Tajemnicze bunkry w gęstwinie mazurskiego lasu. Czy ukryto w nich Bursztynową Komnatę?
Mamerki, formalnie klasyfikowane jako niezamieszkana osada leśna, to dziś przede wszystkim synonim ciszy, bujnej przyrody i przystań dla szukających wytchnienia żeglarzy. Nie można jednak zapomnieć, że malowniczy mazurski las ma mroczną tajemnicę. Co skrywają Mamerki? Bunkry, a dokładnie – jeden z największych i najlepiej zachowanych kompleksów bunkrów III Rzeszy w Europie.
Spis treści: Betonowy kompleks w mazurskim lesie Budowa miasta-twierdzy Muzeum o niezrównanej autentyczności Bunkry w Mamerkach to bez wątpienia coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna. To pomnik historii o niezrównanej autentyczności. W przeciwieństwie do ruin, nienaruszone mury oferują niepokojąco prawdziwe doświadczenie obcowania z mroczną przeszłością. Pozwalają odwiedzającym stąpać po tych samych korytarzach, którymi chodzili architekci jednego z najkrwawszych frontów w historii ludzkości. Betonowy kompleks w mazurskim lesie Niewielka osada leśna rozciąga się w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, w miejscu, gdzie szmaragdowe wody jeziora Mamry spotykają się z nieukończonym Kanałem Mazurskim. Wędrując gęstym, wilgotnym lasem, gdzie jedynym dźwiękiem jest nieustające brzęczenie komarów, w odległości ok. 8 km od Węgorzewa natrafia się na przysłonięte gęstwiną betonowe kolosy. Porośnięte mchem i drzewami, przypominają relikty dawnej cywilizacji. To jednak nie starożytne świątynie, a element machiny wojennej nazistowskich Niemiec. Budowa miasta-twierdzy Decyzja o budowie kompleksu, znanego Niemcom jako Mauerwald, zapadła w październiku 1940 roku. Miała to być Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKH – Oberkommando des Heeres), strategiczne centrum dowodzenia przygotowywanej inwazji na Związek Radziecki, znanej pod kryptonimem „Operacja Barbarossa”. Wybór lokalizacji nie był żadnym przypadkiem. Gęste lasy i rozległe jeziora zapewniały doskonały kamuflaż. Z logistycznego punktu widzenia kluczowa była bliskość granicy z ZSRR. Prace postępowały błyskawicznie. Główna faza budowy trwała zaledwie 8 miesięcy (do wiosny 1941 roku). Na terenie o powierzchni ok. 250 ha pracowało ponad 2 tys. robotników. Dla zachowania tajemnicy, wmawiano im, że budują tajną fabrykę chemiczną. Aby uniemożliwić im poznanie całościowego planu, brygady robotnicze były regularnie przenoszone między różnymi placami budowy, co uniemożliwiało im złożenie fragmentów w spójną całość. Do 1944 roku wzniesiono tam około 250 obiektów, w tym 30 potężnych schronów żelbetowych. Najpotężniejsze z nich mogły przetrwać bezpośrednie trafienie bombą lotniczą. Samowystarczalny kompleks Należy jednak podkreślić, że wielki kompleks był czymś więcej niż tylko skupiskiem schronów. Niemcy stworzyli samowystarczalny organizm – prawdziwe tajne miasto. Mauerwald miał własne ujęcie i stację uzdatniania wody. Znajdowały się tam awaryjne generatory prądu i kotłownie. Nie zabrakło też infrastruktury socjalnej. Działały tam obiekty takie jak kuchnia, kasyno oficerskie, szpital, poczta, a nawet kino i sauny. W ten sposób naczelne dowództwo było izolowane od brutalnej rzeczywistości wojny, którą z tego miejsca kierowano. Centrum dowodzenia Od 22 czerwca 1941 roku, dnia ataku na ZSRR, aż do grudnia 1944 roku, Mamerki były wojskowym „mózgiem” operacji na froncie wschodnim. To właśnie stamtąd dowodzono 3-milionową armią, a bunkier łączności (kryptonim „Anna”) był centralnym węzłem komunikacyjnym dla całego frontu. Wśród najważniejszych postaci stacjonujących w Mamerkach byli: dowódca Wojsk Lądowych feldmarszałek Walther von Brauchitsch, szef Sztabu Generalnego generał Franz Halder, twórca niemieckiej broni pancernej generał Heinz Guderian, generał Friedrich Paulus, który później przeszedł do historii jako dowódca 6. Armii pod Stalingradem. O randze tego miejsca świadczą również wizyty najważniejszych osobistości III Rzeszy i jej sojuszników. Adolf Hitler gościł tam czterokrotnie, często w towarzystwie Benito Mussoliniego. Kwaterę odwiedzali także przywódcy państw sojuszniczych: Miklós Horthy z Węgier, Ion Antonescu z Rumunii oraz fiński marszałek Carl Mannerheim. Muzeum o niezrównanej autentyczności Obecnie Mamerki to prężnie działający kompleks muzealno-turystyczny. W jednym z bunkrów działa Muzeum II Wojny Światowej, które jako jedyna tego typu placówka w Europie jest w całości poświęcone frontowi wschodniemu. Na mierzącej ponad 1000 metrów kwadratowych powierzchni wystawienniczej można podziwiać imponujące makiety: bitwy pod Kurskiem (o powierzchni 24 metrów kwadratowych), bitwy o Stalingrad (o powierzchni 16 metrów kwadratowych), dioramę przedstawiającą zamach na Hitlera. Ogromną atrakcją tego miejsca jest replika Bursztynowej Komnaty. Nie znalazła się tam przypadkiem. Już od lat krążą legendy, według których to właśnie w bunkrach w Mamerkach Niemcy mogli ukryć zrabowany skarb o niewyobrażalnej wartości. W 2016 i 2017 roku prowadzono tam nawet profesjonalne poszukiwania. Na terenie kompleksu znajduje się też replika niemieckiego okrętu podwodnego. Należy podkreślić, że nie jest to jedynie fotograficzna atrakcja. Do makiety można wejść, by przez chwilę poczuć się jak załogant U-Boota. Inne atrakcje kompleksu to między innymi: tunel łączący bunkry nr 28 i 30, wieża widokowa o wysokości 38 metrów (najwyższa na Mazurach), z której roztacza się fantastyczna panorama jeziora Mamry i okolicznych lasów. Eksploracja bunkrów Kompleks w Mamerkach jest podzielony na trzy strefy – Miasto Brygidy (gdzie znajdowała się między innymi poczta i centrum łączności), Fritz (gdzie mieściły się siedziby najważniejszych przywódców) i Quelle (będąca siedzibą Generalnego Kwatermistrzostwa). Zwiedzający mogą zobaczyć 30 niezniszczonych bunkrów. W niektórych znajduje się odtworzone wyposażenie. Jednymi z najciekawszych obiektów są znajdujące się w strefie Quelle tzw. bunkry giganty, których ściany mierzą do siedmiu metrów grubości. Te masywne schrony zachowały się w dobrym stanie, dzięki czemu można tam zajrzeć do każdego z pomieszczeń. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Jeziorak to prawdziwy skarb Warmii i Mazur. Jest najdłuższe w całej Polsce
Jezioro Jeziorak należy do najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. Zlokalizowane w obszarze ukształtowanego przez lodowiec Pojezierza Iławskiego, przyciąga turystów nie tylko bogactwem przyrody, ale także licznymi atrakcjami. Letnicy uwielbiają to miejsce, podobnie zresztą jak żeglarze i wędkarze. Jakie atrakcje skrywa słynny Jeziorak? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wielkie jezioro w malowniczej krainie Jezioro, które wygląda jak rzeka Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak to prawdziwy klejnot na mapie polskich jezior, który dzięki swojemu pięknu i różnorodności zasłużenie uznawany jest za jeden z największych skarbów Warmii i Mazur. Jego urozmaicona linia brzegowa, pełna urokliwych, ukrytych zatoczek i malowniczych półwyspów, stanowi schronienie dla wspaniałej dzikiej przyrody, podobnie zresztą jak wyspy, które licznie wybijają się ponad lustro wody Jezioraka. Równie niezwykłe jest samo otoczenie jeziora, na które składają się bujne trzcinowiska, gęste lasy, łąki i pola. To wszystko czyni Jezioraka prawdziwą oazą spokoju i ostoją przyrody. Wielkie jezioro w malowniczej krainie Administracyjnie, lustro Jezioraka rozlewa się na obszarze powiatu iławskiego, w granicach Iławy, gminy wiejskiej Iława i gminy miejsko-wiejskiej Zalewo. W ujęciu fizycznogeograficznym, to okazałe jezioro rynnowe rozpościera się Równinie Iławskiej, zlokalizowanej na terenie makroregionu Pojezierza Iławskiego, który obejmuje niezwykle cenny przyrodniczo obszar. Część Zatoki Kraga znajduje się w granicach mezoregionu Pojezierza Dzierzgońsko-Morąskiego. Jeziorak jest najdłuższym i szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce. Mierzy aż 27,45 km długości, a jego powierzchnia, zależnie od źródła, wynosi od 31,5 do 34,6 kilometra kwadratowego. W najszerszym miejscu osiąga 2,4 kilometra. Maksymalna głębokość jeziora sięga 13 metrów, a średnia wynosi około 4,1 metra. Jezioro, które wygląda jak rzeka Ukształtowanie Jezioraka jest typowe dla jezior rynnowych. Długa, wąska oś biegnie z północy na południe. W środkowej części łamie się i zmienia kierunek na południowy wschód, a dalej – na południowy zachód. Widziane z lotu ptaka, wąskie jezioro z licznymi załamaniami wygląda jak rzeka. Linia brzegowa Jezioraka Linię brzegową jeziora przecinają liczne zatoki, półwyspy i cieśniny, które definiują jej „fiordowy” charakter. Brzegi w większości są wysokie i dość strome. Zachodni i częściowo wschodni porastają gęste lasy iglaste. Na pozostałym obszarze jezioro otaczają łąki, pola i mniejsze fragmenty lasu. Zatoki na Jezioraku: Zimny Kąt (zlokalizowana na południe od Siemian), Śmierdwy (zlokalizowana na wschód od zatoki Zimny Kąt), Sarnówek (zlokalizowana na zachód od Makowa), Widłągi (zlokalizowana na zachód od Makowa, wejście do niej prowadzi przez cieśninę Jażdżówki), Smolny Róg (zlokalizowana na północ od Makowa), Zatoka Kraga (zlokalizowana na zachód od Gubławek, na wysokości Siemian). Półwyspy na Jezioraku: Karpówka (zlokalizowany na południe od Jerzwałdu), Krzywy Róg (zlokalizowany na północ od wyspy Wielki Ostrów, po lewej stronie szlaku żeglarskiego prowadzącego z Iławy do Siemian), Wyspy na jeziorze Jeziorak Wyraźną pozostałością po działalności lądolodu są wyspy, którymi powierzchnia Jezioraka jest obficie upstrzona. Jest ich tam aż 16: Wielka Żuława – znajduje się w pobliżu południowych krańców jeziora. Administracyjnie należy do Iławy. To największa śródlądowa wyspa w Polsce. Jej powierzchnia to 82,4 ha; Wielki Bukowiec – druga największa wyspa na Jezioraku. Jest zlokalizowana w centralnej części akwenu. Ze stałym lądem jest połączona groblą, prowadzącą do wsi Wieprz; Zielony Ostrów – zlokalizowana w południowej części Jezioraka, w pobliżu Iławy; Kobiecy Ostrów – zlokalizowana w północnej części jeziora, w rejonie Zatoki Kraga; Rajka – w północnej części Jezioraka, przylega do północno-wschodniego cypla wyspy Czaplak; Lipowy Ostrów – zlokalizowana w południowej części jeziora, w sąsiedztwie Zielonego Ostrowa; Rybackie Kępy – to grupa kilku zalesionych wysepek, zlokalizowanych w północnej części jeziora; Duży Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka; Mały Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka, w pobliżu Dużego Gierczaka; Czaplak – w północnej części Jezioraka, na południowy zachód od zatoki Widłągi; Kępka – w północnej części jeziora, na wschód od wejścia do zatoki Widłągi; Wyspa Polajńska – w północnej odnodze jeziora; Mała Żuława – w południowej części jeziora, niedaleko Iławy; Wyspa Miłości – między Wielką Żuławą a zachodnim brzegiem jeziora; Wyspa Księdza – w centralnej części jeziora, niedaleko Jerzwałdu; Kuklina – w północnej części jeziora, na zachód od osady Polajny. Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Brzegi Jezioraka obficie porastają rozległe pasy trzcin, szuwarów i turzycowisk, które są schronieniem dla wielu gatunków ptaków i ryb. Wokół akwenu dominują bory sosnowe i lasy mieszane, będące częścią Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. W wodach jeziora żyje wiele gatunków ryb, w tym: szczupaki, liny, leszcze i sandacze. Według wielu wędkarzy, w całej Polsce próżno szukać lepszego miejsca do połowu tych ostatnich. W trzcinowiskach i na wyspach można zaobserwować liczne ptaki wodne, jak łabędzie nieme, czaple siwe, kormorany, perkozy i rybitwy. Pojawia się tam także bielik, czyli największy drapieżnik na polskim niebie. W lasach otaczających jezioro żyją sarny, dziki, lisy i kuny. W niektórych miejscach pojawia się także bóbr i wydra. Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak jest rajem nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy, ale także dla turystów. Wyspy jeziora są atrakcją samą w sobie. Można tam obcować z nienaruszoną przyrodą, a na niektórych, w tym na Wielkiej Żuławie, można znaleźć relikty średniowiecznego osadnictwa. Inne atrakcje Jezioraka to: bulwar spacerowy wytyczony wokół południowej części jeziora (Mały Jeziorak), port śródlądowy znajdujący się przy głównej części jeziora, znanej jako Duży Jeziorak, dwie plaże miejskie w Iławie: „Dzika” i „Prawdziwka”. W pobliżu warto zobaczyć: Siemiany, czyli niewielką, ale niezwykle nastrojową miejscowość, kościół pw. Przemienienia Pańskiego, czyli jeden z najcharakterystyczniejszych zabytków Iławy, neogotycki Dworzec Główny w Iławie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kisajno jest rajem dla żeglarzy, wędkarzy i ornitologów. To prawdziwa perła Wielkich Jezior Mazurskich
Kisajno należy do najbardziej rozpoznawalnych akwenów w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Uwielbiają je amatorzy sportów wodnych, wędkarze, a także turyści, którzy szukają odpoczynku nad brzegami malowniczego jeziora. Gdzie znajduje się Kisajno? Jakie atrakcje zapewnia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Charakterystyka jeziora Kisajno Kisajno zachwyca wspaniałą florą Świat fauny prezentuje się równie imponująco Atrakcje jeziora Kisajno Jezioro Kisajno cechuje się nie tylko wybitnymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi, ale także rekreacyjnymi. Nic dziwnego, że należy do najchętniej odwiedzanych miejsc w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Charakterystyczna nazwa akwenu w sposób bezpośredni nawiązuje do rybackiej przeszłości regionu – w języku staropruskim słowo „kis” oznacza „rybę”. Kiedyś tamtejsze bogactwo natury przyciągało rybaków, dziś jest niezwykle skutecznym wabikiem na turystów. Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, czyli centralna część Pojezierza Mazurskiego, jest zdominowana przez jeziora rynnowe, wyrzeźbione przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia bałtyckiego. Pozostałością jego działalności są także liczne wzgórza morenowe i zagłębienia wytopiskowe. Znaczną część tego terenu obficie porastają lasy, w tym fragmenty Puszczy Piskiej. Właśnie w tej wspaniałej scenerii, w granicach gminy Giżycko w województwie warmińsko-mazurskim, rozpościera się wspaniałe jezioro Kisajno. Tak naprawdę nie mówimy tu o samodzielnym jeziorze, a o jednym z elementów kompleksu jezior, znanego pod nazwą Mamry. Na północy, szeroki, naturalny przesmyk łączy je z jeziorem Dargin. Z kolei z jeziorem Niegocin łączą je dwa kanały, które wychodzą z południowego brzegu. Mowa o Kanale Giżyckim (na wschodzie) i Kanale Piękna Góra (na zachodzie). Pierwszy przebiega przez centrum Giżycka, natomiast drugi prowadzi do jeziora Tajty i dalej Kanałem Niegocińskim wprost do Niegocina. Charakterystyka jeziora Kisajno Lustro wody jeziora Kisajno zajmuje powierzchnię 1896 ha. Maksymalna długość akwenu wynosi 8,5 km, a największa szerokość – 3 km. Głębokość maksymalna sięga 25 m, średnia – 8,4 m. Warto jednak zaznaczyć, że w okolicy wysp misy jeziornej, które są wierzchołkami pagórków polodowcowych, dno może opadać gwałtownie, osiągając lokalną głębokość do nawet 28 metrów. Charakterystyka linii brzegowej Linia brzegowa jeziora mierzy około 50 km długości i cechuje się urozmaiconym, nieregularnym kształtem. Brzegi są przeważnie niskie, miejscami porośnięte gęstymi szuwarami. W niektórych rejonach występują strome zbocza. Południowa część jeziora, na zachód od wysp, tworzy tzw. Łabędzi Szlak. Pod tą nazwą kryje się sieć wąskich przesmyków i zatoczek, które idealnie nadają się do pływania niewielką łódką lub kajakiem, z dala od głównego szlaku żeglownego. Wyspy jeziora Kisajno Istotnym elementem krajobrazu jeziora są wyspy. Wszystkie znajdują się w południowej części jeziora i są objęte ochroną w ramach rezerwatu przyrody „Wyspy na jeziorze Mamry i Kisajno”. Łącznie zajmują powierzchnię 122,9 ha. Najważniejsze z nich to: Duży Ostrów – największa wyspa na jeziorze Kisajno, której powierzchnia wynosi 123 ha. Jest zlokalizowana w pobliżu mostu drogowo-kolejowego w Giżycku. Ma nieregularny kształt i wraz z innymi wyspami na jeziorze tworzy malowniczy archipelag, przedzielający jego południową część; Górny Ostrów – zlokalizowana na północ od Dużego Ostrowa; Sosnowy Ostrów – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego wąskim przesmykiem; Wielka Kiermuza – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego płytkim, porośniętym trzcinami Przesmykiem Świętego Piotra. Kisajno zachwyca wspaniałą florą Roślinność jeziora jest niezwykle zróżnicowana i tworzy siedliska dla licznych gatunków zwierząt. Strefa przybrzeżna jest zdominowana przez szerokie pasy szuwarów, składające się przede wszystkim z trzciny, pałki wąskolistnej i sitowia. Pod powierzchnią wody rozciąga się gęsta roślinność zanurzona, w której najbardziej wyróżniają się gatunki takie jak moczarka kanadyjska, rzęsa trójrowkowa i osoka aloesowata. Szczególną wartością florystyczną cechują się wyspy na jeziorze. W obrębie rezerwatu, zidentyfikowano 12 zbiorowisk roślinnych, z czego największą powierzchnię zajmują olsy (z dominującą olsą czarną). Występują tam także lasy mieszane, w których można spotkać brzozy brodawkowate, dęby, lipy, świerki i sosny. Na Sosnowym Ostrowie występuje bór świeży. Obszar rezerwatu obfituje w rośliny chronione. Wśród nich należy wymienić gatunki takie jak: lilia złotogłów, storczyk plamisty, wawrzynek wilczełyko. Świat fauny prezentuje się równie imponująco Kisajno to prawdziwy raj dla wędkarzy. Można tam złowić piękne okazy szczupaka (w trzcinowiskach), sandacza (na głębszych partiach jeziora) i okonia (występują w niemal każdej części akwenu). Żyją tam również sumy, jazie i węgorze. Jak u siebie poczują się tam także ornitolodzy i amatorzy lubiący obserwować awifaunę. Wyspy i zarośla szuwarowe są kluczowymi siedliskami lęgowymi dla wielu ptaków wodno-błotnych. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie ponad 110 gatunków ptaków. Gniazdują tam gatunki takie jak: kormoran, perkoz rdzawoszyi, kormoran, żuraw, błotniak stawowy. Można też zaobserwować tam czaplę siwą, łabędzia niemego i bociana czarnego, a nawet orlika krzykliwego i bielika. W okresie migracji, akwen staje się miejscem odpoczynku dla gęsi białoczelnych. W otoczeniu jeziora można natrafić na liczne ssaki, takie jak jelenie, sarny, łosie i dziki. Atrakcje jeziora Kisajno Kisajno należy do najintensywniej wykorzystywanych rekreacyjnie jezior w północnej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Jego północny obszar stanowi część ruchliwego szlaku żeglugowego, łączącego Giżycko ze Sztynortem i Węgorzewem. Z kolei na południu znajduje się wspomniany wcześniej Łabędzi Szlak. Nic więc dziwnego, że wokół jeziora rozwinęła się bogata infrastruktura, na którą składają się nie tylko porty i mariny, ale także ośrodki wypoczynkowe i restauracje. Pobyt nad jeziorem warto połączyć ze zwiedzaniem okolicy. W Giżycku znajduje się wspaniała zabytkowa wieża ciśnień, z której rozpościera się fantastyczny widok na jezioro Niegocin. Obowiązkowym punktem w planie wycieczki powinien stać się także XIV-wieczny zamek krzyżacki i Twierdza Boyen, wzniesiona na przesmyku pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Miejscem wartym odwiedzenia jest też osada Piękna Góra. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Płaskie to oaza spokoju. Masowa turystyka tam nie dociera
Województwo warmińsko-mazurskie skrywa wiele klejnotów natury. Jednym z nich jest Jezioro Płaskie. Masowa turystyka nie tam nie dociera, dzięki czemu jak u siebie poczują się tam wszyscy, którzy cenią sobie odpoczynek w absolutnej ciszy i spokoju, wśród wspaniałej przyrody. Co do zaoferowania ma to malownicze miejsce? Gdzie się znajduje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego Raj dla wędkarzy Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Cisza i spokój są największymi atrakcjami jeziora Kraina Warmii i Mazur słynie nie tylko z bogatej historii i unikatowej kultury, ale także (a może przede wszystkim) z wyjątkowej przyrody. Najcharakterystyczniejszym elementem tamtejszego krajobrazu są jeziora. Potoczna nazwa tego regionu – Kraina Tysiąca Jezior – wprowadza jednak błędną sugestię. W rzeczywistości dużych zbiorników wodnych jest tam trzykrotnie więcej. O prawdziwych kolosach, jak Śniardwy czy Mamry, słyszał każdy. Jezioro Płaskie znajduje się znacznie niżej w zestawieniu najbardziej rozpoznawalnych akwenów, jednak nie znaczy to, że nie jest warte uwagi. Przeciwnie. Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego W ujęciu administracyjnym, Jezioro Płaskie znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach powiatu iławskiego. Rozpościera się na terenie gminy Zalewo i stanowi północno-zachodnią część jeziora Jeziorak, z którym połączone jest dość szerokim przewężeniem. Nad jego brzegami znajdują się dwie miejscowości – wieś Jerzwałd i osada Likszany. W kontekście fizycznogeograficznym, Jezioro Płaskie jest zlokalizowane w najcenniejszej pod względem przyrodniczym, południowo-wschodniej części Pojezierza Iławskiego, na obszarze Równiny Iławskiej, w granicach powołanego w 1993 roku Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, który swoimi granicami obejmuje aż 43 zbiorniki wodne o łącznej powierzchni przekraczające 6 tys. ha. Charakterystyka Jeziora Płaskiego Charakterystyczną cechą tego zbiornika jest jego nieregularny kształt. Jezioro o powierzchni ponad 620 ha wydłuża się na osi wschód-zachód. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i urozmaicona, z niskimi i podmokłymi brzegami. Od południa i zachodu otaczają je lasy, a od wschodu – pola i łąki. Mówimy tu o dość płytkim akwenie. Średnia głębokość Jeziora Płaskiego to zaledwie 2,4 m, natomiast maksymalna – 5,7 m. Ponad lustro wody wybija się kilka wysp, z których największymi są: Stodółka, Leśny Ostrów, Wyspa Samotna, Dębowo, Lipówka, Sosnowo. Wyspy znacząco urozmaicają krajobraz jeziora, ale nie tylko. Są też ważnymi siedliskami tamtejszej fauny. Raj dla wędkarzy Jezioro Płaskie jest wymieniane wśród najczystszych zbiorników wodnych w Polsce. Nic więc dziwnego, że entuzjaści wędkarstwa mogą tam liczyć na obfite połowy. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, co sprawia, że plasuje się wysoko na liście najpopularniejszych łowisk w województwie warmińsko-mazurskim. Można tam złapać na haczyk piękne okazy węgorza, sandacza, liny, płoci, leszcza, karasia, szczupaka, okonia, suma, miętusa i karpia. Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Otaczający jezioro kompleks leśny stanowi zbiór wspaniałych okazów flory i fauny. W tamtejszych lasach – sosnowych, bukowych i mieszanych – można natknąć się na wiele rzadkich gatunków roślin, takich jak: wawrzynek wilczełyko, podkolan zielonawy, podkolan biały, tysięcznik pospolity, orlik pospolity, rosiczka okrągłolistna. Jednym z najciekawszych tamtejszych gatunków jest lilia złotogłów, uznawana za jedną z najpiękniejszych roślin w polskiej florze. W naszym kraju najczęściej można spotkać ją w Sudetach i Karpatach. Na niżu występuje niezmiernie rzadko. Roślinność wodna i torfowiskowa jest reprezentowana przede wszystkim przez rogatka, rdestnicę, wywłócznika, trzcinę pospolitą, pałkę i oczeret. Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny W lasach można natknąć się na liczne ssaki. Nie brakuje tam saren, jeleni, łosi, dzików, lisów, wydr, borsuków i bobrów. Zimą na terenie w pobliżu jeziora czasami pojawiają się wilki. Prawdziwym bogactwem tego obszaru są jednak awifauna. W całym Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego zidentyfikowano ponad 135 gatunków ptaków, z czego aż 116 podlega ochronie gatunkowej. To jednoznacznie dowodzi, jak cennym siedliskiem są okolice jeziora. Wśród występujących tam gatunków warto wymienić choćby kormorana, orlika krzykliwego, bielika, kanię rudą i myszołowa. Cisza i spokój są największymi atrakcjami jeziora Jeziora są w Polsce popularnymi obszarami rekreacyjnymi. Brzegi wielu zbiorników, mniejszych i większych, są zaopatrzone w rozbudowaną infrastrukturę, gotową na przyjazd turystów. Niektórzy szukają jednak miejsc zacisznych, gdzie można wsłuchać się w szum drzew i śpiew ptaków. To wszystko oferuje Jezioro Płaskie, które tylko w niewielkim stopniu jest wykorzystywane rekreacyjnie. Skąpą infrastrukturę turystyczną należy więc uznać nie za minus a za cechę definiującą wartość tego obszaru. To raj nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy (jako część Jezioraka, Jezioro Płaskie jest odcinkiem międzynarodowej drogi wodnej E-70), ale także dla biwakowiczów i wszystkich, którzy chcą odpocząć wśród zachwycającej przyrody. W zlokalizowanych nieopodal Siemianach znajdują się pola kempingowe. Na zachodnim brzegu wyznaczono teren na pole biwakowe. Ci, którzy chcą oddać się kameralnemu plażowaniu, powinni wybrać się na południowy brzeg, gdzie można znaleźć najwięcej zacisznych plaż. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Uwielbiana rzeka z nowym rezerwatem. RDOŚ porządkuje obszar Krutyni
Wśród amatorów spływów kajakowych Krutynia ma status niemal kultowy. Ale to też niezwykle cenna ostoja przyrody. Jej dolny bieg był podzielony między dwa rezerwaty. Teraz ich granice przesunięto i powiększono. To krok w stronę skuteczniejszej ochrony przyrody.
