Melissa dotarła na Jamajkę jako huragan 5 kategorii. Jak rodzą się najgroźniejsze huragany?
Co roku nad Atlantykiem rodzi się średnio 12 burz tropikalnych, z których połowa przekształca się w huragany. To właśnie jeden z nich – Melissa – uderzył w Jamajkę z niszczycielską siłą wiatru sięgającą w porywach 400 km/h. Według pierwszych oficjalnych ustaleń władz zginęło ponad 30 osób, a eksperci mówią o najpotężniejszym huraganie roku. Jak powstają żywioły o tak ogromnej mocy?
Spis treści: Od cyklonu do huraganu Jak zbudowany jest huragan? Warunki powstawania huraganów Skala siły huraganów Aby doszło do utworzenia się huraganu, musimy wyjść od tzw. cyklonu tropikalnego. Jest to wirujący, niskociśnieniowy układ pogodowy, który zawiera zorganizowane burze (chmury burzowe), ale nie posiada frontów atmosferycznych, czyli granic oddzielających masy powietrza o różnych gęstościach. Od cyklonu do huraganu Według definicji, kolejne zmiany wymusza prędkość wiatru. Cyklony tropikalne, których maksymalna prędkość wiatru przy powierzchni nie przekracza 63 km/godz., nazywane są depresjami tropikalnymi. Jednak, gdy prędkość wiatru przekroczy wspomniane 63 km/godz., układ zostaje zakwalifikowany jako burza tropikalna. Jeśli maksymalna prędkość wiatru burzy tropikalnej osiągnie 119 km/godz., układ zostaje sklasyfikowany jako huragan. Dla porównania najsilniejsze wiatry wiejące w Polsce, jak np. Orkan Ksawery z 2013 r., dochodziły w porywach do 147 km/godz. Każdego roku na Atlantyku, Morzu Karaibskim i w Zatoce Meksykańskiej powstaje średnio 10–12 burz tropikalnych. Wiele z nich nie dociera do lądu. Sześć z nich zwykle osiąga siłę huraganu. W przeciętnym trzyletnim okresie około pięć huraganów uderza w wybrzeże USA – od Teksasu po Maine. Dwa z nich to zwykle huragany dużej mocy (z wiatrami powyżej 177 km/godz.). Typowy huragan ma szerokość około 480 km, choć wielkość ta może znacznie się różnić. Aby to sobie lepiej zobrazować „szerokość” Polski licząc od najbardziej oddalonych punktów, to 689 km. Jak zbudowany jest huragan? Oko huraganu to stosunkowo spokojny i bezchmurny obszar o średnicy około 32–64 km). Dalej znajduje się tzw. eyewall – ściana oka, która składa się z gęstych chmur zawierających najsilniejsze wiatry w całym systemie. Zewnętrzne pasma deszczowe (rainbands), często niosące wiatry huraganowe lub sztormowe, tworzą gęste linie burz rozciągające się od 80 do 480 km długości. Wiatry te mogą sięgać do 40 km od centrum w małych huraganach i ponad 240 km w dużych. Prędkość i trajektoria huraganu zależą od złożonych interakcji między oceanem a atmosferą, w tym obecności lub braku innych układów pogodowych. Ta złożoność sprawia, że dokładne prognozowanie ich ruchu i intensywności jest trudne. Co ciekawe, najniebezpieczniejsza jest prawa strona huraganu (patrząc w kierunku jego ruchu). To właśnie ona przynosi największe fale sztormowe, najsilniejsze wiatry i zwiększone ryzyko tornad. Warunki powstawania huraganów Podstawowym warunkiem powstawania huraganów jest temperatura wód oceanicznych, która musi osiągnąć wartość powyżej 26°C. Poniżej tej granicy huragany nie powstają lub szybko słabną, jeśli przesuną się nad chłodniejsze wody. Podkreślmy jednak, że temperatury oceanów w tropikalnym wschodnim Pacyfiku oraz w tropikalnym Atlantyku regularnie przekraczają ten próg. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/przejscie-dwoch-cyklonow-moze-dokonac-zniszczen-porownywalnych-z-huraganem-katrina-fot-getty-images-6547d75.jpeg" width="1024" height="683" alt="Przejście dwóch cyklonów może dokonać zniszczeń porównywalnych z huraganem Katrina (fot. Getty Images)" title="Przejście dwóch cyklonów może dokonać zniszczeń porównywalnych z huraganem Katrina (fot. Getty Images)" /> Koniecznym czynnikiem jest również odpowiednia odległość od równika. Bez obrotu Ziemi i wynikającej z tego siły Coriolisa huragany nie mogłyby się tworzyć. Siła Coriolisa jest najsilniejsza przy biegunach, a najsłabsza przy równiku – dlatego huragany nie mogą powstać w pasie 5° szerokości geograficznej od równika. Siła Coriolisa powoduje, że obszary niskiego ciśnienia wirują przeciwnie do ruchu wskazówek zegara na półkuli północnej i zgodnie z ruchem wskazówek zegara na półkuli południowej. Trzecim koniecznym warunkiem powstania huraganu jest obecność nasyconego gradientu spadku temperatury (lapse rate) w pobliżu centrum rotacji burzy. Zapewnia to intensywne uwalnianie ciepła utajonego. Huragany są burzami z ciepłym jądrem – ich energia pochodzi z kondensacji pary wodnej, która unosi się konwekcyjnie wokół ściany oka. Gradient ten musi być niestabilny, aby powietrze mogło dalej się unosić i kondensować. Jednym z najważniejszych warunków powstania huraganów jest niski pionowy uskok wiatru (wind shear), szczególnie w górnych warstwach atmosfery. Uskok to zmiana prędkości wiatru wraz z wysokością. Silne wiatry na dużych wysokościach niszczą strukturę burzy, przesuwając ciepłe powietrze znad oka i ograniczając pionowy rozwój konwekcji. Huragany nie powstają przy zbyt silnym uskoku wiatru. Innym istotnym czynnikiem jest wysoka wilgotność względna od powierzchni ziemi do środkowych warstw atmosfery. Suche powietrze w tych warstwach hamuje rozwój huraganu na dwa sposoby. Po pierwsze, powoduje parowanie kropelek wody, co obniża temperaturę i osłabia strukturę ciepłego jądra huraganu. Po drugie, może prowadzić do powstania inwersji pasatowej – warstwy ciepłego i suchego powietrza w środkowej troposferze, która działa jak „pokrywa”, hamując rozwój głębokiej konwekcji. Ostatnim warunkiem jest obecność tropikalnej fali (tropical wave). Huragany na Atlantyku często zaczynają się jako kompleks burzowy przemieszczający się znad Afryki i rozwijający się w tzw. falę środkowotroposferyczną. Jeśli fala ta napotka sprzyjające warunki opisane powyżej, może rozwinąć się w burzę tropikalną lub huragan. Na wschodnim Pacyfiku huragany mogą powstać z takiej fali lub z tzw. strefy monsunowej. Skala siły huraganów Do oceny siły huraganów służy skala Saffira-Simpsona, która przypisuje huraganowi kategorię od 1 do 5 – w zależności od maksymalnych utrzymujących się prędkości wiatru. Im wyższa kategoria, tym większy potencjał zniszczeń. Kategoria 1 Wiatry o prędkości 119–153 km/godz. Uszkodzenia obejmują głównie drzewa, krzewy i źle zamocowane obiekty. Kategoria 2 Wiatry o prędkości 154–177 km/godz. Uszkodzenia obejmują dachy, drzwi i okna, a także niektóre drzewa mogą zostać wyrywane z korzeniami. Kategoria 3 Wiatry o prędkości 178–208 km/godz. Uszkodzenia obejmują poważniejsze uszkodzenia budynków, szczególnie te słabo zbudowane, oraz powodzie przybrzeżne. Kategoria 4 Wiatry o prędkości 209–251 km/godz. Uszkodzenia obejmują rozległe zniszczenia budynków, poważne uszkodzenia dachów i ścian, oraz głębokie powodzie przybrzeżne. Kategoria 5 Wiatry o prędkości 252 km/godz. i więcej. Uszkodzenia obejmują całkowite zniszczenie budynków, ewakuację całych obszarów i głębokie powodzie przybrzeżne. Sezon huraganowy rozpoczyna się 1 czerwca i kończy 30 listopada, chociaż huragany mogą – i czasem się zdarzają – występować poza tym okresem. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Niż genueński przyniósł powódź tysiąclecia. Teraz znów jest nad Polską
Tworzy się cyklicznie, gdy zimne masy powietrza z północy napływają nad Morze Śródziemne. Jeden ze szlaków jego przemieszczania się wiedzie przez Europę Środkową. Niż genueński zwykle niesie ze sobą obfite, czasem ekstremalne opady.
Spis treści Niż genueński – jak powstaje ten potężny układ? Szlaki van Bebbera – stałe trasy niżu genueńskiego Cyklony – od umiarkowanych po ekstremalnie groźne Niż genueński to charakterystyczny, powtarzający się układ niskiego ciśnienia, który formuje się w rejonie Zatoki Genueńskiej, u wybrzeży północno-zachodnich Włoch. Powstaje w wyniku zderzenia chłodnego powietrza napływającego z północy z ciepłym i wilgotnym powietrzem znad Morza Śródziemnego. Kiedy zimne powietrze znad północnego Atlantyku napływa nad rozgrzane Morze Śródziemne, powoduje to duże parowanie wody. Tworzące się masy stają się bardzo zasobne w wilgoć, z potencjałem do dużych, czasami nawalnych i długotrwałych, opadów deszczu. Niż genueński – jak powstaje ten potężny układ? Na jego rozwój duży wpływ ma ukształtowanie terenu – Alpy oraz Apeniny wymuszają unoszenie się mas powietrza, co sprzyja kondensacji pary wodnej i tworzeniu się chmur. Ciepłe wody Morza Liguryjskiego dostarczają energii niezbędnej do szybkiego pogłębiania się niżu. Niż genueński ma złą sławę i, niestety, jest ona zasłużona. Potrafi on nieść tyle wilgoci, że tworzy ekstremalne opady, co z kolei powoduje powodzie. To właśnie ten niż odpowiada za tzw. powódź tysiąclecia w Polsce w 1997 roku, a także powodzie z lat 2010, 2014 i 2024. Również zalania Wenecji, tzw. acqua alta, to sprawka niży genueńskich. Prognozy wskazują, że w najbliższych dniach nad Polską będzie silny niż genueński, przynosząc intensywne i długotrwałe opady deszczu. Z drugiej strony trwająca właśnie susza i towarzyszący jej niski stan rzek mogą uchronić nas przed grożącymi w takim wypadku powodziami. Jednak bezsprzecznie najbliższe dni to okres zwiększonego ryzyka podtopień i powodzi błyskawicznych, dlatego warto śledzić komunikaty i lokalne ostrzeżenia meteorologiczne. Szlaki van Bebbera – stałe trasy niżu genueńskiego Niż genueński zwykle porusza się dość dobrze określonymi „korytarzami”, zwanymi w szlakami van Bebbera. Wilhelm Jakob van Bebber był niemieckim meteorologiem żyjącym w XIX wieku. Zasłynął z klasyfikacji typowych tras niżów barycznych nad Europą. Jego prace miały duże znaczenie dla rozwoju synoptyki i prognozowania pogody. Z naszego punktu widzenia najbardziej interesujący jest szlak Vb, wiodący m.in. przez Austrię, Słowację i Polskę. Niże genueńskie najczęściej tworzą się w okresie jesienno-zimowym oraz wczesną wiosną, czyli od listopada do marca, a ich częstotliwość może wynosić od kilku do kilkunastu przypadków rocznie. Jednak wyjątkowo silne i niebezpieczne są rzadsze niże tworzące się latem. Szczególnie groźne są ich skutki w rejonach górskich, gdzie mogą powodować powodzie oraz osunięcia ziemi. Cyklony – od umiarkowanych po ekstremalnie groźne A czym są cyklony? Za tą groźna nazwą kryje się jeden z rodzajów cyrkulacji mas powietrza – wirowy układ wiatru. Klasyfikacja ta nie oznacza siły wiatru, tylko jego sposób poruszania się. Cyklony są charakterystyczne dla układów niskiego ciśnienia. Najsilniejsze są cyklony tropikalne, które mogą powodować ogromne zniszczenia, a siła wiatru dochodzi w nich 300 km/godz. W naszej części świata takie cyklony jednak nie powstają. Europejskim cyklonom jednak towarzyszą różne zjawiska, potencjalnie dość silne: wiatr, zmiany temperatury i ciśnienia, opady. Na półkuli północnej ruch powietrza w ich obrębie odbywa się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
To zjawisko tak rzadkie, że nie wszyscy w nie wierzą. W Kanadzie udało się je sfilmować
Piorun kulisty to fenomen który jak dotąd nie ma naukowego wytłumaczenia. Jego istnienie nie zostało potwierdzone, choć istnieją tysiące doniesień i ustnych przekazów. Parze rolników z Kanady udało się nie tylko zobaczyć, ale i sfilmować piorun kulisty.
Spis treści Niesamowite nagranie pioruna kulistego Jak powstaje piorun kulisty? Piorun kulisty jest niemal mitycznym zjawiskiem, o których chyba każdy słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Niezwykłe opowieści o ruchomych kulach ognia póki co nie znalazły naukowego wytłumaczenia, ani nawet bezspornego potwierdzenia. W warunkach laboratoryjnych jak dotąd nie udało się wytworzyć kulistej błyskawicy. Tym bardziej cenne jest najnowsze nagranie pioruna kulistego, które udało się uchwycić parze Kanadyjczyków. Niesamowite nagranie pioruna kulistego Kiedy Ed i Melinda Pardy z ganku swojego domu w prowincji Alberta w Kanadzie obserwowali burzę, zauważyli, jak błyskawica uderzyła w ziemię mniej niż kilometr od ich domu. W ślad za uderzeniem pojawiła się niebieska kula światła, unosząca się nad ziemią. Para zarejestrowała to zjawisko na 23-sekundowym nagraniu, które jest jednym z pierwszych na świecie ukazujących najprawdopodobniej piorun kulisty. Według relacji udzielonej stacji telewizyjnej Global News, kula miała średnicę około 1–2 metrów i unosiła się nad ziemią przez około minutę, po czym zniknęła, wydając na koniec charakterystyczny trzask. View oEmbed on the source website Był to niezwykle rzadki przypadek wystąpienia pioruna kulistego – tajemniczego zjawiska atmosferycznego, opisywanego przez świadków od setek lat, ale dotąd naukowo niewyjaśnionego. Opisy takiego pioruna bywają różnorodne – miewa różną wielkość, kolor czy sposób poruszania się. Tak naprawdę nie wiadomo, czy wszystkie te obserwacje dotyczą tego samego zjawiska. Jak powstaje piorun kulisty? W laboratoriach podejmowano próby stworzenia podobnych kul gorącej plazmy, jednak badania nad tym zjawiskiem są trudne z powodu przypadkowości jego występowania. W 2014 roku naukowcom z Chin udało się przypadkowo sfilmować i zbadać piorun kulisty, sugerując że powstaje on z drobin gleby które odparowują w wysokiej temperaturze wywołanej przez uderzenie „zwykłego” pioruna. Opublikowano artykuł naukowy z tej obserwacji, ale nie wszyscy akceptują tę teorię. Piorun kulisty to jeden z kilku bardzo rzadkich fenomenów towarzyszących burzom. Inne to np. dżety czy duszki. Nagranie Pardych nie zostało jeszcze oficjalnie uznane za autentyczny piorun kulisty, ale badacze interesują się materiałem. Znany łowca burz, George Kourounis, uznał je za jedno z najlepszych istniejących nagrań tego zjawiska. Pojawiły się też opinie sceptyków – niektórzy sugerują, że kula mogła być efektem zwarcia w niewidocznych na filmie liniach wysokiego napięcia, lecz państwo Pardy twierdzą, że w pobliżu ich domu takich linii nie ma. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Deszcz nawalny, ulewny, silny, oberwanie chmury, nawałnica – czym się różnią?
Deszcz nawalny to zjawisko, które coraz częściej pojawia się w ostrzeżeniach RCB. Warto wiedzieć, czym różni się od ulewy, silnych opadów czy klasycznego oberwania chmury – te różnice są istotne dla naszego bezpieczeństwa.
Spis treści Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Deszcz ulewny a deszcz silny Nawałnica – kiedy deszcz łączy siły z wiatrem Określenia na zjawiska pogodowe bywają mocno pomieszane. Od fachowych terminów meteorologicznych po potoczne, nierzadko z długą tradycją. Meteorologia definiuje je jednak dość ściśle, choćby dlatego, żeby precyzyjnie formułować ostrzeżenia. Przyjrzyjmy się zjawisku, które w najbliższych dniach dotknie większości z nas – opadom deszczu nawalnego. Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa ostrzega przed „opadami nawalnymi”, związanymi z nadciągającym nad Polskę niżem genueńskim. To bardzo konkretny rodzaj deszczu: opady przekraczające 20 mm. Wysokość opadu, którą wyraża się w milimetrach, oznacza grubość warstwy wody, jaka utworzyłaby się na powierzchni ziemi o polu 1 metra kwadratowego, gdyby woda pochodząca z opadu nie spływała, nie wsiąkała i nie parowała. Innymi słowy, deszcz nawalny to opad co najmniej 20 mililitrów wody na metr kwadratowy. Może to być jednak dużo więcej – nawet 100 mm. Opady nawalne są nie tylko obfite, ale także nagłe i krótkie. Tak szybki przybór wody częściej niż przy innych rodzajach opadów powoduje zalania, podtopienia, obsunięcia ziemi, a nawet powodzie błyskawiczne. To rodzaj deszczu występujący w Polsce (i najczęściej w strefie umiarkowanej) głównie latem. Trwa od kilku do kilkudziesięciu minut i jest trudny do precyzyjnego przewidzenia. Prognozy podają tylko jego prawdopodobieństwo. Podczas deszczu nawalnego ulice zamieniają się w potoki, studzienki nie nadążają z odbiorem wody, najbliższe potoki i cieki wodne gwałtownie się podnoszą, miejskie nieczystości zostają spłukane i trafiają do rzek. Deszcze nawalne padają z chmur burzowych typu cumulonibus i są często powiązane z burzami i towarzyszącymi im wiatrami. Potoczna i trafna nazwa na taki deszcz to „oberwanie chmury”. Jeśli wystąpi – raczej nie ma innego wyjścia niż schronienie się pod najbliższym dachem. Jeśli towarzyszy mu burza, najlepiej ukryć się w budynku. Deszcz ulewny a deszcz silny Według definicji Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej deszcz ulewny to opad o sumie pomiędzy 10 a 20 mm. To dużo, ale wszystko zależy, w jakim czasie te 20 mm spadnie. Jeśli pada wolno, przez kilka godzin, ziemia ma szanse przyjąć całą wodę i do żadnych zalań i podtopień nie dojdzie. Nagłe i krótkie ulewy mogą jednak mieć skutki podobne do deszczu nawalnego. Deszcz silny to opad między 5 a 10 mm. Taki deszcz rzadko bywa groźny, a jego regularne występowanie pozwala na odpowiednie nawodnienie gleby. Nawałnica – kiedy deszcz łączy siły z wiatrem To określenie potoczne na gwałtowną burzę z silnym wiatrem, której często towarzyszy deszcz. Meteorolodzy mówią raczej o szkwale, czyli nagłym wzroście prędkości wiatru, związanym z przemieszczającą się chmurą burzową. Szkwał trwa krótko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz. Powstaje zazwyczaj tam, gdzie stykają się dwie masy powietrza o dużej różnicy temperatur. Bardzo często to zjawisko związane jest z chmurą cumulonimbus. Szkwał to wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s. Szczególnym jego rodzajem jest tzw. biały szkwał, kiedy obecność chmur nie poprzedza nagłego wzrostu prędkości wiatru. Ciekawym zjawiskiem z nim związanym jest wał szkwałowy, czyli groźnie, choć malowniczo wyglądający „taran” z chmur, wysuwający się na czoło chmury burzowej, rzadziej kłębiastej. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Na niebie „zatańczyły” obłoki srebrzyste. Rozpoczął się najlepszy okres na ich obserwacje
Wprawdzie w Polsce nie możemy obserwować najpiękniejszych zórz polarnych, zarezerwowanych dla dalekiej Północy, ale mamy je: obłoki srebrzyste. Właśnie teraz przypada najlepszy okres w roku na obserwację tych świecących chmur. Mogą pojawić się każdej nocy i zapewnić niezapomniane wrażenia.
