcy nie są pewni odpowiedzi. Wysunęli jednak dwie hipotezy. Pierwsza zakłada, że większa prędkość obrotu to efekt utraty masy przez (3200) Phaethon. W zeszłym roku wykazano, że pod wpływem ciepła z tego obiektu ulatnia się sód. Astronomowie potwierdzają: Ziemi towarzyszy druga planetoida trojańska. Co wiemy o tym tajemniczym obiekcie? Po blisko dwóch latach badań naukowcy oficjalnie uznali, że asteroida 2020 XL5 to planetoida trojańska Ziemi. To dopiero drugi tego typu obiekt, jaki kiedykolwiek zidentyfikowano. Astronomowie ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/planetoida-trojanska-ziemi-2020-xl5-w-wizji-artystycznej-fot-noirlab-nsf-aura-j-da-silva-spaceengine-9cb9521.jpeg" width="938" height="528" alt="Planetoida trojańska Ziemi 2020 XL5 w wizji artystycznej (fot. NOIRLab/NSF/AURA/J. da Silva/Spaceengine)" title="Planetoida trojańska Ziemi 2020 XL5 w wizji artystycznej (fot. NOIRLab/NSF/AURA/J. da Silva/Spaceengine)" /> Druga teoria odwołuje się do tzw. efektu YORP. To skrót od Yarkovsky-O'Keefe-Radzievskii-Paddack, nazwisk jego odkrywców. Zakłada on, że pod wpływem promieniowania cieplnego może zmieniać się prędkość rotacji pewnych ciał niebieskich – małych i mających nieregularny kształt. Czyli takich jak (3200) Phaethon. Wyliczenia prędkości rotacji (3200) Phaethon zostały przedstawione na corocznej konferencji American Astronomical Society's 54th Annual Meeting of the Division for Planetary Sciences. Źródła: ScienceAlert, APL. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy u wybrzeży Papui Nowej Gwinei spoczywa meteoryt spoza Układu Słonecznego?
Ma około pół metra szerokości, a jego potencjalnie międzygwiezdne pochodzenie zostało po raz pierwszy podniesione przez profesora Harvardu Avi Loeba i jego studenta Amira Siraja. U wybrzeży Papui Nowej Gwinei spoczywa meteoryt, który może być trzecim znanym ludzkości obiektem spoza naszego Układu Słonecznego. Ale tym razem mamy możliwość bezpośredniego zbadania tej kosmicznej skały.
W tym artykule: Tajemnica wojskowa Gdzie jest meteoryt? Meteoryt spoza Układu Słonecznego W 2014 roku w ocean nieopodal wybrzeży Papui-Nowej Gwinei uderzył meteoryt. Jego znaczna część musiała spłonąć podczas przelotu przez ziemską atmosferę. Prawdopodobnie pozostały tylko fragmenty rozproszone po dnie oceanu. Mimo wszystko duet badaczy – Avi Loeb i Amir Siraja – przekonuje, że należy podjąć misję wydobycia odłamków z dna oceanu. Ma to być niezwykła okazja do bezpośredniego zbadania wędrowca spoza świata. Tajemnica wojskowa O tym, że CNEOS 2014-01-08, bo taką nazwę katalogową nosi obiekt, może być obiektem podobnym do Oumuamua i komety Borisova, Loeba i Siraja mówią od kilku lat. Korzystając z danych katalogowych dotyczących trajektorii obiektu, Siraj i Loeb doszli do wniosku, że meteoryt może pochodzić spoza naszego Układu Słonecznego ze względu na jego niezwykle wysoką prędkość heliocentryczną. Innymi słowy, poruszał się z prędkościami, które sugerują, że może nie być związany w studni grawitacyjnej Słońca. Problem w tym, że dane użyte do pomiaru uderzenia obiektu w Ziemię pochodziły z satelity szpiegowskiego Departamentu Obrony USA zaprojektowanego do monitorowania ziemskich działań wojskowych. W związku z tym dokładne wartości pomiaru są starannie strzeżoną tajemnicą. Amerykańscy wojskowi obawiają się, że ujawnienie danych, a co za tym idzie możliwości ich satelity, wystawi na niebezpieczeństwo całą operację. A bez tych szczegółów znaczna część społeczności naukowej jest przeciwna zaklasyfikowaniu CNEOS 2014-01-08 jako obiektu międzygwiazdowego. Artykuł Siraja i Loeba pozostaje zatem nieopublikowany, ponieważ nie przeszedł jeszcze recenzji naukowej. Jak zginął Michael Rockefeller? Zagadka śmierci amerykańskiego milionera rozwiązana Michael Rockefeller miał zostać zjedzony przez papuaskich kanibali. O tej historii mówił cały świat. Co tak naprawdę wydarzyło się w 1961 roku? Gdzie jest meteoryt? Jednak w kwietniu tego roku Joel Mozer, główny naukowiec Dowództwa Operacji Kosmicznych Sił Kosmicznych USA, dokonał przeglądu tajnych danych i potwierdził, że oszacowanie prędkości zgłoszone NASA jest wystarczająco dokładne, aby wskazać trajektorię międzygwiezdną. Tym samym Amerykańskie Dowództwo Kosmiczne potwierdziło, że CNEOS 2014-01-08 podążał trajektorią międzygwiezdną. Mimo tego oficjalna klasyfikacja naukowa CNEOS 2014-01-08 wydaje się na razie skazana na pozostanie w zawieszeniu. Przynajmniej dopóki nie uda się znaleźć obiektu i go przebadać. Właśnie nad tym pracują teraz uczeni. Problemem jest prawdopodobne rozproszenie fragmentów meteorytu na dnie oceanu. Jednak nie cała nadzieja jest stracona, ponieważ dane śledzenia z satelity, w połączeniu z danymi o wietrze i prądzie oceanicznym, mogą zawęzić prawdopodobny obszar poszukiwań do kwadratu 10 na 10 kilometra. Zdaniem naukowców fragmenty meteorytu powinny zawierać znaczne ilości metalu, co sprawi, że do odnalezienia ich wystarczy magnes. Statek z takim magnesem może potencjalnie zgarnąć maleńkie fragmenty meteorytu z dna oceanu. Meteoryt spoza Układu Słonecznego Nawet jeśli jest to tylko skała – co jest zdecydowanie najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem – powie nam wiele o składzie materii skalistej poza naszym Układem Słonecznym. A to samo w sobie byłoby cenną porcją nowych danych. W wywiadzie udzielonym w ubiegłym roku „Universe Today" profesor Loeb wyjaśniał, że takie poszukiwania mogą zaoferować nam „możliwość położenia rąk na relikwii i ustalenia, czy jest to naturalne, czy jest to skała, czy też, wiesz, niewielka część tych obiektów międzygwiezdnych może być sztuczna". Profesor Loeb jest szefem prowadzonego na Uniwersytecie Harvarda Projektu Galileo, którego celem jest poszukiwanie obiektów stworzonych przez pozaziemską inteligencję, co ma być dowodem na istnienie pozaziemskich cywilizacji. Właśnie ta część jego działalności budzi wątpliwości w oczach innych naukowców. Jeśli doda się do tego sugestie Loeba, że Oumuamua i kometa Borisova mogą być artefaktami odległych cywilizacji, trudno dziwić się pewnemu sceptycyzmowi, jaki otacza badacza. Jednak w przypadku meteorytu z okolic Papui Nowej Gwinei, naukowiec jest daleki od twierdzenia, że mamy do czynienia z artefaktem obcych cywilizacji. – Ten wynik nie oznacza, że pierwszy meteoryt spoza Układu Słonecznego został sztucznie wytworzony przez cywilizację technologiczną i nie był pochodzenia naturalnego – powiedział badacz w rozmowie z „Universe Today". Źródło: Harvard University Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Meteory, meteoryty i meteoroidy. Czym są, skąd pochodzą i jak je rozpoznać?
