National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-26T08:52:45.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Znaleźli „fundament życia” na Marsie. Łazik NASA odkrył rekordowe złoża w kraterze Jezero
items: Otworzyli meteoryt z Marsa i oniemieli. Znaleźli w środku minerał, którego nie powinno tam być
items: Czas na Marsie płynie inaczej. Dlaczego kolonizatorzy potrzebują nowego zegara?
items: 8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej
items: Łazik Curiosity odnalazł na Marsie niespotykane wcześniej związki organiczne. Czy stanowią ślad dawnego życia?
items: W Warszawie testowane są technologie dla misji ESA ExoMars. Przyszłe lądowniki zyskają polski akcent
items: Czworonożny zwiadowca na Marsie. Nadciąga rewolucja w tempie badań kosmicznych
items: Perseverance odkrywa korund na Marsie. Czy Czerwona Planeta skrywa rubiny i szafiry?
items: „Wodne misie” w starciu z Marsem. Czy niesporczaki nauczą ludzi jak przetrwać na Czerwonej Planecie?
items: Czy instrumenty lądowników Viking odkryły życie na Marsie już pół wieku temu? Nowe analizy naukowców
items: Nowy wyścig kosmiczny dotyczący Marsa trwa. Tym razem USA mogą nie zdążyć
items: Na Marsie iskrzy. Zaskakujące odkrycie łazika Perseverance
items: Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
items: Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
items: Tajemnica długiej na niemal dwa tysiące kilometrów marsjańskiej chmury wreszcie została wyjaśniona
items: „To jak dotąd najmocniejszy dowód na istnienie życia na Marsie” – NASA ujawnia
items: Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
items: Tajemniczy „hełm” na Marsie. Co odkrył łazik Perseverance?
items: Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
items: Największy kawałek Marsa na Ziemi trafił na aukcję. Sprzedano go za 5,3 mln dolarów
items: Porosty zbudują osady na Marsie. Dokonają tego bez udziału człowieka
items: Czy tu skrywają się ślady życia na Marsie? NASA bada „drapieżne skały”
items: „Marsjańskie blizny” odsłaniają wnętrze planety. Nowe badania zaskakują
items: Czy cokolwiek przemawia za kolonizacją kosmosu? Badacze wskazują na 2 kwestie
items: Porosty mogą przetrwać na Marsie. Nowe badania polskich naukowców

Znaleźli „fundament życia” na Marsie. Łazik NASA odkrył rekordowe złoża w kraterze Jezero
type: item
date: 2026-06-26T11:01:14.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: węgiel
subject: życie
description: Marsjański krater Jezero ponownie elektryzuje. Najnowsze dane przesłane przez łazik Perseverance wskazują na obecność niespotykanych wcześniej ilości wielkocząsteczkowych związków węgla. Choć odkrycie to stanowi fascynujący element układanki w poszukiwaniu pozaziemskiego życia, astrobiolodzy studzą emocje. Ten niezwykły, węglowy ślad może mieć zupełnie inne, niebiologiczne pochodzenie.
encoded: Od momentu lądowania w lutym 2021 roku, Perseverance nieustannie bada dno krateru Jezero – obszaru, który miliardy lat temu był zasilany przez rzeki i stanowił rozległe jezioro. W zeszłym roku odkryto tam intrygujące, jasne plamy przypominające lamparcie cętki, które na Ziemi często powstają w wyniku procesów metabolicznych prehistorycznych drobnoustrojów. W tym roku zespół pod kierownictwem Ashley Murphy z Planetary Science Institute poszedł o krok dalej. Rekordowe stężenie Przy użyciu pokładowego instrumentu SHERLOC, badacze precyzyjnie zmapowali rozkład węgla w marsjańskich osadach. Okazało się, że to najwyższe stężenie cząsteczek organicznych, jakie kiedykolwiek odkryto na Czerwonej Planecie. Co więcej, związki te wykazują bardzo niewielki stopień erozji, co sugeruje, że zostały odsłonięte na powierzchni stosunkowo niedawno. Kiedy zestawiono te informacje z danymi zebranymi przez łazik Curiosity w odległym o 3700 kilometrów kraterze Gale, naukowcy zyskali kolejny dowód na to, że w odległej przeszłości woda w stanie ciekłym była na Marsie zjawiskiem powszechnym i długotrwałym. Czy to ostateczny dowód na istnienie mikrobów? Należy stanowczo podkreślić, że obecność organicznego węgla nie udowadnia istnienia życia. Jak zauważa badaczka Ashley Murphy, chociaż te złożone łańcuchy chemiczne stanowią biologiczną bazę i mogą reprezentować skamieniałe drobnoustroje, równie dobrze mogły powstać na drodze procesów całkowicie abiotycznych. Cząsteczki organiczne na Marsie mogły powstać m.in. w wyniku oddziaływania płynącej wody ze skałami magmowymi lub zostać dostarczone na planetę przez uderzenia meteorytów. Polityczne chmury nad misją. Czy Chiny wygrają wyścig? Aby ostatecznie rozstrzygnąć, czy mamy do czynienia z prawdziwymi biosygnaturami, próbki z krateru Jezero muszą trafić do ziemskich laboratoriów. Pierwotny plan NASA i Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) zakładał sprowadzenie ich w latach 30. XXI wieku w ramach misji Mars Sample Return. Przyszłość tego ambitnego pr…

GettyImages-2184147498-c904fdf.jpg
width: 10000
height: 5000

Otworzyli meteoryt z Marsa i oniemieli. Znaleźli w środku minerał, którego nie powinno tam być
type: item
date: 2026-06-19T08:34:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: geologia
subject: mars
subject: meteoryty
subject: minerały
description: Badacze rozłupali meteoryt, który spadł na Ziemię z Marsa, i dokonali niespodziewanego odkrycia. Wewnątrz skalnego fragmentu zidentyfikowali ziarna granatu, którego nigdy wcześniej nie znaleziono w żadnej próbce pochodzącej z Czerwonej Planety. Na Ziemi granaty tworzą się w specyficznych warunkach – wymagają potężnego ciśnienia, ekstremalnie wysokich temperatur lub gwałtownych przemian chemicznych. Do tej pory uważano, że na Marsie po prostu nie było odpowiedniego środowiska do ich powstania.
encoded: Badany okaz to meteoryt oznaczony sygnaturą NWA 8171, który na co dzień znajduje się w zbiorach kanadyjskiego Royal Ontario Museum. Z geologicznego punktu widzenia jest to brekcja bazaltowa. Przypomina trochę keks – stygnąca bazaltowa magma jest ciastem, które z czasem oblepia po drodze inne nagromadzone minerały-bakalie. W jednym z takich malutkich fragmentów – mierzącym zaledwie 0,8 na 0,5 milimetra – badacze dostrzegli coś intrygującego. Początkowo założono, że to powszechnie występujący piroksen, jednak precyzyjne analizy chemiczne rozwiały wątpliwości. Geolożka planetarna Tanya Kizovski z kanadyjskiego Brock University wyjaśnia, że zidentyfikowanym minerałem okazał się andradyt. To bogata w żelazo odmiana granatu, która, wbrew naszym potocznym skojarzeniom z krwistoczerwoną barwą, ma niepozorny, żółtozielony lub oliwkowy odcień. Zapisy przeszłości w marsjańskim meteorycie Dlaczego znalezienie kilku mikroskopijnych ziaren wywołało taką sensację w świecie nauki? Granaty są uznawane przez geologów za perfekcyjne „kapsuły czasu”. Zachowują w swojej krystalicznej strukturze zapis warunków temperaturowych i ciśnieniowych, w jakich pierwotnie się uformowały. Mogą służyć do precyzyjnego datowania procesów geologicznych, a ukryte w nich śladowe ilości innych pierwiastków bezbłędnie zdradzają skład chemiczny pradawnego środowiska. W tym wypadku marsjańskiego. Jak powstaje granat? Na Ziemi minerały z tej grupy powstają najczęściej w procesie metamorfizmu – ekstremalne siły przekształcają stare skały w nową formę. Na Marsie gigantyczne ciśnienie i ciepło niezbędne do wytworzenia granatu mogły pochodzić z dwóch potężnych zjawisk: potężnego uderzenia meteorytu w powierzchnię planety lub przemieszczania się wrzącej magmy w górę, w kierunku marsjańskiej skorupy. A może to kosmiczny autostopowicz z odmętów Galaktyki? Istnieje jednak jeszcze jeden, fascynujący scenariusz, którego naukowcy na tym etapie nie mogą wykluczyć. Ponieważ meteoryt NWA 8171 jest brekcją (zlepkiem wielu m…

