National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T13:53:31.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dwie „ryby zagłady” pojawiły się w południowej Kalifornii. Uratowały je plażowiczki
items: Jeszcze 60 lat temu najpopularniejszy kurort Meksyku nie istniał. Jego lokalizację wybrał komputer
items: Te miejsca wyglądają jak z pocztówki. Ogłoszono najpiękniejsze plaże świata w 2026 roku
items: Zaskakujący sekret rajskich Malediwów. Biały piasek zawdzięczają papugorybom. Jak to możliwe?
items: Rekordowy sukces Fridy Kahlo. Jej obraz został sprzedany za 54,7 mln dolarów
items: Odkrycie w Meksyku zmienia historię Majów. Ich najstarsza budowla to kosmogram
items: Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
items: „Biologiczna kapsuła czasu”. W ludzkich odchodach sprzed 1000 lat wykryto patogeny
items: Archeolodzy odkryli kurhan w kształcie skorpiona. Tutaj czczono boga deszczu
items: 350 delfinów odzyska wolność. Meksyk zakazuje rozrywki kosztem ssaków morskich
items: Archeolodzy zlokalizowali ostatni bastion Majów. To „Kraina białego jaguara”
items: Nie starzeje się i potrafi odtworzyć własne ciało. Mimo to walczy o przetrwanie
items: Ta ryba demon nie istnieje. Mimo to w Meksyku można ją kupić na targu
items: Tajemnicze świątynie Majów. Skrywają więcej niż Chichén Itzá
items: „Ryba zagłady” znaleziona na plaży. Czy to zwiastun kataklizmu?
items: W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
items: Zły znak. W Meksyku zawaliła się starożytna piramida
items: Jak Meksykanie obchodzą Dzień Zmarłych. Nowy odcinek podcastu
items: Zaginione piramidy i miasto Majów. Nowe odkrycia archeologów w Meksyku
items: Makabryczne odkrycie w Meksyku. Wstrząsająca historia kanibalizmu
items: Zagadkowy pochówek dziecka z Meksyku sprzed setek lat. Badania DNA zdradzają tajemnicę
items: W Meksyku odkryto tajemniczą konstrukcję Majów. Znajdowała się pod boiskiem
items: Zobacz 6 cudów architektury, zanim znikną. Wśród nich druga krzywa wieża we Włoszech i... stacja benzynowa
items: Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
items: Czy czekolada jest zdrowa? Spożywali ją już Majowie, do dziś jest doceniana

Dwie „ryby zagłady” pojawiły się w południowej Kalifornii. Uratowały je plażowiczki
type: item
date: 2026-03-13T06:59:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: kalifornia
subject: meksyk
subject: obserwacje
subject: ryby
description: Wstęgor królewski jest dużą rybą głębinową o wyjątkowym kształcie srebrnej „taśmy”. Bardzo rzadko zdarza się, że wypływa na powierzchnię, a jeszcze rzadziej – że jest wyrzucany przez fale na brzeg. Ale to, żeby na plaży pojawiły się dwa wstęgory jednocześnie, jest czymś niespotykanym. Do tego jednak właśnie doszło na plaży w Cabo San Lucas w meksykańskiej części Kalifornii.
encoded: W Cabo San Lucas, na meksykańskiej części Półwyspu Kalifornijskiego, doszło do wyjątkowo rzadkiego spotkania ludzi z rybami: dwa wstęgory królewskie (Regalecus glesne), potocznie nazywane „rybami zagłady”, zostały wyrzucone na brzeg. Zdarzenie sfilmowała turystka ze Stanów Zjednoczonych, Monica Pittenger, która wraz z siostrą pomagała rybom dostać się z powrotem do wody. Sensacja na plaży w Meksyku Autorka filmu relacjonowała, że początkowo z oddali dostrzegła coś bardzo jasnego, ruchomego i intensywnie błyszczącego. Okazało się, że były to dwa ogromne, srebrzyste stworzenia o niezwykłym, wręcz „obcym” wyglądzie, który przywodził na myśl sceny z filmów science-fiction. Wstęgory królewskie charakteryzują się długim, bocznie spłaszczonym ciałem przypominającym srebrną wstęgę oraz efektowną czerwoną płetwą grzbietową, która u żywych osobników faluje w wodzie. Początek płetwy grzbietowej tworzy długie, przypominające pióropusz wyrostki na głowie. To jedna z najbardziej niezwykłych ryb na świecie – nic dziwnego że wzbudziła sensację. Tym bardziej, że były to dwa osobniki. Ratowanie dwóch wstęgorów Choć na plaży w Cabo San Lucas zebrał się tłum gapiów, większość osób – w tym wielu obecnych tam mężczyzn – zachowywała się biernie. Do akcji szybko wkroczyła siostra Moniki Pittenger która „nie potrafiła patrzeć na cierpienie zwierząt”. Kobieta bez wahania zaczęła spychać pierwszego wstęgora z powrotem do wody. Ostatecznie pomogło jej kilku innych świadków oraz mała dziewczynka. Wstęgor wrócił do oceanu, cała grupa zajęła się drugą rybą i przeprowadziła kolejną udaną operację ratunkową. Czy to faktycznie uratuje wstęgory? Ryby te wypływają na powierzchnię wody w wyjątkowych przypadkach, prawdopodobnie są to osobniki chore, osłabione lub u kresu życia. Trudno zatem powiedzieć, czy ich życie zostało uratowane, czy tylko nieco przedłużone. Wstęgory na filmie Moniki Pittenger wydawały się być w dobrej kondycji – obydwa próbowały aktywnie wrócić do wody, wijąc się na plaży, oba też…

ryba-zaglady-92bff8b.jpg
width: 1575
height: 1050

Jeszcze 60 lat temu najpopularniejszy kurort Meksyku nie istniał. Jego lokalizację wybrał komputer
type: item
date: 2026-03-04T07:00:53.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cancún
subject: jukatan
subject: karaiby
subject: kurort
subject: meksyk
description: Dziś to jeden z najbardziej rozpoznawalnych kurortów świata i symbol karaibskiego wypoczynku w meksykańskim wydaniu. Cancún co roku przyciąga dziesiątki milionów turystów spragnionych białych plaż i turkusowej wody Morza Karaibskiego. W 2023 roku odwiedziło go około 21 milionów osób, bijąc wcześniejsze prognozy meksykańskiego resortu turystyki. Trudno uwierzyć, że jeszcze pod koniec lat 60. w miejscu dzisiejszych hoteli i bulwarów mieszkało zaledwie kilka osób, a decyzję o budowie kurortu podjął… komputer.
encoded: Turystyka od dekad pozostaje jednym z najbardziej dynamicznych sektorów globalnej gospodarki, a państwa non stop rywalizują o przyciągnięcie zagranicznych podróżnych. Nic dziwnego, że na przełomie lat 60. i 70. XX wieku Meksyk postanowił wykorzystać swoje naturalne atuty i stworzyć od podstaw luksusowy ośrodek wypoczynkowy skierowany przede wszystkim do turystów ze Stanów Zjednoczonych. Projekt miał nie tylko przyciągnąć kapitał, lecz także pobudzić rozwój regionów oddalonych od tradycyjnych centrów gospodarczych. Wybór lokalizacji powierzono analizom komputerowym – wówczas pionierskiemu rozwiązaniu. W efekcie powstał kurort, który dziś generuje znaczną część dochodów kraju z turystyki i stał się jednym z najważniejszych punktów na mapie Karaibów. Jak komputer zaprojektował przyszły kurort? Decyzja o stworzeniu nowego, luksusowego ośrodka wypoczynkowego zapadła w Meksyku pod koniec lat 60., w momencie gdy rząd szukał sposobu na pobudzenie gospodarki w słabiej rozwiniętych regionach kraju. W 1967 roku przeznaczono 2 miliony dolarów na analizę możliwości utworzenia zupełnie nowych stref turystycznych – najlepiej tam, gdzie „nie istnieją inne realne alternatywy rozwoju”. Zadanie powierzono Infratur, czyli Funduszowi Promocji Infrastruktury Turystycznej działającemu przy Banku Meksyku. Na jego czele stał wówczas 40-letni Antonio Enríquez Savignac, absolwent Harvardu, który kilka lat później został sekretarzem generalnym Światowej Organizacji Turystyki ONZ. W 1972 roku, gdy buldożery przekształcały już dziewiczy pas lądu w przyszły kurort, reporter „New York Times” odwiedził Meksyk, by zapytać Savignaca, dlaczego państwo angażuje się w budowę „wielomilionowego placu zabaw”. Odpowiedź była bezpośrednia: „Pieniądze”. Jak wyjaśniał, „turyści oznaczają pieniądze, a rząd powierzył zadanie rozwijania infrastruktury turystycznej Bankowi Meksyku – naszemu odpowiednikowi Rezerwy Federalnej”. Savignac podkreślał również, że zanim projekt otrzymał zielone światło, jego zespół musia…