Spis treści Obłoki srebrzyste nad Polską – wyjątkowe widowisko na niebie Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Najlepsze sposoby na obserwację Rozpoczął się najlepszy czas na obserwacje jednego z najpiękniejszych zjawisk naszego nieba, na pograniczu meteorologii i astronomii. Lipiec to miesiąc, kiedy pojawia się najwięcej obłoków srebrzystych. Te świecące chmury łatwo zaobserwować i sfotografować. Obłoki srebrzyste nad Polską – wyjątkowe widowisko na niebie Noc z 2 na 3 lipca w całej Polsce przyniosła niezwykłe obserwacje obłoków srebrzystych. Sieć zalały piękne zdjęcia świecących chmur, wykonane nie tylko profesjonalnymi aparatami, ale nawet niezbyt zaawansowanymi smartfonami. Bo chmury te to niezwykle wdzięczny i łatwy do utrwalenia obiekt obserwacji. I to nie przypadek, że pojawiły się właśnie w lipcu. Przed nami najlepsze tygodnie na ich obserwację. Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Obłoki srebrzyste (ang. noctilucent clouds, NLC) to najwyżej występujące chmury w atmosferze Ziemi, tworzące się w mezosferze na wysokości około 75–85 km. Zbudowane są z drobnych kryształków lodu, które kondensują się na maleńkich cząstkach np. pochodzenia wulkanicznego czy kosmicznego. Nie jest jednak jasne, skąd para wodna bierze się na tak dużych wysokościach. Obłoki widać kiedy Słońce zejdzie na 6–16° poniżej horyzontu. W praktyce oznacza to że są widoczne po 22, do 2–3 w nocy. Są chmurami strefy polarnej, czyli tworzą się podobnie jak zorze polarne, na północy. Jednak Polska jest wciąż dobrym miejscem do ich obserwacji. A najlepszym okresem w roku jest właśnie lipiec, choć bywają widoczne także w czerwcu i sierpniu. Jak je rozpoznać? To naprawdę łatwe – świecą własnym blaskiem, w odróżnieniu od zwykłych chmur, które mogą tylko odbijać światło Słońca. Blask ten ma charakterystyczny, chłodny srebrzystoniebieski kolor. Obłoki srebrzyste tworzą też na niebie ciekawe kompozycje i kształty, trochę podobne do dziennych chmur wysokich, ale zdecydowanie ładniejsze i delikatniejsze. Często układają się w faliste, żebrowane lub pasiaste wzory. Najlepsze sposoby na obserwację Przeważnie można je obserwować dość nisko nad północnym horyzontem, ale czasem „zalatują” bardziej na południe i zajmują wtedy trochę większą część nocnego nieba. Są zjawiskiem stosunkowo rzadkim i ulotnym, związanym z niskimi temperaturami tak wysoko w atmosferze. Jednak co roku można je zobaczyć przynajmniej kilka razy. Warto regularnie patrzeć na północ po zapadnięciu zmroku, bo nigdy nie wiadomo, kiedy się pojawią. A mogą, jak 5 lipca 2020 roku, zająć niemal pół nieba i być doskonale widoczne nawet w rozświetlonym wielkim mieście. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Niezwykłe zjawisko meteorologiczne w Portugalii. Przerażeni turyści uciekali z plaży
Tętniąca życiem plaża momentalnie opustoszała, gdy nad oceanem pojawiła się potężna chmura przypominająca falę tsunami. Zjawisko wywołało panikę wśród turystów i poruszenie w mediach społecznościowych. Meteorolodzy uspokajają: choć wyglądało groźnie, to efekt rzadkiego, ale znanego procesu atmosferycznego.
Spis treści: Niespotykane widowisko nad Portugalią. Co widzieli plażowicze? Jak powstaje wał rotorowy i dlaczego jest tak widowiskowy? W ostatnich dniach Europa zmaga się z rekordową falą upałów, sięgającą nawet 46 °C. W związku z tym wielu urlopowiczów szuka ochłody na plażach – również w Portugalii. Tam jednak letni wypoczynek został niespodziewanie przerwany, gdyż nad Praia de Buarcos pojawiła się niezwykła chmura przypominająca „tsunami”. To zjawisko zaniepokoiło tłumy, które – przestraszone potęgą natury – opuściły plażę. Niespotykane widowisko nad Portugalią. Co widzieli plażowicze? W niedzielne popołudnie odwiedzający Praia de Buarcos dostrzegli w pewnym momencie na horyzoncie ciemną chmurę, która sunęła nisko nad oceanem i rzucała cień na całą plażę. Miała ona kształt poziomej fali i wywołała gwałtowne podmuchy wiatru. Z relacji świadków wynika, że jej widok zaniepokoił plażowiczów, którzy w pośpiechu zaczęli zbierać swoje rzeczy i oddalać się od linii brzegowej. Filmiki z tego momentu błyskawicznie rozeszły się po sieci. Internauci w komentarzach pisali: „To było szaleństwo! Doświadczyłem tej chmury na północy Portugalii. Wyglądała jak tsunami z filmu” , „Wydaje się przerażająca i interesująca równocześnie” czy „To było niesamowite”. View oEmbed on the source website Jak powstaje wał rotorowy i dlaczego jest tak widowiskowy? Według ekspertów z portugalskiego Instytutu Morza i Atmosfery (IPMA), za całe zamieszanie odpowiadało rzadkie zjawisko znane jako „roll cloud”, czyli wał rotorowy. Tej poziomej formacji przypominającej falę towarzyszy specyficzne zawirowanie powietrza. Choć z wyglądu może kojarzyć się z nadciągającym huraganem, w rzeczywistości jej pojawienie się jest wynikiem rzadkich warunków atmosferycznych. Chmury tego typu najczęściej powstają, gdy front burzowy wypycha przed sobą chłodne powietrze, które spotyka się z ciepłym, wilgotnym powietrzem unoszącym się znad nagrzanego morza. Dochodzi wtedy do kondensacji pary wodnej, która układa się w długi, wąski pas uformowany na granicy dwóch warstw atmosferycznych. Dodatkowo, jeśli występuje odpowiedni poziom wiatru, powstaje efekt obrotu – chmura zaczyna wyglądać jak poziomy walec wirujący wokół własnej osi. Specjaliści podkreślają, że choć tego typu formacje są spektakularne, występują bardzo rzadko i zwykle nie stanowią bezpośredniego zagrożenia. Ich obecność może jednak wskazywać na pogorszenie pogody lub nadchodzącą burzę, dlatego nie należy ich ignorować. Ich rozmiar i niskie zawieszenie nad ziemią (bądź wodą) potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych meteorologów. Naukowcy dodają, że podobne zjawiska zaobserwowano w przeszłości m.in. w Australii, nad Zatoką Meksykańską czy w niektórych rejonach Brazylii, jednak w Europie występują one sporadycznie, a w Portugalii są prawdziwą rzadkością. Pojawienie się takiej chmury w czasie fali upałów – przy ekstremalnie wysokich temperaturach i dużej wilgotności – jest potwierdzeniem rosnącej częstotliwości anomalii pogodowych. Źródła: New York Post, Fox News, Independent Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co się dzieje z wilgotnością powietrza? Naukowcy biją na alarm
Wilgotność powietrza pogorszyła się w ciągu ostatnich 40 lat. Eksperci ostrzegają przed skutkami dusznego lata i podpowiadają, jak się chronić.
Spis treści: Co powoduje wilgotność? Dlaczego wilgotność sprawia, że czujesz się tak źle? Czym jest „efekt mokrego termometru”? Czy wilgotność pogarsza się z każdym latem? Jak stworzyć plan działania na wypadek upałów Pierwsza poważna fala upałów tego lata objęła znaczną część środkowych i wschodnich Stanów Zjednoczonych brutalną „kopułą” rekordowych temperatur i wysokiej wilgotności powietrza. Zjawisko kopuły występuje, gdy warunki pogodowe powodują, że wysokie ciśnienie atmosferyczne pozostaje w miejscu, zatrzymując pasma gorąca i wilgoci w danym regionie przez dłuższy czas. Eksperci ostrzegają, że choroby związane z upałem, w tym wyczerpanie cieplne i udar cieplny, stanowią poważne zagrożenie. Nie jest zaskoczeniem, że wysokim letnim temperaturom towarzyszy przytłaczająco wysoka wilgotność, ale co powoduje te duszne warunki i dlaczego sprawiają, że czujemy się jeszcze gorzej? Co powoduje wilgotność? Wilgotność pojawia się, gdy para wodna dostaje się do powietrza poprzez parowanie wody z powierzchni. Kiedy temperatury rosną w miesiącach letnich, więcej wody paruje niż zimą, kiedy na zewnątrz jest chłodniej.– Im więcej pary wodnej w atmosferze, tym większa wilgotność powietrza – mówi James Marshall Shepherd, dyrektor Programu Nauk Atmosferycznych na Uniwersytecie Georgii. W regionach kraju, które są zazwyczaj bardziej wilgotne, jak wschodnie Stany Zjednoczone, na powierzchni znajduje się więcej wody, która może parować, co skutkuje większą wilgotnością. Letnie wzorce pogodowe pochodzące z rejonu Zatoki Meksykańskiej, wywołane przez ciepłe temperatury wody i dominujące kierunki wiatru, prowadzą do dodatkowego napływu wilgoci z południa, co może przyczyniać się do parnych warunków. Dlaczego wilgotność sprawia, że czujesz się tak źle? Kiedy twoje ciało się nagrzewa, obszar mózgu zwany podwzgórzem wysyła sygnał do gruczołów potowych, że nadszedł czas, aby się ochłodzić. Pocenie się jest podstawowym mechanizmem organizmu służącym do obniżania jego wewnętrznej temperatury. Wysoka wilgotność oznacza wyższą wilgotność względną – stosunek ilości pary wodnej w powietrzu do ilości, jaką powietrze może utrzymać, zanim osiągnie punkt kondensacji i zacznie się opad. Zbyt duża ilość pary wodnej lub wilgoci w powietrzu oznacza, że nie ma możliwości, aby pot mógł odparować z twojej skóry. Innymi słowy, możesz się pocić, ale pot nie ma dokąd uciec. W warunkach suchego gorąca, takich jak na pustyni, twoje ciało nie odczuwa aż tak dużego gorąca, ponieważ parowanie odbiera wodę – a w rezultacie również ciepło – z powierzchni skóry. Czym jest „efekt mokrego termometru”? Termin „efekt mokrego termometru” lub „temperatura mokrego termometru” odnosi się do tego, jak skutecznie organizm może się ochłodzić w warunkach wysokiego gorąca i wysokiej wilgotności. Gdy ciepło i wilgotność są zbyt wysokie, ludzie nie są w stanie skutecznie się schładzać. Powoduje to przegrzanie organizmu, co może prowadzić do wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego. – Kiedy nie schładzasz się wystarczająco szybko, wtedy bardziej odczuwasz objawy stresu cieplnego – mówi Lemcke-Stampone. Niektóre z tych objawów to zmęczenie i nudności. Czy wilgotność pogarsza się z każdym latem? Ilość wody, jaką powietrze może utrzymać, zależy od jego temperatury – im cieplejsze powietrze, tym więcej wilgoci może wchłonąć. Eksperci twierdzą, że klimat się zmienia, a atmosfera przeciętnie się ociepla, co skutkuje wzrostem wilgotności. Badanie z lutego 2025 roku wykazało, że w ciągu ostatnich 40 lat fale gorąca o wysokiej wilgotności zwiększyły swoją intensywność, szczególnie na wschodzie USA. Jednym z najbardziej podstępnych aspektów fali gorąca o wysokiej wilgotności jest to, że upał nie ustępuje w nocy, szczególnie w miastach, które są pokryte asfaltem i betonem. – Wysokie temperatury nocą to absolutnie efekt zmian klimatycznych – mówi LeGrande. Jak stworzyć plan działania na wypadek upałów W miarę jak wilgotność się pogarsza, wzrasta ryzyko nadmiernej ekspozycji. Wysokie temperatury oznaczają, że wielu z nas będzie musiało mieć plan na wypadek ekstremalnych warunków pogodowych. Poleganie wyłącznie na klimatyzacji może nie wystarczyć. Bądź przygotowany – nawadniaj się, miej pod ręką lód i wentylatory, które zwiększają prędkość przepływu powietrza wokół ciała i pomagają obniżyć temperaturę wewnętrzną. Nie tylko najbardziej wrażliwi członkowie społeczeństwa, jak osoby starsze i przewlekle chore, są narażeni na choroby związane z upałem. Nowe badania pokazują, że coraz częściej również młodzi ludzie są fizycznie przeciążeni z powodu upałów. – Upewnij się, że kontaktujesz się z przyjaciółmi, rodziną i sąsiadami – nawet tymi, których normalnie nie podejrzewałbyś o to, że mogą być zagrożeni – mówi LeGrande. źródło: National Geographic
Pogoda odgrywała kluczową rolę podczas II wojny światowej. Dane meteorologiczne były bezcenne
Konflikt dotarł nawet pod koło podbiegunowe. W walkach uczestniczyły nie tylko okręty i samoloty, lecz także naukowcy i Grenlandczycy na psich zaprzęgach. Nie chodziło o zdobycze terytorialne czy surowce. Kluczową rolę odgrywała pogoda.
W tym artykule: Statki, samoloty i bazy polarne Walki na Spitsbergenie Konflikt w Grenlandii Niemieckie boje meteorologiczne Trudne życie wojskowych meteorologów Ostatni nazistowski oddział na Spitsbergenie Dane o prądach atmosferycznych, kierujących się znad Arktyki do Europy i mających wpływ na pogodę na kontynencie, były z militarnego punktu widzenia bezcenne. Mówiono, że pogoda dla wojskowych ma większą wagę niż kilka dywizji pancernych. Niemieccy polarnicy dostarczali te dane do kraju, gdzie interpretował je szef służby meteorologicznej III Rzeszy dr Karl Recknagel, a następnie przekazywał sztabowcom. To właśnie dzięki temu Hitler wiedział np., że pod koniec grudnia 1944 r. niski pułap chmur utrudni działania lotnictwa alianckiego. Dysponując tymi informacjami, bardzo trafnie wybrał termin kontrofensywy w Ardenach. Alianci nie mieli bowiem wtedy wystarczających sił pancernych w tym rejonie i tylko ich lotnictwo mogło stanowić zagrożenie dla niemieckich czołgów. Jednak hitlerowcy zaczęli robić użytek z wiedzy meteorologicznej znacznie wcześniej. Statki, samoloty i bazy polarne W miesiącach poprzedzających wybuch II wojny oraz na początku walk dużą rolę w gromadzeniu pogodowych informacji odgrywały statki meteorologiczne pływające między Cieśninami Duńskimi a Islandią. Były to w większości przebudowane i wyposażone w sprzęt pomiarowy pełnomorskie jednostki rybackie. Niemcy mieli ich około czterdziestu. Tyle, że nadawane przez nie komunikaty radiowe ułatwiały ich lokalizację. Stanowiły więc łatwy łup dla aliantów. 10 wynalazków z czasów II wojny światowej, z których wciąż korzystamy Wojna to koszmar, z tym dyskutować się nie da. Jednak towarzyszący jej wyścig technologiczny przynosi czasem wynalazki, które zostają z nami i okazują się nieodzowne w czasach pokoju. Pozna... Dlatego zaraz po opanowaniu Norwegii (czerwiec 1940 r.) regularne loty obserwacyjne na daleką północ rozpoczęła specjalna eskadra Luftwaffe. Samoloty startowały z baz Petsamo, Kirkenes, Tromsø, Bardufoss, Bodø i Trondheim. Załogi obserwowały zasięg pól lodowych i stan morza. Było to możliwe tylko w świetle dnia. Poza tym pomiary wykonywane w ten sposób miały ograniczoną przydatność, bo meteorolodzy potrzebowali danych wynikających z obserwacji ciągłych, a nie dorywczych. Bardziej praktyczne okazały się więc stałe stacje meteorologiczne, które od 1940 r. Niemcy utrzymywali m.in. na Spitsbergenie i Grenlandii. Alianci zdawali sobie sprawę z tego, jak przydatna może być wiedza zdobywana przez meteorologów III Rzeszy. W ośrodku kryptologicznym w Bletchley Park utworzono nawet specjalną sekcję zajmującą się odczytywaniem niemieckich meldunków meteorologicznych. Dzięki temu Brytyjczycy wiedzieli, jakimi danymi dysponuje przeciwnik. Z kolei rząd USA 9 kwietnia 1941 r. – a więc jeszcze przed przystąpieniem do II wojny światowej – postanowił zabezpieczyć przed Niemcami Grenlandię. Ta duńska kolonia po agresji Hitlera na Danię też znalazła się na celowniku III Rzeszy. W tej sytuacji gubernator Grenlandii zawarł porozumienie wojskowe z USA. Umowa dotyczyła m.in. zbudowania bazy lotniczej, stworzenia stacji nasłuchu radiowego i stacjonowania w rejonie wyspy okrętów US Navy. Ponadto rozmieszczono tam (np. w Narsarssuak) oddziały tzw. Armii Grenlandzkiej, formalnie podległej gubernatorowi. Jednostkę tworzyli doświadczeni duńscy i norwescy myśliwi. Pomagali im również miejscowi Inuici – dobrowolnie, bo rdzenni mieszkańcy Grenlandii byli zwolnieni z obowiązku służby wojskowej. Dzięki tym zabiegom Amerykanie uzyskali możliwość kontroli nad wyspą i okolicznymi wodami. Żołnierze wchodzący w skład Armii Grenlandzkiej patrolowali regularnie teren, a nieocenionym wsparciem okazali się miejscowi przewodnicy wykorzystujący do dalekich patroli psie zaprzęgi. Co więcej, od 11 sierpnia 1941 r. okręty USA – de facto wciąż państwa neutralnego! – otrzymały zgodę amerykańskiego prezydenta na zatrzymywanie i w razie konieczności zatapianie wszystkich jednostek pływających pod banderą III Rzeszy. Jak się prognozuje pogodę? Obchodzimy Światowy Dzień Meteorologii Przewidywanie zjawisk atmosferycznych jest możliwe dzięki danym zbieranym z wielu źródeł. Są one potem analizowane przez specjalistów i superkomputery. Walki na Spitsbergenie Brytyjczykom z kolei sen z powiek spędzała sprawa Spitsbergenu, największej wyspy archipelagu Svalbard. Norwegowie mieli tam, w osiedlu Barentsburg, stację meteorologiczną. Po podbiciu Norwegii wiosną 1940 r. dostęp do niej uzyskali Niemcy. Dlatego 25 sierpnia 1941 r. Royal Navy dokonała desantu na stację. Do zatoki Ejsfjord wpłynęły dwa lekkie krążowniki, kilka niszczycieli i transportowiec Empress of Canada z grupą żołnierzy. Zniszczyli nie tylko stację, elektrownię czy urządzenia radiokomunikacyjne. Zlikwidowali nawet zapasy węgla i wysadzili w powietrze słupy elektryczne. Niebawem Brytyjczycy wrócili do Barentsburgu – z zamiarem założenia własnej stacji. Jednak tym razem zareagowali Niemcy. 