Meteor to świecący ślad, jaki pozostawia po sobie spalający się w ziemskiej atmosferze meteoroid. Za to meteoryt to fragment stałego ciała niebieskiego, który spadł na Ziemię. Choć wszystkie te nazwy wywodzą się od greckiego „meteoro”, oznaczającego „wysoko na nie niebie” oraz odnoszą się do fragmentów kosmicznego gruzu, mają odmienne znaczenia. A odpowiednia nazwa zależy od tego, gdzie taki kosmiczny gruz się znajduje.
W tym artykule: Meteory, meteoryty i meteoroidy – czym się różnią? Ile ważą największe meteoryty? Meteoryty – podział ze względu na skład Meteor czelabiński i asteroida tunguska Pomiędzy Marsem a Jowiszem rozciąga się szeroki pas kosmicznego materiału budowlanego. Zwany jest pasem planetoid, lub bardziej precyzyjnie – głównym pasem planetoid. Głównym, ponieważ w Układzie Słonecznym istnieją też inne zbiory niewielkich ciał niebieskich. Jeden to rozciągający się za orbitą Neptuna pas Kuipera. Inny – rozciągający się w odległości jednej czwartej do Proximy Centauri tzw. obłok Oorta. Jednak nas w tej chwili najbardziej interesuje główny pas planetoid, bo to z niego pochodzi przeważająca część meteoroidów. Układ słoneczny: Na początku był chaos Historia Układu Słonecznego to dość zagadkowa układanka. Jedno jest pewne: na początku był chaos. Przeczytaj, jak powstał Układ Słoneczny. Meteory, meteoryty i meteoroidy – czym się różnią? Meteoroidy to okruchy skalne o rozmiarach od jednego milimetra do 10 metrów (według części źródeł – do jednego metra). Większe obiekty określamy mianem planetoid lub asteroid, za to mniejsze to już pył kosmiczny. Są pozostałością po tworzeniu się Układu Słonecznego – niewykorzystanym materiałem budowlanym. Mogą się tworzyć również w wyniku zderzeń większych ciał niebieskich. Rój meteoroidów składających się z pyłu i lodu może się także wytworzyć w wyniku rozpadu komety, która traci swą materię wraz ze zbliżaniem się do Słońca i ogrzewaniem się. Gdy takie drobiny wpadną w ziemską atmosferę, tworzą na nocnym niebie niezwykłe zjawisko – deszcz meteorów, który bardziej potocznie nazywamy nocą spadających gwiazd. Roje meteoroidów, które, spalając się w naszej atmosferze, dają wrażenie świetlnego deszczu, pojawiają się na naszym nocnym niebie cyklicznie, gdy ich orbita przecina się z tą ziemską. Do najbardziej znanych zaliczają się Perseidy, których maksimum przypada na 12–13 sierpnia. Sam rój związany jest z kometą Swifta-Tuttle’a, której okres obiegu wynosi 133 lata. Pochodzące z tracącej materię komety Perseidy wpadają w ziemską atmosferę z prędkością 59 km/s. Czym był pierwszy międzygwiezdny przybysz spoza Układu Słonecznego? Jest nowa teoria o ′Oumuamua Asteroida, odłamek planety, a może statek kosmiczny? ′Oumuamua to jedna z największych astronomicznych zagadek ostatnich lat. Gdy meteoroidy wpadają z dużą prędkością w ziemską atmosferę, spalają się w wyniku tarcia o nią. Jasny ślad na niebie, czyli to, co nazywamy często „spadającą gwiazdą”, to właśnie meteor. Ocenia się, że każdego dnia w ziemską atmosferę wpada od 100 do 1000 ton niewielkich meteoroidów. Jednak jeśli przetrwają podróż przez atmosferę i dotrą do Ziemi, przybierają nową nazwę. Stają się meteorytami. Wszystkie meteoryty pochodzą z wnętrza naszego Układu Słonecznego. Większość z nich to fragmenty zmiażdżonych planetoid, będących częścią głównego pasa planetoid. Takie kawałki krążą wokół Słońca przez pewien czas – często przez miliony lat – zanim zderzą się z Ziemią. Ile ważą największe meteoryty? Meteoryty mogą być ogromne. Największy, jaki kiedykolwiek znaleziono, waży około 60 ton. Jest to tzw. meteoryt Hoba, znaleziony na obszarze farmy Hoba West w Namibii w 1920 roku. Składa się w 84 proc. z żelaza i w 16 proc. z niklu, ze śladowymi ilościami kobaltu. Jest to typowy skład meteorytów żelaznych, zwanych inaczej ataksytami. Ma za to nietypowy kształt. Jest bardzo płaski i przypomina prostopadłościan. Podróż do jądra niedoszłej planety. NASA szykuje misję na Psyche – asteroidę zbudowaną z cennych metali Wystartowała misja NASA mająca zbadać planetoidę Psyche. Ten krążący między Marsem a Jowiszem relikt po formowaniu się Układu Słonecznego jest prawdziwym skarbcem wiedzy i zasobów natur... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/db29a1037fcbced83f9f8ab82b1fff7c960e5c8c-5a10817.jpeg" width="938" height="528" alt="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" title="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" /> Innym ogromnym meteorytem znalezionym na Ziemi jest meteoryt Ahnighito. Ważący 34 tony kawałek kosmicznego gruzu jest takim obciążeniem dla gmachu nowojorskiego Muzeum Historii Naturalnej, w którym się znajduje, że podtrzymujące go podpory schodzą wprost do podłoża skalnego muzeum. Ahnighito liczy sobie 4,5 miliarda lat, więc jest prawie tak wiekowy, jak nasze Słońce. Uznaje się, że uderzył w Grenlandię około 10 tysięcy lat temu. Ten ogromny kawałek żelaza jest w rzeczywistości tylko jedną częścią znacznie większego meteorytu, który spadł na Ziemię z kosmosu. Wylądował na Grenlandii tysiące lat temu, zanim jakikolwiek lud tam mieszkał. Oryginalny meteoryt, zwany Przylądkiem York, miał początkowo około 200 ton – co najmniej sześć razy więcej niż Ahnighito – zanim rozpadł się w atmosferze. Ważący 34 tony Ahnighito jest największym meteorytem wystawionym w jakimkolwiek muzeum. Meteoryty – podział ze względu na skład Meteoryty różnią się zawartością metali (głównie żelaza i niklu) oraz tym, co ujawniają na temat wczesnego Układu Słonecznego. Istnieją trzy główne typy meteorytów: Meteor eksplodował nad Morzem Beringa. Wybuch o sile 10 bomb atomowych Eksplozja była trzecią co do wielkości po meteorze czelabińskim sprzed sześciu lat i katastrofie tunguskiej z 1908 roku. meteoryty żelazne: są prawie w całości zbudowane z metalu. Uważa się, że większość meteorytów żelaznych to jądra asteroid, które stopiły się na początku swojej historii. Składają się głównie z metalu żelazowo-niklowego z niewielkimi ilościami minerałów siarczkowych i węglikowych. meteoryty kamienno-żelazne: które mają prawie równe ilości kryształów metali i krzemianów. Istnieją dwa różne rodzaje meteorytów kamienno-żelaznych: pallazyt i mezosyderyt. Pallazyty zawierają duże, piękne oliwkowo-zielone kryształy. To forma krzemianu magnezowo-żelaznego zwana oliwinem, osadzoną w całości w metalu. Czasami oliwin nie występuje jako pojedynczy kryształ, ale jako gromada. Gdzie indziej może tworzyć wzór żył przez stały metal. Natomiast mezosyderyty charakteryzują się fragmentami meteorowego żelaza wtopionymi w masę krzemianową. Przykładem mezosyderytu jest meteoryt Łowicz znaleziony w 1935 roku. meteoryty kamienne: w większości zawierają minerały krzemianowe. Istnieją dwa główne typy kamiennych meteorytów: chondryty (jedne z najstarszych materiałów w Układzie Słonecznym) i achondryty (w tym meteoryty z asteroid, Marsa i Księżyca). Zarówno chondryty, jak i achondryty mają wiele podgrup opartych na ich składzie, strukturach i zawartych w nich minerałach. Meteor czelabiński i asteroida tunguska A co z ważącym około 10 tysięcy ton kawałkiem kosmicznego gruzu, który 15 lutego 2013 roku rozżarzył niebo nad Czelabińskiem? Był meteorytem czy meteorem? W związku z tym, że ten całkiem spory, mierzący między 15 a 20 metrów średnicy kosmiczny odpadek eksplodował, był jednak meteorem. W dodatku nie byle jakim, bo superbolidem. Tą nazwą określa się meteory o jasności przekraczającej minus 15m, czyli jaśniejsze od Księżyca w pełni. Fala uderzeniowa, jaka powstała po jego rozpadzie, zniszczyła ponad 7500 budynków w Czelabińsku. Poszkodowani zostali również ludzie. Około 1,5 tysiąca osób wymagało interwencji medycznej. Była to największa i najgroźniejsza tego typu sytuacja od czasu katastrofy tunguskiej. Mowa o wydarzeniach z 30 czerwca 1908 roku, do jakich doszło w środkowej Syberii, nad rzeką Kamienna Tunguzka. Zgodnie z ostatnimi badaniami była to eksplozja poruszającej się z prędkością 15 km/s asteroidy, która rozpadła się 10 km nad Ziemią. Eksplozja powaliła drzewa w promieniu 40 km oraz wywołała wstrząsy zarejestrowane przez sejsmografy na całym świecie.
