National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-05T12:28:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wakacje w kraju, którego... nie ma. Turyści i tak go uwielbiają
items: Wchodzisz do kuchni i... jesteś w innym kraju. Oto najbardziej absurdalne granice na świecie
items: Naukowcy stworzyli globalną mapę gigantycznej sieci grzybni. Mogłaby sięgnąć do Słońca i z powrotem ponad miliard razy
items: Pierwsza mapa kosmosu w 102 długościach fal podczerwieni! To początek nowej ery w astronomii
items: Mapa świata, którą wszyscy znamy, wprowadza w błąd. Co naprawdę zrobił Gerard Merkator?
items: Na Ziemi stoi 2 750 000 000 budynków. W tym niezwykłym atlasie można obejrzeć je wszystkie
items: Zaczęli od jednej mapy, skończyli w Białym Domu – kulisy wojennej misji National Geographic
items: Naukowcy byli pewni, że to błąd. Najstarsza mapa świata jest zaskakująco dokładna
items: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”? Jest ich dwa razy więcej, niż sądzono. Nowa mapa zmienia historię
items: Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
items: Czy można stworzyć trójwymiarową mapę całego Wszechświata? Naukowcy podjęli wyzwanie
items: Google Maps ma już 20 lat. Tak zmieniała się jedna z ulubionych aplikacji turystów
items: Na tej XVI-wiecznej mapie roi się od morskich potworów. Ich przedstawienia nie są czystą fantazją
items: Kamienna płyta z epoki brązu to najstarsza mapa Europy. Badacze twierdzą, że prowadzi do „skarbu”
items: Ta mapa Księżyca pokazuje cenne zasoby naszego satelity. Skorzystają z niej astronauci misji Artemis
items: Jak powstają mapy? Rozmawiamy z kartografką „National Geographic Polska"
items: Mapy Winlandii nie stworzyli Wikingowie. Naukowcy są pewni, że dokument jest współczesną fałszywką
items: Świat nie jest taki jak się nam wydaje!
items: Jak dotrzeć do Ziemi z kosmosu? NASA wysłało mapę, aby kosmici mogli znaleźć do nas drogę
items: Rysy urosły, ale inne szczyty zmalały. Zmiany na mapie Tatr po 86 latach
items: Które kraje przyjmują turystów? Powstała interaktywna mapa dla podróżujących w czasie koronawirusa
items: Czy na Ziemi jest jeszcze coś do odkrycia? Tak! Wciąż istnieją białe plamy. Na szczęście [WYWIAD]
items: Potwory morskie, syreny i smoki na mapach. Skąd się tam wzięły?
items: Te mapy pokazują naszą historię! Zobacz jak National Geographic opisywał czytelnikom świat
items: Tą mapą francuski admirał próbował wkupić się w królewskie łaski. Była niezwykła

Wakacje w kraju, którego... nie ma. Turyści i tak go uwielbiają
type: item
date: 2026-07-05T12:27:55.000Z
creator: Kuba Stasiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: mapy
subject: polityka
subject: pomysł na wakacje
description: Mają własne granice, rządy, a czasem nawet prężnie działającą turystykę, choć... oficjalnie nie znajdziesz ich na większości współczesnych map. Podczas gdy turyści masowo rezerwują tam tanie noclegi, prawo międzynarodowe udaje, że te miejsca nie istnieją. Jak wygląda codzienność w cieniu wielkiej polityki i dlaczego niektóre z tych „państw-widm” radzą sobie lepiej niż ich w pełni uznani sąsiedzi? Oto fascynująca podróż poza oficjalne granice świata.
encoded: Spis treści: Wakacje w kraju, którego nie ma Rosja i zamieszanie na Kaukazie Palestyna a opinia światowa Somaliland. Państwo, które działa, choć wcale go nie ma Historia zna przypadki, gdy uśmiech losu decyduje o tym, że jeden naród zdobywa niepodległość, podczas gdy inne krainy skazywane są na łaskę większych graczy. Decyzje o uznaniu państwowości poszczególnych terytoriów rzadko kiedy bywają jednak ostateczne, a debata o statusie prawnym niektórych miejsc potrafi rozgrzewać opinię publiczną przez dekady. Oto jak wygląda rzeczywistość w krajach, których... oficjalnie nie ma. Wakacje w kraju, którego nie ma W 1974 roku na spokojnej wyspie położonej na Morzu Śródziemnym doszło do poważnego w skutkach podziału. To wtedy Turcja dokonała inwazji na Cypr (będącej odpowiedzią na pucz cypryjskich nacjonalistów dążących do połączenia wyspy z Grecją), co w efekcie doprowadziło do powstania Tureckiej Republiki Cypru Północnego. Nieco ponad pięć dekad później to niewielkie państwo uznawane jest wyłącznie przez rząd w Ankarze, podczas gdy większość świata traktuje jego teren jako integralną część Republiki Cypru ze stolicą w Nikozji. Większość mieszkańców północy stanowią Turcy cypryjscy, dla których polityczne waśnie nie wpływają już w większym stopniu na codzienne życie. W ich nieuznawanej republice normalnie funkcjonują szkoły czy przedszkola, a z każdym rokiem coraz większe zyski generuje ruch turystyczny. Przyjezdni (głównie z Turcji i Niemiec) zwracają uwagę na to, że przy zachowaniu podobnych walorów krajobrazowych i infrastrukturalnych, ceny na północy wyspy są znacząco niższe niż za południową granicą. Tym samym tysiące ludzi wybiera rokrocznie wakacje w miejscu, które na większości map oficjalnie nie istnieje. Rosja i zamieszanie na Kaukazie Decyzja o ogłoszeniu niepodległości przez Abchazję w 1999 roku wywołała falę oburzenia instytucji międzynarodowych. Oficjalnie istnienie tej republiki zaaprobowało zaledwie pięć krajów – w tym Syria czy Wenezuela – na czele z jej …

nikozja-polnocna-GettyImages-1088830000-6eb8a17.jpg
width: 4500
height: 3000

Wchodzisz do kuchni i... jesteś w innym kraju. Oto najbardziej absurdalne granice na świecie
type: item
date: 2026-07-05T09:32:58.000Z
creator: Kuba Stasiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ciekawostki
subject: geografia
subject: mapy
description: Wyobraź sobie, że jesz kolację w jednym kraju, ale po pójściu do sypialni śpisz już w drugim. Choć granice państw kojarzą nam się z drutem kolczastym i przejściami granicznymi, na świecie istnieją miejsca, gdzie linia demarkacyjna dosłownie przecina salony, sklepy i miejskie ulice. Od europejskich miasteczek żyjących w permanentnym chaosie prawnym, aż po amerykańskie enklawy odcięte od reszty kontynentu – oto najdziwniejsze granice świata, które wyglądają jak mało śmieszny żart historii.
encoded: Spis treści: Granica biegnąca środkiem salonu Miasteczko oderwane od Stanów Zjednoczonych Niepasujące puzzle z Azji Notatka z historii – skąd się wzięły współczesne granice Świat, jaki znamy, opiera się na ładzie, który wyznaczają akty prawne i normy społeczne. Podobnie działają granice państw, które – choć kojarzą się z porządkiem – często są efektem chaosu spowodowanego dawnymi wojnami czy kompromisami politycznymi. W rzeczywistości część granic nie ma nic wspólnego z naturą. Granica biegnąca środkiem salonu Baarle-Hertog jest miasteczkiem leżącym na pograniczu Belgii i Holandii, którego obszar obejmuje tereny obu państw. Sama linia demarkacyjna biegnie środkiem ulic czy sklepów, tworząc pejzaż miasta „na pograniczu”. Poszczególne rodziny jadają więc kolacje w jednym kraju, by następnie przenieść się do sypialni po drugiej stronie granicy. Niekiedy o tym, po której ze stron znajduje się dany lokal, decyduje to, w jakim miejscu właściciele postanowili postawić drzwi wejściowe. Do prawdziwie absurdalnych sytuacji dochodziło w dobie pandemii. Właściciele lokali obserwowali, jak ich sąsiedzi z naprzeciwka zamykają hotele czy restauracje w związku z obostrzeniami, podczas gdy ich samych obowiązywały luźniejsze restrykcje, właściwe dla drugiego kraju. Miasteczko oderwane od Stanów Zjednoczonych Podobnie wygląda sytuacja austriackiej miejscowości Jungholz, która z powodu niefortunnego położenia wymusza na mieszkańcach podróż przez Niemcy. Tym samym większość z nich żyje pomiędzy dwoma systemami gospodarczymi, korzystając z przywilejów obu państw. Równie osobliwym przykładem granicznego zawirowania jest Point Roberts w Stanach Zjednoczonych – amerykańskie miasteczko położone na półwyspie, do którego można dojechać samochodem wyłącznie przez Kanadę. Tym samym dzieci jadące do szkoły, mieszkańcy robiący zakupy czy ratownicy medyczni wielokrotnie przekraczają granicę podczas zwykłych codziennych czynności. Niepasujące puzzle z Azji Pogranicze Indii i Bangladeszu przez lata s…

absurdalne-granice-panstw-GettyImages-1232577512-6210999.jpg
width: 6240
height: 4160