7 września 1943 r. w okolicy pojawiły się okręty Kriegsmarine na czele z pancernikiem Tirpitz. Z bazy zostały zgliszcza. Na dodatek pancernik zagrażał alianckim konwojom arktycznym płynącym z zaopatrzeniem dla sojuszniczych wojsk radzieckich, walczących z hitlerowcami na froncie wschodnim. Wściekli Brytyjczycy kilkanaście dni później ciężko uszkodzili Tirpitza. Rok później zatopili go w Tromsø, używając gigantycznych, ponadpięciotonowych bomb Tallboy. Jednak Niemcy zdążyli już się zadomowić w innych częściach archipelagu. Na przykład we wrześniu 1941 r. Luftwaffe przetransportowała ekspedycję, którą rozlokowano na Spitsbergenie w Adventdalen (baza w Bansø). Było to kilku naukowców z niezbędnym wyposażeniem. Zaś w październiku dwoma statkami przewieźli kompletną stację do fiordu Lilliehöök w zatoce Signehamma. Naukowcy przebywali tam do sierpnia 1942 r., gdy na miejscu pozostawili już tylko automatyczną stację meteo WFL (Wetter-Funkgerät Land). W sumie do końca wojny w archipelagu Svalbard działało 8 baz Luftwaffe, Kriegsmarine i Abwehry. Konflikt w Grenlandii Kolejnym celem hitlerowców była Grenlandia. Pierwsza niemiecka wyprawa dotarła tam 26 sierpnia 1942 r. Na wyspie Sabine u północno-wschodnich wybrzeży Grenlandii ze statku Sachsen zeszło kilku niemieckich naukowców z wojskową obstawą. Założyli bazę o kryptonimie Holzauge. Działała bez przeszkód do 13 marca 1943 r., kiedy dotarł do niej patrol saneczkowy Armii Grenlandzkiej. Pod bazą doszło wówczas do strzelaniny. Górą byli Niemcy. W potyczce zginął jeden z Duńczyków, dwóch trafiło do niewoli, jeden uciekł. Niemcy ruszyli za nim w pościg, w trakcie którego dotarli aż do odległej o 100 km osady Eskimonæs i zniszczyli tamtejszy posterunek policji. Alianci nie dali za wygraną. Dwa miesiące później niemiecką stację zaatakowały bombowce B-24 Liberator wysłane z bazy na Islandii. Ośrodek został prawie doszczętnie zniszczony, cudem ocalała ekipa ewakuowała się do III Rzeszy. Co ciekawe, Niemcy zabrali ze sobą „zdobyczne” psy z zaprzęgu pokonanych wcześniej Duńczyków. Zwierzęta trafiły do ośrodka szkoleniowego w Karkonoszach – bo to właśnie tam przygotowywano wiele niemieckich wypraw arktycznych. Armia Grenlandzka pozostawała jednak czujna. 22 kwietnia 1944 r. jej patrol wykrył kilkunastoosobową niemiecką ekspedycję, która po utknięciu na polu lodowym we wrześniu 1943 r. dotarła do wysepki Shannon, a potem zorganizowała zaimprowizowaną bazę w starej kopalni. Przez kilka tygodni dochodziło tam do potyczek, w których żadna ze stron nie była w stanie uzyskać przewagi. Wreszcie wyczerpani Niemcy zostali ewakuowani drogą lotniczą. Inny patrol Grenlandczyków w październiku 1944 r. wziął do niewoli dwunastoosobową ekipę misji Edelweiss II. Wpadła, ponieważ została wykryta przez alianckie maszyny rozpoznawcze. Statek, którym przypłynęli niemieccy polarnicy, przechwyciły sojusznicze okręty i odstawiły do portu w Bostonie. Niemieckie boje meteorologiczne Lecz poczynając od tego samego 1944 r. Niemcy opracowali sposób, by nie ryzykować kolejnych strat w ludziach. Otóż za pomocą U-Bootów zaczęli rozmieszczać u wybrzeży Grenlandii swój nowy wynalazek – automatyczne boje meteorologiczne WFS (Wetter-Funkgerät See). Wynurzały się one kilka razy na dobę, aby przekazać zakodowane pomiary (m.in. temperaturę wody i powietrza, siłę i kierunek wiatru), a następnie ponownie znikały w głębinach. Alianci obiecywali grenlandzkim rybakom sowite nagrody za ich wyłowienie. Był jednak drobny problem. Boje wyposażono w urządzenie samoniszczące, które uruchamiało się przy próbie wyciągnięcia z wody! Wiele z tych groźnych stacji-min nadawało sygnały jeszcze długo po zakończeniu wojny. Trudne życie wojskowych meteorologów Niemcy organizowali ekspedycje także na radzieckie wody. Misja Schatzgräber wylądowała 22 września 1943 r. na jednej z wysp archipelagu Ziemi Franciszka Józefa. Miała jednak pecha. W maju 1944 r. zmęczeni ubogim i monotonnym menu polarnicy urządzili polowanie, podczas którego zabili niedźwiedzia. Mięso było smaczne, lecz członkowie grupy się rozchorowali. Dostali gorączki sięgającej 40 stopni, mieli bóle mięśni, wysypkę i biegunkę. Okazało się, że zapadli na trychinozę – chorobę wywołaną przez włosienie. Stan chorych się pogarszał, więc Niemcy wysłali po nich z Norwegii samolot, ale podczas lądowania uszkodził podwozie. Do naprawy niezbędne były części zapasowe, przysłano więc kolejną maszynę. W końcu ekipę udało się ewakuować. Inna sprawa, że nawet z misji zakończonych sukcesem naukowcy wracali wycieńczeni i chorzy. Przyczyną były nie tylko warunki atmosferyczne, ale także dieta – uboga w owoce, warzywa i zboża, w większości oparta na żywności puszkowanej. Ostatni nazistowski oddział na Spitsbergenie Paradoksalnie jednak, to właśnie w Arktyce skapitulował ostatni niemiecki oddział. We wrześniu 1944 r. na pokładzie statku Carl J. Busch na niewielką wyspę Nordostland w północno-wschodniej części Spitsbergenu dotarła ekspedycja pod dowództwem geografa dr. Wilhelma Degego. Brytyjczycy, którzy wiedzieli o wyprawie z przechwyconej korespondencji radiowej, wysłali niszczyciele. Te nie odnalazły jednak Niemców i ekipa dotarła do celu. W Chinach odnaleziono bunkier horroru z II wojny światowej. Kryje przerażającą historię Przez lata nie było wiadomo, gdzie znajduje się niesławny „bunkier horroru”. Ludzie umierali tam podczas koszmarnych eksperymentów. Polarnicy mieli ze sobą ok. 1800 skrzyń ze sprzętem i żywnością wystarczającą na 2 lata – na taki bowiem okres planowano wyprawę. Po dotarciu do celu Niemcy postawili zabudowania, rozłożyli sprzęt pomiarowy i rozpoczęli zbieranie danych. Mierzyli temperaturę gruntu, śniegu i wody morskiej. Ponadto codzienne wysyłali radiosondy w dolne warstwy stratosfery. Kilkanaście razy na dobę dokonywali pomiarów ciśnienia, wilgotności i temperatury. Mierzyli też siłę oraz kierunki wiatrów. Zaszyfrowane dane przekazywali centrali poprzez stację pośrednią w norweskim Tromsø. O zakończeniu wojny dowiedzieli się z radia. Mimo kapitulacji III Rzeszy nie zaprzestali pracy i dalej (ale już nie szyfrując) przekazywali wyniki swoich obserwacji. Gdy myśleli, że wszyscy o nich zapomnieli, otrzymali wiadomość o wysłanym po nich statku. Norweskim. Niemcy oczekiwali na niego ze sporymi obawami o swój los. Norwegowie nie potraktowali ich jednak wrogo. A 4 września 1945 r. dr Dege podpisał akt poddania się załogi stacji – de facto ostatniej aktywnej jednostki Wehrmachtu.
Cyklon tropikalny to jedno z najbardziej niszczycielskich zjawisk atmosferycznych. Jak powstaje?
Cyklon tropikalny to jedno z najpotężniejszych i najbardziej niszczycielskich zjawisk atmosferycznych. Huraganowy wiatr może zmienić linię wybrzeża i zmieść z powierzchni ziemi całe miasta, a przy tym pochłonąć życie tysięcy ludzi. Skutki takich katastrof mogą być odczuwane przez długie lata. Czym jest cyklon tropikalny? Jak powstaje to zjawisko? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co to jest cyklon tropikalny? Jak powstaje cyklon tropikalny? Skala intensywności cyklonów tropikalnych Jaka pogoda panuje w cyklonie tropikalnym? Nazwy cyklonów tropikalnych Przyglądając się zdjęciom satelitarnym, można zauważyć, że cyklon tropikalny przypomina gigantyczny wir. To doskonale obrazuje możliwą skalę kataklizmu. Meteorolodzy już od kilkudziesięciu lat ostrzegają ludzi o tych zjawiskach, jednak mimo że naukowcy dysponują coraz większą wiedzą i coraz lepszą techniką, a systemy wczesnego ostrzegania działają lepiej niż kiedykolwiek, ofiar i tak nie da się uniknąć. Można tylko próbować ograniczać straty. Co to jest cyklon tropikalny? Cyklon tropikalny jest jednym z najintensywniejszych energetycznie zjawisk atmosferycznych. Pod tym pojęciem kryją się układy niskiego ciśnienia atmosferycznego, powstające w niskich szerokościach geograficznych. Tak jak zwykły cyklon, odmiana tropikalna ma postać wirowej cyrkulacji powietrza. Jednak w tym przypadku następują wręcz gigantyczne gradienty ciśnień w jednostce odległości. Zjawisku temu towarzyszą huraganowe wiatry i obfite opady deszczu, wynikające z silnej aktywności burzowej. Cyklon tropikalny formuje się nad ciepłymi wodami, o temperaturze przekraczającej 26 stopni Celsjusza. Charakteryzuje go cyrkulacja cykloniczna. Oznacza to, że na półkuli północnej cyklony tropikalne wirują w kierunku przeciwnym względem ruchu wskazówek zegara, a na południowej – odwrotnie. Może osiągać wysokość od 11 do 13 kilometrów. Bywa, że cyklon jest tworzony nie przez jedno, a przez dwa zawirowania. Wkrótce latanie samolotem będzie dużo bardziej niebezpieczne. Dlaczego? Pogoda jest kluczowym aspektem lotu. Złe warunki atmosferyczne mogą przyczyniać się do wypadków i katastrof lotniczych. Z jednej strony wiedza meteorologiczna jest coraz większa i technologia... W różnych częściach świata to niszczycielskie zjawisko nosi różne nazwy. W Ameryce Północnej i Środkowej oraz w obszarze Karaibów mówi się o huraganach. W rejonie zachodniego wybrzeża Meksyku cyklon tropikalny nosi nazwę cordonazo. W południowo-wschodniej Azji mówi się o tajfunach, na Filipinach – o bagnio, natomiast w Indiach – po prostu o cyklonach. W Australii zjawisko to jest nazywane willy-willy. Jak powstaje cyklon tropikalny? Formowaniu się cyklonów tropikalnych sprzyjają cztery czynniki: temperatura wody przekraczająca 26 stopni Celsjusza w warstwie powierzchniowej i gradient temperatury do głębokości 70 metrów mniejszy niż 4 stopnie Celsjusza, zatoki niskiego ciśnienia lub płytkie niże zlokalizowane wewnątrz warstwy niestabilnego, ciepłego i wilgotnego powietrza, przekraczająca 500 kilometrów odległość od równika, która pozwala na efektywne oddziaływanie siły Coriolisa, niewielki gradient pionowy prędkości wiatru z wysokością. Być może ludzie nigdy do końca nie poznają mechanizmów rządzących siłami natury. Naukowcy badający zjawiska atmosferyczne dysponują ogromną wiedzą i zaawansowanymi narzędziami, a mimo to wciąż nie są zgodni w kwestii genezy cyklonów. Większość wskazuje na trzy procesy, które uczestniczą w powstawaniu tego zjawiska. Mowa o konwergencji mas powietrza, oddziaływaniu wyższych warstw troposfery na masy powietrza położone w dolnej troposferze i o konwekcji. Pomiędzy aktywnymi masami powietrza passatowego, czyli zwrotnikowego, i bezwładnymi ale potencjalnie niestabilnymi masami równikowymi powstaje front tropikalny, czyli strefa przejściowa. W strefie zwrotnikowej pojawiają się fale zaburzenia, których długość dochodzi do 1600 km. Występują na wysokości od 3 do 6 km i przemieszczają się w kierunku zachodnim, z prędkością 23,5 km/godz. Generalnie w strefie zwrotnikowej co trzy dni pojawia się jedno takie zaburzenie. W wyniku zjawiska konwekcji powstaje ruch wirowy. Siła odśrodkowa wirującego powietrza doprowadza do spadku ciśnienia w centrum zjawiska, zwanym okiem cyklonu. Towarzyszy temu chłodny opad, który szybko znika w ciepłej wodzie. Równocześnie opada powietrze, które ulega ogrzaniu w kontakcie z wodą. Pod wpływem parowania różnica temperatur w przekroju poziomym chmur ulega zwiększeniu, a konwekcja nasila się. 10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy? Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak Cyklony tropikalne są zjawiskami sezonowymi. Na półkuli północnej powstają od lipca do października, a na południowej – od grudnia do marca. W rejonie Morza Arabskiego i Zatoki Bengalskiej występują od maja do czerwca i od października do listopada, czyli w okresach zmian kierunku wiatru monsunowego. Należy wspomnieć, że tylko w jednym na dziesięć przypadków wystąpienia okoliczności sprzyjających powstawaniu cyklonu dochodzi do jego utworzenia. Nie każdy spiralny układ chmur może być też nazwany cyklonem. Rozróżnia się cztery fazy rozwoju tego zjawiska: zaburzenie tropikalne, depresję tropikalną, sztorm tropikalny i cyklon tropikalny. Zaburzenie ma zasięg od 200 do 600 km i charakteryzuje się prędkością wiatru do 20 km/godz. Depresja cechuje się zamkniętą cyrkulacją z prędkością wiatru dochodzącą do około 60 km/godz. Z kolei sztorm tropikalny jest systemem, w którym wiatr wieje z prędkością od 62 do 117 km/godz. Chmury najczęściej koncentrują się w samym centrum układu, a opady występują po jego zewnętrznej stronie. O cyklonie tropikalnym należy mówić, gdy wiatr osiąga prędkość większą niż 119 km/godz. Skala intensywności cyklonów tropikalnych Zależnie od prędkości wiatru, minimalnego przyziemnego ciśnienia atmosferycznego i wysokości spiętrzenia sztormowego, cyklonom tropikalnym nadawana jest kategoria od I do V, zgodna ze skalą Saffira-Simpsona. Kat. I: charakteryzuje się prędkością wiatru od 33 do 43 m/s, minimalnym ciśnieniem >980 hPa i wysokością spiętrzenia 1,0 do 1,7 m. Kat. II: charakteryzuje się prędkością wiatru od 43 do 49 m/s, minimalnym ciśnieniem od 979 do 965 hPa i wysokością spiętrzenia 1,8 do 2,6 m. Kat. III: charakteryzuje się prędkością wiatru 50 do 58 m/s, minimalnym ciśnieniem od 964 do 945 hPa i wysokością spiętrzenia 2,7 do 3,8 m. Kat. IV: charakteryzuje się prędkością wiatru od 59 do 68 m/s, minimalnym ciśnieniem od 944 do 920 hPa i wysokością spiętrzenia od 3,9 do 5,6 m. Kat V: charakteryzuje się prędkością wiatru powyżej 70 m/s, minimalnym ciśnieniem Specjaliści rozważają rozszerzenie skali o szóstą kategorię dla cyklonów z wiatrem, którego prędkość przekraczałaby 83 m/s (ok. 300 km/godz). Póki co nie zdecydowali się na taki krok. Jaka pogoda panuje w cyklonie tropikalnym? W cyklonach tropikalnych występuje sześć stref pogodowych, z czego jedna oznaczana jest jako zerowa. Największe tornado na świecie nie zabiło największej liczby osób. Rekord mrozi krew w żyłach Czy wiesz, gdzie i kiedy przeszło największe tornado na świecie? Miejsce nie było przypadkowe. Strefa 0: strefa położona na zewnątrz cyklonu, w której ze względu na odmienności zachmurzenia i kształtowania się wiatru pogoda najczęściej jest lepsza niż w warunkach, w których w danym rejonie nie zaznacza się bliskość cyklonu. Zachmurzenie zmniejsza się lub niebo pozostaje całkowicie bezchmurne. Widzialność pozioma ulega poprawie. Wiatry najczęściej słabną, a ciśnienie atmosferyczne nieznacznie wzrasta. Strefa 1: to strefa peryferyjna, w której występują wiatry słabsze od sztormowych. Ciśnienie atmosferyczne zaczyna wyraźnie spadać. Niebo pokrywają chmury wysokie. Zdarzają się krótkotrwałe opady, którym mogą towarzyszyć szkwały. Na morzu formuje się fala wiatrowa, obok której widoczna jest duża fala martwa. Strefa 2: to środkowa strefa cyklonu, w której występują wiatry sztormowe. Następuje gwałtowny spadek ciśnienia. Niebo jest ciemne i całkowicie zakryte chmurami. Występują ulewy z wyładowaniami atmosferycznymi. Fala wiatrowa zaczyna rosnąć. Strefa 3: to strefa centralna z wiatrami huraganowymi. Niebo przybiera kolor ołowiano-szary lub granatowy. Panuje niemal całkowity mrok. Wiatr przenosi wodę. Fale są bardzo wysokie i załamujące się. Strefa 4: te strefa oka cyklonu, w której występują wiatry do 10 węzłów lub panuje cisza. Temperatura osiąga wysoką wartość. Niebo pokryte jest chmurami wysokimi, spomiędzy których prześwituje błękit. Zdarzają się przypadki całkowitego zachmurzenia. Widzialność jest dobra lub umiarkowana, rzadziej słaba. Nazwy cyklonów tropikalnych Początkowo cyklonom tropikalnym nadawano nazwę od imienia świętego przypadającego na dzień wystąpienia tego zjawiska. Dopiero pod koniec XIX wieku Clement Wragge, australijski meteorolog, zaczął nadawać im żeńskie imiona. Tymczasem w USA cyklonom tropikalnym nadawano nazwy zgodne z alfabetem fonetycznym. Dopiero w 1953 roku przyjęto australijski zwyczaj nadawania im nazw inspirowanych imionami żeńskimi. To jednak wywołało niezadowolenie środowisk feministycznych. Władze musiały się ugiąć pod ich naciskiem i od 1978 roku cyklonom tropikalnym nadawane są też imiona męskie. Wtedy zaczęto też układać listę obowiązujących w danym roku imion. Spis, o którym mowa, obejmuje ułożone alfabetycznie i naprzemiennie nazwy inspirowane imionami męskimi i żeńskimi. Gdyby lista przewidziana na dany rok okazała się za krótka, kolejnym cyklonom nadaje się nazwy pochodzące od liter greckiego alfabetu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zorza polarna to kosmiczne arcydzieło. Czy będziemy częściej oglądać ją na polskim niebie?
W mitologii skandynawskiej zorza polarna była uważana za refleksy odbite od tarcz i zbroi walkirii. Dziś wiemy, jak powstaje, ale nauka wcale nie ujęła jej magii. Jeden z najpiękniejszych spektakli rozegrał się na naszym niebie na początku listopada 2023 roku. Jak to się stało, że zorza polarna pojawiła się w Polsce i czy to zjawisko będzie u nas występowało częściej?