Noc spadających gwiazd. Kiedy na niebie widać najwięcej meteorów? Jak obserwować spadające gwiazdy?
Gdy orbita roju meteorów przecina się z orbitą Ziemi, na niebie może pojawić się wiele świetlistych śladów. Noc, w czasie której pojawia się ich wyjątkowo dużo to noc spadających gwiazd.
W tym artykule: Noc spadających gwiazd – co to takiego Noc spadających gwiazd – Kwadrantydy Noc spadających gwiazd – Lirydy Noc spadających gwiazd – eta Akwarydy Noc spadających gwiazd – tau Herkulidy Noc spadających gwiazd – Perseidy Noc spadających gwiazd – Orionidy Noc spadających gwiazd – Geminidy Noc spadających gwiazd – jak się przygotować? Meteoroidy to krążące po kosmosie kawałki skał o średnicy mniejszej niż 10 m. Gdy meteoroid wpada w atmosferę ziemską, zaczyna świecić. Mówimy wówczas o spadającej gwieździe. Fachowa nazwa to meteor albo bolid. Noc spadających gwiazd – co to takiego Co roku do atmosfery Ziemi trafia aż 40 tys. ton materii w postaci meteoroidów. To okruchy skalne i lodowe, pochodzące z komet i asteroid. Najczęściej szybko spalają się w górnych warstwach atmosfery. Tylko większe odłamki docierają niżej i są lepiej widoczne. Nazywamy je meteorami, a potocznie spadającymi gwiazdami. Zapomnij o spadających gwiazdach. Te potrafią nawet „mrugać” Według astronomów gwiazda VVV-WIT-08 najprawdopodobniej należy do nowej grupy podwójnych układów „mrugających”. To nie pierwszy taki przypadek znany nauce. Większą szansę na obserwację spadających gwiazd mamy wtedy, gdy na niebie pojawiają się roje meteorów. Wówczas, jeśli warunki są sprzyjające, może nas czekać prawdziwa noc spadających gwiazd. Poniżej opisujemy najbardziej aktywne roje meteorów, które można obserwować w Polsce. Noc spadających gwiazd – Kwadrantydy Kwadrantydy to rój meteorów widoczny od 1 do 7 stycznia. Jego maksimum występuje w okolicach 3-4 stycznia. Astronomowie zaliczają Kwadrantydy do rojów bardzo aktywnych. Prawie zawsze można obserwować ponad sto „spadających gwiazd” na godzinę, a w maksimum nawet ok. 120. Nazwa roju pochodzi od nieistniejącego już gwiazdozbioru Kwadrantu Ściennego (Quadrans Muralis). Obecnie ta konstelacja to część gwiazdozbioru Wolarza. Naukowcy sądzą, że Kwadrantydy są resztkami komety C/1490 Y1. Noc spadających gwiazd – Lirydy W połowie kwietnia na niebie pojawia się aktywny rój Lirydów. Został on utworzony przez kometę C/1861 G1 (Thatcher). Aktywność roju wypada pomiędzy 16 a 25 kwietnia. Maksimum aktywności występuje w okolicach nocy z 21 na 22 kwietnia. Noc spadających gwiazd – eta Akwarydy Od 4 do 6 maja z Ziemi widoczne są eta Akwarydy. To rój meteorów znanych dzięki komecie Halleya. Najwięcej – od 20 do 40 na godzinę – zobaczyć można 5 maja. Najlepszy moment na obserwacje wypada na godzinę do dwóch przed brzaskiem. Eta Akwarydy charakteryzuje duża prędkość, z którą wpadają w atmosferę Ziemi, sięgająca 240 tys. km/godz. Tak szybkie spadające gwiazdy mogą pozostawiać na niebie długie, błyszczące ślady utrzymujące się nieraz ponad kilkanaście sekund. Szukając ich na niebie wzrok należy skierować w stronę jednej z najstarszych znanych nam konstelacji – gwiazdozbioru Wodnika. Noc spadających gwiazd – tau Herkulidy Pod koniec maja na niebie mogą być widoczne tau Herkulidy. To rój meteorów, który pojawia się, gdy Ziemia przechodzi przez pyły powstałe po pęknięciu jądra komety 73P/Schwassmann-Wachmann 3. Tau Herkulidy można obserwować od 19 maja do 19 czerwca, maksimum przypada 3 czerwca. Noc spadających gwiazd – Perseidy Perseidy to najbardziej znany rój meteorów, który funduje nam prawdziwą noc spadających gwiazd. Jego radiant, czyli punkt na sferze niebieskiej, z którego pozornie rozbiegają się drogi meteorów, leży w obrębie gwiazdozbioru Perseusza. Jest to jeden z najbardziej regularnych i najaktywniejszych rojów meteorów, które obserwuje się od około 2000 lat. Rój Perseidów można oglądać na nocnym niebie od 27 lipca. 12 sierpnia wieczorem ma miejsce kumulacja tego widowiska. Perseidy to meteoroidy pozostawione przez kometę 109P/Swift-Tuttle. Przelatuje ona w pobliżu Słońca co 133 lata. Perseidy poruszają się ze średnią prędkością 212 tys. km/godz. Świetliste ślady zostawiane przez rozgrzane meteory są widoczne nawet przez kilkadziesiąt sekund. Noc spadających gwiazd – Orionidy Z komety Halleya powstał też drugi rój meteorów poza eta Akwarydami. To Orionidy, których 5-dniowe maksimum aktywności przypada około 21 października. Ich radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Oriona, na granicy z konstelacją Bliźniąt. W czasie jego maksimum możemy obserwować ok. 20–30 meteorów na godzinę. Noc spadających gwiazd – Geminidy Maksimum aktywności zimowego roju Geminidów przypada na 13 i 14 grudnia. Rój widoczny jest na niebie od 4 grudnia do 17 grudnia. Można zaobserwować w nim 120–160 meteorów na godzinę. Elementy roju Geminidów to kawałki asteroidy Phaethon. Geminidy to jedyny obok Kwadrantyd rój meteorów, którego źródłem jest asteroida, a nie kometa. Geminidy wchodzą w naszą atmosferę z umiarkowaną prędkością 35 km/s (126 tys. km/godz.). Dzięki temu łatwiej jest je zaobserwować. Meteory mają często żółtawe zabarwienie. Rozpadają się na wysokości ok. 39 km nad Ziemią. Noc spadających gwiazd – jak się przygotować? Obserwacje w czasie nocy spadających gwiazd najlepiej prowadzić z obszaru, gdzie mamy najlepszą widoczność. Ważne jest, by niebo nie było zasłonięte drzewami czy budynkami. Najlepsze są miejsca oddalonego od sztucznych źródeł światła. Noc powinna być bezksiężycowa i bezchmurna. Aby uniknąć zanieczyszczenia światłem warto odwiedzić miejsca zwane parkami lub rezerwatami ciemnego nieba. Gwiazdy na wyciągnięcie ręki! Zobacz zachwycające zdjęcia Mlecznej Drogi [GALERIA] Przedstawiamy najpiękniejsze gwiaździste zdjęcia z portalowego działu Fotografia. Jest tu nocne niebo nad Tatrami, niebo rozświetlone światłami miast, są spadające gwiazdy. Nasi czytelnicy... Aby lepiej dostrzegać obiekty na niebie podczas nocy spadających gwiazd, dobrze jest przyzwyczaić oczy do ciemności. Chodzi o to, by siatkówka oka stała się bardziej wrażliwa na światło. Jeśli wcześniej przebywaliśmy w oświetlonym pomieszczeniu, pełna adaptacja siatkówki może potrwać nawet kilkadziesiąt minut.
