Polacy coraz częściej spędzają święta poza domem. Jakie kierunki wybieramy najczęściej?
Boże Narodzenie nie musi już kojarzyć się wyłącznie z mrozem, śniegiem i zastawionym stołem. Wśród Polaków rośnie moda na świąteczne podróże, a grudniowy wyjazd staje się atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnego spędzania świąt. Coraz więcej osób zamienia domowe przygotowania na lot do miejsc, w których grudzień pachnie nie piernikiem, lecz rozgrzanym powietrzem i słonym wiatrem znad morza.
Dla wielu święta pozostają czasem rodzinnych spotkań, rytuałów i powrotu do znanych od pokoleń tradycji. Jednak równolegle rośnie grupa osób, które w grudniu szukają przede wszystkim odpoczynku – z dala od obowiązków, intensywnych przygotowań i chłodnej aury. Dane eSky.pl potwierdzają tę zmianę: liczba użytkowników wybierających świąteczne wyjazdy do ciepłych krajów jest już ponad dwukrotnie wyższa niż rok temu. Polacy coraz odważniej rezygnują z zimowych swetrów na rzecz letnich ubrań i decydują się spędzić Boże Narodzenie w zupełnie innych okolicznościach przyrody. Boom na grudniowe podróże. Co stoi za nowym trendem? Coraz większa popularność świątecznych wyjazdów nie jest już jedynie sezonową ciekawostką, lecz wyraźnym sygnałem zmiany pokoleniowej i kulturowej. Polacy zaczynają traktować Boże Narodzenie nie jako obowiązek, lecz jako czas, który można świadomie zaplanować – również poza domem. Jak podkreśla Jarosław Grabczak, Head of Commercial Product w eSky.pl: „Polacy coraz odważniej redefiniują sposób spędzania świąt. Boże Narodzenie w ciepłych krajach nie jest już ekstrawagancją, lecz przejawem nowego stylu życia – bardziej świadomego, otwartego i globalnego”. Obserwowany w tym roku boom na świąteczne podróże pokazuje, że rynek turystyczny dojrzewa i coraz wyraźniej przesuwa akcent z „posiadania” na „przeżywanie”. – Magia świąt nie zależy od miejsca, lecz od ludzi, z którymi je spędzamy – dodaje Grabczak, zwracając uwagę, że właśnie dlatego coraz więcej osób łączy rodzinną bliskość z odkrywaniem nowych miejsc. Podróżowanie w grudniu to już nie rezygnacja z tradycji, lecz jej współczesna interpretacja – taka, która pozwala celebrować święta „w atmosferze ciepła i radości, a dodatkowo w słońcu”. To właśnie w tym połączeniu, jak zauważa ekspert eSky Group, tkwi przyszłość nowoczesnej turystyki. Gdzie Polacy najczęściej wyjeżdżają na Boże Narodzenie? Wśród najpopularniejszych kierunków świątecznych podróży Polaków niezmiennie króluje Malta, która w grudniu staje się sceną jednych z najbardziej nastrojowych obchodów Bożego Narodzenia w Europie. Wyspa łączy śródziemnomorski klimat z bogatą tradycją: Valletta rozświetla się instalacjami i ogromną choinką na Freedom Square, przed bramą miasta powstaje świąteczne miasteczko Fairyland, a jarmarki i koncerty wypełniają zabytkowe ulice światłem i muzyką. W Parku Narodowym Ta’ Qali działa ekologiczny Woodland Christmas Market, natomiast w pobliskim Rabacie odbywa się znany festiwal Natalis Notabilis. Najbardziej wyjątkowym wydarzeniem pozostaje jednak żywa szopka „Bethlehem f’Għajnsielem” na wyspie Gozo – pełna rzemieślników, zwierząt i scen z codziennego życia, rozciągająca się na 20 tys. m². To połączenie ciepła, tradycji i łagodnego, piętnastostopniowego klimatu sprawia, że wielu Polaków wybiera święta właśnie tutaj. Drugą najchętniej wybieraną destynacją jest Egipt, który oferuje pewną pogodę i temperatury pozwalające cieszyć się morzem nawet w środku zimy. Kurorty Hurghada, Marsa Alam czy Sharm el-Sheikh umożliwiają spędzenie świąt w scenerii raf koralowych, pustyni i luksusowych hoteli. Dla wielu osób atrakcyjność Egiptu wynika z możliwości połączenia wypoczynku z odkrywaniem starożytnych zabytków – rejs po Nilu czy wycieczka do piramid stają się naturalnym dopełnieniem świątecznego wyjazdu. Na podium plasują się także Wyspy Kanaryjskie, które od lat pozostają zimowym klasykiem. W grudniu przyciągają stabilnym, ciepłym klimatem i atmosferą świąt, która w tej części świata nabiera zupełnie innego charakteru: iluminacje w Santa Cruz de Tenerife, koncerty kolęd w Arrecife czy barwna parada Trzech Króli na Gran Canarii sprawiają, że archipelag łączy wakacyjny relaks z subtelnymi, lokalnymi tradycjami. Wśród bardziej egzotycznych propozycji coraz częściej wybierana jest także Dominikana. Karaibska energia, 30-stopniowe temperatury i kolonialne uliczki Santo Domingo rozświetlone świątecznymi dekoracjami tworzą scenerię, która dla wielu Polaków staje się spełnieniem zimowych marzeń. Dni spędzane na białych plażach, a wieczory przy muzyce merengue i bachaty pokazują, że Boże Narodzenie może mieć zupełnie inną, równie urzekającą odsłonę. Źródła: eSky, MTA Warsaw Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie najlepiej żyje się miliarderom? Rządy prześcigają się w oferowaniu im przywilejów
Miliarderzy i multimilionerzy stali się celem globalnej rywalizacji. Państwa na całym świecie prześcigają się w tworzeniu korzystnych programów podatkowych, wizowych i inwestycyjnych, które mają przyciągnąć najbogatszych rezydentów. Efekt? Powstaje mapa świata, na której wyraźnie widać kraje najbardziej przyjazne dla superbogatych.
Superbogaci, czyli osoby dysponujące majątkiem wartym co najmniej 30 milionów dolarów, stanowią niewielki odsetek populacji, ale ich decyzje inwestycyjne potrafią wpływać na całe gospodarki. Nic dziwnego, że coraz więcej państw stara się ich przyciągnąć, wprowadzając preferencyjne systemy podatkowe, specjalne programy rezydencyjne i zachęty do transferu kapitału. W efekcie powstała swoista mapa miejsc, które oferują najkorzystniejsze warunki dla najbogatszych. Gdzie zatem żyje im się najlepiej i jakie strategie stosują rządy, by przyciągnąć tę elitarną grupę? Gdzie najbogatsi czują się najlepiej? Oman numerem jeden Najnowsze badanie sklasyfikowało państwa, które oferują najwięcej zachęt dla superbogatych, wykorzystując tzw. Wskaźnik Komfortu Bogactwa, czyli złożony indeks oparty na różnych zmiennych, źródłach i parametrach. Pod uwagę wzięto siedem kluczowych kryteriów: poziom bezpieczeństwa, jakość życia, wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych, obciążenia podatkowe związane z zyskami kapitałowymi z inwestycji finansowych i nieruchomości, podatki od spadków i darowizn, koszty utrzymania, a także dostępność specjalnych programów wizowych lub rezydencyjnych dla osób o wysokich dochodach. Finalnie na czele zestawienia znalazł się Oman – kraj Półwyspu Arabskiego, który łączy wysoki poziom bezpieczeństwa i dobrą jakość życia z wyjątkowo niskimi podatkami oraz atrakcyjnymi programami dla zamożnych rezydentów. Niskie koszty życia w porównaniu z innymi rajami podatkowymi sprawiają, że Oman wyrasta na lidera globalnej konkurencji o względy superbogatych. Za nim w rankingu uplasowały się Andora (niewielkie księstwo między Francją a Hiszpanią), a także Katar i Brunei, które w Azji Południowo-Wschodniej od lat budują wizerunek bezpiecznych i zamożnych państw. Analiza wskazała również, że Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Arabia Saudyjska przyciągają superbogatych nie tylko dzięki korzystnym systemom podatkowym, lecz także niższym kosztom życia w porównaniu ze średnią zachodnią. Co ciekawe, w pierwszej dziesiątce znalazły się tylko dwa kraje europejskie – Estonia i Luksemburg, które łączą stabilność gospodarczą z atrakcyjnymi warunkami podatkowymi. Zestawienie zamykają Bahrajn (kolejny gracz z Półwyspu Arabskiego) oraz Wyspa Man, czyli autonomiczne terytorium Zjednoczonego Królestwa na Morzu Irlandzkim, od lat znane z przyjaznych rozwiązań dla inwestorów. Koniec złotych wiz w Europie. Dlaczego programy dla bogaczy budzą kontrowersje? Warto wspomnieć, że jednym z najbardziej kontrowersyjnych narzędzi przyciągania kapitału zagranicznego jest praktyka tzw. „złotych wiz”, czyli przyznawania obywatelstwa w zamian za znaczne inwestycje. Choć mechanizm ten początkowo funkcjonował w wielu krajach europejskich, z czasem zaczął budzić poważne zastrzeżenia. Przykładem są Węgry, które do 2017 roku zezwalały cudzoziemcom na uzyskanie specjalnych zezwoleń na co najmniej pięć lat w zamian za zakup obligacji rządowych o wartości powyżej 250 tys. euro. Łącznie z tej możliwości skorzystało około 20 tys. osób, głównie z Chin, Rosji i krajów arabskich, w tym Syrii. Problem w tym, że wśród beneficjentów znaleźli się także ludzie powiązani z przestępczością zorganizowaną oraz osoby objęte sankcjami UE i USA, jak Dmitrij Pawłow (były przywódca jednej z moskiewskich grup przestępczych) czy krewni Siergieja Naryszkina, szefa rosyjskich służb wywiadowczych. Ominięcie standardowych procedur wizowych sprawiło, że program ten uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i europejskiego oraz narzędzie sprzyjające praniu pieniędzy. Podobna krytyka dotknęła Maltę, gdzie program „złotych paszportów” obowiązywał od 2015 roku i przyniósł państwu 1,4 mld euro. Minimalna inwestycja wynosiła 600 tys. euro i wymagała zamieszkania na wyspie. W lipcu br., po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE, rząd Malty oficjalnie zakończył kontrowersyjny system, uznany za niezgodny z prawem. Zostanie on zastąpiony nowym mechanizmem, który ma bardziej selektywny charakter – obywatelstwo będą mogły otrzymać osoby wnoszące istotny wkład w naukę, kulturę, gospodarkę czy rynek pracy. Ostateczną decyzję podejmować będzie specjalna komisja, co ma zwiększyć transparentność i ograniczyć ryzyko nadużyć. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy kochają tę wyspę. Niestety, miejscowi mają dosyć turystów
Rekordowa liczba turystów sprawiła, że Malta znalazła się na granicy swojej wydolności. Przy ponad 3,5 mln odwiedzających rocznie, lokalna społeczność musi mierzyć się z rzeczywistością, w której każdy mieszkaniec otoczony jest przez średnio sześciu turystów.