W tym artykule: Jak powstaje zorza polarna? Gdzie zobaczymy zorzę? Jak obserwować zorzę? Zorze w Polsce Stwierdzono, że zorze występują także na Jowiszu i Saturnie. Czyli na planetach obdarzonych, podobnie jak Ziemia, polem magnetycznym. Ma ono zasadnicze znaczenie w powstawaniu zorzy. Jak powstaje zorza polarna? Strumień zjonizowanych cząstek emitowanych przez Słońce, tzw. wiatr słoneczny, wpada w ziemską atmosferę. Wzbudza wówczas atomy gazów ją tworzących – tlenu, wodoru, azotu. Atomy zaczynają świecić, tańcząc w polu magnetycznym na wysokości ok. 100 km. Za zielony kolor zorzy odpowiadają atomy tlenu, a czerwony i fioletowy – azotu. Cząstki wiatru słonecznego, ze względu na swój ładunek elektryczny, poruszają się wzdłuż linii pola magnetycznego. Podążają w kierunku jego biegunów (znajdujących się blisko biegunów geograficznych). Najczęściej więc zorza powstaje w rejonach podbiegunowych, na dalekiej północy lub południu. A także w okresach wysokiej aktywności Słońca i po silnych rozbłyskach na jego powierzchni. Wybuch słoneczny w 1859 r. był podobno tak silny, że zorza pojawiła się nawet na Hawajach. Gdzie zobaczymy zorzę? Na półkuli północnej zorze regularnie występują m.in.: na północy Norwegii, Szwecji, Finlandii i Grenlandii oraz na północy Kanady, Alaski i Rosji. Sezon na wypatrywanie zórz na dalekiej Północy rozpoczyna się we wrześniu i trwa do kwietnia. Tylko wtedy noce są tam wystarczająco ciemne i długie. Dlaczego ostatnie zorze polarne były różowe? Przez kolejne 3 lata zjawisko może się powtarzać Zorze polarne zazwyczaj mają kolory zielony, czerwony, bordowy lub purpurowy. Te z początku listopada zaskoczyły barwą nawet mieszkańców dalekiej północy. Jak to wytłumaczyć? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-ostatnie-zorze-polarne-byly-rozowe-przez-kolejne-3-lata-zjawisko-moze-sie-powtarzac-cb55e73.jpg" width="938" height="528" alt="Dlaczego ostatnie zorze polarne były różowe? Przez kolejne 3 lata zjawisko może się powtarzać" title="Dlaczego ostatnie zorze polarne były różowe? Przez kolejne 3 lata zjawisko może się powtarzać" /> Dokładnie ten sam spektakl można obserwować i na południu naszej planety. Sęk jednak w tym, że teren Antarktydy jest prawie niezaludniony i trudno dostępny. Mieszkańcom półkuli północnej pod tym względem się więc poszczęściło. Aktywność Słońca układa się w cykle o długości ok. 11 lat. Najbliższe jej maksimum przypadnie mniej więcej w 2025 r. Zatem najwyższy czas zacząć planować podróże na daleką Północ. Jak obserwować zorzę? A gdzie jechać i jak zorzę obserwować? Spytaliśmy Karola Wójcickiego, popularyzatora astronomii, podróżnika, dziennikarza i organizatora wypraw zorzowych. – Najlepszymi kierunkami dla mieszkańców Europy są północna Skandynawia i Islandia. Na obserwacjach trzeba będzie spędzić kilka nocnych godzin, np. od zmierzchu ok. godz. 19 do północy. Trzeba też zatroszczyć się o to, by mieć dobry widok na niebo, niezakłócony przez las czy wzgórza. Cierpliwość będzie niezbędna. Ale jeśli ją mamy, a planów nie pokrzyżują nam chmury, szansa na zorzę będzie duża – mówi Wójcicki. Poza tym możemy śledzić nie tylko pogodę ziemską, ale i słoneczną, dostępną w wielu aplikacjach na telefon (np. Aurora Alerts czy NorwayLights). Bywa, że na podstawie ich prognoz daje się przewidzieć wystąpienie zorzy z dokładnością do kilkunastu minut. – Podróżuję na północ już 10 lat i spędzam tam co roku ok. 60 nocy na obserwacjach. Tylko dwa razy przy dobrej pogodzie zorza mnie zawiodła – opowiada Wójcicki. Zorze w Polsce A czy można obserwować zorzę w Polsce? Rok 2023 był pod tym względem wyjątkowy. Zorze pojawiły się w naszym kraju w kwietniu i wrześniu. Wyjątkowo widowiskowo rozbłysły ostatnio – 4 i 5 listopada 2023 roku. Wówczas można je było oglądać tam, gdzie nie występowało zachmurzenie. Najlepiej widoczne były we wschodniej części kraju i na Dolnym Śląsku. W Internecie pojawiło się mnóstwo zdjęć, które uchwyciły to niesamowite zjawisko. Jednak autor bloga „Z głową w gwiazdach” nieco studzi nasze oczekiwania co do kolejnych tego typu wydarzeń. Oczywiście podczas silnych burz magnetycznych wywołanych dużą aktywnością Słońca są perspektywy, że zorza ponownie pojawi się na naszym niebie. Jednak będzie ona nieporównywalnie słabsza niż na dalekiej Północy. Aby zwiększyć swoje szanse na jej zobaczenie, trzeba udać się w miejsce jak najdalsze od świateł ludzkich siedzib i obserwować północny horyzont. Tu może się przydać mapa zanieczyszczenia światłem, dostępna pod adresem lightpollutionmap.info. Jedynym w Polsce miejscem z naprawdę ciemnym niebem są Bieszczady. Jeśli weźmiemy ze sobą aparat fotograficzny i zrobimy zdjęcia z długim czasem ekspozycji – zarejestrujemy więcej światła. Być może, choć gołym okiem zorzy nie zobaczymy, uwiecznimy ją wtedy na zdjęciu. Możliwe, że kiedyś powtórzy się sytuacja z 1859 r. lub 2023 roku i nastąpi wyjątkowo silny rozbłysk na Słońcu. Zdecydowanie lepiej więc polecieć na przykład do Norwegii. Choć podróż w okolice koła podbiegunowego może brzmieć jak wyzwanie, Karol Wójcicki uspokaja. – Tam wciąż jest cywilizacja, tylko temperatury są trochę niższe – przekonuje. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
DeepMind potrafi tworzyć lepsze prognozy pogody niż superkomputery. Czy SI pomoże ratować klimat?
Sztuczna inteligencja staje się jednym z najważniejszych narzędzi pracy naukowców. Stosuje się ją w medycynie, badaniach i eksploracji kosmosu, a nawet w archeologii. A nowy algorytm uczenia maszynowego DeepMind potrzebuje mniej niż minuty, aby sporządzić superprecyzyjną prognozę pogody.
W tym artykule: Prognoza z 99-procentowym prawdopodobieństwem Modelowanie na wielkich bazach danych SI dla klimatu Prognozy pogody kosmicznej Google DeepMind opracował algorytm uczenia maszynowego, który – jak twierdzi gigant – może przewidywać pogodę dokładniej niż obecne metody prognozowania wykorzystujące superkomputery. Model Google’a, nazwany GraphCast, generował dokładniejszą 10-dniową prognozę niż system High Resolution Forecast (HRES), wykorzystywany przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF). Był w stanie konstruować prognozy w ciągu kilku minut, a nie godzin. System Google DeepMind bazuje na HRES, złotym standardzie systemu symulacji pogody. Prognoza z 99-procentowym prawdopodobieństwem GraphCast, który może działać na komputerze stacjonarnym, osiągnął lepsze wyniki niż ECMWF w ponad 99 procentach zmiennych pogodowych. Jego prognozy były trafne w aż 90 procentach ocenianych lokalizacji. A tych było naprawdę dużo, bo test przeprowadzono na 1300 regionach. Problem z algorytmem jest jeden, za to poważny. Wyniki są generowane w tzw. czarnej skrzynce. To oznacza, że sztuczna inteligencja (SI) nie może wyjaśnić, w jaki sposób znalazła wzorzec lub pokazać jego działania. W związku z czym, zdaniem naukowców, powinna być używana do uzupełniania, a nie zastępowania sprawdzonych narzędzi. 10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy? Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak Współcześnie używane prognozowanie opiera się na łączeniu danych ze złożonymi modelami fizycznymi i wykorzystywaniu superkomputerów do przeprowadzania symulacji. Dokładność tych prognoz zależy od szczegółowych informacji w modelach, a ich eksploatacja jest energochłonna i kosztowna. Modelowanie na wielkich bazach danych Jednak modele pogodowe oparte na uczeniu maszynowym mogą być znacznie tańsze. Potrzebują mniejszej mocy obliczeniowej i działają szybciej. Na potrzeby nowego modelu sztucznej inteligencji naukowcy przeszkolili GraphCast na danych z 38 latach globalnych odczytów pogody na Ziemi. Algorytm ustalił wzorce zależności między zmiennymi, takimi jak ciśnienie powietrza, temperatura, wiatr i wilgotność. Co ciekawe, niektóre związki, jakie wyłapał algorytm, były zaskoczeniem dla samych naukowców. Po tym szkoleniu model ekstrapolował prognozy z globalnych szacunków pogody z 2018 r., aby stworzyć 10-dniowe prognozy w czasie krótszym niż minuta. Uruchamiając GraphCast wraz z prognozą ECMWF o wysokiej rozdzielczości, która wykorzystuje bardziej konwencjonalne modele fizyczne do przewidywania, naukowcy odkryli, że GraphCast daje dokładniejsze prognozy dla ponad 90 procent przypadków z 12 tys. użytych punktów danych. SI dla klimatu GraphCast może również przewidywać ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów, okresy zimna i burze tropikalne. – Tylko we wrześniu 2023 roku jedna z wersji naszego modelu GraphCast, wdrożona na stronie internetowej ECMWF, dokładnie przewidziała z około dziewięciodniowym wyprzedzeniem, że huragan Lee dotrze do lądu w Nowej Szkocji – napisał w oświadczeniu Rémi Lam, inżynier badawczy w DeepMind. Pomimo imponującej wydajności modelu, naukowcy nie przewidują, aby w najbliższym czasie zastąpił on obecnie używane narzędzia. Nadal potrzebne są regularne prognozy, aby zweryfikować i ustawić dane wyjściowe. A ponieważ algorytmy uczenia maszynowego generują wyniki, których nie mogą wyjaśnić, mogą być podatne na błędy. Zamiast tego modele sztucznej inteligencji mogą uzupełniać inne metody prognozowania i generować szybsze prognozy – twierdzą naukowcy. Mogą również pomóc naukowcom dostrzec zmiany we wzorcach klimatycznych w czasie i uzyskać jaśniejszy obraz w szerszej perspektywie. – Pionierskie wykorzystanie sztucznej inteligencji w prognozowaniu pogody przyniesie korzyści miliardom ludzi w ich codziennym życiu. Ale nasze szersze badania nie polegają tylko na przewidywaniu pogody. Zależy nam na zrozumieniu szerszych wzorców naszego klimatu – napisała Lam. – Mamy nadzieję, że opracowując nowe narzędzia i przyspieszając badania, sztuczna inteligencja może umożliwić globalnej społeczności stawienie czoła naszym największym wyzwaniom środowiskowym. Prognozy pogody kosmicznej Co ciekawe, SI przydaje się nie tylko do prognozowania pogody na Ziemi. Staje się też głównym narzędziem do badania tzw. pogody kosmicznej. W Tuluzie właśnie kończy się European Space Weather Week, doroczna impreza poświęcona szeroko rozumianym badaniom wpływu Słońca na warunki kosmiczne i ziemskie. Znaczna część referatów odnosiło się właśnie do wykorzystania w tej dziedzinie algorytmów SI. Wiele wskazuje na to, że prognozowanie pogody kosmicznej również stanie się domeną sztucznej inteligencji. Źródło: Science. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jak się prognozuje pogodę? Obchodzimy Światowy Dzień Meteorologii
Przewidywanie zjawisk atmosferycznych jest możliwe dzięki danym zbieranym z wielu źródeł. Są one potem analizowane przez specjalistów i superkomputery.
W tym artykule: Co mierzą stacje meteorologiczne? Jak się prognozuje pogodę? Jak działa stacja meteorologiczna? 23 marca świętujemy Światowy Dzień Meteorologii. Data nawiązuje do 23 marca 1950 roku. To wtedy weszła w życie konwencja ustanawiająca Światową Organizację Meteorologiczną. Ta jedna z agencji wyspecjalizowanych ONZ zajmuje się koordynacją pracy meteorologów ze 193 krajów i ustalaniem standardów ich pracy. Standardy dotyczą m.in. tego, w jakim formacie są dostarczane dane z urządzeń pomiarowych. Co mierzą stacje meteorologiczne? Pogoda jest tak złożonym zjawiskiem, że najczęściej wiarygodna prognoza pogody dotyczy najbliższych kilkunastu dni. Stacje naziemne są liczniejsze niż aparatura znajdująca się w powietrzu lub na morzu. Umożliwiają ciągły pomiar wielu parametrów: temperatury, ciśnienia atmosferycznego, wilgotności powietrza, kierunku i prędkości wiatru, zachmurzenia, widoczności, opadów. Jak się prognozuje pogodę? Na wodzie i pod wodą meteorolodzy mają do dyspozycji boje, statki i bezzałogowe łodzie podwodne. Aparatura na tych jednostkach pozwala mierzyć m.in. zdolność powierzchni morza do odbijania światła słonecznego i siłę prądów morskich. Na pokładzie statku badawczego znajduje się specjalna aparatura do pomiaru prędkości i kierunku wiatru oraz temperatury i zasolenia wody. Co ciekawe, aparatura wysyłająca i odbierająca fale dźwiękowe pod wodą może tez przy okazji mierzyć m.in. głębokość morza. Bezzałogowe łodzie podwodne zbierają i przesyłają do operatorów dane dotyczące temperatury, gęstości i zasolenia wody. Nawigację ułatwia system GPS. 10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy? Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak Jak się prognozuje pogodę w powietrzu? Tu dane są zbierane przez samoloty, radiosondy i satelity. Te ostatnie mogą monitorować całą powierzchnię Ziemi. W ten sposób powstają prognozy dotyczące takich zjawisk atmosferycznych, jak huragany czy powodzie. Radiosonda może być połączona z balonem meteorologicznym lub zrzucona z samolotu. Dokonuje pomiaru na różnych wysokościach. Samoloty meteorologiczne mogą z kolei – poza pomiarami temperatury i wilgotności powietrza – analizować skład chmur i robić zdjęcia. Dron meteorologiczny zaś to bezzałogowy samolot wyposażony w aparaturę pomiarową. Może dostarczać dane przez kilkadziesiąt godzin, krążąc na wysokości nawet kilkunastu kilometrów. Jak działa stacja meteorologiczna? Stacja meteorologiczna z reguły zajmuje osobny, ogrodzony budynek z precyzyjną aparaturą pomiarową oraz łączami telekomunikacyjnymi. Prognozy mogą być zasilane także danymi z prywatnych, przydomowych stacji meteo, podłączonych do internetu. Korzysta z nich wiele popularnych serwisów dostępnych w sieci. Centrum meteorologiczne to instytucja, która zbiera, opracowuje i udostępnia dane meteorologiczne na terenie kraju. W Polsce taką funkcję pełni Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, współpracujący ze Światową Organizacją Meteorologiczną i innymi agendami ONZ. Im dokładniejsze są pomiary i im lepszych algorytmów używają komputery meteo, tym precyzyjniejsze stają się prognozy. Na szczęście prognozy stają się też coraz bardziej lokalne. Pogodę można już określić dla konkretnej miejscowości lub dzielnicy większego miasta. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Temperatura w styczniu już jest rekordowa. W kilku krajach Europy tak ciepło nie było od dawna
Tak ciepło nie było od dawna. W kilku krajach Europy, w tym w Polsce, termometry wskazywały aż 19 stopni Celsjusza. 1 dzień nowego roku przypominał raczej późną wiosnę niż środek zimy.
W tym artykule: W co najmniej ośmiu krajach Europy odnotowano rekordowe temperatury Eksperci podkreślają, że wysokie temperatury w styczniu to efekt globalnego ocieplenia Dużo większa liczba katastrof na świecie 1 stycznia nowego roku termometry w Polsce w niektórych miastach wskazywały rekordowe temperatury. W stolicy na stacji synoptycznej Warszawa-Okęcie zanotowano 18,9 st. C. Z kolei niektóre stacje meteorologiczne wskazywały, że w Korbielowie w województwie śląskim jest aż 19 st. C. Ostatni raz tak ciepło na początku roku było 6 stycznia 1999 roku. W dolnośląskiej miejscowości Pszenno termometry pokazywały wówczas 18,6 st. C. W co najmniej ośmiu krajach Europy odnotowano rekordowe temperatury Bardzo wysokie temperatury zanotowano w co najmniej 8 krajach Europy, m.in. w Szwajcarii, Danii, Czechach, Holandii, Białorusi, na Litwie i Łotwie. W szwajcarskim miasteczku Altdorf, które w tym okresie przyciąga narciarzy i snowboardzistów, termometry pokazywały 19,2 st. C. Z kolei w czeskim mieście Javorník, które znajduje się nieopodal Ołomuńca, było aż 19,6 st. C. W stolicy Liechtensteinu – Vaduz – słupki pokazywały aż 20 stopni Celsjusza. Eksperci podkreślają, że to jedna z najgorszych fal upałów w styczniu w historii Europy. Eksperci podkreślają, że wysokie temperatury w styczniu to efekt globalnego ocieplenia Eksperci podkreślają, że taka sytuacja to efekt zmian klimatu i globalnego ocieplenia. W ciągu ostatnich 8 lat na całym świecie odnotowujemy wzrost średnich temperatur i zwiększenie częstotliwości ekstremalnych zjawisk pogodowych. Podczas ostatniego szczytu klimatycznego,naukowcy wyrazili obawy, że osiągnięcie Porozumienia Paryskiego staje się coraz mniej możliwe. Ostatnie 8 lat to dramatyczny wzrost globalnego ocieplenia. Naukowcy biją na alarm Ciepło, coraz cieplej, gorąco. Jeżeli prognozy się potwierdzą, rok 2022 będzie kolejnym z rzędu, w którym odnotowujemy rekordowe temperatury. Naukowcy wyrażają obawy, że osiągnięcie Po... W najnowszym raporcie ONZ zwróciła uwagę, że kryzys klimatyczny ma bardzo negatywne konsekwencje dla naszej planety. Po pierwsze, topniejące lodowce przyczyniają się do podnoszenia poziomu mórz. Zwierzęta zaczynają tracić swoje siedliska, rośliny ulegają degradacji, a podnoszące się temperatury powietrza i oceanów wpływają na częstsze i dużo bardziej intensywne sztormy przybrzeżne, w tym huragany i tajfuny. Dużo większa liczba katastrof na świecie Po drugie, mamy do czynienia z ogromnym wzrostem stężenia metanu atmosferze. Dziś jest ono prawie trzy razy wyższe niż przed rewolucją przemysłową. To kolejny problem, który przyczynia się do ocieplenia klimatu. Organizacja Narodów Zjednoczonych twierdzi również, że w ciągu ostatnich dwóch dekad wzrosła liczba katastrof i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Wiele z nich prowadzi do śmierci tysięcy, a nawet milionów ludzi na Ziemi. tak jak np. W przypadku suszy i głodu w Afryce oraz ubiegłorocznych powodzi w Pakistanie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Oszałamiające zdjęcia Ziemi wykonane przez najnowszego satelitę NASA NOAA-21. Co można dostrzec z orbity?
Nasze orbitalne oczy widzą wszystko. Setki satelitów badawczych nieustannie przeczesują Ziemię i oceniają ziemską atmosferę, by zebrać możliwie pełne dane o naszej planecie. W listopadzie 2022 r. dołączył do nich satelita środowiskowy NOAA-21 i od razu zachwycił swoimi możliwościami. Przede wszystkim pokazał piękno naszego kosmicznego domu.