Spadające gwiazdy – czym są i jak je obserwować? Ciekawostki o meteorach i meteorytach
Są jedną z największych atrakcji nocnego nieba. Spadające gwiazdy, czyli meteory pojawiają się znienacka i budzą zachwyt. Skąd się biorą i kiedy najlepiej je obserwować?
W tym artykule: Spadające gwiazdy – czy gwiazdy mogą spaść z nieba? Spadające gwiazdy – co to takiego? Spadające gwiazdy – jak je obserwować? Spadające gwiazdy – kiedy można je zobaczyć? Spadające gwiazdy – ciekawostki W dawnych czasach ludzie uważali, że niebo to rodzaj kopuły otaczającej Ziemię. Gwiazdy miały być świecącymi punktami przymocowanymi do niej. Można więc było założyć, że niektóre z nich co jakiś czas odłączają się od nieboskłonu. Wówczas obserwowano tzw. spadające gwiazdy. Spadające gwiazdy – czy gwiazdy mogą spaść z nieba? Dziś wiemy, że gwiazdy to ogromne obiekty znajdujące się daleko od Ziemi. Każda z nich to kula rozżarzonego gazu, w której zachodzą reakcje termojądrowe. Żadna gwiazda nie może więc spaść na Ziemię. Naukowe wyjaśnienie fenomenu znajdziemy m.in. w wierszu Cypriana Kamila Norwida „Nad grobem Julii Capuletti w Weronie”: Gwiazdy na wyciągnięcie ręki! Zobacz zachwycające zdjęcia Mlecznej Drogi [GALERIA] Przedstawiamy najpiękniejsze gwiaździste zdjęcia z portalowego działu Fotografia. Jest tu nocne niebo nad Tatrami, niebo rozświetlone światłami miast, są spadające gwiazdy. Nasi czytelnicy... A ludzie mówią, i mówią uczenie, Że to nie łzy są, ale że kamienie, I że nikt na nie nie czeka! Spadające gwiazdy – co to takiego? W rzeczywistości spadające gwiazdy to tzw. meteory, które najpierw były meteoroidami. Skomplikowane? Poniżej wyjaśniamy, o co chodzi. Meteoroidy to krążące po kosmosie kawałki skał o średnicy mniejszej niż 10 metrów. Większe skały nazywamy asteroidami lub planetoidami. Najczęściej meteoroidami są fragmenty asteroid krążących między Marsem a Jowiszem. Gdy dwie asteroidy zderzą się ze sobą, ich kawałki rozlatują się na wszystkie strony i mogą zawędrować w okolice Ziemi. Meteoroidy z Marsa i Księżyca są fragmentami odłupanymi od tych ciał niebieskich przez potężne uderzenie asteroidy. Nad tureckim niebem eksplodował meteor. Jednak naukowcy nie są pewni Po zmierzchu 27 maja mieszkańcy północnej Turcji mogli zobaczyć nad swoimi głowami silny wybuch. Sądząc po filmach z mediów społecznościowych, ten pokaz świateł połączony z dudniącym... Gdy meteoroid wpada w atmosferę ziemską, pędzi z tak ogromną prędkością, że otaczająca go warstwa zjonizowanej atmosfery zaczyna świecić. Mówimy wówczas o spadającej gwieździe. Fachowa nazwa to meteor albo bolid (jeśli obiekt na niebie jest bardzo jasny). Na tym etapie meteoroid może się rozpaść. Większość takich obiektów całkowicie spala się i paruje w atmosferze. Jeśli meteoroid dotrze do powierzchni Ziemi, nazywamy go meteorytem. Spadające gwiazdy – jak je obserwować? Do obserwacji spadających gwiazd należy wybrać obszar, gdzie mamy najlepszą widoczność, a niebo nie jest zasłonięte drzewami czy budynkami. Najlepiej takie obserwacje prowadzić z miejsca oddalonego od sztucznych źródeł światła i w bezksiężycową, bezchmurną noc. Warto odwiedzić miejsca zwane parkami lub rezerwatami ciemnego nieba. Za małe by być planetą, wystarczające by ją zniszczyć Regularnie goszczą w filmach, prawie zawsze jako zagrożenie dla całego gatunku ludzkiego. Co jednak wiemy o planetoidach i kometach? Aby lepiej dostrzegać spadające gwiazdy, dobrze jest przyzwyczaić oczy do ciemności. Wówczas siatkówka oka staje się bardziej czuła na światło. Jeśli wcześniej przebywaliśmy w oświetlonym pomieszczeniu, pełna adaptacja do ciemności może potrwać kilkadziesiąt minut. Spadające gwiazdy – kiedy można je zobaczyć? Co roku do atmosfery Ziemi trafia co najmniej 40 tys. ton materii w postaci meteoroidów. Większość z nich to okruchy, które szybko spalają się w górnych warstwach atmosfery. Tylko większe odłamki docierają niżej i są lepiej widoczne. To właśnie spadające gwiazdy. Teoretycznie można je zobaczyć każdej nocy. Trzeba jednak mieć dużo szczęścia, bo takie zdarzenie trudno przewidzieć. Większą szansę na obserwację spadających gwiazd mamy wtedy, gdy na niebie pojawiają się roje meteorów. Meteoryt znaleziony na Saharze to fragment „utraconego brata Ziemi”. Skała jest starsza od naszej planety Kosmiczna skała wylądowała na Saharze w 2020 roku. Okazało się, że jest starsza od Ziemi, a jej skład wskazuje, że powstała we wczesnym Układzie Słonecznym ze skorupy protoplanety przeks... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3df17cb09fea3a3466f9f5522a67e35a5a81ce2f-80eedec.jpeg" width="938" height="528" alt="Dwa fragmenty EC 002, główna część meteorytu znajduje się w Maine Mineral and Gem Museum (Fot. Maine Mineral and Gem Museum/Darryl Pitt)" title="Dwa fragmenty EC 002, główna część meteorytu znajduje się w Maine Mineral and Gem Museum (Fot. Maine Mineral and Gem Museum/Darryl Pitt)" /> To krążące po wspólnej orbicie meteoroidy będące szczątkami komety lub asteroidy. Gdy orbita roju przecina się z orbitą Ziemi, na niebie może pojawić się wiele meteorów. Dni, podczas których takich zdarzeń jest najwięcej to maksimum roju meteorów. Z kolei noc, w czasie której pojawia się ich wyjątkowo dużo, to noc spadających gwiazd. Spadające gwiazdy – ciekawostki 30 czerwca 1908 r. nad Syberią niedaleko jeziora Bajkał pojawił się świecący obiekt, który uderzył w ziemię. Efekty to gorący huragan, ogłuszający huk, wstrząsy ziemi. Ogromny obszar 2,2 tys. km kw. został pokryty 80 mln powalonych drzew. Zdarzenie to nazwano katastrofą tunguską. Zdaniem uczonych w atmosferę Ziemi wszedł wówczas kamienny meteoroid o wielkości kilkudziesięciu metrów. Rozgrzał się od tarcia o powietrze i eksplodował nad pustkowiem. Kanada. Meteoryt przebił dach domu i wpadł do sypialni Prawdopodobieństwo, że meteoryt uderzy w czyjś dom wynosi około jednego na 100 miliardów. Historia Ruth Hamilton nie jest jednak pierwszym takim przypadkiem. W 2013 r. nad rosyjskim Czelabińskiem eksplodował meteoroid mający 17 metrów średnicy. Siła wybuchu była porównywalna z 30 bombami z Hiroszimy. Fala uderzeniowa uszkodziła 7,5 tys. budynków, rany odniosło ponad 1,2 tys. osób. W 2014 r. na niebie nad Papuą-Nową Gwineą pojawił się obiekt pozasłoneczny. Był to meteoroid półmetrowej średnicy, który pochodził z nieznanego układu gwiezdnego w Drodze Mlecznej. Obiekt w większości spłonął w atmosferze, ale jego kawałki mogły wpaść do Oceanu Indyjskiego.