GettyImages-160449333-ed4caae.jpg
width: 5616
height: 3744

Te miejsca wyglądają jak z pocztówki. Ogłoszono najpiękniejsze plaże świata w 2026 roku
type: item
date: 2026-02-28T12:46:53.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Aruba
subject: kreta
subject: meksyk
subject: phuket
subject: plaże
subject: ranking
subject: wybrzeże
description: W Polsce lato może się wydawać jeszcze bardzo odległe, a krótkie dni i niskie temperatury nie sprzyjają snuciu wakacyjnych planów. Antidotum na szare niebo i zimową chandrę bywa jednak samo planowanie podróży – szczególnie wtedy, gdy możemy wyobrazić sobie miejsca, w których turkusowa woda styka się z białym piaskiem. Tym razem nie trzeba jednak zdawać się wyłącznie na marzenia, bo właśnie ogłoszono ranking najlepszych plaż świata na 2026 rok.
encoded: Choć malowniczych wybrzeży na świecie nie brakuje, tylko nieliczne z nich trafiają do najbardziej prestiżowych zestawień podróżniczych. Serwis Tripadvisor opublikował właśnie wyniki nagród Travelers’ Choice Awards 2026 w kategorii „Najlepsze z najlepszych plaż”, wyróżniając destynacje szczególnie wysoko oceniane przez użytkowników platformy. Ranking powstał na podstawie opinii publikowanych przez podróżnych w ciągu ostatnich 12 miesięcy, co pozwoliło wyłonić miejsca konsekwentnie doceniane za walory krajobrazowe, czystość oraz jakość wypoczynku. Jak podkreśliła Laurel Greatrix, dyrektor ds. komunikacji w Tripadvisor: „Dla wielu turystów plaża stanowi najważniejszy element podróży”. Oto dziesięć lokalizacji, które w tym roku uznano za najlepsze na świecie. Najpiękniejsze plaże świata 2026: podium rankingu Tripadvisor Na szczycie tegorocznego zestawienia Travelers’ Choice Awards 2026 przygotowanego przez Tripadvisor znalazła się Isla Pasion – niewielka wyspa położona u wybrzeży Cozumel w Meksyku, na którą można dotrzeć wyłącznie drogą morską. Jej odizolowane położenie sprawia, że nawet w szczycie sezonu zachowuje kameralny charakter, dzięki czemu odwiedzający mogą liczyć na spokojniejsze warunki wypoczynku niż na popularnych, łatwo dostępnych plażach regionu. Dodatkowo płytkie, łagodnie opadające dno oraz naturalne piaszczyste odcinki wybrzeża sprzyjają relaksowi w wodzie, co w połączeniu z rozwiniętą infrastrukturą (obejmującą strefy wypoczynkowe i bary plażowe) przekłada się na wysokie oceny turystów oraz rosnącą popularność wyspy jako celu jednodniowych wycieczek. Drugą lokatę zajęła plaża Elafonissi na Krecie, której charakterystyczny, różowawy odcień piasku wynika z obecności rozdrobnionych fragmentów muszli. Ten naturalny fenomen w połączeniu z płytkimi lagunami i przejrzystą wodą sprawia, że warunki do kąpieli są tu wyjątkowo komfortowe, co z kolei przyciąga zarówno rodziny z dziećmi, jak i osoby poszukujące spokojnego wypoczynku. Tuż za nią uplasowała się Lagu…

Elafonissi-7e4f0ba.jpg
width: 5424
height: 3613

Zaskakujący sekret rajskich Malediwów. Biały piasek zawdzięczają papugorybom. Jak to możliwe?
type: item
date: 2025-12-15T12:16:18.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: karaiby
subject: malediwy
subject: meksyk
subject: plaże
subject: ryby
subject: tropiki
subject: wakacje
subject: wakacje nad morzem
description: Rajskie, białe plaże na Malediwach, Karaibach czy w meksykańskim Cancún wyglądają jak prawdziwy raj na Ziemi, a zdjęcia z tropików oglądane w trakcie polskiej szarówki przyprawiają o niemałą zazdrość. Pochodzenie charakterystycznego „piasku” jest jednak dosyć kontrowersyjne, bo to w głównej mierze… ekstrementy papugoryby.
encoded: Bajeczne plaże tropików powstają dzięki niestrawionym resztkom koralowców trawionym przez papugoryby. To ich „wyżerka” sprawia, że możemy się cieszyć kolorem piasku idealnym na zdjęcia na Instagrama. Jak to działa? Papugoryby i ich kruszące skałę zęby Papugoryby (Scaridae) to niemal neonowe – wyglądające trochę, jakby zmierzały na imprezę w stylu „disco” – ryby zamieszkujące rafy koralowe w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych. Ich nazwa pochodzi od wyjątkowego kształtu zębów, który przypomina dziób papugi. Zęby te są niezwykle twarde i umożliwiają papugorybom skrobanie glonów i drobnych organizmów z twardych powierzchni, w tym z koralowców. Dzięki temu ryby te pełnią ważną rolę w ekosystemie morskim: przyczyniają się do utrzymywania czystości rafy i zapobiegają jej zarastaniu. Gdyby nie one, glony szybko przejęłyby niepodzielną władzę nad rafą. Biały piasek jest wydalany przez ryby Jednak papugoryby zjadają nie tylko glony. Podczas żerowania zdarza im się także zeskrobywać i połykać fragmenty martwych koralowców. W ich przewodzie pokarmowym zachodzi proces oddzielania substancji odżywczych od twardych elementów wapiennych. Pozostałość – czyli drobny, miałki piasek – jest wydalana. Ile piasku może wyprodukować jedna papugoryba? Zgodnie z szacunkami badaczy, przeciętna papugoryba produkuje nawet… od 90 do 100 kilogramów piasku rocznie, a w ciągu swojego życia „dostarcza” na brzeg nawet kilkaset kilogramów budulca. W niektórych rejonach to właśnie przemiana materii papugoryb w przeważającej większości odpowiada za biały „piasek” rajskich plaż, wyprzedzając inne naturalne procesy, takie jak rozpad koralowców pod wpływem fal czy erozji chemicznej. Naukowcy z University of Exeter i University of Bangor wykazali, że w rejonie Malediwów aż 85% nowych osadów piaskowych pochodzi z działalności papugoryb. Ich praca nie jest jednak wyłącznie kwestią estetyki – ten proces warunkuje istnienie i stabilność wysp koralowych. Bez stałego dopływu nowego piasku byłyby one za…

FABRIC-KOLAZ-32-29-4c69969.jpg
width: 2700
height: 1800

Rekordowy sukces Fridy Kahlo. Jej obraz został sprzedany za 54,7 mln dolarów
type: item
date: 2025-11-21T14:49:53.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: malarstwo
subject: meksyk
subject: obrazy
subject: rekordy
description: Padł rekord dotyczący najdroższego sprzedanego obrazu namalowanego przez kobietę. Dzieło meksykańskiej autorki nosi nazwę „El sueño (La cama)” i choć opowiada o tematyce sennej, to jego cena zdecydowanie stawia na nogi.
encoded: Meksykanka Frida Kahlo to jedna z najbardziej rozpoznawalnych artystek XX-wiecznego malarstwa. Jej autoportret pt. „Diego i ja” (Diego y yo) był dotychczas najdrożej sprzedanym obrazem jakiegokolwiek latynoamerykańskiego twórcy, osiągając cenę 143 mln złotych. Artystka z Meksyku musiała jednak ustąpić pierwszego miejsca… samej sobie, bijąc tym samym rekord najdroższej pracy namalowanej przez kobietę. „Sen (łóżko)” – historia rekordowego obrazu Obraz, który został sprzedany za rekordowe 54,7 mln dolarów amerykańskich (ok. 202 mln zł), przedstawia senną scenę z udziałem Fridy Kahlo. Portretowana artystka leży w łóżku na tle pochmurnego nieba, a nad nią, na górnej pryczy, spoczywa obwiązany pnączami ludzki szkielet. Motyw snu był charakterystyczny w twórczości meksykańskiej artystki. Prawdopodobną przyczyną takich inspiracji był wypadek, jakiego doznała w wieku osiemnastu lat. W wyniku kolizji autobusu z tramwajem Frida odniosła poważne obrażenia, przez które została unieruchomiona w łóżku na trzy miesiące. W czasie długiej i żmudnej rekonwalescencji Kahlo odkryła swoją pasję do malowania autoportretów. Rodzina zamontowała jej specjalne lustro na baldachimie, aby mogła malować, leżąc w łóżku. Sama artystka po wypadku pisała: „Nie jestem martwa i mam powód, by żyć. Tym powodem jest malarstwo”. Połączenie sennego nastroju, autoportretu i motywu śmierci – tak ważnego w kulturze meksykańskiej – stało się jedną z cech charakterystycznych prac Kahlo. Za takie właśnie dzieła kolekcjonerzy są dziś gotowi płacić dziesiątki milionów dolarów. Gdzie i komu sprzedano obraz? Podobnie jak poprzedni rekordowy autoportret, obraz „Sen (łóżko)” został wylicytowany w kultowym domu aukcyjnym Sotheby’s w Nowym Jorku. Co ciekawe, pochodził z prywatnej kolekcji. Anna Di Stasi, szefowa działu sztuki latynoamerykańskiej w Sotheby’s, przyznaje, że to jedno z ostatnich dzieł tej klasy, które wciąż znajduje się w rękach indywidualnych właścicieli. „El sueño (La cama)” przez 30 lat nie było prezent…