GettyImages-1396848358-f61a42d.jpg
width: 4617
height: 2880

Czas na Marsie płynie inaczej. Dlaczego kolonizatorzy potrzebują nowego zegara?
type: item
date: 2026-06-17T13:25:55.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: czas
subject: kolonizacja
subject: księżyc
subject: mars
description: Zegary atomowe uznawane są ostateczny wzorzec pomiaru czasu. Słyną z dokładności sięgającej pikosekund. Ale również one podlegają prawom ogólnej teorii względności. Umieszczone na innej plancie będą odmierzały czas nieco szybciej lub wolniej niż na Ziemi. W związku z czym dla Marsa należy zbudować zegar odpowiadający parametrom tej planety. Jak to zrobić?
encoded: Nowy etap eksploracji kosmosu zakłada tworzenie baz pozaziemskich. Te załogowe powstaną na Księżycu, a w przyszłości na Marsie. Na bazę bezzałogową typowany jest księżyc Jowisza Ganimedes. Niezależnie o jakim typie bazy mówimy, precyzyjne metody mierzenia czasu będą kluczowe dla zarządzania ośrodkami i systemami satelitarnymi. Zaawansowanie prac nad czasem lunarnym Trwają prace nad wprowadzeniem czasu lunarnego. W kwietniu 2024 roku Biały Dom wydał dyrektywę zobowiązującą NASA do opracowania Skoordynowanego Czasu Księżycowego (LTC) – odpowiednika ziemskiego UTC – jako oficjalnego standardu dla przyszłych misji księżycowych. Według dyrektywy LTC powinno zostać opracowane do końca 2026 roku. System musi być wystarczająco precyzyjny do nawigacji i nauki. Co istotne musi być też samodzielny na wypadek utraty łączności z Ziemią oraz skalowalny na inne środowiska kosmiczne. W tym samym roku Komitet ONZ ds. Globalnych Systemów Nawigacji Satelitarnej (ICG) powołał specjalną grupę roboczą zajmującą się standaryzacją czasu księżycowego i jego powiązaniem z UTC. Jest to o tyle istotne, że zegary księżycowe zyskują około 58,7 mikrosekundy na dobę. Co więcej, wartość ta może się różnić w zależności od wysokości i długości geograficznej miejsca na Księżycu. Marsjańska Efemeryda Czasu W przypadku Marsa zegar atomowy znajdujący się na jego powierzchni operuje w nieco płytszej „studni grawitacyjnej” niż na Ziemi. Oznacza to, że czas płynie tam odrobinę szybciej. Właśnie dlatego jeśli chcemy zwiększyć naszą obecność technologiczną, a w przyszłości załogową na Czerwonej Planecie będziemy potrzebowali standaryzacji pomiaru czasu. Tematowi przyjrzał się dr Slava Turyshev, badacz z Jet Propulsion Laboratory Centrum NASA. W swojej pracy opublikowanej w serwisie ArXiv przedstawił matematyczny pomost prowadzący od zegarka astronauty na Marsie aż do środka masy całego Układu Słonecznego. Analizy wiązały się z przedstawieniem możliwych rozwiązań i matematycznych procedur niezbędnych do stworz…

shutterstock2001461849-df794a2.jpg
width: 3840
height: 2160

8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej
type: item
date: 2026-05-05T13:28:35.000Z
creator: Stephanie Vermillion
subject: Kosmos
subject: droga mleczna
subject: gwiazdozbiory
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: mars
subject: niebo
subject: noc spadających gwiazd
subject: planety
subject: saturn
subject: wenus
description: Tegoroczne majowe niebo to prawdziwa gratka dla miłośników astronomii – zobaczymy nie jedną, a dwie pełnie Księżyca, efektowny deszcz meteorów Eta Akwarydy i wiele innych zjawisk. Sprawdź, kiedy spojrzeć w niebo, by nie przegapić najciekawszych kosmicznych spektakli tego miesiąca.
encoded: Nocne niebo w maju obfituje w spektakularne zjawiska – od roju meteorów i koniunkcji planet z Księżycem, aż po nie jedną, lecz dwie pełnie. To także czas, gdy wydłużają się warunki do podziwiania centrum Drogi Mlecznej – na półkuli północnej będzie ono widoczne mniej więcej od północy do wczesnych godzin porannych. Oto osiem najciekawszych zjawisk astronomicznych, które warto obserwować w maju wraz z informacjami, kiedy najlepiej spojrzeć w niebo. Szczyt roju meteorów Eta Akwarydy – 5-6 maja Rój meteorów Eta Akwarydy jest widoczny od 19 kwietnia do 28 maja, ale jego aktywność osiąga szczyt w nocy z 5 na 6 maja. Słynie z szybkich, jasnych meteorów, które często pozostawiają po sobie długotrwałe smugi. W idealnych warunkach można zobaczyć do kilkudziesięciu „spadających gwiazd” na godzinę, zwłaszcza na półkuli południowej. W tym roku obserwacje utrudni jednak jasny Księżyc, który przyćmi słabsze zjawiska. Mimo to cierpliwi obserwatorzy, znajdujący się z dala od miejskich świateł, mogą dostrzec kilka meteorów – szczególnie tuż przed świtem. Mars, sierp Księżyca i Saturn w bliskim sąsiedztwie – 12-13 maja Wybierz się na zewnątrz godzinę przed wschodem słońca rankiem 12 i 13 maja, aby zobaczyć efektowne wyrównanie obiektów na wschodnim niebie. Mars, Saturn oraz wąski sierp Księżyca ustawią się niemal idealnie w jednej linii tuż nad wschodnim horyzontem. Trio pojawi się mniej więcej na godzinę przed świtem, a następnie będzie się wznosić coraz wyżej, zanim niebo rozjaśni się wraz ze wschodem Słońca. Nów Księżyca sprzyja obserwacji Drogi Mlecznej – 16 maja Aby zobaczyć największą astronomiczną atrakcję maja – centrum Drogi Mlecznej – wybierz się na obserwacje w okolicach nocy 16 maja. Nów sprawi, że niebo będzie wolne od księżycowego blasku. W połączeniu z miejscem oddalonym od miejskich świateł – np. w parkach narodowych – galaktyczne centrum będzie widoczne najjaśniej. To także najlepszy moment na fotografowanie Drogi Mlecznej. Centrum Galaktyki wschodzi około godziny 23…

pelnia-ksiezyca-040b964.jpg
width: 4914
height: 3276

Łazik Curiosity odnalazł na Marsie niespotykane wcześniej związki organiczne. Czy stanowią ślad dawnego życia?
type: item
date: 2026-04-21T09:59:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: nasa
subject: życie
description: Należący do NASA łazik Curiosity, który bada powierzchnię Czerwonej Planety od niemal 14 lat, odnalazł zróżnicowany zestaw cząsteczek organicznych, w tym związki chemiczne powszechnie uznawane za elementy składowe życia na Ziemi. Jednak wstrzymajmy swój entuzjazm, ponieważ jednoznaczne potwierdzenie, czy te konkretne cząstki organiczne stanowią ślady dawnego życia wymagałoby sprowadzenia próbek na Ziemię.
encoded: NASA oraz eksperci z Uniwersytetu Florydy przekazali informację o odnalezieniu na Marsie związków chemicznych związanych z powstaniem życia. Ale – powstaniem życia na Ziemi. Opublikowane dzisiaj w czasopiśmie „Nature Communications” wyniki, pochodzące z eksperymentu chemicznego przeprowadzonego po raz pierwszy na innym ciele niebieskim wskazują, że powierzchnia Marsa może zachowywać cząsteczki, które mogłyby stanowić ślady dawnego życia. Jednak, co istotne, eksperyment ten nie pozwala odróżnić związków organicznych pochodzących z potencjalnego dawnego życia na Marsie od tych powstałych w wyniku procesów geologicznych lub dostarczonych przez meteoryty. Ciekawskie i ruchome laboratorium Badaniami, które przeprowadził wiekowy już łazik – laboratorium Curiosity – kierowała profesor nauk geologicznych Amy Williams. Profesor Williams pracuje na Uniwersytecie Florydy, jest także członkinią zespołów misji łazików Curiosity oraz Perseverance. Przypomnijmy, że łazik Curiosity wylądował na Marsie w 2012 roku, aby znaleźć dowody na to, że Mars miał warunki sprzyjające istnieniu życia mikrobiologicznego miliardy lat temu. Natomiast największy łazik planetarny w historii, czyli Perseverance, który wylądował w 2021 roku, został wysłany w celu poszukiwania śladów jakiegokolwiek dawnego życia, które mogło się tam rozwinąć. Oba urządzenia zostały zaprojektowane i wykonane w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA w Pasadenie. Eksperyment przeprowadzono w miejscu nazwanym na cześć XIX-wiecznej angielskiej planetolożki Mary Anning. Same próbki zostały pobrane w regionie Glen Torridon w obrębie krateru, na obszarze bogatym w minerały ilaste wskazujące, że kiedyś znajdowała się tam woda. Minerały te mogą zatrzymywać i konserwować związki organiczne lepiej niż inne typy skał, co czyni je szczególnie obiecującym celem badań. Naukowcy uważają, że panowały tam kiedyś warunki sprzyjające powstaniu życia, jeśli kiedykolwiek było ono obecne na Marsie. Materia organiczna sprzed 3,5 miliarda lat – S…