Od 20 sierpnia 2025 r. rezerwaty przyrody wzdłuż Krutyni mają nowe granice i nazwę. Zwyczajowa „Krutynia Dolna” jest teraz nazwą oficjalną, a rezerwat powiększono o nowe tereny, także nieobjęte wcześniej ochroną. Co dokładnie zmieniło się w rezerwacie? Utworzony w 1989 r. rezerwat Krutynia, ze względu na istnienie drugiego obszaru o tej samej nazwie w dawnym woj. olsztyńskim, był od lat określany jako Krutynia Dolna. Teraz to już oficjalne, włączono do niego też część terenów sąsiedniego rezerwatu Pierwos. Obszar Krutyni Dolnej obejmuje tereny gmin Piecki, Mikołajki i Ruciane-Nida, w Mazurskim Parku Krajobrazowym, a jego powierzchnia wynosi teraz 1231,27 ha. W granicach rezerwatu pozostaje wszystko to, co było w nim wcześniej, czyli lasy Nadleśnictwa Maskulińskie wraz z jeziorami Malinówka, Gardyńskie i Dłużec. Nowością jest przyłączenie do Krutyni Dolnej części rezerwatu Pierwos, o powierzchni 234,67 ha. Ale zmiana granic to nie wszystko, rezerwat zyskał także nowe tereny: grunty leśne Nadleśnictwa Strzałowo (1,52 ha) i Maskulińskiego (14,82 ha), jezioro Smolak (1,21 ha) i bezimienne jeziorko (1,88 ha). Korzyści dla przyrody Jak tłumaczy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, określenie granicy pomiędzy rezerwatami Pierwos a Krutynia Dolna wzdłuż rzeki napotykało problemy. Jej naturalny bieg nie pokrywał się z wytyczonymi działkami ewidencyjnymi. Dlatego zdecydowano o przesunięciu granic obu rezerwatów tak, by rzeka w całości znalazła się w jego obrębie. Dzięki tej zmianie poprawiono integralność hydrologiczną obszaru – rezerwat obejmuje niemal całą elementarną zlewnię Krutyni od jeziora Kołwinek po Gardyńskie oraz część zlewni jeziora Gardyńskiego. Na terenie Krutyni Dolnej dominują lasy. Głównie grąd subkontynentalny oraz bory i lasy bagienne. Poza tym oczywiście ekosystemy wodne – rzeka Krutynia, jej dopływ Gardynka oraz jeziora: Gardyńskie, Malinówka, Dłużec i Smolak. Uzupełniają je torfowiska, łąki, pastwiska i zarośla. Całość to prawdziwy przyrodniczy skarb, który najlepiej można docenić podziwiając otoczenie ze szlaku kajakowego. Jak łatwo się domyślić, takie tereny przyciągają ptaki i płazy. Wzdłuż Krutyni spotkać można gatunki chronione, takie jak bielik, rybołów, zimorodek, perkoz dwuczuby czy czapla siwa. Mokradła i okoliczne lasy to dom m.in. dla rzekotki drzewnej, ropuch i traszek. Nie trzeba jednak być zapalonym przyrodnikiem by pokochać Krutynię – ciszę i spokój doceni tu każdy. Źródło: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nowoczesność w zgodzie z naturą. To atrakcyjny punkt na hotelowej mapie Polski
Choć Mazury od dekad przyciągają miłośników natury, żeglarstwa i spokojnego wypoczynku, turystyka w regionie dynamicznie się zmienia. W Ostródzie powstał hotel, który odpowiada na nowe potrzeby gości – łącząc wysoki standard z lokalnym charakterem miejsca.
Spis treści: Aktywny wypoczynek i lokalne doświadczenia Wypoczynek bez kompromisów – dla rodzin, par i solo podróżników Lake Hill Mazury Resort & SPA to inwestycja z 2023 roku w jednym z najlepiej rozwiniętych miast regionu. Położenie nad jeziorem, przemyślana architektura i zaplecze rekreacyjne zaprojektowano z myślą o osobach, które poszukują komfortu bez rezygnacji z kontaktu z przyrodą. Hotel wpisuje się w trend świadomego podróżowania, w którym znaczenie mają nie tylko warunki pobytu, ale też sposób spędzania czasu i jakość doświadczeń. Obiekt łączy nowoczesny design z naturalnymi materiałami i funkcjonalnym układem przestrzeni. Otwarta panorama jeziora widoczna z części pokoi, rozbudowana strefa wellness oraz obecność sztuki i rzemiosła we wnętrzach nadają całości spójny charakter. Kluczowym założeniem koncepcji jest umożliwienie gościom wypoczynku w rytmie miejsca – bez nadmiaru, ale z dbałością o detale. Aktywny wypoczynek i lokalne doświadczenia Hotel oferuje szeroki wybór aktywności, które uwzględniają zarówno sezonowość, jak i lokalne warunki geograficzne. Rejsy statkiem po Jeziorze Drwęckim, spływy kajakowe, wycieczki rowerowe i nordic walking to tylko część propozycji przygotowanych dla gości. Zimą uruchamiana jest strefa morsowania oraz warsztaty z zakresu odporności fizycznej i mentalnej. Równolegle prowadzona jest działalność kulturalna i edukacyjna – od warsztatów kulinarnych z lokalnymi kucharzami po wydarzenia muzyczne i spotkania autorskie. Ostróda, dzięki bogatej historii i położeniu w otoczeniu rezerwatów przyrody, stanowi naturalne przedłużenie hotelowej oferty. Goście mogą korzystać z lokalnych przewodników, wypożyczalni sprzętu i pakietów wycieczkowych, które promują odpowiedzialne formy turystyki. Oprócz aktywności w plenerze i wydarzeń kulturalnych, ważnym elementem doświadczenia oferowanego przez Lake Hill Mazury jest również kuchnia. Restauracja hotelowa korzysta z produktów pochodzących od regionalnych dostawców, co przekłada się zarówno na jakość dań, jak i wspieranie lokalnej gospodarki. W menu znajdują się klasyczne potrawy warmińsko-mazurskie oraz sezonowe propozycje, oparte na zmieniającej się dostępności składników. Przeszklona sala z widokiem na jezioro sprzyja z kolei spokojnym posiłkom – zarówno gości hotelowych, jak i osób spoza ośrodka. Restauracja Grus w Lake Hill Mazury Resort & SPA w Ostródzie Wypoczynek bez kompromisów – dla rodzin, par i solo podróżników Oferta Lake Hill Mazury została opracowana tak, by odpowiadać na potrzeby różnych grup odbiorców – od rodzin z dziećmi, przez pary, aż po osoby podróżujące indywidualnie. Rodziny mogą liczyć na wsparcie w organizacji wypoczynku najmłodszych. Kids Club, należący do największych tego typu przestrzeni hotelowych w Polsce, zapewnia starannie opracowany program animacyjny dostosowany do różnych grup wiekowych. Kreatywne warsztaty, zajęcia edukacyjne i tematyczne pokazy uzupełniane są przez opiekę wykwalifikowanych animatorów. Dla starszych dzieci przygotowano game room z konsolami, automatami do gier i bilardem. Latem odbywają się dodatkowo wydarzenia plenerowe – takie jak pikniki, zajęcia sportowe czy mini festiwale rodzinne. Z kolei osoby dorosłe, które poszukują regeneracji i wyciszenia, mają do dyspozycji SPA LAVA e Sal, stworzone we współpracy z Katarzyną Sokołowską. W strefie relaksu znajdują się m.in. pokoje zabiegowe, sauny, grota solna, basen z panoramicznym widokiem oraz unikalna Strefa Watsu, umożliwiająca masaże w wodzie i terapię na łóżku wodnym. Rytuały oparto na autorskich koncepcjach i kosmetykach klasy premium, co pozwala łączyć relaks z pielęgnacją i odbudową energetyczną organizmu. Uzupełnieniem oferty są rozbudowane udogodnienia ogólnodostępne. W hotelu działa kręgielnia, w pełni wyposażona siłownia oraz centrum konferencyjne. Latem goście korzystają z plaży i pomostu nad jeziorem. Do dyspozycji pozostaje również zaplecze rekreacyjne i techniczne: całodobowa recepcja, wynajem sprzętu sportowego, transfery i obsługa concierge. Wszystko po to, by pobyt – niezależnie od celu – był komfortowy i dobrze zorganizowany. View Gallery on the source website Źródło: materiały prasowe
Kolejne województwo wprowadza bon turystyczny. Rzadko zaglądamy tam po sezonie
Bon turystyczny wraca z przytupem – tym razem na Warmię i Mazury. Nowy program samorządu daje nawet 500 zł dopłaty do noclegu, ale tylko pod jednym warunkiem: musisz zostać na minimum dwie noce.
Spis treści: Warmia i Mazury z bonem turystycznym Dofinansowanie do urlopu Od kilku lat Polacy mogą korzystać z bonów turystycznych. Największą popularnością cieszył się rządowy program wprowadzony w czasie pandemii. Inicjatywa miała na celu ożywienie krajowej turystyki w trudnym czasie, a przy okazji wsparcie rodzin z dziećmi. Następnie zaczęły pojawiać się jej lokalne odpowiedniki. Na przykład Podlaski Bon Turystyczny. Teraz przyszedł czas na kolejny region. Warmia i Mazury z bonem turystycznym Od 27 września do 15 grudnia 2025 roku na Warmii i Mazurach będzie można zrealizować pilotażowy program bonu turystycznego. Projekt samorządu województwa ma zachęcić Polaków do odwiedzania regionu poza sezonem. Nowy bon będzie dostępny dla wszystkich pełnoletnich mieszkańców Polski. To istotna różnica w porównaniu do Podlaskiego Bonu Turystycznego, który powstał z myślą o turystach spoza województwa. Aby skorzystać z dofinansowania do urlopu, wystarczy zarezerwować co najmniej dwa noclegi w jednym z obiektów noclegowych na terenie Warmii i Mazur, które przystąpią do programu. Każdy uczestnik będzie mógł wygenerować bon tylko raz. Przydzielone środki pokryją koszty zakwaterowania. Wysokość dofinansowania będzie uzależniona od standardu kwatery. Osoby wybierające campingi, pola biwakowe, hostele, schroniska młodzieżowe czy agroturystykę otrzymają 200 zł brutto dopłaty. Dla tych, którzy zdecydują się na hotele jedno- i dwugwiazdkowe, pensjonaty, motele, wille lub apartamenty, przewidziano 300 zł wsparcia. Najwyższą kwotę – 500 zł – otrzymają goście zatrzymujący się w hotelach trzy-, cztero- i pięciogwiazdkowych. Dofinansowanie do urlopu Program ruszy 27 września, czyli w Światowy Dzień Turystyki. Tego dnia zostanie uruchomiona specjalna strona internetowa, na której będzie można wygenerować indywidualny kod QR. Aby skorzystać z dofinansowania, należy pamiętać o tym, aby wcześniej dokonać rezerwacji w jednym z certyfikowanych obiektów oraz potwierdzić minimum dwa noclegi. Pozytywnie zweryfikowane miejsca noclegowe będą publikowane w ogólnodostępnej bazie danych. Budżet programu wynosi 2 miliony złotych. Przewiduje się, że skorzystają z niego tysiące turystów. Dopłaty będą obowiązywać tylko na noclegi realizowane między październikiem a połową grudnia. To celowy zabieg. Bon ma przedłużyć sezon turystyczny, który zwykle zamiera po wakacjach. Bon turystyczny to element szerszej strategii rozwoju turystyki całorocznej. Trwają inwestycje w nowe atrakcje. W regionie powstaje m.in. Centrum Warmińskie w Gietrzwałdzie, nowoczesne planetarium oraz rozwijane jest Muzeum Bitwy pod Grunwaldem. Wszystkie te inicjatywy mają za zadanie podnieść atrakcyjność Warmii i Mazur niezależnie od pory roku. Turystyczny potencjał województwa warmińsko-mazurskiego potwierdzają statystyki. Tylko w ubiegłym sezonie, od maja do września, Warmię i Mazury odwiedziło ponad 4,5 miliona turystów. To o blisko 6% więcej niż w poprzednim roku. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Jezioro Śniardwy – największy słodkowodny akwen w Polsce pełen niespodzianek
Jezioro Śniardwy, nazywane „mazurskim morzem”, imponuje wielkością, wspaniałą przyrodą i niesamowitymi krajobrazami. To wszystko czyni je idealnym miejscem na wypoczynek, krótszy lub dłuższy. Trzeba jednak pamiętać, że ten imponujący akwen ma także drugie, znacznie ciemniejsze oblicze. Co warto wiedzieć na temat największego jeziora w Polsce? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Doskonałe warunki do uprawiania sportów wodnych, świetnie rozwinięte zaplecze turystyczne, piaszczyste plaże i kameralne zakątku, gdzie w ciszy i spokoju można napawać się wspaniałą przyrodą i piękną panoramą – Jezioro Śniardwy mają naprawdę wiele do zaoferowania. Nie można jednak nie wspomnieć, że wspaniałe jezioro nierzadko bywa kapryśne. Pogoda może zmienić się tam w ciągu krótkiej chwili, a na żeglarzy czyhają liczne pułapki, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych sterników i nawigatorów. Jezioro wśród pierwotnej przyrody Mazur Mazurski Park Krajobrazowy bez wątpienia należy do najciekawszych w Polsce. Obszar, który ukształtował się podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego, zachwyca niemal dzikim charakterem i dużą bioróżnorodnością. Nie można też nie wspomnieć, że miejsce to jest ostatnią ostoją pierwotnego krajobrazu mazurskiego. To właśnie w granicach MPK rozciągają się Śniardwy – największe jezioro w Polsce. Imponujący akwen znajduje się na terenie dwóch powiatów: mrągowskiego i piskiego. Zachodnia cześć jeziora należy do gminy Mikołajki, natomiast wschodnia – do gminu Pisz. Północno-wschodni brzeg znajduje się w granicach gminy Orzysz, z kolei południowo-wschodni – gminy Ruciane-Nida. Nad malowniczymi brzegami Śniardw znajduje się osiem wsi: Popielno, Głodowo, Niedźwiedzi Róg, Okartowo, Nowe Guty, Zdręgowo, Łuknajno. Jak duże jest jezioro Śniardwy? Pojezierze Mazurskie obejmuje swoimi granicami ok. 2700 jezior o powierzchni przekraczającej 1 ha. Śniardwy nie należy do najgłębszych. Pod tym względem, nie zbliża się do czołówki, ale w kontekście powierzchni, nie ma sobie równych. Malownicze jezioro polodowcowe zajmuje aż 113,4 kilometra kwadratowego. To tylko jedna z wielu ciekawostek o Mazurach. Linia brzegowa ciągnie się przez niemal 100 km. Jezioro osiąga długość 22, 1 km i szerokość 13,4 km. W najgłębszym miejscu mierzy 23,4 m, ale średnia głębokość Śniardw to zaledwie 5,3 m. Co do zaoferowania ma największe polskie jezioro? Śniardwy to kierunek nie tylko dla tych, którzy lubią aktywny wypoczynek. Dobrze poczują się tam także wszyscy, którzy urlop spędzać spędzać na plaży. Nie wszystkie jeziora mazurskie oferują rozbudowaną infrastrukturę turystyczną, ale Śniardwy należą do tych, które są doskonale przygotowane na przyjazd letników. Nad malowniczym brzegiem znajduje się wiele piaszczystych plaż, restauracji i barów, a to nie koniec atrakcji, które czekają tam na przyjezdnych. Coś dla piechurów i rowerzystów Jezioro rozciąga się w otoczeniu gęstych lasów sosnowych i świerkowych Puszczy Piskiej. Nie brakuje tam tras pieszych. Niektóre wiodą lasami, wśród wspaniałej mazurskiej przyrody, inne prowadzą wprost do wspaniałych zabytków i punktów widokowych. Także rowerzystów Śniardwy nie pozostawią z niedosytem. Wokół jeziora przebiega trasa rowerowa długości niemal 100 km. Coś dla miłośników sportów wodnych Śniardwy to miejsce uwielbiane przez miłośników kajakarstwa, windsurfingu i żeglarstwa. Na jeziorze panują wymarzone warunki do uprawiania właściwie każdej wodnej aktywności. Nic więc dziwnego, że nie brakuje tam miejsc, gdzie można wypożyczyć niezbędny sprzęt. Coś dla wędkarzy Polskie jeziora to raj dla wędkarzy. Nie inaczej jest w tym przypadku. Śniardwy to jedno z najpopularniejszych łowisk. Mimo dużej presji wędkarskiej i intensywnej gospodarki rybackiej, należy do najbardziej zarybionych akwenów w Polsce. Pływają tam między innymi okonie, szczupaki, leszcze, sandacze, węgorze i płocie. Wielu wędkarzy właśnie ze Śniardw wyciągnęło swój największy okaz. Wyspy na jeziorze Śniardwy Ponad lustro największego jeziora w Polsce wybija się aż osiem wysp o łącznej powierzchni 32 ha. Największą popularnością wśród turystów cieszy się Czarci Ostrów. Nie bez powodu. W dawnych czasach, wyspa była miejscem pogańskiego kultu, gdzie odprawiano pradawne rytuały. W czasach pruskich, znajdował się tam port i twierdza. O popularności wyspy decydują też warunki naturalne. Jest dość wysoka, a przez to – mniej podmokła od pozostałych. Plaże nad Śniardwami Brzegi jeziora są niewysokie i bagniste, a szeroki pas roślinności brzegowej czyni je trudno dostępnymi. Nie oznacza to jednak, że miłośnicy słonecznych kąpieli i beztroskiego plażowania nie mają tam czego szukać. Przeciwnie, właściwie w każdej wsi otaczającej jezioro znajdują się piaszczyste plaże. Większość jest dobrze zagospodarowana i oferuje rozbudowaną infrastrukturę. Jedna z najciekawszych znajduje się we wsi Nowe Guty. W całości pokrywa ją drobny piasek, a zejście do wody jest łagodne. To sprawia, że idealnie nadaje się dla rodzin z dziećmi. W okolicy nie brakuje lokali gastronomicznych, wypożyczalni sprzętu wodnego, domów wypoczynkowych, pensjonatów i hoteli. Punkty widokowe na jezioro Skąd najlepiej podziwiać Śniardwy? Punkt widokowy, który zapewnia najlepszy widok na jezioro, znajduje się w osadzie Łuknajno. Z wieży obserwacyjnej rozpościera się fantastyczna panorama, jednak platforma znajduje się na terenie prywatnym, więc można z niej skorzystać tylko po uiszczeniu opłaty. Alternatywą jest wieża widokowa w Nowych Gutach. Wznosi się tuż przy Mazurskiej Pętli Rowerowej. Ciekawy punkt widokowy znajduje się także w Niedźwiedzim Rogu. Z wysokiego brzegu dawnej bindugi rozpościera się wspaniała panorama jeziora. Można stamtąd podziwiać dwie wyspy: Pajęczą i Czarci Ostrów. Miasta i wsie nad Śniardwami Nad Śniardwami znajduje się kilka ciekawych miejscowości wypoczynkowych. Największą popularnością bez wątpienia cieszą się Mikołajki. Nie bez powodu. To niewielkie miasto skrywa wiele atrakcji. Muzea, zabytki sakralne, bunkry pamiętające II wojnę światową, znajdujące się w pobliżu miasta zamki – to tylko niektóre z nich. Szczególnie dużą popularnością cieszy się Muzeum Reformacji Polskiej i tamtejszy port. Ci, którzy wolą nieco kameralniejszą atmosferę, powinni odwiedzić Popielno, XVII-wieczną wieś. Malownicza osada na Półwyspie Popielniańskim jest otoczona czterema mazurskimi jeziorami. Są nimi: Śniardwy, Bełdany, Jezioro Mikołajskie i Warnołty. Do dziś można tam podziwiać tradycyjną mazurską zabudowę, która jest coraz rzadszym widokiem w regionie. Znajduje się tam także Stacja Badawcza PAN, słynąca z hodowli konika polskiego. To nastrojowe miejsce warto odwiedzić także dla tamtejszych ścieżek przyrodniczych. Lokalna kuchnia Świeżo wyłowione z jeziora ryby są głównym przysmakiem w tamtejszych restauracjach. Głównym, ale nie jedynym. Lokalna kuchnia ma do zaoferowania więcej frykasów. Wypoczywając nad Śniardwami, warto spróbować wyśmienitych pierogów z kaszą gryczaną i ze skwarkami. Znanym i cenionym przysmakiem są także kartacze, czyli owalne kluski ziemniaczane z mięsnym farszem. Ciemna strona Śniardw Mazury to bez wątpienia jeden z najpiękniejszych regionów w Polsce. Tamtejsza przyroda zachwyca, ale piękno krajobrazu nie powinno usypiać czujności. W starciu z naturą, człowiek często bywa bezradny. Śniardwy oferują doskonałe warunki do żeglugi, ale należy pamiętać, że są akwenem niezwykle wymagającym. W wielu miejscach, pod powierzchnią wody znajdują się głazy narzutowe. Niektóre sięgają niemal samego lustra. Nie brakuje tam także płycizn, które są pułapką dla niedoświadczonych żeglarzy. Zatem, oznaczenia na mapie i wodzie trzeba tam traktować z najwyższą powagą. To jeszcze nie wszystko. W okolicach akwenu często wieją silne wiatry. Fale na jeziorze osiągają kilkadziesiąt centymetrów wysokości, ale w przypadku nagłego wzrostu siły wiatru, mogą osiągać 150, a nawet 200 cm. Pogoda w obszarze jeziora może zmienić się w ciągu zaledwie chwili. Wystarczy przypomnieć tragiczny wtorek 21 sierpnia 2007 roku. Wiejący przez około dziesięć minut huraganowy wiatr wywrócił ponad 60 jednostek i zatopił 15. Zginęło wówczas 12 osób. Źródło: National Geographic Traveler
Sensacja na Mazurach – sokół wędrowny znów w Polsce. Para ptaków założyła gniazdo i doczekała się młodych
Sokół wędrowny był uznany już w Polsce za wymarłego. Tego drapieżnika niemal nie spotyka się w naszym kraju, a jego obecność, a tym bardziej gniazdowanie, to dla ornitologów wielkie wydarzenie. Zauważona na terenie Nadleśnictwa Maskulińskie para sokołów wędrownych z młodymi to prawdziwa sensacja.