GettyImages-2235711255-ded0e34.jpg
width: 4712
height: 3023

Odkrycie w Meksyku zmienia historię Majów. Ich najstarsza budowla to kosmogram
type: item
date: 2025-11-06T14:15:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: cywilizacja majów
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
description: Zagadkowy kompleks Aguada Fénix w Meksyku to jedno z pierwszych wielkich założeń wzniesionych przez Majów. Właśnie dokonano w nim kolejnych odkryć, które tłumaczą jego funkcję i pozwalają zupełnie inaczej spojrzeć na najwcześniejsze dzieje tej cywilizacji. Okazuje się, że była bardziej egalitarna, niż sądziliśmy.
encoded: Około 3 tys. lat temu Majowie wznieśli monumentalny kompleks Aguada Fénix, którego przeznaczenie długo było dla naukowców niejasne. Najnowsze badania pozwoliły wreszcie odpowiedzieć na to pytanie: okazuje się że ten zespół budowli jest jednocześnie mapą Wszechświata. „Kosmiczna mapa” Majów sprzed 3 tys. lat Według naukowców kompleks Aguada Fénix został zaprojektowany jako swoisty kosmogram, czyli wcielona w architekturę mapa Wszechświata. Odkrycie to całkowicie zmienia spojrzenie na początki cywilizacji Majów. Brak pałacu lub innych budowli arystokracji pokazuje także, że ówczesne społeczeństwo było egalitarne i zdolne do tworzenia gigantycznych budowli bez hierarchicznego przymusu. Kompleks znajduje się w meksykańskim stanie Tabasco niedaleko Zatoki Meksykańskiej. Odkryto go dzięki technologii radarowej LIDAR, która pozwoliła zobaczyć ogromne założenie architektoniczne ukryte pod współczesnymi zabudowaniami. Jak wygląda najstarszy kosmogram Majów? Początkowo sądzono, że główna oś mierzy około 1,4 km, lecz dalsze badania zespołu Takeshiego Inomaty z Uniwersytetu Arizony (USA) wykazały, że struktura ma kształt krzyża o wymiarach aż 9 na 7,5 kilometra. Całość powstała między 1050 a 700 r. p.n.e., co czyni ją jedną z najstarszych znanych budowli Majów. Sercem kompleksu jest sztucznie usypana platforma, na której znajduje się zagłębiona, krzyżowa struktura. Od tego centralnego punktu odchodzą długie osie wyznaczone przez groble, ciągnące się nawet przez 6,3 km. Prawdopodobnie służyły one jako trasy rytualnych procesji wiodących do ceremonialnego centrum. W zachodnim krańcu kompleksu, gdzie „krzyż” przecina lagunę Naranjito, widać rozpoczętą budowę systemu kanałów, być może także o znaczeniu rytualnym. Dlaczego prace przerwano? Być może budowniczowie napotkali jakieś problemy techniczne. Zagadkowe znalezisko: kolory i artefakty wskazujące strony świata Najcenniejsze znaleziska pochodzą z samego centrum platformy, gdzie odkryto celowy, uporządkowany depozyt barwników wska…

aguada-fenix-oldest-largest-145d26c.jpg
width: 1300
height: 867

Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
type: item
date: 2025-11-03T12:38:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kalifornia
subject: meksyk
subject: obserwacje
subject: orki
subject: rekiny
description: Orki w ostatnich latach coraz częściej zadziwiają naukowców. Widziano już, jak noszą na głowach „kapelusze” z martwych łososi, całują się, a ostatnio sieją postrach w Portugalii wywracając łodzie. Teraz grupa kierowana przez samca Moctezumę odkryła nową, brutalną technikę polowania – ich ofiarą padł najgroźniejszy morski drapieżnik.
encoded: Choć żarłacz biały (Carcharodon carcharias) uchodzi za najgroźniejszego morskiego drapieżnika, obserwacje z wybrzeży RPA i Meksyku dowodzą, że sam staje się ofiarą. A polują na niego sprytne orki (Orcinus orca), które nauczyły się… wyjadać rekinom wątroby. Wyspecjalizowani zabójcy rekinów U wybrzeży RPA znana jest para orek, które tak skutecznie polowały na żarłacze, że te całkowicie opuściły swoje tradycyjne żerowiska. Teraz, po raz pierwszy, podobne zachowanie widziano w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku. Stado orek, znane jako „grupa Moctezumy” (od imienia dominującego samca), zaczęło polować na młode żarłacze. Badacze zarejestrowali te spektakularne sceny zarówno z powietrza, jak i pod wodą. View oEmbed on the source website Grupa Moctezumy polowała na rekiny wielorybie, ale po jakimś czasie wpadła na innowacyjny pomysł. Orki zaczęły „przewracać na plecy” żarłacze białe, by dobrać się do rekiniej wątroby. Pomysłowy sposób orek na posiłek z wątroby To nie przypadek: rekiny odwrócone na grzbiet całkowicie nieruchomieją – to znany biologom dziwny odruch, występujący też u innych zwierząt. Ma on prawdopodobnie na celu „udawanie martwego”. Orki jednak nie dają się na to nabrać. Naukowcy widzieli, jak grupa pięciu dorosłych orek wspólnie przewraca młodego rekina, po czym z chirurgiczną precyzją wydobywa jego wątrobę – niezwykle bogaty w tłuszcze i składniki odżywcze organ. Resztę zdobyczy orki porzucają. Pierwsze takie polowanie zaobserwowano w sierpniu 2020 roku, a drugie w sierpniu 2022, co sugeruje, że ataki na rekiny mogą być sezonowe, być może związane z ich okresem rozrodu. W obu przypadkach orki dzieliły się zdobyczą z młodymi osobnikami, co wskazuje na społeczne przekazywanie wiedzy łowieckiej. Jeden gatunek, wiele specjalizacji Jak podkreśla biolog morski Erick Higuera Rivas, to zachowanie potwierdza niezwykłą inteligencję orek. Techniki łowieckie przekazywane są z pokolenia na pokolenie, więc poszczególne stada mają różne specjalizacje. Choć orki należą do je…

orki-rekiny-04b72df.jpg
width: 1931
height: 1273

„Biologiczna kapsuła czasu”. W ludzkich odchodach sprzed 1000 lat wykryto patogeny
type: item
date: 2025-10-23T11:04:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka łacińska
subject: archeologia
subject: meksyk
description: Czy można cofnąć się w czasie i „zajrzeć” do wnętrza ludzkiego organizmu sprzed tysiąca lat? Okazuje się, że tak. Pierwotniaki, wiele szczepów bakterii E. coli i owsiki wykryli eksperci w próbkach ludzkich odchodów z Jaskini Umarłych Dzieci w Meksyku.
encoded: Co można odkryć w czasie wykopalisk? Z reguły są to fragmenty naczyń ceramicznych, narzędzi kamiennych czy fundamenty dawnych budowli. Wszelkie wytwory organiczne wykonane z drewna czy plecionki zachowują się rzadko, bo ulegają rozkładowi. Podobnie jest z ekofaktami, czyli pozostałościami organicznymi i nieorganicznymi pochodzenia naturalnego. Do nich należą specyficzna grupa znalezisk w postaci… odchodów. Kupy w Jaskini Umarłych Dzieci W 1957 i 1960 roku archeolodzy prowadzili wykopalisk w Jaskini Umarłych Dzieci (La Cueva de Los Muertos Chiquitos) w Dolinie Rio Zape w Meksyku. W tylnej części pieczary znajdowało się śmietnisko. A w takich miejscach można znaleźć dużo ciekawych przedmiotów. Tym razem badaczy czekało zaskoczenie. Nie były to tylko odpadki po ucztach czy rozbite naczynia, ale też masa ludzkich odchodów. Po dokonaniu odkrycia skupiono się na analizie diety. Ustalono, że ludzie ci jedli głównie agawę, ale też owoce miechunki; spożywali też kukurydzę i komosę. Najnowsze badanie wykonane przez badaczy z Indiana University w USA skupiło się na wyszukiwani patogenów z pomocą analiz genetycznych patogenów. Wykonano też analizy radiowęglowe. Odchody wydalono między 725 a 920 r. n.e. Ból brzucha na okrągło W czasie badania zidentyfikowano sygnatury genetyczne różnorodnych pasożytów jelitowych. Wiele z nich, w tym pierwotniak Blastocystis i wiele szczepów bakterii E. coli, nigdy wcześniej nie zostało wykrytych w kopalnych odchodach, czyli takich wydobytych w czasie wykopalisk i pochodzących sprzed setek czy tysięcy lat. Naukowcy stwierdzili też obecność owsików w większości próbek – w sumie przeanalizowano 10 odchodów. Oznacza to, że infekcje jelitowe były u tej dawnej społeczności powszechne. Wiele wykrytych patogenów jest znanych z wywoływania objawów żołądkowo-jelitowych, które mogły prowadzić do takich dolegliwości, jak ból brzucha. Wysoka częstość występowania pasożytów jelitowych w tej próbie może wskazywać, że infekcje jelitowe i złe warunki sanitarne b…