mars-zwiazki-organiczne-1-bd0d7a9.jpg
width: 1280
height: 873

W Warszawie testowane są technologie dla misji ESA ExoMars. Przyszłe lądowniki zyskają polski akcent
type: item
date: 2026-04-20T07:39:24.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: inżynieria
subject: księżyc
subject: łazik marsjański
subject: loty w kosmos
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: polska
description: W Centrum Badań Kosmicznych PAN otwarto Lunapark. Chociaż nazwa kojarzy się z zabawą, jest to całkiem poważne laboratorium służące do testów nóg lądowników marsjańskich, a w przyszłości również księżycowych. Już teraz inżynierom firmy Sener Polska oraz CBK PAN udało się odnaleźć krytyczny błąd, który w trakcie lądowania na Marsie mógłby przysporzyć poważnych problemów.
encoded: Lunapark to specjalnie zaprojektowana infrastruktura, obejmująca wysoką część testową o wysokości 6,25 m i wymiarach 6,8 x 11,6 m oraz część niższą, stanowiącą zaplecze techniczne. Powstała w jednym celu. – Całe pomieszczenie zostało zbudowane z myślą o testowaniu nóg lądowników na misje planetarne. Uwzględnia to nie tylko dużą kubaturę pomieszczenia, ale również specjalny fundament i suwnicę o odpowiednim udźwigu – podkreśla inż. Konrad Aleksiejuk, kierownik Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej CBK PAN. Współpraca przemysłu z nauką Laboratorium zostało stworzone we współpracy z firmą Sener Polska. Infrastruktura powstała na potrzeby realizacji kontraktu badawczego w ramach misji Europejskiej Agencji Kosmicznej ExoMars. Mowa o lądowniku marsjańskim, który w przyszłości dostarczy na powierzchnię Marsa łazik Rosalind Franklin. Dzięki wiertłu zdolnemu zagłębić się w marsjański grunt na dwa metry, łazik ma poszukiwać organicznych cząsteczek, które mogą wskazywać na życie. Za całą misję, po stronie technicznej, odpowiadają największe europejskie firmy z branży kosmicznej. Głównym wykonawcą jest Thales Alenia Space Italia, Airbus Defence and Space odpowiada za Mission Time Planning System, czyli system planowania czasu misji. Jest to specjalne oprogramowanie używane do zarządzania tym, co łazik robi na Marsie – krok po kroku i godzina po godzinie. Natomiast Sener jest głównym dostawcą nóg lądownika. Krytyczny moment misji Prowadzone w Lunaparku testy mają symulować jeden z najbardziej krytycznych etapów każdej misji planetarnej, czyli lądowanie. Test wygląda spektakularnie: konstrukcja spada na przygotowane podłoże, a całe zdarzenie – trwające ułamki sekundy – rejestrowane jest z prędkością nawet 1000 klatek na sekundę. Jak podkreśla inż. Szymon Frankowski z Sener Polska, nawet tak krótki czas pozwala na bardzo precyzyjne badania. – Mierzymy siły, przyspieszenia i zachowanie konstrukcji w momencie uderzenia. Analizujemy ugięcie, pochłanianie energii i stabiln…

lunapark-1-07fb9aa.jpg
width: 4032
height: 3024

Czworonożny zwiadowca na Marsie. Nadciąga rewolucja w tempie badań kosmicznych
type: item
date: 2026-04-05T07:16:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: księżyc
subject: łazik marsjański
subject: łaziki
subject: mars
subject: roboty
description: Wygląda jak pies, ale to kosmiczny geolog przyszłości. Czworonożny robot sam wybiera cele i bada minerały, nie czekając na komendy z Ziemi. To przełom, który pozwoli nam szybciej znaleźć surowce na Księżycu i ślady życia na Czerwonej Planecie. Poznajcie robota ANYmal.
encoded: Obecne misje na powierzchniach planet i księżyców cechuje wielka ostrożność. Główną winowajcą jest dystans – sygnał radiowy z Marsa potrzebuje od 4 do 22 minut, aby dotrzeć na Ziemię, co wymusza na naukowcach planowanie każdej operacji z dużym wyprzedzeniem. Tradycyjne łaziki poruszają się w trudnym terenie bardzo powoli. W efekcie w ciągu jednego dnia są one w stanie pokonać zaledwie kilkaset metrów, co drastycznie ogranicza obszar, jaki można poddać analizie geologicznej. Takie podejście sprawia, że zbieranie różnorodnych danych naukowych jest procesem żmudnym i czasochłonnym. Półautonomia: robot, który wie, co robić Rozwiązaniem tego problemu, zaproponowanym przez zespół dr Gabrieli Ligezy z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), jest przejście na strategię półautonomiczną. Zamiast polegać na ciągłym sterowaniu przez człowieka przy każdym badanym obiekcie, nowy system pozwala robotowi na samodzielne zbliżanie się do wybranych celów i wykonywanie pomiarów sekwencyjnie. Człowiek nadal ma wyznaczać ogólne cele. Ta zmiana filozofii pozwala na badanie wielu obiektów jeden po drugim bez konieczności czekania na instrukcje z bazy przy każdym krok. Jest to kluczowe dla przyspieszenia poszukiwania zasobów naturalnych oraz śladów życia na innych planetach. ANYmal w marsjańskim laboratorium Aby przetestować tę koncepcję, naukowcy wykorzystali czworonożnego robota ANYmal, który przypomina mechanicznego psa. Został on wyposażony w ramię robotyczne przenoszące dwa kluczowe instrumenty: mikroskop MICRO oraz przenośny spektrometr ramanowski. Testy przeprowadzono w obiekcie badawczym „Marslabor” na Uniwersytecie w Bazylei, który wiernie odwzorowuje warunki panujące na innych planetach – od specyficznego oświetlenia, po obecność regolitu (pyłu planetarnego) i skał analogicznych do tych pozaziemskich. Wnioski z testów opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Space Technologies”. Robot pomyślnie zidentyfikował szereg minerałów, takich jak gips, węglany, bazalty, a t…

fig.1-91ea600.jpeg
width: 1920
height: 1080

Perseverance odkrywa korund na Marsie. Czy Czerwona Planeta skrywa rubiny i szafiry?
type: item
date: 2026-03-27T09:30:39.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: geologia
subject: łazik marsjański
subject: łazik Perseverance
subject: mars
description: Łazik Perseverance dokonał przełomowego odkrycia w marsjańskim kraterze Jezero. Wykorzystując laserowy instrument SuperCam naukowcy zidentyfikowali maleńkie kryształy korundu. To znalezisko sugeruje, że Mars skrywa rubiny i szafiry.
encoded: Czy Czerwona Planeta kryje skarby godne ziemskich salonów jubilerskich? Najnowsze dane z łazika Perseverance sugerują, że tak. Międzynarodowy zespół naukowców ogłosił odkrycie mikroskopijnych kryształów korundu – minerału, który, w zależności od domieszek, tworzy rubiny lub szafiry. To znalezisko nie tylko zmienia naszą wiedzę o geologii Marsa, ale też udowadnia, że był niegdyś areną gwałtownych procesów fizykochemicznych. Odkrycie ogłoszono na 57 konferencji Lunar and Planetary Science w Teksasie. Artykuł naukowy na ten temat jest w trakcie recenzji i ukaże się w czasopiśmie „Geophysical Research Letters". Laserowa alchemia w kraterze Jezero Kluczem do tego odkrycia był instrument SuperCam – zaawansowane laboratorium analityczne zamontowane na maszcie łazika. Podczas eksploracji krawędzi krateru Jezero, robot natrafił na nietypowe, jasne odłamki skalne, zwane przez geologów float rocks. Te luźne kamienie wyraźnie nie pasowały do otaczającego je podłoża, co natychmiast wzbudziło czujność badaczy z NASA i ESA. Aby poznać ich skład, naukowcy użyli zielonego lasera, który, uderzając w powierzchnię skały, wzbudzał jej cząsteczki do emisji światła. Wynik analizy spektroskopowej był jednoznaczny: korund z domieszką chromu. Na Ziemi taka kombinacja oznacza tylko jedno: rubin. Mimo że same kryształy są zbyt małe, by Perseverance mógł je sfotografować (mają zaledwie 0,2 mm średnicy), dane są niepodważalne. Specjaliści, tacy jak Valerie Payré z University of Iowa, określają znalezisko jako „korund o charakterystyce rubinu”. Wynika to z faktu, że bez fizycznej próbki w ziemskim laboratorium trudno ostatecznie rozstrzygnąć, czy mamy do czynienia z intensywnym czerwonym rubinem, czy może jego błękitnym krewnym – szafirem. Kosmiczne uderzenia zamiast ruchów tektonicznych Najbardziej intrygującym aspektem odkrycia jest mechanizm powstania tych cennych minerałów. Na naszej planecie rubiny i szafiry są produktem procesów zachodzących głęboko pod ziemią, w wyniku ruchów płyt tektonic…

perseverance-rubin-9ab7db9.jpg
width: 1463
height: 975

„Wodne misie” w starciu z Marsem. Czy niesporczaki nauczą ludzi jak przetrwać na Czerwonej Planecie?
type: item
date: 2026-03-04T10:20:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kolonizacja
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: życie
description: Niesporczaki to maleńkie, ośmionożne bezkręgowce o niewyobrażalnych wręcz możliwościach przetrwania. Były zamrażane, gotowane, poddawanie promieniowaniu, wysyłane w próżnię kosmiczną, a po sprowadzeniu na Ziemię ożywały. Naukowcy badają je od ponad dwustu lat, a one wciąż potrafią zadziwiać. Okazuje się, że to właśnie te urocze „niedźwiadki wodne” mogą pomóc nam zrozumieć, czy przetrwamy na Marsie.
encoded: Są maleńkie i powszechne. W półmetrowej kałuży będącej odpowiednim siedliskiem (z liśćmi, mułem, glonami, mchem) może ich żyć od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy. Znamy ponad 1500 gatunków niesporczaków. W lutym 2026 roku, zespół naukowców opublikował artykuł o przeżywalności niesporczaków w analogu regolitu marsjańskiego, czyli w ziemskim materiale wykonanym z zachowaniem parametrów Marsa. Danych o marsjańskiej „glebie” dostarczył łazik Curiosity. Niesporczaki sprawdzają Marsa Tym razem naukowcy nie zamierzali sprawdzać odporności niesporczaków, ale samą Czerwoną Planetę. Chcieli zrozumieć, jak marsjański regolit — luźne osady mineralne pokrywające powierzchnię planety podobnie jak gleba pokrywa Ziemię — oddziałuje z żywymi organizmami. Czy mógłby służyć jako podłoże dla roślin, jak to widzieliśmy np. w filmie „Marsjanin”? Oraz czy mógłby pomóc chronić planetę przed skażeniem, które ludzie mogliby nieumyślnie tam wprowadzić? Testy rozpoczęto od zmieszania aktywnych niesporczaków z dwoma różnymi analogami regolitu marsjańskiego. Ich skład był zgodny z materiałem pobranym przez łazik NASA Curiosity z obszaru zwanego Rocknest, w kraterze Gale. Pierwszy z analogów, znany jako MGS-1, miał reprezentować ogólne warunki na powierzchni Marsa. Już po dwóch dniach mieszkające w nim niesporczaki wykazywały znacznie obniżoną aktywność. Jak na organizm, który bez trudu znosi próżnię kosmiczną, był to niezwykły rezultat. Drugi symulant również hamował ich funkcjonowanie, ale był znacznie mniej szkodliwy, co dostarczyło ważnych wskazówek na temat tego, które składniki marsjańskiej gleby stanowią największe zagrożenie. Nadchlorany: groźne nawet dla niesporczaków – W marsjańskim regolicie występuje bardzo duże stężenie nadchloranów – wysoce reaktywnych i łatwo rozpuszczających się w wodzie soli i estrów kwasu nadchlorowego. Według danych zebranych przez łazik Curiosity stężenie nadchloranów w marsjańskiej glebie wynosi około 0,6 procenta. Wydaje się, że to niedużo, jednak jeśli…