Naukowcy stworzyli globalną mapę gigantycznej sieci grzybni. Mogłaby sięgnąć do Słońca i z powrotem ponad miliard razy
type: item
date: 2026-06-21T13:16:54.000Z
creator: Bethany Brookshire
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: grzyby
subject: mapy
subject: rośliny
subject: zmiany klimatyczne
description: Pod naszymi stopami rozciąga się gigantyczna sieć grzybów, która łączy rośliny i dostarcza im niezbędnych składników odżywczych. Najnowsze analizy po raz pierwszy precyzyjnie określiły masę oraz niewiarygodny zasięg tego podziemnego świata.
encoded: Grzyby kojarzą nam się przede wszystkim z pleśnią na ścianach, mięsistymi naroślami na gnijących pniach albo po prostu pieczarkami sprzedawanymi w sklepach spożywczych. Większość życia grzybów toczy się jednak poza zasięgiem ludzkiego wzroku. Podziemne „korzenie” grzyba tworzą jego grzybnię. To właśnie tam drobne włókna, zwane strzępkami, budują sieci między roślinami i dostarczają im niezbędnych składników odżywczych potrzebnych do wzrostu. Nowe badanie, opublikowane 11 czerwca 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Science”, podjęło próbę ilościowego określenia zasięgu tych sieci strzępek. Po raz pierwszy naukowcy stworzyli globalną mapę wskazującą, gdzie najprawdopodobniej występują tego typu grzyby. Podziemne sieci grzybów ważą więcej niż cała ludzkość Wykorzystując modele uczenia maszynowego oraz dane z tysięcy rdzeni glebowych, naukowcy ustalili również, że jeden typ grzybów – zwany grzybami mikoryzy arbuskularnej – waży łącznie 300 megaton, czyli od czterech do sześciu razy więcej niż wszyscy ludzie na Ziemi razem wzięci. Drobne, nitkowate strzępki tworzące te sieci sięgają tak daleko, że mogłyby rozciągnąć się z Ziemi do Słońca i z powrotem niemal miliard razy. – To podważa założenie, że rośliny są samodzielnymi organizmami, i zmusza nas do myślenia o tym, jak bardzo organizmy są uwikłane w niezliczone interakcje, których nie widzimy – mówi dr Toby Kiers, współautorka badania i biolożka ewolucyjna z Vrije Universiteit w Amsterdamie. Dr Toby Kiers jest również dyrektorką wykonawczą SPUN, czyli Society for the Protection of Underground Networks. Podkreśla, że wiedza o tym, gdzie znajdują się grzybowe hotspoty oraz ich ochrona mogłyby nawet pomóc w ograniczaniu zmian klimatu. Dlaczego sieci grzybowe są niezbędne Rośliny pobierają wodę oraz składniki odżywcze, takie jak fosfor i azot, przez korzenie. Większość z nich korzysta jednak przy tym z dodatkowej pomocy: pozostaje w relacji symbiotycznej – rodzaju partnerstwa – z grzybami mikoryzy arbuskularnej. – …

globalna-mapa-grzybni-d4edeb7.jpeg
width: 1200
height: 675

Pierwsza mapa kosmosu w 102 długościach fal podczerwieni! To początek nowej ery w astronomii
type: item
date: 2025-12-30T14:16:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mapy
subject: nasa
subject: teleskop
description: Teleskop NASA SPHEREx zaskoczył naukowców – kilka miesięcy po starcie misji powstała pierwsza mapa całego nieba, wykonana w aż 102 długościach fal podczerwonych. Dla astronomów to fantastyczna wiadomość na koniec roku.
encoded: Spis treści: Dlaczego SPHEREx zagląda w przeszłość Wszechświata? Jak SPHEREx tworzy mapy, które odsłaniają niewidzialne? Czego naukowcy szukają w danych z SPHEREx? Wystrzelony w pierwszej połowie tego roku teleskop kosmiczny SPHEREx bardzo szybko udowodnił, że jest wyjątkowo potężnym narzędziem astronomicznym. Wystarczyło kilka miesięcy pracy, by z danych uzyskanych przez to kosmiczne obserwatorium skompilować pierwszą mapę całego nieba wykonaną w 102 długościach fal podczerwonych. Znajdują się na niej również obiekty niewidoczne dla ludzkiego oka. Jakie tajemnice odkryje przed nami SPHEREx? Dlaczego SPHEREx zagląda w przeszłość Wszechświata? Gdy w kwietniu tego roku informowaliśmy o starcie misji NASA SPHEREx, nie przypuszczaliśmy nawet, że to nowoczesne obserwatorium pracujące w świetle widzialnym i bliskiej podczerwieni tak szybko i dobitnie zademonstruje swoje możliwości. A potrafi naprawdę wiele! Akronim misji – SPHEREx – odnosi się do Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer i oznacza: spektrofotometr do badania historii Wszechświata, epoki rejonizacji oraz lodów kosmicznych. Jak widać, już w samej nazwie zawarta jest idea sięgnięcia do okresu tuż po Wielkim Wybuchu, gdy Wszechświat dopiero się tworzył. Zadanie, jakie postawili przed tym kosmicznym okiem jego twórcy, jest wymagające. Teleskop ma zmapować całe niebo w 102 zakresach podczerwieni, zebrać dane o genezie pierwszych galaktyk i kluczowych składnikach życia w naszym kosmicznym otoczeniu. Chociaż promieniowanie podczerwone nie jest widzialne, na mapie zostało ono przedstawione za pomocą kolorów umownych. Gorący wodór oznaczono kolorem niebieskim, pył kosmiczny – czerwonym, a gwiazdy – zielonym, niebieskim i białym. Część map uwypukla odległe galaktyki i gwiazdy w dysku Drogi Mlecznej poprzez usunięcie emisji pyłu i gorącego gazu. Inne natomiast koncentrują się na mgławicach, obszarach formowania gwiazd oraz złożonych cząsteczkach organicznych, które od…

e1a-SPHERExallskystarsandgas-dust20251227234114-4fc9f5f.jpeg
width: 1920
height: 1080

Mapa świata, którą wszyscy znamy, wprowadza w błąd. Co naprawdę zrobił Gerard Merkator?
type: item
date: 2025-12-28T08:17:07.000Z
creator: Ashley Stimpson
subject: Historia
subject: geografia
subject: mapy
description: Mapa świata Merkatora to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów Ziemi w historii. Choć od jej powstania minęło niemal 500 lat, wciąż wpływa na to, jak wyobrażamy sobie proporcje kontynentów i odległości między nimi. Dlaczego ta projekcja tak bardzo deformuje rzeczywistość i czemu mimo krytyki nadal z niej korzystamy?
encoded: Spis treści: Dlaczego rzut Merkatora budzi tyle kontrowersji Na czym polegał przełom Merkatora Jak wyglądała oryginalna mapa Merkatora Czy istnieje lepsza mapa świata Jak Merkator połączył współrzędne z kursem Zamknij oczy i wyobraź sobie mapę świata. Najpewniej widzisz przed sobą zniekształcony obraz Ziemi oparty na pracy XVI-wiecznego geografa Gerarda Merkatora. Gerard Merkator, flamandzki kartograf, opracował projekcję – technikę przedstawiania trójwymiarowej Ziemi na płaszczyźnie. Stała się ona podstawą najbardziej rozpowszechnionej mapy naszej epoki. Minęło prawie 500 lat od jej powstania, a arkusz wciąż wisi na ścianach klas. Jego cyfrowa wersja, znana jako Web Merkator, działa dziś w niemal wszystkich aplikacjach nawigacyjnych w smartfonach. Dlaczego rzut Merkatora budzi tyle kontrowersji Rzut Merkatora ma wielu krytyków. Zarzucają mu, że fałszuje rzeczywistość: Grenlandia wcale nie jest tak ogromna, a Rosja nie przewyższa powierzchnią Afryki. W rzeczywistości Afryka jest znacznie większa. Warto jednak pamiętać o jednym: Merkator nie próbował stworzyć mapy idealnej. Jego celem było zaprojektowanie narzędzia pracy dla żeglarzy, a nie wiernego obrazu świata. Przed Merkatorem wiele map świata rysowano z południkami wygiętymi jak nawiasy. Pokazywały lądy dość precyzyjnie, na tyle, na ile pozwalała ówczesna wiedza. Sprawiały jednak, że nawigacja była udręką. Ponieważ nie oddawały poprawnie kierunków, marynarze musieli bez przerwy kontrolować kurs. Zanim pojawiła się mapa Merkatora, nawigatorzy trzymali się blisko wybrzeży. Podczas oceanicznych wypraw korzystali z map portolanowych – graficznych wskazówek z orientacyjnymi kierunkami. Nowy system dał im znacznie bardziej wiarygodne narzędzie do wyznaczania kursu na wielkie odległości. Na czym polegał przełom Merkatora Aby naprawić wady wcześniejszych map, Merkator „spłaszczył” glob do postaci walca. Linie szerokości i długości geograficznej przecinały się pod kątami prostymi. Jak zauważa prof. Mark Monmonier, emeryt…