Spis treści: Jeden z najbardziej „przeludnionych” kierunków świata Turyści kontra mieszkańcy – gdzie przebiega granica? Malta stała się jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Europie – również wśród Polaków. Według danych „Malta Independent” w 2024 roku wyspę odwiedziło 3 593 788 osób, bijąc rekord z roku poprzedniego, gdy liczba ta wyniosła nieco ponad trzy miliony. Tymczasem populacja Malty to zaledwie około pół miliona mieszkańców. Taka dysproporcja coraz bardziej wpływa na codzienne życie lokalnej społeczności. Jeden z najbardziej „przeludnionych” kierunków świata W raporcie „New York Post” opartym na analizie Go2Africa, Malta znalazła się w pierwszej dziesiątce najbardziej zatłoczonych destynacji turystycznych na świecie. Wskaźnik liczby odwiedzających w przeliczeniu na mieszkańca jest tu jednym z najwyższych – przy populacji około 563 tysięcy wyspę odwiedziło ponad 3,5 miliona osób, co oznacza średnio ponad sześciu turystów na jednego mieszkańca. Najwięcej przyjezdnych pochodzi z Wielkiej Brytanii (19,8 %), Włoch (17,3 %) i Francji (8,3 %), ale na czwartej pozycji uplasowali się Polacy, odpowiadając za 7,4% wszystkich wizyt. Popularność Malty wśród turystów z Polski wynika przede wszystkim z łatwej dostępności tanich lotów i krótkich wyjazdów typu city break. Masowy napływ podróżnych stał się jednak zjawiskiem, które coraz wyraźniej wpływa na życie Maltańczyków. Eksperci podkreślają, że szybki rozwój turystyki wywołuje konsekwencje, których wcześniej nie brano pod uwagę. Jak zauważa „New York Post”: „Malownicze kierunki turystyczne coraz częściej stają przed wyzwaniem związanym z nadmierną liczbą odwiedzających. Po pandemicznym odbiciu branży turystycznej pojawiają się pytania o to, jak utrzymać równowagę między gościnnością a jakością życia mieszkańców”. Turyści kontra mieszkańcy – gdzie przebiega granica? Wielu Maltańczyków z nostalgią wspomina czasy, gdy ich wyspa była bardziej kameralna, mniej zależna od rytmu lotów czarterowych i rezerwacji Airbnb. Jednym z miejsc, które najbardziej ucierpiały na skutek przekształceń, jest dzielnica Paceville. Jeszcze kilkanaście lat temu była to przestrzeń spotkań lokalnej młodzieży – dziś królują tam przyjezdni i studenci z zagranicy. Rodowity Maltańczyk i bloger Andrew Cachia opisał tę zmianę: „Imprezowicze zamienili to miejsce rozrywki, niegdyś uwielbiane przez lokalną społeczność, w odległe wspomnienie”. Frustracja części mieszkańców wyraża się nie tylko w rozmowach czy mediach społecznościowych, ale również w protestach przeciwko nadmiernej rozbudowie infrastruktury turystycznej. Marsaskala, położona na południu wyspy, jeszcze do niedawna uchodziła za spokojne, nadmorskie miasteczko. Obecnie staje się kolejnym celem deweloperów, którzy planują wznoszenie apartamentowców i hoteli. Miejscowa społeczność nie kryje obaw – boi się nie tylko utraty widoków i zieleni, ale również zaniku więzi społecznych i lokalnych tradycji. Co więcej, jak podaje „Travel and Tour World”, natężenie ruchu prowadzi do przeciążenia transportu publicznego, zatłoczenia sklepów oraz utrudnień w codziennych zakupach. Coraz więcej Maltańczyków wybiera zakupy online, aby uniknąć długich kolejek, a inni planują je w nietypowych godzinach, by ominąć turystyczne tłumy. Rosnąca liczba odwiedzających wpływa też na infrastrukturę komunalną, komunikację miejską i dostęp do służby zdrowia. Według wielu mieszkańców ich wyspa stała się już miejscem, w którym trudno o spokój i prywatność. Źródła: Daily Express, Malta Independent, Interia Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te świątynie są starsze niż Stonehenge. Ich zastosowanie jest zagadkowe
Czy możliwe, że neolityczni mieszkańcy Malty posiadali wiedzę o gwiazdach i kalendarzach? Najnowsze odkrycia sugerują, że byli znacznie bardziej zaawansowani, niż sądziliśmy.
Spis treści: Kamień kamieniowi nierówny Jeszcze starsze niż sądzono Kalendarz z kamienia Ponad 30 monumentalnych miejsc Malta przyciąga nie tylko miłośników słońca i błękitnego morza. To także raj dla osób zafascynowanych starożytnością i archeologią. Właśnie tutaj znajdują się jedne z najstarszych wolnostojących budowli stworzonych przez człowieka. Są starsze niż piramidy w Gizie czy słynne Stonehenge. Mowa o megalitycznych świątyniach, takich jak Ħaġar Qim, Mnajdra, Ħal Tarxien, Ġgantija, Ta’ Ħaġrat i Skorba. Wszystkie są wpisane na listę UNESCO. W 2025 roku mija 110 lat od odkrycia pierwszych szkiców kompleksu Ħal Tarxien – jednej z najpiękniej zdobionych budowli neolitycznej Europy. To dobra okazja, by przypomnieć najciekawsze fakty o tych niezwykłych konstrukcjach. Kamień kamieniowi nierówny Budowniczowie świątyń używali dwóch rodzajów lokalnego wapienia: twardego wapienia koralowego do elementów konstrukcyjnych (np. w Ġgantiji) oraz miękkiego wapienia globigerynowego – idealnego do zdobień, ołtarzy i wejść (jak w Ħaġar Qim). Ich wybór i wykorzystanie materiałów do dziś intrygują badaczy. Mimo że starożytni Maltańczycy nie znali jeszcze metalowych narzędzi, potrafili ciąć i transportować olbrzymie bloki skalne. Niektóre z nich ważyły kilkadziesiąt ton. Prawdopodobnie korzystali z drewnianych belek, kamiennych kul i prostych dźwigni. Nazwę Ġgantija można przetłumaczyć jako „miejsce gigantów”. Rzeczywiście, lokalne legendy przypisują budowę tych świątyń olbrzymom. Nietrudno zrozumieć dlaczego. Niektóre ściany mają ponad 6 metrów wysokości, a kamienne bloki zostały dopasowane z niezwykłą precyzją. Jeszcze starsze niż sądzono Najnowsze odkrycia archeologiczne w Santa Verna na wyspie Gozo przesuwają datę budowy pierwszych świątyń na około 3800 r. p.n.e. To oznacza, że Malta była kolebką architektury megalitycznej wcześniej, niż do tej pory przypuszczano. Choć kompleksy Mnajdra i Ħaġar Qim często nazywane są „bliźniaczymi”, ich układy architektoniczne są różne. Plan Mnajdry, przypominający koniczynę, jest bardziej regularny i nawiązuje do starszego stylu z Ġgantiji. Kalendarz z kamienia Świątynia Mnajdra została zaprojektowana z niezwykłą precyzją, i to astronomiczną. W dni równonocy promienie słońca wpadają przez główne wejście, oświetlając wnętrze. To dowodzi, że ówcześni budowniczy mieli zaawansowaną wiedzę. Warto również zauważyć, że większość megalitycznych konstrukcji została zorientowana na południe lub południowy wschód. Według badaczy takie ustawienie było powiązane z pozycjami konkretnych gwiazd na niebie. To kolejny dowód na astronomiczne znaczenie tych miejsc. Jedna z najnowszych hipotez zakłada, że świątynie mogły służyć jako „kamienne łodzie”. Były to miejsca, w których uczono się nawigacji przy pomocy gwiazd. Ich otwarte układy korytarzy oraz kierunek wejść (w stronę horyzontu i wschodzących gwiazd) wspierają tę teorię. Ponad 30 monumentalnych miejsc Na Malcie i Gozo odkryto dotąd ponad 30 megalitycznych struktur. To jedno z największych skupisk prehistorycznej architektury na świecie. Ich liczba jest jeszcze bardziej imponująca, jeśli weźmiemy pod uwagę niewielki rozmiar wysp. Te megalityczne budowle przyjęło się nazywać świątyniami. Ich prawdziwa funkcja pozostaje jednak zagadką. XIX-wieczni badacze uznali je za fenickie sanktuaria. Współcześni archeolodzy sugerują, że mogły służyć jako miejsca rytuałów, zebrań, uzdrawiania, a nawet pełnić funkcję obronną lub magazynową. Planując wakacje na Malcie, warto uwzględnić zobaczenie miejsc, które dosłownie przenoszą nas w czasie do epoki, kiedy nie istniało jeszcze pismo, ale człowiek potrafił tworzyć monumentalne konstrukcje. Ludzka pomysłowość nie ma granic. Źródło: MTA Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
Nowe dowody wskazują, że łowcy-zbieracze z Europy potrafili pokonać co najmniej 100 km morza, aby dotrzeć na Maltę. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że działo się to 8500 lat temu.
Spis treści: Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu 100 km po otwartym morzu Znaleziska w jaskini Historia żeglugi sięga czasów neolitu. Jedną z najstarszych wybudowanych łodzi jest canoe Pesse. Ta pierwotna forma kajaka mogła powstać nawet 8–10 tys. lat temu. Łódź tę odnaleziono w holenderskiej wsi Pesse, której zawdzięcza swą nazwę. Z kolei z badaniasprzed roku, które ukazało się na łamach „PLoS One” wynika, że nasi przodkowie potrafili konstruować zaawansowane technologicznie łodzie już 7000 lat temu. Trudniej jest jednak zmierzyć trasy i szlaki, którymi starożytni ludzie pływali. Właśnie dlatego umiejętności żeglarskie naszych przodków nie są do końca zbadane. Częściej mówimy o wybitnych wyprawach choćby wikingów, którym udało się dopłynąć do wybrzeży Ameryki Północnej, niż o łowcach-zbieraczach z basenu Morza Śródziemnego. Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu W najnowszym badaniu, które właśnie ukazało się w czasopiśmie naukowym „Nature”, naukowcy opisują nowe dowody, które wskazują, że łowcy-zbieracze mogli ponad 8500 lat temu dopłynąć na wyspy tworzące Archipelag Maltański. Długo sądzono, że te stosunkowo odległe wyspy były ostatnimi granicami dziewiczych systemów naturalnych. Badacze uważali, że neolityczni ludzie, ze względu na swoje technologiczne ograniczenia, nie byli w stanie dotrzeć w ten region, nie mówiąc już o ich zasiedleniu. I to jeszcze przed zmianą na osiadły tryb życia i rozwój rolnictwa, co nastąpiło ok. 7500 lat temu. – Ograniczone zasoby i ekologiczna wrażliwość małych wysp, w połączeniu z wyzwaniami technologicznymi związanymi z dalekim żeglowaniem oznaczały, że łowcy-zbieracze nie byli w stanie lub nie chcieli odbywać tych podróży. Znaleźliśmy jednak dowody, które potwierdzają obecność holoceńskich łowców-zbieraczy na wyspach maltańskich – napisali w pracy autorzy. 100 km po otwartym morzu Naukowcy przypominają, że 8,5 tys. lat temu konfiguracja geograficzna Malty i poziom morza były zbliżone do stanu obecnego. To oznaczało, że np. wyruszając z Sycylii, czyli najbliższego lądu, łowcy-zbieracze mieliby do przebycia ok. 100 km. – Biorąc pod uwagę prądy powierzchniowe i przeważające wiatry, a także wykorzystanie punktów orientacyjnych, gwiazd i innych ówczesnych technik do nawigacji, prawdopodobne było przebycie ok 100 km z prędkością 4 km na godzinę. To oznacza, że nawet w najdłuższy dzień w roku ci żeglarze mieliby kilka godzin ciemności na otwartej wodzie – wyjaśnia prof. Nicholas Vella z Uniwersytetu Maltańskiego, który jest współautorem badania. Znaleziska w jaskini Dowody na tę brawurową żeglugę naukowcy odnaleźli w jaskini Latnija w północnym regionie wyspy zwanym Mellieħa. Odkryto tam ślady, które pozostawili po sobie neolityczni ludzie. To m.in. kamienne narzędzia, paleniska, a także dowody na obróbkę termiczna żywności. – Znaleźliśmy liczne dowody na istnienie szeregu dzikich zwierząt, w tym jeleni szlachetnych. Od dawna uważano, że one znacznie wcześniej wyginęły na Malcie – tłumaczy prof. Scerri. – Łowcy polowali na te jelenie, tak samo jak na żółwie i ptaki, które zamieszkiwały wyspę. Oprócz tego autorzy odnaleźli dowody, że w diecie łowców-zbieraczy znajdowały się też stworzenia morskie. – Znaleźliśmy szczątki fok, różnych ryb i tysiące jadalnych ślimaków morskich czy krabów. Wszystkie bezsprzecznie zostały ugotowane – mówi dr James Blinkhorn z Uniwersytetu w Liverpoolu, który również brał udział w badaniu. Co ważne, najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię wyginięcia endemicznych gatunków na Malcie. Przybycie łowców-zbieraczy może być zaginionym elementem tej układanki. Prawdopodobnie to ich obecność i eksploatacja wyspy mogła się przyczynić do tego, że kilku gatunków już nigdy na Malcie nie zobaczymy. – Nie zmienia to faktu, że odkrycie nakazuje uzupełnienie historii Malty o dodatkowe tysiąc lat. Zmusza też do ponownej oceny umiejętności żeglarskich ostatnich łowców-zbieraczy w Europie, a także ich powiązań i wpływu na ekosystemy – podsumował prof. Scerri. Źródło: Nature Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Turystyczne hity Polaków w 2024 r. Na pierwszym miejscu nie Włochy ani Grecja
Wiemy już, gdzie Polacy najchętniej wypoczywali w minionych dwunastu miesiącach. Na liście największych turystycznych hitów 2024 roku uwielbiane przez naszych rodaków Chorwacja czy Turcja nie plasują się najwyżej.