Spis treści Sensacja na Mazurach: sokół wędrowny założył gniazdo Sokół wędrowny odbudowuje populację w Polsce Najszybszy ptak świata i mistrz polowania w locie Niezwykle rzadki w Polsce sokół wędrowny został zauważony na Mazurach. Mało tego – para sokołów założyła gniazdo na terenie Nadleśnictwa Maskulińskie, a ostrożne obserwacje leśników i ornitologów potwierdziły, że wykluły się dwa małe sokoły. Sensacja na Mazurach: sokół wędrowny założył gniazdo Gniazdowanie sokoła wędrownego to w Polsce zjawisko niemal nie występujące. Każda gniazdująca para staje się sensacją, zarówno dla leśników, ornitologów, jak i rozsianych po całej Polsce miłośników ptaków. Obserwacje sokoła wędrownego muszą być jednak bardzo ostrożne. To ptak pod ścisłą ochroną. Nadleśnictwo Maskulińskie zapewnia: „Wstępny plan ochrony już wypracowany. Zrobimy wszystko co w naszej mocy i będziemy trzymali kciuki, żeby sokół z nami został na stałe”. Mazurskie gniazdo sokoła wędrownego jest wyjątkowe jeszcze z jednego względu: mieści się na drzewie, a ptak wykorzystał wcześniejsze gniazdo kruka. Sokoły te częściej gniazdują na innych wysokich obiektach: skałach, budynkach, a nawet kominach. Do identyfikacji ptaka jako sokoła wędrownego przyczynili się leśnicy, a także pasjonaci z nieformalnego Komitetu Ochrony Orłów. Sokoła rozpoznano zarówno po głosie, jak i charakterystycznej sylwetce w locie. Sokół wędrowny odbudowuje populację w Polsce Według informacji zgromadzonych przez Komitet Ochrony Orłów, sokół wędrowny do lat 60. ubiegłego wieku występował na większości terenu Polski, choć był ptakiem rzadkim. Potem jego populacja zmniejszyła się praktycznie do zera i w połowie lat 80. rozpoczęto próby reintrodukcji. Jest gatunkiem ściśle chronionym, a wokół jego gniazd wyznacza się strefy ochronne. Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt i Załączniku Dyrektywy Ptasiej. W Polsce powołano do życia Program Restytucji Populacji Sokoła Wędrownego, realizowany obecnie przez Stowarzyszenie na rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół”. W 2018 roku stwierdzono w naszym kraju już 8 gniazd sokoła wędrownego w lasach. W 2010 roku wypuszczono 56 młodych sokołów w 3 lokalizacjach, a w 2011 – 66 młodych w 4 lokalizacjach. Wypuszczane na wolność sokoły osiedliły się głównie na południu kraju, zaczęły tez zakładać gniazda w bezpiecznych punktach dużych miast – m.in. na Pałacu Kultury w Warszawie. W 2020 roku polską populację sokoła wędrownego szacowano na 55 par. Najszybszy ptak świata i mistrz polowania w locie Sokół wędrowny uważany jest za najszybszego ptaka świata – podczas lotu nurkującego potrafi osiągnąć prędkość 389 km/godz. Jest ptakiem kosmopolitycznym, występującym na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. To średni drapieżnik, mniej więcej wielkości wrony, polujący na mniejsze od siebie ptaki, które chwyta w locie. Jego wzrok i sprawność w trakcie lotu są niezwykłe. Źródło: Nadleśnictwo Maskulińskie Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ta twierdza była strategicznym punktem obrony Prus Wschodnich. To jedna z największych atrakcji Mazur
Twierdza Boyen, jedna z najlepiej zachowanych pruskich fortyfikacji w Polsce, należy do najbardziej rozpoznawalnych obiektów historycznych na Mazurach, świadczących o burzliwej przeszłości tego regionu. Kiedyś potężne fortyfikacje miały strategiczne znaczenie obronne, dziś są jedną z największych atrakcji turystycznych Krainy Tysiąca Jezior. Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen w Giżycku? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen? Każdy miłośnik historii poczuje się tam usatysfakcjonowany Mazury kojarzą się przede wszystkim z rozległymi jeziorami i wspaniałą florą i fauną. Nie można jednak zapomnieć, że to także kraina zabytków. Wilczy Szaniec, kompleks bunkrów w Mamerkach, zamki krzyżackie i liczne obiekty sakralne – to tylko kilka przykładów z długiej listy, na której nie może zabraknąć także twierdzy Boyen, jednego z najważniejszych obiektów obronnych Prus Wschodnich. Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Wojny napoleońskie bezlitośnie obnażyły słabość pruskiego systemu obronnego. Armia, która wcześniej uchodziła za potęgę, doznała wręcz upokarzających klęsk. Wiele pruskich twierdz nie oparło się sile wojsk napoleońskich. Mało tego, niektóre poddały się praktycznie bez walki. Prusacy wyciągnęli wnioski z druzgocącej porażki. Stało się jasne, że konieczne jest wprowadzenie gruntownych zmian, zarówno w strukturach armii, jak i w systemie obronnym. Dowódcy zrozumieli, że mocne punkty oporu mogą skutecznie związać siły nieprzyjaciela i zapewnić czas na reorganizację wojsk. Strategiczny obiekt obronny na mapie Prus Wschodnich Bogatsi w doświadczenia, Prusacy zaczęli modernizować stare i wznosić nowe fortyfikacje. Najszerszymi zmianami objęli wschodnią granicę. W kwietniu 1843 roku Fryderyk Wilhelm IV zarządził budowę twierdzy chroniącej strategiczny przesmyk między dwoma jeziorami: Niegocin i Kisajno. Obiekt zaprojektowany na planie sześcioramiennej gwiazdy miał powstać w sąsiedztwie miasta Lötzen. Do fortu miały prowadzić cztery bramy, a całość otaczać masywny mur o długości 2303 m. Zabudowania zostały zaprojektowane w taki sposób, by w forcie mogło stacjonować do 3 tys. żołnierzy. Kamień węgielny wmurowano 4 września 1844 roku. Budowa trwała 12 lat. Na cześć ministra wojny Aby uhonorować Hermanna von Boyena, ówczesnego ministra wojny i inicjatora zmian w pruskim systemie obronnym, 24 grudnia 1846 roku król oficjalnie nadał fortyfikacjom nazwę feste Boyen. Na cześć generała nazwano też sześć bastionów: Hermann, Ludwig i Leopold (od imion von Boyena) i Schwert, Recht oraz Licht (w nawiązaniu do miecza, prawa i światła, symboli rodowych generała). Twierdza Boyen podczas I wojny światowej Podczas wielkiej wojny twierdza okazała się kluczowym elementem pruskiej obrony przy wschodnich granicach. Potężne umocnienia i naturalne przeszkody terenowe skutecznie blokowały rosyjską armię i umożliwiły przeprowadzenie mobilizacji wojsk na terenie Mazur. Twierdza Boyen podczas II wojny światowej W trakcie drugiego wielkiego konfliktu, twierdza nie odegrała bezpośredniej roli bojowej. W przededniu II wojny światowej stanowiła jeden z punktów zbornych niemieckiej armii, która z terenu Prus Wschodnich wkroczyła na polskie ziemie. W trakcie trwania walk, siedzibę miał tam ośrodek Abwehry, w którym szkolono żołnierzy z armii gen. Andrieja Własowa, którzy przeszli na stronę nieprzyjaciela. W styczniu 1945 roku, kiedy do miasta zbliżały się wojska z III Frontu Białoruskiego. Niemcy opuścili twierdzę bez podejmowania walki. Dzieje twierdzy po kapitulacji Niemiec W 1945 roku twierdza Boyen przeszła na własność Wojska Polskiego. Pięć lat później umiejscowiono tam kilka przedsiębiorstw spożywczych, co wymusiło przekształcenie istniejących i budowę nowych zabudowań i w rezultacie doprowadziło do powstania dużych zniszczeń. Dopiero na początku lat 90. zlikwidowano większość zakładów. Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen? Każdy miłośnik historii poczuje się tam usatysfakcjonowany Twierdzę Boyen udostępniono wówczas dla turystów odwiedzających Giżycko. Od tamtego czasu miejsce to cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem. Trudno się temu dziwić. Mówimy tu przecież o jednym z najlepiej zachowanych zabytków XIX-wiecznej architektury obronnej. Jeżeli dodamy do tego znajdujące się na terenie fortu obiekty, otrzymamy naprawdę interesujące miejsce do zwiedzenia. Cztery bramy Kiedyś na teren fortu prowadziły cztery bramy: Giżycka, Wodna, Prochowa i Kętrzyńska. Pierwsza z wymienionych dziś pełni funkcję wejścia. Z uwagi na wschodnie położenie, jest najsilniej umocniona. Składa się z dwóch wejść pod wałami, które rozdziela sucha fosa i mur Carnota. Brama Wodna umożliwiała dostarczanie zaopatrzenia barkami z jeziora Niegocin. Straciła na znaczeniu w 1868 roku, gdy wybudowano linię kolejową. Wówczas zaczęto ją traktować jako alternatywną drogę zaopatrzenia. Brama Prochowa pozwalała zaopatrywać pododdziały, które stacjonowały poza fortem. Po obu jej stronach, pod wałem, umieszczono magazyny amunicji. Zamykana stalowymi wrotami i mostem zwodzonym (od strony fosy) Brama Kętrzyńska, po obu stronach była zaopatrzona w schrony i wartownie. To wejście dosłownie ocieka dekoracyjnymi detalami. Sala ćwiczeń Dawna sala ćwiczeń jest największym zachowanym budynkiem z okresu wojskowego. Kiedyś żołnierze pracowali tam nad kondycją fizyczną. Dziś ten historyczny obiekt zachwyca wspaniałym murem pruskim. Stacja gołębi pocztowych Gołębie pocztowe hodowano na terenie fortu nie w celach hobbystycznych. Ptaki były niezawodnym sposobem na utrzymywanie kontaktu z innymi jednostkami. Gołębniki znajdowały się na dwóch górnych kondygnacjach. Mogły zmieścić do 700 ptaków. Na parterze umiejscowiono pomieszczenia obsługi. Koszarowce W twierdzy znajdują się trzy budynki koszarowe: „Miecz”, „Domaniewskiego” i „Hermann”. W pierwszym obecnie znajdują się wystawy historyczne i hostel. Inne atrakcje To jeszcze nie wszystkie obiekty, jakie można zwiedzić na terenie twierdzy. Inne atrakcje to między innymi: stanowisko obserwacyjne artylerii, warsztat amunicyjny, amfiteatr, laboratorium prochowe, zespół piekarni, kojec artyleryjski, schrony koszarowe, spichlerze, majdan, stajnia i wozownia, warsztat artyleryjski. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Bośniacy na Mazurach w XVIII wieku. Skąd się wzięli i dlaczego budzili popłoch?
W służbie pruskiego króla pojawili się w 1745 roku żołnierze, którzy na Mazurach kojarzyli się jak najgorzej: z Tatarami ze szwedzkiego potopu. Nazwano ich Bośniakami.
Spis treści: Kochanek z kindżałem Walczą i werbują Zagadka niewidomego historyka Mazury stanowiły wtedy część Prus, połączonych unią personalną z Brandenburgią. W czasach kryzysu Rzeczypospolitej szlacheckiej, Prusy zrzuciły zwierzchnictwo polskich królów i zaczęły się militaryzować. Za czasów Fryderyka II były już potęgą. Władca lubił chodzić ubrany w mundur, przez co nazywano go królem-żołnierzem lub królem-sierżantem. W roku 1745 swoje usługi zaofiarował mu Stefan Serkis – rotmistrz jednostki kawalerii służącej saskim królom Polski, który postanowił ze swoimi ludźmi walczyć pod innym sztandarem. Zapewne chodziło o pieniądze, ponieważ dowódcę tego znano ze skłonności do hazardu. Jego żołnierze nie byli niewiniątkami, lecz najemnikami. Tworzyli oddział lekkiej jazdy, uzbrojony w lance, typowy bardziej dla Polaków, Ukraińców, Tatarów lub przybyszów z Bałkanów, niż dla wojska pruskiego. Dlatego nazywano ich Bośniakami. Fryderyk II uznał, że lansjerzy mu się przydadzą. Zarówno na froncie (trwała akurat II wojna śląska), jak też do funkcji policyjnych czy patrolowania granic. Tak narodził się Regiment Bośniacki w pruskiej armii. W połowie XVIII wieku wchodził w skład większego Pułku Huzarów. Kochanek z kindżałem Chociaż początkowo twierdzono, że wojacy Serkisa byli wyłącznie lub w przeważającej mierze muzułmańskimi Bośniakami, nie okazało się to prawdą. Sam dowódca był przecież przechrzczonym Albańczykiem, chorąży Ali to z pochodzenia Turek lub Pers, a chorąży Wittkowitz – polski Tatar. Postacią najbardziej malowniczą – i zarazem budzącą największy strach – stał się jednak porucznik Osman. Ten gorliwy muzułmanin przechadzał się po pruskich miasteczkach półnago, z wielkim kindżałem za pasem. Można sobie tylko wyobrazić, jak reagowali na niego miejscowi, wśród których dobrze pamiętano jak w roku 1656 Prusy Królewskie spustoszyli Tatarzy u boku wojsk polsko-litewskich (nam znani z „Potopu” Henryka Sienkiewicza, gdzie komendę sprawował nad nimi Kmicic-Babinicz). Palono wtedy miasta i wsie. Mnóstwo mieszkańców Prus, także polskojęzycznych, zginęło. Tysiące trafiły do tatarskiego jasyru. To była trauma, o której pamiętano przez pokolenia. Nic dziwnego, że Osman budził lęk. A chociaż był porucznikiem w pruskim wojsku, miał żyłkę… handlowca. Jak pisze Jerzy Madzelan, egzotyczny oficer „biegle mówił i pisał po niemiecku. Więcej czasu niż swoim żołnierskim obowiązkom poświęcał podobno swym pasjom handlowym. Kupował i sprzedawał wszystko: konie, złoto, broń, jedwab. Bycie gorliwym wyznawcą Allaha nie przeszkadzało porucznikowi w paraniu się lichwą”. Niestraszni mu byli ani przeciwnicy, ani dłużnicy. Kłopoty sprowadziły na niego dopiero sprawy sercowe. „Sprawił bliźniaki swojej chrześcijańskiej pokojówce, która za stosunki z muzułmaninem wtrącona została do więzienia w Ełku. Orientalny kochanek był bliski szaleństwa, a gdy wieść o nieszczęśliwej miłości dotarła do króla Prus, ten nakazał uwolnienie dziewczyny. Po kolejnej awanturze z przełożonym gorącokrwisty Osman zdecydował się na powrót do Turcji” – pisze Jerzy Madzelan. Walczą i werbują Tymczasem jednostka trafiała na kolejne fronty: uczestniczyła w wojnie siedmioletniej (1756-1763) i o sukcesję bawarską (1778-1779). W szczytowym okresie liczyła 1000 żołnierzy. Wtedy jej żołnierze byli już Bośniakami naprawdę tylko z nazwy, nie z pochodzenia. Łączyły ich: nie-pruskie korzenie, umiejętności jeździeckie i charakterystyczny czerwony mundur z czarną futrzaną czapą. W czasach pokoju Bośniacy stacjonowali w Prusach Książęcych w Ełku i w Gołdapi. Znani byli z gorącej krwi, czasem popadali w konflikt z prawem. Kiedy w Rzeczpospolitej wybuchło powstanie kościuszkowskie, jednostkę postawiono w stan gotowości. Dowodził nią wtedy generał-porucznik Johann Heinrich von Günther. Naczelnik insurekcji, Tadeusz Kościuszko, zlecił powstańczym oddziałom działania dywersyjne na terenie Prus. Sprawa wyglądała poważnie. Na wieść o tym znany duchowny protestancki Tymoteusz Gizewiusz przestraszony kazał rodzinie uciekać z regionu, bo spodziewał się, że polscy powstańcy to krwawi rewolucjoniści jak Francuzi. Ze zdziwieniem skonstatował potem w liście do znajomego, że powstańcze wojska jednak nie plądrują, nie gilotynują i nie wieszają. Powstańcy przekroczyli granicę, von Günther kontratakował. Doszło m.in. do nierozstrzygniętej walki o Kolno. Według jednych źródeł, po bitwie pruski dowódca zarządził egzekucję jeńców. Inne źródła twierdzą, że nie było tam nienawiści, a Bośniacy (wśród których byli też Polacy) potrafili dzielić się z powstańcami żywnością. Zagadka niewidomego historyka Już o upadku powstania kościuszkowskiego i po III rozbiorze Rzeczypospolitej bośniacki korpus został rozszerzony o Tatarów, dawniej służących w wojsku polskim. Następnie przemianowano Bośniaków na Pułk Towarzyszy, aby dzięki temu łatwiej rekrutować do jednostki drobną polską szlachtę. Jednostka zmieniała swój charakter, skład i nazwę. Jej najstarszą historię znamy dzięki niezwykłemu historykowi – Ludwigowi Baczko (1756–1823). Jego ojciec pochodził z Chorwacji i służył właśnie w jednostce Bośniaków. Ludwig urodził się i wychował w Ełku, potem wyjechał na studia prawnicze do Królewca. Gdy miał 21 lat i kończył właśnie naukę, stracił wzrok z powodu ospy. Kontynuował jednak działalność naukową: wydał kilkutomową historię Prus, pisał traktaty filozoficzne, powieści i artykuły. Przygotował także do druku dziennik z podróży na wschód, aż nad Morze Azowskie, swojego syna – kawalerzysty. Jak zapewnia Baczko, początkowo w jednostce Bośniaków faktycznie zdarzali się muzułmanie. Pozostaje jednak do dziś zagadką, gdzie ich grzebano? Na chrześcijańskim cmentarzu było to niemożliwe. Podobno w czasach kochliwego porucznika-handlowca Osmana zdarzały się pochówki na małej wyspie na rzece Gołdap. Śladów po tym jednak nie znaleziono. Źródła: Franz Genthe, „Die Bosniaken in der Preußischen Armee, Ein Beitrag zur Geschichte der Bosnischen Lanzenreiter in den Armeen fremder Mächte”, w: „Wissenschaftliche Mitteilungen aus Bosnien und der Herzegowina”, Wiedeń 1907 Jerzy Madzelan, „Opowieści brokowskie. Bośniacki regiment” Jan Modzalewski, „Obszernie o Bośniakach” Rudolf Reicke, „Briefe von Timotheus Gisevius an Ludwig Ernst Borowski”, Königsberg 1900 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Znikający mazurski akwen. Jaka jest przyszłość jeziora Świętajno?
„Mazurskie Malediwy” – jak żartobliwie nazywane jest jezioro Świętajno – za parę lat mogą zupełnie utracić wodę, której od około 10 lat sukcesywnie w zbiorniku ubywa. Susza hydrologiczna, morfologia i topografia dna oraz działania człowieka skupione na eksploatacji wody mogą doprowadzić do tragedii ekologicznej na Mazurach.
Spis treści: Susza hydrologiczna i meteorologiczna Niszczycielska działalność człowieka Morfologia dna i topografia – czyli „kapeluszowa” struktura Co może stać się z jeziorem? Problem ubywania wody został zauważony już około 10 lat temu. Już wtedy mieszkańcy okolicznych miejscowości takich jak Narty i Warchały zaczęli zauważać niepokojące zmiany w wyglądzie jeziora Świętajno. Początkowo były to delikatne oznaki – cofanie się wody o kilkadziesiąt centymetrów, osuszanie fragmentów przybrzeżnych i wydłużanie się odcinków pomostów. Gwałtowny ubytek został jednak zauważony w ostatnich 2–3 latach, kiedy lustro wody obniżyło się o ponad 1,5 m, a brzeg jeziora przesunął się w głąb zbiornika nawet o 20–30 metrów. Susza hydrologiczna i meteorologiczna Jako jeden z głównych powodów obecnego stanu wody w jeziorze Świętajno określa się destrukcyjny wpływ zmian klimatycznych. Jezioro nieposiadające stałych dopływów ani odpływów skazane jest na zasilanie atmosferyczne wynikające z deszczów oraz topnienia śniegu. Wraz z złagodzeniem i ociepleniem zimy, przez które śniegu jest coraz mniej oraz stosunkowo bezdeszczowe wiosny i lata, jezioro tarci swoje główne źródło wodnego zasilania. Dodatkowo w rejonie jeziora opadł poziom wód podziemnych, które również są bardzo istotnym czynnikiem nawadniającym akwen. Ubywanie tego rodzaju wód to zjawisko złożone, wynikające zarówno z przyczyn naturalnych, jak i działalności człowieka. Niszczycielska działalność człowieka Na spadek poziomu wód gruntowych wpływa w dużej mierze działalność człowieka. W rejonie Nart i Warchał mieszkańcy oraz goście domów letniskowych, pensjonatów i hoteli intensywnie korzystają ze studni głębinowych. Lokalna ludność twierdzi, że to właśnie od momentu uruchomienia turystyki (ok. 2015 r.) poziom wody mocno spadł. Brak rozbudowanej sieci wodociągowej sprawił, że większość posesji korzysta z indywidualnych studni, przez co brakuje wody na zasilenie pobliskiego jeziora. Innym czynnikiem destrukcyjnym, za którym stoi człowiek, jest wzmożony rozwój urbanistyki związany z rozbudową turystycznego zaplecza nad Świętajnem. Wraz z budową kolejnych miejsc noclegowych, powstaje cała turystyczna infrastruktura składająca się chociażby z dróg i chodników. Tego typu przestrzenie ograniczają wsiąkanie „deszczówki”, ograniczając źródło uzupełniania wód gruntowych – niezbędnych do zasilania jeziora. Niezrównoważona turystyka polegająca na nieumiejętnej, wrogiej środowisku urbanistyce doprowadzić może do całkowitego pozbawienia akwenu – czyli największej atrakcji turystycznej regionu –zasobów wodnych. Morfologia dna i topografia – czyli „kapeluszowa” struktura Jezioro Świętajno swoim kształtem dna przypomina kapelusz grzyba. Jego strefa przybrzeżna jest bardzo płytka, z niewiele głębszym środkiem akwenu. Oznacza to, że duża część Świętajna ma dno blisko tafli wodnego zbiornika. To doprowadza do sytuacji, w której zmiana poziomu wody o nawet kilka–kilkanaście centymetrów może odsłonić wiele metrów linii brzegowej. Przy zmianach klimatycznych i działaniach człowieka, które hamują dopływ wody do jeziora, akwen kurczy się w bardzo gwałtownym tempie, odsłaniając kolejne fragmenty dna. Co może stać się z jeziorem? Wysychanie jeziora może doprowadzić do zamierania organizmów i roślinności tworzących ekosystem Świętajna. Rośliny takie jak trzciny, pałki wodne i sitowie wymagają stałego kontaktu z wodą. Bez niej przestają rosnąć i zamierają. Ryby, bezkręgowce i rośliny podwodne również są wrażliwe na zmiany poziomu wody i temperatury. Płytsze jezioro oznacza większe wahania temperatury oraz mniejszą ilość tlenu w wodzie, która staje się niezdatna do życia dla organizmów. Źródła: tko.pl, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tajemnica Skomanda, wodza Jaćwingów. Gdzie na Mazurach schował swój srebrny skarb?
