Ten wulkan „sprzątał” po swojej erupcji. Nauka chce wykorzystać ten mechanizm do ochrony klimatu
Erupcja wulkanu Hunga Tonga w 2022 roku była jednym z najpotężniejszych zjawisk tego typu w ostatnich dekadach. Analizując to wydarzenie, badacze odkryli coś, co wprawiło ich w osłupienie: wulkan zaczął „sprzątać” po sobie. Usuwał z atmosfery metan. Czy natura podsunęła nam gotowe rozwiązanie kryzysu klimatycznego?
W styczniu 2022 roku podwodny wulkan Hunga Tonga wyrzucił materiał na rekordową wysokość ponad 30, a momentami nawet 55 kilometrów. Wprowadził do stratosfery ogromne ilości pary wodnej i gazów. Gdy myślimy o erupcjach wulkanicznych stają nam przed oczami spore emisje zanieczyszczeń. W tym przypadku stało się jednak coś innego. Z badań tej erupcji, przeprowadzonych przez ekspertów z Holandii, Belgii i Hiszpanii wynika, że wulkan pomógł uprzątnąć część zanieczyszczeń metanowych, które sam uwolnił. Wnioski na ten temat opublikowano na łamach „Nature Communications”. Zagadka formaldehydu w chmurze wulkanicznej Kluczem do zrozumienia tego zjawiska stały się pomiary satelitarne wykonane przez instrument TROPOMI. Naukowcy zaobserwowali w chmurze wulkanicznej nienaturalnie wysokie stężenia formaldehydu (HCHO). Powstaje on w atmosferze jako krótkotrwały produkt pośredni podczas procesu utleniania (rozpadu) metanu. Obecność HCHO w pióropuszu wulkanicznym Hunga Tonga w 2022 roku była kluczowym dowodem na to, że metan był tam niszczony. Rekordowo wysokie stężenie formaldehydu utrzymywało się w chmurze przez ponad tydzień, co dowodzi, że proces usuwania metanu zachodził w sposób ciągły podczas przemieszczenia się pyłu nad oceanem aż do Ameryki Południowej. – Wiadomo, że wulkany emitują metan podczas erupcji, lecz dotychczas nie wiedzieliśmy, że pył wulkaniczny jest również zdolny do częściowego neutralizowania tego zanieczyszczenia – komentuje dr Maarten van Herpen z Acacia Impact Innovation BV, główny autor badania. Podobny proces odkryto w 2023 r. nad Atlantykiem. Pył z Sahary mieszał się tam z solą morską, tworząc aerozole soli żelaza. Słońce uwolniło z nich chlor, który niszczył metan w powietrzu. Mechanizm znany z Sahary zachodzi w troposferze, więc w niższej warstwie atmosfery, niż ten odkryty w związku z erupcją wulkanu. I to zaskoczyło badaczy, bo warunki fizyczne są tam zupełnie inne. Metan kontra klimat Zrozumienie naturalnych metod usuwania metanu ma kolosalne znaczenie dla klimatu. Metan odpowiada za jedną trzecią obecnego globalnego ocieplenia i w perspektywie dwóch dekad jest 80 razy silniejszym gazem cieplarnianym niż CO2. Ponieważ metan rozpada się w atmosferze stosunkowo szybko (około 10 lat), jego redukcja mogłaby zadziałać jako hamulec bezpieczeństwa dla zmian klimatycznych. Badania były możliwe dzięki zaawansowanym narzędziom, takim jak instrument TROPOMI na satelicie Sentinel-5P. Naukowcy musieli dokonać precyzyjnych korekt danych, aby oddzielić sygnał formaldehydu od zakłóceń powodowanych przez wysoką zawartość dwutlenku siarki i nietypową wysokość chmury. Koniec końców okazuje się, że rozpad metanu można monitorować bezpośrednio z orbity. Jak zażegnać kryzys klimatyczny? Odkrycie mechanizmu oczyszczania atmosfery z metanu na przykładzie erupcji z Hunga Tonga, może przyczynić się do spowolnienia zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka. Być może powstaną nowe technologie do sztucznego przyspieszania rozpadu metanu w atmosferze. Przemysł rozważa replikowanie tego naturalnego zjawiska, np. poprzez aerozole soli żelaza. Modele klimatyczne wskazują, że masowe usuwanie metanu mogłoby obniżyć przyszłe temperatury o 0,5°C. Mimo to badacze ostrzegają, że bez redukcji emisji CO2 samo usuwanie metanu nie wystarczy do stabilizacji naszego i tak już rozchwianego klimatu. – Chęć odwzorowania tego naturalnego procesu przez przemysł wydaje się oczywista — pod warunkiem, że potwierdzimy bezpieczeństwo i skuteczność takich działań. Wykorzystanie satelitów pomoże nam zrozumieć, jak skutecznie ograniczać ocieplanie się klimatu – konkluduje jeden z autorów analizy, Matthew Johnson z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Źródło: Nature Communications Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Pająki morskie „napędzane” metanem odkryto w Kalifornii
Nowo odkryte pająki morskie z rodzaju Sericosura, żyjące u wybrzeży Kalifornii, nie polują na ofiary, lecz „pasą się” na bakteriach przetwarzających metan. Mogą odgrywać istotną rolę w cyklu emisji metanu, a ich nietypowe zwyczaje żywieniowe zaskoczyły naukowców.
Spis treści Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Pająki morskie nie są pająkami Żyjące u wybrzeża USA kikutnice, zwane potocznie pająkami morskimi, zaskoczyły badaczy. Stworzenia te wykorzystują bakterie metanowe i „pasą się” na odżywczych związkach produkowanych przez te mikroorganizmy. Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Nowe badania, opublikowane w „Proceedings of the National Academy of Sciences” opisują niezwykłe odkrycie trzech nieznanych dotąd gatunków pająków morskich z rodzaju Sericosura, żyjących na dnie Oceanu Spokojnego u wybrzeży USA. Te niewielkie, półprzezroczyste stworzenia, mierzące zaledwie 1 cm długości, zamieszkują głębinowe środowiska z wyciekami metanu, gdzie gaz ten ulatnia się z osadów dennych w postaci pęcherzyków. Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Zamiast polować na ofiary (meduzy lub inne pająki morskie), nowo odkryte gatunki wykształciły unikatowy sposób odżywiania. Żyją w symbiozie z bakteriami metanotroficznymi (żywiącymi się metanem), które przekształcają metan oraz tlen w cukry i tłuszcze. Bakterie te osiadają na egzoszkieletach pająków, które „pasą się” na ich koloniach, skubiąc substancje ożywcze. To strategia żywieniowa dotąd niespotykana u tych morskich stworzeń. Według głównej autorki badania, profesor Shany Goffredi z Occidental College w Los Angeles, to zjawisko może mieć duże znaczenie ekologiczne. Bakterie żyjące na pająkach przyczyniają się do przekształcania metanu, jednego z najsilniejszych gazów cieplarnianych, w związki nieszkodliwe dla atmosfery. Oznacza to, że nawet tak drobne organizmy mogą odgrywać istotną rolę w ochronie klimatu. Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Ekosystem głębinowy, w którym żyją nowo odkryte pająki, nie korzysta z energii słonecznej jako źródła energii leżącego u podstaw łańcucha pokarmowego. Zamiast tego mikroorganizmy tam żyjące wykorzystują reakcje chemiczne – m.in. z udziałem metanu – jako źródło energii. Mikroby odżywiające się metanem kolonizują inne organizmy morskie, aby utrzymać się w pobliżu źródła gazu. Analiza izotopowa potwierdziła, że bakterie są dla pająków nie tylko „pasażerami na gapę”, ale stanowią ich pokarm. Co ciekawe, pająki te wykazują także nietypowy sposób rozmnażania. Samice wyrzucają jaja w toń wodną, a samce zbierają je w wiązki przypominające bransoletki, które noszą wokół odnóży. Po wykluciu, młode pajączki przejmują mikrobiotę bakterii metanowych od ojców – podobnie jak u ludzi przekazywane są bakterie jelitowe z matki na dziecko. Pająki morskie nie są pająkami Pająki morskie to potoczne określenie kikutnic – licznej gromady stawonogów, zamieszkujących baseny Morza Śródziemnego, Morza Karaibskiego a także Ocean Arktyczny i Antarktyczny. Istnieje ponad 1300 gatunków kikutnic, żyjących na różnych głębokościach, także w ekstremalnych warunkach głębinowych. Charakteryzują się drobnym, często zredukowanym ciałem i bardzo długimi, cienkimi odnóżami, co nadaje im pajęczakowaty wygląd, choć nie są prawdziwymi pająkami. Ich ciało składa się z głowotułowia i odwłoka, który często jest szczątkowy. Oddychają i wydalają przez powierzchnię ciała lub odnóża, ponieważ nie mają typowych układów oddechowego ani wydalniczego. Źródło: CNN Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nikt do tej pory nie wiedział, że drzewa to potrafią. W ten sposób mogą uratować naszą planetę
Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Birmingham wykazały, że kora drzew potrafi pochłaniać olbrzymie ilości metanu. Dotychczas uważano, że w trakcie fotosyntezy rośliny te z gazów cieplarnianych pobierają wyłącznie dwutlenek węgla.