mapa-merkatora-GettyImages-1157365047-08553cf.jpg
width: 5100
height: 3398

Na Ziemi stoi 2 750 000 000 budynków. W tym niezwykłym atlasie można obejrzeć je wszystkie
type: item
date: 2025-12-16T11:59:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: architektura
subject: badania naukowe
subject: mapy
subject: niemcy
subject: Urbanizacja
description: GlobalBuildingAtlas to pierwsza na świecie trójwymiarowa mapa, która przedstawia wszystkie budynki na Ziemi. Dzięki niemieckim naukowcom możemy zobaczyć, jak naprawdę wygląda nasz zabudowany świat.
encoded: Naukowcy z Politechniki Monachijskiej (TUM) opublikowali GlobalBuildingAtlas – pierwszą na świecie kompletną mapę 3D pokazującą wszystkie budynki na Ziemi. Atlas zawiera dane o około 2,75 miliarda obiektów w wysokiej rozdzielczości. Po raz pierwszy przedstawia kompletny obraz środowiska zabudowanego: od metropolii po najmniejsze wioski w najodleglejszych regionach świata. Projekt powstał w oparciu o analizę zdjęć satelitarnych, gromadzonych od 2019 roku. Oferuje rozdzielczość nawet trzydziestokrotnie wyższą, niż wcześniejsze globalne mapy budynków. Co pokazuje Global Building Atlas? Każdy budynek został odwzorowany jako model 3D o maksymalnej rozdzielczości 3x3 metry. To pozwala precyzyjnie określić jego położenie, wysokość, objętość oraz relacje przestrzenne z sąsiednią zabudową. 97% budynków przedstawiono w standardzie LoD1, czyli w formie uproszczonych brył, odzwierciedlających podstawową geometrię i wysokość. Dzięki temu badacze mogą analizować nie tylko powierzchnię zabudowy, lecz także jej realną skalę przestrzenną, czyli faktyczną objętość infrastruktury. Zabudowany świat, jakiego nie widzieliśmy Autorzy atlasu podkreślają, że dane 3D dają znacznie dokładniejszy obraz urbanizacji i warunków życia niż tradycyjne mapy dwuwymiarowe. W atlasie wprowadzono nowy wskaźnik analityczny: objętość budynków na mieszkańca. Pozwala on w nowy sposób porównywać poziom rozwoju infrastruktury oraz nierówności społeczno-ekonomiczne między regionami świata. Obszary zamożniejsze charakteryzują się większą kubaturą zabudowy na osobę, większymi mieszkaniami i lepszą infrastrukturą, natomiast regiony uboższe – gęstą, niską zabudową i ograniczoną przestrzenią życiową. Zastosowania atlasu: od urbanistów po organizacje humanitarne GlobalBuildingAtlas jest projektem otwartym i publicznie dostępnym. Użytkownicy mogą przeglądać mapę online, przybliżać widok do poziomu pojedynczego budynku, wyszukiwać adresy oraz pobrać kod źródłowy. Atlas może być używany np. przez rządy państw, urbanistó…

GlobalBuildingAtlas-de404c3.jpg
width: 1920
height: 1080

Zaczęli od jednej mapy, skończyli w Białym Domu – kulisy wojennej misji National Geographic
type: item
date: 2025-12-06T11:14:19.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Historia
subject: I wojna światowa
subject: II wojna światowa
subject: mapy
subject: towarzystwo national geographic
description: Pierwsza własna mapa redakcji National Geographic powstała w czasie I wojny światowej. To był moment, w którym mapy zaczęły opowiadać historię konfliktu – nie tylko dla czytelników, ale i dla prezydentów.
encoded: Spis treści: Dlaczego powstał dział kartograficzny Mapowanie II wojny światowej Najbardziej wpływowa mapa wojny Pierwsza własna mapa redakcji powstała podczas I wojny światowej. Do czasu II wojny światowej Biały Dom zamawiał je już z nazwy. Polska. Dania. Norwegia. Belgia. Gdy wojska Hitlera maszerowały przez Europę jedna fala po drugiej, pozornie nie do powstrzymania, kolejne państwa upadały, a granice podbitych krajów rozpływały się w granicach Niemiec. Tysiące kilometrów dalej grupa oddanych kartografów „National Geographic” miała jednak inne rozkazy: nie zmieniać mapy Europy, dopóki wojna się nie skończy. Zostawienie granic na miejscu miało pokazać, o co toczy się gra. Dlaczego powstał dział kartograficzny Towarzystwo National Geographic tworzyło mapy już od czasów I wojny światowej. Prezes Towarzystwa, Gilbert Grosvenor, nie tylko przewidział konflikt, lecz także wiedział, że czytelnicy „National Geographic” będą potrzebować map, by go zrozumieć. Niezadowolony z pierwszej mapy zleconej firmie zewnętrznej, w 1915 roku powołał w Towarzystwie własny dział kartograficzny. „Nat Geo” weszło tym samym w biznes map. A pojawienie się map w magazynie rozbudziło ciekawość czytelników. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/12/2025-12-01-103311-How-WWI-got-Nat-Geo-into-the-map-business--National-Geographic--Sluzbowy--Mic-4561c09.png" width="1094" height="854" alt="Mapa „Germany and Its Approaches” z lipca 1944 r. służyła alianckiemu dowództwu do planowania działań. Oznaczoną kopię z marca 1945 r. powielono i rozwieszono w całej Europie. Mapa jest dziś w National Archives." title="Mapa „Germany and Its Approaches” z lipca 1944 r. służyła alianckiemu dowództwu do planowania działań. Oznaczoną kopię z marca 1945 r. powielono i rozwieszono w całej Europie. Mapa jest dziś w National Archives." /> Pierwsza mapa wykonana w tym dziale – „Mapa zachodniego teatru działań wojennych” z 1918 roku – była najpełniejszym opracowaniem tego typu. Stała si…

2025-12-01-102854--42579f5.png
width: 1237
height: 898

Naukowcy byli pewni, że to błąd. Najstarsza mapa świata jest zaskakująco dokładna
type: item
date: 2025-12-01T07:56:12.000Z
creator: Jessica Camille Aguirre
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mapy
subject: mezopotamia
subject: starożytność
description: Gliniana tabliczka znaleziona w Nippur może być najstarszym znanym planem miasta na świecie. Naukowcy przez lata uznawali ją za niedokładną, aż odkrycie z lat 70. zmieniło wszystko.
encoded: Spis treści: Zdjęcia lotnicze zmieniły wszystko Technika pomiaru zadziwia do dziś Tabliczka jako plan odbudowy miasta? Jedna z najstarszych znanych map świata została wyryta w glinianej tabliczce prawdopodobnie między 1500 a 1300 rokiem p.n.e. Od jej odkrycia podczas wykopalisk w 1899 roku na terenie dzisiejszego Iraku uczeni spierają się, jak ją odczytywać. Tabliczka, nieco większa od dłoni dorosłego człowieka, przedstawia odległości między bramami w murze otaczającym mezopotamskie miasto Nippur. Części archeologów wydawało się jednak, że położenie budowli na mapie nie zgadza się z odkrytymi w mieście pozostałościami. Zdjęcia lotnicze zmieniły wszystko Wielu badaczy sądziło, że mapa jest po prostu niedokładna. Tak było aż do lat 70. XX wieku, kiedy archeolog z Uniwersytetu Chicagowskiego McGuire Gibson natknął się na zdjęcia lotnicze Nippur i uznał, że potrafi wskazać miejsce, w którym mury miasta na mapie skręcają na południe. Gdy wykopaliska w tym rejonie odsłoniły ślady umocnień, Gibson zrozumiał, że linie i kąty na tabliczce pasują do odkrywanych struktur niemal idealnie. Odpowiednio zorientowana mapa obejmowała całe miasto o powierzchni około pół mili kwadratowej, czyli mniej więcej 1,3 kilometra kwadratowego, i była dokładna z marginesem błędu rzędu 10 procent. Technika pomiaru zadziwia do dziś Nikt nie wie na pewno, jak twórcom udało się osiągnąć taką dokładność ani po co w ogóle jej potrzebowali, skoro starożytni mieszkańcy nie chodzili z kamiennymi płytami w rękach, żeby się orientować w terenie. – Wiemy jednak, że Mezopotamczycy świetnie radzili sobie z wyznaczaniem granic, bo na innych odnalezionych tabliczkach widać bardzo szczegółowe plany pól uprawnych i działek mieszkalnych, przydatne choćby do obliczania podatków – mówi Augusta McMahon, profesor archeologii Mezopotamii na Uniwersytecie Chicagowskim i kierowniczka tamtejszych wykopalisk w Nippur. Tabliczka z Nippur obejmuje jednak znacznie większy obszar. Jej autorzy najpewniej posługiwali się prosty…

2025-11-27-112101-The-oldest-known-map-of-this-Mesopotamian-city-is-startlingly-precise--National-7d06b68.png
width: 1221
height: 885

„Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”? Jest ich dwa razy więcej, niż sądzono. Nowa mapa zmienia historię
type: item
date: 2025-11-07T13:18:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mapy
subject: starożytny rzym
description: Cyfrowa mapa zmienia wiedzę o starożytnym Rzymie. Według niej sieć rzymskich dróg jest niemal o 100% większa, niż myśleliśmy. Oplata Europę, Bliski Wchód i północ Afryki siecią, która ma setki tysięcy kilometrów.
encoded: Podobno „wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”. I choć rzeczywiście wiele głównych miast Cesarstwa Rzymskiego było połączonych traktami z jego stolicą, to drogi drugorzędne nie były dotąd zbyt wnikliwie badane. Teraz jednak międzynarodowy zespół badaczy stworzył nową mapę imperium i rozszerzył znaną sieć antycznych dróg o ponad 100 tys. kilometrów. Cyfrowy atlas, który zmienia historię – Dwustuletnia historia badań nad drogami rzymskimi skupiała się głównie na tych największych, kosztem wiedzy o bocznych, wiejsko-polnych traktach – wyjaśnia Tom Brughmans, archeolog z Uniwersytetu w Aarhus (Dania), w rozmowie z portalem Live Science. Brughmans i jego współpracownicy stworzyli nowy, cyfrowy atlas dróg rzymskich w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej, by lepiej zrozumieć połączenia w obrębie Cesarstwa Rzymskiego u szczytu jego potęgi, około roku 150 n.e. Platforma o nazwie Itiner-e jest ogólnodostępna i, jak podano w badaniu, zawiera dane w wysokiej rozdzielczości, opracowane na podstawie źródeł historycznych i archeologicznych, map topograficznych oraz teledetekcji. Ta szczegółowa i przełomowa mapa ukazuje prawie 300 tys. km dróg. To dwa razy więcej niż wcześniejsze opracowania. Tak ogromna sieć dróg świadczy o potędze Cesarstwa Rzymskiego. Dlaczego rzymskie drogi były tak ważne? – Ta rozległa sieć była punktem zwrotnym w historii. Oznaczała, że po raz pierwszy zjawiska takie jak epidemia, boom gospodarczy czy nowa religia mogły szybko rozprzestrzenić się po niemal całej Europie – tłumaczy Brughmans. Naukowiec jako przykład przytacza zarazę Antoninów (dżuma lub ospa), która wybuchła w roku 165 n.e. i spustoszyła Cesarstwo Rzymskie, powodując śmierć nawet jednej czwartej jego mieszkańców. Według Jeffreya Beckera, archeologa śródziemnomorskiego z Uniwersytetu Binghamton w Nowym Jorku (niezwiązanego z badaniem), Itiner-e to narzędzie, które będzie przydatne nawet dla ekspertów. Jednak w mapie Itiner-e występują według niego pewne luki, które mogą wynikać zarów…

via-appia-0bc8347.jpeg
width: 2000
height: 1294

Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
type: item
date: 2025-11-05T07:57:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: mapy
subject: oceany
subject: ryby
description: Zespół naukowców przeanalizował niemal tysiąc próbek DNA z oceanów. Wyniki ujawniły, że wiele gatunków ryb żyje w warunkach, które wcześniej uznawano za skrajnie nieprzyjazne. Znacząca część dotychczasowych danych o ich zasięgach okazała się niepełna. Czy mapy życia morskiego są nieaktualne?
encoded: Jak dobrze wiemy, mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej fragmentu, który przedstawiony jest w określonej skali i za pomocą umownych znaków. Jednak za jej pomocą możemy pokazać tak naprawdę wszystko, co tylko chcemy, w zależności od tego, na jakich informacjach nam zależy i co chcemy przeanalizować. Bo to nie tylko granice państw i regionów, czy ukształtowanie terenu. Za pomocą mapy możemy także określać występowanie gatunków morskich. Naukowcy stworzyli nową mapę gatunków morskich To właśnie było przedmiotem badań francuskich naukowców, którzy opublikowali swoją pracę na łamach czasopisma „PLOS Biology”. Zespół wykorzystał metodę analizy materiału DNA w oceanach, aby jeszcze raz przyjrzeć się gatunkom stworzeń żyjących w wodzie. „Ocena geograficznego rozmieszczenia gatunków ma kluczowe znaczenie dla przybliżenia ich nisz ekologicznych, zrozumienia, w jaki sposób globalne zmiany mogą zmieniać wzorce ich występowania, a także umożliwia przewidywanie ryzyka wyginięcia” – napisali we wstępie swojej pracy autorzy. Badacze w tym celu wykorzystali blisko 1000 próbek DNA środowiskowego z 542 lokalizacji, czyli eDNA ze wszystkich oceanów, w tym z regionów polarnych i odległych wysp tropikalnych. W ten sposób naukowcy chcieli określić stopień niedoszacowania zasięgów geograficznych i nisz ekologicznych (miejsce i funkcja organizmów w strukturze ekosystemu) ryb w oparciu o globalne dane, które wskazują ich występowanie. Dane o gatunkach ryb były niedoszacowane „Nasze badania wykazały, że znane zasięgi geograficzne dla 93% gatunków i zakresy nisz ekologicznych dla 7% gatunków były niedoszacowane. Praca ta przyczyniła się do ich zapełnienia” – podkreślają uczeni. W skrócie oznacza to, że rzeczywisty obszar występowania jest większy niż wynika z dotychczasowych danych, a dotychczasowe mapy rozmieszczenia gatunków są niekompletne. Badacze podkreślają także, że wiele gatunków żyło daleko poza obszarami, na których były historycznie mapowane. „Na przykład ryby z rodziny bielankowa…

FABRIC-KOLAZ-32-d986a17.jpg
width: 1688
height: 1125

Czy można stworzyć trójwymiarową mapę całego Wszechświata? Naukowcy podjęli wyzwanie
type: item
date: 2025-09-17T06:00:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: mapy
subject: wszechświat
description: Międzynarodowa grupa badawcza zdecydowała się zmierzyć z najtrudniejszym problemem astrofizyki: zmapowaniem całego Wszechświata. Dzięki nowatorskiemu emulatorowi Effort.jl możliwe jest modelowanie kosmicznych struktur bez użycia superkomputerów.
encoded: Spis treści Struktura Wszechświata Jak wielki jest Wszechświat? Modele nie nadążają za ilością danych Effort.jl – rewolucyjny emulator dla astrofizyki Opisać niemożliwe do opisania Jak emulator naśladuje model i przewiduje wyniki? Wypełnianie „białych plam” na mapie Wszechświata Średnica widzialnego Wszechświata to około 93 miliardy lat świetnych, a wielkość całego jest w tej chwili niemożliwa do oszacowania. W jaki sposób badacze zamierzają zmapować coś, czego nawet nie widać? Struktura Wszechświata Patrząc na Wszechświat w skali ludzkiej, jego wielkość wydaje się nieskończona. Jeśli uznać, że Wszechświat jest geometrycznie płaski, co sugeruje część naukowców, można nawet powiedzieć, że faktycznie jest nieskończony. Systemy planetarne łączą się w galaktyki, te w gromady, które tworzą supergromady. Te z kolei splatają się we włókna tworząc ogromny, trójwymiarowy „szkielet” naszego Wszechświata. Jak wielki jest Wszechświat? Tylko widoczna część Wszechświata ma średnicę około 93 miliardów lat świetlnych. Przy tym rozmiar naszej galaktyki, szacowany na około 105 tysięcy lat świetlnych to niemal nic. A przecież my, ludzie, którzy wyewoluowaliśmy na mało znaczącej planecie mieszczącej się w jednym z ramion Drogi Mlecznej, nie potrafimy nawet dotrzeć do innego niż nasz systemu planetarnego. Cały Wszechświat jest trudny do wyobrażenia, a jeszcze trudniejszy do precyzyjnego opisania. Mimo to grupy naukowców z włoskiego Narodowego Instytutu Astrofizyki (INAF), Uniwersytetu w Parmie i kanadyjskiego Uniwersytet w Waterloo zdają się mieć na to sposób. Metodą tą ma być emulator Effort.jl. Modele nie nadążają za ilością danych Aby zrozumieć skalę Wszechświata i jego architekturę, naukowcy łączą fizykę z danymi z instrumentów astronomicznych. Na tej podstawie budują modele teoretyczne, takie jak EFTofLSS, czyli Efektywna Teoria Pola Struktury Wielkoskalowej. Tego typu oparte na obserwacjach modele opisują „kosmiczną sieć” w sposób statystyczny, szacując jej kluczowe parametry. To …