niesporczaki-mars-f46f95d-e1772614311658.jpg
width: 4572
height: 3360

Czy instrumenty lądowników Viking odkryły życie na Marsie już pół wieku temu? Nowe analizy naukowców
type: item
date: 2026-02-12T09:55:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: biologia
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: życie
description: W tym roku minie 50 lat od wylądowania na Marsie bliźniaczych urządzeń badawczych NASA, czyli słynnych lądowników Viking 1 i Viking 2. Te bezzałogowe sondy miały m.in. poszukiwać na Czerwonej Planecie śladów życia. Zdaniem zespołu Steve’a Bennera, profesora chemii z Foundation for Applied Molecular Evolution na Florydzie, sondy taki ślad znalazły.
encoded: Amerykański program Viking, realizowany przez Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL) był przełomowym przedsięwzięciem. Przede wszystkim pierwszy raz w historii udało się połączyć wejście na orbitę Marsa z lądowaniem i długotrwałymi badaniami jego powierzchni. Dwie sondy – Viking 1 i Viking 2 – każda złożona z orbitera i lądownika – dotarły do planety w 1976 roku. Przez kilka lat pracy lądowniki zebrały bezprecedensową ilość danych naukowych. Wykonały pierwsze wyraźne zdjęć marsjańskiego krajobrazu z poziomu gruntu, prowadziły badania meteorologiczne i geologiczne. Orbitery wykonały mapy naszej sąsiedniej planety. Automatyczne laboratorium geologiczne Do badań lądowniki wykorzystywały automatyczne ramię i własne specjalne miniaturowe laboratoria biologiczne. I właśnie te badania zainteresowały Steve’a Bennera, profesora chemii z Foundation for Applied Molecular Evolution na Florydzie. Sondy marsjańskie Viking były wyposażone w trzy instrumenty – eksperymenty do wykrywania życia. I wszystkie one dały pozytywne wyniki. Jednak pozorna porażka innego instrumentu, chromatografu gazowego ze spektrometrem masowym (GC-MS), który nie wykrył cząsteczek organicznych niezbędnych dla życia, skłoniła naukowca projektu Viking, Geralda Soffena, do słynnego wniosku: „Brak ciał, brak życia”. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/2025-08-12-225001-Were-these-ancient-sites-built-by-aliens-Heres-why-some-people-think-so.--Nat-fbb5bdb.png" width="1145" height="845" alt="Orbiter Viking 1 sfotografował Marsa w 1976 roku. Cienie w formacji skalnej tworzą iluzję ludzkiej twarzy." title="Orbiter Viking 1 sfotografował Marsa w 1976 roku. Cienie w formacji skalnej tworzą iluzję ludzkiej twarzy." /> Zespół Bennera stara się teraz naprawić to, co ich zdaniem było 50-letnią pomyłką, przez którą wszyscy uznali Marsa za jałowy. – GC-MS wykazał brak cząsteczek organicznych, a przynajmniej taka była interpretacja zespołu Vikinga. Teraz wiemy, że jedna…

viking-mars-f74ca07.jpg
width: 1746
height: 1200

Nowy wyścig kosmiczny dotyczący Marsa trwa. Tym razem USA mogą nie zdążyć
type: item
date: 2026-01-08T13:05:36.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: nasa
description: Nowy kosmiczny wyścig trwa – tym razem o to, kto pierwszy przywiezie na Ziemię próbki z Marsa. NASA stworzyła genialny projekt, ale nie ma na niego pieniędzy. Chińczycy nie tylko mają plan, ale już go realizują.
encoded: Mars Sample Return miał być największym, najbardziej skomplikowanym i wielowątkowym programem naukowym w historii NASA. Pierwszym etapem programu było wysłanie na Czerwoną Planetę łazika Perseverance wraz z wiropłatem Ingenuity. Pod względem technologicznym – oba urządzenia są ogromnym sukcesem. Misja Ingenuity została już zakończona, za to łazik nadal pobiera próbki gleby z delty dawnej marsjańskiej rzeki. Próbki te mogą odpowiedzieć na podstawowe pytanie, czy na Marsie istniało życie. Kłopot w tym, że nie ma jak ich przetransportować na Ziemię. Misja za 11 miliardów dolarów Architektura misji zmieniana była kilkukrotnie, a kaszty rozrosły się z około 4 miliardów dolarów w 2021 roku, do ponad 11 miliardów dolarów w 2024 roku. To było za dużo. Jeszcze za czasów administratora Billa Nelsona, NASA stwierdziła, że nie ma takich pieniędzy i zwróciła się o wsparcie do przemysłu z nadzieją, że uda się dokończyć misję taniej. W dodatku nowy budżet NASA został skrajnie okrojony, a największe cięcia dotknęły misji naukowych. Nowe finansowanie w przypadku MRS pozwala głównie na dalsze działanie Perseverance. W międzyczasie Narodowa Chińska Agencja Kosmiczna (CNSA) intensywnie rozwija własną misję Tianwen-3, której celem jest sprowadzenie ponad 500 gramów marsjańskiego materiału na Ziemię już w 2031 roku. Wstępny projekt ładunku został ukończony, podobnie jak badania nad wyborem miejsca lądowania. Chińska misja ma pobrać próbki z powierzchni oraz z głębokości około 2 metrów, a także wykorzystać robotyczny helikopter do pobierania próbek w oddalonych miejscach. Kosmos, polityka i pieniądze Podobieństwo obu misji jest zbyt duże, by było przypadkowe. Faktem jest, że MRS został naprawdę dobrze wymyślony, a problemy zaczęły się w trakcie realizacji. Pierwszym, który zainicjował lawinę kolejnych, była napaść Rosji na Ukrainę. Jednym ze skutków było zerwanie współpracy pomiędzy Europejską Agencją Kosmiczną a Roskosmosem. A to właśnie Europejczycy i Rosjanie mieli zbudować łazik trans…

nasa-08709bb.png
width: 1575
height: 1050

Na Marsie iskrzy. Zaskakujące odkrycie łazika Perseverance
type: item
date: 2025-11-30T10:30:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: burze
subject: elektryczność
subject: łazik marsjański
subject: mars
description: Mars zdradził nam swoją kolejną tajemnicę. Po raz pierwszy wykryto tam wyładowania elektryczne. Odkrycia dokonano dzięki… mikrofonowi zainstalowanemu na łaziku Perseverance.
encoded: Naukowcy potwierdzili coś, o czym długo tylko spekulowali. Na Marsie pojawiają się wyładowania elektryczne. Wykryto je wewnątrz burz piaskowych oraz w wirach pyłowych, zwanych „diabłami pyłowymi”. Sygnały zostały zarejestrowane przez mikrofon. Był to instrument SuperCam, znajdujący się na pokładzie łazika NASA Perseverance. Mikrofon ten zebrał do tej pory już ponad 30 godzin dźwięków Czerwonej Planety. To pierwszy w historii mikrofon, który działał na Marsie. Jak przebiegają marsjańskie wyładowania? Przypadkiem mikrofon na łaziku marsjańskim Perseverance nagrał bardzo silne sygnały. Zdarzyło się to w centrum dwóch z tych wirów pyłowych. Ich analizą zajmował się międzynarodowy zespół naukowców. W jego skład weszli również francuscy eksperci z CNRS, Université de Toulouse i Observatoire de Paris. Ustalenie zostało opublikowane w czasopiśmie „Nature”. Analiza wykazała, że sygnały te związane są z elektromagnetycznymi i akustycznymi wyładowaniami elektrycznymi. To – zdaniem naukowców – przełomowe odkrycie. Wykryte zjawisko można porównać do małych wyładowań elektryczności statycznej na Ziemi. To jak dotknięcie metalowej klamki w suchy, mroźny dzień. Pochodzenie marsjańskich wyładowań Skąd biorą się te iskry? Zjawisko to wynika z tarcia drobnych cząstek pyłu, które są stale wzbudzane przez wiatr na Marsie. Pył, pocierając się i zderzając, ładuje się elektronami. Następnie uwalnia te ładunki w formie łuków elektrycznych. Towarzyszą temu fale uderzeniowe, które można usłyszeć. Te łuki są krótkie, mają zaledwie kilka centymetrów długości. Na Ziemi pył także się elektryzuje, zwłaszcza na pustyniach. Rzadko jednak kończy się to prawdziwymi wyładowaniami (iskrami). Na Marsie panują jednak inne warunki, co ułatwia obserwowanie, a w zasadzie usłyszenie tego zjawiska. Mars ma bardzo cienką atmosferę. Składa się ona głównie z dwutlenku węgla. Ta rzadka atmosfera sprawia, że wystąpienie wyładowań jest o wiele bardziej prawdopodobne niż na Ziemi. Ilość ładunku potrzebna do wytworzen…