W tym artykule: Metan – jeden z największych ocieplaczy Ziemi Kora drzew potrafi absorbować metan Najlepiej radzą sobie wyższe partie drzew Fotosynteza to proces, dzięki któremu na Ziemi istnieje życie i jedna z najważniejszych przemian biochemicznych. To proces, w którym rośliny, algi oraz niektóre bakterie przekształcają światło słoneczne, dwutlenek węgla i wodę w energię chemiczną w postaci glukozy, a jako produkt uboczny wydzielają tlen. Metan – jeden z największych ocieplaczy Ziemi Dwutlenek węgla jako jeden z gazów cieplarnianych ma wpływ na efekt cieplarniany. Właśnie dlatego rośliny pochłaniając go, w naturalny sposób walczą ze skutkami globalnego ocieplenia. Najnowsze badania wykazały, że drzewa w jeszcze większy sposób biorą udział w walce ze zmianami klimatycznymi. Naukowcy z Uniwersytetu w Birmingham odkryli, że kora drzew jest w stanie pochłaniać metan, który jest jednym z największych „ocieplaczy” naszej planety. – Zakrojone na szeroką skalę badanie dowodzi, że istnieje inny sposób, w jaki drzewa pochłaniają gazy cieplarniane. Dzięki temu lasy mogą zapewnić jeszcze więcej korzyści klimatycznych, niż wcześniej sądzono – napisał Vincent Gauci profesor nauk przyrodniczych na Uniwersytecie w Birmingham. Badania dowodzą, że metan przyczynił się w około 30% ocieplenia klimatu od czasów przedindustrialnych. Największym producentem metanu zaś jest bydło hodowane przede wszystkim na mięso. Zwykła krowa mleczna rocznie produkuje od 120 do 150 kg metanu. Z kolei wszystkie te zwierzęta, także dziko żyjące produkują ponad 80 mln ton metanu rocznie. To stanowi to ok. 22% emisji tego gazu cieplarnianego na świecie. Kora drzew potrafi absorbować metan – To prawdziwy problem dla klimatu Ziemi, ponieważ metan zatrzymuje w atmosferze znacznie więcej ciepła niż taka sama ilość dwutlenku węgla. Ale chociaż CO2 może utrzymywać się w atmosferze przez setki lat, metan ma żywotność około dziesięciu lat – tłumaczy prof. Gauci. Co więcej, jego emisja rośnie współcześnie najszybciej od czasu, odkąd blisko 40 lat temu rozpoczęto jego pomiary. Metan jest w większości usuwany z atmosfery przez procesy, które w niej zachodzą. Od dawna wiadomo, że pozbywają się go również mikroorganizmy, które występują w glebie. Ten gaz cieplarniany jest dla nich zwykłym źródłem energii. Ale nowe badanie wykazało, że podobne mikroorganizmy występujące w korze drzew również absorbują metan. Las to nasz przyjaciel. Porady i etyczne wskazówki, jak prawidłowo zachować się w lesie. Powinniśmy respektować życie dzikich zwierząt i szanować inne osoby przebywające w lesie. Dotyczy to każdego turysty – mówi leśnik i przyrodnik Adam Gełdon. – Zmierzyliśmy wymianę metanu na podstawie setek pni drzew w lasach wzdłuż niezwykle rozległego obszaru obejmującego Amazonkę i Panamę, aż po Szwecję i lasy w pobliżu Oksfordu w Wielkiej Brytanii – wyjaśnia Gauci. – Początkowo szukaliśmy śladów samej emisji metanu z drzew. Niektóre rzeczywiście emitują niewielkie ilości przez podstawę pnia – dodaje uczony. Najlepiej radzą sobie wyższe partie drzew Gauci podkreśla jednak, że prawdziwa niespodzianka nadeszła dopiero wówczas, gdy zespół zaczął pomiary wyżej, w stronę korony drzew. – Okazało się, że drzewa, a dokładniej ich kora pobierała metan z atmosfery. Absorpcja tego gazu cieplarnianego była tym wyższa, im wyżej wspinaliśmy się po pniach – mówił badacz. Zespół postanowił sprawdzić, czy w skali globalnej jest to duży i ważny proces. – Aby to zrobić, musieliśmy obliczyć globalną powierzchnię kory wszystkich drzew świata. Korzystając z techniki zwanej naziemnym skanowaniem laserowym, zmapowaliśmy powierzchnie drzewiaste aż do najdrobniejszej gałązki – powiedział Gauci. Na podstawie obliczeń naukowcy szacują, że drzewa pochłaniają każdego roku od ok. 25 do 50 milionów ton metanu z atmosfery, z czego większość pochłaniają lasy tropikalne. – Działa to w podobny sposób do jedynego innego lądowego pochłaniacza metanu: gleby. Drzewa ze stref umiarkowanych i tropikalnych pomagają o 7–12% więcej w walce ze zmianami klimatu, niż się obecnie zakładano – wyjaśnił Gauci. Odkrycie to kolejny raz pokazuje, jak ważne są lasy w naszym ogromnym ziemskim ekosystemie. Natura potrafi sobie radzić z gazami cieplarnianymi, ale człowiek skutecznie jej w tym przeszkadza. Na przykład poprzez wycinki lasów, takie jak w Amazonii. – W przeciwieństwie do gleby, której powierzchnia nie zmienia się, lasy kurczą się i rozszerzają w wyniku wylesiania i ponownego zalesiania. Zmiany te mogą wpływać na metan w atmosferze. Jeśli ponownie zalesimy tereny i posadzimy drzewa we właściwym miejscu, będą one pobierały coraz więcej metany – podsumował badacz z Birmingham. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Fale w metanowych jeziorach Tytana mogą być tak silne, że powodują erozję wybrzeża
W jaki sposób kształtuje się linia brzegowa mórz i jezior na Tytanie? Naukowcy opracowali symulacje, według których na największym księżycu Saturna muszą pojawiać się fale. I to one powodują erozję wybrzeża. Podobne procesy zachodzą również na Ziemi.
W tym artykule: Gładkie jak morza na Tytanie Porównanie z Ziemią Kiedy będziemy badać Tytana? Za najważniejsze składniki Układu Słonecznego uważa się Słońce i osiem planet krążących dookoła niego. Najważniejsze nie oznacza jednak największe. Merkury, planeta najbliższa naszej gwieździe, pod względem rozmiarów ustępuje miejsca niektórym księżycom gazowych olbrzymów. Np. Tytanowi, największemu księżycowi Saturna. Tytan, większy nie tylko od Merkurego, ale i naszego Księżyca, jest wyjątkowym ciałem niebieskim. To jedyny naturalny satelita w Układzie Słonecznym, który ma własną atmosferę. Na dodatek ta atmosfera jest gęsta. Przy powierzchni Tytana ciśnienie jest o 50 proc. wyższe niż na Ziemi. Składa się ona w ponad 98 proc. z azotu i powoduje, że Tytan wygląda jak wielka pomarańczowa kula. Ale tylko wtedy, gdy oglądamy go z orbity. W 2005 r. na Tytanie wylądował próbnik Huygens, zaś w 2007 r. księżyc fotografowała sonda Cassini. Wówczas okazało się, że pod pomarańczową „kopertą” Tyran kryje prawdziwe niespodzianki. Piaszczyste wydmy, a między nimi jeziora i morza ciekłych węglowodorów. Przede wszystkim metanu i etanu z domieszką organicznych molekuł. Gładkie jak morza na Tytanie Odkrycie akwenów na Tytanie było naukową sensacją. Od razu wywołało wiele pytań, na które naukowcy szukają odpowiedzi do dziś. Jedno z nich dotyczy powierzchni tych rozległych jezior i mórz. Czy są gładkie jak stół, czy raczej pojawiają się na nich fale? I jak tego dowieść, skoro hipotetycznych fal nie da się zaobserwować z orbity? Rose Palermo z US Geological Survey znalazła sposób na rozwiązanie tego problemu. Wraz z zespołem skupiła się na fotografiach wybrzeży na Tytanie. Interesowała ją linia brzegowa takich akwenów jak Kraken Mare czy Ligeia Mare – dwóch ogromnych jezior z ciekłym metanem. Porównanie z Ziemią Fotografie Tytana badacze porównali z ziemskimi analogami. Czyli z akwenami na Ziemi, które miały podobną linię brzegową. Takim zbiornikiem okazało się Lake Rotoehu – jezioro w Nowej Zelandii. Jego poszarpana linia brzegowa to efekt powodzi, a następnie erozji wywołanej przez fale. Biorąc to pod uwagę, naukowcy opracowali symulacje dla Tytana. Analizowali różne scenariusze: istnienie na Tytanie fal wywołujących erozję albo np. procesów rozpuszczania tamtejszej gleby. Okazało się, że linię brzegową metanowych jezior najlepiej tłumaczy erozja wywołana istnieniem fal. Co więcej, kształt tamtejszych wybrzeży przypomina kształt linii brzegowej ziemskich mórz i jezior. – Tytan to unikatowe laboratorium pozwalające badań formowanie się linii brzegowej – powiedziała „New Scientistowi” Palermo. – Nie został zmieniony ani przez ludzi, ani przez rośliny. A więc zachodziły tam wyłącznie procesy fizyczne – dodała badaczka. Odkryto sekret dziwnych „magicznych wysp” na Tytanie. Skąd się biorą? Tytan, największy księżyc Saturna, ma pomarańczową atmosferę. Jednak od czasu do czasu widać na nim charakterystyczne jasne plamy przypominające wyspy. Naukowcy doszli do wniosku, że to mo... <img src="https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/odkryto-sekret-dziwnych-magicznych-wysp-na-tytanie-fot-nasa-jpl-caltech-stephane-le-mouelic-virginia-pasek-9c4ef6d.webp" width="900" height="600" alt="Odkryto sekret dziwnych „magicznych wysp” na Tytanie (fot. NASA/JPL-Caltech/Stéphane Le Mouélic, Virginia Pasek)." title="Odkryto sekret dziwnych „magicznych wysp” na Tytanie (fot. NASA/JPL-Caltech/Stéphane Le Mouélic, Virginia Pasek)." /> Kiedy będziemy badać Tytana? Naukowcy podkreślają, że analiza zespołu Palermo to całkiem mocny dowód wskazujący, jak mogą wyglądać zbiorniki na księżycu Saturna. Jednak nie jest to dowód bezpośredni. By ostatecznie przekonać się, co dzieje się na Tytanie, musimy wysłać na niego sondę. A dokładniej – lądownik lub próbnik, który dotrze do jego powierzchni. Do takiego projektu przymierza się NASA. W 2028 r. ma wystartować misja Dragonfly. Zakłada ona opuszczenie na Tytana drona. Będzie jeździł po Tytanie, ale też latał nad jego powierzchnią tak jak helikopterek Ingenuity nad Marsem. Co mamy szanse wówczas ujrzeć? – Gdybyśmy mogli stanąć na brzegu jednego z mórz Tytana, moglibyśmy zobaczyć fale ciekłego metanu i etanu uderzające o brzeg i rozbijające się o wybrzeża podczas sztormów – opowiada J. Taylor Perron. Perron jest współautorem pracy o wybrzeżach na Tytanie, opublikowanej w czasopiśmie „Science Advances”. Źródło: Science Advances, New Scientist, Phys.org. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat”
Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, którzy przeanalizowali modele klimatyczne.