mapping-the-universe-f-7f02ab3.jpg
width: 2048
height: 1536

Google Maps ma już 20 lat. Tak zmieniała się jedna z ulubionych aplikacji turystów
type: item
date: 2025-02-14T10:50:56.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Porady
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: google maps
subject: mapy
subject: podróże
description: Google Maps to jedno z tych narzędzi, których używamy niemal codziennie. Nie tylko jako GPS. W ciągu 20 lat możliwości aplikacji zdążyły wykroczyć poza wskazywanie drogi – a to nie koniec udogodnień dla internautów.
encoded: Spis treści: Kiedy powstało Google Maps? Mapy świata w jednym miejscu Tak Google Maps łączy siły z AI Tych funkcji Google Maps możesz nie znać Google Maps mają w telefonie niemal wszyscy podróżnicy. Czasy, kiedy pasażer na pierwszym siedzeniu nawigował kierowcę, dzierżąc w dłoniach papierową mapę, minęły bezpowrotnie. Dziś mapy całego świata możemy mieć w telefonie wszyscy. Pamiętacie, kiedy dokładnie odległe kontynenty znalazły się w zasięgu naszych dłoni? Kiedy powstało Google Maps? Mapy od Google pojawiły się w sieci jeszcze przed tzw. smartfonową rewolucją (ta jest datowana na rok 2007 i debiut pierwszego iPhone’a). Naturalne jest więc, że zanim trafiły do naszych kieszeni, a w zasadzie telefonów, najpierw działały wyłącznie w wersji desktopowej. Google Maps po raz pierwszy uruchomiono na komputerach 8 lutego 2005 r. 20 lat temu cel nowej zabawki od Google był prosty: miała pomagać ludziom „dostać się z punktu A do punktu B”. Jako że apetyt internautów rośnie w miarę użytkowania, a Google ma siedzibę w Dolinie Krzemowej, gdzie postęp i aktualizacje są niemal tożsame z oddychaniem, szybko pojawiły się pierwsze dodatki do podstawowej wersji Google Maps. Dwa lata później internauci mogli sprawdzić informacje o ruchu drogowym w czasie rzeczywistym w ponad 30 miastach USA. Mapy stały się wiec źródłem wiedzy o tym, jak bardzo zatłoczona jest dana trasa. Rok 2007 był przełomowy dla Google Maps pod jeszcze innym względem. To właśnie wtedy Larry Page – współzałożyciel Google – wpadł na pomysł przejechania ulicą i zbierania zdjęć. Tak powstało Street View. Od tamtej pory zebrano fotografie obejmujące ponad 20 milionów kilometrów – co odpowiada okrążeniu Ziemi około 500 razy. Miliardy zdjęć powstają z perspektywy nie tylko specjalnych pojazdów, ale też m.in. skuterów śnieżnych czy... wielbłądów. W tym samym roku Google Maps zadebiutowało na urządzeniach mobilnych. Najpierw dla użytkowników Blackberry, Palm i Windows Mobile. Mapy świata w jednym miejscu Rok 2009 przyniósł o…

Google-Maps-maja-juz-20-lat-ba05fd1.jpg
width: 4288
height: 2848

Na tej XVI-wiecznej mapie roi się od morskich potworów. Ich przedstawienia nie są czystą fantazją
type: item
date: 2024-01-24T12:36:32.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: mapy
subject: potwór
subject: renesans
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: W czasach, gdy śmiertelność podczas dalekich podróży morskich wynosiła 50 procent, tak różne źródła wiedzy jak Biblia, legendy i nauka dały początek niezwykłej wizji morza i jego niebezpiecznych mieszkańców – morskich potworów.
encoded: W tym artykule: Jak powstała niezwykła mapa? Prawdziwe zmartwienia i zgryzoty marynarzy Wąż morski – ile w tym prawdy? Złośliwe potwory to tak naprawdę… wieloryby Wyspowy wieloryb U wybrzeży Norwegii gigantyczny wąż ze smoczą głową owija się wokół bezbronnego statku. W pobliżu Wysp Owczych potwór przywodzący na myśl mamuta zagryza fokę w swoim spiczastym dziobie. A u wybrzeży Szkocji gigantyczny homar łapie szponami konającego człowieka. Są to obrazy widoczne na „Carta Marina”, mapie z końca lat 30. XV wieku, która służyła jako źródło wiedzy dla kartografów, autorów i naukowców badających europejskie morza. Przez kolejne pięć dekad była jednym z głównych źródeł wiedzy o tych terenach. Musiało minąć kolejne stulecie, zanim eksperci uznali, że niektóre obrazy morskich potworów nie są realistyczne. I dopiero na początku XVII wieku na niektórych kolejnych mapach usunięto część potworów. – Wiele przedstawień wydaje się dość fantastycznych. Łatwo byłoby sobie wyobrazić, że kartograf po prostu je wymyślił – mówi Chet Van Duzer, historyk kartografii i autor książki „Sea Monsters on Medieval and Renaissance Maps” („Potwory morskie i renesansowe mapy”). Mapę „Carta Marina” stworzył Olaus Magnus, szwedzki arcybiskup. Faktycznie, wymyślił on wygląd niektórych z potworów morskich. Większość z nich jest wielorybami. Van Duzer twierdzi jednak, że wiele z potworów Magnusa zostało skopiowanych z ilustrowanych encyklopedii. Niektóre opierały się na opisach pochodzących z „Historii Naturalnej” Pliniusza Starszego z I wieku. Jak powstała niezwykła mapa? Mapa Magnusa była ogromna. Oryginał miał ponad 2,1 m kw. i przedstawiał zniekształcony, ale szczegółowy obraz Europy Północnej. Obejmuje on dzisiejszą Danię, Estonię, Finlandię, Islandię, Łotwę, Litwę, Norwegię, Szwecję i najbardziej wysunięte na północ części Wysp Brytyjskich. Urodzony w Szwecji w 1490 roku Magnus pochodził z uprzywilejowanego środowiska i uczęszczał na uniwersytet w Niemczech. Reformacja zmusiła Magnusa do przeniesien…

na-tej-xvi-wiecznej-mapie-roi-sie-od-morskich-potworow-ich-przedstawienia-nie-sa-czysta-fantazja-cf9047b.png
width: 1009
height: 756

Kamienna płyta z epoki brązu to najstarsza mapa Europy. Badacze twierdzą, że prowadzi do „skarbu”
type: item
date: 2023-10-18T13:46:19.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: europa
subject: francja
subject: historia
subject: mapy
subject: odkrycia
description: Tak zwana płyta Saint-Belec to kawałek skały z epoki brązu, na której wyryto pewne wzory. Artefakt pochodzi z francuskiej Bretanii, a w 2021 roku stwierdzono, że jest to najstarsza mapa Europy. Jednak do tej pory nie wiedziano, co dokładnie przedstawia.
encoded: W tym artykule: Najstarsza mapa Europy Zgodność ze współczesnymi mapami Płyta z mapą może sugerować istnienie potężnego królestwa Płyta Saint-Bélec to duży kamienny artefakt, który odkryto w zachodniej Bretanii. Kamień został odnaleziony przez Paula du Châtelliera w 1900 roku na prehistorycznym cmentarzysku w Finistère. Francuski historyk nie wiedział wówczas, czym jest ów zabytek. Trafił do jego prywatnej kolekcji. Przechowywał go w swoim zamku, Château de Kernuz. Po jego śmierci rodzina miała przekazać go francuskiemu Narodowemu Muzeum Archeologicznemu. Jednak kamień nigdy tam nie trafił, wylądował w piwnicy i zapomniano o nim na 114 lat. Najstarsza mapa Europy Dopiero w 2014 roku naukowcy ponownie odnaleźli płytę. W latach 2017–2021 przeprowadzono badania, które wykazało, że może przedstawiać część doliny rzeki Odet z czasów wczesnej epoki brązu. Uznano wówczas, że artefakt jest przykładem najstarszej mapy znalezionej w Europie i jednej z najstarszych map na całym świecie. Poza uznaniem płyty za mapę nigdy nie odkryto dokładnego miejsca, które może przedstawiać. Naukowcy uważają zatem, że Saint-Bélec jest swoistą „mapą skarbów” dla archeologów, która prowadzi do prehistorycznego stanowiska w północno-zachodniej Francji. Od 2021 roku uczeni próbują zrozumieć sens tych rycin, aby odnaleźć miejsca, które przedstawia płyta. – Wykorzystywanie mapy do poszukiwań stanowisk archeologicznych to świetne podejście. Tak naprawdę nigdy w ten sposób nie pracujemy – powiedział Yvan Pailler, profesor na Uniwersytecie Zachodniej Bretanii. – Starożytne miejsca są coraz częściej odkrywane przez wyszukane technologie, LiDARy, drony lub wykopaliska – dodaje uczony. Zgodność ze współczesnymi mapami Mapa z epoki brązu ma wyznaczać obszar o wymiarach mniej więcej 30 × 21 kilometrów. To dużo, biorąc pod uwagę, że trzeba byłoby zbadać każdy niewielki fragment tej przestrzeni. – Będziemy musieli zbadać cały ten region i porównać go z oznaczeniami na płycie – powiedział prof. Pailler. Mapy …