W tym artykule: Największe turystyczne hity 2024 roku Najlepszy kraj na city break Polecane kierunki podróży na 2025 rok Kiedy myślimy o najczęściej odwiedzanych miejscach w Europie, zwykle do głowy przychodzą nam tak oczywiste kierunki jak Chorwacja, Grecja czy Włochy. Tymczasem w minionym roku Polacy chętniej planowali urlop w kraju, który do tej pory cieszył się większym uznaniem wśród filmowców niż turystów. Największe turystyczne hity 2024 roku Polacy coraz chętniej sięgają po oferty internetowych biur podróży, co potwierdzają badania agencji GfK na zlecenie eSky.pl. Jak wynika z raportu, połowa respondentów organizuje swoje wakacje za pośrednictwem platform online. Co więcej, aż 85% ankietowanych deklaruje, że właśnie w ten sposób rezerwuje krótsze wyjazdy typu city break. – Z biegiem lat coraz więcej osób organizuje wyjazdy tak, aby mieć jak największą elastyczność w wyborze kierunku, zakwaterowania i aktywności na miejscu. Na to zapotrzebowanie odpowiadają internetowe biura podróży, które oferują zarówno popularne, jak i mniej znane destynacje, mają różnorodną bazę noclegową i często niedostępne hotele, a także pozwalają zarezerwować pobyt o dowolnej długości i w każdym terminie w konkurencyjnej cenie – przyznaje Deniz Rymkiewicz z eSky.pl. I tak kierunkiem numerem jeden wśród Polaków w 2024 roku – dość nieoczekiwanie – była Malta (26% rezerwacji). Turyści znad Wisły tłumnie odwiedzali Qawrę, Melliehę, Sliemę i Pembroke. Co ciekawe, w każdej z tych miejscowości długość pobytu wynosiła zwykle sześć nocy, które większość osób spędziła w czterogwiazdkowych hotelach z wliczonym w cenę śniadaniem. Na drugim miejscu uplasowała się Hiszpania (25%). Wybór przeważnie padał na Teneryfę i Majorkę, a także na popularne wybrzeża Costa Brava, Costa Blanca i Costa Dorada. Podróżni preferowali noclegi w hotelach trzy- i czterogwiazdkowych, korzystając z różnych opcji wyżywienia: od śniadań, przez dwa posiłki dziennie, aż po all inclusive. Podium uzupełnił Cypr (19%), który przyciąga wczasowiczów gwarancją aż 300 dni słonecznych w roku. Tuż za czołową trójka znalazła się Grecja (15%), gdzie dominującą formą pobytu był all inclusive, oraz Włochy (14%). Najlepszy kraj na city break W przypadku krótkich wypadów, czyli tzw. city breaków, ranking wygląda zupełnie inaczej. Na czele plasują się włoskie miasta, takie jak Rzym, Mediolan, Wenecja, Rimini, Katania, Palermo oraz Bergamo. Masę turystów z Polski przyciągnęły nie tylko bogactwem zabytków i wyjątkową atmosferą, ale przede wszystkim łatwą dostępnością dzięki licznym połączeniom lotniczym. Polacy chętnie wybierali również maltańskie destynacje, które idealnie nadawały się zarówno na dłuższe wakacje, jak i na krótki kilkudniowy wypad. Na trzeciej pozycji uplasowała się Hiszpania. Nasi rodacy najczęściej wybierali Barcelonę, Alicante, Walencję, Malagę, Palmę de Mallorca oraz Madryt. Nieco mniejszą popularnością cieszyły się miasta greckie i cypryjskie. W pierwszym przypadku wybór padał głównie na Ateny, Kretę, Rodos, Korfu lub Saloniki. Z kolei ci, którzy zdecydowali się na city break na Cyprze, najchętniej podróżowali do Larnaki, Pafos, Ayia Napa oraz Protaras. Polecane kierunki podróży na 2025 rok Po podsumowaniu podróżniczych hitów Polaków w 2024 roku warto przyjrzeć się prognozom na 2025. Swoje zestawienie przygotowało m.in. CNN, wskazując najciekawsze miejsca na nadchodzące miesiące. W gronie wyróżnionych kierunków znalazł się – ku naszej radości – Gdańsk. Miasto doceniono za jego bogatą historię, wyjątkową architekturę i niepowtarzalny klimat. – Dawniej znany jako Danzig, Gdańsk został całkowicie odbudowany po wojnie, stając się jednym z najpiękniejszych i najbardziej kolorowych miast Polski – zaznaczyli amerykańscy dziennikarze. Dodajmy, że swoje podróżnicze hity na nowy rok wybrał również nasz magazyn we współpracy z międzynarodowymi edycjami „Travelera”. Wyróżnione zostały zarówno odległe zakątki, jak i europejskie perełki. Więcej o tegorocznej edycji zestawienia „Best Of The World” dowiecie się z artykułu „Gdzie jechać w 2025 roku?”. Źródło: mat. prasowe eSKy.pl; National Geographic Tarveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Malta rozpieszcza fanów popkultury. Wyjątkowa budowla zostanie otwarta na jeden dzień
Fort Manoel to jeden z najlepiej zachowanych XVIII-wiecznych obiektów obronnych na Morzu Śródziemnym, a także plan zdjęciowy słynnej „Gry o Tron”. Niebawem będzie można go zwiedzić osobiście, ale tylko przez jeden dzień.
Spis treści: Perła architektury wojskowej na Malcie Fort Manoel na ekranie Nikt już chyba nie ma wątpliwości co do tego, że Malta wyrasta na nowy ulubiony kierunek podróży Polaków. Nasi rodacy chętnie odwiedzają wyspiarskie państewko nie tylko latem. Potwierdza to tegoroczny rekord. Według najnowszych danych, w styczniu 2025 roku to właśnie turyści z Polski byli najliczniejszą grupą podróżnych zza granicy. Po raz pierwszy w historii wyprzedziliśmy na podium Brytyjczyków i Włochów. Dzięki łagodnemu śródziemnomorskiemu klimatowi sezon turystyczny trwa na Malcie praktycznie przez cały rok. Nowe atrakcje pojawiają się tam niezależnie od pory roku. Już niebawem na liście miejsc do zobaczenia na Malcie pojawi się nowość. To prawdziwa gratka dla turystów, bo obiekt zostanie udostępniony tylko na jeden dzień. Chodzi o twierdzę Fort Manoel. Perła architektury wojskowej na Malcie Położony na tuż przy Valletcie Fort Manoel to jeden z najważniejszych zabytków wojskowych na Malcie. Został wzniesiony w 1723 roku na polecenie Wielkiego Mistrza Zakonu Joannitów Antonio Manoela de Vilhena. Dziś uchodzi za arcydzieło barokowej inżynierii obronnej. Strategiczne położenie twierdzy umożliwiało skuteczną obronę przed atakami korsarzy oraz Osmanów. Po zajęciu Malty przez Brytyjczyków w 1800 roku Fort Manoel został przejęty przez ich wojsko. Funkcjonował jako baza wojskowa aż do 1964 roku. Po latach zaniedbań i zniszczeń, fort przeszedł gruntowną renowację, przywracającą mu dawną świetność. Dziś jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów XVIII-wiecznej architektury militarnej na Morzu Śródziemnym. Charakterystyczny gwiaździsty kształt, monumentalne bastiony oraz harmonijna kompozycja sprawiają, że fort jest też przy okazji jednym z najbardziej atrakcyjnych architektonicznie budynków na wyspie. Na co dzień nie można zwiedzać jego wnętrz, ale 6 kwietnia 2025 roku Fort Manoel wyjątkowo otworzy się dla turystów podczas specjalnego Dnia Otwartego. W godzinach 9:00–17:00 będzie można podziwiać odrestaurowane wnętrza, imponujące fortyfikacje oraz bogato zdobioną kaplicę św. Antoniego z Padwy. To właśnie tu, na przestronnym dziedzińcu, mogło niegdyś stacjonować nawet 500 żołnierzy. Fort Manoel na ekranie Dla miłośników popkultury Fort Manoel jest miejscem szczególnym. Właśnie tutaj nakręcono jedną z najbardziej pamiętnych scen serialu „Gra o Tron”. Mowa oczywiście o egzekucji Neda Starka w Wielkim Sepcie Baelora. Dzięki temu twierdza zyskała popularność z dodatkowego powodu i przyciąga nie tylko historyków, ale też fanów serialu z całego świata. Fort Manoel to niejedyne miejsce na Malcie, w którym powstawała „Gra o Tron”. Przykładowo Mdina – nazywana Miastem Ciszy – została Królewską Przystanią. To właśnie w Bramie Miejskiej Mdiny nakręcono scenę, w której Catelyn Stark i Ser Rodrik Cassel przybywają do stolicy. Wewnątrz miasta filmowano też ulice i dziedzińce Królewskiej Przystani. Z kolei Rezydencja Wielkiego Mistrza Zakonu Joannitów posłużyła jako rezydencja Illyria Mopatis w Pentos, gdzie Daenerys Targaryen po raz pierwszy spotkała Khala Drogo. Inne znane miejsca i budynki na Malcie, które pojawiły się w serialu to m.in.: Fort Ricasoli, nieistniejące już Lazurowe Okno czy San Anton Palace. Źródło: Malta Tourism Authority Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polacy tłumnie ruszyli na tę wyspę. Tylko dziś złapiesz tańsze bilety
LOT, jak co tydzień, wraca z Szaloną Środą. Tym razem na liście promocyjnych lotów znalazł się kierunek, który w ostatnich miesiącach cieszy się ogromną popularnością wśród Polaków. Warto się spieszyć, bowiem oferta obowiązuje tylko do końca dnia.