W tym artykule: Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Przejście na weganizm może być idealną receptą na powstrzymanie globalnego ocieplenia. Pod warunkiem, że będzie to zjawisko ogólnoświatowe, a nie indywidualne – udowadniają Patrick Brown, emerytowany profesor biochemii z Uniwersytetu Stanforda i Michael Eisen, profesor genetyki i rozwoju z UC Berkeley. Naukowcy wskazują, jakie korzyści dla klimatu wiążą się z przejściem na weganizm. Wymieniają ograniczenie emisji dwutlenku węgla i metanu pochodzących z przemysłowej hodowli zwierząt. A także odzyskiwanie i ponowne zalesianie terenów obecnie wykorzystywanych pod farmy, ubojnie i zakłady przetwórstwa mięsnego, czy uprawę paszy. Więcej terenów zielonych i mniej szkodliwych gazów w atmosferze pozwoliłoby na pewien czas wyhamować efekt cieplarniany. – Ograniczenie lub wyeliminowanie hodowli zwierząt powinno znajdować się na szczycie listy potencjalnych rozwiązań klimatycznych. Mam nadzieję, że inni, w tym przedsiębiorcy, naukowcy i globalni decydenci, uznają, że jest to nasza najlepsza i najbardziej bezpośrednia szansa na odwrócenie trajektorii zmian klimatycznych i wykorzystają tę okazję – mówi prof. Brown. Czy mięso nas zabije? Ludzkość musi zdecydować: czy i co jeść Czy wegetarianizm może uratować planetę? Opinie są bardzo podzielone. Część naukowców przekonuje, że większość szkodliwych emisji pochodzi właśnie z hodowli bydła i pastwisk. Druga s... Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Autorzy badania wykorzystali publicznie dostępne dane dotyczące produkcji zwierzęcej i związanych z nią emisji, a także potencjału odzyskanych gruntów porolniczych jako „pochłaniaczy CO2”. Następnie opracowali cztery scenariusze żywieniowe, dotyczące globalnego przejścia na weganizm. Do oszacowania zmian w atmosferze, do jakich mógłby doprowadzić każdy ze scenariuszy, wykorzystali prosty model klimatyczny. Scenariusze żywieniowe objęły: natychmiastowe wyeliminowanie produkcji wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi; wyeliminowanie wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi w ciągu 15 lat; natychmiastowe zastąpienie całej żywności pochodzenia zwierzęcego dietą wyłącznie roślinną; globalne przejście na weganizm w ciągu 15 lat. W przypadku każdego scenariusza naukowcy założyli, że emisje pozarolnicze pozostaną na stałym poziomie (i będą rosły zgodnie z obecną trajektorią), a grunty poprzednio wykorzystywane do produkcji zwierzęcej zostaną przekształcone w łąki, lasy i inne obszary, które będą pochłaniać dwutlenek węgla z atmosfery. Chcesz walczyć z globalnym ociepleniem? Wyeliminuj z diety wołowinę i ryż W latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Wyniki pokazały, że wycofywanie hodowli zwierzęcej w ciągu najbliższych 15 lat przyniosłoby taki sam efekt, jak 68-procentowa redukcja emisji dwutlenku węgla do roku 2100. Pozwoliłoby to na ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 stopni Celsjusza powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Według klimatologów to próg, po przekroczeniu którego dojdzie do katastrofalnych zmian klimatycznych. – Ponieważ emisje metanu i podtlenku azotu pochodzące od zwierząt gospodarskich zmniejszą się, poziomy atmosferyczne tych silnych gazów cieplarnianych drastycznie spadną w ciągu najbliższych dziesięcioleci. A dwutlenek węgla, który został uwolniony do atmosfery, gdy lasy i dzikie prerie zostały zastąpione uprawami paszowymi i pastwiskami, może zostać ponownie przekształcony w biomasę, gdy zwierzęta gospodarskie zostaną wycofywane, a lasy i prerie się odradzą – wyjaśnia prof. Brown. – Efekt [dla klimatu] jest zarówno zdumiewająco duży, jak i – co równie ważne – szybki, przy czym większość korzyści zostałaby osiągnięta do 2050 r. Gdyby hodowla zwierząt została wycofana w ciągu 15 lat, a wszystkie inne emisje gazów cieplarnianych miałyby nadal nie słabnąć, wycofanie jej spowodowałoby 30-letnią przerwę w emisji gazów cieplarnianych netto i zrównoważyłoby prawie 70 procent efektu cieplnego tych emisji do końca stulecia – dodaje naukowiec. Co ciekawe, zgodnie z modelem aż 90 procent redukcji emisji można osiągnąć poprzez wyeliminowanie samych tylko hodowli przeżuwaczy, takich jak bydło i owce. Scenariusze zakładające wyłącznie eliminację produkcji wieprzowiny nie dały równie znaczących efektów. Ekologiczne hodowle bez korzyści dla środowiska. Przemysł mięsny pod lupą naukowców Chociaż sektor rolniczy jest na świecie głównym emitentem gazów cieplarnianych, nie przeprowadzono jeszcze dokładnej analizy ekonomicznej środowiskowych i społecznych efektów zewnętrznych... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e92c72d04d83c7f638d3b605629ad74da0932985-abc6932.jpeg" width="938" height="625" alt="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" title="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" /> Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Warto dodać, że prof. Brown jest założycielem i dyrektorem generalnym Impossible Foods, firmy opracowującej alternatywy dla produktów odzwierzęcych w produkcji żywności. Z kolei prof. Eisen jest doradcą firmy. Zarówno Brown, jak i Eisen mogliby więc odnieść korzyści finansowe z ograniczenia hodowli zwierzęcej. Ale nawet pomijając osobiste pobudki badania, mało prawdopodobne wydaje się, aby misja globalnego przejścia na weganizm w ciągu 15 lat mogła się powieść. Nie chodzi o samą logistykę, a o ekonomiczne i społeczne skutki przejścia na dietę roślinną. Związane z takim przejściem zmiany gospodarcze byłyby dotkliwe dla wielu regionów. „Prawdopodobnie konieczne będą znaczne globalne inwestycje, aby zapewnić, że ludzie, którzy obecnie utrzymują się z hodowli zwierząt, nie ucierpią, gdy produkcja zostanie zmniejszona lub zastąpiona” – podkreślają autorzy badania. Dodają jednak, że należy potraktować to jako „inwestycje związane z przeciwdziałaniem globalnemu ociepleniu”. Attenborough zachęca: GO Vegan! „Ziemia nie utrzyma miliardów mięsożerców” „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców” – mówi sir David Attenborough i zachęca do przejścia na wegetarianizm czy choćby ograniczeni... Prof. Eisen odpowiada też sceptykom, którzy sądzą, że niemożliwe jest przekonanie miliardów ludzi do przejścia na weganizm. Naukowiec zwraca uwagę, że inne „rewolucje rozwojowe” miały miejsce w krótszym czasie. – Przeszliśmy od braku telefonów komórkowych do telefonów komórkowych, które są wszechobecne. Elektryczność, samochody, panele słoneczne – wszystko to stało się powszechne w stosunkowo krótkim czasie – powiedział genetyk. – Pięćset lat temu nikt we Włoszech nie widział pomidora. Sześćdziesiąt lat temu nikt w Chinach nie pił coli. A baranina była kiedyś najpopularniejszym mięsem w Ameryce. Ludzie na całym świecie chętnie przyjmują nowe produkty spożywcze, zwłaszcza jeśli są smaczne, pożywne, wygodne i niedrogie – powiedział z kolei prof. Brown. Źródło: PLOS Climate.