mapa-skarbow-db64965.jpg
width: 838
height: 598

Ta mapa Księżyca pokazuje cenne zasoby naszego satelity. Skorzystają z niej astronauci misji Artemis
type: item
date: 2023-07-12T14:19:56.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: mapy
subject: Technologia
description: Patrzyliście kiedyś na Księżyc i zastanawialiście się, czym właściwie są te ciemniejsze plamki na jego powierzchni? To jedynie słabo widoczne dowody olbrzymiego geologicznego bogactwa naszego naturalnego satelity. Pokazuje je mapa Księżyca.
encoded: W tym artykule: Pierwsze mapy Księżyca Mapa Księżyca z 2020 r. Geologia Księżyca Mapa Księżyca online Księżyc to najbliższe i najlepiej widoczne z Ziemi ciało niebieskie. Ludzie obserwowali go od niepamiętnych czasów. Tak poznaliśmy m.in. fazy Księżyca. Krążąc wokół Ziemi nasz satelita kręci się wokół własnej osi w taki sposób, że wciąż jest zwrócony w naszym kierunku tą samą stroną. To, co widać na Księżycu, od dawna pobudzało ludzką wyobraźnię. Nasi przodkowie dopatrywali się tam tajemniczych postaci i symboli. Pierwsze mapy Księżyca Najstarsza ilustracja wyglądu powierzchni Księżyca pochodzi z 3330–2790 r. p.n.e. Odkryto ją w irlandzkim grobowcu Knowth. Rozwój nauki doprowadził do bardziej racjonalnych badań. Astronomowie zaczęli kreślić mapy Księżyca. Najstarsza z nich powstała na początku XVII wieku. Jej autorem był lekarz William Gilbert, który obserwował Księżyc gołym okiem. Potem, dzięki teleskopom, powstawały coraz dokładniejsze mapy. Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? Okazuje się, że temperatura na Księżycu osiąga jeszcze większe wahania dobowe, niż wcześniej sądzono. W ciągu księżycowego dnia, panuje tam ekstremalny upał, a w nocy – niewiarygodny... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-na-ksiezycu-czy-jest-zabojcza-dla-czlowieka-dlaczego-astronauci-musza-miec-kombinezony-fot-heritage-space-heritage-images-getty-images-c17ed25.jpeg" width="938" height="472" alt="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" title="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" /> Dziś wiemy, że jasne obszary na Srebrnym Globie to anortozytowe wzgórza. Z kolei obszary ciemne to bazaltowe równiny ukształtowane przez meteoryty i erupcje. Sporą czę…

mapa-ksiezyca-fot-nasa-gsfc-usgs-dccbe83.jpeg
width: 1368
height: 682

Jak powstają mapy? Rozmawiamy z kartografką „National Geographic Polska"
type: item
date: 2023-06-09T13:00:11.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: National Geographic Site
subject: Podcasty
subject: Edukacja
subject: mapy
subject: podcasty
subject: wideo
description: To dzięki niej w magazynach z żółtą ramką National Geographic możemy oglądać szczegółowe mapy kontynentów, regionów i miast świata. W nowym odcinku „Podcastu National-Geographic.pl" Joanna Kopka opowiada, jak została kartografką i jak wyglądać proces rysowania map.
encoded: W tym artykule: Podcast National-Geographic.pl „Jak powstają mapy" Co wyróżnia mapy National Geographic? Jak się dzisiaj robi mapy? Pierwsze polskie wydanie magazynu „National Geographic" ukazało się w 1999 roku. Joanna Kopka jest jedną z niewielu członkiń zespołu redakcyjnego, która uczestniczyła w powstawaniu każdego numeru czasopisma. Odpowiada za mapy. Od konceptu i szkicu, po finalną wersję, którą później czytelnicy mogą studiować podczas lektury magazynu. Nam opowiada, jak powstają mapy w „National Geographic Polska". Podcast National-Geographic.pl „Jak powstają mapy" Nowy odcinek podcastu National-Geographic.pl, którego bohaterką jest Joanna Kopka, możecie obejrzeć i posłuchać poniżej. Przypominamy, że kolejne odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. View Ediplayer on the source website Co wyróżnia mapy National Geographic? Mapy od zawsze były ważnym elementem magazynów „National Geographic". Dział kartograficzny Towarzystwa National Geographic ma już ponad 100 lat. Od początku istnienia przedstawiał lądy, morza i niebo na pełnych informacji, oryginalnych i porywających mapach. W Zespole Map National Geographic specjaliści precyzyjnie określają bowiem położenie każdej góry, rzeki, drogi, rafy, wyspy, zatoczki, ale również planet, galaktyk – w zasadzie każdego zakątka lądu, morza i nieba. Jak dotychczas wspomniany zespół opracował 438 map dołączonych do magazynu, 10 atlasów świata, kilkadziesiąt globusów, około 3 tys. stron z mapami oraz niezliczoną liczbę map cyfrowych. Zbiór ten powiększa się każdego dnia. Mapy National Geographic bez wątpienia wyróżniają dokładność i wyjątkowa dbałość o szczegóły. Na mapie Księżyca z 1969 r. oznaczono miejsca lądowania prawie wszystkich z 23 bezzałogowych sond, które wysłano na Srebrny Glob (miejsce upadku sondy Orbiter 4 było nieznane). Znakiem rozpoznawczym zespołu – utworzonego przez pierwszego redaktora magazynu Gilberta H. Grosvenora – zawsze był…

NG-Podcast5-0623-YouTube-v1c-885e927-e1730191225603.jpg
width: 1139
height: 721

Mapy Winlandii nie stworzyli Wikingowie. Naukowcy są pewni, że dokument jest współczesną fałszywką
type: item
date: 2021-09-16T08:05:37.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: mapy
subject: wikingowie
description: Słynna mapa Winlandii, przedstawiająca wschodnie wybrzeże Ameryki Północnej, jest podróbką. Nowa analiza powinna zakończyć domysły w tej sprawie raz na zawsze – twierdzą badacze.
encoded: W tym artykule: Pergamin mapy Winlandii jest średniowieczny, ale tusz już nie Kto i kiedy sfałszował mapę Winlandii? Według skandynawskich sag wikingowie odkryli Amerykę przez Krzysztofem Kolumbem. Odbyli z Grenlandii wyprawy na zachód, poszukując zasobów. Penetrując północno-wschodnie wybrzeża Kanady, już w 985 r. przezimowali tam w niewielkim obozie, gdzie przyszło na świat dziecko. Ścinali tam drzewa, zbierali dzikie winogrona w miejscu zwanym Winlandią, handlowali i walczyli z miejscowymi ludami. Słynna mapa Winlandii po raz pierwszy ujrzała światło dzienne w 1957 roku. Wtedy to londyński handlarz książek Irving Davis chciał ja sprzedać British Museum. Davis działał na zlecenie innego europejskiego handlarza – Enzo Ferrajoli de Ry. Jednak muzealny specjalista od dawnych rękopisów uznał, że styl pisma posiadał cechy, jakich nie mają żadne znane dokumenty, które powstały przed XIX wiekiem. Odprawił handlarza z kwitkiem, już wtedy słusznie podejrzewając fałszerstwo. Ostatecznie mapa trafiła na Uniwersytet Yale. Eksperci od razu zaczęli powątpiewać w jej autentyczność. Pergamin mapy Winlandii jest średniowieczny, ale tusz już nie Datowanie radiowęglowe, które zostało przeprowadzone dopiero w 1995 roku wykazało, że sam , na którym mapa została narysowana, jest autentyczny. Ustalono datę jego wytworzenia na lata 1423–1445. Teoretycznie więc byłoby możliwe, że mapa powstała przed odkryciem Ameryki przez Kolumba. Eksperci British Museum mieli jednak wątpliwości w związku z tuszem użytym do nakreślenia mapy Winlandii. Nie zawierał on śladów żelaza – w przeciwieństwie do tych znanych z innych średniowiecznych dokumentów. Ostatecznych dowodów na fałszerstwo dostarczyły jednak ostatnie badania przeprowadzone przez Uniwersytet Yale. Są one przełomowe, ponieważ po raz pierwszy zbadano dokument, analizując szczegółowo jego skład chemiczny. Użyto do tego najnowszych technik, niedostępnych wcześniej. Dzięki temu uzyskano pełny chemiczny obraz całej mapy. Analiza nie wykazała obe…