Geminidy – zimowy rój meteorów. Kiedy i jak je obserwować na nocnym niebie?
Są mniej znane niż sierpniowe Perseidy, ale dla amatorów astronomii Geminidy to prawdziwa gratka. Ten rój meteorów potrafi wywołać piękny spektakl na zimowym niebie.
W tym artykule: Geminidy – historia obserwacji Geminidy – planetoida Phaethon Geminidy – gwiazdozbiór Bliźniąt Geminidy – jak je obserwować Wypatrujecie pierwszej gwiazdki w Wigilię? Ciekawsza może być obserwacja meteorów z grudniowego roju Geminidów. Jego maksimum przypada na 13 i 14 grudnia. Rój widoczny jest na niebie od 4 grudnia do 17 grudnia. Można zaobserwować w nim 120–160 meteorów na godzinę. Drobne fragmenty skał lub metalu poruszające się w kosmosie to meteoroidy. Jeśli wejdą w atmosferę i spłoną, nazywamy je meteorami. Jeśli dotrą do powierzchni Ziemi, stają się meteorytami. Geminidy – historia obserwacji Pierwsze wzmianki na temat Geminidów pojawiły się w XIX wieku. To zaskakujące, bo inne znane roje zaobserwowano znacznie wcześniej – Perseidy w 36 r., Leonidy w 902 r., a Perseidy są znane od ok. 2 tys. lat. Gwiazdy na wyciągnięcie ręki! Zobacz zachwycające zdjęcia Mlecznej Drogi [GALERIA] Przedstawiamy najpiękniejsze gwiaździste zdjęcia z portalowego działu Fotografia. Jest tu nocne niebo nad Tatrami, niebo rozświetlone światłami miast, są spadające gwiazdy. Nasi czytelnicy... Geminidy po raz pierwszy zaobserwował belgijski astronom Adolphe Quetelet w 1830 roku. W nocy z 12 na 13 grudnia zobaczył na niebie 40 jasnych meteorów. Od 1862 r. Geminidy są obserwowane regularnie. Z roku na rok intensywność roju rośnie. Geminidy – planetoida Phaethon Elementy roju Geminidów to kawałki asteroidy Phaethon. Odkryto ją w 1983 roku. Phaethon ma średnicę około 5,8 kilometra. Co rok i 158,5 dnia przecina orbity Marsa, Ziemi, Wenus i Merkurego. Ma też niezwykłą jak na asteroidę cechę – w miarę zbliżania się do Słońca jaśnieje. Geminidy to jedyny obok Kwadrantyd rój meteorów, którego źródłem jest asteroida, a nie kometa. Phaethon został nazwany „skalną kometą”. Choć jest asteroidą, jak kometa obiega Słońce i zbliża się do niego na niewielką odległość – zaledwie 21 mln km. Wówczas nagrzewa się do temperatury 1100 stopni Kelvina i część jego materii paruje. W efekcie Phaethon jest dość gęsty, a jego fragmenty, czyli Geminidy, docierają głębiej w atmosferę Ziemi niż inne meteory. Nad tureckim niebem eksplodował meteor. Jednak naukowcy nie są pewni Po zmierzchu 27 maja mieszkańcy północnej Turcji mogli zobaczyć nad swoimi głowami silny wybuch. Sądząc po filmach z mediów społecznościowych, ten pokaz świateł połączony z dudniącym... Astronomowie uważają, że 500 lat temu orbita roju Geminidów przebiegała inaczej niż dziś. Przecinała się wtedy z orbitą Wenus. Dopiero około 200 lat temu zaczęła się ona przecinać z orbitą Ziemi. Dlatego rój Geminidów zaobserwowano dopiero w XIX wieku. Geminidy wchodzą w naszą atmosferę z umiarkowaną prędkością 35 km/s (126 tys. km/godz.). Dzięki temu łatwiej jest je zaobserwować. Meteory mają często żółtawe zabarwienie. Rozpadają się na wysokości ok. 39 km nad Ziemią. Geminidy – gwiazdozbiór Bliźniąt Radiant roju Geminidów – miejsce, z którego zdają się wylatywać – znajduje się w konstelacji Bliźniąt. Gwiazdozbiór ten znajdziemy dokładnie pomiędzy Rakiem i Bykiem. Po łacinie Bliźnięta nazywa się Gemini. Stąd więc nazwa roju meteorów, które pojawiają się na niebie w tej konstelacji. Życie na Marsie. Meteoryt „Czarna piękność” w końcu daje odpowiedzi na wiele pytań Organizmy potrzebują stabilnych warunków, źródła energii i ciekłej wody. Kiedy zatem mogło powstać życie na Marsie? Tę kwestię wyjaśniamy poniżej. Kształt gwiazdozbioru Bliźniąt jest dość charakterystyczny. To prostokąt utworzony przez gwiazdy. Najjaśniejsze z nich, Kastor i Polluks, dadzą się łatwo odnaleźć, jeśli przedłużymy linię przechodzącą przez dwie gwiazdy Wielkiego Wozu: lewą górną (Megrez) i prawą dolną (Merak). Bliźnięta to gwiazdozbiór, który najłatwiej zaobserwować zimą. Kastor i Polluks są szczególnie wyraźne w grudniu i styczniu. Kastor to układ wielokrotny. Przez teleskop dostrzeżmy więc dwie gwiazdy, ale w rzeczywistości układ składa się z aż sześciu elementów. Z kolei Polluks to olbrzym 34 razy jaśniejszy od naszego Słońca. Geminidy – jak je obserwować Radiant Geminidów znajduje się niedaleko Kastora. Choć meteory z roju Geminidów wybiegają z gwiazdozbioru Bliźniąt, widać je na całym niebie. Można je obserwować od godz. 18. Najlepsze warunki do obserwacji są po północy. Rój ten możemy obserwować do świtu. Do obserwacji Geminidów należy wybrać obszar, gdzie widoczność mamy najlepszą, a niebo nie jest zasłonięte drzewami czy budynkami. Najlepiej prowadzić obserwacje z miejsca oddalonego od świateł miejskich. Idealne miejsca to tzw. parki lub rezerwaty ciemnego nieba. W którym mieście warto oglądać gwiazdy? 10 kosmicznych ciekawostek Gdzie jest największy meteoryt świata? Gdzie najlepiej spośród miast obserwować gwiazdy? Kim byli afronauci? Warto sprawdzić prognozę pogody, by chmury nie przysłoniły nam widoku. Innym czynnikiem utrudniającym obserwację może być światło Księżyca. Aby lepiej dostrzegać meteory, dobrze jest przyzwyczaić oczy do ciemności. Jeśli wcześniej przebywaliśmy w oświetlonym pomieszczeniu, może to potrwać kilkadziesiąt minut. Trzeba też pamiętać o ciepłej odzieży.