Rover-Mars-dc74343.jpg
width: 1386
height: 805

Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
type: item
date: 2025-11-18T12:28:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: chemia
subject: mars
subject: minerały
subject: życie
description: Na Ziemi bakterie „pożerają” żelazo, a śladem po nich pozostaje rdza. Naukowcy udowodnili, że minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów mogą przechowywać ich ślady przez miliardy lat – działa to także na innych planetach. Jak efekty metabolizmu żelaza mogą stać się najlepszym sposobem poszukiwania życia na Marsie i lodowych księżycach zewnętrznego Układu Słonecznego?
encoded: Koszmar handlarzy samochodów stał się właśnie błogosławieństwem naukowców zajmujących się kosmosem. Rdza, a wraz z nią minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów utleniających żelazo, to trwały ślad świadczący o obecności bakterii. Dzięki najnowszym technologiom i odkryciom naukowcy są coraz bliżej zidentyfikowania takich sygnatur poza Ziemią. Mikroorganizmy utleniające żelazo i ich znaczenie dla astrobiologów Na Ziemi wiele gatunków bakterii potrafi wykorzystywać żelazo jako źródło energii. Mikroorganizmy utleniające żelazo (tzw. bakterie żelazowe) są niezwykle istotne, gdyż ich metabolizm prowadzi do powstawania trwałych minerałów, takich jak hematyt czy goethyt. Tworzą rdzawe struktury o specyficznym kształcie (skręcone włókna, osłonki rurkowate, sieci filamentów). W przeciwieństwie do cząsteczek organicznych, które szybko ulegają degradacji pod wpływem promieniowania i chemicznych procesów utleniających, minerały żelaza są na tyle stabilne, że „przeżywają” ekstremalne warunki. Dzięki temu stanowią wiarygodne oznaki życia sprzed miliardów lat. Dodatkowo ich unikatowe struktury morfologiczne i chemiczne pozwalają na ich jednoznaczną identyfikację – co ma ogromne znaczenie w misjach eksploracyjnych w kosmosie. Jak bakterie żywią się żelazem? Niektóre bakterie potrafią utleniać żelazo (II) lub redukować żelazo (III), wykorzystując je jako źródło energii – odpowiednio tak, jak ludzie używają tlenu. Bakterie utleniające żelazo przekształcają żelazo (II) w żelazo (III), co prowadzi do powstania charakterystycznych, rdzawych osadów. Z kolei mikroorganizmy redukujące żelazo wykorzystują żelazo (III) jako akceptor elektronów, przekształcając je w żelazo (II). Oba te procesy wiążą metabolizm żelaza z cyklem węgla, azotu, a nawet fotosyntezą. Odkrycia minerałów żelaza na Marsie, Księżycu i lodowych księżycach Jowisza Mars, lodowa Europa (księżyc Jowisza) i Enceladus (księżyc Saturna) to trzy główne cele dla przyszłych misji astrobiologicznych. Każde z tych miejs…

GettyImages-1175881025-196ad66.jpg
width: 6000
height: 4000

Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
type: item
date: 2025-10-01T12:57:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mars
subject: oceany
subject: woda
subject: życie
description: Od jakiegoś czasu naukowcy są zgodni, że po Marsie płynęła woda. Wiemy, że Czerwoną Planetę przecinały liczne rzeki, ale czy znajdował się na niej także… ocean? Nowe badania wskazują, że północna półkula Marsa pokryta była przez olbrzymi zbiornik wodny. Czy to wstęp do odnalezienia form życia?
encoded: Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie Arkansas przyniosły mocne dowody na istnienie oceanu na północnej półkuli Marsa. Obecność dużego zbiornika wody znacznie zwiększa prawdopodobieństwo odnalezienia życia na Czerwonej Planecie. Czy na Marsie jest woda? Chociaż Mars wydaje się całkowicie wyschnięty, to odnaleziono na nim wodę – jest po prostu dobrze ukryta i zwykle pozostaje pod postacią lodu ukrytego albo głęboko pod powierzchnią planety, albo w pozostałych po wulkanach kalderach wysoko nad ziemią. Badacze odkrywają jednak coraz więcej dowodów na to, że kiedyś woda płynęła po powierzchni planety. Analiza geologiczna wskazuje na rozliczne koryta rzek, a naukowcy porównują ich koryta ze skałami rzecznymi pozostałymi po ciekach, które płynęły po Ziemi miliony lat temu. – Nie znamy żadnych form życia na Ziemi ani nigdzie indziej we Wszechświecie, które nie wymagałyby ciekłej wody. Im więcej ciekłej wody mamy na Marsie, tym bardziej prawdopodobne jest istnienie życia – opowiada Cory Hughes, doktorant nauk o ziemi i główny autor badania. Ślady po dawnych oceanach Nieregulowane rzeki to same w sobie niemalże formy życia. Na Ziemi ewoluują, zmieniają swój bieg, nanoszą osady i przenoszą się w nowe miejsca. Tworzą rozległe delty czy strefy cofki, a w końcu… wpadają do oceanu. To właśnie zainteresowało naukowców – chcieli wykorzystać tę wiedzę i udowodnić, że na Marsie przebiegało to podobnie. Szczególnie strefy cofki wydawały się Hughesowi obiecujące. To charakterystyczne miejsca, w których ocean wdziera się w głąb schodzącej poniżej poziomu morza rzeki. Potrafią być bardzo rozległe: w przypadku Missisipi strefa cofki zaczyna się 370 kilometrów od linii brzegowej. Jego trop okazał się słuszny. Obserwując Czerwoną Planetę z orbity znalazł geologiczne dowody na istnienie dawnych stref cofki rzecznej. To potwierdziło, że ocean na Marsie istniał, a powierzchnię przecinały duże rzeki – wszystko to oczywiście zanim powierzchnia planety wyschła miliardy lat temu. Wyniki opu…

GettyImages-1836080590-4aa9d15.jpg
width: 7280
height: 4805

Tajemnica długiej na niemal dwa tysiące kilometrów marsjańskiej chmury wreszcie została wyjaśniona
type: item
date: 2025-09-16T06:04:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chmury
subject: fizyka
subject: mars
description: Każdej zimy w pobliżu wulkanu Arsia Mons, położonego na południu Marsa, tworzy się chmura o długości 1800 kilometrów. Pojawia się i znika codziennie przez niemal trzy miesiące. Przez ostatnie lata chmura obserwowana jest przez marsjańskie orbitery, ale to symulacje laboratoryjne skutecznie wyjaśniły jej pochodzenie.
encoded: Spis treści: Chmury w Układzie Słonecznym Atmosfera Marsa Chmura nad Arsia Mons Czym są chmury i dlaczego ich badanie poszerza naszą wiedzę na temat miejsca, w którym występują? Zacznijmy od tego, że chmura to po prostu zbiór mikroskopijnych kropelek wody lub kryształków lodu unoszonych prądami powietrza. Pojawiają się, bo w atmosferze znajduje się para wodna, która jest wynikiem parowania wód powierzchniowych. Im wyżej w atmosferze znajduje się ta para, tym szybciej ulega ochłodzeniu i się skrapla. W trakcie tego procesu cząsteczki wody osadzają się na drobnych pyłkach w powietrzu. Określa się to mianem kondensacji pary wodnej. Właśnie to tworzy chmurę. Chmury w Układzie Słonecznym Chmury tworzą się nie tylko nad naszą planetą. Te wenusjańskie składają się z kwasu siarkowego, na Jowiszu i Saturnie głównie z amoniaku, a na Uranie z metanu. Nad Marsem też obserwujemy chmury, jednak geneza jednej wyjątkowo długiej chmury zdecydowanie wymyka się prostym rozwiązaniom. Zacznijmy od tego, że każdej zimy w pobliżu wysokiego na 20 km wulkanu Arsia Mons, położonego na południu Marsa, tworzy się chmura o długości 1800 kilometrów i szerokości 150 km. Pojawia się i znika codziennie przez niemal trzy miesiące. Co ważne, Arsia Mons to jedyne miejsce na niskich szerokościach geograficznych Marsa, gdzie w tym okresie roku widuje się chmury. A także jedyny spośród wielu podobnych wulkanów w tym regionie, nad którym tworzy się taka zasłona. Europejski orbiter Mars Express rejestrował codzienny wzrost i zanik chmury przez dwa sezony. Chmura przechodzi szybki cykl dobowy, który powtarza się każdego ranka przez kilka miesięcy. Zaczyna się tworzyć jeszcze przed wschodem słońca na zachodnim zboczu Arsia Mons, a następnie przez dwie i pół godziny rozszerza się ku zachodowi, rosnąc w niezwykle szybkim tempie – ponad 600 km/godz. – na wysokości 45 km. Potem przestaje się rozrastać, odrywa się od miejsca powstania i jest znoszona dalej na zachód przez silne wiatry na dużych wysokościach, zani…