manuskrypt-4422a82.jpeg
width: 723
height: 482

Świat nie jest taki jak się nam wydaje!
type: item
date: 2021-08-24T00:19:20.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: mapy
subject: świat
description: Mapy kształtują nasze rozumienie świata - a w coraz bardziej połączonej i globalnej gospodarce wiedza geograficzna jest ważniejsza niż kiedykolwiek.
encoded: W tym artykule: Skórka pomarańczy i mapy Im dalej od równika, tym gorzej Skórka pomarańczy i mapy Powszechnie używane mapy nie odzwierciedlają wcale świata tak jak się nam wydaje. To, że rozmiary kontynentów i państw są na nich wypaczone wynika po części z samej natury map, które są dwuwymiarowe. Spłaszczenie trójwymiarowego globu ziemskiego na płaskiej powierzchni nie jest możliwe bez pewnych zniekształceń. Jest to szczególnie oczywiste w przypadku map, które wykorzystują pewne odwzorowania - sposoby przedstawiania zakrzywionej powierzchni Ziemi na płaskiej mapie. Problem „skórki pomarańczy" jest prawdopodobnie najczęściej przywoływaną analogią, której geografowie używają, aby wyjaśnić, dlaczego trójwymiarowy świat nie może być przedstawiony w dwóch wymiarach bez żadnych zniekształceń. Można próbować na wiele sposobów, ale nie da się spłaszczyć skórki pomarańczy bez jej rozdarcia, zgniecenia lub rozciągnięcia. Podobnie, gdy kartografowie próbują spłaszczyć Ziemię dla potrzeb projekcji mapy, nieuchronnie wkradają się zniekształcenia kształtu, odległości, kierunku lub powierzchni ziemi. Znaczące jest to, że prawie każdy z nas ma bardziej bądź mniej wypaczone wyobrażenie o prawdziwej wielkości krajów i kontynentów dzięki technice kartograficznej zwanej odwzorowaniem Merkatora. W 1569 r. wielki kartograf Gerardus Mercator stworzył nową, rewolucyjną mapę opartą na cylindrycznym odwzorowaniu kuli ziemskiej. Nowa mapa dobrze nadawała się do nawigacji morskiej, ponieważ każda linia na takiej mapie jest stałym, prostym kursem. W dzisiejszych czasach jest to szczególnie przydatne, ponieważ Ziemia może być przedstawiona jako jednolita w internetowych aplikacjach mapowych. Używana niemal wszędzie, od podręczników do Google Maps, mapa Merkatora jest sposobem, w jaki większość ludzkości rozpoznaje położenie i wielkość kontynentów na Ziemi. Ciekawe jest to, że nawet gdy już poznamy prawdę na temat prawdziwych rozmiarów państw i kontynentów, błędy w naszych „mentalnych” mapach utr…

swiat1-f0ddd1e.jpeg
width: 736
height: 471

Jak dotrzeć do Ziemi z kosmosu? NASA wysłało mapę, aby kosmici mogli znaleźć do nas drogę
type: item
date: 2021-04-05T06:35:47.000Z
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: kosmos
subject: mapy
subject: nasa
description: Mapa, którą NASA wysłała w kosmos w 1972 r., mogła doprowadzić istoty pozaziemskie na Ziemię. Nowa mapa, która powstała prawie 50 lat później, zawiera jeszcze dokładniejsze wskazówki.
encoded: W tym artykule: Dlaczego ta mapa w ogóle istnieje? Jak zrobiono mapę? To nie jest typowa mapa Wszystko zostaje w rodzinie: historia miłosna Nowsza, lepsza mapa na Ziemię Ale najpierw, ktoś musi ją odczytać Pół wieku temu astronomowie zaprojektowali mapę, wskazującą na miejsce, w którym znajduje się Ziemia z dowolnego zakątka galaktyki. Następnie wysłali ją w przestrzeń kosmiczną, twierdząc, że każdy obcy na tyle inteligentny, by przechwycić statek kosmiczny, mógłby rozszyfrować mapę i odkryć jej pochodzenie. Wiele filmów i programów telewizyjnych różnorodnie wykorzystywało ten temat jako punkt zwrotny akcji, ale my nie zapożyczyliśmy go z science fiction. To rzeczywistość. Prawda jest taka, że ta opowieść jest częścią historii mojej rodziny od czasów jeszcze przed moimi narodzinami. Dorastając, słyszałam opowieści o mapie i widziałam jej zobrazowanie na wielu międzygwiezdnych statkach kosmicznych, a kilka lat temu znalazłam oryginalną, naszkicowaną ołówkiem drogę na Ziemię tam, gdzie schowali ją moi rodzice. (Więcej na ten temat później) To było ekscytujące znalezisko! Ale radość szybko popsuła inna informacja. Ta oryginalna mapa już niedługo nie będzie spełniała swojej roli, kosmicznie rzecz biorąc. Drogowskazy, z których korzysta, znikną w ciągu kilkudziesięciu milionów lat, a nawet jeśli wciąż tam będą, to mapa będzie wskazywać na nasz dom tylko przez ułamek z 200 do 250 milionów lat, których potrzebuje Słońce i inne pobliskie gwiazdy, aby obrócić się wokół Drogi Mlecznej jeden raz. Oczywiście, szanse na przechwycenie mapy przez kosmitów są nieprawdopodobne z punktu widzenia astronomicznego, ale gdyby tak się stało, przestarzała mapa byłaby raczej bezużyteczna niż pomocna. A nie taki był jej cel. Dlaczego ta mapa w ogóle istnieje? Był grudzień 1971 r., eksploracja kosmosu trwała w najlepsze i NASA przygotowywała się do wystrzelenia Pioneer 10, statku kosmicznego, który miał przelecieć obok Jowisza i dokonać pierwszego rekonesansu największej planety Układu Słonec…

kosmos1-13af209.jpeg
width: 3840
height: 2460

Rysy urosły, ale inne szczyty zmalały. Zmiany na mapie Tatr po 86 latach
type: item
date: 2021-03-22T10:16:09.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: geologia
subject: mapy
subject: Sport
subject: tatry
subject: Travel
description: To pierwsze tak dokładne pomiary terenu Tatrzańskiego Parku Narodowego i jego okolic od 87 lat – donoszą autorzy publikacji, która wprowadziła niemałe zamieszanie wśród miłośników polskich gór. Nowe technologie pomiarowe pozwoliły zrewidować dotychczasowe wysokości tatrzańskich szczytów i przełęczy. Okazuje się, że korekty może wymagać nawet 200 punktów.
encoded: W tym artykule: Mapa do poprawki Laser drąży skałę „Autorzy mają świadomość, że są to największe zmiany w opisie wysokości na mapach Tatr od 86 lat, tj. wydania w 1934 roku przez WIG w Warszawie ‘Fotogrametrycznej Mapy Parku Narodowego Tatry’. Jesteśmy pełni podziwu dla wysiłku osób i poziomu technologii z tamtych lat, które dały tak wspaniałe rezultaty. Nowe dane wymagają jednak zaktualizowania obrazu Tatr, co uczyniliśmy dla satysfakcji miłośników tych gór, z jak największą starannością” – pisze Michał Sawicki, autor artykułu, który ukazał się w portalu geoforum.pl i właściciel Wydawnictwa Kartograficznego Polkart. Wysokości tatrzańskich szczytów zostały zweryfikowane na zlecenie Zakładu Kartograficznego Sygnatura i Wydawnictwa Kartograficznego Polkart, które odpowiadają za wydanie map Tatrzańskiego Parku Narodowego i Tatr Wysokich. Zgodnie z nowymi pomiarami polski wierzchołek Rysów nie ma już – jak uczono nas w szkole – 2499 m n.p.m., a 2500 m. Choć – co ważne – autorzy publikacji zastrzegają sobie prawo do błędu. "(…) Stawiamy więc tezę, że polskie Rysy mają w zaokrągleniu 2500 m n.p.m. Nasuwa się pytanie, czy pomiary wykonane w ramach „Setki w Koronie” były wystarczająco dokładne? Tego nie wiemy. Jesteśmy kartografami, nie geodetami, stąd dla naszych pomiarów zastrzegamy tolerancję 1 m, mimo dokładania wszelkich starań” – piszą autorzy badań. „Jeśli chodzi o słowacki wierzchołek Rysów, teraz wiemy, że nie ma 2503 (jak u Zwolińskiego, 1914 r.), a tylko 2501. W przypadku Świnicy (jest to punkt osnowy bazowej, nie ma tam słupka granicznego – krzyż jest wyryty w skale) 4 uderzenia lidar mają wartości powyżej 2302 (2302,19–2302,44). Stawiamy więc tezę, że Świnica ma 2302 m n.p.m.” – podają autorzy. Mapa do poprawki Nowe wysokości zostały już naniesione na nowe wersje map. A poprawki nie kończą się na Rysach. Kartografowie podkreślają, że w wyniku weryfikacji danych sprzed niemal dziewięciu dekad zmieniono wartości wysokości dla blisko 80 proc. obiektów. Dla wielu i…