W tym artykule: Zdjęcia Ziemi od bieguna do bieguna Metan widziany z kosmosu Woda na planecie Co można zauważyć na tym najnowszym globalnym zdjęciu Ziemi, wykonanym przez satelitę środowiskowego NOAA-21? Turkusowe morza otaczające Kubę, pożary w północnych Indiach, a nawet morskie glony rozrastające się w pobliżu osad ludzkich. Składające się na tę niezwykłą mozaikę zdjęcia Ziemi zostały wykonane 5 i 6 grudnia 2022 r. przez umieszczoną na NOAA-21 kamerę Visible Infrared Imaging Radiometer Suite (VIIRS). Satelita ma cztery główne instrumenty, w tym: Advanced Technology Microwave Sounder (ATMS), czyli skaner wielotorowy z 22 kanałami. Instrument pozwala na tworzenie profili wilgotności atmosferycznej i temperatury do prognozowania pogody w czasie rzeczywistym. Zapewnia też ciągłość pomiarów do monitorowania klimatu. Cross-track Infrared Sounder (CrIS) ma wytwarzać wysokiej rozdzielczości trójwymiarowe profile wilgotności, ciśnienia i temperatury. Pomogą one naukowcom ulepszyć modele pogody i będą wykorzystywane zarówno w krótko-, jak i długoterminowym prognozowaniu. Ale przede wszystkim pomogą lepiej zrozumieć regularne zjawiska klimatyczne, takie jak El Niño i La Niña. Ozone Mapping and Profiler Suite (OMPS), czyli zestaw trzech instrumentów hiperspektralnych, mających badać warstwę ozonową. Visible Infrared Imaging Radiometer Suite (VIIRS), czyli instrument dzięki któremu uzyskaliśmy najnowsze, niezwykle zdjęcie Ziemi. VIRS wykonuje globalne obserwacje parametrów lądu, oceanu i atmosfery w zakresie widzialnym i podczerwonym w wysokiej rozdzielczości. Zdjęcia Ziemi od bieguna do bieguna NOAA-21 jest drugim satelitą z serii Joint Polar Satellite System, którego celem jest zapewnienie globalnych zobrazowań Ziemi. Wcześniejszy satelita JPSS, obecnie znany jako NOAA-20, został wystrzelony w listopadzie 2017 roku. Ziemia ciekawostki. Jak powstała nasza planeta, czemu jest niezwykła i jaki koniec ją czeka? Trzecia skalista planeta w Układzie Słonecznym, czyli Ziemia, to wyjątkowy glob. To jedyne miejsce w kosmosie, o którym wiadomo, że istnieje na nim bardzo zróżnicowane życie biologiczne. My... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ziemia-ciekawostki-jak-powstala-nasza-planeta-czemu-jest-niezwykla-i-jaki-koniec-ja-czeka-fot-ana-fernandez-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-e617889.jpeg" width="938" height="624" alt="Ziemia ciekawostki. Jak powstała nasza planeta, czemu jest niezwykła i jaki koniec ją czeka? (fot. Ana Fernandez/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Ziemia ciekawostki. Jak powstała nasza planeta, czemu jest niezwykła i jaki koniec ją czeka? (fot. Ana Fernandez/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Satelity krążą od bieguna do bieguna, obserwując całą powierzchnię Ziemi dwa razy dziennie. Przemieszczają się na wysokości 824 kilometrów nad Ziemią z prędkością 27 360 km/godz. i przekraczają równik 14 razy dziennie. Kolejny satelita systemu ma zostać wystrzelony w 2027 r. Metan widziany z kosmosu Satelity NOAA nie są, rzecz jasna, jedynymi, których celem jest monitorowanie zmian środowiskowych. Prowadzony przez grupę Carbon Mapper najnowszy projekt środowiskowy wykorzysta dane z instrumentu EMIT (Earth Surface Mineral Dust Source Investigation), umieszczonego na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, by stworzyć mapę emisji metanu. Według NASA ten gaz odpowiada za 25 proc. skutków globalnego ocieplenia wywołanego działalnością człowieka. Projekt ma skupić się na ocenie składowisk odpadów na całej planecie i wskazać te, które emitują metan w największej ilości. Inicjatywa może pomóc zmniejszyć stężenie gazów cieplarnianych w atmosferze, ograniczając w ten sposób zmiany klimatu. Woda na planecie Natomiast w piątek, 16 grudnia 2022 r. z bazy sił kosmicznych Vandenberg w środkowej Kalifornii został wystrzelony satelita Surface Water and Ocean Topography (SWOT). Jego zadaniem jest zbadanie aż 90 proc. wody na planecie. 7 faktów na temat globalnego ocieplenia, które trzeba znać Temperatury rosną, lata są coraz bardziej upalne, a susze coraz dotkliwsze. Globalne ocieplenie nie jest mitem. Nauka podpowiada nam, jak możemy stawić czoło katastrofalnym zmianom klimatu. Największe zainteresowanie badaczy budzi interferometr radarowy w paśmie Ka (KaRIn). Zaprojektowany został do precyzyjnych pomiarów wysokości wody w słodkowodnych obszarach Ziemi i w słonym oceanie. KaRIn zobaczy wiry, prądy i inne cechy oceanu o średnicy mniejszej niż 20 kilometrów. Będzie również zbierać dane na temat jezior i rzek. Dane dostarczone przez SWOT mają pomóc rozwiązać niektóre z najbardziej palących problemów klimatycznych naszych czasów. Pomogą też nam przygotować się na globalne ocieplenie. Źródła: NASA, phys.org. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Skąd się bierze deszcz? Krople na początku wcale nie mają kształtu kropli
Oczywista odpowiedź na pytanie, skąd się bierze deszcz brzmi: z chmur. Jednak żeby z nieba zaczęła padać woda w stanie ciekłym, musi zostać spełnionych kilka warunków.
W tym artykule: Obieg wody w przyrodzie Jak powstaje deszcz? Jak wygląda kropla deszczu? Co to są powietrzne rzeki? Ziemia to bardzo mokra planeta. Większość z nas, żyjących na kontynentach, rzadko zdaje sobie sprawę, że H2O tworzy nie tylko oceany i morza, ale krąży również w glebie pod naszymi stopami i w chmurach nad głowami. A także w organizmach roślin i zwierząt, nie wyłączając nas samych. Szacuje się, że aż 60 proc. ludzkiego organizmu to woda. Oczywiście najwięcej wody jest w oceanach. Pokrywają one 71 proc. powierzchni Ziemi i zawierają aż 96,5 proc. całej ziemskiej wody. Jest to woda słona. Słodka woda, którą pijemy na co dzień, i która jest niezbędna do rozwoju rolnictwa, to zaledwie ułamek całej wody istniejącej na planecie. Ile jej jest? Naukowcy policzyli, że gdyby całą ziemską wodę zamknąć w kuli, miałaby ona objętość 1,386 mln km sześciennych. Jej średnica wynosiłaby zaś 1385 km. Jednak gdyby wziąć tylko słodką wodę płynącą w rzekach i tworzącą stawy oraz jeziora, kula dramatycznie by się zmniejszyła. Miałaby objętość 93 tys. km sześciennych. A jej średnica wynosiłaby zaledwie 56 km. Obieg wody w przyrodzie Wbrew temu, co widzimy, patrząc na nieruchomą taflę jeziora, ziemska woda znajduje się w ciągłym ruchu. Nieustannie zmienia się też jej stan skupienia. Raz jest w stanie stałym – jako lód. Raz w stanie ciekłym – tworząc oceany, jeziora i rzeki. Kiedy indziej w gazowym – jako para wodna w atmosferze. Skąd wzięła się woda na Ziemi? Naukowcy twierdzą, że źródłem może być Słońce Większość naszej planety pokrywa woda. Nie było jej jednak od początku istnienia Ziemi. Skąd wzięło się w takim razie H2O? Naukowcy twierdzą, że pochodzi prawdopodobnie ze Słońca. Deszcze mają swój początek w zjawisku parowania. Pod wpływem słonecznego ciepła intensywnie parują m.in. wszystkie zbiorniki wodne, przede wszystkim oceany. Paruje gleba, a wodę uwalnia do atmosfery – i to w dużych ilościach – również roślinność. Według obliczeń dr. Jonathona Wrighta z chińskiego Uniwersytetu Tsinghua, ziemskie rośliny w skali globalnej odpowiadają za krążenie blisko 200 kilometrów sześciennych wody dziennie. Jedną dziesiątą tego oddaje do atmosfery sama Amazonia. W sumie każdego dnia do atmosfery paruje (lub, w przypadku roślin, transpiruje) ok. 1200 km sześciennych wody. W każdej chwili zaś w atmosferze jest prawie 13 tys. km3 H2O. Gdyby cała spadała naraz jako deszcz, pokryłaby całą Ziemię warstwą grubości 2,5 cm. Jak powstaje deszcz? Skąd się bierze deszcz? Im wyżej nad powierzchnią Ziemi, tym robi się chłodniej. Para wodna zaczyna się skraplać. Z niewielkich kropelek wody tworzą się chmury. Jeśli parowanie nadal następuje i kropelek wody przybywa, chmura gęstnieje. Krople zaczynają łączyć się ze sobą. Stają się coraz większe i coraz cięższe. A przez to – coraz bardziej podatne na wpływ grawitacji. W końcu siła ciężkości sprawia, że krople wody spadają na powierzchnię Ziemi jako deszcz. Woda ponownie wsiąka w glebę, zasila wody powierzchniowe i gruntowe, jest pobierana przez rośliny. Albo ponownie trafia do różnych akwenów. Jak się szacuje, aż 78 proc. wszystkich deszczów pada nad oceanami. Nad stałym lądem ilość opadów zależy m.in. od odległości od wybrzeża. Generalnie czym dalej od mórz i oceanów, tym wilgotność powietrza maleje, a wraz z nią ilość opadów. Poszczególnie miejsca na ziemi mogą bardzo się różnić pod względem ilości rocznych opadów. W niektórych – np. na pustyniach – rocznie może nie spaść nawet centymetr wody na metr kwadratowy. Z kolei w lasach tropikalnych opady mogą sięgać metra. Zaskakująca hipoteza: Księżyc od miliardów lat sekretnie podkrada wodę z Ziemi Skąd się wzięła woda na Księżycu? Dotychczas zakładano, że jej źródłem były asteroidy uderzające w naszego naturalnego satelitę. Naukowcy zaproponowali właśnie dodatkowe wyjaśnieni... Rekord odnotowano w mieście Cherrapunji w Indiach. W 1861 r. spadło tam aż 2296 cm deszczu (według innych źródeł: 2646 cm). Z kolei najwyższe średnie opady notuje się w wiosce Mawsynram, gdzie spada ok. 1200 cm deszczu każdego roku. Jak wygląda kropla deszczu? Jaki kształt ma kropla deszczu? Niekoniecznie taki jak łza, z którą może się kojarzyć. Małe kropelki deszczu – do 1 mm – są kuliste. Jednak gdy zaczynają spadać, łączyć z innymi oraz powiększać, spłaszczają się. Coraz bardziej przypominają górną połówkę hamburgera, z płaskim „dnem” i zaokrągloną „górą”. Czym większa kropla, tym efekt wypychania od dołu jest silniejszy. Gdy jej średnica zbliża się 4 mm, zaczyna już przypominać maleńki spadochronik. Powyżej tej wielkości siła działają od dołu jest tak duża, że rozrywa kroplę wody na dwie mniejsze. Przyjmuje się, że deszcz pada wtedy, jeśli krople wody mają średnicę większą niż 0,5 mm. Jeśli są mniejsze, wówczas opad, na który się składają, nazywamy mżawką. Co to są powietrzne rzeki? Co ciekawe, krople zbierają się w rzeki nie tylko na lądzie. Płyną także nad naszymi głowami. Są to rzeki atmosferyczne: długie i wąskie strumienie powietrza, które w bardzo szybkim tempie przesuwają się na ogromne odległości. Mogą mieć pół kilometra szerokości i kilka tysięcy kilometrów długości. Przenoszą parę wodną w odległe zakątki Ziemi, wywołując nieraz bardzo gwałtowne deszcze. Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa. Naukowcy szacują, że z rzek atmosferycznych pochodzi 30–50 proc. opadów, jakie podczas pory wilgotnej spadają w kontynentalnej części USA. Oraz 20–30 proc. na sporej części obszarów Europy. Policzono też, że w ciągu trzydziestu lat nad Europą pojawiło się aż ponad 430 atmosferycznych rzek. Zalewają ulewami przede wszystkim Szkocję, Anglię, północną Francję i Norwegię, ale mogą sięgać też Niemiec i Polski. Źródła: NASA, USGS, SciJinks, NG, NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zjawiska pogodowe La Niña i El Niño będą coraz silniejsze. Co to oznacza dla planety?
Najnowsze badania wykazały, że ocieplający się klimat zwiększy siłę oscylacji południowej (ENSO) do 2030 roku. Oznacza to, że już wkrótce ekstremalne zjawiska pogodowe będą jeszcze częstsze i coraz bardziej intensywne.
W tym artykule: Czym są zjawiska La Niña i El Niño? Do 2030 roku będziemy się zmagać z silniejszymi anomaliami pogodowymi La Niña jeszcze nie była tak silna w tym wieku Oscylacja południowa-El Niño (ENSO) to sytuacja, w której w południowej części Oceanu Spokojnego mamy do czynienia na zmianę ze zjawiskami El Niño, La Niña oraz fazą neutralną. Każde z nich odpowiada konkretnemu stanowi atmosfery oraz wysokości temperatury na powierzchni oceanu. Chociaż do oscylacji południowej dochodzi we wschodniej części Pacyfiku, to jej zasięg jest globalny. Czym są zjawiska La Niña i El Niño? La Niña (hiszp. dziewczynka) jest anomalią pogodową, która polega na tym, że na powierzchni wody utrzymują się ponadprzeciętnie niskie temperatury. Występuje we wschodniej części tropikalnego Pacyfiku. Z kolei El Niño (hiszp. chłopiec) jest zjawiskiem, które polega na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie wysokiej temperatury na powierzchni wody w strefie równikowej Oceanu Spokojnego. Zjawiska te mają wpływ na to, czy np. w jednym miejscu na Ziemi będzie więcej deszczu niż zwykle, a w innych dużo mniej. Oznacza to, że niektóre regiony są przez oscylację południową znacznie bardziej narażone na powodzie i podtopienia, a inne na susze i pożary. Anomalie te obejmują tak duży obszar, że wpływają na średnią temperaturę powietrza na całej Ziemi. Do 2030 roku będziemy się zmagać z silniejszymi anomaliami pogodowymi Najnowsze badania wykazały, że w wyniku globalnego ocieplenia do 2030 roku będziemy mieli do czynienia z silniejszymi fazami ENSO. Naukowcy podkreślają, że jest to niepokojące. Modele klimatyczne pokazały, że do tej sytuacji dojdzie kilkadziesiąt lat wcześniej, niż dotychczas przewidywano. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. Czy czeka nas biała zima? Anomalia pogodowa ma być odczuwalna przez wiele miesięcy La Niña może doprowadzić do tego, że najbliższe miesiące będą wyjątkowo mroźne. W ramach badań eksperci z dziedziny meteorologii i zmian klimatu przeanalizowali dane pogodowe i zapisy temperatur powierzchni wody na Oceanie Spokojnym. Badacze odkryli, że w wyniku postępującego globalnego ocieplenia zmiany w intensywności ENSO nastąpią już w najbliższej dekadzie. Poprzednie badania zakładały, że dojdzie do tego dopiero do 2070 roku. – Silne zjawiska El Niño na wschodnim Pacyfiku w latach 1982 i 1997 roku spowodowały znaczne zakłócenia ekosystemów morskich. Intensywne anomalie oscylacji południowej są również związane z katastrofami naturalnymi, takimi jak powodzie – piszą naukowcy. Dodają, że według ich obliczeń, w przyszłości musimy przygotować się na jeszcze bardziej dotkliwe i długotrwałe susze oraz ekstremalne podtopienia. La Niña jeszcze nie była tak silna w tym wieku Już teraz widzimy, że La Niña jest najsilniejsza w XXI wieku. Zjawisko nieprzerwanie trwa już od 2020 roku. Światowa Organizacja Meteorologiczna przewiduje, że ta sytuacja utrzyma się co najmniej do końca tego roku. To oznacza, że anomalia będzie nam towarzyszyła aż trzy zimy z rzędu. Ostatnie 8 lat to dramatyczny wzrost globalnego ocieplenia. Naukowcy biją na alarm Ciepło, coraz cieplej, gorąco. Jeżeli prognozy się potwierdzą, rok 2022 będzie kolejnym z rzędu, w którym odnotowujemy rekordowe temperatury. Naukowcy wyrażają obawy, że osiągnięcie Po... Tak długo utrzymująca się La Niña będzie miała katastrofalne konsekwencja dla poszczególnych części naszego globu. Eksperci sugerują, że anomalia zacznie słabnąć dopiero w lutym 2023 roku. Zjawisko to wiąże się z suszą w Ameryce Północnej i Środkowej. Z kolei w południowej Azji La Niña jest odpowiedzialna ulewne deszcze, a w zwrotnikowej Afryce – za suszę. Ponadto w wyniku anomalii na Oceanie Atlantyckim odnotowuje się zwiększoną częstotliwość huraganów. Źródło: Nature Communications.
Grad: co to jest i jak powstaje grad? Gdzie i kiedy powstaje gradobicie?