FABRIC-KOLAZ-32-f9db468.jpg
width: 1800
height: 1200

Archeolodzy odkryli kurhan w kształcie skorpiona. Tutaj czczono boga deszczu
type: item
date: 2025-10-15T08:32:42.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: meksyk
description: Archeolodzy poszukiwali w Meksyku pradziejowych kanałów nawadniających, a natknęli się na spory kurhan. Ale jego kształt jest zaskakujący. Z lotu ptaka przywodzi na myśl skorpiona. Takie odkrycia należą do rzadkości.
encoded: To odkrycie pochodzi z centralnej części doliny Tehuacán w Meksyku. Jest to unikatowa budowla, ponieważ tego typu konstrukcje są bardzo rzadkie w Mezoameryce, w przeciwieństwie do Ameryki Północnej. Co wiemy o zagadkowym kurhanie? Kopiec ma imponujące wymiary: około 62,5 metra długości i 22,1 metra szerokości w najszerszym miejscu (w rejonie „szczypiec”). Badania terenowe, choć ograniczone do oględzin powierzchniowych, dostarczyły przekonujących dowodów na to, że kopiec jest dziełem rąk ludzkich, a nie przypadkowym skupiskiem kamieni. Pod warstwą kamieni – odłamków trawertynu – znajduje się ziemny nasyp, a wokół niego natrafiono nawet na kawałki kamienia uformowane w kształt stylizowanych szczypiec. Archeolodzy natknęli się wokół niego na liczne fragmenty naczyń ceramicznych, w tym ceremonialnych importowanych z innych rejonów. Na ich podstawie kurhan wydatowano na późny okres klasyczny i postklasyczny, czyli około 600–1100 n.e. Skorpion – kluczowa postać religii Mezoameryki Skorpion odgrywał kluczową rolę w religii ludów Mezoameryki. Uznawany było za bóstwo niebios (Tlāhuizcalpantēcuhtli) m.in. w wierzeniach Azteków. Symbolizował również planetę Wenus. A ta była ważnym elementem kosmologii ludów mezoamerykańskich. W złożonej mitologii tego rejonu świata skorpion był również powiązany z dwoma innymi ważnymi bóstwami: Tlalocem, bogiem deszczu i wody, oraz Quetzalcoatlem (Upierzonym Wężem), bóstwem opiekuńczym. Wokół kurhanu rozciągają się liczne pozostałości po dawnym systemie irygacyjnym. Dlatego powstał tutaj kurhan w kształcie bóstwa Skorpiona ściśle związanego z wodą. Zapewne w tej „świątyni” modlono się o deszcz, by uprawy się udały. Obserwatorium astronomiczne w kształcie skorpiona Ciało skorpiona i jego szczypce zorientowane są na północny wschód. Archeolodzy przypuszczają, że takie usytuowanie nie było przypadkowe. Kopiec mógł pełnić funkcję obserwatorium astronomicznego zorientowanego na ważne daty w kalendarzu lokalnych społeczności. Ludność ta była silnie …

skorpion-33a7e5a.jpg
width: 1575
height: 1050

350 delfinów odzyska wolność. Meksyk zakazuje rozrywki kosztem ssaków morskich
type: item
date: 2025-08-28T09:55:34.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: delfiny
subject: meksyk
subject: orki
subject: zwierzęta
description: Meksyk podjął decyzję, która zapisze się w historii ochrony zwierząt. Nowe prawo oznacza koniec delfinariów i pokazów z udziałem morskich ssaków. W ciągu półtora roku 350 delfinów ma trafić do specjalnych rezerwatów.
encoded: Spis treści: Przełomowa decyzja meksykańskich władz Reforma, która objęła 30 ośrodków i 350 delfinów w Meksyku Dlaczego zakaz delfinariów w Meksyku wpisuje się w światowy trend? Od wieków człowiek wykorzystuje zwierzęta jako źródło rozrywki – od cyrków po delfinaria. Z czasem jednak coraz głośniej zaczęły wybrzmiewać protesty przeciwko takim praktykom, a wraz z nimi postulaty etycznego traktowania zwierząt i ochrony przyrody. Te głosy doprowadziły do przełomowej decyzji w Meksyku. Tamtejsza Izba Deputowanych jednogłośnie zatwierdziła poprawkę do Ustawy o Ochronie Przyrody, zakazującą wykorzystywania delfinów, lwów morskich i orek w widowiskach organizowanych w niewoli – zarówno w formie pokazów stałych, jak i objazdowych. Przełomowa decyzja meksykańskich władz Branża rozrywki z udziałem delfinów funkcjonuje w Meksyku od dziesięcioleci, szczególnie w regionach turystycznych, gdzie przyciągała miliony odwiedzających. Z biegiem lat zaczęły jednak narastać obawy dotyczące dobrostanu zwierząt, co przełożyło się na coraz liczniejsze apele o wprowadzenie ograniczeń. W ostatnich latach świadomość społeczna w kwestii niewoli ssaków morskich w Meksyku znacząco wzrosła. Zaczęli jej się sprzeciwiać m.in. naukowcy, co potwierdza list otwarty z 2022 roku, podpisany przez ponad stu ekspertów, którzy jednoznacznie opowiedzieli się przeciwko przetrzymywaniu delfinów w niewoli. Na zmianę nastawienia opinii publicznej ogromny wpływ miała także popkultura. Jak zauważył David Phillips, dyrektor Międzynarodowego Projektu Ochrony Ssaków Morskich i założyciel Free Willy Keiko Foundation, przełomową rolę odegrała historia Keiko – orki znanej z filmu „Uwolnić orkę”. – Od małego akwarium w Mexico City po rodzinne wody Islandii jej historia okazała się przełomowa. Dzięki niej, a także takim produkcjom jak „Blackfish” i „The Cove”, nastąpiła radykalna zmiana w postrzeganiu dobrostanu delfinów i wielorybów w niewoli – podkreślił Phillips. Pod wpływem tych czynników meksykański Senat 26 czerwca 2…

delfiny-6eee9da.jpg
width: 4000
height: 2667

Archeolodzy zlokalizowali ostatni bastion Majów. To „Kraina białego jaguara”
type: item
date: 2025-08-11T07:57:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: meksyk
description: Nie wszyscy Majowie zostali pokonani przez europejskich konkwistadorów tuż po ich przybyciu. Część z nich stawiała opór przez ponad 100 lat. Archeolodzy właśnie namierzyli ich bazę, która nazywała się „Krainą białego jaguara”.
encoded: Spis treści: W poszukiwaniu osady rebeliantów Archeologiczne bingo. Koniec poszukiwań Koniec krainy białego jaguara Przybycie do Nowego Świata Krzysztofa Kolumba do Ameryki w 1492 roku zwiastowało problemy dla rdzennych ludności. Historia kolejnych stuleci była napisana krwią i okrucieństwem. Europejscy osadnicy przyczynili się do upadku wielu cywilizacji na nowo odkrytych przez nich kontynentach. Jedną ze społeczności, która ucierpiała byli Majowie w Ameryce Środkowej. Archeolodzy napisali właśnie nowy rozdział w historii ich oporu przeciwko hiszpańskiemu najazdowi. W poszukiwaniu osady rebeliantów Jedna z grup etnicznych Majów, Lakandon-Ch'ol, stawiała opór Hiszpanom do 1586 roku. Wówczas ich stolica Lacan-Tun została zdobyta. Część z Majów postanowiła uciec i stawiać dalej opór. Lakandon-Ch'ol przenieśli się w głąb lądu i założyli Sak-Bahlán, czyli Krainę białego jaguara, gdzie pozostali przez 110 lat. Jej poszukiwania trwały wiele lat. Archeologiczne bingo. Koniec poszukiwań Teraz grupa badaczy ogłosiła odkrycie ostatniej reduty Majów. W poszukiwaniach pomocny był model predykcyjny wykorzystujący systemy informacji geograficznej (GIS), opracowany przez lidera badań Josuhé Lozady Toledo, eksperta z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Jest to zatem metoda archeologii cyfrowej. Naukowiec „karmił” model również informacjami ze źródeł pisanych sprzed kilkuset lat, np. z kroniki Friara De Rivasa z 1698 roku. Tam podano, ile trwała podróż do Sak-Bahlán W projekcie uczestniczyli też archeolodzy dr Brent Woodfill z Winthrop w USA i dr Yuko Shiratori z Uniwersytetu Rissho w Japonii. Baza wojowniczych Majów znajdowała się na pograniczu dzisiejszego Meksyku i Gwatemali, w pobliżu rzek Jataté i Ixcán. Jest to rezerwat Biosfery Montes Azules. – To była najtrudniejsza wyprawa terenowa, jaką kiedykolwiek odbyłem, ale ostatecznie znaleźliśmy dowody archeologiczne dokładnie w miejscu, które wskazał – mówi Toleda. Dodał, że w czasie, gdy szukał stanowiska archeolo…

fotohome-6b1fcc5.jpg
width: 1000
height: 750

Nie starzeje się i potrafi odtworzyć własne ciało. Mimo to walczy o przetrwanie
type: item
date: 2025-07-01T08:45:41.000Z
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: meksyk
subject: ochrona zwierząt
subject: przyroda
subject: Travel
subject: zwierzęta
description: Aksolotl to stworzenie, które przez całe życie zachowuje młodzieńczą formę. Potrafi odtworzyć utracone kończyny, a nawet fragmenty serca czy mózgu. Z utratą naturalnych siedlisk radzi sobie jednak znacznie gorzej.
encoded: W tym artykule: Aksolotl, czyli wodny potwór Medialna kariera aksolotla Zapasowa populacja salamandry Rolnicy dla aksolotla W La Roma, modnej dzielnicy Meksyku, patio Monstruo de Agua pełne jest werwy młodych ludzi rozmawiających przy wędzonym ceviche z awokado, grzybach w tempurze i rzemieślniczym piwie. Każda butelka ma etykietę z wizerunkiem dziwacznego aksolotla otoczonego koroną skrzeli przypominających pióra. Browar wybrał skrajnie zagrożoną salamandrę jako swoją maskotkę w nadziei na zwiększenie świadomości problemu wśród meksykańskiej opinii publicznej, mówi jego założyciel Matías Vera-Cruz Dutrenit. – Skoro nasz produkt jest dobry, może występować w roli ambasadora słusznej sprawy – wyjaśnia. Aksolotl, czyli wodny potwór Aksolotl, nazwany tak na cześć azteckiego boga Xolotla, jest ważnym symbolem meksykańskiej kultury. Monstruo del Agua oznacza „wodny potwór”, co jest hiszpańskim przekładem z nahuatl, języka starożytnych Azteków. Te długie na ok. 30 cm płazy niegdyś były powszechne w leżących na dużych wysokościach jeziorach wokół miasta Meksyk. Dziś spotyka się je tylko w kilku kanałach śródlądowych w pobliżu jeziora Xochimilco, gdzie przetrwało co najwyżej 1000 osobników. Ta niebezpiecznie mała populacja stoi w obliczu licznych zagrożeń: zanieczyszczenia wody, drapieżnictwa inwazyjnych karpia i tilapii, a przede wszystkim utraty siedlisk. Medialna kariera aksolotla W związku z trudną sytuacją gatunku w ciągu ostatniej dekady świadomość społeczna na jego temat istotnie wzrosła. Aksolotle są teraz postaciami w grze online Minecraft i na globalnej platformie gier Roblox. Aksolotl widnieje na nowym banknocie o nominale 50 peso. Salamandry te – na wolności zwykle brązowe lub szare – stały się też popularne jako zwierzęta domowe. Przybierają kolor biały z różowymi refleksami z powodu mutacji genetycznej spowodowanej hodowlą w niewoli. Mimo to Luis Zambrano, ekspert od aksolotli z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyku, jest sceptyczny co do tego, czy no…