rysy-i-morskie-oko-b7f0fbb.jpeg
width: 2121
height: 1414

Które kraje przyjmują turystów? Powstała interaktywna mapa dla podróżujących w czasie koronawirusa
type: item
date: 2020-06-29T11:19:26.000Z
creator: hannagadomska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: koronawirusy
subject: mapy
subject: podróże
subject: Travel
description: Dokąd można latać? Gdzie nadal obowiązuje kwarantanna? Zobacz mapę, która pokazuje aktualne restrykcje ze względu na COVID-19.
encoded: Podróżowanie a koronawirus. Chaos informacyjny? Wkrótce - 7 lipca - Dubaj ponownie otworzy się dla zagranicznych turystów. Po przylocie podróżni będą musieli przedstawić negatywny wynik testu na obecność koronawirusa lub przejść test na lotnisku w Dubaju. Kambodża wprowadziła nowe zasady dla turystów, które obejmują obowiązkową wpłatę w wysokości 3000 USD na pokrycie ewentualnych kosztów leczenia COVID-19. Ze względu na wzrost zachorowań loty do Pekinu zostały wstrzymane, a tzw. lockdown - przywrócony. Chorwacja również ponownie zamknęła granicę, ale tylko dla krajów sąsiedzkich. Świat zaczyna się otwierać po pandemii koronawirusa, można się jednak pogubić w gąszczu najnowszych regulacji. Jest teraz prosty sposób na sprawdzenie dokąd można podróżować i na jakich warunkach będzie się to odbywać. Mapa regulacji dla podróżnych w czasie pandemii COVID-19 Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) - organizacja handlowa skupiająca kilkuset przewoźników transportu lotniczego z całego świata, stworzyła interaktywną mapę przepisów dla podróżnych. Zawiera ona niezbędne informacje, takie jak: aktualna polityka graniczna danego kraju, wymagana dokumentacja, obowiązek kwarantanny itp. Zebrane w jednym miejscu dane pozwalają zarówno liniom lotniczym, jak i podróżnym szybko rozeznać się w aktualnych ograniczeniach. Na mapę zostały naniesione oznaczenia kolorystyczne w zależności od poziomu obostrzeń w danym kraju (dane stale aktualizowane przez IATA) i podzielone na cztery kategorie: całkowicie restrykcyjne, częściowo restrykcyjne, nieograniczone lub w trakcie zbierania danych. Wystarczy najechać kursorem na dany kraj i kliknąć, by znaleźć informacje o aktualnie obowiązujących przepisach. Dane są pozyskiwane przez IATA jedynie z wiarygodnych źródeł: od agencji rządowych i linii lotniczych. Gdzie można podróżować? Dokąd można latać? Okres wakacyjny prawdopodobnie wpłynie na zwiększenie ruchu międzynarodowego, a kraje utrzymujące się w dużym stopniu z turystyki będą…

gdzie-mozna-nie-mozna-podrozowac-powstala-interaktywna-mapa-regulacji-dla-podroznych-w-zwiazku-z-covid-19-e94d30d.jpeg
width: 2121
height: 1414

Czy na Ziemi jest jeszcze coś do odkrycia? Tak! Wciąż istnieją białe plamy. Na szczęście [WYWIAD]
type: item
date: 2020-06-08T05:17:18.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: mapy
subject: odkrycia
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Chociaż wydaje nam się, że już wszystko zostało odkryte i nie ma białych plam, tak naprawdę mapy pełne są niezbadanych miejsc. Współcześni odkrywcy ciągle mają pełne ręce roboty. Na szczęście. Bo ludzi wciąż pociąga to, co nieznane, niezbadane, tajemnicze i opuszczone.
encoded: Rozmawiała: Julia Lachowicz

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f358ad9452a9452730f87fc7babb48bc83d61f40-eb5a20d.jpeg
width: 3550
height: 2394

Potwory morskie, syreny i smoki na mapach. Skąd się tam wzięły?
type: item
date: 2018-07-16T06:00:00.000Z
creator: Sean Rameswaram
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: mapy
subject: morze
subject: Moto
subject: renesans
subject: Sport
subject: średniowiecze
subject: Technologia
subject: Travel
subject: żeglarstwo
description: Co skłaniało kartografów do umieszczania na starych mapach lewiatanów, syren i smoków?
encoded: – Motywacja była różna, zależnie od okresu – mówi Chet van Duzer, autor książki Potwory morskie na średniowiecznych i renesansowych mapach. We wczesnym średniowieczu kartografowie naprawdę wierzyli w istnienie zagrożeń, jakie rysowali. W XVI w. potwory na mapach przyjmowały już fikuśne formy, a ich zadanie było czysto marketingowe – miały przyciągnąć uwagę klientów. Kartograficzne potwory wyginęły już wiek później. Dzięki rosnącej wiedzy o geografii i większej świadomości tego, co czeka śmiałków na morzu, złowrogie stwory musiały ustąpić pierwszeństwa pięknym żaglowcom. Sean Rameswaram

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8f9a43e5211a783bb0fa7b390869d26ce38330af-7f58107.jpeg
width: 1234
height: 1138

Te mapy pokazują naszą historię! Zobacz jak National Geographic opisywał czytelnikom świat
type: item
date: 2017-07-11T07:49:32.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: mapy
description: Dział kartograficzny Towarzystwa National Geographic ma już ponad sto lat! Od początku istnienia przedstawiał lądy, morza i niebo na pełnych informacji, oryginalnych i porywających mapach.
encoded: Biuro Naczelnego Kartografa Towarzystwa National Geographic znajduje się dokładnie w tym miejscu: 38°54’ 19” N, 77°2’ 16” W. Można śmiało powiedzieć, że Juan José Valdés, zajmujący obecnie to stanowisko, dokładnie określił swoje położenie. Ale powiedzieć tyle to powiedzieć stanowczo za mało. W Zespole Map National Geographic precyzyjnie określają bowiem położenie każdej góry, rzeki, drogi, rafy, wyspy, zatoczki, ale również planet, galaktyk – w zasadzie każdego zakątka lądu, morza i nieba. Zobacz nasze przełomowe mapy! Jak dotychczas wspomniany Zespół opracował 438 map dołączonych do magazynu, 10 atlasów świata, kilkadziesiąt globusów, około 3 tys. stron z mapami oraz niezliczoną liczbę map cyfrowych – a zbiór ten powiększa się każdego dnia. Co wyróżnia mapy National Geographic? Bez wątpienia dokładność i wyjątkowa dbałość o szczegóły. Na mapie Księżyca z 1969 r. oznaczono miejsca lądowania prawie wszystkich z 23 bezzałogowych sond, które wysłano na Srebrny Glob (miejsce upadku sondy Orbiter 4 było nieznane). Znakiem rozpoznawczym zespołu – utworzonego przez pierwszego redaktora magazynu Gilberta H. Grosvenora – zawsze była jednak innowacyjność. Poprzeczkę wysoko postawił już pierwszy naczelny kartograf (1915–1939), Albert H. Bumstead, pomysłodawca kompasu słonecznego, którego Richard E. Byrd używał w czasie lotu do bieguna północnego w 1926 r. (kompasy magnetyczne nie sprawdzają się na biegunach). W trosce o przejrzystość Charles E. Riddiford, kartograf zatrudniony w latach 1923–1959, zaprojektował eleganckie i czytelne czcionki do map, które Towarzystwo opatentowało i z powodzeniem wykorzystuje do dziś. W 1957 r. umiejętności zespołu przydały się w programie kosmicznym, w ramach którego wykorzystano przenośne urządzenie do śledzenia satelitarnego. Jego twórca, Wellman Chamberlin (szef kartografii w latach 1964–1971), wymyślił również geometr – plastikową nakładkę do mierzenia odległości na globusie. Świat przyspieszał, a kartografia razem z nim. John B. Garver (na…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b07d3bc70a29bf4158d5cb5d88c3ff761f68e3b3-97314ea.jpeg
width: 1362
height: 976

Tą mapą francuski admirał próbował wkupić się w królewskie łaski. Była niezwykła
type: item
date: 2016-09-16T11:02:03.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ciekawostki
subject: historia
subject: mapy
description: Francuski admirał Claude d’Annebault przeczuwał, że jego pozycja polityczna się chwieje. Niegdyś czołowy doradca króla Franciszka I stracił łaski na dworze, gdy tron przejął Henryk II. Co robić, żeby zdobyć przychylność nowego króla? Admirał postanowił, że ofiaruje mu niezapomniany prezent – niezwykłą mapę świata.
encoded: Do realizacji ambitnego projektu d’Annebault zatrudnił jednego z najlepszych kartografów w kraju – Pierre’a Desceliersa. Ten, nadzorując grupę artystów, stworzył mapę pełną ilustracji, objaśnień i opisów geograficznych – rzeczywistych i wymyślonych. – To jedna z najpiękniejszych map, które przetrwały z czasów renesansu – mówi Chet van Duzer, historyk kartografii. Mapa jest tak duża (1,5 m x 2 m), że powstała na kilku częściach pergaminu. W nowej książce "Świat dla króla" van Duzer po raz pierwszy odwzorowuje mapę w jej oryginalnych kolorach i skali 1:1 (zajęła 42 rozdziały). Desceliers większość opisowego tekstu zaczerpnął z dwóch ksiąg: "Geografii" Klaudiusza Ptolemeusza z 1522 r. oraz zbioru relacji podróżniczych, w tym Marco Polo i Krzysztofa Kolumba. Nie wiadomo, czy to ekstrawagancki prezent przyniósł oczekiwany skutek, czy stało się to za sprawą innych zabiegów admirała – najważniejsze, że d’Annebault wrócił do łask władcy, tuż przed swoją śmiercią w 1552 r. Tekst: A.R. Williams Posłuchaj Tomasza Tomaszewskiego, który podzielił się z nami sekretami z warsztatu fotografa! Wybitny fotograf wystąpił podczas Festiwalu Podróżników National Geographic. View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1043a19e12ca1e2472a497d76c19077ad033411d-56d2b57.jpeg
width: 1238
height: 777