W tym artykule: Szalona Środa w LOT – promocje z 26.03.2025 Hitowy kierunek Polaków w niższej cenie Szalona Środa w LOT powraca, a wraz z nią najnowsza oferta promocyjna. Ku uciesze wielu, wśród przecenionych kierunków pojawiło się miejsce, które Polacy zdążyli naprawdę pokochać. Jeśli jeszcze tam nie byłeś, masz świetną okazję, by to nadrobić. Szalona Środa w LOT – promocje z 26.03.2025 W najnowszej odsłonie Szalonej Środy narodowy przewoźnik zadbał o każdego. Zarówno o miłośników krótkich wypadów do europejskich miast, jak i o tych, którzy marzą o dalszych podróżach za ocean. W dzisiejszej promocji przeceniono bilety do: Kopenhagi (od 599 zł w obie strony), Kairu (od 749 zł w obie strony), Miami (od 2199 zł), Los Angeles (od 2499 zł). Wśród przecenionych kierunków znalazł się także Stambuł, ale w tym przypadku promocja obowiązuje wyłącznie na loty z Krakowa. Tanie bilety dotyczą wybranych terminów między 3 maja a 30 czerwca 2025 roku. Wyjątkowo loty ze stolicy Małopolski do Stambułu dostępne są w niższej cenie już od 1 kwietnia, a podróże do Los Angeles i Miami obejmują okres od 18 sierpnia do 14 grudnia. Warto mieć na uwadze, że oferta nie łączy się z innymi promocjami, a ceny nie zawierają dodatkowych opłat. Liczba miejsc jest ograniczona – kto pierwszy, ten lepszy. Hitowy kierunek Polaków w niższej cenie Do promocyjnej puli trafiła również Malta (bilety w obie strony kupisz już od 799 zł). Ten kierunek od miesięcy cieszy się ogromnym zainteresowaniem wśród Polaków, co potwierdzają liczby. W styczniu 2025 r. nasi rodacy – po raz pierwszy w historii – okazali się najliczniejszą grupą turystów z Europy odwiedzających tę śródziemnomorską wyspę. Na początku roku na Maltę zawitało aż 30,8 tys. Polaków, co pozwoliło wyprzedzić Brytyjczyków (30,1 tys.) i Włochów (29,2 tys.). Dodajmy, że w całym 2024 r. położony na południu Starego Kontynentu kraj odwiedziło ponad 264 tys. wczasowiczów znad Wisły. To aż o 58% więcej niż rok wcześniej. W zestawieniu europejskich turystów Polacy zajęli wówczas czwarte miejsce, ustępując jedynie wspomnianym Brytyjczykom, Włochom, a także Francuzom. Prognozy na kolejne miesiące napawają jeszcze większym optymizmem. Maltańska Organizacja Turystyczna szacuje, że do końca 2025 roku liczba polskich turystów może sięgnąć 300 tysięcy. Wpływ na ten wzrost ma mieć zwiększona liczba połączeń. Od kwietnia zaplanowano aż 45 lotów miesięcznie. – Trudno sondować wynik całego roku po wynikach z jednego miesiąca, ale nie można przejść obojętnie obok faktu, iż pierwszy raz w historii maltańskiej turystyki goście z Europy Wschodniej (Polacy) byli liderami zestawienia. To dużo mówi o potencjale tego rynku – zaznacza John Mary Attard, regionalny dyrektor biura MTA w Warszawie. Zastanawiasz się, co zobaczyć na Malcie poza plażami? Posłuchaj podcastu National Geographic Polska i zaplanuj swoją podróż. Źródła: LOT; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Turyści z Polski opanowali tę wyspę. Potwierdza to nowy rekord
Polacy od lat mają swoje ulubione miejsca na wakacje w Europie. Chętnie wypoczywamy w Hiszpanii, Włoszech czy na greckich wyspach. W żadnym z tych miejsc turyści z Polski nie są jednak najliczniejszą grupą. Gdzie w takim razie jest nas najwięcej?
Spis treści: Gdzie Polacy szukają słońca? Turyści z Polski pobili rekord na Malcie Te atrakcje na Malcie przyciągają podróżnych W ciągu ostatnich kilkunastu lat trendy turystyczne uległy pewnym zmianom. Rok 2020 r. i kolejne pokazały jednak, że potrzebujemy podróżować. Zaspakajanie tej potrzeby jest dla nas bardzo ważne – nawet, kiedy nie sprzyjają temu różne globalne okoliczności. Dzięki stale rozwijającym się siatkom połączeń linii lotniczych, wakacje za granicą nie są już czymś rzadkim. Co więcej, Polacy chętnie wypoczywają w innych krajach nie tylko latem, a więc w szczycie sezonu turystycznego, ale także wiosną, jesienią czy zimą. Nie bez znaczenia mogą być tu zmiany klimatu. Jednym z ich następstw jest to, że wysokie temperatury zaczynają się wcześniej, a w niektórych miejscach trwają nawet do października. To wydłuża sezon. Gdzie Polacy szukają słońca? Szczególną popularnością wśród turystów cieszą się miejsca, w których słońce świeci przez cały rok, a łagodnych temperatur możemy spodziewać się nie tylko od czerwca do września. Takim kierunkiem jest na przykład Malta. To właśnie w niewielkim wyspiarskim państewku Polacy szukają słońca późną jesienią i zimą. Czy je znajdują? Oczywiście. Sam przekonałem się o tym podczas pierwszej podróży na Maltę. Pod koniec listopada termometry w Valletcie pokazywały ponad 20 stopni Celsjusza. Przez tydzień deszcz padał tylko raz, ale był to opad wyczekiwany – pierwszy od miesięcy. Już wtedy, a była to jesień 2023 r., słyszałem język polski niemal na każdej uliczce. Oczywiście nie otaczali mnie sami Polacy, ale ojczysty język zawsze łatwo wyłapać w kakofonii dźwięków. Po powrocie do Polski okazało się, że nie tylko ja z kręgu moich znajomych byłem wtedy na wyspach położonych między Sycylią a Afryką. To było kolejnym potwierdzeniem, że turyści z Polski rzeczywiście upodobali sobie Maltę i Gozo. Turyści z Polski pobili rekord na Malcie Liczby mówią same za siebie. Według danych z okresu od stycznia do sierpnia 2024 r. Maltę odwiedziło ponad 165 tys. gości z Polski. Dla porównania w całym 2023 r. Maltę odwiedziło 167 tys. Polaków. Na początku tego roku na wyspie padł rekord. W styczniu 2025 roku Polacy stanowili najliczniejszą grupę europejskich turystów. Tym samym wyprzedziliśmy dominujących dotychczas Brytyjczyków i Włochów. To pierwszy raz w historii, kiedy Polacy są na szczycie tego zestawienia. Według danych Maltańskiej Organizacji Turystycznej, w styczniu 2025 roku Maltę odwiedziło 30,8 tysiąca Polaków. Dla porównania, liczba turystów z Wielkiej Brytanii wyniosła 30,1 tysiąca, a z Włoch 29,2 tysiąca. W całym 2024 roku Maltę odwiedziło ponad 264 tysiące Polaków, co stanowiło wzrost o 58% w porównaniu z rokiem 2023. Wówczas Polacy zajęli czwarte miejsce wśród europejskich turystów na Malcie, ustępując jedynie Brytyjczykom, Włochom i Francuzom. John Mary Attard, regionalny dyrektor Maltańskiej Organizacji Turystycznej w Warszawie, podkreśla, że trudno przewidywać wynik całego roku na podstawie danych z jednego miesiąca. Jednak fakt, że po raz pierwszy w historii maltańskiej turystyki goście z Europy Wschodniej, czyli Polacy, byli liderami zestawienia, mówi wiele o potencjale tego rynku. Prognozy na 2025 rok są optymistyczne. Maltańska Organizacja Turystyczna przewiduje, że do końca roku liczba polskich turystów może sięgnąć 300 tysięcy. Przyczynić się do tego ma zwiększona liczba lotów z Polski na Maltę. Od kwietnia planowane jest 45 lotów miesięcznie, co ułatwi Polakom śródziemnomorskie wakacje. Te atrakcje na Malcie przyciągają podróżnych Rosnąca popularność kraju to wynik skutecznych działań promocyjnych prowadzonych przez Maltańską Organizację Turystyczną. Trzeba też mieć co promować, a tak się składa, że Maltańczycy mają wiele powodów do dumy. W końcu turyści z Europy, na czele z Polakami, przylatują na wyspy nie tylko dla słońca. Bogatą historię Malty można poznawać, zwiedzając podziemia Valletty, podziwiając konkatedrę św. Jana czy eksplorując wyspę Gozo, gdzie stoją megalityczne świątynie. Flagową atrakcji Malty jest nurkowanie. Zanurzając się pod powierzchnię wody, możemy nie tylko podejrzeć życie morskich zwierząt, ale też zobaczyć z bliska wraki statków. Wśród nich jest m.in. tankowiec MV „Hefajstos”. W ostatnich miesiąc głośno zrobiło się też o maltańskiej kuchni. To dlatego, że Wyspa Gozo została uhonorowana tytułem Europejskiego Regionu Gastronomicznego 2026 przez Międzynarodowy Instytut Gastronomii, Kultury, Sztuki i Turystyki (IGCAT). Wyróżnienie przyznano za wyjątkową lokalną kuchnię, gościnność mieszkańców oraz silne powiązania kulinarne z kulturą i historią regionu. Doceniono również wysoką jakość lokalnych produktów, tradycyjne metody produkcji oraz integrację gastronomii z kulturą, sztuką i rzemiosłem. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Jak Malta przetrwała oblężenia? Sekret tkwi pod ziemią
Malta wciąż skrywa wiele tajemnic, ale jedno jest pewne – jej podziemne zbiorniki na wodę są świadectwem niezwykłej pomysłowości i determinacji zarówno wyspiarzy, jak i najeźdźców. Ich sieć przez wieki pozwalała mieszkańcom wyspy stawiać czoła największym wyzwaniom.
Spis treści: Podziemne skarby Malty Woda kluczem do przetrwania Nowoczesne spojrzenie na historię Położona między Sycylią a Afryką Malta od kilku lat stale przyciąga coraz więcej Polaków. I to nie tylko w sezonie letnim, ale przez cały rok. To oczywiście zasługa łagodnego śródziemnego klimatu, ale też malowniczych zatok, imponujących fortyfikacji i tajemniczych świątyń sprzed tysięcy lat. Liczby mówią same za siebie. W 2024 roku Malta przyciągnęła ponad 264 tys. Polaków, co plasuje nas na 4. miejscu wśród najliczniej przybywających tam europejskich narodowości. Podziemne skarby Malty Mimo niewielkich rozmiarów Malta stale zaskakuje kolejnymi odkryciami i nowymi atrakcjami turystycznymi. To zasługa długiej i burzliwej historii. Jednym z najciekawszych (i najbardziej nieoczywistych) elementów maltańskiej historii jest sieć podziemnych zbiorników na wodę. Ich znaczenie można docenić dopiero wtedy, gdy uświadomimy sobie, jak trudnym wyzwaniem było gromadzenie wody na wyspie pozbawionej naturalnych źródeł. Dziś te niezwykłe konstrukcje stanowią fascynujący punkt na mapie turystycznych perełek Malty. Historia Malty to opowieść o nieustannej walce o przetrwanie. Strategiczne położone uczyniło ją celem dla kolejnych potęg. Fenicjanie, Rzymianie, Bizantyjczycy, Arabowie, Normanowie – wszyscy odcisnęli tu swoje piętno. Jednak to Zakon Joannitów, który osiedlił się na wyspie w 1530 roku, uczynił z Malty prawdziwą twierdzę. Obok imponujących murów obronnych, bastionów i tuneli, rycerze św. Jana stworzyli zaawansowany system hydrotechniczny, który umożliwiał przetrwanie nawet najdłuższego oblężenia. Woda kluczem do przetrwania Jednym z największych problemów, z jakim musieli zmierzyć się joannici, był brak naturalnych źródeł wody pitnej na Malcie. Klimat wyspy charakteryzował się długimi okresami suszy. To z kolei stanowiło ogromne zagrożenie w czasach oblężeń i wojen. Zakon stworzył więc rozbudowaną sieć podziemnych zbiorników, które gromadziły wodę deszczową. Największy kompleks rezerwuarów powstał w Birgu, ówczesnej stolicy wyspy, a później także w Valletcie i Cottonerze. Zbudowane z niezwykłą precyzją podziemne zbiorniki nie tylko zapewniały zapasy wody na wiele miesięcy, ale także pozwalały kontrolować poziom wody w nisko położonych partiach portu, chroniąc miasto przed powodziami. System był na tyle dobrze przemyślany, że kolejne pokolenia Wielkich Mistrzów Zakonu regularnie nadzorowały jego stan i rozbudowywały infrastrukturę. Brytyjska kontynuacja tradycji System wodny powstał głównie dzięki jannitom, ale jego znaczenie dostrzegli również Brytyjczycy, którzy przejęli kontrolę nad Maltą w XIX wieku. To właśnie wtedy do istniejących już dziesięciu zbiorników dodano kolejne dwa. System ten odegrał kluczową rolę podczas II wojny światowej, gdy Malta, będąca jednym z najciężej bombardowanych miejsc na świecie, musiała funkcjonować w warunkach ograniczonych dostaw i ciągłego zagrożenia. Nowoczesne spojrzenie na historię Dziś te podziemne konstrukcje na nowo przyciągają uwagę historyków, inżynierów i turystów spragnionych niezwykłych odkryć. Dzięki specjalnej aplikacji stworzonej z myślą o miłośnikach historii i technologii, zwiedzający mogą zgłębić tajemnice maltańskiego systemu hydrotechnicznego, a także odwiedzić pobliskie Muzeum Wojny i Pałac Inkwizytora w Birgu. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć, jak wielowiekowe dziedzictwo wpływało na losy całej wyspy, a zaawansowana inżynieria przyczyniła się do jej przetrwania. Podziemne zbiorniki wodne to niejedyne nieoczywiste miejsce, w którym pod ulicami miast można odkrywać historię Malty. Obowiązkowym punktem zwiedzania wyspy są też podziemia Valletty. To jeden z najważniejszych przykładów podziemnej architektury na świecie. Źródło: MTA Warsaw Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Nurkowanie na Malcie to pomysł na ciepłą jesień. Tu nadal świeci słońce
Nurkowanie na Malcie cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Nie tylko wśród doświadczonych nurków, ale też osób, które po raz pierwszy chciałyby zanurzyć się pod wodą z butlą tlenową i zobaczyć z bliska ryby oraz inne morskie żyjątka. Te miejsca nie bez powodu są najchętniej odwiedzane właśnie przez nurków. Poza niedostępną na co dzień florą i fauną zastaniesz tam również wraki i pomniki – oczywiście pod wodą.