Walczył z Krzyżakami, szukał schronienia na Litwie, potem zmienił front. Czy pogański wódz Skomand pozostawił po sobie skarb, podobny do srebrnych jaćwieskich precjozów znajdowanych na Mazurach?
Spis treści: Srebro między burakami Historia i polityka w tle Zjednoczeni przeciw Krzyżakom Zmiana frontu Przemytnicy i poszukiwacze Był 8 grudnia 1929 roku, gdy „Gazeta Lubelska” szczegółowo opisała odkrycie, którego dokonano w zupełnie innym miejscu. Aż 330 kilometrów na północ od Lublina, w granicach – wówczas – zupełnie innego państwa. W niemieckich Prusach Wschodnich, na zachód od Ełku, koło mazurskiej miejscowości Skomętno, gdzie znaleziono srebrne średniowieczne precjoza. Srebro między burakami „Cenne odkrycie archeologiczne. Przypadkowo znaleziono w polu grobowiec wytępionego przez Krzyżaków szczepu Jadźwingów” – głosiły nagłówki. Odkrycia dokonał przypadkiem mazurski rolnik nazwiskiem Jezierski. Wyciągając z kopca buraki, natrafił w ziemi na tajemniczą urnę, przygniecioną kamieniem. „Rozbiwszy wieko szczelnie zamkniętej puszki, rolnik zdziwił się niemało, spostrzegłszy w niej niemałe klejnoty i kości spalone w proch” – pisała gazeta. Był tam srebrny naszyjnik, bransoletki i spinki zdobione motywami zwierzęcymi. Przybyła z Królewca niemiecka komisja orzekła, że są to zapewne spopielone kości i pamiątki po księżniczce jaćwieskiej, żyjącej w XI lub XII wieku. Historia i polityka w tle Skąd zainteresowanie w Lublinie tym znaleziskiem? Ano Jaćwingowie, inaczej Sudawowie, to lud bałtyjski o długiej historii. Byli oni, jak przypominała gazeta, „wojowniczem plemieniem staro-prusko-litewskiem”, które rozgromił piastowski książę Leszek Czarny w odwecie za najazd na Lublin w roku 1282. „Prusacy i Jadźwingowie przez dni piętnaście plądrują ziemię Lubelską: nareszcie Leszek Czarny, upomniany od Anioła, bierze z sobą nie wielką garstkę rycerstwa, wracających z łupami dogania, i nie straciwszy ani jednego żołnierza gromi ich i rozprasza, a za powrotem zakłada kościół katedralny w Lublinie” – opisywał to z przesadą kronikarz Jan Długosz w wieku XV. W istocie rzeczy walki z Jaćwingami były długie i krwawe. Pogańscy wojownicy niełatwo ustępowali, nierzadko wspierani przez plemiona pruskie i Litwinów. Ponadto z punktu widzenia polskich czytelników „Gazety Lubelskiej” warte było odnotowania, że historia Mazur nie zaczęła się od Krzyżaków, którzy podbili te ziemie. Nie mają więc także Niemcy odwiecznego do nich prawa, a swoje wpływy – militarne, polityczne i kulturowe – mieli tam także Polacy. Zjednoczeni przeciw Krzyżakom Autor artykułu zaznaczył, że w okolicach Skomętna „miało się znajdować grodziszcze warowne ostatniego pogańskiego księcia Jadźwingów Skomęta [Skomanda]”. Kim był ten wojownik? Urodził się na Jaćwieży około roku 1225 w tzw. kraju Krismeńców. Był jaćwieskim wodzem i kapłanem. Przeszedł do historii jako Skomand Młodszy, zaś wśród przodków miał Skomanda Starszego, cieszącego się opinią szanowanego wróżbity i wojownika szybkiego jak dzika bestia. Skomand Młodszy okazał się także sprawnym dyplomatą. Około roku 1260 zjednoczył jaćwieskie plemiona. Wziął udział w dramatycznym II powstaniu pruskim w latach 1260–1274. Zapuścił się z tysiącami wojowników tak daleko, że oblegał nawet Chełmżę. Krzyżacy jednak byli potężniejsi: przetrwali i kontratakowali. „Od 1281 roku to Skomand musiał stawiać odpór ciągłym najazdom krzyżackim na swe ziemie. Podczas takiego najazdu do niewoli Skomanda dostał się rycerz krzyżacki Ludwik von Liebenzell. Skomand zaprzyjaźnił się z rycerzem Ludwikiem, zabierał go na wspólne pijatyki z innymi możnymi. Wiele również wskazuje na to, że potajemnie (przed resztą możnych sudowskich [jaćwieskich]) pomógł owemu rycerzowi zbiec z własnej niewoli” – czytamy w „Encyklopedii Warmii i Mazur”. Skomand walczył więc jeszcze kilka lat po zakończeniu powstania. W końcu musiał się poddać, tak jak inni jaćwiescy wodzowie. Zmiana frontu Początkowo Skomand uciekł z synami na Litwę. Powstała nawet hipoteza, że to on jest Skolomendem, przodkiem Giedymina, czyli de facto protoplastą Jagiellonów! Jakkolwiek było, jaćwieski wódz nie wytrzymał na Litwie długo. Być może wskutek utarczek między litewskimi książętami, wrócił na teren Jaćwieży, już okupowanej przez Krzyżaków. Tam przyjął chrześcijaństwo, przeszedł na krzyżacką służbę i został obdarowany przez Zakon ziemią. Może pomógł mu von Liebenzell, którego wcześniej tak rycersko potraktował w niewoli? Jakkolwiek było, Skomand dowodził nawet wojskami zakonnymi, które w 1284 roku zaatakowały litewskie Grodno. Niedługo później zmarł. Postać jaćwieskiego wodza długo cieszyła się zainteresowaniem mieszkańców Prus Wschodnich, niezależnie od ich pochodzenia. W XIX wieku dzieje Skomanda opisał Karl Leonhard Velthusen – Niemiec rodem z Warszawy, popularyzator Mazur. Próbowano nawet odnaleźć zapomnianą siedzibę wodza z czasów powstania antykrzyżackiego. O poszukiwaniach takich, nad brzegiem jeziora Skomętno, wśród trzęsawisk, wspominał m.in. niemiecki historyk Max Toeppen w „Historii Mazur” (1870). O śladach grodów i artefaktów jaćwieskich pisał też regionalista Fritz Skowronnek w „Księdze Mazur” (1916). Przemytnicy i poszukiwacze Snuto też przypuszczenia odnośnie skarbów, rzekomo zakopanych przez Skomanda. Odkrycie z roku 1929 tylko podgrzało atmosferę. Niestety, artefakty te trafiły do muzeum w Królewcu, gdzie przepadły podczas zawieruchy II wojny światowej. Kolejne odkrycie, mniej znane, wyszło na jaw już po wojnie. Niejaki August Dombrowski, gospodarz ze Skomętna, emigrując z PRL do Niemiec w roku 1964, wywiózł ze sobą potajemnie prawie dwukilogramowy skarb. Składały się nań srebrne bransolety, druciane naramienniki i karbowane sztabki. Okazało się, że Dombrowski wpadł na nie niecały kilometr od miejsca ukrycia poprzedniego depozytu. W 2009 roku znalezisko to trafiło do Muzeum Prehistorii w Berlinie. Czy w okolicy kryje się coś jeszcze? Prawdziwy skarb Skomanda? Siedzibę miał nad jeziorem Skomętno. Do dziś nie ma pewności, gdzie dokładnie, ponieważ w okolicy zidentyfikowano kilka grodzisk. Jednym z najbardziej prawdopodobnych miejsc jest tzw. Biała Góra na cyplu wspomnianego jeziora. Może tam skarb wojownika z kraju Krismeńców wciąż czeka na naukowców? Źródła: Wojciech Kujawski, „Kalinowo. Gmina na Mazurach”, Wydawnictwo QMK, Olsztyn 2023 Stephen C. Rowell, „Pogańskie imperium. Litewska dominacja w Europie środkowo-wschodniej 1295–1345”, Napoleon, Oświęcim 2017 „Cenne odkrycie archeologiczne”, w: „Gazeta Lubelska”, 8 grudnia 1929 roku, s. 4 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Zamek Ryn przez stulecia służył Krzyżakom. Dziś mieści się w nim niezwykły hotel
W XIV wieku założycielem komturii był tu przyszły wielki mistrz zakonu krzyżackiego Konrad von Wallenrode. Tak, to właśnie on blisko 500 lat później zainspirował Adama Mickiewicza do napisana poematu „Konrad Wallenrod”. Oto niezwykły zamek Ryn.
Spis treści: Zamek Ryn – powstanie Architektura zamku Ryn Legenda o Białej Damie Bitwa pod Rynem Dalsza historia zamku Ryn Zamek Ryn dziś Dziś Ryn to niewielkie miasto na Mazurach, będące jednym z punktów na żeglarskim szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Nad miastem góruje potężna XIV-wieczny twierdza krzyżacka. To ona do dziś jest centralnym punktem na lokalnej mapie. Historia tego potężnego i urodziwego zamku sięga średniowiecza. I to czuje się niemal na każdym kroku podczas zwiedzania obiektu. Tajemnicza jest już brama wjazdowa i pierwszy korytarz. A potem jest jeszcze ciekawiej. Zamek Ryn – powstanie Zanim krzyżaccy inżynierowie wpadli na pomysł postawienia tu fortecy, tereny te porastała dziewicza Puszcza Galindzka. Pełna zwierzyny, urodzajna w rzeki i jeziora, zamieszkała przez bałtyjskie plemię Galindów, spokrewnione z Prusami czy Jaćwingami. I to tutaj pomiędzy jeziorami – Ołów i Ryńskim – zaplanowano tę ogromną budowlę. Pierwsze wzmianki o twierdzy w Rynie pochodzą z kroniki Wiganda z Marburga z 1377 roku. Można się z niej dowiedzieć, że budowę rozpoczęto już w drugiej dekadzie XIV wieku, zaś we wspomnianym roku 1377 zaczęto realizować drugą fazę projektu. Wtedy to wytyczono granice potężnych murów obwodowych zamku na rzucie prostokąta o wymiarach 44 x 52 m. Ściany miały grubość od 2,5 do 4,5 m. Początkowo wznoszono dwa skrzydła zamkowe: północno – wschodnie i południowo – wschodnie. Ich wewnętrzna szerokość wynosiła 17 metrów! Powstawało także monumentalne przedzamcze. Z pozostałych stron czworobok zamknięto kurtynowymi murami z nietypową kwadratową wieżą usytuowaną w zachodnim narożu. Prawdopodobnie w tym czasie mury obwodowe nie przekraczały wysokości drugiej kondygnacji, a skrzydło południowo-wschodnie wymurowano od parteru. Dodatkowo, mury obwodowe były wzmocnione na narożach ryzalitami w celu osadzenia wieżyczek na ich koronie. Pomieszczenia na parterze planowano pokryć drewnianymi stropami. Budowę zamku rozpoczęto na miejscu niewielkiego grodu Galindów, który stał tu w poprzednich stuleciach. Polecenie wydał wielki mistrz zakonu krzyżackiego Winrich von Kniprode. Ryn miał stać się siedzibą konwentu i bazą wypadową do ataków na Litwę. Zamek powstał na wzgórzu, a jezioro Ołów stanowiło jego naturalną fosę. Dzięki temu akwenowi osada otrzymała też swoją nazwę. Krzyżakom przypominał on rzekę Ren (Rhein) i usytuowane nad nią zamki. Według jednej z teorii stąd wzięła się nazwa Ryn. Obecnie zamek mieści się przy ryńskim placu Wolności i pełni funkcję hotelu. A jego architektura do dziś robi na turystach wielkie wrażenie. Architektura zamku Ryn W latach 1393–1525 zamek był siedzibą komturii (podstawowa jednostka administracyjno-terytorialno-wojskowa zakonów rycerskich, zarządzana przez komtura – komendanta). Inicjatorem powstanie komturii był znany każdemu polskiemu licealiście Konrad von Wallenrode (Konrad Wallenrod), późniejszy wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego, a także tytułowy bohater poetyckiej powieści Adama Mickiewicza. Według poety Konrad musiał stawiać czoła fundamentalnym dylematom moralnym. Stał się wręcz archetypem szlachetnego zdrajcy. Komturem w Rynie został jego brat, Fryderyk. Po utworzeniu komturii podniesiono parterowe skrzydło południowo-wschodnie budując nad nowe pomieszczenia. W tym czasie oprócz funkcji militarnej zamek pełnił też rolę administracyjno-gospodarczą. To tutaj dostarczano m.in. w ryby, miód i mięso dzikich zwierząt, które następnie zaopatrywało rycerzy zakonnych w całych Prusach. W pierwszych latach XV wieku w pomieszczeniach zamkowych znajdowała się kuchnia, piekarnia, a także browar. W 1507 roku kronikarze wymieniają również poddasze, kaplicę, prochownię i zbrojownię. W latach 1515–1524 dochodzą do tego kapitularz, refektarz, dormitorium, izby pisarza i kucharza, łaźnia oraz pokój gościnny. Z czasem powstały tam także słodownia, piwnice z miodem, młyn zbożowy, prochownia, spichlerz oraz folusz (pomieszczenie, w którym obrabia się sukna). Najwyższa kondygnacja zajęta była przez ganki obronne. Z pierwszego piętra na wyższe piętra wiodły wewnętrzne schody w grubości muru, był tam również piętrowy krużganek. W przyziemiu utworzono wówczas trzy pomieszczenia, a na pierwszym piętrze urządzono kaplicę, która wyróżniała się charakterystycznymi oknami. Obok niej znajdował się kapitularz i mieszkanie komtura. Nad kaplicą znajdowała się zaś zbrojownia. Po klęsce Krzyżaków w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku prace modernizacyjne znacznie okrojono. Zasięg budowy ograniczono do czworokąta murów z jednym budynkiem gotyckim wzdłuż wschodniego boku. Czteroskrzydłowa, nieregularna bryła zamkowa z wydłużonym dziedzińcem pochodzi już z XVIII wieku. Według legendy zamek połączony jest z kryptą nieistniejącego już kościoła i pobliskim cmentarzem tajemniczymi lochami. Warto samemu sprawdzić, ile w tym prawdy. Legenda o Białej Damie Ważną postacią historyczną żyjącą na przełomie XIV i XV wieku, kojarzoną z zamkiem, jest Biała Dama; obecnie: jej duch. Za życia miała to być księżna Anna, żona księcia Witolda, brata Władysława Jagiełły i jego namiestnika na Litwie. Była ona córką księcia smoleńskiego Swiatosława Iwanowicza. Jakoby miała namawiać męża na sojusz Litwy z Krzyżakami – rzecz jasna, skierowany przeciwko Polsce. Z tego powodu oboje bywali na zamku w Rynie. Tam mieli knuć z wielkim mistrzem. Z czasem jednak rodzina księcia Witolda, a więc księżna z dziećmi, zaczęła być traktowana jako zakładnicy w sytuacji, gdy ważyły się najważniejsze decyzje lokalnej geopolityki – niedługo przed bitwą pod Grunwaldem. Ostatecznie, po licznych woltach, Witold pozostał wierny królowi polskiemu (i swojemu bratu jednocześnie). To rozsierdziło niemieckich zakonników. W ramach zemsty mieli oni zamurować bliskich księcia w ryńskich murach. W oficjalnej wersji Anna została jednak pochowana w Wilnie w roku 1418, a więc już po bitwie pod Grunwaldem, która na jakiś czas nieco ostudziła zapędy Krzyżaków. Warto dodać, że ryńska Biała Dama jest duchem dobrym, przynoszącym szczęście. Nie należy się więc obawiać żadnych krzywd z jej strony. Po prostu po zmroku księżna Anna przechadza się bo nobliwych komnatach i korytarzach w księżycowej poświacie. Bitwa pod Rynem 30 stycznia 1456 roku pod Rynem doszło do bitwy pomiędzy wojskiem krzyżackim a mazurskimi powstańcami ze Związku Pruskiego. Były to zbrojne hufce miejscowej ludności: tzw. wolnych oraz chłopów. Był to ich protest przeciwko uciskowi fiskalnemu, a także gwałtom i rabunkom, z jakich słynęli wówczas bracia zakonni. Fortecy nie pomogły wyjątkowo grube mury ani strategiczne położenie. W wyniku potyczki zamek został zdobyty, a większość z jego obrońców, głównie najemników, ale też kilku zakonników, mazurzy potopili w jeziorze Ołów. Posiłki krzyżackie wysłane do Rynu z okolic Barczewa i Olsztyna dotarły na miejsce już po bitwie. I krwawo rozprawiły się z powstańcami. Żołdacy krzyżaccy pod dowództwem Jerzego von Schliebena bez litości topili ich w okolicznych jeziorach i bagnach. Zamordowano w sumie ponad 500 chłopów, a 19 z nich trafiło do niewoli. W ręce Krzyżaków forteca trafiła ponownie rok później. Dalsza historia zamku Ryn W kolejnych wiekach wraz z zamkiem rozwijała się osada Ryn (podzamcze), która dała początek przyszłemu miastu. W końcu XV wieku podzamcze otrzymało prawo osiedla targowego, co bardzo przyczyniło się do jego rozwoju. W kolejnym wieku Ryn stal się centrum administracyjno-osiedleńczym. Po likwidacji Zakonu utworzono tu starostwo Prus Książęcych. Dalszy rozwój na wiele lat zahamował najazd Tatarów w połowie XVII wieku. Najeźdźcy część mieszkańców wzięli w jasyr, resztę wymordowali, pustosząc i paląc osadę. Ocalał jedynie zamek. Pół wieku później dzieła zniszczenia dokonała epidemia dżumy. Niektóre okoliczne wsie wyludniły się niemal całkowicie. Pozostali przy życiu mieszkańcy nierzadko wyjechali stąd na zawsze. Kolejna przebudowa zamku nastąpiła w 1525 roku. Kolejne już w XVII wieku, kiedy to chciano urządzić tutaj rezydencję myśliwską dla księcia Prus. Wtedy powstało skrzydło południowo-zachodnie z przejazdem bramnym i skrzydło północno-zachodnie. Zamek przechodził z rąk do rąk, aż w roku 1853 roku kupiony został przez rejencję gąbińską. Wtedy to gruntownie go wyremontowano i zaadaptowano na więzienie. W tym czasie był już otynkowany. Ryn otrzymał prawa miejskie w 1723 roku. Miało to ułatwić odbudowę i stanowić bodziec do dalszego rozwoju. Przybywającym tu osadnikom oferowano wiele przywilejów np. przyznawano bezpłatnie plac pod budowę domu, pokrywając jedną trzecią kosztów czy zezwalano na bezpłatny wyrąb drzew w okolicznych lasach. W drugiej połowie XVIII wieku zamek został opuszczony i wystawiony na licytację. Do połowy XIX wieku przechodził z rąk do rąk. W 1881 roku spłonął i w rezultacie został przebudowany w stylu neogotyckim – powstały wieżyczki i krenelaż (blanki) w narożach szczytów. Dobudowano także kilkukondygnacyjny budynek, tzw. nową izolatkę, zamykający dziedziniec zamku (skrzydło północno-wschodnie). Przebudowa trwała jeszcze na początku XX wieku. W czasie II wojny światowej w zamku funkcjonowało więzienie, w którym przetrzymywano jeńców polskich i rosyjskich, a potem także niemieckich. Zaraz po wojnie zlokalizowano tu magazyny i zakłady mechaniczne. Później w dawnej twierdzy mieściły się biura miejskich instytucji i placówki kulturalne. Zamek Ryn dziś W lipcu 2006 roku zamek przerobiono na 4-gwiazdkowy hotel. Do dyspozycji gości prawie 300 miejsc w 140 pokojach, z których 5 to luksusowo wyposażone apartamenty królewskie, a 20 to pokoje o podwyższonym standardzie. Część hotelowa została podzielona na cztery części: Zakonną, Rycerską, Myśliwską oraz Więzienną. Stylistyka wnętrz nawiązuje do dawnej architektury twierdzy, eksponując jednocześnie autentyczne fragmenty fresków, polichromii, gotyckich portali i sklepień. Zamkowa restauracja utrzymana w stylu gotyckim, mieści jednorazowo ponad 300 osób. W karcie goście znajdą przede wszystkim dania kuchni staropolskiej, szlacheckiej i europejskiej. Hotel szczyci się też nowoczesnym centrum konferencyjno-kongresowym, na które składa się 6 sal (z największą Salą Kongresową na 500 osób znajdującą się pod dziedzińcem zamkowym) oraz Biznes Centrum. Jest tu również kręgielnia, basen i strefa spa. Klimat tworzy też zadaszony dziedziniec. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Mazurski Park Krajobrazowy kusi wieloma atrakcjami. To ostatnie fragmenty pierwotnego mazurskiego krajobrazu
Mazurski Park Krajobrazowy należy nie tylko do największych i najstarszych, ale także do najpiękniejszych i najciekawszych w Polsce. Swoimi granicami obejmuje rozległy obszar, na którym wyróżniają się różne formy krajobrazu. Nie można jednak zapomnieć, że misją parku krajobrazowego jest także ochrona walorów kulturowych. To wszystko czyni to miejsce idealnym do obcowania z naturą i barwną historią regionu. Co warto zobaczyć w Mazurskim Parku Krajobrazowym? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Mazurski Park Krajobrazowy? Historia Mazurskiego Parku Krajobrazowego Charakterystyka Mazurskiego Parku Krajobrazowego Roślinność Mazurskiego Parku Krajobrazowego Zwierzęta Mazurskiego Parku Krajobrazowego Atrakcje Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski krajobraz jest unikatowy w skali Polski i Europy. Przez lata ta malownicza kraina była poddawana wielu niszczącym działaniom, które zaczęły nieodwracalnie zmieniać jej oblicze. Mazurski Park Krajobrazowy powstał po to, by ocalić ostatnie fragmenty pierwotnej przyrody i zachować je dla kolejnych pokoleń. Gdzie znajduje się Mazurski Park Krajobrazowy? W ujęciu administracyjnym, Mazurski Park Krajobrazowy obejmuje swoimi granicami południowo-wschodnią część województwa warmińsko-mazurskiego. Rozpościera się w granicach trzech powiatów: piskiego, mrągowskiego i szczycieńskiego. W kontekście geograficznym, park znajduje się w makroregionie Pojezierza Mazurskiego. Na podstawie występujących tam form krajobrazu, na rozległym obszarze wydziela się trzy odmienne mezoregiony – Pojezierze Mrągowskie, Krainę Wielkich Jezior Mazurskich i Równinę Mazurską. Historia Mazurskiego Parku Krajobrazowego Za oficjalną datę utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego uznaje się grudzień 1977 roku. Należy jednak podkreślić, że historia tego miejsca rozpoczęła się kilka lat wcześniej. Profesor Władysław Szafer, botanik i działacz w międzynarodowym ruchu ochrony przyrody, już w latach 60. XX wieku mówił o konieczności objęcia ochroną mazurskiego krajobrazu. Wysunął propozycję utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego i z miejsca zyskał poparcie Jana Panfila, ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Park swoimi granicami miał objąć najbardziej malownicze obszary Pojezierza Mazurskiego, północno-zachodnią część Puszczy Piskiej i Jezioro Nidzkie. Zmiana koncepcji Ich starania nie przyniosły jednak skutku. Dlaczego? Ponieważ objęcie tego obszaru ochroną w ramach parku narodowego godziłoby w interesy branży turystycznej, przemysłu leśnego i myśliwych. Powrócono jednak do koncepcji zaproponowanej w 1966 roku przez doc. Tadeusza Szczęsnego, w ramach której na terenie Mazur miałyby powstać parki krajobrazowe. Park krajobrazowy jako forma przejściowa W 1970 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej podjęło uchwałę, na mocy której powstał Mazurski Park Krajobrazowy. Miał stanowić formę przejściową do czasu utworzenia na tym obszarze parku narodowego. Błędy formalne Po reformie administracyjnej w 1975 roku i utworzenia województwa suwalskiego, prawnicy wskazali na błędy proceduralne przy tworzeniu obszaru chronionego. Co za tym idzie, konieczne było ponowne powołanie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. 