aksolotl-meksykanski-0a58a1e.jpg
width: 5337
height: 3586

Ta ryba demon nie istnieje. Mimo to w Meksyku można ją kupić na targu
type: item
date: 2025-06-17T11:50:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: meksyk
subject: ryby
subject: zagrożone gatunki
subject: zwyczaje
description: Mityczne ryby można w Meksyku kupić na bazarze – choć nie istnieją. Tworzy się je z zagrożonych gatunków płaszczek, które wyglądem przypominają istoty z legend. Przerażające rzeźby wykonane z ryb przypominają śmiejące się demony.
encoded: Spis treści: Jak powstają „ryby demony” sprzedawane turystom Historia pez-diablo Problem ochrony zagrożonych gatunków rochowatych Od potwora z Loch Ness po jednorożce, mityczne stworzenia od dawna fascynują ludzi. Czasem ta fascynacja prowadzi w zaskakujące rejony. Na przykład w Meksyku ludzie tworzą pez diablo – spreparowane okazy ryb wyglądające jak istoty mityczne. Jak powstają „ryby demony” sprzedawane turystom Pez diablo znane są też jako garadiávolos lub rayas chupacabras i mają różne zastosowania. Wykonuje się je z wysuszonych i odpowiednio uformowanych tzw. ryb gitarowych – płaszczek z rodziny rochowatych, które należą do najbardziej zagrożonych ryb morskich na świecie. Czasem są traktowane jako magiczne talizmany, innym razem sprzedawane jako pamiątki turystyczne lub nawet rzekome środki lecznicze na raka czy anemię. Ich wygląd kojarzy się z mitycznymi stworzeniami – wszystko dzięki charakterystycznej budowie ryb używanych do wyrobu takich pamiątek. Proceder ma miejsce m.in. w Meksyku. Historia pez-diablo Niektóre płaszczki z rodziny rochowatych (Rhinobatidae) mają nozdrza położone tuż nad otworem gębowym, przypominające dziwaczne oczy. To właśnie ta anatomiczna osobliwość pozwala tworzyć z nich przerażające „rzeźby” przypominające hybrydy człowieka i demona. Tradycja tworzenia takich stworów sięga XVI wieku w Europie, gdzie płaszczki formowano na kształt smoków i uznawano za talizmany lub źródła nadprzyrodzonej mocy. W XX wieku płaszczki z rodziny rochowatych zaczęły być wykorzystywane do podobnych celów. Pierwszy znany przypadek takiego spreparowanego okazu opisano w 1933 roku. Od tamtej pory pojawiały się one w kolekcjach etnograficznych i licznych publikacjach prasowych w Ameryce Północnej jako lokalne sensacje. Problem ochrony zagrożonych gatunków rochowatych Problem polega jednak na tym, że rochowate to ryby mocno przetrzebione. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) aż dwie trzecie znanych ich gatunków jest zagrożonych wyginięciem. Wystę…

trade-in-a-mythical-fi-1d1cdf6.jpg
width: 1920
height: 1352

Tajemnicze świątynie Majów. Skrywają więcej niż Chichén Itzá
type: item
date: 2025-05-29T08:05:58.000Z
creator: Liz Brumer-Smith
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka łacińska
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: meksyk
description: Mniej znane cuda archeologiczne Meksyku kuszą podróżników autentyczną atmosferą i spokojem, jakiego nie znajdziesz w tłumnym Chichén Itzá. Poznaj trzy niezwykłe miejsca, które wciąż skrywają wiele tajemnic.
encoded: Spis treści: Palenque – dżungla, hieroglify i krypta Pakala Calakmul – miasto piramid i dżungli pełnej jaguarów Uxmal – biała architektura i legenda o karle Położone z dala od turystycznych szlaków, stanowiska takie jak Palenque, Calakmul i Uxmal oferują fascynujące spojrzenie na cywilizację Majów – bez tłumów, kolejek i wygórowanych cen. Dla wielu to nie tylko alternatywa, ale prawdziwa podróż do przeszłości, w samym sercu dżungli Jukatanu. Dla tych, którzy szukają spokojniejszej i bardziej przystępnej cenowo alternatywy dla Chichén Itzá, te świątynie na Półwyspie Jukatan oferują wgląd w bogatą historię Majów. Położone w dżungli Jukatanu, około 45 minut od Valladolid, znajduje się jedno z najczęściej odwiedzanych stanowisk archeologicznych Meksyku — Chichén Itzá. Dawniej tętniące życiem miasto Majów z szacunkową liczbą 35 000 mieszkańców, dziś przyciąga tłumy turystów z całego świata, którzy podziwiają jego wspaniałe świątynie i odkrywają bogatą historię regionu. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1988 roku, a później nazwane jednym z Nowych Siedmiu Cudów Świata, Chichén Itzá nadal bije rekordy frekwencji. Chociaż jego znaczenie i piękno są niezaprzeczalne, jego odwiedzenie jest kosztowne i wiąże się z tłumami. Dla tych, którzy szukają spokojniejszej i tańszej alternatywy, te trzy ukryte świątynie oferują możliwość poznania mniej znanych stanowisk archeologicznych Półwyspu Jukatan. Palenque – dżungla, hieroglify i krypta Pakala Cywilizacja Majów obejmowała niegdyś współczesne południowo-wschodnie Meksyk, Gwatemalę, Belize, Honduras i Salwador. W szczytowym momencie liczyła ponad 2 miliony ludzi rozproszonych po całym imperium, z najpotężniejszymi miastami w dzisiejszym Jukatanie i północnej Gwatemali. Położone w gęstym lesie deszczowym Lacandón w stanie Chiapas, Palenque jest jednym z najbardziej imponujących stanowisk Majów, znanym z wielopoziomowych piramid, hieroglificznych inskrypcji i ukrytych krypt z dziesiątkami archeologicznych skarbów. Najbar…

Calakmul-b6cdd5e-e1748509608876.jpg
width: 3175
height: 1898

„Ryba zagłady” znaleziona na plaży. Czy to zwiastun kataklizmu?
type: item
date: 2025-04-03T06:52:07.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: legendy
subject: meksyk
subject: Odkrywca
subject: plaże
subject: ryby
description: Fale wyrzuciły na brzeg rzadkiego wstęgora królewskiego, zwanego „rybą zagłady”. Według dawnych wierzeń, jego pojawienie się zwiastowało nadchodzący kataklizm.
encoded: W tym artykule: „Ryba zagłady”, czyli wstęgor królewski Wstęgor królewski zwiastuje kataklizm? „Ryba zagłady” znowu dała o sobie znać Mało znane gatunki zwierząt zawsze wzbudzają ogromne zainteresowanie, zwłaszcza gdy ich nagrania trafiają do sieci. Nie inaczej było w przypadku niezwykłego znaleziska na jednej z plaż w Meksyku, gdzie fale wyrzuciły na brzeg tajemnicze stworzenie. Jak się później okazało, była to owiana wieloma legendami „ryba zagłady”. „Ryba zagłady”, czyli wstęgor królewski Wstęgor królewski (Regalecus glesne), dawniej znany jako król śledziowy, to prawdziwy gigant oceanicznych głębin. Jego długie, bocznie spłaszczone ciało przypomina szeroką wstęgę, co tłumaczy jego nazwę. Przydomek „królewski” zawdzięcza natomiast efektownej, czerwonej płetwie grzbietowej. Przeciętna długość dorosłego osobnika wynosi od 6 do 8 metrów, choć odnotowano również rekordowe okazy mierzące 11 metrów. Istnieją też relacje sugerujące, że niektóre osobniki mogły osiągnąć nawet 17 metrów. Najcięższy potwierdzony okaz ważył 272 kilogramy. Można go spotkać we wszystkich oceanach oraz w wielu morzach na całym świecie. Zazwyczaj przebywa na głębokościach od 20 do 1000 metrów. Wstęgor królewski zwiastuje kataklizm? Wstęgor królewski często bywa nazywany „rybą zagłady” lub „zwiastunem zagłady”. To określenie wywodzi się z wierzeń, według których pojawienie się tej ryby blisko brzegu jest złowieszczym omenem, zapowiadającym nadchodzący kataklizm. Najsilniej ten mit zakorzenił się w Japonii, gdzie każda obserwacja tej ryby wzbudza obawy o nadciągające trzęsienie ziemi czy tsunami. Naukowcy podchodzą do tych wierzeń z dystansem. Dotychczas nie znaleziono bowiem żadnych racjonalnych dowodów na to, że pojawienie się wstęgora królewskiego zwiastowałby jakąkolwiek katastrofę. Gdyby jednak ta hipoteza miała potwierdzenie w rzeczywistości, jej przykładem mogłyby być wydarzenia z 2011 r. w Japonii oraz z 2024 r. w Los Angeles. W obu przypadkach najpierw pojawiły się wstęgory królewskie, a …