Grad pojawia się w wielu miejscach na świecie, także w Polsce. Jak powstaje grad? Gdzie może wystąpić? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co to jest grad? Skutki opadów gradu Jak powstaje grad? Gdzie i kiedy powstaje gradobicie? Jak zabezpieczyć auto przed gradem? Najczęściej grad nie osiąga zbyt dużej średnicy, więc nie stanowi istotnego zagrożenia. Nie można jednak traktować tego jako obowiązującą regułę. Zdarzają się gradobicia, które w jednej chwili są w stanie wyrządzić ogromne szkody. Jeżeli gradziny osiągną duży rozmiar, mogą nawet stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia. Zmiany klimatyczne postępują w niezwykle dynamicznym tempie. W przeszłości, grad był dość rzadkim zjawiskiem w naszej strefie klimatycznej. Obecnie gradobicia zdarzają się coraz częściej – przerażające jak burza śnieżna i niszczycielskie jak tajfun. Mówimy tu o jednym z najbardziej niepożądanych zjawisk pogodowych, przed którym trudno jest zabezpieczyć mienie, tym bardziej, że gradobicie zwykle ma gwałtowny charakter. Co to jest grad? Grad jest opadem atmosferycznym o szczególnych właściwościach. Pod pojęciem gradu (gradzin, gradowiny) należy rozumieć lodowe bryły o nieregularnym kształcie, których średnica przekracza 5 mm. Najczęściej powstaje w miesiącach letnich, w warunkach konwekcyjnych. Definiując pojęcie gradu, warto zwrócić szczególną uwagę na minimalną średnicę lodowego opadu. Dość często zdarza się bowiem, że grad jest mylony z innymi zjawiskami pogodowymi, zwłaszcza z w przejściowych porach roku. W strefie klimatu umiarkowanego może wystąpić wówczas zjawisko krupy lodowej lub śnieżnej. Jednak w takim przypadku średnica ziaren nigdy nie przekracza 5 mm. Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. Należy wyraźnie podkreślić, że opady gradu zaliczane są do najbardziej ekstremalnych zjawisk pogodowych. W dosłownie kilka chwil gradobicie może zniszczyć uprawy rolne, drzewostan leśny, budynki mieszkalne i pojazdy mechaniczne. Mało tego, intensywne opady gradu o dużej średnicy mogą realnie zagrażać zdrowiu i życiu ludzi i zwierząt. Za niebezpieczne należy uznać bryłki lodu o średnicy przekraczającej 2 cm. Taki rozmiar gradziny pozwala klasyfikować występujące zjawisko jako groźną lub ekstremalną burzę gradową. Największe zagrożenie stanowią gradziny, których średnica przekracza 5 cm. Taki opad może wywołać uraz tkanek lub nawet trwały uszczerbek na zdrowiu. Trzeba jednak wiedzieć, że bryły lodu mogą osiągać znacznie większy rozmiar. Rekordowy opad wystąpił 23 lipca 2010 roku, w Stanach Zjednoczonych (w mieście Vivian w Dakocie Południowej). Wówczas z nieba spadły gradziny o średnicy 20 cm i wadze ok. 1 kg. Opady gradu występują sporadycznie w ciągu roku. Pojawiają się na niewielkim obszarze i najczęściej szybko przemijają. Mimo to, w ciągu nawet kilku minut mogą wyrządzić ogromne zniszczenia. Skutki opadów gradu Niemal każdego roku pojawiają się informacje o ogromnych stratach wywołanych przez grad. W Europie najbardziej niszczycielskie opady pojawiły się 12 lipca 1984 roku w Bawarii. Straty spowodowane wystąpieniem burzy gradowej oszacowano wówczas na 750 mln euro. Ekstremalne zjawiska związane z gradem występują także w Polsce. 20 lipca 2007 roku nad powiatem częstochowskim przeszła trąba powietrzna, której towarzyszyło gradobicie. Średnica lodowych brył przekraczała wówczas 5 cm. Doszło wówczas do poważnego uszkodzenia mienia prywatnego, infrastruktury drogowej oraz upraw – rolnych i leśnych. Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, w... 5 sierpnia 2012 roku niszczycielskie gradobicie nawiedziło gminę Bogoria (woj. świętokrzyskie). Jak wynika z relacji mieszkańców, grad osiągał wielkość gęsich jaj. Tak ekstremalne opady doprowadziły do zniszczenia dachów i elewacji zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, upraw rolnych i środków transportu. Wiele osób doznało uszkodzeń ciała. Jak powstaje grad? Proces powstawania gradu jest skomplikowany i wciąż nie do końca poznany. Żeby wystąpił grad, muszą zaistnieć określone warunki, takie jak: wyższa niż zwykle minimalna temperatura powietrza, niestabilna równowaga atmosfery, wysoko rozwinięte chmury cumulonimbus, wysoka zawartość wilgoci w dolnych obszarach troposfery, obecność pionowego uskoku wiatru, obecność prądów wstępujących i zstępujących, niskie zaleganie izotermy 0 stopni Celsjusza. Wśród tych czynników, kluczowe znaczenie ma niestabilna (chwiejna) równowaga atmosfery. To zjawisko najczęściej jest następstwem silnego nagrzania podłoża. Dochodzi wówczas do wystąpienia burz termicznych. Jednak naukowcy podkreślają że warunki odpowiednie dla rozwoju gradzin wykazuje jedynie 60 proc. komórek burzowych. Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie dźwięki wydaje lód? Perito Moreno wszystko mi wyszeptał Głuche westchnienia, pełne mocy pomruki, a może złowieszczy hałas? Takie dźwięki można usłyszeć na lodowcu tylko wtedy, gdy człowiek wyciszy głowę, zamilkną rozmowy i przestanie wiać... W początkowym etapie powstawania gradu, kula gradowa jest zwykłą kroplą wody. Gdy zostaje porwana przez prąd wstępujący przemieszczający się wewnątrz chmury, zderza się z innymi przechłodzonymi cząstkami. Te przywierają do niej, tworząc w ten sposób warstwę lodu. Wraz ze wzrostem wysokości w obłoku, kropla jest poddawana działaniu coraz niższych temperatur. Wzrost rozmiaru gradziny jest więc uzależniony od siły prądu. Proces formowania gradzin rozpoczyna się na wysokości 5–6 km, na której temperatura powietrza osiąga wartość ok. minus 20 stopni Celsjusza. Wraz z przyrostem wagi, bryły opadają do niższych partii chmury, gdzie panuje wyższa temperatura i występuje więcej wilgoci. W tym momencie na powierzchni gradzin osadza się skroplona para wodna. Jeżeli prąd wznoszący jest silniejszy niż opadanie grawitacyjne, nieregularne bryłki ponownie trafiają do wyższych partii chmury. Ponownie następuje przyrost ich wagi. Na ziemię spadają najcięższe gradziny, gdy siła prądów wstępujących nie jest wstanie utrzymać ich wewnątrz chmury. Gdzie i kiedy powstaje gradobicie? Ze względu na warunki, które muszą zaistnieć, by wystąpił mechanizm formowania się gradziny, opady gradu zwykle występują w ciepłych miesiącach i towarzyszą burzom lub intensywnym opadom deszczu. Wysoka temperatura inicjuje zjawisko parowania wody z gruntu. Para wodna dostaje się do kolejnych warstw atmosfery i zmienia swój stan skupienia, początkowo na ciekły, następnie na stały. Dane historyczne udowadniają, że opady gradu najczęściej występują w okresie od maja do października, zwykle między godziną 15.00 a 19.00. Właśnie wtedy występują najdogodniejsze warunki sprzyjające pojawianiu się tego ekstremalnego zjawiska. Porozmawiajmy o pogodzie! 6 zaskakujących ciekawostek Polacy mówią „leje jak z cebra”, ale u Anglików z nieba padają psy i koty. Jak dotąd nie udokumentowano nigdzie psiego ani kociego opadu, za to z deszczem spadały już na ziemię ryby, ż... O ile czynniki meteorologiczne mają kluczowe znaczenie w procesie powstawania gradu, to należy podkreślić, że nie bez znaczenia jest też fizyczno-geograficzna charakterystyka obszaru. Zjawiskom tym sprzyja nieregularna rzeźba terenu. Wynika to ze znacznych różnic w jego pokryciu i ekspozycji oraz wilgotności podłoża. Te czynniki sprawiają, że proces wymiany energii między podłożem i atmosferą w warstwie granicznej ma niejednakowy przebieg. Oprócz tego silnie rozwinięte wiatry dolinne i górskie mogą doprowadzić do wystąpienia stref zbieżności, w obszarze których występuje wilgotna i głęboka konwekcja. Inne czynniki pozameteorologiczne to: bliskie sąsiedztwo dużych zbiorników wodnych, niejednolite pokrycie terenu. Naukowcy nie określają w sposób liczbowy zależności między warunkami fizycznogeograficznymi o częstością i intensywnością opadów gradu. Jednak nie ulega wątpliwości, że te czynniki nie pozostają bez wpływu na te zjawiska. Jak zabezpieczyć auto przed gradem? Intensywne gradobicie może w istotny sposób uszkodzić lub nawet trwale zniszczyć prywatne mienie. Jeżeli zjawiska gradowe występują w obszarach miejskich, stanowią największe zagrożenie dla samochodów. Jak zabezpieczyć auto, gdy zaczyna padać grad? Najlepszym sposobem uchronienia pojazdu przed uszkodzeniem jest zaparkowanie w garażu lub pod wiatą. Jeżeli jednak samochód jest parkowany „pod chmurką”, warto poszukać podziemnego lub zadaszonego parkingu, np. przy galerii handlowej. 10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy? Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak Co w sytuacji, gdy w okolicy nie ma takiego obiektu? Wówczas pozostaje nam podjęcie działań minimalizujących skutki występujących zjawisk. Dość dobrą ochroną dla karoserii i szyb okazują się specjalne pokrowce przeciwgradowe (im grubsze, tym lepsze). Jeżeli nie dysponujemy takim akcesorium, do zabezpieczenia auta można wykorzystać gruby koc, kołdrę lub firanę. W pierwszej kolejności, należy skupić się na dachu. To właśnie ten element jest najtrudniejszy i najbardziej kosztowny w naprawie. Jeżeli wystarczy nam materiału, zabezpieczamy także maskę, szybę czołową i tylną. Pamiętaj, w pierwszej kolejności należy mieć na względzie własne bezpieczeństwo. Jeżeli gradobicie przybiera duży rozmiar i gdy towarzyszą mu wyładowania atmosferyczne, nie wychodź z domu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pył diamentowy: wykorzystaj mróz i zobacz go w całej okazałości
Pył diamentowy to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk, które można zaobserwować w zimowych miesiącach. Czym jest pył diamentowy? Jak powstaje i gdzie najczęściej występuje? Poniżej odpowiadamy na każde z tych pytań.
W tym artykule: Co to jest pył diamentowy? Jak powstaje pył diamentowy? Pył diamentowy w powietrzu Efekty świetlne towarzyszące pyłowi diamentowemu Gdzie najczęściej w Polsce można zobaczyć pył diamentowy? Powoli opadające kryształki lodu tworzą niesamowity efekt wizualny, a gdy mroźnej, słonecznej pogodzie towarzyszy lekki wiatr, da się zaobserwować widowiskowy „taniec” lodu w powietrzu. To właśnie pył diamentowy. Opady atmosferyczne to nie tylko pospolity deszcz i śnieg. Czasami pogoda serwuje nam znacznie bardziej spektakularne zjawiska. Niektóre z nich, jak choćby grad, charakteryzują się niszczycielską siłą. Inne, jak burza śnieżna, potrafią wywołać u obserwatorów autentyczne przerażenie. Trzeba jednak podkreślić, że nie każdy opad atmosferyczny jest tak bardzo groźny. Pył diamentowy nie jest niebezpieczny (z wyjątkiem wpływu na warunki drogowe), ale i tak obserwacja tego zjawiska dostarcza wielu niezapomnianych wrażeń. Co to jest pył diamentowy? Wielu osobom polska zima kojarzy się z naprzemiennymi mrozami i roztopami, wszechobecnym błotem pośniegowym i nieprzyjemną wilgocią. Jest w tym sporo racji, nie należy zatem dziwić się, że tylko nieliczni witają ją z nieskrywaną radością. Trzeba jednak wiedzieć, że to właśnie w miesiącach zimowych występują najbardziej spektakularne zjawiska meteorologiczne i towarzyszące im zjawiska optyczne, które definiują niezwykły charakter tej pory roku. Jednym z nich jest pył diamentowy. Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. Mówiąc o diamentowym pyle (nazywanym też słupkami lodowymi), na myśli trzeba mieć opad atmosferyczny, który występuje wyłącznie w specyficznych sytuacjach. Składa się z kryształków lodu, powstałych w wyniku zamarzania zawartej w powietrzu pary wodnej. Kryształki, o których mowa, mogą mieć kształt sześciokątnych płytek, kwadratów, trójkątów lub igiełek, których wielkość nie przekracza 1 mm. Sprawiają wrażenie zawieszonych w powietrzu słupków, jednak to tylko złudzenie optyczne. W rzeczywistości, kryształki opadają na grunt, ale powoli. Jak powstaje pył diamentowy? Żeby mógł powstać pył diamentowy, muszą wystąpić określone warunki. Czynniki, o których mowa, to: bardzo wysoko zawieszone chmury cirrus lub cirrostratus, temperatura niższa niż minus 10 stopni Celsjusza. Słupki lodowe mogą powstawać w chmurach zawieszonych na tyle wysoko, że pozostają niedostrzegalne. Zdarza się, że to specyficzne zjawisko powstaje też bliżej gruntu. Dzieje się tak na skutek resublimacji pary wodnej, która gromadzi się w atmosferze. Gdy zimne powietrze, które jest cięższe od ciepłego, zaczyna gromadzić się w pobliżu gruntu, ciepła masa „wyślizguje się” powyżej tego poziomu. Wówczas para wodna zmienia stan skupienia z lotnego na ciekły, a skropliny zamarzają i zmieniają się w drobne kryształki lodu. Ze względu na ich niską wagę, opad jest wyjątkowo powolny, co tworzy wrażenie zawieszenia lodu w powietrzu. Pył diamentowy w powietrzu Taki opad występuje wyłącznie w warunkach bezchmurnego nieba. Charakterystyczne słupki lodowe, sprawiające wrażenie zawieszonych w powietrzu, są dość łatwe do zaobserwowania. W promieniach słonecznych lub w księżycowym świetle skrzą się i błyszczą (stąd właśnie wzięła się nazwa „pył diamentowy”). Taki sam efekt mogą stworzyć sztuczne źródła światła. Wygląda to, jakby w powietrzu unosił się brokat. Porozmawiajmy o pogodzie! 6 zaskakujących ciekawostek Polacy mówią „leje jak z cebra”, ale u Anglików z nieba padają psy i koty. Jak dotąd nie udokumentowano nigdzie psiego ani kociego opadu, za to z deszczem spadały już na ziemię ryby, ż... W rzadkich przypadkach, opad pyłu diamentowego jest na tyle gęsty, że tworzy wrażenie zamglenia powietrza. Widoczność nie spada jednak do tak niskiej odległości, jak ma to miejsce w trakcie trwania mgły lodowej. Efekty świetlne towarzyszące pyłowi diamentowemu Pył diamentowy jest widoczny w powietrzu na skutek załamania promieni świetlnych. Zależnie od zagęszczenia, kształtu kryształków lodu i wysokości, na której występują, pył diamentowy może prowokować kilka spektakularnych zjawisk optycznych. Jednym z najczęstszych jest halo. To określenie dotyczy łuków i okręgów, które pojawiają się na niebie wokół Słońca lub Księżyca. Wygląda to jak tęczowa aureola otaczająca widoczne na niebie ciała niebieskie. Takie zjawisko może wystąpić, gdy na niebie pojawią się pierzasto-warstwowe chmury cirrostratus, wypełnione sześciokątnymi kryształkami lodu. W pewnych warunkach, wokół słońca można też zaobserwować tzw. podsłońca. Pod tym pojęciem kryje się specyficzna odmiana zjawiska halo, w postaci jasnej plamy widocznej pod Słońcem, pod horyzontem. Podłońce powstaje w następstwie odbicia promieni słonecznych od znacznej ilości płaskich kryształków lodu o orientacji poziomej. Mogą mu towarzyszyć podsłońca poboczne, widoczne na tej samej wysokości. Te specyficzne zjawiska najłatwiej obserwuje się z poziomu powyżej chmur. Innym interesującym zjawiskiem jest słup słoneczny. Pojawia się w mroźne poranki lub wieczory, gdy Słońce znajduje się pod horyzontem lub tuż ponad nim. W sprzyjających warunkach, promienie słoneczne zaczynają załamywać się i odbijać od kryształków lodu, które tworzą chmury wysokiego piętra. W niektórych przypadkach, słup osiąga widowiskową wysokość. Może się wówczas wydawać, że sięga zenitu. Znacznie rzadziej tworzą się małe słupy, które unoszą się tuż nad horyzontem. Najrzadszym zjawiskiem są wielokolorowe słupy słoneczne. Taki optyczny spektakl powstaje wyłącznie podczas najbardziej mroźnych poranków i wieczorów, gdy chmury nie występują lub gdy na niebie pojawiają się wyłącznie chmury wysokiego piętra. Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie dźwięki wydaje lód? Perito Moreno wszystko mi wyszeptał Głuche westchnienia, pełne mocy pomruki, a może złowieszczy hałas? Takie dźwięki można usłyszeć na lodowcu tylko wtedy, gdy człowiek wyciszy głowę, zamilkną rozmowy i przestanie wiać... W obszarach zurbanizowanych, pył diamentowy może przyczynić się do wystąpienia zjawiska słupów świetlnych. Pojawia się ono w mroźne noce, na terenach oświetlonych. Przypomina pionowe słupy świetlne, a powstaje w ten sam sposób, co słup słoneczny – poprzez załamanie i odbicie światła przez lodowe kryształki. W tym przypadku, charakterystyczna smuga przyjmuje ten sam kolor, jaki ma źródło światła, które ją wywołało. Wraz z słupami świetlnymi, częściowo powstaje też tzw. sztuczne halo. Górna część tych słupów przypomina bowiem łuk styczny. Gdzie najczęściej w Polsce można zobaczyć pył diamentowy? Pył diamentowy występuje we wszystkich miejscach na świecie, w których panują warunki sprzyjające powstawaniu tego zjawiska. Najdogodniejsze występują na obszarach arktycznych i na Antarktydzie, gdzie może stanowić główny opad atmosferyczny, trwający nawet kilkadziesiąt dni (zwłaszcza w centralnej części Antarktydy). Wynika to ze specyfiki warunków, które panują na tym obszarze. Nie chodzi tu wyłącznie o niską temperaturę, ale także o minimalną wilgotność powietrza, która nie sprzyja powstawaniu niskich chmur. W Polsce, pył diamentowy jest zjawiskiem dość rzadkim. Może wystąpić każdej zimy i na dowolnym obszarze, ale nie zawsze jest tak skupiony, by możliwe było jego łatwe zaobserwowanie. Teoretycznie, najdogodniejsze warunki panują na Podlasiu. Warto jednak zaznaczyć, że pył diamentowy pojawia się także w województwie warmińsko-mazurskim, śląskim i w każdym innym. Najłatwiej zaobserwować to zjawisko, gdy nad kraj napływają masy arktycznego powietrza. Warto więc regularnie śledzić prognozę pogody. Może się bowiem okazać, że mroźny, słoneczny ranek przywita nas spektakularnym zjawiskiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Burza śnieżna. Czym jest i jak powstaje to zjawisko. Zimowe burze zdarzają się rzadziej niż burze w lecie
Burza śnieżna to dość rzadkie i spektakularne zjawisko. Czym są burze śnieżne? Jak powstają i jak się przed nimi zabezpieczyć? Poniżej odpowiadamy na każde z tych pytań.
W tym artykule: Burza śnieżna – co to jest? Czy burze śnieżne występują w Polsce? Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna zachwyca tak samo, jak zawieszony w zimowym powietrzu pył diamentowy. Należy jednak pamiętać, że występujące zimą zjawiska burzowe są tak samo niebezpieczne jak te, których możemy doświadczyć latem. O burzach zwykle mówimy w kontekście pory letniej. Nic dziwnego, bo to właśnie wtedy najczęściej występują intensywne opady z silnymi wyładowaniami atmosferycznymi. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że niebezpieczne zjawiska burzowe występują przez cały rok, także zimą. Burza śnieżna – co to jest? Wiele osób utożsamia burzę śnieżną z intensywnymi opadami śniegu. Mimo że podczas zimowej burzy śnieg rzeczywiście pada obficie, to nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą, która w Polsce jest zjawiskiem dość powszechnym. To był podwieczorek na rekordowo wysokim poziomie. Miejsce przyjęcia: okolice Mount Everest Andrew Hughes i grupa wspinaczy zdobywająca Mount Everest przeszła do historii jeszcze przed atakiem szczytowym. Himalaiści urządzili sobie podwieczorek na ośmiotysięczniku. Żeby można było mówić o wystąpieniu burzy śnieżnej, w zimowej pogodzie muszą wystąpić wyładowania atmosferyczne – doziemne lub chmurowe. Zjawiskom tym towarzyszą intensywne opady śniegu (w niektórych przypadkach pojawia się także grad) i silny wiatr. Mogą rozwijać się jako pojedyncza komórka burzowa, burza wielokomórkowa i linia szkwału. Mówimy tu zatem o specyficznej (ze względu na towarzyszący jej opad atmosferyczny) odmianie burzy adwekcyjnej lub frontowej. Czy burze śnieżne występują w Polsce? W Polsce, burze śnieżne zwykle są traktowane jako anomalia pogodowa. Nic bardziej mylnego. Meteorolodzy podkreślają, że właściwie każdego roku występują u nas warunki dogodne do rozwoju tego zjawiska. Burze śnieżne w Polsce najczęściej można zaobserwować od października do kwietnia. Dane historyczne udowadniają jednak, że ta specyficzna pogoda może wystąpić także w maju. Ci ludzie pracują w lodowym piekle. Sami to wybrali. Nowy serial na National Geographic Channel Poznaj sekrety krainy wiecznego śniegu i zobacz pracę naukowców stacji badawczej na Antaktyce. Rusza nowy serial "Antarktyka: lodowe piekło" Oczywiście w zimnych miesiącach burze występują wyraźnie rzadziej niż w ciepłych. Wynika to z faktu, że panujące zimą warunki atmosferyczne są wyraźnie stabilniejsze. Burze śnieżne nie występują często, nie oznacza to jednak, że wraz z końcem pory letniej możemy zapomnieć o gwałtownych wyładowaniach. Dlaczego więc mówi się o nich tak rzadko? Składa się na to kilka czynników: zjawiska, o których mowa, najczęściej mają charakter pojedynczych wyładowań, zwykle rozwijają się w północnej części kraju (ze względu na tzw. efekt jeziora), towarzyszące burzy wyładowania atmosferyczne są trudne do dostrzeżenia (ze względu na intensywne opady śniegu, które znacząco ograniczają widoczność), grzmoty są wyraźnie bardziej przytłumione niż te, które można usłyszeć w trakcie trwania burzy letniej (ponownie, ze względu na silne opady śniegu, które ograniczają zjawisko dyfuzji dźwięku). Przytaczając przykłady burz śnieżnych w Polsce, należy wskazać na 2011 rok. W lutym ośrodek niskiego ciśnienia nad Białorusią przyczynił się napływu arktycznego powietrza nad Polskę. W rezultacie, w północnej i we wschodniej części kraju rozwinęło się kilka komórek burzowych. W maju, chłodny front atmosferyczny zapewnił burzę śnieżną w północnej części województwa śląskiego. W grudniu, rozległy układ niskiego ciśnienia znad Skandynawii doprowadził do wystąpienia układu konwekcyjnego na północy kraju. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Najintensywniejsze burze śnieżne ostatnich lat można było zaobserwować w grudniu 2013 roku. Polska znalazła się wówczas w zasięgu dużego poziomego gradientu ciśnienia, co doprowadziło do napływu arktycznych mas powietrza. Wówczas silne wyładowania z intensywnymi śnieżycami pojawiały się na północy, w centrum i na południu kraju. Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Burze śnieżne powstają w taki sam sposób jak te, które możemy zaobserwować wiosną i latem. Są następstwem chwiejności termodynamicznej i szybkiego spadku temperatury wraz ze wzrostem wysokości, czyli pionowego gradientu temperatury. Istotnym czynnikiem jest też duży gradient ciśnienia, sprowadzający zimne masy powietrza z zachodniej lub północnej części kontynentu. W takich warunkach rozwijają się wysoko wypiętrzone chmury Cumulonimbus, w których powstają wyładowania atmosferyczne. Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna może zachwycić jak zimowy pył diamentowy. Nie można jednak zapomnieć, że mówimy tu o niebezpiecznym zjawisku. Aktywność elektryczna burzy w chłodnych miesiącach jest mniejsza niż w okresie letnim. Wówczas, rozwija się też mniej burz niż latem. W miesiącach zimowych, nasza aktywność na świeżym powietrzu jest ograniczona, częściej spędzamy czas w domu lub w pomieszczeniach. Z tego względu, ryzyko wystąpienia niebezpiecznego wypadku jest niższe w sezonie zimowym niż w letnim. Nie zmienia to jednak faktu, że burza śnieżna także stanowi realne zagrożenie dla życia i mienia, nie tylko ze względu na silny wiatr, nagłe pogorszenie widoczności i warunków drogowych. Co robić, gdy rozwinie się to zjawisko? Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. Jeżeli burza śnieżna zastanie nas podczas prowadzenia samochodu, należy niezwłocznie poszukać bezpiecznego miejsca, w którym będziemy mogli zatrzymać pojazd. W trakcie śnieżycy przyczepność kół do nawierzchni gwałtownie spada, a widoczność często nie przekracza 100 m. W takich warunkach kontynuowanie jazdy jest niebezpieczne lub wręcz niemożliwe. Osoby przebywające w domu muszą zadbać o zabezpieczenie zwierząt domowych i gospodarskich oraz luźnych przedmiotów znajdujących się w otoczeniu budynku, na balkonie lub tarasie. Jeżeli to możliwe, warto zamknąć okiennice lub opuścić rolety. Jeżeli znajdujesz się na zewnątrz, nie dopuść do wychłodzenia ciała i poszukaj schronienia. Zadbaj też o bezpieczeństwo towarzyszących ci zwierząt. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Biały szkwał - co to jest, jak często występuje i jak się zachować w jego trakcie?