Wykryto ogromną asteroidę zmierzającą prosto w kierunku Ziemi! Co teraz?
Co moglibyśmy zrobić, gdyby okazało się, że zagraża nam podzielenie losu dinozaurów unicestwionych przez uderzenie asteroidy? Naukowcy mają kilka pomysłów.
W tym artykule: Krótka historia kolizji Ziemi z asteroidami Co moglibyśmy zrobić? Póki co, mamy czas Niedawno pisaliśmy o serii asteroid, które w najbliższych tygodniach miną Ziemię w bliskiej (pod kosmicznym względem) odległości. Żadna z nich nie jest na kursie kolizyjnym z nasza planetą, więc nie musimy się martwić. W historii Ziemi (i naszej cywilizacji również) zdarzały się jednak momenty, w których jej położenie zbiegało się w czasie i przestrzeni z torem lotu dużych, kosmicznych głazów, jakimi są asteroidy. Krótka historia kolizji Ziemi z asteroidami Najbardziej doniosłym uderzeniem asteroidy w naszą planetę o którym wiemy, było to sprzed około 65 mln lat, które doprowadziło do wyginięcia dinozaurów (pomimo istniejących teorii o tym, że tak naprawdę to inne czynniki, jak aktywność wulkaniczna, doprowadziły do ich zniknięcia, obecnie panuje szeroki, naukowy konsensus na temat tego, że to właśnie asteroida była przyczyną ich zagłady). Asteroida o średnicy około 10 km uderzyła w wybrzeże półwyspu Jukatan, zmieniając oblicze życia na Ziemi na zawsze. Pozostałością po tym zdarzeniu jest krater o nazwie „Chicxulub". W Arizonie znajduje się chyba najsłynniejszy, a na pewno najlepiej zachowany krater na świecie. Liczący ok. 1,2km średnicy krater (zwany Kraterem Barringera) jest efektem uderzenia asteroidy mierzącej, jak się szacuje, jedynie około 50 m, do którego doszło mniej więcej 50 tys. lat temu. W 1908 roku, asteroida lub kometa o rozmiarach około 20 m, eksplodowała z siłą około tysiąc razy większą niż bomba atomowa, która zniszczyła Hiroszimę w 1945 roku, w atmosferze nad Wschodnio–Syberyjską Tajgą. Ostatnim wydarzeniem związanym z asteroidą, komentowanym szeroko na całym świecie, był przelot meteoru czelabińskiego, który w lutym 2013 roku rozpadł się ok. 30 km nad powierzchnią Ziemi. Dezintegracja obiektu o średnicy jedynie około 20 m i szacowanej masie 10 tys. ton spowodowała falę uderzeniową, która uszkodziła w sumie 7500 budynków. rater Chicxulub 60 mln lat temu (getty images) Żadna z kolizji (z Ziemią, bądź z jej atmosferą) do których doszło już w czasie istnienia ludzkiej cywilizacji, nie miała na szczęście poważnych konsekwencji dla ludzkości. Jednak w każdej chwili może zostać wykryta asteroida, której wielkość (dużo większa niż skromne 20 czy 50 metrów), masa oraz trasa przelotu i moment przecięcia się jej trajektorii z ziemską orbitą mogą oznaczać dla nas perspektywę końca świata jaki znamy, a nawet koniec ludzkości w ogóle. Jednak po raz pierwszy w historii naszej planety, zamieszkuje ją cywilizacja, która może wpłynąć na losy takiej asteroidy niszcząc ją, lub choćby zmieniając jej kurs na tyle, by ominęła Ziemię. W 1998 roku Kongres USA powierzył NASA zadanie identyfikacji potencjalnie „zabójczych” asteroid, a w 2005 roku ponowił i rozszerzył swoje wymagania względem amerykańskiej agencji kosmicznej w tym względzie. Do 2020 roku NASA zidentyfikowała w bezpośrednim sąsiedztwie Ziemi około 10 000 asteroid o średnicy około 150 m lub większych. Jak na razie, żadna z nich nie stanowi dla nas wysoce prawdopodobnego zagrożenia w przeciągu przynajmniej następnych 150 lat. Jednak, co jeśli wykryta zostanie nowa asteroida, która okaże się być na kursie kolizyjnym z Ziemią a jej uderzenie będzie perspektywą np. kilkunastu lat? Asteroidy w bezpośrednim sąsiedztwie Ziemi (NASA/JPL-Caltech, public domain) Co moglibyśmy zrobić? Oto niektóre z pomysłów, proponowanych przez naukowców, na uratowanie ludzkości przed niszczycielską asteroidą, która miałaby uderzyć w Ziemię: Detonacja bomby atomowej na powierzchni asteroidy Taką ewentualność, wraz z najnowszymi wynikami badań opublikowanymi w 2021 roku, opisaliśmy szczegółowo tutaj. Zepchnięcie asteroidy z kursu To opcja o wiele mniej spektakularna od (wyglądającej atrakcyjnie również w filmach) eksplozji bomby atomowej. Popchnięcie asteroidy ma jednak tą zaletę, że nie wiąże się z nim ryzyko eksplozji ładunku wybuchowego podczas startu. Według takiego scenariusza, w asteroidę miałaby po prostu wlecieć odpowiednio masywna rakieta lub pojazd kosmiczny i choćby nieznacznie zepchnąć ją z kursu. Im dalej od Ziemi, tym mniejsza korekta trajektorii asteroidy byłaby konieczna do ocalenia Ziemi. Problemem jest fakt, że póki co, nie posiadamy rakiet o odpowiednio dużej mocy, by osiągnąć sukces. To nie jest jednak przeszkoda nie do pokonania. Posiadane przez nas możliwości techniczne pozwalają na traktowania takiego rozwiązania poważnie, zwłaszcza, że byłoby ono stosunkowo mało skomplikowane. Ściągnięcie, lub jak często się to określa dosłownie, odholowanie asteroidy z kursu Największym naszym sprzymierzeńcem w przypadku takiego rozwiązania jest brak tarcia w kosmicznej próżni. Ruch wszystkich obiektów w przestrzeni kosmicznej jest określony przez, tak naprawdę, jedną siłę: grawitację (zjawisko polegające na tym, że wszystkie obiekty obdarzone masą lub energią wzajemnie się przyciągają). Należało by więc umieścić w pobliżu asteroidy obiekt posiadający odpowiednio dużą masę. Następnie efekt wzajemnego przyciągania się pomiędzy nim a asteroidą, czyli grawitacja, mógłby doprowadzić do „ściągnięcia” jej z kursu. Działanie tej metody jest bardzo powolne. Ewentualny statek kosmiczny wysłany z Ziemi w celu „odholowania” asteroidy byłby w stanie korygować jej kurs w tempie milimetrów lub centymetrów na rok. To może wydawać się niewielką odległością, jednak przy odpowiednim zapasie czasu (powiedzmy stu lat) można by ściągnąć ją z kursu o, powiedzmy, metr. To przy uwzględnieniu milionów kilometrów, jakie dzieliły by asteroidę od Ziemi mogłoby wystarczyć do tego, by ominęła ona naszą planetę. Taka metoda jest też najbezpieczniejszym i najłatwiejszym sposobem na uniknięcie zderzenia. Zepchnięcie asteroidy wiązką jonową lub laserem Rozwiązanie polega to na tym, że statek kosmiczny, umieszczony w pobliżu asteroidy wystrzeliwał by w jej kierunku wiązkę jonów bądź lasera. Uderzająca w powierzchnię asteroidy wiązka spychała by ją stopniowo z kursu. Pamiętając o prawach fizyki, trzeba pamiętać, że statek taki musiałby jednocześnie nieustannie zbliżać się do asteroidy, czyli musiałby mieć własny napęd i zapas