Metan w pióropuszach wody wyrzucanej spod powierzchni księżyca Saturna Enceladusa. Czy to oznaka życia?
Badania wykazały, że znane procesy geochemiczne nie mogą służyć za pełne wyjaśnienie poziomu metanu zmierzonego przez sondę Cassini na lodowym księżycu Saturna. Chociaż najnowsze wyniki badań w żaden sposób nie sugerują, że na Enceladusie istnieje życie, wyniki byłyby zgodne z aktywnością mikrobów podobną do tej, która występuje w otworach hydrotermalnych w oceanach Ziemi.
W tym artykule: Metan na Enceladusie Modele matematyczne z pomocą Na ostateczne odpowiedzi musimy jeszcze poczekać Metan na Enceladusie Nowe badania opublikowane w Nature Astronomy przez naukowców z Uniwersytetu Stanowego w Arizonie i Paryski Uniwersytet Naukowo - Humanistyczny, sugerują, że w ukrytym oceanie pod lodową powłoką księżyca Saturna, Enceladusa prawdopodobnie działa nieznany proces produkcji metanu. Ogromne pióropusze wody wydobywające się z Enceladusa od dawna fascynują naukowców i opinię publiczną, inspirując badania i spekulacje na temat ogromnego oceanu, który, jak się uważa, znajduje się pomiędzy skalistym jądrem księżyca a jego lodową skorupą. Przelatując przez pióropusze, pobierając ich próbki i analizując ich skład chemiczny, sonda Cassini wykryła stosunkowo wysokie stężenie pewnych cząsteczek związanych z otworami hydrotermalnymi na dnie ziemskich oceanów, a konkretnie dwuatomowych cząsteczek wodoru (z ang. dihydrogen), metanu i dwutlenku węgla. Ilość metanu znalezionego w pióropuszach była szczególnie zaskakująca. „Chcieliśmy wiedzieć: Czy podobne do ziemskich mikroby, które wykorzystują jako źródło energii dwuatomowy wodór i produkują metan, mogłyby wyjaśnić zaskakująco dużą ilość metanu wykrytą przez Cassini?" - powiedział Regis Ferriere, profesor nadzwyczajny na Wydziale Ekologii i Biologii Ewolucyjnej Uniwersytetu Stanowego Arizony i jeden z dwóch głównych autorów badania. „Poszukiwania takich mikrobów, znanych jako metanogeny, na dnie oceanu Enceladusa wymagałyby niezwykle wymagających technologicznie misji głębokiego nurkowania, które nie nastąpią przez kilka dekad". Modele matematyczne z pomocą Ferriere i jego zespół obrali inną, łatwiejszą drogę: Skonstruowali modele matematyczne, aby obliczyć prawdopodobieństwo, że różne procesy, w tym biologiczna metanogeneza, mogą wyjaśnić dane z sondy Cassini. Autorzy zastosowali nowe modele matematyczne łączące geologię, chemię i mikrobiologię do analizy danych z pióropusza Enceladusa i modelowania możliwych procesów, które najlepiej wyjaśniałyby obserwacje. Doszli do wniosku, że dane z Cassini są zgodne albo z mikrobiologiczną aktywnością ujść hydrotermalnych, albo z procesami, które nie angażują form życia, ale różnią się od tych znanych z Ziemi. Na Ziemi aktywność hydrotermalna zachodzi, gdy zimna woda wsiąka w dno oceanu, krąży w skałach pod powierzchnią i przepływa w pobliżu źródła ciepła, takiego jak komora magmowa, po czym ponownie wydostaje się do oceanu przez otwory hydrotermalne. Na Ziemi metan może być produkowany poprzez aktywność hydrotermalną, ale w wolnym tempie. Zespół przyjrzał się składowi pióropusza Enceladusa jako końcowemu rezultatowi kilku chemicznych i fizycznych procesów zachodzących we wnętrzu księżyca. Po pierwsze, badacze ocenili, jaka hydrotermalna produkcja dwuatomowego wodoru najlepiej pasowałaby do obserwacji sondy Cassini i czy produkcja ta mogłaby dostarczyć wystarczającej ilości „pożywienia", by utrzymać podobną do ziemskiej populację metanogenów. W tym celu opracowali model dynamiki populacji hipotetycznych mikrobów, których upodobania termiczne i energetyczne były wzorowane na znanych nam organizmach na Ziemi. Autorzy następnie uruchomili model, aby sprawdzić, czy dany zestaw warunków chemicznych, takich jak stężenie wodoru w płynie hydrotermalnym i temperatura, zapewni odpowiednie środowisko dla wzrostu tych mikrobów. Sprawdzono również, jaki wpływ miałaby hipotetyczna populacja mikrobów na jej środowisko - na przykład na szybkość ucieczki wodoru i metanu w pióropuszu materii ponad powierzchnią Enceladusa. „Podsumowując, nie tylko mogliśmy ocenić, czy obserwacje z programu Cassini są zgodne ze środowiskiem nadającym się do zamieszkania przez życie, ale także mogliśmy dokonać przewidywań na temat ilości organizmów, jakich należy się spodziewać, gdyby metanogeneza rzeczywiście zachodziła na dnie Enceladusa," wyjaśnił Ferriere. Na ostateczne odpowiedzi musimy jeszcze poczekać Wyniki sugerują, że nawet najwyższe możliwe oszacowanie produkcji metanu oparte na znanej chemii hydrotermalnej jest dalece niewystarczające do wyjaśnienia stężenia metanu mierzonego w pióropuszach Enceladusa. Jednak dodanie biologicznej metanogenezy do całej tej mieszanki mogłoby wyprodukować wystarczającą ilość metanu, by pasowały one do obserwacji sondy Cassini. „Oczywiście nie stwierdzamy, że w oceanie Enceladusa istnieje życie" - powiedział Ferriere. „Chcieliśmy raczej zrozumieć, na ile prawdopodobne jest to, że kominy hydrotermalne Enceladusa mogą nadawać się do zamieszkania przez mikroorganizmy podobne do ziemskich. Dane z sondy Cassini mówią nam, że jest to bardzo prawdopodobne, zgodnie z naszymi modelami”. „By mieć jednak pewność, potrzebujemy więcej danych z przyszłych misji" - dodał.
Już wiadomo skąd biorą się wielkie dziury na Syberii
Zmiany klimatu są powodem powstawania niezwykłych kraterów w najdalszych zakątach rosyjskiego Wschodu. Spodziewano się, że to rosnące temperatury wywołują eksplozje, teraz jest naukowe potwierdzenie.
Fale gorąca przetaczające się przez Syberię są powodem dramatycznych zmian, począwszy od pożarów a na roztapianiu się wiecznej zmarzliny kończąc. Samo to zjawisko z jednej strony pozwala nam odkryć tajemnice dawno wymarłych zwierzątl, ale też grozi „obudzeniem” paleowirusów. Ze zmianami struktury syberyjskiej wiecznej zmarzliny wiąże się też zjawisko kriowulkanizmu. Dwie trzecie powierzchni Rosji pokrywa wieczna zmarzlina a w niej olbrzymie pokłady metanu, gazu 30-razy bardziej szkodliwego (z punktu widzenia ocieplenia klimatu) dla atmosfery, niż dwutlenek węgla. Metan tworzący się z powodu rozkładu materii organicznej w topniejącej zmarzlinie gromadzi się w podziemnych „kieszeniach” tak długo, aż ciśnienie rozsadza ją uwalniając gaz do atmosfery. Proces taki nazywa się właśnie kriowulkanizmem. - To dzieje się tak szybko i w tak odległych, trudnych do monitorowania miejscach, że nie doczekaliśmy się jeszcze wyczerpujących badań tłumaczących powstawanie tych kraterów. Sprzęt mamy coraz bardziej czuły, więc jest szansa by się to w przyszłości zmieniło – mówił w ubiegłym roku Jewgienij Czuwilin z rosyjskiej firmy SCHR zajmującej się m.in. wydobyciem gazu. Im więcej metanu trafia do atmosfery, tym klimat staje się cieplejszy, tym szybciej topnieje wieczna zmarzlina, tym więcej metanu zbiera się pod ziemią i tym więcej pojawia się dziur. Najnowsza, 17. z kolei, głęboka na 30 metrów została dostrzeżona z helikoptera przez ekipę telewizyjną przelatującą 16 lipca 2020 roku nad Półwyspem Jamalskim. View oEmbed on the source website Od 2013 roku odkryto ich na Syberii 9. Zanim wypełni je woda zespół naukowców ma zwykle około 2 lat na dokładne ich zbadanie. Ten najnowszy krater był też największym dotąd znalezionym. Szuwilin obiecywał, że dokładne wyniki jego badań zostaną opublikowane w prasie naukowej. Zgodnie z obietnicą trafiły do lutowego wydania czasopisma „Geosciences”. Na podstawie 80 zdjęć z drona zespół Czuwilina zbudował trójwymiarowy model krateru, w którym bez problemu można by ukryć trzy autobusy miejskie. W dolnej części krateru odkryto wgłębienia określone przez autora analizy w „Geosciences” grotami lub pieczarami. Jak wyjaśnił Igor Bogojawleński z Instytutu Badań Ropy i Gazu Rosyjskiej Akademii Nauk, ukazane na modelu wnęki potwierdzają hipotezę o gromadzącym się w podziemnej kieszeni metanie. W konsekwencji na powierzchni powstaje wypukłość, naturalny kopiec. Rośnie do momentu utraty szczelności przez grunt. W konsekwentnej eksplozji kawałki lodu, ziemi i skał rozrzucane są wokół masywnego krateru. To, czego nadal nie udało się ustalić, to jednoznaczne źródło metanu. Może on pochodzić z głębi ziemi, z rozkładu materii organicznej bliżej powierzchni lub z obu miejsc równocześnie. - Zmiany klimatu w naturalny sposób wpływają na prawdopodobieństwo takich eksplozji w arktycznej zmarzlinie – przekonuje Jewgienij Czuwilin. Ten 17 krater powstał, wskazują dane satelitarne, między 15 maja a 9 czerwca zeszłego roku. – To moment w roku, gdy na ziemię dociera szczególnie dużo energii słonecznej. Topi się śnieg i podgrzewa górna warstwa zmarzliny, co wpływa na jej strukturę i właściwości – dodaje.