Biały szkwał to zjawisko, które sieje autentyczną grozę wśród żeglarzy. Czym jest biały szkwał? Jak często zjawisko to występuje na mazurskich jeziorach i jak w trakcie jego trwania powinni zachować się żeglarze?
W tym artykule: Co to jest biały szkwał? Jak powstaje biały szkwał? Jak często występuje biały szkwał na Mazurach? Biały szkwał: jak się zachować w jego trakcie? Wiatr o niszczycielskiej sile może łatwo zatopić nawet duże jednostki pływające, więc mniejsze jachty są tym bardziej narażone na zniszczenie. Na temat białych szkwałów krąży wiele opowieści. Tego typu zjawiska mają regularnie „nawiedzać” obszar Wielkich Jezior Amerykańskich, ale nie tylko. O białym szkwale często mówi się tez w kontekście Mazur, zwłaszcza po tragicznych wydarzeniach z 21 sierpnia 2007 roku. Czym właściwie jest biały szkwał i czy zjawisko to rzeczywiście występuje w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich? Co to jest biały szkwał? Wbrew pozorom, trudno jednoznacznie zdefiniować zjawisko białego szkwału. Wynika to z faktu, że takie pojęcie nie występuje w „Słowniku meteorologicznym” Polskiego Towarzystwa Geograficznego i Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Żeby wyjaśnić istotę białego szkwału, trzeba posiłkować się zagranicznymi źródłami. Co wskazuje „Słownik meteorologiczny Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego”? O białym szkwale należy mówić w sytuacji, w której przed przejściem silnego wiatru na niebie nie można zaobserwować ciemnych, burzowych chmur. Gdy występuje to zjawisko, niebo pozostaje bezchmurne, ewentualnie pojawiają się na nim jasne chmury. Jedynymi zwiastunami białego szkwału są zawieszone w powietrzu krople wody i pokryte białą pianą fale. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Scalając tę definicję do spójnej postaci, biały szkwał to nagły, silny wiatr prowokujący powstawanie mgły unoszonych kropel wody i rozbryzgujących się na biało fal. Jego występowaniu nie towarzyszą ciemne, burzowe chmury. Można więc powiedzieć, że jest to przeciwieństwo czarnego szkwału. To zjawisko jest związane z występowaniem ciemnych chmur i opadów. W meteorologii zachodniej pojawia się też pojęcie mokrego i suchego szkwału. Pierwsze z wymienionych zjawisk to nagły wiatr z towarzyszącymi opadami deszczu, natomiast drugie – nagły wiatr bez opadów deszczu. Jak powstaje biały szkwał? Jak powstaje biały szkwał? Należy zaznaczyć, że „zwykłe” szkwały są lepiej przebadane niż białe. Te towarzyszom zjawiskom związanym z burzami, takimi jak: trąby powietrzne, microbursty, downbursty. Każdy szkwał, także biały, ma związek z występowaniem wirów o poziomej osi obrotu, które obejmują także warstwę powietrza znajdującą się tuż nad ziemią. Gwałtowne wystąpienie silnego wiatru, niemające związku z gradientem ciśnienia, może wynikać z dynamiki przepływającego powietrza. Warstwy charakteryzujące się różną gęstością lub różną prędkością doprowadzają do powstania wirów przenoszących pęd w dół, do samej powierzchni ziemi. Gdy następuje turbulencja czystego nieba, na powierzchnię ziemi także mogą oddziaływać prądy zstępujące. Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. Zdarza się, że biały szkwał jest następstwem odległej burzy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że front szkwałowy może przemieszczać się na znaczne odległości od miejsca uformowania. Jak często występuje biały szkwał na Mazurach? Pojęcie białego szkwału przedostało się do powszechnej wiadomości po tragicznych wydarzeniach, do których doszło 21 sierpnia 2007 roku na Mazurach. Trwający ok. 15 minut szkwał wywrócił 60 jachtów i zatopił 15 jednostek. Zginęło wówczas 12 osób. Wszystkie krajowe media błyskawicznie obiegła informacja o zabójczym białym szkwale, należy jednak wyraźnie podkreślić, że w tamtej tragicznej sytuacji, to pojęcie zostało użyte na wyrost. Dane meteorologiczne pozwalają jasno stwierdzić, że feralnego dnia, na dwie godziny przed wystąpieniem gwałtownego wiatru, niebo nad Mazurami przysłoniły szybko rozbudowujące się chmury cumulus congestus. O godzinie 15.00 burza osiągnęła maksymalne nasilenie i objęła cały region. Wraz z potężną burzą wystąpiły gwałtowne prądy zstępujące, które po zderzeniu z powierzchnią ziemi utworzyły front szkwałowy. Stacja meteorologiczna w Mikołajkach zarejestrowała wówczas przyrost prędkości wiatru do 120 km/godz. i wyraźny spadek temperatury (z 28 stopni Celsjusza do 16 stopni Celsjusza). Zobacz Krainę Tysiąca Jezior z lotu ptaka. Te obrazy są niesamowite! Zabieramy was w trzyminutową podróż po Mazurach. Polskim cudzie natury potocznie określanym jako Kraina Tysiąca Jezior. Gwarantujemy – to najpiękniejsze, co dziś zobaczycie. Wyraźny rozwój burzy został potwierdzony przez wielu naocznych świadków. Nie brakuje też nagrań wideo, które obrazują przebieg zdarzeń z 21 sierpnia 2007 roku. To wszystko dobitnie udowadnia, że mazurskiej katastrofy nie można przypisać białemu szkwałowi, a po prostu - szkwałowi. Odpowiadając na postawione wcześniej pytanie, białe szkwały występują na Mazurach bardzo rzadko. Nie da się jednoznacznie oszacować ich częstotliwości, gdyż w kontekście meteorologicznym zjawisko, o którym mowa, jest trudne do zaobserwowania. Relacji żeglarzy nie można rozpatrywać w kategoriach miarodajnych danych. Nazwa „biały szkwał” najczęściej bywa używana bez głębszej analizy występujących zjawisk meteorologicznych. Nie ulega wątpliwości, że na Mazurach, częściej mamy do czynienia ze „zwykłymi” szkwałami. Czyli z silnym wiatrem, który jest poprzedzony wystąpieniem burzy. Biały szkwał: jak się zachować w jego trakcie? Nawet czarny szkwał nie pozostawia wiele czasu na przygotowanie jednostki pływającej na uderzenie silnego wiatru. Biały szkwał jest zjawiskiem bardziej nieprzewidywalnym i gwałtownym, więc praktycznie nie pozostawia załodze większych szans na podjęcie działań wyprzedzających. Na wodzie przez cały czas należy obserwować trwające zjawiska pogodowe i w przypadku wystąpienia jakichkolwiek, nawet nieznacznych sygnałów ostrzegawczych, podjąć kroki zaradcze. Przede wszystkim zamknąć luki i bulaje oraz ograniczyć powierzchnię żagli. Konieczne jest też zabezpieczenie luźnych przedmiotów. Cała załoga, obowiązkowo ubrana w kamizelki ratunkowe, powinna znaleźć się na pokładzie. Jeżeli dojdzie do wywrócenia jednostki, nikt nie może utknąć pod pokładem. W trakcie szkwału należy dostosować żagle do panujących warunków. W kursach na wiatr, zbyt duża powierzchnia doprowadzi do zwiększenia przechyłu i zwiększy obciążenie masztu. Gwałtowne ruchy kadłuba zmniejszą sterowność. Zbyt mała powierzchnia żagli przełoży się na niewystarczającą prędkość jachtu. W warunkach, jakie stwarzają mazurskie jeziora, najlepszym wyjściem w przypadku gwałtownego pogorszenia pogody będzie zrzucenie żagli i uruchomienie silnika. Należy wówczas obrać kurs na najbliższe bezpieczne schronienie, a jeżeli panujące warunki są wyjątkowo niekorzystne, właściwym postępowaniem będzie skierowanie się do najbliższego brzegu. Cud prawdziwy, czyli Warmia i Mazury Najlepszą rekomendacją dla krajobrazu Warmii i Mazur jest miejsce wśród 14 najpiękniejszych regionów na świecie, w ogólnoświatowym konkursie 7 Nowych Cudów Natury. Każdy, kto je odwiedzi... Taka strategia może nie sprawdzić się, gdy prędkość wiatru wzrasta powyżej 8 stopni Beauforta. W takich warunkach, moc silnika często okazuje się niewystarczająca do pokonania fal. Jednostka spalinowa powinna jednak pozostać włączona, gdyż ułatwi utrzymanie właściwej pozycji w trakcie dryfowania, poprawi sterowność i zniweluje ryzyko wystąpienia wywrotki. Rozsądnie będzie skierować się na nawietrzną i ustawić jednostkę prostopadle do fal. Jeżeli dojdzie do wywrócenia jednostki, nie należy do niej odpływać! Nawet jeżeli nie uda się postawić ją do właściwej pozycji, można będzie na niej dryfować (komory wypornościowe powinny utrzymać jacht na powierzchni wody). Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy?
Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak
W tym artykule: 10. Czerwony zachód słońca 9. Czuć zmianę pogody w kościach 8. Świerszcze mogą być termometrami 7. Krowy kładą się, będzie padać deszcz 6. Poświata wokół Księżyca oznacza zbliżający się deszcz 5. Widać wyraźnie Księżyc, idzie mróz 4. Marcowe przysłowia 3. Szyszki sosnowe pomagają przewidywać pogodę 2. Makrelowe niebo 1. Jak poznać odległość uderzenia pioruna Przewidywanie i powiedzenia o pogodzie to jednocześnie jeden z najstarszych i najbardziej bezcelowych ludzkich nawyków. Nie chodzi oczywiście o instrumenty badawcze meteorologii. Każdy choć raz pewnie próbował zabawić się w pogodynkę, by później uznać bezwartościowość własnych prognoz. Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. Trudno się dziwić. Pogoda ma przecież bezpośredni wpływ na życie codzienne człowieka. W starożytnej Grecji o pogodzie rozmyślał choćby Arystoteles. W Polsce za najlepszych meteorologów uznaje się mieszkańców Podhala, a każdy region ma swoje wróżby i zwyczaje podpowiadające, jak zrozumieć zmiany atmosferyczne i się na nie przygotować. 10. Czerwony zachód słońca fot. Getty Images Krzysztof Baranowski, żeglarz, propagator i nauczyciel żeglarstwa w książce „Praktyka Oceaniczna” pisał, że: „Gdy czerwone słońce wschodzi w marynarzu bojaźń się rodzi. Lecz gdy czerwień o zachodzie, wie marynarz o pogodzie”. To tłumaczenie starego angielskiego przysłowia, które ma w sobie sporo prawdy. Czerwień na niebie podczas wschodu i zachodu Słońca to efekt rozszczepiania światła przez cząsteczki w suchym powietrzu. O zachodzie takie warunki oznaczają nadejście suchego powietrza o wysokim ciśnieniu pomiędzy obserwującym a Słońcem. Jako, że zmiany pogody na średnich szerokościach geograficznych przemieszczają się przede wszystkim z zachodu na wschód, czerwone słońce oznacza, że nadejdzie dobry dzień dla żeglarzy. W pogodzie jednak zawsze należy spodziewać się zmiany. Czerwień na niebie o świcie oznacza to, że spokojny front atmosferyczny już minął i należy przygotować się do zmiany. Zasada ta sprawdza się takich regionach jak Europa, Ameryka Północna i Południowa, Azja, Południowa Afryka i Australia. W rejonach tropikalnych oraz na biegunach proces jest dokładnie odwrotny zatem i powiedzenie lepiej czytać w drugą stronę. 9. Czuć zmianę pogody w kościach fot. Getty Images Już ojciec zachodniej medycyny Hipokrates zauważył, że pewne dolegliwości znacznie bardziej doskwierają w czasie brzydkiej pogody. Dziś wiele osób przekonuje, że potrafi wyczuć w kościach zmianę aury. Najczęściej towarzyszy temu ból głowy, zębów, kości i doskwierający artretyzm. Współcześni naukowcy jeszcze nie odnaleźli bezpośrednich dowodów na trafność takich przeczuć, ale jest kilka bardzo ciekawych przypadków, które dają do myślenia. W 2007 roku American Journal of Medicine opublikował badanie przeprowadzone na 200 osobach ze schorzeniami kolana. Zaobserwowano związek między ciśnieniem atmosferycznym, a poziomem odczuwalnego bólu. Wpływ ciśnienia na ból można wytłumaczyć zachowaniem płynów w organizmie człowieka, na które wpływ ma powietrze. Zatem wraz ze zmianami ciśnienia zmienia się objętość komórek, a te mogą drażnić zakończenia nerwowe, powodując ból. 8. Świerszcze mogą być termometrami fot. Getty Images Czy wiedzieliście, że z dźwięków wydawanych przez świerszcze można dowiedzieć się czegoś o pogodzie? Gdy jest ciepło, owady przebierają kończynami znacznie szybciej, a zwalniają gdy powietrze się ochładza. Niektóre gatunki, jak na przykład Oecanthus fultoni mają wręcz linearnie skoordynowaną częstotliwość chrobotania z temperaturą w zakresie od 18 do 32o C. U innych gatunków świerszczy nie jest to tak wyraźne. Już w 1897 roku „The American Naturalist" opublikował pracę A. E. Dolbeara, który opracował równanie na obliczanie temperatury za pomocą częstotliwości dźwięków świerszczy. T = (50 + N – 40) / 4 T – temperatura N – częstotliwość chrobotania świerszczy, którą należy mierzyć przez 14 lub 25 sekund Jeśli do wyniku z pomiaru przez 14 sekund doda się liczbę 40, wynikiem będzie temperatura w stopniach Fahrenheita. Wynik w skali Celsjusza można uzyskać, mierząc częstotliwość przez 25 sekund, następnie dzieląc przez 3, a potem dodając 4. 7. Krowy kładą się, będzie padać deszcz fot. Getty Images To wyjątkowo stary przesąd. Warto zaznaczyć, że krowy kładą się z różnych powodów. Choćby z tak banalnego jak zmęczenie, czy potrzeba wygrzania się na słońcu. Istnieje jednak naukowy ślad pozwalający przyjrzeć się temu zjawisku z perspektywy szkiełka i oka. Odpowiedzią na zwyczaje krów może być ich temperatura ciała. Otóż krowy wydają się częściej stać, gdy ich ciało jest rozgrzane. Zatem w przypadku zbliżającego się chłodu (który może zwiastować zmianę pogody na gorszą), kładą się na brzuchach. Nie dalibyśmy sobie jednak za to ręki uciąć, to raczej spekulacja. 6. Poświata wokół Księżyca oznacza zbliżający się deszcz fot. Getty Images Nazywana bywa różnie: aureolą, poświatą, pierścieniem. Efekt świetlny wokół naturalnego satelity ZIemi, ma według dawnych wierzeń, zwiastować nadejście trudnych czasów. Jak jest w rzeczywistości? Efekt poświaty wokół Księżyca powstaje w wyniku załamań światła w kroplach wody zawieszonych w powietrzu, niskich chmur i mikroskopijnych kryształków lodu. Takie kryształki pojawiają się w chmurach formujących się w czasie konwergencji. W ramach tego zjawiska nadchodzące zimniejsze powietrze wypycha swoje cieplejsze masy do góry. Tam powietrze się ochładza w strefie niskiego ciśnienia i tworzy chmury. Te najwyższe zawierają kryształki. Chmury o nazwie cirrus często są zapowiedzią pogodowych frontów, podczas których różnice temperatur zmuszają powietrze do ruchu. Z tego powstają także chmury burzowe, co może być wyjaśnieniem złej reputacji księżycowej poświaty. Kasprowy Wierch nowym najcieplejszym miejscem w Polsce. Jak to wytłumaczyć? Od kilku dni w Polsce jest wyjątkowo chłodno i pochmurno. Spragnieni słońca i wyższych temperatur mogą ruszyć w góry. 5. Widać wyraźnie Księżyc, idzie mróz fot. Getty Images Mowa oczywiście o Księżycu zimą. Podczas dnia krótkofalowe promieniowanie słoneczne trafia na Ziemię w postaci ciepła. Gdy Słońce zachodzi, planeta oddaje ciepło w sposób nierównomierny, w zależności od tego co jest na jej powierzchni, a co w stratosferze. Bark chmur, które mogłyby zatrzymać ciepło, oznacza, że zostaje ono oddane w przestrzeń i tym samym ludzie odczuwają ochłodzenie. 4. Marcowe przysłowia fot. Getty Images Tych jest kilka. Znamy te polskie: „w marcu jak w garncu”, „bój się w styczniu wiosny, bo marzec zazdrosny”, „gdy ciepło w lutym, zimno w marcu bywa, długo trwa zima, to jest niewątpliwa”. Jest też choćby brytyjskie powiedzenie, że „marzec przychodzi jak lew, a odchodzi jak baranek”. O co chodzi? Interpretacji jest wiele. Jeśli chodzi polskie porzekadła, wynikają ze specyfiki naszego klimatu, gdzie rzeczywiście w marcu często pogoda raz nas rozpieszcza, a innym razem odbiera chęć do życia. Skąd brytyjskie porzekadło? Jedni wiążą to z zimnym, trudniejszym początkiem miesiąca oraz ciepłym i łagodniejszym końcem. Inni tłumaczą to obecnością konstelacji Lwa na wschodniej stronie horyzontu o zachodzie Słońca na początku miesiąca. Na koniec marca na niebie pojawia się konstelacja Barana na zachodnim horyzoncie. 3. Szyszki sosnowe pomagają przewidywać pogodę fot. Getty Images Niektórzy przekonują, że po obfitości szyszek na drzewach można przewidzieć zimną lub ciepłą zimę. Nie jest to takie proste, bo pełną szyszki sosnowe osiągają dojrzałość dopiero po 1–3 latach. W międzyczasie szyszki są chętnie wyjadane przez zwierzęta. Ich liczba nie wiele więc mówi. Natomiast jest tu także pewien ślad, którego może się uchwycić racjonalny umysł. W suchych warunkach zewnętrzne części szyszki odchylają się ponieważ są bardziej wysuszone od tych wewnątrz. W ten sposób kłosy (tak, szyszka to kłos) stają się otwarte. Dla drzewa to dobra wiadomość, bo ułatwia rozprzestrzenianie się nasion. Podczas wilgotnych miesięcy szyszki się zamykają i czekają na bardziej dogodny czas do rozsiewania. 2. Makrelowe niebo fot. Getty Images Podobnie jak w przypadku koloru zachodu Słońca, znów należy się odwołać do żeglarskiej mądrości przetłumaczonej przez Krzysztofa Baranowskiego: „Makrelowe niebo i pierzaste chmury Na wysokich masztach zdejmuj żagle z góry.” Co to jest makrelowe niebo? Chodzi o kształt chmur, który żeglarzom jakoś najwyraźniej bardziej kojarzyły się z rybimi łuskami, ciasno ze sobą związanymi. W takich grupach z reguły są chmury typu altocumulus lub cirrocumulus poruszające się po zimnym niebie. Przysłowie mówi, że zwiastują nadchodzący deszcz w najbliższych 6–8 godzinach. Jeśli są to ciemne altocumulusy na znacznie niższej wysokości, w krótkiej perspektywie mogą oznaczać ładną pogodę – ale zaraz po niej może gruchnąć prawdziwa burza. 1. Jak poznać odległość uderzenia pioruna fot. Getty Images Gdy uderza piorun rozpoczynamy liczenie. Czy rzeczywiście możemy obliczyć jak daleko od nas trafił? Tak, znając fizyczne dane. Na poziomie morza, przy temperaturze około 20o C dźwięk porusza się z prędkością około 344 metrów na sekundę. Co 3 sekundy jest to zatem jeden kilometr i 132 metry. Niektórzy wierzą, że piorun nie uderzy w to samo miejsce dwa razy. To nieprawda. Pioruny mogą uderzać w to samo miejsce wielokrotnie, najlepszym przykładem są drapacze chmur, które przyciągają wiele wyładowań atmosferycznej podczas każdej burzy. Czytaj więcej fascynujących artykułów: Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty? Wydawałoby się, że piorun to bardzo rzadkie zjawisko. Zdarza nam się go usłyszeć i zobaczyć najwyżej kilka razy w roku. Jednak Ziemia jest stale bombardowana przez pioruny. W każdej chwili... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstaja-pioruny-jakie-sa-rodzaje-piorunow-skad-sie-bierze-piorun-kulisty-fot-getty-images-413c1fe.jpeg" width="938" height="535" alt="Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty? (fot. Getty Images)" title="Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty? (fot. Getty Images)" /> ONZ tworzy globalny system ostrzegania przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Wyda na to 1,5 mld dol. W tym tygodniu ONZ ogłosiła, że zamierza zbudować system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi, który obejmie cały świat. Ma on powstać w ciągu najbliższych pięciu lat.
Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty?
Wydawałoby się, że piorun to bardzo rzadkie zjawisko. Zdarza nam się go usłyszeć i zobaczyć najwyżej kilka razy w roku. Jednak Ziemia jest stale bombardowana przez pioruny. W każdej chwili nad planetą szaleje średnio 2 tys. burz. Może z nich bić nawet kilkadziesiąt piorunów na sekundę.
W tym artykule: Jakie są rodzaje piorunów? Co to jest piorun kulisty? Jaką temperaturę może mieć piorun? Czy można przeżyć uderzenie pioruna? Czy zmiany klimatyczne wpłyną na ilość piorunów na Ziemi? Burzę zwiastują szybko powstające, ogromne chmury i chłodny, niekiedy silny wiatr. Widząc te zjawiska, spodziewamy się opadu deszczu. Rzadziej uświadamiamy sobie, że woda nie jest jedyną rzeczą, która w czasie burzy przemieszcza się między atmosferą a powierzchnią Ziemi. Inną są ładunki elektryczne, ujemne i dodatnie. Chmura burzowa jest naładowana elektrycznie. W jej górnej części gromadzą się ładunki dodatnie, w środkowej i dolnej ujemne. W czasie burzy różnica potencjałów elektrycznych między chmurą a powierzchnią Ziemi rośnie bardzo szybko, aż w końcu robi się tak wielka – rzędu 20–30 mln V – że dochodzi do wyładowania. Wówczas w powierzchnię Ziemi uderza piorun, któremu zazwyczaj towarzyszy grzmot oraz błyskawica. Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżk... Piorun wyzwala ogromne ilości energii. Są to wielkości między 500 megadżuli a 1 gigadżul. Naukowcy intensywnie badają jednak pewien szczególny rodzaj piorunów zwany po angielsku superbolt. Te ultrasilne megabłyskawice mogą mieć moc nawet tysiąc razy większą niż przeciętne pioruny – wystarczającą, by zapewnić energię przeciętnemu gospodarstwu domowemu na cały rok. Najczęściej zdarzają się zimą na półkuli północnej. Jakie są rodzaje piorunów? Pioruny można podzielić według różnych kryteriów. W zależności od tego, gdzie jest ich „początek”, a gdzie „koniec”, dzieli się je na: wewnątrzchmurowe (powstające w obrębie jednej chmury), międzychmurowe (uderzające między dwiema jednostkami burzowymi), wyładowanie chmura-ziemia (w rzadkich przypadkach biegnące też w drugą stronę). Pioruny dzieli się też według kształtów, jakie przyjmują. Najczęściej wyróżnia się wówczas: pioruny liniowe: to najczęściej spotykane rozgałęzione świetlne linie długości nawet kilkudziesięciu kilometrów. Linie te odzwierciedlają kanały, którymi przemieszczają się ładunki elektryczne; pioruny paciorkowe (łańcuszkowe): rzadkie wyładowania w postaci przerywanej linii, która powstaje po wyładowaniu liniowym; pioruny kuliste: najbardziej niesamowite z wyładowań elektrycznych, niezwykle rzadko spotykane. Co to jest piorun kulisty? To pioruny mające postać świecącej kuli. Podobno potrafią stopić szybę, przelecieć przez budynek albo utrzymywać się wewnątrz samochodu. Co więcej, ich obserwatorzy odnotowali także, że zjawisku towarzyszą bzyczące lub syczące dźwięki. Zorze polarne wydają dziwne dźwięki. Teraz wiemy już dlaczego Autorzy opowieści o arktycznym odludziu często poetyzują na temat oślepiających pokazów północnych świateł malujących się na niebie. Jednak od co najmniej stu lat niektóre z tych histo... Wśród naukowców nie ma zgody, czym tak naprawdę są pioruny kuliste. Zdaniem niektórych piorun kulisty powstaje po uderzeniu klasycznej błyskawicy w ziemię. Może wówczas powstać rozgrzany obłok atomów wchodzących w skład gleby, które spalają się i przy tym świecą. Inna koncepcja zakłada, że piorun kulisty jest zbudowany z plazmy – bardzo silnie rozgrzanych atomów, od których oderwane zostały elektrony. Jeszcze inna, że jest to przechodząca przez Ziemię mała czarna dziura albo po prostu efekt halucynacji spowodowanych burzą. Jaką temperaturę może mieć piorun? Temperatura powierzchni Słońca wynosi 4–5 tys. st. C. Wydaje się, że to dużo, jednak nic w porównaniu z temperaturą pioruna. Może ona dochodzić do 30 tys. st. C. To miliardy piorunów mogły zapoczątkować życie na Ziemi – twierdzą naukowcy W jaki sposób wyładowania atmosferyczne mogły przyczynić się do powstania życia na Ziemi? Kluczowy jest fosfor - a raczej materiały organiczne, które atomy fosforu mogą wytwarzać w połą... Co ciekawe, z temperaturą ma związek grzmot. Temperatura to średnia prędkość ruchu cząsteczek powietrza. W czasie uderzenia pioruna przepływający prąd elektryczny niezwykle szybko i silnie rozgrzewa powietrze wokół siebie. Jego cząsteczki błyskawicznie uciekają z obszaru objętego wyładowaniem. Powstaje zaburzenie ciśnienia, rozchodzące się z prędkością ok. 1250 km/godz., czyli właśnie grzmot. Światło błyskawicy widzimy natychmiast po uderzeniu pioruna. Na grzmot musimy zaczekać – tym dłużej, im dalej od nas doszło do wyładowania. Grzmot pokonuje kilometr w około trzy sekundy. Czy można przeżyć uderzenie pioruna? Tak. Po uderzeniu pioruna nawet 80–90 proc. ludzi dochodzi do siebie. Średnio w Polsce piorun trafia 3–5 osób rocznie. Codziennie na świecie zostaje porażonych 80 osób. Katherine Diaz nie żyje. Surferka zginęła od uderzenia pioruna Katherine Diaz, surferka z Salwadoru szykowała się do igrzysk w Tokio. Zginęła w trakcie treningu. Tuż po wejściu do wody uderzył w nią piorun. Niektórzy jednak mają wyjątkowego pecha. Słynny jest przypadek strażnika leśnego z Wirginii, Roya Sullivana, który podczas swojej 36-letniej służby przeżył siedmiokrotnie uderzenie pioruna. Raz stracił palec u nogi, raz został poważnie poparzony. Jednak ostatecznie zmarł po tym, jak sam się postrzelił, czyszcząc broń. Czy zmiany klimatyczne wpłyną na ilość piorunów na Ziemi? Niestety, tak. Naukowcy szacują, że wzrost średniej temperatury na świecie o 1 st. C spowoduje zwiększenie się liczby uderzeń piorunów o 12 proc. Musimy więc przyzwyczaić się do większej ilości piorunów i pamiętać o zasadach bezpieczeństwa w czasie burzy. Naukowcy badają zjawisko "astmy burzowej". Tysiące osób poszkodowanych Naukowcy rozwiązują zagadkę nawałnic zabijających astmatyków. Jednego dnia w Melbourne 14 tys. osób wzywało pomocy lekarza, 10 zmarło. Najważniejsza to unikanie miejsc typu samotne drzewa. Nawet gdy gwałtownie pada, lepiej schronić się na otwartym terenie, przykucając w zagłębieniu albo siadając na plecaku. Fatalnym pomysłem w czasie burzy są kąpiele lub przebywanie w okolicach wysokich, metalowych masztów. Osobom wędrującym po górach zaleca się zejście z grani lub wierzchołka i schronienie się po zawietrznej. Źródła: NASA, Science, e-tatry.com.
Nad Zatoką Pucką pojawiła się trąba wodna. Uchwycili ją spacerowicze [WIDEO]
Niezwykłe zjawisko meteorologiczne mogli obserwować mieszkańcy Gdyni, Kosakowa i Mechelinek. Nad wodami Zatoki Puckiej utworzyła się trąba wodna, wyglądem przypominająca niewielkie tornado.
To nietypowe zjawisko można było zaobserwować w niedzielę, około godziny 19. „Pokaz” trwał zaledwie kilka minut, ale kilku spacerowiczom i łowcom pogodowych ciekawostek udało się uwiecznić trąbę wodną na zdjęciach i filmikach. „Krótko po godzinie 19:00 mieszkańcy północnej części Gdyni, Kosakowa i okolic, oraz rejonu Zatoki Puckiej mogli obserwować bardzo nisko osadzony lej kondensacyjny, a później także trąbę wodną nad wodami Zatoki Puckiej. Lej był widoczny przez przynajmniej 2-3 minuty i towarzyszył mu drugi, słabiej wykształcony zalążek trąby” - tak całe zajście opisano na profilu Sieć Obserwatorów Burz. Tzw. lej kondensacyjny powstał w wyniku zderzenia chłodnego arktycznego powietrza z masami cieplejszego powietrza, które spotkały się nad Bałtykiem. – W niedzielę mieliśmy do czynienia ze słoneczną aurą przeplataną opadami deszczu, śniegu i krupy śnieżnej przy jednoczesnym silnym wietrze. Przy takiej sporej dynamice tworzenie się trąb wodnych jest bardzo możliwe i choć nie jest zjawiskiem częstym, to wcale nie tak zaskakującym – wyjaśnia Agata Wojtkiewicz, dyżurna synoptyk Oddziału Morskiego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Gdyni w rozmowie z portalem trojmiasto.pl. View oEmbed on the source website Trąba wodna wyglądem przypominała niewielkie tornado, a w połączeniu z ciemnymi burzowymi chmurami mogła stwarzać groźne wrażenie. Na jednym z nagrań zamieszczonych na YouTubie widać też, że obok pierwszej trąby zaczął tworzyć się drugi lej. Na szczęście, wbrew obawom niektórych obserwatorów, trąba nie rozrosła się i nie przybrała na sile. Zamiast tego rozwiała się zaledwie po kilku minutach. Trąba wodna była widoczna co najmniej przez kilka minut i nie wyrządziła żadnych szkód. Oszałamiający podniebny spektakl zaciekawił mieszkańców nadmorskich miejscowości, a całe zjawisko było widoczne m.in. w Gdyni, Kosakowie, Mechelinkach, Rewie, Rumi i Pucku. View oEmbed on the source website Wszystko wskazuje na to, że niedzielna trąba wodna to pierwsze takie zjawisko odnotowane w tym roku. Co więcej, bardzo możliwe, że to pierwsza od lat trąba wodna, którą zaobserwowano o tak wczesnej porze roku. „Trąby wodne w kwietniu są bardzo rzadkim zjawiskiem. Jako ciekawostkę można dodać, że od roku 2000 do dnia dzisiejszego w Europejskiej Bazie Danych o Gwałtownych Zjawiskach Atmosferycznych (ESWD) nie odnotowano żadnego przypadku wystąpienia trąby wodnej w kwietniu” - czytamy na profilu Polskich Łowców Burz.
Burzowe rekordy świata. Ile kilometrów miał najdłuższy piorun i jak długo rozjaśniał niebo?
O dwóch nowych burzowych rekordach poinformowała Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). Dzięki nowej technice monitorowania ekspertom udało się ustalić, że rekordowy piorun miał długość 709 km, a najdłużej trwający – nie ten sam – można było podziwiać na niebie przez 16,73 sekundy.
W tym artykule: Satelitarne pomiary Stolica piorunów Piorun, który rozświetlił niebo nad Argentyną 4 marca 2019 r. trwał dokładnie 16,73 sekundy. To ponad dwa razy dłużej, niż poprzedni rekordzista – ogłosiła Światowa Organizacja Meteorologiczna. Wcześniej za najdłużej trwający błysk uważano piorun, który odnotowano nad Francją w trakcie sierpniowej burzy w 2012 roku. Trwał 7,74 sekundy. Rekord długości tymczasem przyznano piorunowi, który 31 października 2018 roku – a więc w wieczór Halloween – rozbłysnął nad Brazylią i Argentyną. Zgodnie z wyliczeniami meteorologów rozciągał się on na długości 709 kilometrów i również pobił swojego poprzednika niemal dwukrotnie. Piorun był wystarczająco długi, aby połączyć Boston z Waszyngtonem lub Toronto z Chicago. Do tej pory rekord należał do pioruna z 2007 roku, zaobserwowanego w Oklahomie, który rozciągał się na ponad 321 kilometrów. Satelitarne pomiary Poprzednie oceny czasu trwania i zasięgu pioruna były zbierane przez Lightning Mapping Arrays – naziemne sieci anten i odbiorników GPS. Ostatnie „megapioruny” zostały natomiast zweryfikowane przy użyciu zdjęć satelitarnych, z satelitów takich jak GOES-16 i GOES-17. Według danych WMO wykorzystanie danych satelitarnych umożliwia wykrycie ekstremów, które wcześniej nie były obserwowane lub wykraczały poza granice wykrywania rejestrów naziemnych. Nowe rekordy zostaną zapisane w archiwum WMO światowych ekstremów pogodowych i klimatycznych, zostaną również opublikowane online w nadchodzącym numerze Geophysical Research Letters. Eksperci z WMO podkreślają, że rekordy nie oznaczają, że mamy do czynienia z coraz bardziej gwałtownymi burzami. Nowe obserwacje wynikają z nowych możliwości – technologia monitorowania błyskawic ulega poprawie skokowo. – Prawdopodobnie istnieją jeszcze większe skrajności i będziemy w stanie je zaobserwować, gdy poprawi się technologia obserwowania – mówi Randall Cerveny, główny sprawozdawca Weather and Climate Extremes dla WMO. W ramach nowej analizy naukowcy WMO zbadali kilka dużych uderzeń zarejestrowanych przez cztery satelity monitorujące pogodę, obsługiwane przez USA, Unię Europejską i Chiny. Widok z kosmosu zapewnił naukowcom przewagę nad poprzednimi badaniami, które potwierdzały bicie rekordów przede wszystkim w naziemnych sieciach monitorujących – napisał zespół. Satelitarne pomiary najdłuższego potwierdzonego pioruna (fot. Science News) Stolica piorunów Pioruny to bardzo silne wyładowania elektrostatyczne w atmosferze. Tworzą się naturalnie, gdy wewnątrz chmury burzowej wieje silny wiatr mieszający krople wody i drobiny lodu, które trą mocno o siebie. Lód przemieszcza się ku górze chmury, po drodze oddając elektrony wodzie, więc szczyt chmury staje się elektrododatni. Pioruny mogą powstawać także wskutek tarcia między drobinami pyłu podczas burz pyłowych lub w chmurach popiołów i gazów powstałych podczas erupcji wulkanicznych i pożarów lasów. Podczas uderzenia pioruna wyzwala się energia. Główna jej część zostaje rozproszona w postaci ciepła w powietrzu tworzącym kanał plazmy tzn. ogrzanie i jonizacja składników powietrza w kanale, energia cieplna w większości rozprasza się, niewielka jej część przekształca się na błysk i grzmot, który słychać na odległość do 16-24 km. Część pierwotnej energii elektrycznej zostaje rozładowana w punkcie uderzenia łuku elektrycznego w powierzchnię ziemi, co może być bardzo niebezpieczne dla znajdujących się w pobliżu ludzi oraz urządzeń. Poza wyładowaniami doziemnymi pioruny biją również w odwrotnym kierunku; z badań wynika, że takowe stanowią około 15% wszystkich wyładowań. Pioruny najczęściej uderzają w regionach o wysokiej wilgotności (gdzie konwekcja powoduje powstanie większej liczby burz) i regionach górskich o dużej wysokości. Z tych powodów Ameryka Południowa jest jednym z wiodących światowych burzowych hotspotów. Jezioro Maracaibo w Wenezueli jest uważane za „piorunową” stolicę świata, z błyskawicami migającymi na niebie prawie 300 nocy w roku (według badań NASA z 2016 roku).
Turkusowy lód Bajkału i podniebny surfing. Weather Photographer of the Year
Spośród 7 700 zdjęć nadesłanych przez 2 600 fotografów z całego świata nagrodzono i wyróżniono sześć prac. Fotografia, która zwyciężyła w Weather Photographer of the Year 2020 przedstawia pieszych walczących z porywistymi wiatrami i śniegiem na moście Brooklyn Bridge. Jej autorem jest Rudolf Sulgan.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Rudolf Sulgan z Nowego Jorku otrzymał tytuł fotografa roku brytyjskiego stowarzyszenia Weather Photographer of the Year za swój obraz zatytułowany „Blizzard” (Zamieć), przedstawiający pieszych walczących z zacinającym śniegiem na moście Brooklyn Bridge. Sulgan powiedział, że najtrudniejsze przy próbie uchwycenia tego ujęcia były niska temperatura i częste zmiany światła, spowodowane wiatrem i opadami śniegu. Nagrodę ulubieńca publiczności otrzymał Alexey Trofimov za „Baikal Treasure” (Skarb Bajkału). Fotografia ukazuje niemal turkusowy lód, pokryty świeżym białym śniegiem, na syberyjskim jeziorze Bajkał –najgłębszym i największym na świecie jeziorze słodkowodnym. 17-letnia Kolesnik Stephanie Sergeevna otrzymała tytuł Młodego Fotografa Roku za fotografię „Frozen Life” (zamrożone życie), którą fotografka opisuje jako „część słonecznego lata zamarzniętego w lodzie”. Na zdjęciu widać zielony listek doskonale zachowany w lodzie. Drugie miejsce w głównym konkursie zajął Vu Trung Huan za fotografię „Tea Hills”, a trzecie – Maja Kraljik za pracę zatytułowaną „Monster”. Przyznano także drugie miejsce dla młodego fotografa i zajęła je 18-letnia Emma Rose Karsten z ujęciem nietypowych chmur, zatytułowanym „Surf's Up”. Konkurs Weather Photographer of the Year odbył się po raz piąty.