paliwa. W przeciwnym razie nastąpiłby bowiem efekt „równej i przeciwnej reakcji" i statek kosmiczny po prostu odpychałby się od asteroidy. Inną wariacją tego pomysłu jest po prostu pomalowanie asteroidy na biało. To zwiększyłoby współczynnik z jakim odbijała by ona światło słoneczne. Fotony pochodzące ze Słońca zadziałałyby tutaj tak samo jak wiązka lasera. To jednak również bardzo powolna metoda, która mogłaby zadziałać tylko wtedy, gdy asteroida zostałaby wykryta odpowiednio wcześnie. Jeszcze innym rozwiązaniem mogłoby być umieszczenie na powierzchni asteroidy czegoś na wzór koparki połączonej z katapultą. Tak, dobrze przeczytaliście! W tym przypadku najpierw kosmiczna koparka odłupywała by fragmenty asteroidy z jej powierzchni, a następnie jakiś rodzaj wyrzutni wystrzeliwał by je w przestrzeń kosmiczną. Tutaj również zadziałałaby wspomniana zasada „równej i przeciwnej reakcji". Wyrzucanie skał z powierzchni asteroidy prowadziłoby do stopniowej zmiany jej kursu w przestrzeni kosmicznej. Artystyczna impresja przechwycenia asteroidy w specjalną powłokę w celu jej „odholowania" (NASA/Advanced Concepts Lab, public domain) Póki co, mamy czas Wszystkie te metody wymagają wczesnego wykrycia asteroidy. Pocieszające jest jednak to, że obiekty wystarczająco duże, aby unicestwić życie na Ziemi, są jednocześnie wystarczająco dużych rozmiarów by wcześnie je dostrzec, więc w razie czego będziemy mieli zapas czasu na zaplanowanie najlepszego rozwiązania. Na przykład, na wyprodukowanie i zgromadzenie odpowiednich zapasów białej farby.
Meteory: klasztory na greckich masywach skalnych. Historia i zwiedzanie
Meteory - mnisie miasto pośród chmur. Wykute w skale klasztory górujące nad Greckimi dolinami. Tu to, co ziemskie styka się z niebem.
Dokąd udałbyś się w poszukiwaniu odosobnienia i kontaktu z tym co duchowe? Na dno najgłębszych oceanów czy na górskie szczyty? Greccy mnisi wybrali to drugie żeby z wyżyn modlić się do swojego boga. Ich dom powstał niedaleko miasta Kalambaka, położonego na Nizinie Tesalskiej, a jego nazwa w języku miejscowych znaczy „wzniesiony w górę, będący wysoko w powietrzu”. Meteory - monastyry na skałach W Grecji z zielonej Niziny Tesalskiej wyrastają do 600 m ponad poziom morza piaskowcowe ostańce. Miliony lat erozji nadały im niezwykłe obłe kształty. Jakby tego było mało, na szczytach krawędzie skał przechodzą gładko w ściany budowli zwieńczone rdzawymi dachami. Przed nami Meteory. Cały ich rój. Dzisiaj tylko sześć z tych prawosławnych monastyrów (cztery żeńskie i dwa męskie) jest dostępnych dla turystów, choć wzniesiono ich przez wieki 24, każdy na innej skale. Współczesna „duchowa obsada” – co najwyżej kilkuosobowa, a i to nie we wszystkich klasztorach – to zaledwie drobna część tej, która w czasach świetności, w XVI w., żyła w ich murach. Meteory - powstanie Dlaczego powstały Meteory? Z potrzeby odosobnienia, porzucenia świata, poświęcenia się modlitwie, dla niezwykłego poczucia zawieszenia w przestworzach. Ale też bezpieczeństwa, jakie dawała ucieczka pod niebo. Jak powstały te greckie klasztory? Tak naprawdę nie wiadomo. Według jednej z teorii na początku były linki przyczepione do latawców, które umożliwiły zainstalowanie pierwszych sznurowych drabinek. Choć możliwe, że były to po prostu niezwykłe umiejętności wspinaczkowe jakiegoś śmiałka. Jedno jest pewne: zarówno wznoszenie, jak i potem życie w wybudowanych już monastyrach wymagało samozaparcia i hartu ducha. Ani dostanie się tu, ani funkcjonowanie, ani wydostanie nie było sprawą prostą. Jeszcze do początków XX w. wszelkie zaopatrzenie, wyposażenie i ludzi transportowano na górę w koszach lub siatkach na linie przymocowanej do kołowrotu (konstrukcja do obejrzenia w klasztorze św. Warłama), a między niektórymi skałami przemieszczano się po systemie drabin, czasem prawie pionowych, a czasem poziomych – trudno zgadnąć, które bardziej były niebezpieczne. Meteory - turystyka Zmieniający się świat, w tym potrzeby turystyki, wymusiły jednak wykucie schodów i zbudowanie solidnych pomostów. Pierwszy był wzniesiony na najwyższym ostańcu Wielki Meteor z 1336 r., założony przez Atanazego przybyłego z innej mnisiej republiki – góry Athos na Półwyspie Chalcydyckim. Trzeba jednak wyjaśnić, że monastyr stanowił jedynie nową formę i jakość w miejscowej kolonii odludków. Naturalne jaskinie Meteorów przyciągały bowiem i gościły pustelników od wieków, jakby sama natura swą niezwykłością skłaniała tu ludzi do duchowych poszukiwań. Dzisiaj o samotności w Meteorach nie ma mowy – wręcz przeciwnie. W sezonie turystycznym odgrywający rolę gospodarzy tych miejsc mnisi i mniszki zamieniają się de facto w pracowników agencji turystycznej. Próżno tam szukać wyciszenia i spokoju. Ale nad wrażeniami warto popracować. Trzeba jednak zapomnieć o samochodzie, podchodzić pieszymi szlakami, zwłaszcza w porze poza szczytem sezonu, i uwolnić wyobraźnię. Pooglądać barwne freski, czasem makabryczne sceny męczeństwa, jak te w Wielkim Meteorze. Cerkiewka, refektarz, pracownia bibliograficzna, dekorowane szkatułki z relikwiami, stare ikony, ogromna beczka na wodę, prymitywne kuchenne sprzęty – wszystko to są materialne pamiątki życia bardzo prostego. Braciszkowie, wydając niewiele, gromadzili bogactwa czerpane z należących do klasztorów posiadłości na równinach. Patrząc na sąsiednie ostańce i zieleń u podnóża Meteorów, w szumie wiatru można poczuć potrzebę zerwania się do lotu. Duchowego, rzecz jasna. Meteory - praktyczne informacje WARTO WIEDZIEĆ Na teren monastyrów można wchodzić tylko w długim ubraniu zakrywającym ramiona i kolana. W godzinach popołudniowych, między 13 a 15, następuje przerwa w zwiedzaniu większości klasztorów. Co więcej, w różnych dniach tygodnia różne klasztory są zamknięte dla turystów, zatem zwykle jednego dnia nie można zobaczyć wszystkich. Najlepiej zatrzymać się w położonym u podnóża Meteorów miasteczku Kalambaka (5 km od monastyrów, docierają tu autobusy z Aten) lub leżącej jeszcze bliżej celu wsi Kastraki (hoteliki i kempingi), a rankiem podchodzić do celu. KIEDY JECHAĆ? Najlepiej w okresie przed- lub powakacyjnym, gdy temperatury (co ważne zwłaszcza dla piechurów) i ruch turystyczny (dziesiątki turystów wysypujące się z autokarów) są mniejsze. JAK TAM DOTRZEĆ? Turyści najczęściej docierają do podnóża Meteorów z Aten, gdzie wsiadają na pociąg jadący do Kalampaki. Podróż trwa około pięciu godzin.