Spis treści: Jesienna Malta kusi nie tylko słońcem Nurkowanie na Malcie dla doświadczonych i amatorów Listopad i grudzień to czas, kiedy zaczyna brakować nam słońca. Dni są coraz krótsze, a termometry nieubłaganie przypominają, że „ciepło to już było”. Na szczęście, aby zaznać cieplejszej i bardziej słonecznej aury, wcale nie musimy czekać do wiosny. Nawet późną jesienią Europa oferuje miejsca, gdzie nadal można się wygrzać i uprawiać aktywności zarezerwowane (teoretycznie) na letnie miesiące. Jesienna Malta kusi nie tylko słońcem Jednym z takich miejsc jest Malta. Wyspiarskie państewko położone między Sycylią a Afryką z sezonu na sezon cieszy się coraz większą popularnością wśród turystów z Polski. I nie ma się co dziwić. Na Malcie ciepłymi promieniami słońca można cieszyć się zarówno latem, jak i jesienią. Do tego wspaniała kuchnia, doceniana na arenie międzynarodowej, i możliwość eksplorowania podwodnego świata. Wyspy Maltańskie to prawdziwy raj dla miłośników nurkowania. Nurków nie tylko z Europy, ale i całego świata przyciągają krystalicznie czysta woda z przejrzystością sięgającą nawet 30–50 metrów, różnorodne życie morskie, a także podwodne groty i jaskinie. Nurkowanie na Malcie jest dostępne dla niemal każdego – wystarczy mieć ukończone 10 lat i dobry stan zdrowia, a cały niezbędny sprzęt można wypożyczyć na miejscu. Nurkowanie na Malcie dla doświadczonych i amatorów Co roku Maltę odwiedza około 200 tysięcy nurków, a szczyt sezonu nurkowego przypada od kwietnia do listopada. Dzięki przyjemnemu śródziemnomorskiemu klimatowi można jednak nurkować przez cały rok. Końcówka roku to doskonała pora, by odkryć podwodne skarby Malty. Oto pięć najpopularniejszych miejsc, które szczególnie przypadły do gustu polskim nurkom: 1. Cirkewwa (Malta) Położona na północnym wybrzeżu Malty, Cirkewwa to znane miejsce nurkowe, a także przystań dla promów na Gozo. W tej okolicy można odkryć wrak holownika MV Rozi oraz podziwiać posąg Madonny na głębokości 10 metrów. Dodatkowo nurkowie mogą eksplorować tunel i przejścia na głębokości 30 metrów, co sprawia, że miejsce to jest atrakcyjne zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych nurków. 2. Blue Grotto (Malta) W pobliżu miejscowości Zurrieq, na południowym wybrzeżu Malty, znajduje się słynna Blue Grotto. To zespół jaskiń morskich, które zachwycają nurków z całego świata. Oprócz wraku libijskiego tankowca Um El Faroud oraz raf pełnych ryb, kanionów i grot na głębokości 30–40 metrów, główną atrakcją jest sama Blue Grotto. Dzięki odbiciu światła słonecznego woda w jaskiniach przybiera intensywny, lazurowy kolor, tworząc niesamowity efekt wizualny. Z uwagi na popularność tego miejsca, nurkowanie możliwe jest wyłącznie z łodzi. 3. Santa Maria Caves (Comino) Na niemal bezludnej wyspie Comino, znajdują się Santa Maria Caves – system płytkich jaskiń, które idealnie nadają się do eksploracji podwodnej zarówno dla początkujących, jak i bardziej doświadczonych nurków. Doskonała widoczność, piękno formacji skalnych oraz różnorodność życia morskiego sprawiają, że jest to idealne miejsce do podwodnej fotografii. 4. Dwejra: Inland Sea i Blue Hole (Gozo) Dwejra na Gozo, ze swoimi wysokimi klifami i nierównomiernym, skalnym krajobrazem, wygląda niemal jak z innego świata. W tej okolicy znajdują się jedne z najbardziej znanych miejsc do nurkowania na Malcie. Inland Sea to zatoka, gdzie nurkowanie rozpoczyna się z brzegu, a 260-metrowy tunel prowadzi do otwartego Morza Śródziemnego. Blue Hole to natomiast naturalny basen otwierający się na morze, pełen hipnotyzującej fauny, flory oraz unikatowych formacji skalnych. Mieszana głębokość sprawia, że Blue Hole jest dostępne dla nurków o różnym poziomie doświadczenia. 5. MT Hephaestus i MV Karwela (Gozo) Dla zaawansowanych nurków Gozo oferuje dwa spektakularne wraki na głębokości 40 metrów. MT Hephaestus to wrak tankowca, który można łatwo osiągnąć z brzegu za pomocą lin prowadzących do różnych części statku. Wrak ten jest doskonałym przykładem na to, jak obiekty pod wodą mogą stać się siedliskiem dla różnych gatunków ryb. W pobliżu znajduje się również MV Karwela – prom pasażerski na głębokości 42 metrów, z otwartymi korytarzami i naturalnie oświetlonymi pomieszczeniami, które zachęcają do eksploracji. Źródło: Malta Tourism Authority Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Nowy obowiązkowy kierunek podróży dla smakoszy. Nie Włochy i nie Francja
Polacy coraz chętniej wybierają Wyspy Maltańskie na krótkie wypady. Eksperci docenili nie tylko lokalną kuchnię, ale także wyjątkową gościnność mieszkańców oraz głębokie związki kulinarne z kulturą i historią regionu.
Spis treści: Gozo z kulinarnym wyróżnieniem Jak smakują Wyspy Maltańskie? Według najnowszych danych z okresu od stycznia do sierpnia 2024 r. Maltę odwiedziło ponad. 165 tys. gości z Polski. Dla porównania w całym 2023 r. Maltę odwiedziło 167 tys. Polaków. Z końcem roku spodziewane jest przekroczenie bariery 200 tys. turystów. Kto był już Malcie, tego takie wyniki nie powinny dziwić. Wyspiarski kraj położony między Sycylią a Afryką cieszy słoneczną pogodą niemal przez cały rok. Nawet późną polską jesienią termometry na Malcie pokazują powyżej 20 stopni Celsjusza. Nie bez powodu Maltańczycy opisują swoją ojczyznę przy pomocy trzech „s”. Chodzi o słońce, morze i odrobinę piasku (po ang. sun, sea and sand). Do tego trio można również dorzucić „s” jak „smak”. Gozo z kulinarnym wyróżnieniem Międzynarodowy Instytut Gastronomii, Kultury, Sztuki i Turystyki (IGCAT) ogłosił, że Gozo, jedna z wysp maltańskich, otrzymała tytuł Europejskiego Regionu Gastronomicznego 2026. Jury doceniło wyjątkową lokalną kuchnię, gościnność mieszkańców oraz silne związki kulinarne z kulturą i historią regionu. Zwrócono również uwagę na wysoką jakość lokalnych produktów, tradycyjne metody produkcji i połączenie gastronomii z kulturą, sztuką i rzemiosłem. Międzynarodowy Instytut Gastronomii, Kultury, Sztuki i Turystyki (IGCAT) to instytucja zajmująca się promowaniem różnorodności kulinarnej w Europie. Przyznawana od 2016 roku nagroda „Europejski Region Gastronomiczny” ma na celu podniesienie świadomości o bogactwie kulturowym i gastronomicznym Starego Kontynentu oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju regionów. Tytuły przyznawane przez jury mogą więc być cenną wskazówką dla turystów, którzy w podróży szukają właśnie lokalnych smaków. To już drugie wyróżnienie dla Gozo w tym roku ze strony IGCAT. Wcześniej, podczas festiwalu Food Film Menu 2024, krótkometrażowy film o tej maltańskiej wyspie zdobył nagrodę w kategorii „Europejski Region Gastronomiczny”. Jak smakują Wyspy Maltańskie? Odwiedzając Gozo, można nie tylko smakować specjałów wyspy, ale też podejrzeć, jak wygląda na miejscu hodowla kóz, przetwórstwo pomidorów, a także proces powstawania lokalnego owczego sera (gbejniet) oczy chleba (ftira). Na Wyspach Maltańskich jedzenie jest silnie powiązane z religią. Jury IGCAT doświadczyło tego na własnej skórze, uczestnicząc w Wielkim Poście, tradycyjnych wydarzeniach gastronomicznych w ramach Wielkiego Tygodnia, a także zwiedzając sanktuarium Ta’Pinu oraz megalityczne świątynie Ggantija – starsze od Stonehenge. Turyści odwiedzający Maltę po raz pierwszy, mogą zdziwić się, że w menu figuruje między innymi pizza z królikiem. Królicze mięso jest tu serwowane na różne sposoby. Kolejny przysmakiem wartym skosztowania jest pastizzi. To street food idealny do chrupania podczas spacerów po uliczkach Mdiny czy między kamienicami Valletty. Mowa o tłuściutkich wypiekach z ciasta przypominającego francuskie. W środku na smakoszy czeka nadzienie (wytrawne lub słodkie). Oprócz Gozo tytuł Europejskiego Regionu Gastronomicznego 2026 otrzymały również grecka wyspa Kreta i chorwacka zatoka Kvarner. Źródło: Malta Tourism Authority. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Droga starożytnych budowniczych czy ślad obcej cywilizacji? Europejska wyspa jest pełna tajemnic
Mroczne zagadki, kości sprzed tysiącleci, egzotyczne nazwy i nieistniejące zwierzęta. To nie żadna mityczna wyspa, choć jest niczym Atlantyda. To Malta, zaledwie parę godzin lotu z Polski. A jedną z jej największych zagadek stanowiło Misraħ Għar il-Kbir.