Śmierdzący problem. Co zrobić z metanem wytwarzanym przez krowy? Dać im oregano
Tak, to brzmi co najmniej niesmacznie. Ale problem istnieje naprawdę. Gigantyczne hodowle krów są niczym dymiące metanem fabryki. Pojawił się pomysł jak ograniczyć krowie ... wiatry - informuje serwis „EurekAlert”.
Wytwarzany przez bakterie w ich układzie pokarmowym metan jest gazem cieplarnianym o działaniu 25 razy silniejszym od dwutlenku węgla, a jedna krowa emituje go dziennie od 250 do 300 litrów. Produkcję metanu można ograniczyć na przykład dodając do paszy azotanów lub tłuszczu albo poprawiając jakość karmy i zawartość w niej skrobi. Jednak w przypadku rolników prowadzących gospodarstwa organiczne te środki zaradcze albo nie są dopuszczalne, albo już zostały zastosowane. Dlatego potrzebne są nowe rozwiązania. Naukowcy z Aarhus University we współpracy z organizacją Organic Denmark oraz komercyjnymi partnerami prowadzą badania nad zastosowaniem jako dodatku do paszy oregano, powszechnie stosowanego jako przyprawa do pizzy. Oregano, czyli lebiodka pospolita (Origanum vulgare ssp hirtum) jest znane z wysokiej zawartości olejków eterycznych i działania bakteriobójczego. Dodane do paszy oregano hamuje wytwarzanie metanu przez bakterie żyjące w żwaczu krowy, zmniejszając emisje tego gazu. Dalsze badania prowadzone będą na umieszczonych w specjalnych komorach krowach z przetokami w żwaczu oraz jelicie. Naukowcy sprawdzą także reakcje zwierząt na różne dawki oregano, następnie przetestują metodę na kilku organicznych farmach mlecznych. Cały projekt potrwa cztery lata i ma objąć również badania nad najlepszymi metodami uprawy organicznego oregano i przetwarzania go na suchą paszę lub kiszonkę. Wcześniejsze prace wskazują, że dodatek oregano do paszy może przysłużyć się nie tylko klimatowi, ale także rolnikom i konsumentom. Oregano poprawia bowiem zawartość w mleku kwasów tłuszczowych i jego smak, a uzyskane produkty można by sprzedawać jako „przyjazne dla klimatu”. Źródło: PAP
Zagadka Trójkąta Bermudzkiego rozwiązana? Przyczyną mogą być wybuchy metanu
​Eksplozje metanu mogą tłumaczyć zaginięcia statków i samolotów na obszarze, którego wierzchołki wyznaczają Miami, Bermudy i Puerto Rico – twierdzą naukowcy z Norweskiego Uniwersytetu Arktycznego.
Uważają, że znaleźli rozwiązanie zagadki Trójkąta Bermudzkiego. Ich zdaniem dochodzi tam od uwalniania się wielkich ilości metanu. Badacze znaleźli w dnie Morza Barentsa u wybrzeży Norwegii liczne kratery. Prawdopodobnie nagromadzony tam w formie przypominającego lód hydratu metan uwalniał się nagle, pozostawiając po sobie wgłębienia o głębokości 45 metrów i średnicy trzech czwartych kilometra. Możliwe, że podobne zjawiska zachodzą także w Trójkącie Bermudzkim. Metan – bezbarwny i bezwonny, łatwopalny gaz- powstaje podczas procesów rozkładu – na przykład ze szczątków organicznych. Choć w normalnych warunkach nie miesza się z wodą, wysokie ciśnienie na dnie oceanu sprawia, że cząsteczki wody i metanu tworzą stosunkowo trwałe połączenia, zwane klatratami. Klatraty mogą jednak ulegać nagłemu rozpadowi – zjawisko to dobrze znają pracownicy platform wiertniczych. Hipoteza pasuje do statków, ale co z samolotami? W roku 2014 na Syberii pojawiły się tajemnicze kratery, które okazały się być śladami po uwalniającym się spod ziemi metanie. Nie wiadomo na razie, czy takie zjawisko zachodzi w Trójkącie Bermudzkim. Wydostając się z wody, ogromny bąbel mógł powodować gwałtowne turbulencje i zalanie statku ogromną ilością wody lub jego przełamanie się i zatonięcie. Gęstość przesyconej gazem wody mogła spadać tak gwałtownie, że statek szedł na dno jak kamień. Trudniej wyjaśnić w ten sposób przypadki zaginięcia samolotów, jednak wlatując w obszar o dużym stężeniu metanu samolot mógłby wywołać jego eksplozję, ulegając w konsekwencji zniszczeniu. Gwałtowna natura tego rodzaju erupcji mogłaby tłumaczyć, dlaczego z zaginionymi jednostkami nie udawało się nawiązać kontaktu. Źródło: PAP
Technologia pozwalająca prowadzić dochodowy energetyczny biznes w dużej skali, który jednocześnie poprawia energetyczne bezpieczeństwo kraju – taki efekt ma przynieść projekt badawczy PGNiG.
Metan ulatniający się ze złóż węgla to dla pracujących pod ziemią górników śmiertelna groźba wybuchu. Ale przecież ten gaz to cenny surowiec energetyczny. Dlaczego zatem nie spróbować wydobyć go wcześniej, zanim górnicy przystąpią do fedrowania? Zwłaszcza że według szacunków Państwowego Instytutu Geologicznego-Państwowego Instytutu Badawczego w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym mamy go 170 mld m3. Biorąc pod uwagę, że udokumentowane zasoby naszego kraju w konwencjonalnych złożach metanu wynoszą 127 mld m3, można uznać, że gra warta jest świeczki, a właściwie – porządnej metanowej flary. I właśnie dlatego w Gilowicach niedaleko Pszczyny w woj. śląskim PGNiG w ramach konsorcjum z PIG-PIB od września 2016 r. realizuje projekt badawczy „Innowacyjne metody poszukiwania i wydobycia węglowodorów”. Przedsięwzięcie wpisuje się w ramy Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju przyjętej przez Radę Ministrów 14 lutego 2017 r. – To bardzo duży, do tej pory praktycznie niewykorzystany potencjał. Produkcja metanu z węgla metodami wiertniczymi powinna być ważnym uzupełnieniem krajowego bilansu energetycznego – tłumaczy dr Janusz Jureczka, dyrektor Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB. Wydobycie gazu z testowego odwiertu w Gilowicach daje stabilny przepływ surowca na poziomie 5 tys. m3 dziennie, a do końca października 2017 r. przyniosło 790 tys. m3. Przydaje się doświadczenie w szczelinowaniu hydraulicznym zdobyte przez PGNiG przy poszukiwaniach gazu w skałach łupkowych. – W przyszłości metan w pokładach węgla może być ważnym elementem bezpieczeństwa energetycznego kraju w oparciu o eksploatację własnych zasobów. Odmetanowanie kopalń wpłynie również zasadniczo na poprawę bezpieczeństwa pracy górników. Pozwoli też ograniczyć emisję metanu, gazu cieplarnianego, do atmosfery – mówi Piotr Woźniak, prezes zarządu PGNiG SA. Projekt Gilowice jest pierwszym etapem przedsięwzięcia badawczego GEO-METAN. Jego celem jest rozwój krajowych technologii poszukiwania, wydobycia i komercyjnego wykorzystania metanu z pokładów węgla kamiennego, zwłaszcza tych dopiero planowanych do eksploatacji. O tym, jak ważne są to kwestie, niech świadczy fakt, że z górnośląskich kopalń uwalnianych jest 900 mln m3 metanu rocznie, z czego zagospodarowuje się tylko 200 mln m3. Reszta emitowana jest do atmosfery, wzmacniając efekt cieplarniany. Jeśli projekt zakończy się sukcesem, Polska będzie miała więcej własnego gazu, praca górników w kopalniach będzie bezpieczniejsza, a emisja metanu do atmosfery zostanie ograniczona.