8 grudnia 1977 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Suwałkach podjęła stosowną uchwałę. Trzy dni później analogiczny akt prawny uchwalono w Olsztynie. Charakterystyka Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy zajmuje obszar o powierzchni 56258 ha. Powierzchnia otuliny to 19154 ha. W zestawieniu największych parków krajobrazowych w Polsce, w którym pierwszą trójkę zamyka Nadbużański Park Krajobrazowy (74136,5 ha) MPK plasuje się na ósmym miejscu. Około 53 proc. powierzchni parku pokrywają lasy. Wody powierzchniowe zajmują ponad 29 proc. powierzchni, a użytki rolne – ponad 15 proc. Rzeźba terenu Malowniczy obszar, który dziś swoimi granicami obejmuje Mazurski Park Krajobrazowy, ukształtował się podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Około 11,7 tys. lat temu lądolód ustąpił, odsłaniając przeważający w parku nizinny krajobraz glacjalny, pagórkowaty, poprzecinany dolinami i obniżeniami. W zachodniej części MPK dominują jeziora rynnowe, które rozciągają cię na osi północ-południe. Na wschodzie przeważają jeziora morenowe o dużej powierzchni i urozmaiconej linii brzegowej. Południowa część obejmuje fragment równiny sandrowej. Roślinność Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy cechuje się wyjątkową bioróżnorodnością. Występuje tam wiele cennych, bogatych florystycznie siedlisk, w których obok pospolitych gatunków rosną także okazy rzadkie i zagrożone. Siedliska leśne Mówiąc o najcenniejszych siedliskach leśnych, w pierwszej kolejności należy wskazać na bory i lasy bagienne, które występują w miejscach wilgotnych i bezodpływowych. Dominującym gatunkiem jest tam sosna zwyczajna. Świerk pospolity występuje rzadziej. W runie przeważa bagno zwyczajne i borówka bagienna. Z tymi siedliskami związany jest cenny gatunek chroniony storczyka – listera sercowata. Brzegi rzek i strumieni stwarzają dogodne warunki dla łęgów topolowych, wierzbowych, jesionowych i olszowych. Szczególnie duże znaczenie łęgi jesionowe z jesionem wyniosłym, gdzie rośnie chroniony storczyk gnieźnik leśny. Takie łęgi są coraz rzadsze w skali całego kraju. Ciekawą formacją jest bogaty florystycznie grąd subkontynentalny, gdzie obok dębów szypułkowych rosną klony pospolite, lipy drobnolistne i graby. To doskonałe siedlisko dla kolejnego gatunku chronionego – wawrzynka wilczełyko. Z kolei w zdominowanych przez dęby prześwietlonych lasach, gdzie światło słoneczne swobodnie dociera do dna, rosną okazy takie jak: dzwonecznik wonny, storczyk buławnik czerwony i miodownik melisowaty. Roślinność torfowiska Torfowiska wysokie i przejściowe ze swoim stale podmokłym terenem stwarzają dogodne warunki dla mchów, które tworzą tam tzw. mszar. Występują tam gatunki takie jak podlegająca ochronie rosiczka okrągłolistna, wełnianka delikatna i lipiennik Loesela. Na szczególną uwagę zasługuje krytycznie zagrożona chamedafne północna, związana z torfowiskami wysokimi. Zwierzęta Mazurskiego Parku Krajobrazowego Zróżnicowany obszar jest doskonałą ostoją dla wielu gatunków zwierząt. Oprócz taksonów pospolitych, występują tam także okazy rzadkie i zagrożone wyginięciem. Ssaki Mazurskiego Parku Krajobrazowego Do najliczniej występujących ssaków należy zaliczyć jelenie, sarny i dziki. Powszechne są też bobry, lisy, kuny leśne i domowe. Coraz liczniej pojawiają się tam łosie i wydry. W Mazurskim Parku Krajobrazowym żyją dwa rzadkie drapieżniki: wilk i ryś. W stosunku do tych drugich prowadzone są działania reintrodukcyjne. Ptaki Mazurskiego Parku Krajobrazowego W parkowej awifaunie wyróżniają się bociany białe. Każdego roku lęgi wyprowadza tam ponad 50 par tych ptaków, a oprócz nich – także dwie pary rzadkich bocianów czarnych. Wśród najrzadszych drapieżników należy wymienić rybołowa i bielika. W parku gniazdują także orliki krzykliwe, kanie rude i czarne. W lasach i zadrzewiach licznie występują dzięcioły, w tym rzadki w kraju dzięcioł białogrzbiety. W okolicy mokradeł można spotkać przedstawicieli rodziny czaplowatych, w tym czaplę siwą i coraz liczniejszą czaplę białą. Płazy Mazurskiego Parku Krajobrazowego Obszary błotne i wodno-błotne tworzą dobre środowisko dla płazów. Na terenie parku stwierdzono występowanie 14 gatunków zaliczanych do tej gromady. Wszystkie podlegają ochronie. Z tej grupy warto wyróżnić rzekotkę drzewną, jedynego przedstawiciela rzekotkowatych w Polsce. Ryby Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy może poszczycić się niezwykle bogatą ichtiofauną. Tylko Biebrzański Park Narodowy cechuje się większą różnorodnością w tym obszarze. Stwierdzono tam występowanie 42 gatunków ryb, z czego 27 proc. uznano za zagrożone wyginięciem. W tym miejscu należy wskazać m.in. na węgorza europejskiego i certę. Atrakcje Mazurskiego Parku Krajobrazowego Największym bogactwem parku jest wspaniała przyroda. Największym, ale nie jedynym. Nie można bowiem zapomnieć o walorach kulturowych i historycznych Warmii i Mazur. Do dziś zachowała się tam tradycyjna zabudowa mieszkalna i sakralna. To wszystko przekłada się na znaczne zróżnicowanie atrakcji turystycznych Mazurskiego Parku Krajobrazowego, więc odwiedzającym tę malowniczą krainę z całą pewnością nie grozi nuda. Jakie są atrakcje w Mazurskim Parku Krajobrazowym? Najciekawsze to między innymi: Osada Kulturowa w Kadzidłowie, Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie, Muzeum Regionalne im. Walentyny Dermackiej z Sapiehów w Pieckach, Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w Praniu, młyn wodny na Krutyni w Zielonym Lasku, zabytkowa wyłuszczarnia nasion w Rucianem-Nidzie, molenna staroobrzędowców w Wojnowie, drewniana cerkiew prawosławna w Wojnowie, neogotycki kościół w Ukcie, neogotycki kościół w Wejsunach. Z naturalnych atrakcji na szczególną uwagę zasługują mazurskie jeziora, w tym największe w kraju – Śniardwy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mazury Zachodnie to kraina jezior i spokoju. Gdzie leżą, z czego słyną i jaką mają historię?
Mazury Zachodnie to wciąż nie do końca odkryty region. Są pełne jezior i wzgórz, czyste, ciche, z unikatowymi atrakcjami i miejscami, w których można się zatrzymać na niezapomniany urlop.
Spis treści: Mazury Zachodnie czy Prusy Górne? Położenie Mazur Zachodnich Bitwa pod Grunwaldem Druga bitwa pod Tannenbergiem Kanał Elbląski – XIX-wieczny cud techniki Wzgórza i agroturystyka Na pokład, czyli Iława i Ostróda Choć kraina jezior to jeden z ulubionych wakacyjnych kierunków Polaków, to większość z nas miałaby pewien problem w opisaniu granic Mazur oraz Warmii. Tymczasem oprócz tych dwóch krain historycznych, w pobliżu leży jeszcze jeden region: Mazury Zachodnie. Mazury Zachodnie czy Prusy Górne? Mazury właściwe rozciągają się mniej więcej między Ełkiem na wschodzie, a Ostródą na zachodzie. Z kolei Warmia obejmuje Olsztyn, Lidzbark Warmiński i ciągnie się aż do Braniewa na północy. Zachodnie rubieże Mazur do niedawna pozostawały jednak zarówno nienazwane, jak i dużo rzadziej odwiedzane. Ten stan rzeczy zmienia Zachodniomazurska Lokalna Organizacja Turystyczna. Powołała ona do życia Mazury Zachodnie jako spójny region. Choć nie jest to kraina historyczna ani geograficzna, to jednak jest wyraźnie odrębna. Znalazła się w granicach Polski po roku 1945, a wcześniej była częścią Prus Górnych (niem. Oberland). W okresie PRL starano się wymazać związki z Prusami, zasiedlając te ziemie osadnikami m.in. z Mazowsza oraz urzędowo nadając niektórym miejscowościom nowe nazwy. Mazury Zachodnie długo poszukiwały swojej współczesnej tożsamości. Położenie Mazur Zachodnich Dziś Mazury Zachodnie to rejon obejmujący: Pasłęk na północy, Iławę i Lubawę na zachodzie, Ostródę na wschodzie, Dąbrówno na południu. W ich granicach leży Pojezierze Iławskie. Administracyjnie to województwo warmińsko-mazurskie oraz pomorskie. Pełno tu jezior, polodowcowych wzgórz, ważnych historycznie miejsc, wyjątkowych zabytków. Natomiast turystów wciąż mniej niż w innych częściach Mazur – co niewątpliwie jest wielką zaletą. Bitwa pod Grunwaldem Jednym z najsłynniejszych miejsc leżących na Mazurach Zachodnich jest Grunwald. Na polach w okolicy Grunwaldu, Stębarka, Łodwigowa i Ulnowa, w roku 1410 rozegrała się jedna z największych bitew średniowiecznej Europy, między siłami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Zakonem Krzyżackim. Inscenizacja bitwy co roku przyciąga co roku kilkadziesiąt tysięcy widzów. Jest największą historyczną imprezą plenerową w Polsce i jedną z większych na świecie. Przyciąga też rekonstruktorów z całej Europy, a nawet USA. Grunwaldzkie pola zamieniają się w jeden wielki obóz pełen namiotów z epoki i ludzi żyjących przez kilka dni dokładnie tak, jak w czasach króla Władysława Jagiełły. W przeddzień właściwej rekonstrukcji odbywa się „bitwa pod Grunwaldem na wesoło”. Tu nie obowiązuje przywiązanie do historycznych realiów, a wśród uczestników „bitwy” można spotkać np. wojowników w strojach japońskich ninja czy meksykańskich gauchos. Druga bitwa pod Tannenbergiem Ale okolice Grunwaldu to także miejsce innej ważnej bitwy, znacznie mniej odległej w czasie. Mowa o drugiej bitwie pod Tannenbergiem. Tannenberg to niemiecka nazwa Stębarka. Zgodnie z nazewnictwem przyjętym w historiografii Niemiec, bitwa z 1410 roku jest określana jako „pierwsza bitwa pod Tannenbergiem. Ta druga miała miejsce w dniach 24–30 sierpnia 1914, na samym początku I wojny światowej. Brało w niej udział ponad 600 tysięcy żołnierzy wojsk Cesarstwa Niemieckiego i Imperium Rosyjskiego. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Niemiec. Okolice bitwy, a także pozostałości wybudowanego po niej ogromnego Mauzoleum marszałka Hindenburga (jednego z niemieckich dowódców), ściągają miłośników militariów i nowszej historii regionu. Mauzoleum zostało wysadzone podczas II wojny światowej w 1944 r. przez wycofujących się Niemców. Kanał Elbląski – XIX-wieczny cud techniki To bez wątpienia najważniejszy zabytek techniki na Mazurach Zachodnich i jeden z najważniejszych w całym kraju. Wybudowany w latach 1844–1860 Kanał Elbląski to niemal 85-kilometrowa droga wodna, łącząca jeziora leżące na różnych poziomach. Różnica między najniżej a najwyżej położonym punktem sięga 99 metrów. Zamiast budowy śluz, czyli typowego rozwiązania inżynierskiego w tamtym okresie, zdecydowano się na coś zupełnie nowatorskiego: pochylnie. Statki są co jakiś czas przewożone na specjalnych, ciągniętych linami wózkach, jadących po torach. Wózki te są poruszane wyłącznie energią pozyskaną z przepływającej wody, wprawiającej w ruch koła wodne, które z kolei ciągną liny. Pochylni jest 5: Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie i Całuny. To jedyna wciąż działająca taka konstrukcja na świecie. Kanał Elbląski został zabytkiem już w 1978 roku, a w 2011 wpisano go także na listę pomników historii. Znaczenie gospodarcze kanału w XIX w. było ogromne. Łączył Pojezierze Iławskie i Ostródzkie z portami w Elblągu i Gdańsku jeszcze przed budową linii kolejowych. Dziś pływają po nim tylko statki turystyczne, przyciąga jednak turystów z całego kraju i zza granicy. Rejsy „statkiem po trawie” odbywają się w sezonie letnim, najwięcej z nich bierze swój początek przy pochylni Buczyniec. Ceny biletów dla dorosłych rozpoczynają się od 119 zł, dla dzieci – od 25 zł. Wzgórza i agroturystyka Dla tych szukających natury, ciszy i spokoju Mazury Zachodnie są świetnym kierunkiem. Na szczególną uwagę zasługuje wieś Glaznoty, położona na wschód od Lubawy. To miejsce łączy dziką naturę, piękne krajobrazy, ciekawe zabytki i kilka wyjątkowych miejsc, w których można się zatrzymać. Glaznoty leżą pomiędzy Górą Dylewską a Parkiem Krajobrazowym Wzgórz Dylewskich. Otaczają je gęste lasy i niewielkie wzniesienia, tworzące niezwykły klimat „małych Bieszczad”. W tej małej wiosce na stałe mieszka około stu osób, ale jej historia sięga czasów krzyżackich. Może poszczycić się dwoma zabytkowymi kościołami, w tym jednym gotyckim i malowniczym wiaduktem kolejowym z początku XX wieku. Klimat Glaznot współtworzą wyjątkowe osoby. Monika Żurawska-Wiącek prowadzi gospodarstwo agroturystyczne „Koń na biegunach”. Zgodnie z nazwą można tu pojeździć konno, a koni jest aż 40. Rozległe gospodarstwo przyjmuje zarówno grupy, jak i turystów indywidualnych. Pełen dzieci, dorosłych i zwierząt dom otwarty pani Moniki to miejsce, w którym można oderwać się od reszty świata i skutecznie „zresetować”. Oraz – co bardzo ważne – świetnie zjeść. Zaledwie 15 minut piechotą od „Konia na biegunach” znajduje się inne wyjątkowe miejsce – Młyn Glaznoty. To siedlisko położone na miejscu dawnego młyna, przy rzeczce Gizeli. Stoi tu kilka luksusowych drewnianych domków do wynajęcia, są też trzy niewielkie jeziorka i ogród ziołowo-warzywny. To miejsce otoczone lasem, w którym można całkiem odciąć się od świata, jednak wyposażone we wszelkie wygody. Właściciel Młyna – Lech Serwotka – to jednocześnie czynny leśnik, prowadzący także Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt w niedalekim Napromku. Na pokład, czyli Iława i Ostróda Jednak to, z czym kojarzymy Mazury najbardziej, to jeziora. Na Mazurach Zachodnich jeziora zgromadziły się wokół Ostródy i Iławy. Te dwa miasta to doskonałe punkty, jeśli zamierzamy żeglować lub choćby skorzystać z gotowej oferty rejsów. Iława leży nad Jeziorakiem – najdłuższym jeziorem w Polsce. A na nim i w granicach miasta leży największa śródlądowa wyspa w kraju – Wielka Żuława. W okolicach Iławy wytyczono Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego, chroniący polodowcowe, urozmaicone tereny i ich jeziora. W tym słynące z niezwykle czystej i przejrzystej wody Jezioro Jasne. W granicach Ostródy z kolei znajduje się 5 jezior: Drwęckie, Smordy, Puzy, Sajmino i Perskie. Miasto to leży także na trasie Kanału Elbląskiego. Oba miasta stanowią doskonałą bazę wypadową do eksplorowania okolicznych lasów i jezior, które wciąż są mało znane i pozbawione tłumów turystów. Inspiracji do zwiedzania całego regionu i różnorodnych aktywności dostarcza oficjalna strona mazury-zachodnie.pl. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Prawdziwa cisza i kojące widoki. Wschodnie Mazury to kraina idylliczna
Wschodnie Mazury pozostają najmniej uczęszczanym regionem, przybierając postać krainy idyllicznej. Można tu zaznać ciszy i cieszyć się błahostkami.
W tym artykule: Mazury wschodnie Jezioro Bielskie Szeska Góra Most w Kruklankach Jezioro Niegocin Dziko rosnące poziomki. Czerwone grudki ukryte w gęstwinie liści przy polnej drodze. Zrywam je delikatnymi ruchami. Mają w sobie aromat mojego dzieciństwa. Zapach lata, skumulowane słońce, wakacyjną swobodę. Podjadam je, słuchając neurotycznych pisków wróbli w krzakach. I patrząc, jak zmarszczona wiatrem tafla niewielkiego jeziora odbija iskrami promienie słońca. To jest jak sen. Do Folwarku Bielskie we wsi Bielskie, w samym centrum Mazur Garbatych, przyjeżdża się po to, by zanurzyć się w przestrzeni niosących przyjemność błahostek. Dla widoku falującej pszenicy, spotkań z krową. Dla ciężaru trzymanego w dłoni koszyka pełnego leśnych grzybów i tych dzikich poziomek. Dla godzin spędzonych na hamaku albo łowieniu ryb czy czytaniu. Mazury wschodnie Prowadzony przez Agatę Brzezińską i jej męża Arkadiusza obiekt stoi pośród pól i zabudowań malutkiej wsi. Dopiero niedawno doczekała się – zresztą ku niezadowoleniu niektórych mieszkańców – asfaltowej drogi. To wschodni rejon Mazur, najmniej uczęszczany. Tkwiący z dala od gwarnego świata jeziornych żeglarzy, imprez toczących się na czarterowanych jachtach i zabaw na skuterach wodnych. Wokół Bielskiego nie ma nic, co przyciągnęłoby tłumy. Jak na Mazury tutejsze jeziora są niewielkie i ubogie w infrastrukturę. Brak też większych miast i ośrodków letniskowych. Ta przestrzeń to pomięta mozaika łagodnych wzgórz, pól, rzek i oczek wodnych, niewiele zmieniona przez ostatnie dekady. Miejsce uwielbiane przez Polaków zachwyca jeszcze bardziej. Mazury Zachodnie to idealny plan na weekend Oto Mazury Zachodnie. Przed nami wizyta w pałacu, w którym bawił sam Napoleon, długi spacer po pagórkowatej dolinie Kanału Elbląskiego oraz smakowita sielawa. Folwark Bielskie jest swoistym łącznikiem pomiędzy tym, co dawne, a tym, co dzisiejsze. Ponad 10 lat temu Brzezińscy kupili, trochę przypadkiem, niszczejące gospodarstwo na Mazurach – trzy budynki, w tym część poniemiecka. Zamienili tę przestrzeń w butikową agroturystykę. Zachowali kamienne ściany stajni i obory, ale dobudowali do nich współczesne elementy. Wnętrza są nowoczesne, nienawiązujące za bardzo do stylu tradycyjnych mazurskich wsi. Jezioro Bielskie Brzezińscy, przekonani o zaletach Mazur Garbatych, nie silą się na zapewnianie dodatkowych atrakcji gościom – konnych wycieczek, warsztatów garncarstwa, wspólnego gotowania. Zamysł jest prosty. Przyjeżdża się tu po to, by odpocząć i pobyć pośród natury. Okolica przyciąga też fanów sportu. Pojawiają się m.in. miłośnicy triatlonu, którzy mają tu dostęp do jeziora, ale też polnych dróg do biegania i mało uczęszczanych asfaltowych ulic do trenowania na rowerze. Ja zamierzam potraktować folwark jako bazę wypadową po bliższych i dalszych okolicach. Zaczynam od tego, co niemal na wyciągnięcie ręki. Wyruszam na pieszą wycieczkę naokoło Jeziora Bielskiego. Dołącza do mnie czworonożny rezydent folwarku, leciwa suka Moko (nazwana na cześć warszawskiego Mokotowa). Idzie mi się z nią raźniej, a gdy odkrywamy, że nie doszacowaliśmy dystansu, wspólnie odpoczywamy, leżąc pośród traw na pastwisku. Mimo że czuję już przebyte kilometry w nogach, ta wędrówka ma w sobie przyjemną, nieco dziecinną beztroskę. Kręcimy się po polnych drogach. Chwilami gubimy, lądując pośrodku czyichś gospodarstw. Patrzymy na nurkujące w jeziorze perkozy, a w końcu nawet na ciężkie sylwetki bielików w powietrzu. Wieczorami wieś pogrąża się w ciszy i ciemności. Żyje tu zaledwie 30 osób i trudno mi sobie wyobrazić, że jeszcze w latach 70. było tu 14 budynków mieszkalnych, świetlica, biblioteka i boisko. Oraz, choć tej informacji nie udaje mi się bezsprzecznie potwierdzić, sala kinowa na 150 miejsc. Nie żałuję jednak braku ekranu. Skurczona do kilku domostw wieś pogrążona jest nocą w mroku. Nad głową mam więc to, na co w Warszawie nie mogę już liczyć: widok niezmąconego cywilizacyjnym blaskiem nieba z tysiącami gwiazd i pasem Drogi Mlecznej. Szeska Góra Wschodnią granicę Mazur Garbatych wyznacza pasmo Szeskich Wzgórz, ciągnące się niemal prostą linią z południa na północ. Jadę tam, by zobaczyć echa najbardziej odległej historii regionu. To tędy przecisnął się tysiące lat temu lodowiec, pozostawiając po sobie pofalowany teren i morenowe doliny. Na najwyższy szczyt pasma – Szeską Górę – wyrastający na blisko 309 m n.p.m., dostaję się łatwym podejściem przez świerkowo-sosnowy las. Mijają mnie rowerzyści pędzący w dół na jednośladach na grubszych oponach. Szczytowy punkt oznaczony jest małym kamiennym słupkiem. Obok, pośród zieleni, widać jeszcze zarys dawnej drewnianej wieży obserwacyjnej postawionej i używanej przez niemieckie wojska. Szczyt od zawsze przyciągał uwagę. Prawdopodobnie we wczesnym średniowieczu lud Jaćwingów zbudował tu spore grodzisko, choć dziś nie sposób już odnaleźć jego śladów. Obecnie to miejsce stało się popularnym celem dla turystów. Korzystają z wytyczonych szlaków wiodących przez górę, ale też okolice poznaczone polodowcowymi jeziorkami i potokami. Mimo tego zainteresowania pasmo wzgórz pozostaje miejscem kameralnym. Na szczycie spotykam zaledwie pięć osób, które przysiadły na zwalonym drzewie, by się posilić. Nikt się tu nie śpieszy ani nie bije pieszych rekordów. Schodzę północno-wschodnim stokiem, natrafiając na rozrzucone głazy narzutowe przywleczone przez masyw lodowca. O wyjątkowości tych okolic świadczy jednak roślinność – tundrowa, niska, nasuwająca na myśl tereny dalekiej Północy. Przeczesuję wzrokiem drzewa i korzystając z aplikacji do oznaczania gatunków roślin, wyłuskuję ze ściany zieleni wierzbę lapońską. To niskie krzewy o sztywnych liściach, które trudno znaleźć w innych miejscach Polski (pojawia się jeszcze w Karkonoszach). Typowo arktycznym gatunkiem jest też mącznica lekarska, krzewinka o mięsistych czerwonych jagodach, która tworzy tu zwarty kobierzec. Przykucam przy nich, czując się, jakbym spotkał wędrowców, którzy przemierzyli krętymi ścieżkami przestrzenie czasu. Efemeryczne ślady epoki, gdy czoło lodowca się wycofywało, a w jego miejsce wsączało się nowe życie. Most w Kruklankach Mazury sprawiają wrażenie krainy arkadyjskiej, mają jednak za sobą burzliwą historię. Trafiam do przypominających rzymski akwedukt ruin mostu kolejowego w Kruklankach. Żelbetonowa konstrukcja, złożona z pięciu przęseł, była niegdyś częścią połączenia pomiędzy Węgorzewem a Oleckiem. Na trasie kursował pasażerski szynobus. Budowla pojawiła się w mazurskim krajobrazie w 1908 r., a więc wcześniej niż przyciągające turystów mosty w Stańczykach. Wiadukt w Kruklankach traktowany był zresztą przez inżynierów jako swego rodzaju próba generalna przed rozpoczęciem tamtego projektu. Wojenne losy tych ziem sprawiły, że konstrukcja w Kruklankach zyskała na znaczeniu militarnym. Linia stała się częścią szlaków transportowych dla wojska. Pod koniec II wojny wycofujący się Niemcy podłożyli pod most ładunki wybuchowe, ale nie zdążyli ich zdetonować. Nadciągająca Armia Czerwona w jakiś zadziwiający sposób je przegapiła. Być może most by przetrwał, gdyby nie to, że Sowieci zajęli się grabieżą okolicznych majątków. Ich łupem padały też szyny kolejowe. Mieszkańcy Kruklanek, próbując jakoś ten proceder powstrzymać, odpalili we wrześniu 1945 r. podłożony przez Niemców trotyl. Od niemal 80 lat most tkwi więc w niebycie, wyglądając, jakby został ściśnięty przez dłoń rozwścieczonego olbrzyma. Zawalone częściowo przęsła uniemożliwiają przejście po całym moście. Nie cieszy się więc on wśród turystów taką popularnością jak budowle w Stańczykach. Dzięki temu panuje tu jednak spokój (i nikt nie domaga się opłat za wstęp). Ruiny mostu w Kruklankach wtopiły się w tutejszy krajobraz. Nikomu już chyba nie zależy, by cokolwiek w nim zmieniać. Jezioro Niegocin Większy ruchem tętni Giżycko i jezioro Niegocin, które można uznać ze strefę buforową pomiędzy Mazurami właściwymi a Garbatymi. Akwen jest jednym z punktów na Szlaku Wielkich Jezior. W sezonie na szerokiej tafli wody widać więc białe okruchy żagli. Nie znikają one zresztą nawet zimą, Niegocin oferuje bowiem świetne warunki dla bojerów. Jezioro jest na tyle duże, że swobodnie przyjmuje żeglarzy, nie narażając ich na konieczność przeciskania się w tłumie. Akwen ma zresztą enklawy spokoju. Do jednej z nich płynę kajakiem, przebijając się przez rozległe płycizny (w tym miejscu jezioro ma zaledwie ok. 30 cm głębokości). To otoczona trzcinami, zadrzewiona wyspa Grajewska Kępa zwana też Wyspą Miłości. Być może dlatego, że zakochanym może zaoferować nieco kuszącej intymności. Miłość nie była jednak zapewne w głowach francuskim żołnierzom napoleońskiej armii, którzy koczowali na tej wyspie po porażce w Rosji w 1812 r. O ich historii przypomina pamiątkowa tablica, choć tekst po francusku nie oddaje w pełni ówczesnej rzeczywistości. Z ogromnej armii zostały niedobitki. Wielu żołnierzom bliżej było do próbujących przetrwać włóczęgów niż do dumnych wojaków. Ich pochód przez Mazury musiał stanowić dla tutejszych mieszkańców wstrząsający widok. Gdy wracam na noc do mojej agroturystycznej bazy, myślę o tym, jak wiele ten region potrafi w sobie unieść. Ma za sobą czasy biedy, głodu i wojen. Równocześnie jest jednak idyllicznym miejscem pozwalającym zanurzyć się w ciszy i zbliżyć do natury. Czyż takie miejsca nie są w swojej istocie najciekawsze? Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Pojezierze Olsztyńskie to kraina pięknej przyrody i ciekawej historii. Tu zjecie najlepsze jagodzianki
Jakie atrakcje oferuje Pojezierze Olsztyńskie? Między innymi jagodzianki, hutę szkła i arboretum. Oto warmińsko-mazurskie ciekawostki.