ryba-zaglady-17688f5.jpg
width: 2395
height: 1196

W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
type: item
date: 2025-02-04T12:30:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: meksyk
subject: nowy gatunek
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleologia
description: Nowy, dziwny i bardzo ciekawy gatunek dinozaura odkryli naukowcy w Meksyku. Wykopali tam szczątki wielkiego gada, który z wyglądu przypominał strusie. Jednak pewne jego cechy anatomiczne wskazują, że był zapamiętałym roślinożercą, tak jak leniwce.
encoded: Spis treści: Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? W 2014 roku zespół archeologów i paleontologów prowadził wykopaliska w meksykańskim stanie Coahuila. Znajduje się tam formacja Campanian Cerro del Pueblo Formation, jedno z najbogatszych źródeł skamieniałości dinozaurów w Meksyku. Wykopaliska prowadzone ponad dziesięć lat temu zaskoczyły naukowców. Natrafili oni na szczątki nieznanego dinozaura. Na tyle różniły się one od znanych skamieniałości pradawnych gadów, że uczeni nie potrafili ich zidentyfikować. Kości trafiły na przechowanie na uniwersytet Benemérita Escuela Normal de Coahuila. Dopiero powtórne badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół specjalistów, między innymi z Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii, wyjaśniły ich sekret. Okazało się, że mamy do czynienia nie tylko z nowym gatunkiem, ale z nowym rodzajem dinozaurów ptasiopodobnych. Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Z wyglądu bardzo przypomina dzisiejsze strusie. Ma jednak wyjątkowo długie kości śródręcza. A to wskazuje, że prawdopodobnie poszukiwał pokarmu roślinnego w takim sam sposób, jak robią to leniwce. Nowy gatunek został nazwany Mexidracon longimanus. Żył na Ziemi pod koniec kredy, czyli około 73 miliony lat temu. Był to okres, kiedy prehistoryczny superkontynent Laurazja rozpadał się na bardziej nam znane twory – Amerykę Północną i Eurazję. Na wszystkich tych terenach dzisiaj znajdowane są szczątki przedstawicieli rodziny dinozaurów, do której należał mexidracon. Są to tak zwane ornitomimy, czyli dinozaury ptasiopodobne. A nawet dokładniej – strusiopodobne. Te wielkie gady miały bowiem długą szyję, dużą, delikatną czaszkę z wielkimi oczodołami i pozbawiony zębów dziób. Ich charakterystyczną cechą były wydłużone kończyny przednie (to odróżniało je od dalekich kuzynów tyranozaurów). Ich skórę pokrywały pióra. Możliwe nawet, że Mexidracon longimanus miał długie pióra na przedramionach, pr…

image13629e-Mexidracon-longimanus-e70a5de.jpg
width: 1920
height: 1143

Zły znak. W Meksyku zawaliła się starożytna piramida
type: item
date: 2024-11-20T11:51:21.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: aztekowie
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
description: Intensywne deszcze zniszczyły niezwykły zabytek znajdujący się w Meksyku. Latem tego roku rozpadła się jedna ze ścian piramidy zbudowanej ponad 1000 lat temu. Potomkowie ludu zamieszkującego te tereny jeszcze przed pojawieniem się Hiszpanów uważają, że może to być zły omen.
encoded: Spis treści Kim byli budowniczowie piramidy? Piramida i jej opiekunowie Przyszłość piramidy Przywykliśmy myśleć, że zmiany klimatyczne zagrażają naszej przyszłości. Jednak ekstremalne zjawiska pogodowe mają wpływ również na to, co pozostało z kultury i działalności ludzi żyjących stulecia temu. Ten wpływ jest destrukcyjny. Dowodzi tego zdarzenie, do którego doszło latem tego roku w Meksyku. Po intensywnych opadach zawaliła się tam jedna ze ścian starożytnej piramidy. Przyszłość całej budowli stoi teraz pod znakiem zapytania. Do fatalnego zdarzenia doszło w nocy 29 czerwca. Nieustające deszcze uszkodziły wówczas historyczny budynek znajdujący się w stanie Michoacán. Mowa o 15-metrowej piramidzie zbudowanej z kamienia. Pod wpływem ciśnienia wywieranego przez lejącą się wodę rozpadła się południowa ściana budowli. Jak widać na zdjęciu, pozostała z niej tylko kupa gruzu. Kim byli budowniczowie piramidy? Zawalona piramida to jeden z najlepiej zachowanych zabytków z tak zwanego Królestwa Michoacán. Znajduje się na stanowisku archeologicznym Ihuatzio, położonym na północ od miasteczka o tej samej nazwie. Pracujący w tamtym miejscu archeolodzy odkryli grobowce, coś, co wygląda na wieżę albo fortecę oraz właśnie piramidę. Pochodzi ona sprzed ponad 1100 lat. Korzystali z niej dawniej rdzenni mieszkańcy tamtych terenów – lud P'urhépecha (albo Tarasków, jak nazwali ich Hiszpanie). Imperium stworzone przez ten lud było jedynym, którego nigdy nie udało się podbić Aztekom. Walki P'urhépecha z Aztekami toczyły się jeszcze przed przybyciem Hiszpanów. Dzisiejsza nazwa meksykańskiego stanu pochodzi od azteckiego słowa Michhuacan. Oznacza ono „miejsce tych, którzy mają ryby”. Tak właśnie Aztekowie określali P'urhépecha. Piramida i jej opiekunowie Grupa etniczna określająca się jako P'urhépecha przetrwała do dziś. Ma własną kulturę oraz własny język. Jedną z osób, która identyfikuje się jako P'urhépecha, jest Tariakuiri Álvarez. Jak napisał na Facebooku, jego przodkowie uznaliby zawalen…

piramidameksyk-4d0ec2b.jpg
width: 1284
height: 814

Jak Meksykanie obchodzą Dzień Zmarłych. Nowy odcinek podcastu
type: item
date: 2024-11-01T14:00:50.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Podcasty
subject: Traveler
subject: Kultura
subject: meksyk
subject: święto zmarłych
description: Czym dla Meksykanina jest Día de Muertos? Jak się żyje w rozkroku między dwoma kulturami? Kiedy najlepiej zaplanować podróż do Meksyku? Gościem nowego odcinku podcastu National Geographic Polska jest Alexis Angulo, obywatel Meksyku, który swój nowy dom znalazł nad Wisłą.
encoded: Alexis Angulo jest literaturoznawcą i doktorantem na Uniwersytecie Warszawskim. Z Meksyku do Polski trafił już wiele lat temu. Po raz pierwszy odwiedził nasz kraj podczas wymiany uczniowskiej w liceum. Przez rok mieszkał u dwóch polskich rodzin. Dzięki opanowaniu języka polskiego szybko zdał sobie sprawę, że polska kultura jest tym, co chciałbym zgłębiać w przyszłości. – Od samego początku wiedziałem, że chcę się uczyć polskiego. Największym wyzwaniem było dla mnie pisanie. To dlatego najpierw skupiłem się na czytaniu i mówieniu – opowiada Alexis w rozmowie z Łukaszem Załuskim. I dodaje – Musiałem nauczyć się porządnie polskiego, bo miałem zamiar studiować filologię polską. Jak się obchodzi Día de Muertos? – To jest bardzo ważny dzień dla Meksykan, bo to jest taki czas, kiedy spotykamy się ze swoją duchowością. To wiele mówi o tym, jak patrzymy na świat i na śmierć. Jest to bardziej metafizyczne – opowiada Alexis o meksykańskich obchodach Dnia Zmarłych. – W szkole przygotowywaliśmy ołtarzyki i specjalne jedzenie. Nie zawsze chodzimy na cmentarze. Najważniejsze jest samo przygotowanie, które duchowo łączy ludzi. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Traveler

NG-Podcast-Muertos-Carnival-YouTube-v1-d9532b1.jpg
width: 1280
height: 720

Zaginione piramidy i miasto Majów. Nowe odkrycia archeologów w Meksyku
type: item
date: 2024-10-29T14:10:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: archeologia
subject: architektura
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
description: Nowe znaleziska archeologów sugerują, że nadal nie udało się odkryć wszystkich osad Majów. Tym razem badacze namierzyli duże miasto z piramidami sprzed setek lat. Otaczały je wsie.
encoded: Spis treści: Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Piramidy, zaginione miasto i majańskie osiedla – odkryć jest sporo Cywilizacja Majów nie przestaje zaskakiwać naukowców. Lud ten osiągnął w czasie kilku tysięcy lat istnienia mistrzostwo w zakresie architektury i sztuki kamiennej. Ta rdzenna ludność zamieszkująca niegdyś obecne tereny Meksyku, Gwatemali, Belize, Salwadoru i Hondurasu ciągle jest badana przez archeologów i nie tylko. Najnowsze analizy, wykonane z pomocą lotniczego skanowania laserowego (LiDAR), przyniosły intrygujące wyniki. Opublikowano je na łamach czasopisma „Antiquity”. Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Celem badań naukowców z USA i Meksyku był stan Campeche w południowo-wschodnim Meksyku. Do tej pory archeolodzy niewiele wiedzieli na temat aktywności Majów w tym rejonie. Rozpoznanie starożytnych konstrukcji na porośniętym dżunglą terenie jest bardzo trudne. Klasyczne rozpoznanie okolicy polega na marszu wśród roślinności i torowaniu sobie drogi maczetą. W ten sposób można jednak przeoczyć cenne zabytki. Dlatego właśnie coraz częściej badacze przeszłości sięgają po LiDAR. Ta laserowa technologia umożliwia „zdjęcie” powierzchni roślinności z badanego terenu i wykrycie reliktów zabudowań, nawet tych, które są zniwelowane i niewidoczne gołym okiem. Niestety, LiDAR jest kosztownym narzędziem. Organizacje przyznające granty nie chcą wydawać pieniędzy na badanie obszarów, które są całkowicie nieznane i potencjalnie pozbawione historii Majów. Właśnie dlatego jedna z części stanu Campeche wciąż pozostawała białą plamą na mapach archeologów. Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Technologia LiDAR jest jednak stosowana w innych celach, początkowo tylko przez wojskowych, a teraz również przez leśników, ekologów czy inżynierów lądowych. I tu szczęście uśmiechnęło się do archeologów. Okazało się, że w 2013 roku konsorcjum zajmujące…