Metan – nowa nadzieja dla polskiego przemysłu, gospodarki i środowiska
PGNiG prowadzi badania nad wydobyciem metanu ze złóż węgla kamiennego na terenie Górnego Śląska. Jeśli badania pójdą pomyślnie, a wiele na to wskazuje, to może być wielka szansa dla polskiego przemysłu, całej gospodarki i oczywiście – środowiska.
Projekt Gilowice – od nazwy miejscowości, w której prowadzone są badania – to efekt strategii rządowej na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju uchwalonej przez Radę Ministrów 14 lutego bieżącego roku. Gilowice w liczbach Projekt nie jest jeszcze zakończony, ale inżynierowie PGNiG mogą się pochwalić obiecującymi wynikami. W ciągu 9 miesięcy testów, ze złóż węgla kamiennego udało się otrzymać ponad 790 tyś m3 metanu. To znaczy, że średnio w ciągu doby wyprodukowano 5 tyś m3 tego gazu. Na terenie tzw. Międzyrzecza, jak szacują specjaliści, może znajdować się 170 mld m3 metanu. W Polsce rocznie zużywa się 16 mld m3 tego gazu, a to oznacza, że górnośląskie zasoby nie tylko zaspokoiłyby nasze potrzeby na 10 lat, ale, co za tym idzie, uniezależniłyby nasz rynek od metanu pochodzącego z importu. Korzyści nie tylko dla gospodarki Wydobycie jest możliwe dzięki technice szczelinowania hydraulicznego. Ta metoda została opracowana z myślą o pozyskiwaniu gazu z łupków. W uproszczeniu polega ona na wpompowywaniu do odwiertu płynu, który rozszczelnia węgiel i skały go otaczające. W ten sposób uwalnia się metan. Fenomen tej metody polega też na tym, że ułatwia pracę górników pracującym w kopalniach węgla, bo przyspiesza ich pracę i co najważniejsze, chroni przed wybuchami metanu. To oznacza, że nie tracą czasu na pozbywanie się gazu z pokładów węgla i mogą pracować nie martwiąc się o własne bezpieczeństwo. Najlepszy metan, to taki, który się pali Przy spalaniu metanu w odpowiednich warunkach powstaje tylko dwutlenek węgla i para wodna. Przy produkcji energii ze spalania tego gazu nie powstają inne szkodliwe substancje, które zanieczyszczają środowisko, wpływają na globalne ocieplenie i zwyczajnie nas trują. Niewykorzystany metan jest gazem cieplarnianym, który aż 22 razy bardziej wpływa na podnoszenie się temperatury na Ziemi niż dwutlenek węgla. Mimo, że CO2 jest więcej w powietrzu, to jest on mniej szkodliwy, bo niespalony metan wchłania 25 razy więcej ciepła. Dlatego, aby zminimalizować jego zły wpływ na środowisko, najlepiej jest go spalić. Niestety, stężenie metanu w atmosferze, w ciągu ostatnich dwustu lat wzrosło dwukrotnie. Naukowcy alarmują, że z powodu ocieplania się klimatu i działalności człowieka (czyli niewykorzystywanie zasobów gazu z górnictwa węglowego) do atmosfery dostaje się coraz więcej tego gazu. Niemniej jednak, najwięcej metanu emituje… Arktyka. To, jak szybko ociepli się klimat w najbliższej przyszłości, zależy w dużej mierze ile metanu uda się spalić, a ile przedostanie się do atmosfery. O czym już wspominaliśmy, spalanie metanu jest pozbawione emisji szkodliwych substancji takich jak np. związków siarki, rtęci. Gdyby nasze domy i mieszkania były ogrzewane dzięki energii pozyskiwanej ze spalania metanu, problem smogu zostałby, przynajmniej częściowo, rozwiązany. Dlatego mamy nadzieję, że udział tego surowca w polskim przemyśle będzie się tylko zwiększał i dzięki takim przedsięwzięciom jak projekt Gilowice prowadzony przez PGNiG, metan będzie służył nam i przyrodzie.
Odkryliśmy na Marsie metan – donosi NASA, powołując się na wyniki badań łazika Curiosity. Gaz ten na Ziemi pochodzi niemal wyłącznie od organizmów żywych. Czy i na Marsie jest więc życie?
Jak informuje magazyn "Science", marsjańskich łazik znalazł także inne molekuły organiczne w skałach planety. Curiosity jest na Marsie od ponad dwóch lat. Bada wnętrze krateru Gale. I to właśnie w nim wykrył regularne emisje metanu do atmosfery. Rodzi to pytanie, jakie jest jego źródło - czy, podobnie jak 95 proc. metanu na Ziemi, pochodzi on od roślin i zwierząt? Naukowcy są ostrożni. Ich zdaniem marsjański metan może brać się z procesów geochemicznych lub źródeł, o których po prostu nie mamy jeszcze pojęcia. – Dokonaliśmy wielkiego odkrycia. Znaleźliśmy substancje organiczne na Marsie – powiedział na prasowej John Grotzinger z California Institute of Technology. – Może być tak, że substancje te pochodzą od organizmów żywych. Musimy po prostu brać pod uwagę taką możliwość. – Te okresowe znaczne wzrosty zawartości metanu w atmosferze – szybki wzrost, a później spadek – wskazują, że ich źródło musi być stosunkowo niewielkie – przypuszcza Sushil Atreya z uniwersytetu stanu Michigan, członek projektu Curiosity. – Może być wiele takich źródeł. Nie mamy jeszcze wiedzy pozwalającej określić, czy są one biologiczne czy geologiczne. Ale to jest jeszcze drugie, równie zagadkowe odkrycie Curiosity. Na skałach wewnątrz krateru odkrył on ślady erozji wodnej, a wewnątrz nich oraz molekuły organizne nieznanego pochodzenia.
Gdy gaz ziemny się spala, ogrzewa nasze domy. Gdy jednak – z odwiertów czy z topniejącej zmarzliny – ucieka do atmosfery, grzeje cały glob
Promienie zachodzącego słońca sączą się przez ośnieżone świerki nad jeziorem Goldstream, koło Fairbanks na Alasce. Katey Walter Anthony stoi na gładkim czarnym lodzie, który skuł niedawno wodę, i przygląda się uwięzionym w nim białym pęcherzykom. Są duże i małe, rozrzucone po całej powierzchni i przez cały przekrój lodowej warstwy. Wyglądają jak gwiazdy na nocnym niebie. Walter Anthony, która pracuje na Uniwersytecie Alaski w Fairbanks, bierze w dłonie okuty drąg. Doktorant, który jej pomaga, zapala zapałkę i trzyma ją nad jednym z większych bąbli, a Walter Anthony uderza w lód. Płomienie stanowią potwierdzenie, że w pęcherzach jest metan, główny składnik gazu ziemnego. Licząc i mierząc te pęcherze, badaczka próbuje oszacować, ile metanu wydobywa się z jeziora Goldstream i podobnych mu zbiorników, których na obszarach arktycznych są miliony. Pokrywają dziś one jedną trzecią powierzchni całej lądowej Arktyki. W ostatnich dekadach obszary podbiegunowe ocieplają się znacznie szybciej niż reszta globu. Topnienie wiecznej zmarzliny sprawia, że istniejące jeziora się powiększają, powstaje też wiele nowych. Ilość wytwarzanego w osadach dennych metanu zmierzyć trudno. Chyba że gaz zostanie uwięziony w pierwszym jesiennym, przezroczystym lodzie, oferując naukowcom coś na kształt fotografii emisji z całego jeziora. Czasem, czy to na Alasce, czy na Grenlandii lub Syberii, wystarczy w lód stuknąć obcasem, by metan zaczął wydobywać się z sykiem. Na niektórych jeziorach wydzielanie metanu jest miejscami tak silne, że tworzą się „ogniska” – niezamarzające plamy dające się zaobserwować z samolotu. – Z jednego takiego otworu może się wydobywać 10–30 litrów metanu dziennie, i tak przez cały rok. Musimy sobie zdać sprawę, że na jeziorze mogą być setki takich miejsc, a samych jezior – miliony – zwraca uwagę Walter Anthony. Emitując metan do atmosfery, jeziora jeszcze przyspieszają globalne ocieplenie, którego same są efektem. Metan jest silnie działającym gazem cieplarnianym. Wprawdzie globalnie największą rolę odgrywa dwutlenek węgla, bo w atmosferze jest go 200 razy więcej niż metanu, ale w przeliczeniu na jednostkę objętości metan wchłania 25 razy więcej ciepła niż CO2. Chyba że zostanie spalony – wówczas zamienia się w dwutlenek węgla. I to jest druga strona medalu – dziś metanu spala się bowiem bardzo dużo. W ostatnim dziesięcioleciu, dzięki opracowaniu metody zwanej szczelinowaniem hydraulicznym, w USA zaczęto wydobywać gaz ziemny uwięziony w głębokich pokładach łupków osadowych, który był wcześniej niedostępny dla górnictwa. Dostawy gazu ziemnego skoczyły w górę, ceny spadły. Metoda hydroszczelinowania rozpowszechnia się obecnie na świecie. I wywołuje kontrowersje. Konsekwencjami gazowego boomu są bowiem zniszczenia krajobrazu i zanieczyszczenia wód podziemnych. Ale