W tym artykule: Wyspa pełna świątyń i jaskiń Miękka skała i wyładowane wozy Malta pełna jest kolein sprzed tysiąca lat. Największe ich nasilenie występuje w miejscu zwanym Misraħ Għar il-Kbir. Skąd się wzięły? Gigantyczne budowle, tajemne podziemia i konstrukcje niewyjaśnionego pochodzenia. Wyspa pełna świątyń i jaskiń Na Malcie jest pełno unikatowych prehistorycznych świątyń. Najstarsza z tych megalitycznych budowli powstała w 3600 r. p.n.e. To znaczy, że miała już 1000 lat, gdy faraon Cheops budował w Egipcie swoją Wielką Piramidę. Niezwykłe maltańskie konstrukcje, choć przypominają trochę Stonehenge, są przynajmniej o kilkaset lat starsze od tego sławnego kamiennego kręgu. Najbardziej znane są dwie konstrukcje na południu wyspy, blisko siebie: Mnajdra, Hagar Qim. To jednak w leżącym w centrum Malty sanktuarium Tarxien znaleziono fragmenty posągu tzw. „otyłej damy”, prawdopodobnie Bogini Matki czczonej przez Maltańczyków przed tysiącami lat. Z kolei niedaleko Tarxien znajduje się Hal Saflieni, świątynia podziemna – hypogeum. Ma jakieś 4–5 tys. lat. Wycięto ją w litej skale, na głębokości dochodzącej do 12 metrów. Znaleziono w niej kolejną, tym razem małą wersję rzeźby Bogini Matki. Samą podziemną świątynię poświęcono jednak zmarłym – natrafiono tam na szczątki 30 tys. ludzi. Z tego powodu krążyły niestworzone plotki o ciągnących się pod całą wyspą korytarzach, w których grasowały nieznane nauce stwory i porywały ludzi. Pogłoski tym bardziej ekscytowały, że na Malcie wiele jest jaskiń, jak np. Ghar Dalam. Ta ciągnąca się przez 200 metrów „Jaskinia ciemności” stanowiła kiedyś schronieniem dla naszych praprzodków. Odnaleziono w niej także kości tysięcy prehistorycznych zwierząt (olbrzymie jelenie, gigantyczne łabędzie, karłowate słonie) sugerujące, że Malta połączona była kiedyś z kontynentem afrykańskim, nie europejskim. W cieniu tych wszystkich zabytków pozostaje Misraħ Għar il-Kbir. Choć niewątpliwie jego tajemnica może się łączyć właśnie z miejscami kultu, jaskiniami i kamieniołomami Malty. Miękka skała i wyładowane wozy Jeszcze w latach 80. XX wieku mało kto o niej słyszał, chyba że oglądał serial dokumentalny „Tajemniczy świat Arthura Clarke’a”, poświęcony zagadkom przeszłości. Misraħ Għar il-Kbir to miejsce z koleinami wyżłobionymi w litej skale. Podobne można spotkać w kilku miejscach wyspy. Mają głębokość do 60 cm oraz szerokość 110–140 cm. Najbardziej widoczne i najgęstsze są jednak właśnie w Misraħ Għar il-Kbir, popularnie zwanym Clapham Junction – od ruchliwej podlondyńskiej stacji kolejowej. Nie jest łatwo znaleźć to miejsce, jednak od razu budzi skojarzenia z torami. Owe maltańskie koleiny powstały najdalej 3800 lat p.n.e. Jeszcze więc zanim zaczęto wznosić Ggantiję, najstarszą lokalną świątynię na pobliskiej wysepce Gozo. A najwcześniej 700 lat p.n.e. (w czasach wpływów fenickich). Nikt tak naprawdę nie jest pewien ich przeznaczenia. Wprawdzie fani teorii Ericha von Daenikena o „bogach z kosmosu” widzą w nich rękę pozaziemskiej cywilizacji, trudno jednak przypuszczać, by kosmici mogli korzystać z tak nieprecyzyjnych tras. Jako, że jedna z dróg prowadzi do kamieniołomu, to bardziej prawdopodobne, że koleiny powstały podczas transportu budulca do świątyń. Możliwe też, że ciągnęły nimi przez wieki wozy z drzewem z lasów, których dziś na wyspie już nie ma. Rok w rok koleiny pogłębiały się, aż osiągnęły obecny wygląd. Droga Mleczna odgrywała nieznaną do tej pory rolę w Starożytnym Egipcie. Chodzi o boginię Nut Droga Mleczna była interpretowana przez różne kultury i religie w podobny sposób. Jakie cechy jej przypisywano? Na to pytanie częściowo odpowiada nowe odkrycie związane z egipską boginią N... Takiego zdania jest m.in. prof. Derek Mottershead z Wydziału Geografii Uniwersytetu w Portsmouth. Po przebadaniu kolein tak opowiadał o przeprowadzonych analizach: „Postanowiliśmy zaprojektować wózek na kołach, który pasuje do kolein, a następnie obliczyć naprężenia, jakie to powoduje. Wapień mógł wytrzymać koła, gdy był suchy, ale po ulewnym deszczu erodował na naszych oczach (...) Podłoże skalne na Malcie jest słabe, a gdy jest wilgotne, traci około 80 procent swojej wytrzymałości. Wozy najpierw robiły ślady w glebie, a kiedy ta uległa erozji, jeździły już bezpośrednio po skale, ułatwiając kolejnym wozom podążanie tymi samymi śladami”. Wygląda więc na to, że tajemnicę kolein da się wyjaśnić bez uciekania się do kosmitów. Odpowiedź naukowców zachęca zarazem do jeszcze wnikliwszego zbadania przeszłości śródziemnomorskiej wyspy, tak bogatej w spektakularne prehistoryczne zabytki. Źródła: Ritienne Gauci, John A. Schembri [red.], „Landscapes and Landforms of the Maltese Islands”, Springer 2019 „Ancient mystery solved by geographers”, na: www.port.ac.uk, 20 kwietnia 2009 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Tak świętuje Malta. Wyjątkowe festy zostały wpisane na listę UNESCO
Malta mimo niewielkich rozmiarów łączy wiele kontrastów. To kraj chętnie odwiedzany zarówno przez osoby LGBTQ+, jak i katolickich pielgrzymów. Wszyscy mogą spotkać się na festach.
W tym artykule: Tak Malta celebruje swoje dziedzictwo Dlaczego warto zobaczyć maltańskie festy? Malta z kolejnym skarbem na liście dziedzictwa UNESCO. Jest nim festa, czyli tradycyjne maltańskie święto religijne. Wydarzenie to jest interpretowane na różne sposoby. Dla jednych to świadectwo wiary chrześcijańskiej Maltańczyków. Inni z kolei twierdzą, że mieszkańcy wysepek kultywują w ten sposób lokalną tradycję i tożsamość sięgającą XVI w. Obie grupy mają rację. Tak Malta celebruje swoje dziedzictwo Najpiękniejsze w feście jest właśnie to, że łączy mieszkańców Malty niezależnie od pochodzenia. Kto chce jeszcze bardziej poczuć klimat tego śródziemnomorskiego kraju, powinien rozważyć udział w takim wydarzeniu. Jest ich prawie 100. Festa to kolorowy festiwal i święto religijne w jednym. Trwające tydzień wydarzenia są organizowane ku czci patrona każdego miasta lub wioski. Obecnie na Malcie i Gozo można naliczyć 95 tego typu wydarzeń, co tydzień w różnych miasteczkach i wioskach. Najwięcej jest organizowanych w okresie letnio-wakacyjnym. „Sezon” na festy zaczyna się jednak wcześniej, bo już w kwietniu, a kończy w październiku. Malta ma nową atrakcję turystyczną. XVII-wieczna wieża skrywa historię liczącą tysiące lat Gozo jest drugą co do wielkości wyspą archipelagu maltańskiego. Niedawno do listy miejscowych atrakcji dołączyła Wieża Xlendi. To wyjątkowe miejsce na mapie Europy. Dlaczego warto zobaczyć maltańskie festy? Nieodłącznym elementem festy jest parada uliczna, koncerty i pokazy fajerwerków. Ostatniego dnia zwieńczeniem uroczystości jest procesja, podczas której posąg lokalnego patrona kościoła jest prowadzony przez duchownych. Zazwyczaj towarzyszą im parafianie i muzycy z orkiestr marszowych. Z tej okazji ulice są barwnie przystrojone. Wraz z powrotem figury patrona do kościoła (nierzadko przy oklaskach i wiwatach), święto oficjalnie się kończy. Oto kilka przykładowych fest, które odbywają się na Malcie: Festa di San Giljan w St. Julian’s (Malta), Festa di Santa Marija w Valletcie (Malta), Festa di San Pawl il-Baħar w St. Paul's Bay (Malta), Festa di Madonna tal-Gilju w Mqabba (Malta), Festa di Santa Marija w Gozo, Festa di Madonna tal-Gilju w Mqabba (Malta). Festa nie jest jedynym elementem tożsamości maltańskiej, której szczególny status przyznało UNESCO w przeciągu ostatnich lat. Dołącza ona m.in. do Għany (maltańskiej pieśni ludowej) oraz ftiry (pieczywa), które zostały wpisane na listę odpowiednio w 2021 i 2020 roku. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najnowszy film o Napoleonie powstawał w kraju uwielbianym przez Polaków. Turyści dobrze znają te miejsca
Napoleon doczekał się kolejnego filmu kinowego. Ridley Scott postanowił zrealizować część ujęć w miejscach, w których wcześniej powstał jeden z jego kultowych filmów. Polacy mogą je kojarzyć.