Figure-4FINAL-42655ef.jpeg
width: 1504
height: 1077

Makabryczne odkrycie w Meksyku. Wstrząsająca historia kanibalizmu
type: item
date: 2024-09-26T09:23:47.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ameryka południowa
subject: kanibalizm
subject: meksyk
description: Grupa meksykańskich antropologów dokonała w górach Sierra Madre wstrząsającego odkrycia, które rzuca nowe światło na brutalną historię tego regionu. Choć przerażające doniesienia o praktykach kanibali pojawiały się już w XVII-wiecznych kronikach, to nowe dowody tylko potwierdzają, że kanibalizm stanowił mroczną część historii nie tylko tej społeczności, ale i wielu innych kultur na przestrzeni dziejów.
encoded: Spis treści: Kolejne makabryczne odkrycia Jak stary jest kanibalizm? Krwiożerczy kanibale z końca świata ONZ potępia kanibalizm Latem 2011 roku grupa meksykańskich antropologów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w mieście Meksyk badała szkielety Indian Xixime. Ludzkie szczątki, które odnaleziono w górach Sierra Madre na północy kraju, pochodziły z XV wieku. Naukowcy stwierdzili, że na kościach Xixime znajdują się nacięcia, które mogły powstać podczas odcinania mięsa. Kolejne makabryczne odkrycia Odkrycie w Sierra Madre potwierdziło to, o czym pisali XVII-wieczni misjonarze. Już wcześniej hiszpański konkwistador Hernán Cortés pisał w jednym z listów o Azteku, który upiekł dziecko na śniadanie. To nie koniec przerażających odkryć w tej części świata. W 2005 roku na azteckim stanowisku Ecatepec na północ od miasta Meksyk archeolodzy wykopali częściowo spalone szczątki ośmiorga dzieci złożonych w ofierze. Znane są też azteckie malowidła przedstawiające części ludzkiego ciała w naczyniach do gotowania. Dowody na praktykowanie kanibalizmu kryje już zamierzchła przeszłość gatunku ludzkiego. Na szkieletach ośmiu neandertalczyków sprzed 43 tysięcy lat, znalezionych w jaskini El Sidrón w hiszpańskiej Asturii, widnieją ślady nacięć. Roztrzaskane czaszki świadczą o tym, że prawdopodobnie spożywano także mózg. Jak stary jest kanibalizm? Znany przykład prehistorycznego kanibalizmu pochodzi z niemieckiej wsi Herxheim w Nadrenii-Palatynacie. Odnalezione tam kości z okresu neolitu, sprzed ok. 7 tys. lat, zostały oczyszczone z mięsa ostrymi narzędziami. Górne części czaszek ścięto niczym skorupki jajek. Na czaszkach istnieją też ślady świadczące o odcinaniu języków. Żebra oddzielono od kręgosłupa. Niektóre kości nosiły ślady żucia. W ciągu kilku dekad w Herxheim prawdopodobnie zamordowano i zjedzono ponad 500 osób. Znaleziska szczątków Homo antecessor – wymarłego gatunku hominidów – na stanowisku archeologicznym Atapuerca w północ Hiszpanii pochodzą sprzed ok. 780 tys. la…

historia-kanibalizmu-GettyImages-593279534-fbbf92e.jpg
width: 1024
height: 752

Zagadkowy pochówek dziecka z Meksyku sprzed setek lat. Badania DNA zdradzają tajemnicę
type: item
date: 2024-08-19T13:06:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: dna
subject: dzieci
subject: genetyka
subject: ludzie
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Rodzice dziecka złożonego w ofierze w Paquimé w dzisiejszym Meksyku byli ze sobą bardzo blisko spokrewnieni. Kim był zmarły i jaki był cel tego rytuału?
encoded: W tym artykule: Kto mieszkał w Paquimé? DNA pomaga rozwiązać tajemnicę Unikatowy pochówek dziecka. Kim było? Paquimé – wyjątkowe stanowisko archeologiczne Archeolodzy przeanalizowali DNA unikatowego pochówku dziecka z okresu prekolumbijskiego na meksykańskim stanowisku archeologicznym Paquimé. Miejsce to było politycznym i rytualnym centrum prekolumbijskiej kultury Mogollon w XIII i XIV wieku naszej ery. Archeolodzy poznali całkiem dobrze jego rozplanowanie, ale jest mnóstwo zagadek. Kto mieszkał w Paquimé? DNA pomaga rozwiązać tajemnicę Naukowcy co prawda rozpoznali budowle na tym stanowisku. Jednak stosunkowo niewiele wiadomo na temat składu genetycznego i organizacji społecznej populacji tego miejsca. – Archeolodzy badali Paquimé przez dziesięciolecia. Dowiedzieli się wiele o jego powstaniu i upadku, ludziach, którzy tam mieszkali, ich praktykach rytualnych i nie tylko – stwierdza dr Jakob Sedig z Chronicle Heritage i Uniwersytetu Harvarda w USA, główny autor badań genetycznych, które opublikowano w czasopiśmie naukowym „Antiquity”. Przyznał, że pozostaje wiele pytań. Zwłaszcza dotyczących hierarchii społecznej tego miejsca i tego, w jaki sposób mieszkańcy Paquimé byli biologicznie spokrewnieni ze sobą i swoimi sąsiadami. Dlatego zastosowano badania genetyczne. Unikatowy pochówek dziecka. Kim było? Dr Sedig i eksperci z kilku amerykańskich i meksykańskich instytucji przeprowadzili analizę DNA unikatowego pochówku dziecka z Paquimé, które żyło między 1200 a 1450 rokiem. Pochowano je w „Domu Studni”. To budynek uważany za centrum ceremonialne ze względu na znajdujące się w nim przedmioty rytualne i jego związek ze świętą podziemną studnią. Pochówek różnił się od innych ofiar na tym stanowisku. Znajdował się w ważnym rytualnie budynku obok cennych dóbr grobowych. Takie elementy sugerują, że dziecko pochodziło z rodziny lokalnej elity. Teraz naukowcy wykonali analizy jego szczątków. Wynika z nich, że miało bardzo blisko spokrewnionych ze sobą rodziców. – Ten osobnik …

zagadkowy-pochowek-dziecka-z-meksyku-sprzed-setek-lat-badania-dna-zdradzaja-tajemnice-d9b493c.png
width: 1200
height: 630

W Meksyku odkryto tajemniczą konstrukcję Majów. Znajdowała się pod boiskiem
type: item
date: 2024-07-16T07:55:26.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
description: W meksykańskim Campeche archeolodzy odnaleźli podziemną konstrukcję, która znajdowała się bezpośrednio pod majańskim boiskiem do gry w rytualną piłkę. Charakterystyczne było to, że miała pomalowane ściany.
encoded: W tym artykule: Tajemnicza podziemna konstrukcja Budynek był ważną częścią życia politycznego Chaos, wojny i śmierć w okresie przed przybyciem konkwistadorów Campeche to stan w południowo-wschodnim Meksyku, położony na półwyspie Jukatan. To jeden z najbardziej zjawiskowych regionów kraju, który pełny jest stanowisk archeologicznych związanych z cywilizacją Majów. To kraina dawnych tradycji i wierzeń, których ślady są wciąż odkrywane. W ubiegłym roku archeolodzy odnaleźli tajemniczą konstrukcję, która związana była z kultem Kukulkana, jednego z najważniejszych majańskich bogów. Tajemnicza podziemna konstrukcja Najnowsze badania międzynarodowego zespołu archeologów pod kierunkiem Ivana Šprajca w Campeche skupiły się na rozległym i niezamieszkanym obszarze w centrum stanu, charakteryzującym się obecnością terenów podmokłych i nizinnych. W pracach wykorzystywano LiDAR, czyli technologię, która dzięki zastosowaniu promieni laserowych jest w stanie odwzorować trójwymiarowy model terenu. Do szczególnego odkrycia doszło na północny zachód od stanowiska Nadzcaan, odkrytego w latach 90. XX w. Na pokaźnym wzgórzu odnaleziono ślady majańskiej osady, która zlokalizowana była wokół głównego placu. Šprajc wyjaśnia, że choć nie był duży, musiał mieć pewne znaczenie społeczno-polityczne, ponieważ w jego centrum znajdowały się budowle o wysokości do 13 metrów. We wschodniej części tego osiedla znajdowało się boisko do piłki, w którą grali Majowie. Jednak nie boisko zadziwiło badaczy, a coś, co znajdowało się pod spodem. Budynek był ważną częścią życia politycznego Odkryto tam dodatkową konstrukcję podziemną, która mogła pochodzić z okresu wczesnoklasycznego (lata 200–600 n.e.). Pomieszczenia pokryte były warstwami sztukaterii, na której były ślady farby. – Mamy wrażenie, że kultura Majów w tym regionie, który właśnie zbadaliśmy, była znacznie mniej wyszukana niż w Petén na południu, a także w regionach Chenes i Chactún na północy i wschodzie Campeche – zauważył Šprajc. Budowały piram…