wydobycie gazu łupkowego ma też dla środowiska naturalnego pozytywne skutki. Spalanie gazu ziemnego to proces czystszy niż spalanie węgla kamiennego. Między innymi dzięki temu, że amerykańskie elektrownie przestawiły się z węgla na tani gaz, emisja CO2 ze spalania paliw kopalnych w USA w ubiegłym roku spadła, choć na całym świecie rośnie. Problem jest jednak z emisją metanu – a ta wzrasta. Walter Anthony zwraca uwagę, że to, co dzieje się w jeziorach Arktyki, jest bardzo niepokojące: wydobywający się gaz nie pochodzi, jak się zdaje, tylko z jeziornych osadów dennych, lecz z głębszych pokładów geologicznych, w których był dotychczas utrzymywany przez wieczną zmarzlinę. Pokłady te zawierają setki razy więcej metanu niż dziś znajduje się w atmosferze. Niemniej jednak większość metanu dostającego się dzisiaj do atmosfery nie pochodzi z Arktyki, lecz z innych obszarów globu, i jest to proces związany w sposób bezpośredni z działalnością człowieka. Coraz więcej gazu ulatnia się z nieszczelności w rurociągach i odwiertach gazowych. To, na ile klimat ziemi ociepli się w tym stuleciu, zależy częściowo od równowagi pomiędzy „dobrym” i „złym” metanem – czyli od tego, ile zdołamy przechwycić i spalić, a ile się ulotni. Metan to najprostszy węglowodór – pojedynczy atom węgla otoczony czterema atomami wodoru. Powstaje zwykle podczas rozkładu mikrobiologicznego lub termicznego większych cząsteczek organicznych. Mikroorganizmy produkują metan, przetwarzając roślinną materię organiczną w warunkach dużej wilgotności i niedostatku tlenu. To mikroorganizmy są odpowiedzialne za bąbelki metanu wydobywające się z jeziora Goldstream i bagien na całym świecie, z pól ryżowych, wysypisk śmieci, a także żołądków krów i innych przeżuwaczy. Dużo metanu wytwarzają też termity. Większość metanu zawartego w gazie ziemnym wytworzyło się nie w procesach mikrobiologicznych, lecz pod wpływem wysokiej temperatury i ciśnienia głęboko pod powierzchnią ziemi, podobnie jak węgiel kamienny i ropa naftowa. Zresztą metan często towarzyszy tym kopalinom. W kopalniach węgla gaz stwarza zagrożenie wybuchem. Na polach naftowych długo uważano go za coś zbędnego i spalano, albo – jeszcze gorzej – wypuszczano w powietrze. Paliwo ciekłe było cenniejsze i łatwiejsze w transporcie. Rurociągi budowane po II wojnie światowej ułatwiły jednak przesył gazu. Przemysł energetyczny zaczął wykorzystywać wielkie złoża w Rosji, Katarze czy Iranie. Stany Zjednoczone były w dużej mierze samowystarczalne, jeśli idzie o gaz, ale po maksimum osiągniętym w 1973 r. wydobycie zaczęło spadać. W 2005 r. wydawało się, że gazu zabraknie i zaczęto budować drogie terminale przeładunkowe dla importowanego skroplonego gazu. Opracowanie metody wydobycia gazu łupkowego zmieniło wszystko. Od 2005 r. dzięki metodzie szczelinowania hydraulicznego pozyskiwanie gazu z łupków wrosło dziesięciokrotnie. Dzisiaj gaz łupkowy stanowi jedną trzecią całkowitego wydobycia gazu ziemnego, które w ubiegłym roku pobiło rekord z 1973 r. Za 10 lat – według prognozy Departamentu Energii USA (DOE) – USA staną się eksporterem gazu netto. Oceny zasobności złóż gazu łupkowego i szacunki długości trwania gazowego boomu są jednak rozbieżne. W 2011 r. Departament Energii 23,7 bln m3, ale w 2012 r. obniżył szacunki o ponad 40 proc. Wydobycie z odwiertów szczelinowanych spada szybciej, niż przewidywali analitycy. Dlatego niektórzy twierdzą, że gazowy boom jest bańką, która wkrótce pęknie. Ale głębokie pokłady w łupkach to wcale nie ostatnie źródło metanu. Branża energetyczna przymierza się do wykorzystania najobfitszych zasobów na świecie – złóż klatratów metanu leżących na ogromnych obszarach dna morskiego i uwięzionych w podbiegunowej wiecznej zmarzlinie. Prawdopodobnie światowe zasoby klatratów metanu są w stanie dostarczyć więcej energii niż całkowite zasoby wszystkich pozostałych paliw kopalnych razem wziętych. Klatrat metanu jest biały i wygląda jak zwykły lód. Jest to jednak dziwna substancja i uzyskanie z niej metanu wiąże się z pewnymi problemami. Każda cząsteczka metanu otoczona jest jakby klatką z cząsteczek wody. Klatki te są jednak stabilne tylko w warunkach wysokiego ciśnienia i niskiej temperatury; w razie wahnięcia któregoś z tych czynników, klatka rozsypuje się. Z 1 m3 klatratu powstają aż 164 m3 metanu. Koncerny naftowe prowadzące wydobycie ropy na stokach kontynentalnych muszą uważać, by podczas wiercenia nie naruszyć leżących nad złożami ropy pokładów klatratów, co mogłoby doprowadzić do uszkodzenia odwiertu. Klimatologów martwi możliwość destabilizacji lądowych lub podmorskich pokładów klatratów wskutek ocieplenia klimatu, co groziłoby uwalnianiem metanu na ogromną skalę i lawinowym przyspieszeniem ocieplenia. Stężenie metanu w ziemskiej atmosferze wzrosło o 160 proc. w stosunku do epoki przedprzemysłowej i wynosi dziś 1,8 ppm (części na milion). W latach 1999–2006 zaobserwowano jednak, że stężenie przestało wzrastać. Część naukowców uznała, że zawdzięczamy to zmianom agrotechnicznym w Azji, gdzie zaczęto okresowo spuszczać wodę z pól ryżowych. Inna hipoteza przyznała zasługę przemysłowi naftowemu, który zaczął przechwytywać towarzyszący złożom ropy gaz ziemny, wcześniej po prostu wypuszczany do atmosfery. Jednak od 2006 r. zawartość metanu w powietrzu znów rośnie. Według wielu naukowców związek ze wzrostem liczby odwiertów w łupkach gazonośnych jest nieprzypadkowy. Największe w USA pokłady łupków gazonośnych, w tzw. formacji Marcellus, położone są na głębokości około 2 km pod łańcuchem Appalachów. Fragment na obszarze Pensylwanii pokrywają piękne pejzaże: falujące wzgórza porośnięte trawami, a na północnym zachodzie lasami, przez które płynie około 2 tys. pełnych pstrągów potoków. Nocą niebo jest aksamitnie czarne jak nigdzie indziej na wschodzie USA. Dziś tutejszymi krętymi szosami dzień i noc pędzą z łomotem cysterny, wywrotki, platformy wyładowane rurami, gigantyczne betoniarki. Co i rusz widać zrównane przez spychacze leśne poręby lub pola, dwuhektarowe działki zryte do gołej ziemi. Strzelają z nich wysokie wieże wiertnicze. To pod nimi gromadzą się te ciężarówki i ciągniki. Zanieczyszczona woda z otworów wiertniczych leje się do cystern lub odkrytych ziemnych zbiorników wyłożonych ciemną folią. Wieże wiertnicze szybko znikną, ale otwory pozostaną, podłączone pękami rur i zaworami do stałych rurociągów, zbiorników ciśnieniowych i stacji sprężania. Od 2008 r. większość Pensylwanii zmieniła się nie do poznania. Początki boomu sięgają Teksasu z lat 80. XX w., gdy niejaki George Mitchell, poszukiwacz ropy i gazu, stojąc w obliczu kurczących się zasobów, zainteresował się łupkami pokładu Barnett koło Dallas. Wiadomo było, że łupki czarne, będące sprasowanymi osadami dennymi z dawnych mórz, to skały, w których powstaje ropa naftowa. Z upływem czasu geologicznego większość ropy i gazu ziemnego z nich uszła i została uwięziona jak w pułapce w złożach porowatego piaskowca – właśnie stamtąd dziś się je wydobywa. Odwierty kończące się w łupkach nigdy nie dawały opłacalnego wydobycia – łupki są zbite i nieprzepuszczalne, więc gaz z nich nie ucieka. Do dzisiejszego boomu gazu łupkowego doprowadziła opracowana przez Mitchella w ciągu 20 lat (przy wsparciu Departamentu Energii) metoda stymulacji wydajności odwiertów za pomocą szczelinowania. Metoda jest dwuetapowa. Najpierw wykonuje się odwiert pionowy do pokładu łupkowego, a potem otwory poziome, tzw. kierunkowe, sięgające w bok na kilometr czy dwa. W ten sposób więcej gazu dociera do szybu. W drugim etapie do odwiertu wpompowuje się pod ciśnieniem miliony litrów tzw. płuczki (płynu szczelinującego) – wody z dodatkami chemicznymi zmniejszającymi lepkość i piaskiem. Jej zadaniem jest powiększenie i udrożnienie szczelin w skale, którymi gaz dotrze do szybu. Z gazu łupkowego cieszą się konsumenci: 55 proc. domów mieszkalnych w USA ma