mars-chmury-79fe790.png
width: 1280
height: 800

„To jak dotąd najmocniejszy dowód na istnienie życia na Marsie” – NASA ujawnia
type: item
date: 2025-09-11T11:45:14.000Z
creator: Elizabeth Landau
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
description: Nowe badania jednego z najbardziej znanych marsjańskich meteorytów ujawniają zaskakujące ślady życia na Marsie. Naukowcy próbują teraz zrozumieć skomplikowane reakcje chemiczne, które mogły takie życie wspierać.
encoded: Spis treści: Dowody na życie na Marsie? Naukowcy odkryli coś, co może zmienić historię Mikroskopijne ślady i reakcje chemiczne – nowe tropy życia na Marsie Jak udowodnić istnienie życia na Marsie? Naukowcy mają długą drogę przed sobą Czy to pierwszy ślad życia na Marsie? Skała Cheyava Falls w centrum uwagi naukowców Skład chemiczny odnalezionej marsjańskiej skały wywołał dyskusję w środowisku naukowym. Analizy wykazały obecność związków organicznych, które mogą, choć nie muszą, świadczyć o istnieniu życia w przeszłości. Niektórzy badacze sugerują, że struktura meteorytu przypomina ślady pozostawione przez mikroorganizmy. Inni twierdzą, że to efekt procesów niebiologicznych. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z dowodem na życie poza Ziemią? Dowody na życie na Marsie? Naukowcy odkryli coś, co może zmienić historię Geolog Michael Tice nigdy wcześniej nie tracił snu przez marsjańską skałę. Wszystko zmieniło się, gdy zagłębił się w dane pochodzące z formacji skalnej Bright Angel znajdującej się w marsjańskiej dolinie rzecznej zwanej Neretva Vallis. Ta struktura geologiczna zawiera najbardziej przekonujące jak dotąd dowody na możliwe istnienie dawnego życia na Marsie. Są one oparte na najnowszej analizie próbek zbadanych przez łazik Perseverance. Wyniki badań opublikowane 10 września na łamach czasopisma Nature rzucają nowe światło na tę wieloletnią zagadkę. – To najbliżej, jak kiedykolwiek byliśmy odkrycia śladów dawnego życia na Marsie – powiedziała podczas konferencji prasowej Nicola Fox, zastępczyni administratora ds. nauki w NASA. Skały z formacji Bright Angel, leżącej na zachodnim krańcu krateru Jezero, prawdopodobnie osadziły się na dnie jeziora lub rzeki w czasach, gdy na Czerwonej Planecie swobodnie płynęła woda. Analiza próbki o nazwie Cheyava Falls ujawniła ślad reakcji chemicznej, która na Ziemi zwykle zachodzi w obecności życia mikrobiologicznego. – Po raz pierwszy zaobserwowano na Marsie procesy chemiczne zgodne – choć niebędące jednoznacznym dowodem – z bio…

248041-PIA23764-RoverNamePlateonMars-webCiP.width-1280-13dd734.jpg
width: 1200
height: 675

Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
type: item
date: 2025-08-30T07:16:48.000Z
creator: Adam Piore
subject: Nauka
subject: hibernacja
subject: mars
subject: medycyna
subject: misja na marsa
subject: nasa
subject: sen
description: Hibernacja ludzi mogłaby zmienić wszystko – od leczenia udarów po podróże na Marsa. Brzmi jak science fiction? Naukowcy są coraz bliżej przekształcenia jej w rzeczywistość.
encoded: Spis treści: Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Fizjologiczne supermoce torporu Jak niedźwiedzie wyłączają cukrzycę Kiedy metabolizm przyspiesza z dnia na dzień Co się dzieje w mięśniach podczas snu zimowego Poszukiwanie leku wywołującego hibernację Czy przełącznik torporu istnieje w ludzkim mózgu? Co przed nami? Potencjał większy niż loty na Marsa? Etapy badań: od myszy do człowieka Sen o przyszłości, który może się spełnić Wprowadzenie ludzi w „tryb uśpienia” to pomysł rodem z science fiction. Jest jednak znacznie bliżej rzeczywistości, niż mogłoby się wydawać. Badany zapadł w to, co lekarz Clifton Callaway nazywa „półmrocznym snem”. Po 18 godzinach od podania leku, który tłumił naturalne dreszcze, jego temperatura wewnętrzna spadła z 37°C do 35°C. Zwolniło tętno i obniżyło się ciśnienie krwi. Metabolizm – a wraz z nim zapotrzebowanie na substancje odżywcze, tlen i usuwanie dwutlenku węgla – zmalał o 20 procent. Mężczyzna wciąż jednak potrafił wstać z łóżka, doczłapać do łazienki, by opróżnić pęcherz, a gdy był głodny, zadzwonić dzwonkiem po jedzenie lub napój. Ominęła go więc konieczność zakładania cewnika i wenflonu, a jednocześnie zachował zdolność reakcji. Był jednym z pięciu wyjątkowo sprawnych ochotników w wieku od 21 do 54 lat. Drzemali po cichu w półmroku – jakby byli astronautami na dziewięciomiesięcznej wyprawie na Marsa. NASA zleciła Callawayowi, specjaliście od opieki kardiologicznej i hipotermii indukowanej, opracowanie prostego sposobu wprowadzenia człowieka w stan naśladujący kluczowe cechy hibernacji, bez respiratora i bez unieruchamiających leków. Umiarkowane dawkowanie deksmedetomidyny okazało się strzałem w dziesiątkę. – Był oszołomiony, senny, ale w razie potrzeby mógł zadziałać w sytuacji awaryjnej. Jak niedźwiedź – mówi dziś Callaway. Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Hibernujący ludzie to klasyka filmów o podróżach kosmicznych. W „2001: Odysei kosmicznej” HAL 9000 odłącza część pasażerów od podtrzymywania życia, a w „Pasażerach” Chr…

2025-08-24-222704-Could-humans-hibernate-How-scientists-are-racing-to-unlock-a-sci-fi-superpower-0cb279a.png
width: 994
height: 629

Tajemniczy „hełm” na Marsie. Co odkrył łazik Perseverance?
type: item
date: 2025-08-25T12:16:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: geologia
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: nasa
subject: układ słoneczny
description: Masjański łazik NASA natknął się na intrygującą skałę, która do złudzenia przypomina zardzewiały średniowieczny hełm. To kolejna skała z kolekcji osobliwych form marsjańskich.
encoded: Perseverance odkrył tę przedziwną formację skalną 5 sierpnia 2025 r., za pomocą instrumentu Mastcam-Z. Skałę nazwano „Horneflya”. Ma charakterystyczną, chropowatą powierzchnię, która przykuła uwagę naukowców równie mocno co sam kształt. Dlaczego skała wygląda jak hełm? Za teksturę odpowiadają tzw. sferule – kuliste struktury mineralne, które mogą powstawać na wiele sposobów, m.in. w wyniku wietrzenia chemicznego, procesów wulkanicznych lub wytrącania się minerałów. Podobne skały łazik zauważył już wcześniej, m.in. w marcu 2025 r. Jak wyjaśnia David Agle z Jet Proppulsion Laboratory w NASA, nietypowy „kapeluszowy” kształt nie jest aż tak zaskakujący, ponieważ piramidalne formy często powstają na Marsie z powodu erozji wiatrowej. To, co czyni Horneflyę wyjątkową, to fakt, że jest niemal całkowicie złożona ze sferuli, co pozwala wyciągać wnioski o dawnych procesach geologicznych na planecie. Co jeszcze widział Perseverance? Mastcam-Z, czyli zestaw dwóch kamer z możliwością powiększania, umożliwia wykonywanie zdjęć stereo w wysokiej rozdzielczości i pozwala naukowcom dostrzegać obiekty z dużej odległości. Perseverance dzięki niemu ma na koncie już całą galerię skał o dziwnych kształtach, m.in. kamienie przypominające pączki czy awokado oraz niewyjaśnione „zielone plamy”. Pareidolia – jak mózg płata nam figle Tego typu odkrycia wiążą się z dobrze znanym zjawiskiem psychologicznym – pareidolią. To skłonność ludzkiego mózgu do rozpoznawania znajomych kształtów w przypadkowych formach, np. dostrzeżenia słynnej twarzy na Marsie czy powierzchni Księżyca. Dla naukowców skała-hełm to ważne źródło informacji o przeszłości Czerwonej Planety. Analiza takich struktur pomaga odtwarzać historię klimatu i środowiska Marsa, pokazując rolę wiatru, wody i procesów w skorupie marsjańskiej w kształtowaniu jego powierzchni przez miliardy lat. Obecnie Perseverance bada północną krawędź krateru Jezero, po udanej wspinaczce na grzbiet zwany „Lookout Hill”. Źródło: Science Alert