konstrukcja-podziemna-majow-5365556.jpg
width: 1000
height: 608

Zobacz 6 cudów architektury, zanim znikną. Wśród nich druga krzywa wieża we Włoszech i... stacja benzynowa
type: item
date: 2024-06-19T13:34:11.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka północna
subject: anglia
subject: architektura
subject: australia
subject: meksyk
subject: Wolny czas
subject: zabytki
description: Wśród zagrożonych niezwykłych dzieł architektury znajdują się między innymi druga krzywa wieża we Włoszech, niszczejąca sztuka naskalna w Australii czy smagany falami zamek w Anglii. Ale jest też niezwykła stacja benzynowa w USA.
encoded: W tym artykule: Druga krzywa wieża we Włoszech Żadna armia nie dała mu rady – Zamek Hurst Abydos w Egipcie – nekropola i świątynia po przejściach Miliony rytów naskalnych – Murujuga w Australii Zachodniej Teotihuacan – metropolia dawnego Meksyku Stacja benzynowa Osterman w Arizonie to cud współczesności Ze względu na przesuwający się grunt i niestabilny fundament, Krzywa Wieża w Pizie przechylała się od czasu jej budowy w 1173 roku. Jednak dzięki systemowi gigantycznych filarów i wytrzymałych stalowych lin, ten wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO obiekt w ostatnich dziesięcioleciach wsparto i (nieco) wyprostowano. Druga krzywa wieża we Włoszech Teraz te same narzędzia, których inżynierowie użyli w Pizie, są wykorzystywane, aby zapobiec destrukcji innego pochyłego cudu Włoch, wysokiej na 48 m Torre Garisenda – wieży w Bolonii. Jak mówi Tomaso Trombetti, profesor inżynierii budowlanej na Uniwersytecie Bolońskim, Garisenda, jedna z dwóch XII-wiecznych wież górujących nad malowniczym Starym Miastem w Bolonii, od początku nie była stabilna. Podczas budowy ceglanej wieży jedna strona jej fundamentu osiadała szybciej niż druga. Spowodowało to przechylenie, które stopniowo pogorszyło się do czterech stopni, co jest obecnie niebezpieczne. Teraz filary wykorzystane przy „prostowaniu” wieży w Pizie w latach 1993–2001 będą zakotwiczone w podłożu wokół Torre Garisenda – mówi Guido Gottardi, profesor inżynierii geotechnicznej na Uniwersytecie Bolońskim. Ta wieża jest jedną z wielu wrażliwych historycznych konstrukcji, które wymagają interwencji człowieka, aby uchronić je przed ruiną. Oprócz zniszczeń spowodowanych upływem czasu, miejscom tym zagrażają grabieże, nadmierna turystyka, industrializacja i zmiany klimatyczne. Oto pięć kolejnych zagrożonych cudów, które konserwatorzy starają się ocalić. Żadna armia nie dała mu rady – Zamek Hurst Król Henryk VIII zbudował zamek Hurst w 1544 roku na skrawku lądu wzdłuż wybrzeża Hampshire. Kamienne fortyfikacje miały bronić Angl…

zobacz-6-cudow-architektury-zanim-znikna-wsrod-nich-druga-krzywa-wieza-we-wloszech-i-stacja-benzynowa-5bb2e56.png
width: 1148
height: 771

Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
type: item
date: 2024-06-12T15:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: dna
subject: dzieci
subject: genetyka
subject: jukatan
subject: meksyk
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zaskakujące wyniki badań genetycznych z prekolumbijskiego miasta Chichén Itzá w Meksyku. Majowie składali w ofierze blisko spokrewnionych ze sobą chłopców, także bliźniaków. Również pochodzenie dzieci było dla naukowców niespodzianką.
encoded: W tym artykule: Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Ofiary z dzieci. Jaki był ich cel? Chichén Itzá jest obecnie jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Półwyspu Jukatan. To starożytne majańskie miasto znajduje się też na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Badania archeologiczne kompleksu rozpoczęły się już w XIX wieku. Jednak miejsce to nadal skrywa sporo zagadek. Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą Chichén Itzá było ważnym i potężnym ośrodkiem politycznym setki lat przed przybyciem Hiszpanów w XVI wieku. Słynie z monumentalnej architektury, w tym niezwykłej piramidy ozdobionej pierzastymi wężami, kilkunastu placów do gry w piłkę i licznych świątyń. Opustoszało w XIII wieku. Miasto to miało jednak mroczne oblicze. Naukowcy znajdują liczne świadectwa składania ofiar z ludzi. Na przykład w 1967 roku odkryto podziemną komorę, w której rozrzucono szczątki ponad setki małych dzieci. Była to pierwotnie zapewne podziemna cysterna, częściowo wykuta w wapiennym podłożu (tzw. chultun). Majowie składali ofiary w takich miejscach, gdyż jaskinie uważano za miejsce, w których można nawiązać kontakt ze światem podziemnym. Mimo dekad badań naukowcy ciągle niewiele wiedzą o rytuałach składania ofiar. Na podstawie wstępnych analiz uznano, że poświęcano bogom głównie dzieci i młodzież. Powszechne było przypuszczenie, że były to głównie dziewczynki lub młode kobiety. DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Zarówno nowe analizy anatomiczne szkieletów, jak i badania genetyczne wskazują, że wiele z ofiar było jednak płci męskiej. Takie samo ustalenie płynie z badań szczątków z podziemnej komory z Chichén Itzá odkrytej w 1967 roku. Na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” międzynarodowa grupa naukowców zaprezentowała wyniki analiz genetycznych. Dają one niesamowity wgląd w starożytny rytuał. W sumie przeanalizowano genom 64 dzieci. Nieoczekiwanie okazało się, że wszystkie dzieci były płci męskiej. Dalej badac…

parami-w-zaswiaty-w-ten-sposob-majowie-skladali-ofiary-z-dzieci-1000-lat-temu-878b018.png
width: 1200
height: 630

Czy czekolada jest zdrowa? Spożywali ją już Majowie, do dziś jest doceniana
type: item
date: 2024-04-30T07:01:53.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: cukier
subject: czekolada
subject: meksyk
subject: słodycze
subject: Wolny czas
subject: zdrowe odżywianie
description: Czy czekolada jest zdrowa? – na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia pojawiło się wiele publikacji medycznych i dietetycznych przypuszczalnie potwierdzających takie jej działanie. Niemal wszystkie przytaczane w nich badania dotyczą jednak tylko jednego jej rodzaju.
encoded: W tym artykule: Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Czekolada czekoladzie nierówna Co jest zaklęte w ziarnie kakao? Czy czekolada jest zdrowa? Alkaloidy w czekoladzie Nowe badania na temat czekolady Co zawiera ziarno kakaowe? Ponad połowę ciężaru przetworzonych i pozbawionych łupiny nasion stanowi tłuszcz, jakkolwiek proporcje zmieniają się w zależności od odmiany kakaowca oraz warunków wzrostu. Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Tłuszcz otrzymywany dzięki poddaniu ziarna mechanicznej obróbce metodą wynalezioną w zeszłym stuleciu przez van Houtena nosi nazwę masła kakaowego. Z pozostałych makuchów kakaowych robi się kakao. Masło kakaowe stanowi cenny towar, ponieważ oprócz roli, jaką odgrywa w produkcji wysokowartościowej czekolady, znajduje wiele zastosowań w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. Właściwością, która czyni je użytecznym, jest to, że rozpuszcza się w temperaturze nieco poniżej ciepłoty ludzkiego ciała oraz bardzo wolno jełczeje. Co do kulinarnych funkcji masła kakaowego, to wszystko zależy tutaj od dobrej woli wytwórcy czekolady. Jeżeli zależy mu na czekoladzie wysokiej jakości, dodaje on masło kakaowe do innej wysokowartościowej czekolady w trakcie produkcji, by podniosło ono smak wyrobu. Czasami dodaje się podwójną ilość masła, by masa była bardziej gładka, ale prawdziwi koneserzy zwracają większą uwagę na zawartość kakao. Czekolada czekoladzie nierówna Wytwórca, który ma niezupełnie uczciwe intencje, produkuje to, co szanujący się chocolatiers nazywają „wyrobem czekoladopodobnym”. Jedynie w 15 procentach składa się on z kakao (podczas gdy czekolada naprawdę wysokiej jakości miewa aż do 70 procent kakao). Pozostałe składniki to cukier, mleko w proszku oraz tańszy stały tłuszcz roślinny. Cenne masło kakaowe sprzedaje się pod postacią innych wyrobów. Osiemnasto- i dziewiętnastowieczne książki kucharskie ciągle ostrzegają przed fałszowaną czekoladą. Zamiast kakao dodawano najrozmaitsze substancje, poczynając od pyłu ceglanego po min…

czy-czekolada-jest-zdrowa-spozywali-ja-juz-majowie-do-dzis-jest-doceniana-529777f.jpg
width: 1000
height: 679