ogrzewanie gazowe, a ceny gazu ubiegłej zimy były najniższe od 10 lat. W Pensylwanii boom gazowy ożywił gospodarkę – według oceny władz stworzył 18 tys. miejsc pracy i przyniósł miliony dolarów w czynszach dzierżawnych i opłatach za prawa do eksploatacji kopalin posiadaczom gruntów na terenach gazonośnych. Niemniej jednak niektórzy właściciele wydzierżawionych działek żałują poniewczasie zgody na odwierty. Tak jak Sherry Vargson. W 2008 r. firma Chesapeake Energy rozpoczęła wiercenia na gruntach jej gospodarstwa w Granville Summit w Pensylwanii. W czerwcu 2010 r., już po uruchomieniu szybu wydobywczego, gdy Vargson odkręciła kuchenny kran, poleciała z niego woda z bąbelkami. – Coś jak sodówka – opowiada kobieta. Badania wykazały, że woda zawiera dwukrotnie więcej metanu niż wynosi stężenie uznawane za zagrażające wybuchem. Od tamtej pory firma Chesapeake dostarcza jej butelkowaną wodę pitną, choć utrzymuje, że zanieczyszczenie ma przyczyny naturalne, a dochody z opłat eksploatacyjnych skurczyły się z tysiąca dolarów miesięcznie do stu, bo wydobycie gazu spadło. Główny argument podnoszony przez spółki gazowe, które chcą uspokoić opinię publiczną, jest taki, że pokłady łupków leżą wiele setek metrów poniżej warstw wodonośnych. Dlatego zanieczyszczenie wód czy to gazem, czy płuczką (która zawiera różne dodatki chemiczne, w tym metale ciężkie, a także pierwiastki promieniotwórcze wypłukane ze skał), jest fizycznie niemożliwe. Logicznie rzecz biorąc, argument wydaje się sensowny, ale sprawa nie jest jasna. Naukowcy z Uniwersytetu Duke’a znaleźli dowody na przesączanie się cieczy z dołu do góry naturalnymi szczelinami w łupkach, choć nie chodziło o płyn szczelinujący. W jednym z wcześniejszych badań naukowcy Duke’a pobrali próbki wody z 60 prywatnych studni w północno-wschodniej Pensylwanii i nie znaleźli w nich śladów płuczki. Niemniej jednak stwierdzili, że stężenie metanu jest przeciętnie 17-krotnie większe w studniach znajdujących się w pobliżu odwiertów, a w niektórych przypadkach rozpuszczony w wodzie gaz odpowiada składem chemicznym gazowi łupkowemu. Badacze podejrzewają, że przesączył się do płycej leżących warstw wodonośnych z nieszczelności w obudowie odwiertu wydobywczego. W Pensylwanii i w innych miejscach eksploatacja gazu łupkowego ruszyła tak pospiesznie, że wyprzedziła badania jej oddziaływania na środowisko. Jak dotąd jednak negatywne skutki są, jak się zdaje, mniejsze niż konsekwencje górnictwa węglowego. W Pensylwanii to ono doprowadziło do znacznie poważniejszych zanieczyszczeń rzek, a w Wirginii Zachodniej odkrywki zrujnowały krajobraz. W całych Stanach pylica uśmierca setki górników rocznie. Porównanie z górnictwem węglowym jest jak najbardziej na miejscu, bo gaz ziemny zmniejsza zapotrzebowanie na węgiel kamienny. Jeszcze w 2007 r. blisko połowa energii elektrycznej w USA powstawała w elektrowniach węglowych. W marcu br. już tylko 34 proc. John Hanger to pensylwański prawnik, były szef Departamentu Energii, który zaostrzył przepisy regulujące działalność branży gazowej i wymierzał drastyczne kary finansowe. Mimo to jest atakowany przez zwolenników zakazu wydobycia gazu łupkowego metodą szczelinowania. Hanger jest zdania, że ci ludzie mają klapki na oczach. – Przestawienie się z węgla na gaz zrobiło więcej dla czystości powietrza Pensylwanii i całej Ameryki niż jakiekolwiek działania, które podejmowano dotychczas – twierdzi. W przeciwieństwie do węgla kamiennego przy spalaniu gazu ziemnego nie dostają się do atmosfery dwutlenek siarki, rtęć i sadza, nie powstają też hałdy popiołu. Na jednostkę uzyskanej energii powstaje o połowę mniej dwutlenku węgla. W raporcie nt. gazów cieplarnianych sporządzonym przez Agencję Ochrony Środowiska USA czytamy, że emisja CO2 w 2010 r. była niższa niż w r. 2005 o ponad 400 mln ton (spadek o 7 proc.). Wstępne dane za rok 2011 wskazują na dalszy spadek. Zmniejszenie emisji przez elektrownie w wyniku przestawienia się z węgla na gaz odpowiada za jedną trzecią tego spadku. Część obrońców środowiska naturalnego, która właśnie z tego powodu popierała wydobycie gazu łupkowego, zmieniła zdanie po obserwacji skutków boomu w Pensylwanii. Hanger mimo to ma nadzieję, że wydobycie gazu łupkowego rozszerzy się na inne kraje. – Gdyby Chiny, które siedzą na ogromnych złożach, przestawiły się chociaż częściowo z węgla na gaz, korzyść dla klimatu byłaby ogromna i szybka – mówi. Korzyść będzie, ale pod warunkiem, że przy okazji zbyt dużo metanu nie ucieknie w powietrze. Wprawdzie emisja dwutlenku węgla w USA spadła w latach 2005–2010, za to zwiększyła się emisja metanu. Do roku 2010 ten wzrost emisji był według wyliczeń Agencji Ochrony ekwiwalentem 40 mln ton CO2, a to oznacza, że netto pozytywny efekt spadku emisji dwutlenku węgla na klimat był mniejszy o 10 proc. Zdaniem Agencji za ponad połowę wzrostu emisji metanu odpowiada kopalnictwo gazu ziemnego. Analiza danych Agencji wskazuje, że wydobycie gazu łupkowego ma mimo wszystko pozytywny wpływ na klimat. Niemniej jednak niektórzy naukowcy, zwłaszcza Robert Howarth z zespołem z Uniwersytetu Cornella, uważają, że Agencja Ochrony Środowiska niedoszacowała wielkości emisji metanu i, co więcej, zaniżyła wpływ na klimat każdej cząsteczki metanu. Ich zdaniem z odwiertów, rurociągów, sprężarek i zbiorników do atmosfery przedostaje się tyle metanu, że sumarycznie wydobycie gazu łupkowego jest dla klimatu gorsze niż węgiel. Inni naukowcy kwestionują jednak podejście Howartha. Dyskusja trwa – częściowo dlatego, że wszystkie liczby dotyczące metanu są niepewne. Niektórzy specjaliści uważają, że wychwytywanie metanu to wielka szansa: metan ma stosunkowo większy wpływ na ocieplenie klimatu niż dwutlenek węgla, dlatego, przynajmniej na krótką metę, korzystniejsze skutki ma ograniczanie emisji metanu. Ponadto metan jest cennym paliwem. I tak na przykład Chiny, największy na świecie producent węgla kamiennego, wypuszczają w powietrze ogromne ilości metanu z systemów przewietrzania kopalni, co ma na celu ograniczenie niebezpieczeństwa wybuchów gazu. W latach 90. XX w. Fundusz na rzecz Środowiska Globalnego stworzony przez ONZ i Bank Światowy przeznaczył miliony dolarów na przedsięwzięcie polegające na przepompowywaniu usuwanego z kilku kopalni w Chinach metanu do instalacji, które ogrzewały tysiące gospodarstw domowych. Tysiące takich przedsięwzięć na całym świecie czekają na sfinansowanie. Drew Shindell, klimatolog z Instytutu Studiów Kosmicznych im. Goddarda przeprowadził niedawno analizę porównawczą siedmiu strategii redukowania emisji metanu – od osuszania pól ryżowych po wychwytywanie gazu ulatniającego się z szybów gazowych. Inaczej niż dwutlenek węgla, metan ma negatywny wpływ na zdrowie ludzkie, sprzyja bowiem powstawaniu smogu. Ekipa Shindella ocenia, że gdy weźmie się wpływ na zdrowie publiczne, korzyści z ograniczania emisji metanu przeważają nad kosztami w stosunku 3:1, a w niektórych przypadkach 20:1. – Są źródła, z których ucieczkę metanu trudno opanować, a może i jest to niemożliwe – mówi Shindell. – Weźmy np. emisję metanu w Arktyce. Tu moim zdaniem nic nie można zrobić. Ale w wypadku rurociągów przesyłowych należy zwyczajnie dbać o uszczelnienia. Zaś przy wydobyciu ropy, gazu ziemnego i węgla radykalne ograniczenie ucieczki metanu jest naprawdę proste. Część metanu bąbelkującego w Arktyce pochodzi z klatratów – podejrzewa Walter Anthony. 56 mln lat temu, w paleocenie, długi okres ocieplenia klimatu miał kulminację w nagłym skoku temperatury o 5OC. Wielu naukowców uważa, że jego przyczyną była wywołana ociepleniem destabilizacja pokładów klatratów metanu. Prawdopodobieństwo powtórki takiej katastrofy jest dziś małe, ale metan uwalniający się w Arktyce będzie wpływał na klimat przez kilka następnych stuleci. – Gdybyśmy zdołali go jakoś przechwycić, mielibyśmy wspaniałe źródło energii – rozmarza się badaczka.