XmEWLdzWTLGamR975fofQ5-ddf8532.png
width: 1102
height: 804

Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
type: item
date: 2025-08-24T08:45:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: kosmos
subject: łazik marsjański
subject: łaziki
subject: mars
subject: życie
description: Istnienie życia pozaziemskiego to temat, który ekscytuje naukowców – i nie tylko – na całym świecie. Zainteresowanie jest ogromne, a agencje kosmiczne poświęcają mnóstwo środków na poszukiwanie jego sygnałów. Dzięki nowatorskiej metodzie może okazać się to łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
encoded: Naukowcy z Londynu opracowali prostą, ale innowacyjną metodę, która może pomóc w wykryciu życia na Marsie. Co ciekawe, wykorzystuje ona sprzęt, który już znajduje się na przemierzających Czerwoną Planetę łazikach. Szansa na jej wdrożenie może nastąpić szybciej, niż ktokolwiek przypuszczał. Nowa metoda wykrywania życia Do przełomu doszedł doktorant Solomon Hirsch we współpracy ze swoim promotorem, profesorem Markiem Sephtonem z Wydziału Nauk o Ziemi i Inżynierii angielskiego Imperial College London. Zauważyli oni, że sprzętu zamontowanego w marsjańskich łazikach można używać do wykrywania oznak życia, ponosząc ułamek kosztów wysyłania nowych urządzeń w kosmos. Jak to działa? Wymyślili oni nowe zastosowanie chromatografu gazowego ze spektometrem mas (GC-MS), który jest instalowany w sondach już od połowy lat 70. Ustalili, że można użyć go do wykrywania wiązań chemicznych w cząsteczkach błon komórkowych występujących zarówno u żywych, jak i niedawno zmarłych organizmów. Do tej pory łatwo można było je przegapić. Wyniki swoich badań wyniki opublikowali w czasopiśmie „Space Exploration”. Czy to przełom w poszukiwaniach pozaziemskiego życia? – Agencje kosmiczne, takie jak NASA i ESA, nie wiedzą, że ich sprzęt już to potrafi – chwali się profesor Septhon. Według niego nowa metoda pozwala szybko i niezawodnie wykrywać unikalne wiązania cząsteczkowe w żywych bakteriach. To stanowi wyraźny wskaźnik istnienia życia. To idealny sposób na wstępną selekcję próbek, np. z misji Mars Sample Return. Jej najbardziej przełomową cechą jest przede wszystkim to, że wykorzystuje dostępną już technologię, obecną w misjach Viking, Curiosity czy ExoMars. Nie tylko Mars Nowa metoda sprawi, że szybkie wykrywanie życia będzie możliwe nie tylko na Marsie, ale także w innych częściach Układu Słonecznego, np. lodowych księżycach na jego zewnętrznych rubieżach. Kilka z nich, np. obiegające Jowisza Europa i Ganimedes mają potencjał do podtrzymania życia. Na Europę juz leci sonda wyposażona do wykrywa…

GettyImages-2184498510-3039193.jpg
width: 10000
height: 5000

Największy kawałek Marsa na Ziemi trafił na aukcję. Sprzedano go za 5,3 mln dolarów
type: item
date: 2025-07-18T07:46:52.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: mars
subject: meteoryty
description: Największy meteoryt pochodzący z Marsa znaleziony na Ziemi trafi pod młotek w prestiżowym domu aukcyjnym Sotheby’s. Ważący aż 25 kilogramów fragment osiągnął wysoką cenę.
encoded: Spis treści 25 kilogramów Marsa za miliony dolarów Ile fragmentów Marsa spadło na Ziemię? Skład meteorytu NWA 16788 Ten niezwykły kosmiczny okaz został odkryty przez anonimowego poszukiwacza na Saharze w 2023 roku. Jego masywność, potwierdzone pochodzenie oraz unikatowy skład mineralny czynią z niego jeden z najbardziej pożądanych egzemplarzy w historii badań meteorytów. 25 kilogramów Marsa za miliony dolarów Największy fragment Marsa odnaleziony na Ziemi trafił na aukcję w Nowym Jorku. Chodzi o meteoryt o nazwie NWA 16788, ważący 54 funty (około 25 kilogramów), który został wystawiony na sprzedaż przez dom aukcyjny Sotheby’s w ramach aukcji poświęconej historii naturalnej. Szacowana cena sprzedaży wynosiła 2–4 miliony dolarów, cena wywoławcza – 1,6 miliona. Według specjalistów jest to największy znany fragment Marsa znajdujący się na Ziemi – aż o 70% większy od poprzedniego rekordzisty i stanowiący blisko 7% całego marsjańskiego materiału odkrytego na naszej planecie. Meteoryt został wyrzucony z powierzchni Marsa w wyniku potężnego uderzenia asteroidy, a następnie pokonał 225 milionów kilometrów, zanim spadł na Saharę. Został odnaleziony w listopadzie 2023 roku na trenie Nigru przez poszukiwacza meteorytów. Blok o barwach czerwieni, brązu i szarości mierzy prawie 38 centymetrów długości, 28 centymetrów szerokości i 15 centymetrów wysokości. Znalazca przesłał mały fragment meteorytu do Muzeum Astronomii w Szanghaju, które potwierdziło jego autentyczność i pochodzenie. Ile fragmentów Marsa spadło na Ziemię? Jak podkreśla Cassandra Hatton z Sotheby’s, jest to najpotężniejszy fragment Marsa, jaki kiedykolwiek odnaleziono – ponad dwukrotnie większy niż wcześniejszy rekordzista. Na świecie zidentyfikowano tylko około 400 marsjańskich meteorytów spośród ponad 77 tysięcy oficjalnie uznanych meteorytów znalezionych na Ziemi, co dodatkowo podnosi wartość tego egzemplarza. Wynik aukcji przekroczył oczekiwania. NWA 16788 sprzedano za 4,3 mln dolarów. Do tego należy doliczyć mi…

mars-meteoryt-5a5de85.jpg
width: 1024
height: 683

Porosty zbudują osady na Marsie. Dokonają tego bez udziału człowieka
type: item
date: 2025-06-28T13:11:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: budynki
subject: mars
subject: układ słoneczny
description: Jeśli chcemy zostać gatunkiem muliplanetarnym, musimy nauczyć się budować w kosmosie. I wykorzystywać do tego to, co tam zastaniemy. Naukowcy opracowują właśnie syntetyczny system porostów, który może produkować materiały budowlane bez udziału człowieka.
encoded: Spis treści: Między marzeniem a rzeczywistością Syntetyczne porosty Samodzielni jak bakterie z grzybami „Mars stanowi dla ludzkości poważny test. To, jak dobrze sobie z nim poradzimy, zadecyduje o tym, czy pozostaniemy gatunkiem ograniczonym do jednej planety, czy też staniemy się podróżnikami kosmicznymi, przed którymi otworzy się cały wszechświat” – powtarza w swoich publikacjach dr Robert Zubrin – inżynier, założyciel Mars Society i autor książki „The Case for Mars”, w której przedstawia Marsa nie jako science fiction, ale jako kolejny logiczny krok w dziejach cywilizacji. Dla niego Mars to wyzwanie, ale też obietnica – nowa granica, która może na nowo ożywić ducha innowacji i odwagi. Zainspirowany przez Roberta Zubrina Elon Musk przekonuje natomiast, że „zapasowa cywilizacja na Marsie jest niezbędna... na wypadek poważnej katastrofy – takiej jak coś szalonego, na przykład III wojna światowa”. Między marzeniem a rzeczywistością Ale w związku z tym, że Mars nie posiada globalnego pola magnetycznego, jak Ziemia, nie jest dobrze chroniony przed promieniowaniem kosmicznym i słonecznym. W dodatku jego atmosfera jest stopniowo wywiewana w przestrzeń przez wiatr słoneczny – co m.in. tłumaczy, dlaczego Mars ma dziś tak cienką atmosferę. Wszystko to, plus odległość od Ziemi, sprawiają, że kolonizacja Marsa nie jest łatwym zadaniem, a budowa trwałych siedlisk i bezpiecznych dla człowieka obiektów na powierzchni planety również stanowi wyzwanie. Mówiąc najprościej, wysyłanie rakiet z materiałami budowlanymi, zapasami i maszynami potrzebnymi do budowy ludzkiej bazy na Marsie nie jest ani opłacalne, ani praktyczne. Właśnie dlatego naukowcy od dekad badają metody wykorzystania zasobów marsjańskich do zaspokojenia potrzeb przyszłych kolonistów. Proces ten znany jest jako wykorzystanie zasobów in situ (ISRU). Analogiczne prace prowadzone są w odniesieniu do Księżyca. W najnowszym badaniu profesor Congrui Grace Jin z Texas A&M University i jej koledzy z University of Nebraska-Lin…

habitat-bc5688a.png
width: 1200
height: 675

Czy tu skrywają się ślady życia na Marsie? NASA bada „drapieżne skały”
type: item
date: 2025-05-21T14:14:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: nasa
subject: życie
description: Należący do NASA nowoczesny łazik-laboratorium Perseverance wjechał na teren, który może zawierać jedne z najstarszych i jednocześnie najbardziej interesujących skał Czerwonej Planety. Czy znajdzie tam ślady dawnego życia?
encoded: Spis treści: Najstarsze skały Marsa pod lupą Perseverance Co naukowcy chcą znaleźć w „Krokodylu”? Mars Sample Return pod znakiem zapytania Będący częścią krateru Jezero marsjański region „Krokodyl”, otrzymał nazwę na cześć grzbietu górskiego Krokodillen na wyspie Prins Karls Forland w Norwegii (krokodillen oznacza po norwesku krokodyl). Te „drapieżne” skały powstały w tzw. okresie noachijskim, czyli najwcześniejszym etapie historii geologicznej Marsa. Są też starsze niż sam krater Jezero. Czyni to je jednymi z najstarszych znanych skał na Czerwonej Planecie. Najstarsze skały Marsa pod lupą Perseverance Dotychczasowe analizy wykazały, że „krokodyle skały” zawierają oliwin, typowy minerał wulkaniczny. Są w nich też ślady węglanów, które zwykle tworzą się w obecności wody. Dane te sugerują, że region ten w przeszłości mógł być cieplejszy i bardziej wilgotny, co zwiększa szanse na istnienie życia. Jeśli Perseverance znajdzie więcej takich minerałów w całym Krokodillen, sugerowałoby to, że na tym obszarze mogło być kiedyś życie. A w końcu tego dotyczy misja wielkiego i ciężkiego łazika. Marsjański Krokodillen obejmuje obszar około 30 hektarów i stanowi swego rodzaju granicą między najstarszymi skałami krawędzi Jezero a równinami poza nią. – Jeśli znajdziemy tutaj potencjalną biosygnaturę, najprawdopodobniej będzie ona pochodzić z zupełnie innej i znacznie wcześniejszej epoki ewolucji Marsa niż ta, którą znaleźliśmy w zeszłym roku w kraterze z wodospadem Cheyava – mówi Ken Farley z zespołu naukowego misji pracującego na Caltech. Co naukowcy chcą znaleźć w „Krokodylu”? Wspomniana przez badacza Cheyava Falls to skała w kształcie grotu strzały, którą Perseverance badał w 2024 roku. Łazik znalazł sygnatury chemiczne i struktury, które są zgodne z aktywnością bardzo dawnego życia mikrobiologicznego. Jednak takie cechy mogły również powstać w wyniku procesów geologicznych, więc pozostają raczej potencjalnymi niż potwierdzonymi biosygnaturami. Jednak samodzielne potwierdzenie ob…