W tym artykule: Jezioro Pisz i Pisa Warmińska Barczewo Olsztynek Arboretum w Kudypach Olsztyn Pojezierze Olsztyńskie – informacje praktyczne Cisza. Absolutna cisza. Czas w obliczu takiej głuszy staje w miejscu. Nie mam odwagi poruszyć wiosłem, bo zburzę naturalny, panujący tu porządek. Słońce coraz śmielej odbija się od tafli jeziora Pisz. Lekki powiew wiatru wprawia w ruch sztywne źdźbła trzcin, gdzieś w oddali odzywają się ptaki. Ale za chwilę znów wszystko milknie. Jezioro Pisz i Pisa Warmińska Muszę jednak płynąć dalej, zanim pozostali letnicy, którzy właśnie biorą prysznic, jedzą jajecznicę lub popiją kawę na kempingu w Tumianach, skąd wypłynęłam, złapią za wiosła swoich kajaków. Na przystani ktoś rzucił, że widział tu czaplę siwą i kormorany. Z uwagą zatem wpatruję się w gęstwiny, które mijam. Mój kajak jest mały, zwinny i posłuszny. Między trzcinami radzi sobie jak ryba w wodzie. À propos, Pisz jest obficie zarybiony. Można tu złowić sandacza, szczupaka czy węgorza. Tymczasem jezioro zaczyna się zwężać, wpływam w wąską wstęgę rzeki Pisy Warmińskiej. Miała być urzekająca, spokojna, okiełznana. Owszem, jest spokojna, ale na szczęście nie brak jej dziewiczości i szaleństwa. By przepłynąć pod drzewami, muszę się położyć. By ominąć powalone konary, gęste trawy i pałki wodne, manewruję do utraty tchu. Niezła frajda. Patrzę przed siebie – w zwierciadle wody odbijają się intensywnie zielone, młode jeszcze liście drzew. Jest i żuraw, który ciężko podnosi się do lotu, za nim zrywa się kolejny i jeszcze jeden. Chyba spłoszyłam całą rodzinę. Przestaję zatem wiosłować, znów wsłuchuję się w ciszę. Barczewo Pisa Warmińska wypływa z oddalonego nieco ponad 20 km od Olsztyna jeziora Pisz i uchodzi do jeziora Wadąg. Leniwie płynie także przez kanały i cieki wodne miasteczka Barczewo zwanego przez mieszkańców – z przymrużeniem oka – małą Wenecją. Spływ kajakowy można skończyć w lesie przy moście w Zalesiu, na półmetku Pisy (wtedy przepłynięcie ok. 8 km zajmuje 2 godz.), i do Barczewa dostać się rowerem. Można też popłynąć nieco dalej, przez wąski kanał aż do jeziora Orzyc, i dopłynąć z powrotem do Tumian (kolejne 2 godz.). Ja jednak wyskakuję z kajaka w Zalesiu. Do Barczewa jadę rowerem (można je tu wypożyczyć). Mam w planach odwiedziny Saloniku Muzycznego Feliksa Nowowiejskiego. Autor muzyki do „Roty” Marii Konopnickiej spędził w mieście (będącym wówczas w granicach Prusów Wschodnich) wczesne dzieciństwo. Muzeum poświęcone kompozytorowi powstało w miejscu, w którym niegdyś znajdował się dom rodzinny Nowowiejskich. W pokoju głównym witają mnie fortepian, na którym młody Feliks grywał, oraz oryginale meble. Na ścianach wiszą fotografie rodzinne, nuty, rękopisy utworów, w gablotach wystawiono pióro i frak kompozytora. – Urodził się w Barczewie 7 lutego 1877 r. Ponadprzeciętny talent muzyczny Feliks przejawiał już w szkole elementarnej. Potem uczelnie muzyczne w Ratyzbonie, Berlinie, międzynarodowe nagrody, koncerty na całym świecie. Swoje najważniejsze dzieło, czyli oratorium „Quo Vadis” inspirowane powieścią Henryka Sienkiewicza, skomponował ok. 1907 r. – tłumaczy kuratorka w muzeum Magdalena Łowkiel. W swojej twórczości wyróżnił także Warmię, dedykując jej pieśń „O Warmio moja miła”. Dziś to oficjalny hymn Barczewa, grany tu codziennie w południe. Olsztynek Za każdym razem, kiedy wracam z Olsztyna do Warszawy, zajeżdżam do Olsztynka, by kupić jagodzianki – śmieje się Adam Uszyński. – Są wielkości dłoni. Ciasta prawie nie ma, jest cienkie jak papier i wypełnione jagodami. Słowo daję, nie jadła pani lepszych – dodaje. Co ciekawe, swego czasu gościły na wystawnych stołach w Belwederze. Jagodzianki Pana Adama spotkałam w kolejce przy Mrongowiusza 4. Pod tym adresem nad szklaną witryną widnieje szyld Cukiernia Jagodzianka. Znajdziecie bez problemu – jak mówi pani sprzedawczyni – kolejka ustawia się tu niemal o każdej porze, więc turyści trafiają bezbłędnie. Płacę 4,5 zł i próbuję. Chrupiąca delikatnie słodka kruszonka idealnie rymuje się z lekko kwaśnymi owocami w gęstym musie. Ciasto drożdżowe jest jak trzeba miękkie i maślane, wyborne. Historia Z fioletowym uśmiechem idę w miasto. A jest tu co oglądać, bo Olsztynek ma ciekawą historię i sporo zabytków. Prawa miejskie nadał mu wielki mistrz zakonu krzyżackiego Winrich von Kniprode w XIV w. Centralnym punktem był wówczas spory rynek z ratuszem, a wokół miasta rozciągały się wysokie na 10 m mury. Najpierw w XVII w. strawiły je wojny szwedzkie, potem pożar w 1804 r., a w 1914 Niemcy dokończyli dzieła, ostrzeliwując Olsztynek. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty fortyfikacji. Za to w jednym kawałku przetrwał XIV-wieczny zamek wzniesiony w stylu gotyckim. W XIX w. w budynku mieściło się gimnazjum. Uczył się tu m.in. pierwszy laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (1901 r.) Emil von Behring, niemiecki bakteriolog, twórca immunologii. Wracam jeszcze na ulicę Mrongowiusza – pod numerem 38 stoi niepozorny żółtawy budynek, do którego prowadzą wysokie na jakieś 2 m ciężkie drzwi. Wchodzę. Huta szkła – Czy życzy sobie pani rybę, czy łabędzia, a może anioła? – na dzień dobry pyta mnie Taras Krynicki. Do miasta przyjechał w latach 90. ze Lwowa. W 2005 r. przejął tutejszą Hutę Szkła, w której do dziś wytwarza naczynia dekoracyjne i użytkowe. Oraz pokazuje swój fach takim ciekawskim jak ja. – Chociaż pochodzę z rodziny hutniczej, zanim nauczyłem się nabierać szkło i wstępnie je formować, minęło pół roku – opowiada, z gracją obracając na długiej piszczeli hutniczej niewielką kulkę z piasku kwarcowego. Następnie wkłada ją do pieca hutniczo-szklarskiego i wytapia w temperaturze 1,4 tys. stopni. Za chwilę znów wyjmuje masę, która już jest szkłem, i energicznie specjalnymi szczypcami formuje z niej kształt ryby, którą sobie życzyłam. Masę wkłada jeszcze do kolorowej sproszkowanej tłuczki szklanej, by osiągnąć odpowiednią barwę. Po kilku chwilach moja rybka wędruje do kolejnego pieca, w którym w 500 stopniach będzie hartowana. – Proszę przyjść po figurkę jutro rano, bo całą noc będzie stygła – rzuca pan Taras i z nieukrywaną dumą patrzy na swoje dzieło. A mnie to pasuje, bo mam w Olsztynku jeszcze jedno miejsce na liście must see, które odwiedzę rano. Muzeum Budownictwa Ludowego – Proszę sobie wyobrazić, że jeszcze w XVIII w. kowal we wsi bywał jednocześnie dentystą. I nie dlatego, że miał kompetencje, a dlatego, że miał narzędzia. Czasem rwał dwa zęby, bo nie było wiadomo, który boli – opowiada przewodnik Robert Waraksa, pokazując mi kuźnię ze wsi Bielica. Wspólnie spacerujemy po skansenie, jak potocznie mówi się o tutejszym Muzeum Budownictwa Ludowego. Na 100 ha zgromadzono blisko 70 obiektów architektonicznych. Mijamy XVIII-wieczny młyn wodny, który jeszcze w 1949 r. potrafił przemielić tonę zboża na dobę, chałupę ze wsi Zielonka Pasłęcka z 1819 r., wóz cygański z początków XX w., który zagrał w filmie Papusza, czy zagrodę, w której pasą się koniki polskie. Czytam na tabliczce, że zwierzęta mają dwie „szaty”: letnią z gładką sierścią i zimową sięgającą nawet do 8 cm. W jednej z chat można się napić naparu z ziół, w innej toczyła się akcja filmu „Kołysanka” Juliusza Machulskiego. Każda jest w pełni wyposażona: w oknach wiszą tkane firany, na stołach obrusy. Można zajrzeć i zapoznać się ze sprzętami, których używali nasi pradziadkowie, np. prasą do sera czy mechaniczną maselnicą. Arboretum w Kudypach Weekend w województwie warmińsko-mazurskim kończę w Olsztynie. Zanim jednak zasiądę do kolacji, na chwilę relaksu zachodzę do arboretum w Kudypach (4 km od Olsztyna). Tu to się dopiero można zrelaksować. Arboretum, czyli ogród botaniczny, w którym kolekcjonuje się rośliny drzewiaste (od łac. arbor, czyli drzewo). Rośnie tu około tysiąca odmian i gatunków należących do flory polskiej i obcej. W ogrodzie można spacerować między naturalnymi oczkami wodnymi. Ja jednak lubię się tu trochę zgubić i niespiesznie odkrywać nowe gatunki. Tym razem zwróciłam uwagę na niewielkie zgrabne drzewko jarzębu brekini i jego jajowate czerwono-żółte owoce. W alejce obok znalazłam azalię japońską ubraną obficie w niewielkie różowawe kwiatki. Chamedafne północna z rodziny wrzosowatych obsypana jest z kolei białymi kwiatami o beczułkowatych kształtach. Azalię pontyjską, której intensywnie żółte kwiaty są lepkie i pachnące, chętnie widziałabym na własnym balkonie. Olsztyn Tymczasem jest niedzielny wieczór. Stare miasto w Olsztynie śmieje się na całego. Po drodze słyszę słowa przewodnika, który opowiada turystom o Mikołaju Koperniku. Stawia pytanie, czy na osiągnięcia człowieka ma wpływ miejsce, w którym żyje. Sama się nad tym zastanawiam, myśląc o słynnym astronomie, który pięć wieków temu zamieszkał w olsztyńskim zamku i zaczął tu pisać „O obrotach sfer niebieskich”. Cóż, robię się głodna. W restauracji Cudne Manowce zamawiam koktajl z pokrzyw i pierogi ruskie z kozim serem okraszone duszoną cebulką i podawane ze śmietaną. Chyba nie muszę dodawać, że na to smakowite zwieńczenie wizyty w Warmińsko-Mazurskim czekałam cały weekend? Pojezierze Olsztyńskie – informacje praktyczne Nocleg Jeśli planujecie spływ kajakowy z przyjaciółmi lub rodziną rzeką Pisą, dobrze wynająć 4-osobowy domek w ośrodku Zapach Drewna w Tumianach. Domki są nowocześnie urządzone i przestronne. Cena to 799 zł za dobę, do 4 osób bez względu na wiek. Na miejscu działa restauracja. Ośrodek Rewita Waplewo jest malowniczo położony na skarpie schodzącej łagodnie do jeziora Maróz (ok. 14 km od Olsztynka). Oprócz pokoi (od 150 zł za osobę) do dyspozycji gości są baza rekreacyjna z odnową biologiczną, przystań wodna z wypożyczalnią sprzętu oraz boiska sportowe, kort do tenisa i kręgielnia. Jedzenie Wędzone ryby: jesiotr, pstrąg czy węgorz, są tu wprost wyśmienite. W Gospodarstwie Rybackim Szwaderki w Olsztynku kupicie też ryby zarówno świeże, marynowane, jak i smażone. 80 jezior i rzek o łącznej powierzchni 5,5 tys. ha, które należą do gospodarstwa, jest udostępnionych również do wędkowania. Warto wiedzieć W każdą niedzielę od godz. 9 do 14 w Olsztynku przy ul. Kościuszki 6d lokalni producenci wystawiają na BioBazarze swoje wyroby: od serów, miodów, ekojaj po dziką czekoladę. Warto zwrócić uwagę na warzywa z ekologicznej farmy Ostoja Natury, które można też kupić online: ostojanatury.pl. Muzeum Warmii i Mazur mieści się w XIV-wiecznym zamku gotyckim w Olsztynie. W latach 1516–1521 rezydował tu Mikołaj Kopernik. Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Miejsce uwielbiane przez Polaków zachwyca jeszcze bardziej. Mazury Zachodnie to idealny plan na weekend
Oto Mazury Zachodnie. Przed nami wizyta w pałacu, w którym bawił sam Napoleon, długi spacer po pagórkowatej dolinie Kanału Elbląskiego oraz smakowita sielawa.