W tym artykule: Malta to jeden z ulubionych kierunków filmowców Gdzie na Malcie kręcono film „Napoleon”? Fenomen Napoleona Napoleon Bonaparte jest uważany za jednego z największych dowódców wojskowych w historii Europy. Mimo że od jego podbojów minęło już ponad 200 lat, postać cesarza Francji nadal wzbudza ogromne emocje. O tym, jak wielkim uznaniem cieszy się Napoleon świadczy, chociażby fakt, że jeden z jego kapeluszy został ostatnio wylicytowany za fortunę. Malta to jeden z ulubionych kierunków filmowców Eksperci uważają, że rekordowa kwota na aukcji może być powiązana z premierą nowego filmu kinowego „Napoleon” w reżyserii Ridleya Scotta. Tym razem w tytułową rolę wcielił się nagrodzony Oscarem Joaquin Phoenix. Polacy mogą rozpoznać niektóre lokacje przedstawione w filmie, mimo że obraz nie był realizowany w naszym kraju. O jakich miejscach mowa? Napoleon był częściowo filmowany na Malcie. Wyspiarskie państewko położone między Sycylią a Afryką to jeden z ulubionych turystycznych kierunków Polaków. Nie tylko latem. Nawet w listopadzie można cieszyć się tam temperaturą powyżej 20 stopni Celsjusza. Malta cieszy się też sympatią filmowców. Napoleon to nie pierwsza produkcja realizowana na wyspach. Wcześniej nagrywano tam między innymi „Grę o Tron”, „Troję” czy „Hrabiego Monte Cristo”. Jeszcze w tym roku na Malcie zostaną wznowione prace nad kontynuacją kultowego „Gladiatora”. Gdzie na Malcie kręcono film „Napoleon”? Birgu i Fort Ricasoli Birgu to jedno z pierwszych miejsc na Malcie, w których Ridley Scott zdecydował się na kręcenie ujęć do „Napoleona”. A że okolica słynie z architektonicznych perełek, wykorzystano usytuowany w tym mieście Fort St. Angelo do stworzenia widowiskowych scen batalistycznych. Jedną z zalet filmu jest właśnie odwzorowanie sześciu najważniejszych bitew w historii cesarza Francji. Pierwsza z nich rozegrała się w Tulonie w 1793 roku, kiedy Napoleon miał 24 lata. Na potrzeby filmu Fort Ricasoli zastępował francuski fort. Można powiedzieć, że to ulubione filmowe miejsce dla Ridleya Scotta. To właśnie Fort Ricasoli był główną scenerią pierwszej części filmu „Gladiator”, gdzie powstało koloseum. Mdina Mdina, nazywana Miastem Ciszy, jest jednym z najchętniej wybieranych miejsc na Malcie do projektów filmowych. Powstawał tam między innymi serial „Gra o Tron”. Na potrzeby filmu Ridleya Scotta średniowieczne miasteczko zostało przekształcone w Paryż. Aby odtworzyć scenerię stolicy Francji w przełomie XVIII i XIX wieku, ulice ozdobiono francuskimi flagami oraz szyldami sklepowymi. W filmie pojawiają się sceny, w których Józefina spaceruje w okolicach Katedry Św. Pawła. Golden Bay Zlokalizowana w północno-zachodniej części wyspy Malta zatoka Golden Bay była z kolei scenerią, w której uwieczniono, jak fregata Étoile du Roy zbliżała się do wybrzeża Malty. Valletta w Napoleonie Ekipa filmowa zawitała też do obecnej stolicy Malty, czyli Valletty. Nieprzypadkowo. Kiedy armia francuska zaczęła okupować Maltę w 1798 roku, rezydencją Napoleona stało się Palazzo Parisio. Jest to pałac z XVIII wieku ulokowany właśnie w Valletcie. Aktualnie mieści się tam siedziba Ministerstwa Spraw Zagranicznych Malty. Fenomen Napoleona Dla jednych Napoleon jest uważany za zbawcę narodów i geniusza na polu bitwy. Dla innych to ciemiężyciel podbitych krajów oraz despota. Zarówno jego przeciwnicy, jak i zwolennicy są jednak zgodni co do tego, że Napoleon miał ogromne znaczenie na kształtowanie mapy Europy w XIX wieku. Najnowszy film Ridleya Scotta to nie tylko dramat historyczny. To także psychologiczna wiwisekcja dowódcy oraz jego burzliwych relacji z żoną Józefiną (w tej roli Vanessa Kirby). Dzieło twórcy „Gladiatora” wyróżnia się także rozmachem pod względem scen bitewnych. Kluczowe zdjęcia do „Napoleona” powstawały m.in. na Malcie, którą Cesarstwo Francji okupowało od 1798 do1800 r. Malta już wcześniej uchodziła za jedno z najlepszych państw w Europie do uprawiania tzw. turystyki filmowej. Po premierze „Napoleona” lista miejsc do zobaczenia na miejscu znów się wydłuży, a lokacja znane z innych produkcji otrzymają nowe życie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W Europie odkryto niezwykle rzadką arabską inskrypcję. Pochodzi z okresu średniowiecza
Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska na Malcie, odnaleźli fragment wapiennej steli, na której znajdowała się arabska inskrypcja. Odkrycie rzuca światło na historię wyspy, gdy zamieszkiwali ją w większości muzułmanie.
W tym artykule: Badacze odnaleźli bardzo rzadką arabską inskrypcję Napis zapisano pismem kufickim Muzułmańska historia Malty W regionie Fgura na południowym-wschodzie Malty archeolodzy prowadzili wykopaliska w miejscu, w którym wkrótce ma zostać wybudowany budynek mieszkalny. Podczas prac badacze natknęli się na pozostałości średniowiecznych budynków, a także narzędzia i inne artefakty. Badacze odnaleźli bardzo rzadką arabską inskrypcję Wśród gruzów i ruin badacze odnaleźli coś jeszcze. Kawałek dawnej studni, na którym wyryto arabską inskrypcję. Przedstawiciele maltańskiego instytutu Superintendence for Cultural Heritage, który zajmuje się dziedzictwem narodowym wyspy, przekazali, że to niezwykle rzadkie i znaczące odkrycie. Archeolodzy odkryli wyryty napis we wnętrzu średniowiecznej studni. Znajdowała się w miejscu nieopodal skrzyżowania trzech ulic: Triq id-Dejma, Triq il-Karmnu i Triq Xemx u Qamar. Napis był częścią prawdopodobnie wapiennej steli. Został zapisany pismem kufickim, co jest najstarszą formą kaligrafii arabskiej. Napis zapisano pismem kufickim Pismo kufickie wywodzi się z Mezopotamii, a nazwa pochodzi od irackiego miasta Kufa, które znajduje się ok. 170 km na południe od Bagdadu. Charakteryzowało się kątami prostymi, a stosowano je w najstarszych wersjach Koranu, świętej księgi muzułmanów. Ze względu na wygląd i charakter pisma, inskrypcje często zdobiły m.in. ściany meczetów lub innych arabskich budynków. Na steli naukowcy zauważyli również kilka znaków, których nie udało się jeszcze zidentyfikować. Badacze twierdzą jednak, że są to raczej zwykłe symbole, ponieważ nie pasują do żadnego znanego pisma. Autorzy podkreślają, że odnaleziony artefakt jest bardzo podobny do innych stel, które odnaleziono na terenie dawnego cmentarzyska w Mdinie. To dawna stolica Malty i miasto położone w środkowej części wyspy. Najstarsza inskrypcja odkryta przez archeologów w Jerozolimie. To obelga wobec gubernatora Człowiek, który napisał te słowa, musiał naprawdę nienawidzić ówczesnego gubernatora Jerozolimy. Tak bardzo, że życzył mu śmierci… Wapienna stela znajdowała się wewnątrz naturalnej szczeliny, która w przeszłości została przekształcona w studnię. Miała ok. 8,5 metra głębokości. Archeolodzy twierdzą jednak, że artefakt mógł zostać wyrzucony do ujścia wody celowo. Badacze pracują teraz nad rozszyfrowaniem tekstu, co może pomóc zrozumieć kontekst tego znaleziska. W studni znajdowały się również pozostałości ceramicznych przedmiotów, które pochodzą sprzed XIII wieku. Muzułmańska historia Malty Naukowcy mają nadzieję, że odkrycie rzuci światło na mało znany okres w historii Malty, podczas którego większość jej mieszkańców stanowili muzułmanie. Pierwsze osady na Malcie powstały nawet ok. 5200 r. pn.e. Przybyli tutaj pierwsi osadnicy z Sycylii. Około 2000 lat później na wyspie wzniesiono pierwszą świątynię, która poświęcona była lokalnemu bóstwu. Około 800 p.n.e. na Malcie swoje osiedla założyli Fenicjanie, a 300 lat później wyspa została podbita przez Kartagińczyków. Od połowy III wieku p.n.e. region znalazł się pod kontrolą Rzymu, a w I wieku n.e. św. Paweł miał nauczać lokalnych mieszkańców o Jezusie i nawrócić Maltańczyków na chrześcijaństwo. Po podziale Cesarstwa Rzymskiego w 395 roku Malta stała się częścią Cesarstwa Zachodniorzymskiego. W ciągu następnych kilkuset lat podbijali ją Wandalowie, a następnie Ostrogoci. Dopiero w 870 roku została zdobyta przez Arabów. Aż do 1090 roku Malta była zamieszkana głównie przez ludność muzułmańską. Rok później wyspę zaatakowali Normanowie, którzy włączyli wyspę do Królestwa Sycylii i znalazła się pod wpływem Rogera I, normańskiego hrabiego. Malta w pigułce. Wszystko, co musisz wiedzieć, zanim wyruszysz w podróż Matla to niewielka wyspa na Morzu Śródziemnym, która od lat cieszy się mianem jednego z najpiękniejszych kurortów turystycznych w Europie. Ci, którzy mieli okazję tam być, nie szczędzą z... Islam był jednak dominującą religią jeszcze przez prawie 40 lat. Do ustanowienia chrześcijaństwa na Malcie doszło dopiero po kolejnej inwazji, której w 1127 r. Dokonał król Sycylii, Roger II (syn Rogera I). Wyspę zasiedlili wówczas chrześcijańscy kupcy, duchowni i osadnicy. Języki przyjezdnych połączyły się z językami arabskimi, które ostatecznie stworzyły nowy język maltański. Religia muzułmańska przetrwała tam do połowy XIII wieku. Źródło: Arkeonews. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Podziemna Valletta – jeden z najważniejszych przykładów podziemnej architektury na świecie
Dla jednych ten śródziemnomorski kraj to przede wszystkim słońce świecące przez cały rok. Dla innych jedno z najlepszych miejsc na świecie do nurkowania. Malta ma do zaoferowania jeszcze więcej. Valletta zachwyca nawet pod ziemią.
W tym artykule: Valletta kontra Imperium Osmańskie Innowacje okresu nowożytnego na Malcie Podziemna Valletta w okresie wojennym Z funkcji obronnej do roli atrakcji turystycznej Początki podziemnego oblicza Valletty sięgają XVII wieku. Wówczas w historii kraju doszło do dwóch ważnych wydarzeń. W tym czasie Maltą rządził Zakon Maltański. Uzyskał on do niej prawa jako lenno Królestwa Sycylii w 1530 roku z rąk cesarza Karola V. Za panowania tego katolickiego zakonu rycerskiego Valletta stała się strategicznym portem w basenie Morza Śródziemnego. I tu warto przypomnieć, że od XVI do XVIII wieku kontynentalna Europa znajdowała się w stanie wojny z Imperium Osmańskim. Valletta kontra Imperium Osmańskie Kontrola nad Morzem Śródziemnym była kluczowa dla europejskich państw. Z uwagi na swoje położenie, Malta dominowała na strategicznych szlakach handlowych. Była także niezbędna dla europejskich flot. Dlatego stołeczny port odgrywał główną rolę w polityce i handlu. Miało to jednak także negatywne konsekwencje. Najważniejszy port Malty często otaczały obce wojska. Wydarzeniem przełomowym było Wielkie Oblężenie Malty w 1565 roku. Wówczas Zakon Maltański wykorzystywał ówczesne nowinki technologii: bastiony i fortyfikacje. Dzięki nim udało się odeprzeć wojska osmańskie. Te doświadczenia dały podwaliny pod rozwój podziemnych rozwiązań obronnych na Malcie. Innowacje okresu nowożytnego na Malcie Pierwsze podziemne tunele i krypty pod miastem Vallettą powstały w XVII wieku. Było to możliwe z uwagi na korzystne uwarunkowania geologiczne. Tunele i komory drążono w miękkim wapieniu. W tamtych czasach podziemne tunele były innowacyjnym rozwiązaniem konstruktorskim. Niektóre posiadają hydrauliczne windy, które służyły do transportowania ciężkiego sprzętu i zaopatrzenia. Inne są z kolei wyposażone w system rur, którymi podczas oblężenia dostarczano świeżą wodę dla żołnierzy i mieszkańców. Systemem kanałów i komór można było przemieszczać się wzdłuż całej linii brzegowej miasta, a także łączyć się z fortami i umocnieniami. Pełnił on także rolę punktów obserwacyjnych. Za jego pomocą można było kierować ogniem artyleryjskim. Podziemna architektura obronna Valletty pełniła swoją pierwotną funkcję do końca XVIII wieku. Wraz z nastaniem XIX wieku, Malta stała się częścią Imperium Brytyjskiego. Wówczas podziemne tunele oraz komory przeistoczyły się w magazyny dla wojsk brytyjskich. Do czasu wybuchu II wojny światowej, podziemia Valletty pełniły kilka innych funkcji. W 1854 roku izolowano tam chorych na cholerę. Korytarze wykorzystywano również do wydobywania wapienia oraz innych surowców mineralnych przydatnych w budownictwie. Kontynuacją podziemnego projektu była podziemna kolej wybudowana w 1883 roku. Sieć połączyła Vallettę z Mdiną. Podróż między miastami skróciła się z trzech godzin do zaledwie pół godziny. Połączenie przetrwało 60 lat. W latach 20. XX wieku wyparły ją coraz popularniejsze autobusy. Malta z nowym wrakiem statku dostępnym dla turystów. Dlaczego MV „Hefajstos” już nie pływa? Malta ponownie zachwyca miłośników nurkowania. Od niedawna turyści mogą podziwiać podwodne zakątki Morza Śródziemnego, jednocześnie poznając kunszt nowoczesnego szkutnictwa. Podziemna Valletta w okresie wojennym Podczas II wojny światowej podziemne połączenia kolejowe posłużyły jako schrony przeciwlotnicze dla 5 tysięcy mieszkańców. Malta była stałym obiektem bombardowań ze strony Niemców i Włochów. Podczas II wojny światowej Malta, podobnie jak 400 lat wcześniej, była strategicznym punktem dla aliantów. Doprowadziło to do intensywnych walk w regionie. Bombardowania Malty ze strony państw Osi miały na celu osłabienie pozycji brytyjskich w basenie Morza Śródziemnego oraz odcięcie wyspy od dostaw żywności i materiałów wojennych. W latach 1940–42 była jednym z najbardziej intensywnie bombardowanych państw. W sumie spadło na nią 17 tysięcy bomb. Szacuje się, iż podczas II wojny światowej podziemia Valletty dały schronienie prawie 40 tysiącom mieszkańcom tego kraju. Z funkcji obronnej do roli atrakcji turystycznej Po II wojnie światowej podziemia Valletty musiały długo i cierpliwie poczekać, aż zostanie im przywrócony dawny blask. Dopiero w 2009 r. zostały otwarte dla turystów. Bogata i wielokulturowa historia Malty ma również swoje odzwierciedlenie w architekturze podziemiach Valletty. Podczas eksploracji tuneli można dostrzec elementy projektów włoskich, francuskich i brytyjskich, a nawet wpływy kultur islamskiej i żydowskiej. Obecnie długość katakumb pod Vallettą liczy ponad 5,5 km. Jednak ostateczna liczba tuneli i krypt oraz długość podziemi jest trudna do ustalenia. W trakcie długiej historii Valletty były one rozbudowywane i modyfikowane w różnych celach, w tym obronnych, handlowych i religijnych. W dalszym ciągu podziemia stolicy Malty kryją w sobie mnóstwo tajemnic. Najlepszym przykładem jest niedawne odkrycie podziemnego ogrodu pod Klasztorem świętej Katarzyny. Czekał w zapomnieniu przez 400 lat. Podziemia Valletty można zwiedzać w każdy poniedziałek, środę i niedzielę. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Zaplanuj długi weekend na Malcie. Jesienią na wyspach nadal jest ciepło [GOTOWE PLANY WYJAZDU]
Dlaczego warto zaplanować długi weekend na Malcie właśnie w listopadzie? W tym roku okazje będą aż dwie: przy okazji Wszystkich Świętych i Dnia Niepodległości. Skorzystaj z przewodników dla rodzin.