PIA23764orig-2b2de69.jpg
width: 1920
height: 1080

„Marsjańskie blizny” odsłaniają wnętrze planety. Nowe badania zaskakują
type: item
date: 2025-05-20T06:01:24.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: mars
subject: planety
description: Wszystkie skaliste ciała niebieskie w Układzie Słonecznym mają jedną wspólną cechę – kratery uderzeniowe, czyli ślady po kolizjach z mniejszymi obiektami. Jak się okazuje, te kosmiczne blizny mogą zdradzać znacznie więcej.
encoded: W tym artykule: Kratery jak stanowiska archeologiczne Od symulacji do badania Jak DART z Didymosem Zespołem badawczym, który oceniał cechy podpowierzchniowe Marsa na podstawie danych pozyskanych w obrębie marsjańskich kraterów kierowała Polka – dr Aleksandra Sokołowska, stypendystka UKRI na Wydziale Nauk o Ziemi i Inżynierii (DESE) w Imperial College London. W grupie badawczej znaleźli się również Gareth S. Collins, profesor DESE w Imperial, Ingrid J. Daubar, profesor nadzwyczajny na Wydziale Nauk o Ziemi, Środowisku i Planetariach (DEEPS) na Uniwersytecie Browna oraz dr Martin Jutzi, Privatdozent w Instytucie Fizyki na Uniwersytecie w Bernie.Wyniki ich badań zostały opublikowane w periodyku naukowym „Journal of Geophysical Research: Planets”. Czego konkretnie dotyczyły? Kratery jak stanowiska archeologiczne Zacznijmy od tego, że kratery uderzeniowe dają unikatową możliwość zajrzenia pod powierzchnię danego ciała niebieskiego bez konieczności robienia wykopów czy odwiertów. Według badań kierowanych przez dr Sokołowską, warstwy skalne i inne wyrzuty powstałe w wyniku uderzenia mogą różnić się rozmiarem w zależności od składu materiałów znajdujących się pod punktem uderzenia. W zmianie charakterystyki krateru kluczową rolę odgrywa kilka czynników, m.in. wytrzymałość materiału podpowierzchniowego i jego porowatość. – W przeszłości naukowcy wykorzystywali rozmiar i kształt kraterów uderzeniowych do wnioskowania o właściwościach materiałów znajdujących się pod warstwą zewnętrzną. My jednak pokazujemy, że rozmiar pokrywy wyrzutowej rozciągającej się wokół krateru również łączy się z właściwościami podpowierzchniowymi – mówi badaczka. Aby ustalić, czy wyrzut krateru może stanowić kolejne źródło informacji, konieczne było uruchomienie modeli opracowanych przez profesora Collinsa, które są w stanie zasymulować moment uderzenia w planetę innego ciała niebieskiego. Symulacje pozwoliły również na zmianę charakterystyki materiałów pod powierzchnią (pojedyncze, warstwowe, mieszan…

shutterstock2361577659-d322ec4.jpg
width: 4994
height: 3747

Czy cokolwiek przemawia za kolonizacją kosmosu? Badacze wskazują na 2 kwestie
type: item
date: 2025-05-19T05:59:12.000Z
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: ziemia
description: Większość argumentów na rzecz kolonizacji kosmosu jest chybiona. Istnieją tylko dwa powody, dla których warto to robić – piszą Kelly i Zach Weinersmithowie w książce „Miasto na Marsie”.
encoded: Spis treści: Argument 1. Katedra przetrwania Argument 2. Argument jacuzzi Łyżka dziegciu w beczce kosmicznego miodu Niestworzone wyobrażenia o kolonizacji kosmosu często usprawiedliwiają cały projekt, zwykle obiecując niezmierzone bogactwa, udoskonalenie ludzkości lub ucieczkę od ziemskich okropności. Uważamy, że większość argumentów na rzecz kolonizacji kosmosu jest chybiona. Naszym zdaniem istnieją jednak co najmniej dwa argumenty o tyle wartościowe, że przynajmniej nie opierają się na mało wiarygodnych wyliczeniach ekonomicznych lub fałszywych rozpoznaniach socjologicznych. Łączy je pewien problem, ale jest to hipotetyczny problem dotyczący przyszłości. Argument 1. Katedra przetrwania Niewielu filozofów gotowych jest porzucić ideę siatki bezpieczeństwa dla ludzkości. Na ich obronę można rzec, że ich książki mają jedne z lepszych tytułów, na przykład „Every Cradle Is a Grave” (Każda kołyska jest grobem) czy „Najlepiej – nie urodzić się”. Istnienie jako źródło krzywdy. Większość z nas wolałaby jednak, żeby cała ta ludzka egzystencja jakoś trwała. Gdy przyjrzeć się gatunkom o najdłuższej historii, okaże się, że mają kilka cech wspólnych: duże populacje, zróżnicowanie genetyczne i rozpowszechnienie na znacznych obszarach Ziemi. Kolonia na Marsie zamieszkana przez odpowiednio dużą liczbę ludzi i wyposażona w struktury umożliwiające jej przetrwanie mimo katastrofy na Ziemi wydaje się odpowiadać tej charakterystyce. Nie ocali nas przed zmianami klimatycznymi czy innymi prawdopodobnymi scenariuszami rychłego samounicestwienia, ale długofalowo może być warta świeczki. Podobnie jak w przypadku budowania katedr robotnicy kładący kamień węgielny raczej nie dożyją osadzania iglicy, mogą jednak ochoczo rozpocząć budowę. Choć trudniej określić, czego konkretnie wymaga to od nas w tym momencie, jeśli zgodzimy się, że należy zbudować tę katedrę dla wnuków naszych wnuków, postawienie pierwszego kroku we właściwym kierunku wydaje się przejawem mądrości. Argument 2. Argument jacuzzi…

eksploracja-kosmosu-afba5e6.jpg
width: 1000
height: 563

Porosty mogą przetrwać na Marsie. Nowe badania polskich naukowców
type: item
date: 2025-04-08T07:02:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: mars
subject: życie
description: Przynajmniej jeden gatunek porostu może przetrwać symulowane warunki marsjańskie i pozostać aktywnym metabolicznie – wynika z badań przeprowadzonych przez biologów z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mowa o słojecznicy mchowej, poroście znanym ze swej wyjątkowej odporności m.in. na metale ciężkie. Co daje nam to odkrycie?
encoded: Spis treści: Porosty ekstremalne Mars w laboratorium Porost ochronny Porosty nie stanowią pojedynczego organizmu, lecz tworzą układ symbiotyczny grzyba oraz glonów lub cyjanobakterii. Słyną z niezwykłej odporności na ekstremalne warunki środowiskowe, co pozwala im zamieszkiwać takie miejsca, jak pustynie czy rejony polarne na Ziemi. Właśnie to skłoniło badaczy do sprawdzenia, czy te ekstremofile mogłyby przetrwać zabójcze dla większości znanego nam życia środowisko Marsa. Wyniki eksperymentów prowadzonych pod kierownictwem dr hab. Kai Skubały z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie zostały niedawno opublikowane w czasopiśmie naukowym „IMA Fungus”. Nowe badanie podważyło wcześniejsze założenia dotyczące wykluczającej życie natury Marsa, dając jednocześnie wgląd w astrobiologię i eksplorację kosmosu. Porosty ekstremalne – Do badania wytypowałyśmy wraz z moją doktorantką mgr Karoliną Chowaniec dwa gatunki porostów: Diploschistes muscorum i Cetraria aculeata. Oba posiadają niezwykłe możliwości adaptacyjne do skrajnych warunków środowiska na Ziemi – mówi dr hab. Kaja Skubała. Diploschistes muscorum, czyli słojecznica mchowa to gatunek skorupiastego porostu należący do rodziny Graphidaceae. Rośnie najczęściej na mszakach (stąd nazwa „muscorum”), tworząc szarobiaławe lub szarozielone, skorupiaste plechy. Jest szeroko rozpowszechniony, spotykany głównie w siedliskach suchych, otwartych – na glebach, skałach lub mchach, zwłaszcza w miejscach ubogich w składniki pokarmowe. Cechuje się dużą odpornością na trudne warunki środowiskowe, co czyni go interesującym obiektem badań m.in. w kontekście astrobiologii. Porost ten był już obiektem badań dr hab. Kai Skubały, która odkryła m.in. jego wyjątkową odporność na metale ciężkie. – Diploschistes muscorum potrafi akumulować duże ilości metali ciężkich przekraczające nawet kilkukrotnie ich zawartość w podłożu, na którym rośnie. Robi to bez widocznych uszkodzeń, a na powierzchni plechy masowo tworzy kryształy szczawianu wapnia, wiążą…

porost-mars-1-bbcf72b.jpg
width: 2048
height: 1536