W tym artykule: Statkiem po trawie Gdzie Napoleon polował na łabędzie Rezydencja z historią Kto się boi smoka? Na Grunwald! Bogurodzica przyprawia o ciarki Jest smukły, a jego czekoladowa sierść lśni w popołudniowym słońcu. Spaceruje wolno z podniesionym wielkim łbem, najpierw wzdłuż kanału, potem jak gdyby nigdy nic wchodzi do wody, a ja zamieram. – Nie utopi się? – pytam Bartka, mojego przewodnika. – Ależ skąd! Sama widzisz, że dla łosia nasz kanał, głęboki tu najwyżej na jakiś metr, jest jak kałuża. Ma długie i silne nogi. Stoimy w bezruchu kilka dobrych minut, zastanawiając się, czy zwierzę nas zauważy. Łoś rzeczywiście, dostojnie pluskając potężnymi racicami, przechodzi przez wodę. Po kilku sekundach ze zwinnością sarny wyskakuje, lekko otrząsa kopyta brudne od gliny, bo nią wyłożone jest dno wgłębienia, i znika w zaroślach. Bartek, który w sezonie jako kapitan statku pasażerskiego pływa po Kanale Elbląskim, opowiada, że tutaj widok łosia nie jest czymś wyjątkowym. Poza tym w tutejszych lasach widział sporo dzikiej zwierzyny. Jelenie, sarny, zające, grasują nawet watahy wilków. Podobno dzików jest mniej, bo wyniosły się do Gdańska – śmieje się. Statkiem po trawie Najbardziej znany zabytek hydrotechniczny województwa warmińsko-mazurskiego; siódmy cud Polski; pomnik historii; tu suniesz na szynach statkiem po trawie – prasowe nagłówki mówią same za siebie. Kanał Elbląski to nie tylko kręgosłup Mazur Zachodnich, ale też największy lokalny gwiazdor. Jest długi na ponad 150 km i w pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że łączy Iławę, Ostródę i Elbląg z Morzem Bałtyckim. Zaczęto go budować w 1844 r. i skończono 16 lat później. – Powstał, by pływały nim barki towarowe przewożące drewno, sól czy torf. Były transportowane najczęściej spod Ostródy na północ, do Elbląga, gdzie rozpływały się w świat. Z czasem linia kolejowa wyparła transport wodny i od 113 lat po kanale pływają głównie statki pasażerskie, kajaki, jachty, czasem motorówki – opowiada Bartek. Ale nie tak po prostu pływają. Cały system jest unikatowy – przy budowie kanału wykorzystano jeziora leżące na różnych poziomach, różnica między nimi to nawet 100 m. By sobie z nią poradzić, pruski inżynier Georg Jacob Steenke zaprojektował zespół pięciu pochylni, po których przetacza się statki na specjalnych platformach ustawionych na szynach. W tym celu zastosowano szynowe urządzenia wyciągowe napędzane mechanicznie siłą przepływu wody. Efekt? Momentami suniemy statkiem po trawie. Dlatego rejs kanałem to prawdziwa frajda, zwłaszcza dla dzieciaków. My tymczasem z Bartkiem, idąc wzdłuż niego, nieco przyspieszamy – od pochylni Oleśnica do pochylni Buczyniec mamy do przejścia nieco ponad 5 km. Wypatrujemy kolejnego łosia lub chociaż sarenki albo bobra – te podobno zajadają się bez umiaru tutejszą kukurydzą, przez co budzą skrajne emocje wśród mieszkańców. Za to pagórkowaty krajobraz, jaki roztacza się przed nami, budzi emocje wyłącznie pozytywne i gdyby nie wiatrakowe farmy, można by się tu poczuć jak w alpejskiej wiosce. Błogi spokój burzy grupa mijających nas rowerzystów – w pobliżu biegnie bowiem szlak rowerowy, który liczy 80 km i wiedzie od Ostródy do Elbląga. Ostróda zresztą była moim pierwszym przystankiem na Mazurach Zachodnich (region na zachód od Warmii, obejmuje m.in. Pojezierze Iławskie i Wzgórza Dylewskie). Zajrzałam do tutejszego pokrzyżackiego zamku – w 1807 r. w pokoju na pierwszym piętrze Napoleon obmyślał strategię kampanii pruskiej. Dziś w twierdzy działa miejskie muzeum historyczne i jeśli wierzyć plakatowi, który wisi na dziedzińcu, w każdą ostatnią środę miesiąca odbywają się tu darmowe projekcje filmów. Pospacerowałam też przyjemnym bulwarem nad Jeziorem Drwęckim, zrobiłam parę zdjęć wygrzewającym się na molu kaczkom i pozaglądałam w okna nowoczesnym rezydencjom – wygląda na to, że deweloperzy bardzo doceniają tereny wokół jeziora. I trudno im się dziwić. Cuda natury w Polsce – 15 miejsc wartych zobaczenia Cuda natury w Polsce, czyli miejsca, które każdy powinien odwiedzić chociaż raz w życiu. Przyjrzyjmy się tym propozycjom! Gdzie Napoleon polował na łabędzie – Stawiamy na sezonowość, ale też odtwarzamy stare przepisy naszych babć i prababć – słyszę od kelnera restauracji Kraina Jezior. Sława tego niepozornego miejsca dotarła aż do Warszawy. Jakiś czas temu usłyszałam od przyjaciół, że w całej Ostródzie lepiej nie karmią, więc cóż było robić, przyjechałam. Z krótkiej karty wybrałam krem chłodnik z ogórka z bakłażanem i sorbetem z trawy cytrynowej. Danie smakowało jeszcze lepiej, niż brzmiało, podobnie jak lokalna sielawa skropiona słodko-kwaśnym sosem i serwowana z podpłomykami z mąki i wody, którymi zajadali się pradawni Słowianie. W wersji szefa kuchni Kariny Jezior placki są doprawiane olejem sezamowym i prażone na gorącej patelni. Zarówno chłodnik, jak i sielawa zostały tak podane, jakby za chwilę miały być fotografowane do magazynu kulinarnego. Moi znajomi się nie mylili – tu jakość idzie w parze z urodą. Nad kawą zastanawiam, się co zrobić z resztą popołudnia. Spoglądam na mapę. Z Ostródy w linii prostej jakieś 60 km na zachód położona jest wieś Kamieniec, a tam słynny późnobarokowy pałac. Jadę. Posiadłość ma ciekawą historię – powstała w 1720 r. na zlecenie pruskiego feldmarszałka Albrechta Fincka von Finckensteina i okrzyknięto ją wschodnim Wersalem. Jej wnętrza urządzono z przepychem – piece wyłożone miśnieńską porcelaną, kominki misternie zdobione białymi stiukami, podłoga z czarno-białego marmuru, na ścianach tapety ze skóry. Klatka schodowa była połączona z holem obszernym przejściem, którego obramowanie stanowiła wymodelowana ze stiuku sztukateria. Co z tego wszystkiego zostało do dziś? Na miejscu przekonuję się, że w zasadzie nic. Rezydencja z historią Podjeżdżam pod żeliwną bramę, która jest otwarta dla zwiedzających, pod szkieletem pałacu pasie się stado koni. Obchodzę resztki posiadłości dookoła – w obszernym ogrodzie zachowały się fragmenty kanałów, które niegdyś były połączone z jeziorem Gaudy. Rezydencja została splądrowana w 1945 r. przez Armię Czerwoną, potem obrabowana przez szabrowników i dwa lata później podpalona. Dziś pozostaje w rękach prywatnych i podobno ma zostać odbudowana. Na tablicach informacyjnych czytam o mieszkańcach pałacu: bawił tu i Fryderyk Wilhelm I, i Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern, a w roku 1807 przez dwa miesiące nawet Napoleon. Zresztą wizyta jest owiana legendą – podczas pobytu Bonapartemu czas umilała Maria Walewska. Ponieważ hrabina była zaangażowana politycznie, ich romans miał także polityczne konsekwencje – większość historyków jest zgodna, że to jej wdzięk i przekonania skłoniły cesarza Francuzów do ustanowienia 7 lipca 1807 r. w Tylży Księstwa Warszawskiego. Dozorca pałacu opowiada mi jeszcze, że Napoleon, mimo że miał do dyspozycji łoże z baldachimem i zasłonami z jedwabiu, spał w małym łóżku polowym, które woził wszędzie ze sobą. Podobno strzelał tu do łabędzi i lubił polować w tutejszych lasach. Częścią pałacu były także XVIII-wieczne rzeźby przedstawiające bogów rzymskich: Herkulesa, Junonę, Jowisza i Meduzę. Słyszę, że dziś można je znaleźć przy ulicy Niepodległości w Iławie. Mam zatem kolejny dobry powód, by odwiedzić to miasto. Kto się boi smoka? Iława szczyci się ratuszem z 1912 r., gmachem dworca kolejowego niegdyś największym w Prusach Wschodnich – w holu budynku zwróćcie uwagę na herby miejscowości, do których przed wojną można było dojechać stąd bezpośrednio. Można tu też pospacerować w lasku miejskim, który znajdziecie tuż przy Kinoteatrze, lub zajrzeć do Amfiteatru im. Louisa Armstronga. Tu z kolei co roku w sezonie letnim spotkają się muzycy z całego świata na Międzynarodowym Festiwalu Jazzu Tradycyjnego Old Jazz Meeting „Złota Tarka”. Mnie ciągnie jednak do wody. Mimo późnego lata po Jezioraku zasuwają skutery i rowery wodne, kręci się też kilka żaglówek i kajaków. Ja tymczasem bez namysłu wskakuję na odpływający właśnie z przystani wodny tramwaj, który ma okrążyć Wielką Żuławę. Dawno już chciałam zobaczyć z bliska jedną z największych wysp śródlądowych w Polsce – jej powierzchnia liczy 82,4 ha. Zostawiamy w tyle port w Iławie, po lewej stronie jeziora mijamy też zabytkowy budynek dawnego gimnazjum, kompleks domków plażowych i miejskie kąpielisko. Jak na tramwaj wodny płyniemy dość szybko, więc wkrótce wyłania się przed nami obficie porośnięta roślinnością nieregularna sylwetka głównej bohaterki dzisiejszej wyprawy. Podobno w średniowieczu na wyspę prowadził drewniany most i jeszcze w XIII w. działał na niej gródek krzyżacki. Dziś żadnych gródków nie ma, za to – jak słyszymy od kapitana – jest kilka ośrodków wypoczynkowych. À propos kapitana naszego tramwaju, staje się coraz bardziej śmiały, zaczyna nawet snuć legendę o Wielkiej Żuławie. Otóż dawno, dawno temu wyspa budziła grozę wśród mieszkańców, bo przy znajdującym się na niej wzgórzu zwanym Scholtenberg żył ogromny smok. Potwór wypatrywał stamtąd zdobyczy. Dlatego nocą można było ujrzeć jego czerwone, przecinające ciemność oczy. Każdy rybak, który znalazł się w pobliżu wyspy, padał ofiarą bestii, która… umiała latać. Aż pewnego razu pewien chłop wziął ze sobą zaledwie mocną sieć i wypłynął w czółnie w stronę smoczej wyspy. Kiedy potwór rzucił się na łódź, śmiałek sprytnie z niej wyskoczył i zarzucił sieć na smoka. Bezradne stworzenie nie umiało się z niej wydostać. I tak oto dzielny chłop pokonał potwora i odtąd mieszkańcy oraz turyści chętnie odwiedzają Żuławę. Na Grunwald! Po wysłuchaniu takiej legendy czuję się wręcz zaproszona na Wielką Żuławę. Tymczasem nie mogę wyjechać z Mazur Zachodnich bez zajrzenia jeszcze w dwa miejsca. Gotycki zamek w Szymbarku od dawna chodził mi po głowie głównie dlatego, że podobno był pierwowzorem twierdzy opisanej przez Zbigniewa Nienackiego w Panu Samochodziku i Winnetou. Zresztą nic dziwnego, bo autor pochodził z tych terenów, z czego był bardzo dumny. Zamek, podobnie jak pałac w Kamieńcu, nie miał jednak szczęścia. Zbudowany w XIV w. z inicjatywy proboszcza kapituły pomezańskiej Henryka ze Skarlina, później zamieszkiwany przez rody: von Polentz i hrabiowski Fink von Finckenstein, w 1945 r. został spalony przez Armię Czerwoną. Ocalał obwód murów obronnych z bramą, basztami i mostem. Ponadto zachowały się szczątkowe ślady po budynkach mieszkalnych. Dziś widać wyraźnie, że prywatni właściciele stopniowo go odbudowują. Swego czasu zagrał nawet w filmie Volkera Schlondorffa Król Olch z Johnem Malkovichem. Ekipa realizacyjna na pewno była pod wrażeniem okolicy – podobnie zresztą jak ja teraz. Rezydencja położona jest nad Jeziorem Szymbarskim, wśród rozległych pól i łąk malowanych „zbożem rozmaitem”, nad którymi krążą żurawie. Cóż, pozostaje czekać na rychłą rekonstrukcję twierdzy i zaglądać tu co jakiś czas. Żeby dopełnić realizację weekendowego planu, muszę jeszcze odwiedzić nowe multimedialne Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku. Na dzień dobry miło zaskakuje mnie minimalizm jego betonowej bryły oraz dobrze zaprojektowana jasna przestrzeń wewnątrz. Bogurodzica przyprawia o ciarki Przyłączam się do kilkuosobowej wycieczki i przysłuchuję się przewodniczce. Ta pokazuje nam kopie zbroi (te prawdziwe ważyły 20 kg), mieczy i łuków średniowiecznego rycerstwa, włącza interaktywne mapy i patrząc na sporą makietę grunwaldzkiego pola, opowiada, jak Jagiełło szykował się do bitwy. Jego wojska stały w lesie ukryte przed upałem, na który narażone były oddziały krzyżackie, dlatego spokojnie wysłuchał do końca mszy i dopiero później zaczął wydawać rozkazy bojowe. Wojsku nakazał przepasać się wiechciami słomy, by móc rozpoznać się podczas walki. Jako zawołanie bojowe król podał nazwy: Kraków i Wilno. Tuż przed starciem armia zaśpiewała zaś Bogurodzicę. – Marzę o wzięciu udziału w takiej walce! – krzyczy jeden z najmłodszych słuchaczy, a przewodniczka zaprasza go na imprezę rekonstrukcyjną, która co roku odbywa się tu w rocznicę wielkiej bitwy. Ja tymczasem oddalam się do sąsiedniej sali, by przypomnieć sobie wyświetlane tu fragmenty filmu Aleksandra Forda Krzyżacy. Na słowo wojna przeszywają mnie ciarki. Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Cuda Polski 2024 – obiekty ze Świętokrzyskiego i Warmińsko-Mazurskiego nominowane w plebiscycie
Trwa głosowanie w plebiscycie Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę nominowanych miejsc z województw świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje ze Świętokrzyskiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Warmińsko-Mazurskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w poprzednich latach, także i teraz zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje ze Świętokrzyskiego Porcelanowy Rynek w Ćmielowie Muzeum Archeologiczne w Wiślicy Sosna krocząca w Wełeczu ​​​​​​​ Porcelanowy Rynek w Ćmielowie Porcelanowy serwis wzorowany na przedwojennej kolekcji Empire zdobi ćmielowski rynek i służy mieszkańcom do odpoczynku w niezwykłej scenerii, która może kojarzyć się z bajkowym światem Alicji w Krainie Czarów. Uroczyste otwarcie nowego, porcelanowego rynku odbyło się 23 września 2023 roku. Filiżanki zamieniły się w ławki, a wielki imbryk w fontannę, która zajmuje najważniejsze miejsce na rynku. Muzeum Archeologiczne w Wiślicy Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Sosna krocząca w Wełeczu We wsi Wełecz w pobliżu Buska-Zdroju znajduje się prawie stuletnia sosna pospolita z naziemnym systemem korzeniowym. Zadziwiająca sosna zaliczana jest do gatunku sosny zwyczajnej. W rzeczywistości nie jest wcale zwyczajna, bowiem przypomina Enta z tolkienowskich powieści. Pień sosny rozpoczyna się około trzech metrów nad ziemią. Całość utrzymuje się na kilkunastu korzeniach, pod którymi może zmieścić się kilka osób. Cuda Polski 2024 – nominacje z Warmińsko-Mazurskiego Lidzbark Warmiński Mazurska Pętla Rowerowa Kortosfera w Olsztynie Lidzbark Warmiński Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Mazurska Pętla Rowerowa Nowy, ustandaryzowany produkt turystyczny wokół Wielkich Jezior Mazurskich. Wytyczono i przygotowano 310 km pętli rowerowej o urozmaiconej nawierzchni – od dróg leśnych przez szutry wśród pól po bezpiecznie wydzielone ścieżki wzdłuż dróg. Pętla została także jednolicie oznakowana oraz wyposażona w tablice informacyjne pokazujące całą trasę oraz najciekawsze atrakcje najbliżej aktualnego przystanku. Kortosfera w Olsztynie Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego Kortosfera to jedyne w Polsce interaktywne centrum nauki, którego tematem przewodnim jest rolnictwo oraz środowisko przyrodnicze Warmii i Mazur. Ekspozycję tworzy 140 eksponatów zaaranżowanych w wystawy stałe i wolnostojące, a także trzy wystawy mobilne oraz zestawy edukacyjne. Wystawa stała Kortosfery rozmieszczona jest na pięciu kondygnacjach budynku. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w Waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Ciekawostki o Mazurach. Te fakty zaskoczą nie tylko turystów, ale i mieszkańców
Przygotowane przez nas ciekawostki o Mazurach z całą pewnością zaskoczą każdego i sprawią, że spojrzycie na ten niezwykle malowniczy region z zupełnie innej strony. Co warto wiedzieć o „Krainie Tysiąca Jezior”?
W tym artykule: Krótka lekcja mazurskiej historii Mazury są Krainą Tysiąca Jezior – ale czy na pewno? Mazurzy to także własna flaga i hymn Czy mówisz po mazursku? Gdzie znajdują się największe oraz najdłuższe jezioro w Polsce? Gdzie spotkasz potomków dzikich koni? Tutaj poczujesz historię na każdym kroku Czy w Polsce można znaleźć piramidę? Gdzie krzyk słychać najgłośniej? To tutaj przylatują bociany Czy można być w trzech miejscach jednocześnie? Gdzie w Polsce żubry żyją na wolności? Skąd pochodzi nazwa Mazury? Królowa Elżbieta II pochodziła z Mazur? Na Mazurach spalono ostatnią czarownicę Zebrane poniżej ciekawostki o Mazurach potwierdzają wyjątkowość tego regionu zarówno pod względem krajobrazowym, jak i bogactwa historycznego oraz kulturowego. Oto 15 niezwykle interesujących faktów, które pozwolą każdemu z was pożeglować marzeniami o tej pięknej krainie i mocniej wczuć się w klimat tego niezwykłego miejsca. Krótka lekcja mazurskiej historii Obecnie Mazury wraz z Warmią tworzą krainę kulturowo-historyczną, między którymi nie ma namacalnej granicy. Jednak nie zawsze tak było, a co ciekawe, ich korzenie sięgają aż ery średniowiecza. Podbite ziemie w XIII w. przez Krzyżaków początkowo zamieszkiwane były przez pogańskie plemiona Prusów. Natomiast na terenach dzisiejszej Warmii osiedlony był inny pogański lud – Warmów, od których – jak można łatwo wywnioskować – wzięła się nazwa krainy. Krzyżacy na zdobytych terenach postawili państwo zakonne, w którym napływający koloniści z przeludnionego Mazowsza budowali swoje osady na przełomie XV i XVI w. Mazurzy wędrowali na południe i docierali do Krainy Wielkich Jezior, gdzie zakładali nowe wsie i miasta. Było to społeczeństwo zamknięte, skierowane wyłącznie na rolnictwo. Początkowo ziemie nazwano Mazowiecką Krainą, która w późniejszym czasie skróciła się do popularnych Mazur. Mazury są Krainą Tysiąca Jezior – ale czy na pewno? Mazury potocznie określa się mianem „Krainy Wielkich Jezior Mazurskich” lub „Krainy Tysiąca Jezior”. O ile pierwsza nazwa nikogo nie dziwi, to druga lekko przekłamuje rzeczywistość. Na Mazurach można doliczyć się bowiem ok. 2 600 jezior, czyli prawie 3 razy więcej niż zwykło się sądzić. Ciekawe, ile dni trzeba by było poświęcić, aby zobaczyć je wszystkie. Mazurzy to także własna flaga i hymn Prężnie rozwijające się społeczeństwo rolnicze nie posiadało praktycznie żadnej reprezentacji miejskiej inteligencji. Choć nie oznacza to, że nie znalazły się osoby, które wybrały studia na uniwersytecie w Królewcu. Próby młodzieży z Mazur w utrwaleniu swojej kultury poskutkowały projektem mazurskiej flagi, która do dnia dzisiejszego symbolizuje ten region. Składa się z trzech kolorów: błękitnego, niebieskiego oraz czerwonego. Symbolizują wierność członków organizacji, honor i zamiłowanie do prawdy. Jeden z członków studenckiej organizacji – Friedrich Dewischeit –jest twórcą nieformalnego hymnu Mazur. Oryginał skomponowany był w języku niemieckim i śpiewano w nim między innymi: Masovialand, mein Heimatland (tłum. Mazowiecka Kraino, moja Ojczyzno). Perła w koronie polskich kolei. Trasa łącząca Wałbrzych z Kłodzkiem zachwyca na każdym kroku Dziewięć stalowych mostów, czterdzieści pięć wiaduktów, trzy tunele. Razem to 286. Wiem, coś nie psuje, ale 286 to nie suma wymienionych atrakcji, tylko numer linii kolejowej, która łącz... Czy mówisz po mazursku? Oddzielenie granicą od Mazowsza, kultywowanie regionalnych obrzędów i tradycji sprawiło, że mowa mazurska ewoluowała w zupełnie inny sposób niż przykładowo ta mazowiecka. Pod wpływem zaboru pruskiego zaczęto używać coraz więcej germanizmów, czyli niemieckich zapożyczeń. Nic więc dziwnego, że przyjezdnym Polakom po 1945 roku ciężko było zrozumieć mowę lokalnych mieszkańców. W obecnych czasach – mimo nielicznych kursów językowych – jesteśmy w stanie nauczyć się języka mazurskiego. Jak się okazuje, zachowało się wiele pism we wspomnianym języku, a także powstał „Elementarz mowy mazurskiej”, autorstwa Piotra Szadkowskiego. Spod tej samej ręki ukazało się również tłumaczenie „Małego Księcia”. Gdzie znajdują się największe oraz najdłuższe jezioro w Polsce? Mazurskie jeziora wyróżniają się także na tle innych polskich zbiorników wodnych. Na Mazurach znajduje się największe jezioro w Polsce. To oczywiście Śniardwy o powierzchni aż 113,8 km kw. W Krainie Wielkich Jezior leży również najdłuższe jezioro w kraju, czyli Jeziorak. Jego długość to ok. 27,45 km. Gdzie spotkasz potomków dzikich koni? Tarpany to wymarły ponad 200 lat temu gatunek dzikich koni, które dawniej zamieszkiwały leśne tereny Europy. Na szczęście obecnie można jeszcze spotkać potomków tych dzikich zwierząt. Gdzie ich szukać? Na półwyspie Popielińskim, gdzie w naturalnych warunkach żyją 4 tabuny koników polskich. Ich historia jest burzliwa, warto poznać ją lepiej i zobaczyć te wyjątkowe dzikie konie na żywo. Tutaj poczujesz historię na każdym kroku Mazury poza wspaniałymi krajobrazami obfitują w miejsca, które na stałe zapisały się na kartach historii Polski. Dwa warte uwagi każdego historyka obiekty to na pewno: tereny Grunwaldu, gdzie w 1410 roku odbyła się pamiętna, bitwa, Wilczy Szaniec, czyli znajdująca się w środku lasu kwatera Hitlera. Co ciekawe, żeby ukryć kwaterę, twórcy uzupełnili ubytki w drzewostanie atrapami drzew zrobionymi z rur. Dla bardziej naturalnego efektu rury pokryto siatką imitującą liście. Czy w Polsce można znaleźć piramidę? Choć piramidy kojarzą się głównie z Egiptem, w Polsce również można jedną odnaleźć. Na Mazurach w miejscowości Rapa znajduje się grobowiec rodziny barona Friedricha von Fahrenheita. Wzorowany na egipskich piramidach, ma wysokość prawie 16 metrów. O polskiej piramidzie powstało wiele wierzeń i legend. Niektórzy ludzie wierzą, że piramida ma właściwości lecznicze. Inni uważają, że w jej wnętrzu występują duże zakłócenia pola magnetycznego. Gdzie krzyk słychać najgłośniej? Już od ponad 20 lat w miejscowości Gołdap na Mazurach odbywa się Międzynarodowy Konkurs Krzyku. Wydarzenie to jest jednym z nielicznych tego typu konkursów na świecie. By wziąć w nim udział, na Mazury przyjeżdżają nie tylko mieszkańcy Polski, ale również obcokrajowcy. Na czym polega konkurs? Wystarczy przez 5 sekund krzyczeć do specjalnej aparatury. Najlepsze wyniki przekraczały wartość 138 dB. To tutaj przylatują bociany Mała mazurska miejscowość Żywkowo nazywana została bocianią wsią. Co roku do tego urokliwego miejsca przylatuje blisko 100 bocianów, a odlatuje ich jesienią dwa razy więcej. Jeśli chcesz zobaczyć bociany z bliska, najlepiej obserwować je ze specjalnej platformy widokowej w Żywkowie. Czy można być w trzech miejscach jednocześnie? Chociaż bilokacja, czyli zdolność do znajdowania się w dwóch miejscach jednocześnie, jest niedostępna dla zwykłych śmiertelników, można jednak spróbować nagiąć rzeczywistość, aby przez chwilę poczuć się jak superbohater. Jedną z możliwości jest stanie na granicy dwóch miast lub krajów. Czy można za to być w trzech miejscach jednocześnie? Teoretycznie tak. Na Mazurach znajduje się najbardziej wysunięty na północny-wschód punkt województwa warmińsko-mazurskiego, gdzie schodzą się granice trzech państw – Litwy, Rosji i Polski. Gdzie w Polsce żubry żyją na wolności? Na terenie Puszczy Boreckiej na Mazurach znajduje się Ośrodek Hodowli Żubrów. Jest to drugi co do wielkości ośrodek tego typu w Polsce. Największą atrakcją dla turystów jest możliwość oglądania z platformy widokowej żubrów np. podczas karmienia. Na początku zwierzęta żyły w zagrodach, dopiero kiedy uciekły z nich do lasu, zdecydowano, że powinny przebywać na wolności w swoim naturalnym środowisku. Skąd pochodzi nazwa Mazury? Dla niektórych zaskoczeniem może być pochodzenie nazwy „Mazury”. Słowo wywodzi się od przedrostka „maz-”, który znaczył „smolić” (dawniej rzeczownik „maź” oznaczał smołę). Poprzez połączenie przedrostka „maz-” z przyrostkiem „-ur” powstało określenie na smolarzy zamieszkujących tereny leśne w tym regionie. To właśnie od nich pochodzi nazwa Mazury. Warmia: magiczny odpoczynek Nowe Kawkowo, Pupki i kilka inny wsi wokół, to nie tylko natura ale też moc pomysłów na sztukę i życie Królowa Elżbieta II pochodziła z Mazur? Dynastia Windsorów, z której wywodziła się najdłużej panująca monarchini w Wielkiej Brytanii, spokrewniona była z wschodnio-pruskim rodem Lehndorffów. Ten zaś mocno związany był ze Sztynortem – osadą umiejscowioną obecnie w województwie warmińsko-mazurskim. W tej miejscowości znajdziemy przepiękny pałac zamieszkiwany przez arystokratyczną rodzinę. Krąży informacja, że w krwi księcia Williama jest w 1/256 mazurskich Lehndorffów. Korzenie swoich porządków na Mazurach odnajdzie także autor „Władcy Pierścieni” – J.R.R. Tolkien. Na Mazurach spalono ostatnią czarownicę Historia głosi, że w okolicach Kętrzyna mieszkała Barbara Zdunk, która zakochana była bez pamięci w młodszym od siebie mężczyźnie. Niestety, ten postanowił od niej odejść. Nie mogąc się pochodzić z tym faktem, kobieta postanowiła podłożyć ogień pod dom byłego kochanka. Barbara została oskarżona przez miejscowy sąd i mieszkańców o czary, a karą było spalenie na stosie. Jak się okazuje, był to ostatni taki incydent w Europie, a doszło do niego 21 sierpnia 1811 r. na wzgórzu szubienicznym przy drodze z Reszla do Korsz. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Gdzie na majówkę w Polsce? Poznaj propozycje z całego kraju
Gdzie na majówkę w Polsce? W Polsce znajdziemy wiele pięknych i ciekawych miejsc, które polecają się na weekend majowy. Majówka w Polsce nad morzem, a może w górach? Oto lista 20 propozycji, które warto rozważyć.