Co zawieta meteoryt znaleziony na Kostaryce? Może odkryć sekrety wczesnego Wszechświata
Tęczowy meteoryt noszący nazwę Aguas Zarcas – od miejscowości, w której go znaleziono – może okazać się jednym z najcenniejszych znalezisk tego typu w historii. Naukowcy są przekonani, że fragment skały jest zrobiony z pyłu z wczesnej Drogi Mlecznej i może zawierać złożone związki organiczne.
W tym artykule: Co kryje meteoryt? Meteoryt, o którym mowa, był częścią asteroidy. Skała wielkości pralki spadła na Ziemię, a konkretnie na teren Kostaryki, 23 kwietnia 2019 roku. Jej odłamki rozprysnęły się na teren dwóch wiosek – La Palmera i Aguas Zarcas. Okazuje się, że asteroida była pozostałością wczesnego Układu Słonecznego, a meteoryt zwany Aguas Zarcas został najpewniej zbudowany ze złożonych związków węgla. Naukowcy twierdzą, że skała powstała z tego samego pyłu, który odkryto w meteorycie Murchison. Murchison znaleziono w 1969 roku w stanie Wiktoria w południowej Australii. Zebrano szereg kawałków o łącznej masie przeszło 100 kg, w tym największy ważący 7 kg. Swoją sławę Murchison zyskał dzięki temu, że odkryto w nim ponad 100 aminokwasów białkowych – niektóre z nich były znane naukowcom i obecne w ziemskich organizmach. Inne są rzadkie lub nieznane w istniejącym życiu W przypadku tęczowego Aguas Zarcas na razie nie potwierdzono obecności białek w jego wnętrzu, jednak naukowcy mają nadzieję na podobne odkrycia, jakie miały miejsce przy australijskim okazie. Co kryje meteoryt? Meteoryt Aguas Zarcas ma 4 560 milionów lat i był częścią asteroidy, która spadła w 2019 roku nad San Carlos. Pewna kobieta z miejscowości Aguas Zarcas, będąca świadkiem zdarzenia twierdzi, że kamień przebił dach jej domu, a „ciepłą skałę” znalazła na podłodze. View oEmbed on the source website Skała ważyła nieco ponad kilogram i najpierw była badana na terenie domu, w którym ją znaleziono, przy pomocy specjalistycznego sprzętu z Sekcji Petrografii i Geochemii Szkoły Geologii. Dalsze badania nad skałą zajęły ponad rok. Ostatecznie pokazały, że tęczowy Aguas Zarcas to chondryt węglisty, który powstał zanim rozwinęło się nasze Słońce. Chondryty węgliste są bogate w węgiel – i to nie tylko w nieorganiczny, ale także cząsteczki organiczne, jak aminokwasy, elementy budulcowe białek – podaje ScienceMag. Naukowcy porównali tęczowy meteoryt do znalezionego w Australii. Murchison zawierał również zasady nukleinowe, elementy budulcowe cząsteczek genetycznych, takich jak RNA, a w listopadzie 2019 roku naukowcy odkryli w nim główny składnik szkieletu RNA – rybozę. Aguas Zarcas może zawierać te same związki. Ponadto zespół pracujący nad badaniami meteorytu dysponuje bardziej zaawansowaną technologią niż naukowcy 50 lat temu, co umożliwia im ochronę i badanie znalezionych skał. Ponieważ tęczowy meteor jest młodszy od poprzednika, naukowcy mają nadzieję, że odkryją związki organiczne, które już dawno wyparowały z Murchisona. Sądzą, że wewnątrz skały będzie znajdować się wiele aminokwasów, ale mają też nadzieję na odkrycie białka, którego istnienie od dawna podejrzewano, ale nigdy nie znaleziono go w meteorytach. Jeśli choć część nadziei badaczy się ziści, ich odkrycia przybliżą nas do poznania początków naszego Układu Słonecznego i źródła życia we wczesnym Wszechświecie.
Meteor nad USA uwolnił energię równą wysadzeniu 200 kg trotylu
W miniony weekend nad stanem Vermont na wschodzie USA zaobserwowano meteor. Świadkowie twierdzą, że wyglądał jak jasna kula ognia. Czy mamy czego się obawiać?
W tym artykule: Meteor nad stanem Vermont USA Trajektoria lotu Meteoroid wywołał głośny huk, pędząc przez ziemską atmosferę. Dodatkowo podczas spadania uwolnił energię równoważną wysadzeniu 200 kilogramów trotylu. Pracownicy NASA precyzują, że skała najprawdopodobniej ważyła około 4,5 kilograma, a jej średnica mierzyła 15 centymetrów - jak donosi serwis livescience.com. Meteor nad stanem Vermont USA Według NASA meteoroid pokonał granicę ziemskiej atmosfery z prędkością około 68 tys. km na godzinę. Mieszkańcy stanu Vermont zaobserwowali go o godzinie 17:38 czasu lokalnego. Miejscowa stacja telewizyjna natychmiast zaczęła otrzymywać telefony od zaniepokojonych Amerykanów. Dzwoniący relacjonowali, że w momencie, kiedy meteor pojawił się na niebie, usłyszeli głośny huk – część osób mówiła też o odczuwalnych wibracjach. View oEmbed on the source website Naukowcy tłumaczą, że hałas i trzęsienia były spowodowane pęknięciem meteoroidu. Bardzo duża prędkość oraz nagła zmiana ciśnienia doprowadziły do rozerwania skały, co zakończyło się spektakularnym deszczem mniejszych odłamków. Deszcze meteorów obserwujemy, kiedy w ziemskiej atmosferze pojawiają się fragmenty rozpadających komet – do ich eksplozji dochodzi pod wpływem tarcia i ciepła. Komety składają się z lodu i luźnych skał. Najczęściej materiały te spalają się podczas spadania, jednak jeśli są większe, czasami docierają do powierzchni Ziemi. Trajektoria lotu Z analizy doniesień świadków wynika, że meteoroid po raz pierwszy został zauważony nad stanowym lasem Mount Mansfied na wysokości 84 kilometrów. Następnie poruszał się na północny wschód z prędkością 21 kilometrów na sekundę, po czym spłonął nad Beach Hill w hrabstwie Orleans. Pracownicy NASA cały czas pracują nad udoskonaleniem trajektorii lotu ciała niebieskiego. Pomogą im w tym nie tylko relacje świadków, ale też zdjęcia i filmy, które pojawiły się w mediach społecznościowych. Już teraz udało się ustalić, że choć meteor pojawił się nad stanem Vermont, to był również widoczny z Nowego Jorku, a nawet z Kanady. Jak tłumaczą astronomowie, meteoroid zaobserwowany na wschodzie USA najprawdopodobniej był fragmentem asteroidy. To nie powinno jednak budzić naszych obaw. Wbrew historiom przedstawianych w filmach, nie każdy meteoroid stanowi zagrożenie dla ludzi. Skała musiałaby mieć ogromne rozmiary i uderzyć w gęsto zaludnione miejsce. W każdym innym wypadku możemy podziwiać je jako piękno natury.