W tym artykule: Gdzie na majówkę w Polsce? Zamość Kraków Park Narodowy Gór Stołowych Bory Tucholskie Kazimierz Dolny Lubuski Szlak Wina i Miodu Zalew Sulejowski Trekking w Tatrach Wysokich Spływ kajakowy rzeką Rawką Jezioro Nyskie Solina Białowieski Park Narodowy Łeba Ustroń Świętokrzyski Park Narodowy i Łysogóry Jezioro Niegocin Pojezierze Wielkopolskie Wyspa Wolin Zalipie Kraina Wygasłych Wulkanów Gdzie na majówkę w Polsce? To pytanie zadajemy sobie ostatnio coraz częściej. W tym roku weekend majowy jest wyjątkowo długi. 1 maja wypada w środę, a 3 maja w piątek. Wystarczy więc, że weźmiemy trzy dni wolnego i będziemy mogli cieszyć się 9-dniowym urlopem. Jak spędzić ten czas? W naszym kraju nie brakuje miejsc, które świetnie sprawdzą się jako majowe kierunki. Podpowiadamy, gdzie pojechać na majówkę w Polsce. Gdzie na majówkę w Polsce? Jeśli wciąż zadajesz sobie pytanie „gdzie na majówkę w Polsce?” i „jak spędzić długi majowy weekend?”, niczym się nie przejmuj. Poniżej przedstawiamy 20 propozycji na fantastyczną majówkę w granicach naszego kraju: Majówka 2024 zaskoczyła trendami. Polacy tłumnie ruszą wypoczywać za ocean Majówka 2024 zbliża się coraz większymi krokami. Gdzie w tym roku Polacy spędzą długi weekend majowy? Jeden z najpopularniejszych kierunków to spora niespodzianka. Też się tam wybieracie? Zamość Kraków Park Narodowy Gór Stołowych Bory Tucholskie Kazimierz Dolny Lubuski Szlak Wina i Miodu Zalew Sulejowski Tatry Wysokie Rzeka Rawka Jezioro Nyskie Solina Białowieski Park Narodowy Łeba Ustroń Świętokrzyski Park Narodowy i Łysogóry Jezioro Niegocin Pojezierze Wielkopolskie Wyspa Wolin Zalipie Kraina Wygasłych Wulkanów Zamość Zamość nazywany jest „perłą renesansu” lub „Padwą Północy”. Historia miasta sięga XVI wieku. Założycielem stolicy Ordynacji Zamojskiej był hetman wielki koronny Jan Zamoyski, a za jej projekt odpowiedzialny był włoski architekt Bernardo Morando. W 1992 roku zamojski Rynek Starego Miasta trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Na odwiedzających czeka tu także ogród zoologiczny, Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał, Muzeum Zamojskie oraz liczne szlaki turystyczne i trasy rowerowe. Kraków Była stolica Polski to prawdziwa turystyczna perła. Kraków zachwyca nie tylko Polaków, ale też podróżnych zza granicy. Do złożenia wizyty w „Mieście Królów” zachęcają m.in. dziennikarze CNN, którzy okrzyknęli Polskę turystycznym kierunkiem na rok 2023. Wśród wyróżnionych miast znalazł się właśnie Kraków. Park Narodowy Gór Stołowych Polskie Góry Stołowe są jednym z nielicznych przykładów tego typu gór w Europie. Ich pochodzenie jest podobne do genezy słynnej Góry Stołowej, będącej symbolem Kapsztadu (RPA). Wybierając się na wycieczkę w te okolice można podziwiać fantastyczne formacje skalne tworzone na przestrzeni wieków oraz unikatowe i objęte ochroną gatunki roślin i zwierząt. Bardziej aktywnym oferowane są wspinaczka górska czy trekking. Bory Tucholskie To jeden z największych borów sosnowych na terenie Polski. J jednocześnie jeden z 23 parków narodowych znajdujących się w naszym kraju. Na jego terenie odnajdziemy zarówno wydmy, jak i jeziora oraz trasy piesze i rowerowe. W parku dostępne są również fantastyczne punkty widokowe, z których rozpościera się widok na okolicę – głównie lasy i tamtejsze zbiorniki wodne. Kazimierz Dolny Położony w środkowym biegu Wisły Kazimierz Dolny kusi przyjezdnych swoją historią, fantastyczną lokalizacją oraz sporą ilością wartych zobaczenia zabytków. To urokliwe miejsce z mnóstwem atrakcji dla każdego rodzaju turysty. Począwszy od przytulnych kawiarenek na rynku, przez wycieczkę promem po Wiśle, aż po wyprawę po wąwozach. Kazimierz Dolny jest prawdziwą perłą polskiej turystyki. Lubuski Szlak Wina i Miodu Województwo lubuskie słynie przede wszystkim z licznych zielonych lasów. W końcu jest to jeden z najbardziej zalesionych polskich regionów. Okolica może się też pochwalić pierwszorzędnej jakości miodami oraz wybornymi winami. To jedne najbardziej popularnych lokalnych wyrobów. Stąd właśnie pomysł na otworzenie Szlaku Wina i Miodu z aż 14 przystankami. Zalew Sulejowski Długi na 17 kilometrów Zalew Sulejowski jest największym zbiornikiem wodnym w województwie łódzkim i jednym z nielicznych miejsc w tej okolicy dostępnych dla żeglarzy czy windsurferów. Godzinę jazdy od zalewu znaleźć można również Bolimowski Park Krajobrazowy, będący fantastycznym miejscem do wypadów na grzyby bądź zwykły spacer. Trekking w Tatrach Wysokich Chcąc uciec z dala od cywilizacji i natłoku turystów, warto wybrać miejsce, do którego nie uda się każdy. I choć Tatry należą do jednych z najpopularniejszych kierunków Polaków, to wybierając się w najwyższą ich część, nie spotkamy wielu osób. Tatry Wysokie mogą się poszczycić wieloma szlakami o różnym poziomie trudności. Niektóre z nich wymagają szczególnych umiejętności technicznych oraz sprzęty. Do takich tras należy chociażby Orla Perć. Majówka 2024 we Wrocławiu. Sprawdź, co warto zobaczyć w długi weekend majowy Majówka we Wrocławiu to gwarancja udanego wypoczynku niezależnie od pogody. Stolica Dolnego Śląska oferuje turystom ogrom atrakcji i wiele miejsc godnych zwiedzenia. Zarówno w długi majowy w... Spływ kajakowy rzeką Rawką Aktywna majówka? Dlaczego nie? Spływy kajakowe stają się ostatnimi czasy coraz popularniejszą aktywnością wśród rodzin z dziećmi. Nic w tym dziwnego – bliskość natury, sport i możliwość spędzenia czasu z najbliższymi sprawia, że ta forma rodzinnych wyjazdów zyskuje na popularności. Rawka z racji tego, iż jest rzeką spokojną, cieszy się wyjątkową popularnością. Cały wpływ nie należy natomiast do najdłuższych i trwa około 4–5 dni. Jezioro Nyskie Południowo-wschodni brzeg Jeziora Nyskiego to głównie piaszczyste plaże oraz teren ośrodków wypoczynkowych, portów jachtowych oraz szkółek nauki windsurfingu czy żeglarstwa. Okolica jest więc w pełni przystosowana zarówno do plażowania, jak i aktywnego wypoczynku w wodzie. Tanie loty na majówkę. Gdzie warto polecieć za rozsądne pieniądze? Oto najlepsze promocje na tanie loty na majówkę 2024. Przekonaj się, że aby spędzić długi weekend majowy w Europie, wcale nie trzeba wydawać kroci. Dobrze jednak się pospieszyć. Im bliże... Solina Wiosną bieszczadzkie lasy przybierają charakterystyczną jasnozieloną barwę, co czyni z nich niezwykle urokliwe miejsce. Solina wraz ze swoim jeziorem stanowi idealne dopełnienie dla tych cudownych widoków. W okolicy nie zabraknie z pewnością rozrywek zarówno dla aktywnych, jak i dla pragnących spokojnego wypoczynku. Obok licznych tras trekkingowych i infrastruktur wodnej w samej Solinie, blisko jest również do znanego ze swoich uzdrowisk Polańczyka. Białowieski Park Narodowy Białowieski Park Narodowy rocznie odwiedzany jest przez tysiące turystów zafascynowanych unikatowością tego miejsca. Jedne z najrzadszych gatunków fauny i flory, największe wolno żyjące stado żubrów na świecie oraz liczne szlaki piesze i rowerowe coraz częściej kuszą odwiedzających nie tylko z Polski, ale i z innych krajów. Park został również wpisany na listę światowego dziedzictwa naturalnego UNESCO, co dodatkowo czyni go miejscem wartym odwiedzenia na przykład podczas majówkowych wojaży. W 2022 r. park znalazł się w zestawieniu najbardziej niedocenianych miejsc w Europie. Łeba Co robić w Łebie przed sezonem plażowym? Sama Łeba, jak i jej okolice oferują sporo różnorodnych aktywności. Znajdujące się na zachodzie miasta jezioro Łebsko i na wschodzie jezioro Sarbsko dostarczą wrażeń miłośnikom wypoczynku nad wodą. Za to znany z ruchomych wydm Słowiński Park Narodowy zadowoli entuzjastów długich spacerów i przyrody. Oprócz tego w okolicy znaleźć można również największy w Polsce park dinozaurów. Ustroń Malowniczo położony Ustroń będzie idealnym kierunkiem dla wszystkich lubiących turystykę górską – zarówno tę pieszą, jak i rowerową – oraz dla szukających regeneracji w lokalnych uzdrowiskach. Przy dobrej pogodzie można również skorzystać z uroku naturalnych nadwiślańskich plaż. Natomiast w przypadku niepogody otworem stoją liczne kryte baseny solankowe. Lokalną atrakcją wartą uwagi jest również kolejka linowa na Czantorię, z której rozpościera się bajeczny widok na okoliczne wzgórza i doliny. Świętokrzyski Park Narodowy i Łysogóry Jedno z najmniejszych polskich województw może się pochwalić niepowtarzalnym pasmem Gór Świętokrzyskich – Łysogórami. Charakterystyczną ich cechą są tzn. gołoborza, czyli rumowiska skalne znajdujące się w górnych partiach gór. Ich wschodnia część wchodzi w skład Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Zachodnia natomiast, mniej zalesiona, jest już dużo niższa i nieco mniej atrakcyjna. Przez pasmo Łysogór przebiega również kilka głównych szlaków turystycznych Gór Świętokrzyskich. Wszystko to wraz z bogactwem krajobrazu tworzy całość wartą odwiedzenia, podobnie jak niedalekie Kielce. Jezioro Niegocin Niegocin to trzecie co do wielkości polskie jezioro i jednocześnie jedno z najbardziej popularnych wśród żeglarzy. W sezonie duża powierzchnia umożliwia organizowanie regat, a jego spokojne wody są przyjazne dla rodzin z dziećmi. Do dyspozycji przyjezdnych pozostają liczne atrakcje wodne, takie jak kajaki, rowery wodne czy statki wycieczkowe oraz rozległe kąpieliska. Pojezierze Wielkopolskie Region ponad tysiąca jezior, spośród których największe jest jezioro Gopło, znane z legendy o Królu Popielu zjedzonym przez myszy. Chociaż nie z każdym z jezior wiąże się legenda, to praktycznie z każdego blisko jest do innego wartego uwagi miejsca. Jest to więc wspaniała okazja, aby połączyć odpoczynek ze zwiedzaniem okolicznych zamków i pałaców. Poza wspominanym Gopłem warto odwiedzić na przykład jezioro Bnińskie. Stąd już blisko do zamku w Kórniku bądź nad jezioro Świniarskie, niedaleko którego znajduje się historyczna stolica Polski – Gniezno. Wyspa Wolin Wolin to cudowna wyspa pełna niespodzianek. To tutaj mieści się bajeczne jezioro Turkusowe, otoczone przez gęste, zielone bukowe lasy. Tu właśnie wiele osób decyduje się spędzić kilka dni wolnego. Nic w tym dziwnego – turystów urzeka połączenie znajdujących się nad samym brzegiem wzniesień i bezkresnego morza. Łagodny klimat zachęca do długich spacerów po plaży. Zalipie Zalipie to niewielka wioska w województwie małopolskim, która została okrzyknięta najbardziej kolorową wsią w Polsce. Rozpisują się o niej media na całym świecie, a Japońskie Stowarzyszenie Biur Podróży uznało ją za jedną z 30 najbardziej malowniczych wiosek na Starym Kontynencie. Odwiedzający koniecznie muszą zajrzeć do Zagrody Felicji Curyłowej, czyli oddziału Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Można tam na własne oczy zobaczyć sztukę malowania domów. Kraina Wygasłych Wulkanów Góry Kaczawskie, zwane Krainą Wygasłych Wulkanów, zlokalizowane są na Dolnym Śląsku. Dokładnie w północno-zachodniej części Sudetów. Na zwiedzających czeka tu masa atrakcji. Między innymi Sudecka Zagroda Edukacyjna w miejscowości Dobków, gdzie znajduje się największa w Polsce platforma imitującą trzęsienie ziemi.
Lot w cenie biletu kolejowego brzmi równie nieprawdopodobnie jak dom w cenie mieszkania, a jednak dzięki lotniczemu połączeniu Mazur i Małopolski, stało się to możliwe. Powiedzmy więcej: to również lot, który zajmuje tyle, co wyjście do pobliskiego marketu na zakupy spożywcze. Dlatego nie pozostaje nic innego jak latać.
Lotnisko Olsztyn Mazury powstało kilka lat temu, diametralnie zmieniając perspektywę podróży między Mazurami a Małopolską. Wreszcie nie trzeba spędzać wielu godzin w drodze ani ruszać w żmudną podróż koleją – wsiadasz do komfortowego samolotu i godzinę później jesteś na drugim krańcu Polski. Odległym nie tylko geograficznie, ale również kulturowo, więc jest co zwiedzać, czym się cieszyć, z czego korzystać. Zanim zyskaliśmy możliwość szybkiego lotu, nie było mowy o weekendowym wypadzie w region odległy o 500 kilometrów – niemal cały dzień zabierała podróż, tyle samo powrót. Dopiero loty sprawiły, że wsiadając w samolot na Mazurach po południu w piątek, jeszcze tego samego wieczoru możemy zjeść kolację na krakowskim Starym Rynku. Ta perspektywa okazała się tak kusząca dla mieszkańców Zielonych Płuc Polski, że zamiast wsiadać w samochód i po raz kolejny jechać do Warszawy czy Trójmiasta, ochoczo wybierają Kraków. Dawną stolicę Polski pokochali młodzi poszukujący nocnej zabawy, miłośnicy muzyki i teatru oraz całe rodziny - mazurskie i warmińskie dzieci w końcu zobaczyły smoka wawelskiego, Sukiennice czy widok z Wieży Mariackiej. Kraków to również konieczny przystanek dla miłośników Tatr, którzy mogą szybko znaleźć się w Zakopanem, a stamtąd eksplorować tatrzańskie szczyty, hale i doliny lub cieszyć się atrakcjami, jakie oferuje zakopiański kurort. Warte uwagi są również wyjątkowe miejsca zlokalizowane wokół Krakowa – muzeum Auschwitz-Birkenau czy Kopalnia Soli w Wieliczce. Na Mazury po wytchnienie Z kolei mieszkańcy Małopolski wybierając się w podróż na Mazury, oczekują zwykle zupełnie innych wrażeń. Lecą po wytchnienie, którego próżno szukać w Krakowie obleganym przez turystów z całego świata. Puszcze i rezerwaty, liczne jeziora, kameralne hotele i agroturystyki pozwalają oderwać się od zgiełku codzienności, a bliskie spotkanie z naturą, czyste powietrze i cisza zatrzymują, oferując głęboki reset i energetyczne doładowanie. Na Warmii i Mazurach można wypoczywać cały rok, ponieważ każda pora roku zaprasza do innych aktywności. Wiosna otwiera sezon rowerowy na nowopowstałych szlakach jak m.in. Pętla Mazurska okalająca Wielkie Jeziora Mazurskie, lato zaprasza na wodną rekreację – od spływów kajakowych, przez rejsy żeglarskie aż po harce na rozmaitych sprzętach takich jak skutery czy flyboardy. Jesień zachęca do grzybobrań i pieszych wędrówek, zaś zima, często śnieżna, skłania do wędrówek na biegowych nartach. Już pierwsze wrażenie, jakim Mazury witają nowoprzybyłych, obiecuje wiele. Design bryły terminalu nawiązuje do tradycyjnej architektury Warmii i Mazur, a cały budynek idealnie komponuje się z naturalnym pejzażem okolicy, spełniając funkcję portalu prowadzącego do świata promującego życie w zgodzie z rytmem natury. Więcej informacji o lotnisku można znaleźć na stronie. Dokąd dalej? Lądując w samym sercu Mazur, turyści mają do dyspozycji wachlarz komunikacyjnych możliwości, aby dotrzeć zarówno na Warmię, jak i w głąb Krainy Wielkich Jezior Mazurskich- zaczynając od usług przewoźników autobusowych, transportu kolejowego, korporacji TAXI i skończywszy na opcji wynajmu samochodu na lotnisku. Do dyspozycji pasażerów jest także doskonała infrastruktura parkingowa przy terminalu pasażerskim, z 400 miejscami dla pojazdów osobowych. Rozkład lotów Kraków-Mazury Poniedziałek, piątek – w te dni odbywają się popołudniowe rejsy z Krakowa do Szyman i z Szyman do Krakowa. Bezpośrednie loty pomiędzy lotniskiem Kraków-Balice a Olsztyn-Mazury realizowane są samolotami odrzutowymi Embraer 175, które na pokład mogą zabrać 82 pasażerów. Podróż samolotem trwa około 60 minut - samolot startuje z Krakowa o 16:55 i ląduje w Szymanach o 18:05. Odlot z Szyman zaplanowany jest na 18:45, a przylot do Krakowa na 19:55. Bilety można rezerwować na stronie.
Warmia i Mazury to miejsce na twój biznes
Warmia i Mazury, region słynący z pięknej przyrody i niepowtarzalnej atmosfery, od lat przyciąga turystów spragnionych odpoczynku wśród tysiąca jezior. Jest miejscem idealnym nie tylko do wypoczynku, ale także do prowadzenia biznesu. Województwo dynamicznie rozwija się gospodarczo, a sprzyjają temu:
Doskonała infrastruktura, czyli 288 kilometrów dróg ekspresowych, lotnisko, port morski oraz 1200 kilometrów sieci kolejowej. Korzystne otoczenie dla biznesu, w tym m.in. usługi regionalnego Centrum Obsługi Inwestorów i Eksporterów, rozbudowane zaplecze logistyczne oraz ułatwienia dla przedsiębiorców. Wsparcie innowacji w postaci współpracy z jednostkami badawczo-naukowymi, szkołami wyższymi czy centrami badawczymi. Wykwalifikowane kadry. Dostępność skonsolidowanych terenów inwestycyjnych dających możliwość wielkopowierzchniowej zabudowy. Jakość życia pozwalająca na prawdziwy work-life balance. Chcesz wiedzieć więcej? Odwiedź stronę: invest.warmia.mazury.pl. Masz pytania? Napisz do nas: coie@warmia.mazury.pl - odpowiemy na pytania dotyczące twojej inwestycji w regionie. Warmia i Mazury. Pracuj, inwestuj, ciesz się życiem!
Niecodzienne zdjęcie z polskiego lasu. Taki widok to rzadkość
Na facebookowym koncie Lasów Państwowych pojawiło się zdjęcie bardzo rzadkiego zjawiska. Opublikowany kadr natychmiast zwrócił uwagę internautów i wywołał lawinę komentarzy. Co uwiecznił aparat?
W tym artykule: Leśnicy pokazali niecodzienne zdjęcie. Czy to wyciek niebezpiecznych substancji? Historia Lasów Państwowych Katastrofa ekologiczna na Odrze mocno wpłynęła na stan świadomości społecznej na temat ochrony środowiska. Przypomnijmy, że latem ubiegłego roku doszło do skażenia rzeki i masowego pomoru ryb. Szacuje się, że wyłowiono nawet 250 ton martwych ryb. – Do śnięcia ryb doprowadziła szybko działająca toksyna wytworzona przez „złote algi”. Śnięcia nie spowodowały metale ciężkie, pestycydy, ani substancje ropopochodne. (...) Badane ryby miały ostre uszkodzenia narządów najsilniej ukrwionych, to jest bardzo ważna informacja. Obraz tych tkanek wskazywał na szybką, gwałtowną śmierć z powodu jakiegoś czynnika, który szybko działa. To nie była długotrwała ekspozycja, musiały zajść jakieś gwałtowne zmiany środowiskowe, które dały taki obraz tkanek – brzmiał fragment wstępnego raportu na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Nic więc dziwnego, że po ubiegłorocznych przykrych doświadczeniach baczniej obserwujemy otaczającą nas przyrodę. Przykładem jest chociażby najnowsze zdjęcie, którym w mediach społecznościowych podzielili się pracownicy Lasów Państwowych. Zamieszczony na Facebooku nietypowy kadr z jednego z lasów na Warmii natychmiast wywołał lawinę komentarzy i spore poruszenie. Dlaczego? Niedoceniane miejsca w Europie, które koniecznie trzeba zobaczyć. Poznaj 21 propozycji ze Starego Kontynentu – jest też polski akcent Gdzie pojechać na weekend czy dłuższy urlop? Poniżej przedstawiamy najbardziej niedoceniane miejsca w Europie, które warto odwiedzić chociaż raz w życiu. Na liście znalazła się jedna pro... Leśnicy pokazali niecodzienne zdjęcie. Czy to wyciek niebezpiecznych substancji? Fotografia autorstwa Maciej Chromego pojawiła się na facebookowym profilu Lasów Państwowych w sobotę, 4 lutego. Zdjęcie, które możecie zobaczyć poniżej, na pierwszy rzut oka niczym się nie wyróżnia. Uwagę odbiorców przyciągnęło dziwne podłoże. Zaalarmowani leśnicy postanowili wyjaśnić, czym tak naprawdę jest ta pokrywa, złudnie przypominająca wyciek niebezpiecznych substancji. Jak się okazuje, nie ma powodów do obaw. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="250" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FLasyPanstwowe%2Fposts%2Fpfbid0rxSWpeR9iW7kkG4nkmWDUZEXncVZy6hRcx2shUVtAkZt7BM5TS7ituydzWo3uaBMl&show_text=false&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> – Wyciek niebezpiecznych substancji?! Na całe szczęście nie... To jedynie leśne rozlewisko, które swoją wyjątkową barwę zawdzięcza butwiejącym szczątkom roślin oraz bakteriom żelazowym obecnym w wodzie – czytamy na oficjalnym profilu Lasów Państwowych na Facebooku. Internauci nie przeszli obok tego wpisu obojętnie i natychmiast pojawił się szereg komentarzy. Jeden z użytkowników w ramach ciekawostki dodał, że „tak oto powstaje ruda darniowa, którą do XIX w. użytkowano w nadrzecznych Rudach, Rudnikach, Rudawkach i Rudnicach, po których dziś zostały tylko nazwy wsi i uroczysk”. Inni z kolei zachwycali się niesamowitymi widokami i dopytywali, gdzie można podziwiać podobne zjawisko: Proponuję tereny podmokłe, lasy olchowe. I zalecam ostrożność. W Borach Dolnośląskich jest dużo rud darniowych, a woda ruda. Tam, skąd pochodzę – Jasień w Lubuskim – to częsty widok. Takie rozlewiska są w pobliskich uroczyskach i łąkach pomiędzy w gminie Jasień. Tak piszą użytkownicy Facebooka. Ze strony lasy.gov.pl dowiadujemy się, że ruda darniowa to „skała osadowa składająca się głównie z limonitu, z domieszkami substancji ilasto-mułkowej, szczątków organicznych, niekiedy syderytu, tworząca się na terenach podmokłych w postaci czarnobrunatnych warstw i grud”. Największe drzewo na świecie przerasta Big Bena. Ale do rekordu wszech czasów trochę mu brakuje Gdzie rośnie największe drzewo na świecie i ile ma metrów? Obecny rekordzista przekracza 100 m wysokości i jest wyższy niż londyński Big Ben czy słynna Statua Wolności w Nowym Jorku. Historia Lasów Państwowych Lasy Państwowe to największa na terenie Unii Europejskiej organizacja zarządzająca lasami należącymi do Skarbu Państwa. Ich początki sięgają 1924 roku, gdy prezydent Stanisław Wojciechowski powołał do życia przedsiębiorstwo Polskie Lasy Państwowe. Pierwszym dyktatorem LP był Adam Lorent. Wówczas tereny lasów państwowych zajmowały 3,3 miliona ha. Dla porównania dzisiaj przeszło dwa razy więcej, bo 7,6 mln ha. Źródło: Lasy Państwowe Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.