W tym artykule: Jak zaplanować urlop na Malcie z dziećmi? Długi weekend na Malcie z nastolatkami Malta. Co zobaczyć na wyjeździe z rodziną? Jak dolecieć na Maltę? Jesień nie musi oznaczać końca słonecznych city breaków w Europie. Ciesząca się coraz większą popularnością Malta to idealny kierunek na listopad zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i grup wielopokoleniowych. W jesiennych miesiącach wyspy odwiedza mniej turystów niż latem, ale temperatury nadal rozpieszczają. W najbliższych tygodniach termometry na Malcie nie wskażą wartości poniżej 20 stopni Celsjusza. Niewielkie rozmiary Malty to w tym przypadku jej ogromny atut. Tak jak i sprawna organizacja lokalnego transportu. Nie potrzeba długiego urlopu, aby wypocząć i zachwycić się wyspiarskim państewkiem na Morzu Śródziemnym. W listopadzie długie weekendy będą aż dwa: 1 listopada wypada we wtorek – jeśli weźmiemy wolne 31 października w poniedziałek, mamy długi 4-dniowy weekend. 11 listopada wypada w piątek – bez brania dodatkowego dnia wolnego otrzymujemy 3-dniowy weekend. Można go przedłużyć o jeszcze jeden dzień. Położenie Malty wpływa na niepowtarzalny urok archipelagu. Turyści mogą oglądać panoramę Morza Śródziemnego prosto ze szczytów jednego z wielu klifów, rozsianych po całym kraju. Miłośnicy nurkowania mają szansę podziwiać rafę koralową. Absolutnym hitem jest Inland Sea, które wraz z Blue Hole uważane są za jedne z najpiękniejszych punktów nurkowych na świecie. Jak zaplanować urlop na Malcie z dziećmi? Na co postawić, wybierając Maltę, jako kierunek jesiennego wyjazdu? Młodzi rodzice z małymi dziećmi mogą być spokojni. Malta to świetna okazja do odnalezienia się właśnie w rodzinnym składzie. Wybierając się na wyspę, mając 3 lub 4 dni urlopu, a także towarzystwo małych dzieci, najbezpieczniej będzie postawić na wschodnie (m.in. Vallettę) i północne wybrzeże (np. wioskę Popeye’a). 1. dzień Rejs po Zatoce Wielki Port (ang. Grand Harbour). Wypoczynek w Górnych Ogrodach Barrakka (ang. Upper Barrakka Gardens) i punkt obowiązkowy dla najmłodszych: plac zabaw przy Siege Bell War Memorial – świetny także z perspektywy rodziców, którzy mogą podziwiać monumentalizm lokalnej architektury. Godną konkurencją są wyłącznie starożytne świątynie Ggantija na wyspie Gozo. 2. dzień Wizyta w Malta National Aquarium – 40 minut drogi z Valletty bezpośrednim autobusem do miejscowości Qawra. Właśnie tam będziemy mieli okazję podziwiać morską faunę wyspy, a także odpocząć na pobliskim placu zabaw. 3. dzień Na koniec propozycja jednodniowego wyjazdu na północ kraju, gdzie znajduje się wioska Popeye’a – niepowtarzalny park rozrywki zbudowany na potrzeby musicalu z lat 80. Gwarantowana rozrywka dla całej rodziny. Długi weekend na Malcie z nastolatkami Co z rodzicami podróżującymi z nastoletnimi pociechami? Ciekawym pomysłem jest połączenie zwiedzania dwóch wysp: Malty i Gozo. Oto gotowy przepis na niezapomniane 3 dni: 1. dzień Po okolicach Valletty można przemieszczać się transportem publicznym. Na jeden dzień warto jednak przesiąść się na quady. Punkty obowiązkowe to na pewno wioska rybacka Marsaxlokk, znajdująca się na południe od stolicy, a także kompleks trzech starożytnych świątyń w Mnajdrze. 2. dzień Niemniejszych emocji dostarczy zwiedzanie wybrzeża oraz okolicznych zatoczek z kajaka. Jeśli chcemy poznać kraj nieco lepiej, gotowym przepisem na aktywne zwiedzanie są także zatoki wyspy Gozo, eksploracja tajemniczej groty Mixtla, świątyń Ggantija, majestatycznej Cytadeli. Obowiązkowa przerwa na lokalny specjał – cheeslety (znane również jako gbejniet). 3. dzień Klasyczne zwiedzanie Valletty, a więc poznanie starożytnych korzeni Malty w zabytkowym gmachu Narodowego Muzeum Archeologicznego (ang. National Museum of Archeology), a także podróż w czasy średniowieczne dzięki zbiorom znajdującym się w Pałacu Wielkiego Mistrza (ang. Grandmaster’s Palace). Malta. Co zobaczyć na wyjeździe z rodziną? Coraz częściej dziadkowie, dzieci oraz rodzice podróżują razem, a dogodzenie gustom wszystkich jest często niemożliwe. Jak spędzić 3 dni w gronie kilku pokoleń? 1. dzień Rejs po Zatoce Wielki Port, wypoczynek w Górnych Ogrodach Barrakka (ang. Upper Barrakka Gardens) oraz kolacja w okolicach nabrzeża Valletty (ang. Valletta Waterfront), gdzie serwowane jest najlepsze śródziemnomorskie wino, a dla najmłodszych – wszelkie odmiany makaronów i słodkości. 2. dzień Podróż w czasie, a więc Muzeum Wojny w Forcie St Elmo (ang. National War Museum – Fort St Elmo), podziemny kompleks Lascaris War Rooms, a także Narodowe Muzeum Archeologiczne (ang. National Museum of Archeology). Wisienką na torcie dla dzieci, nastolatków i starszych uczestników wyjazdu będzie interaktywne centrum naukowe Esplora nieopodal Valletty – absolutny hit rodzinnego zwiedzania. 3. dzień Ostatni dzień warto poświęcić na aktywny wypoczynek, choć już w pewnym podziale. Wszyscy udaliby się do miejscowości Qawra, gdzie niektórzy (np. dziadkowie z najmłodszymi dziećmi) mogą postawić na Malta National Aquarium, a reszta (np. rodzice z nastoletnimi pociechami) może przepłynąć wzdłuż wybrzeża wynajętymi kajakami lub przejechać quadami. Malta z nowym wrakiem statku dostępnym dla turystów. Dlaczego MV „Hefajstos” już nie pływa? Malta ponownie zachwyca miłośników nurkowania. Od niedawna turyści mogą podziwiać podwodne zakątki Morza Śródziemnego, jednocześnie poznając kunszt nowoczesnego szkutnictwa. Jak dolecieć na Maltę? Długi weekend na Malcie to świetny pomysł na listopad. Z polski do wyspiarskiego kraju najszybciej dostaniemy się samolotem. Na wyspie Malcie znajduje się jedyne międzynarodowe lotnisko w wyspiarskim państewku. Wszystkie połączenia z 7 polskich lotnisk na Maltę są bezpośrednie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Malta zapłaci turystom, którzy odwiedzą wyspę i zatrzymają się w hotelu na min. 3 dni
Planowanie dalekich podróży w czasie pandemii nie jest łatwym zadaniem, ale najpopularniejsze kierunki już teraz walczą o turystów na najbliższy sezon wakacyjny. Wiele państw chce zachęcić przyjezdnych wysokimi standardami ochrony i higieny. Malta oferuje również… pieniądze.
Przed wybuchem pandemii Malta była jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych w Europie. Władze wyspy mają nadzieję, że w tym roku na nowo uda im się zachęcić osoby zza granicy do przyjazdu. W tym celu opracowano oryginalny projekt. Plan zakłada, że każda osoba spoza Malty, która odwiedzi latem wyspę na minimum trzy dni i zatrzyma się w hotelu, ma szansę na wypłatę w wysokości nawet do 200 euro. No dobrze, ale co z ograniczeniami dla przyjezdnych? Maltański minister turystyki Clayton Bartolo zapowiedział kilka dni temu, że większość obostrzeń związanych z pandemią ma zostać zniesiona do 1 czerwca. Malta walczy o turystów na tegoroczny sezon wakacyjny Determinacja Malty nie powinna nikogo dziwić. Z danych udostępnionych przez Światową Radę ds. Podróży i Turystyki dowiadujemy się, że branża turystyczna jest jednym z trzonów gospodarki na wyspie, a jej udział szacuje się na 27 proc. Ostatni rok mocno osłabił ruch turystyczny, a co za tym idzie, generowane zyski znacznie spadły. W 2019 roku Maltę odwiedziło ponad 2,7 miliona turystów z zagranicy. Po wybuchu pandemii w marcu 2020 r. liczba przyjezdnych zmniejszyła się o 80 proc. Minister Bartolo liczy na to, że wypłaty dla zagranicznych turystów pomogą w odbudowaniu turystyki na Malcie. Projekt obejmie podróżnych zakwaterowanych w hotelach o wyższym standardzie. Podróżni, którzy będą nocować w hotelu pięciogwiazdkowym otrzymają łącznie 200 euro od maltańskiego Urzędu Turystyki oraz właściciela obiektu. Osoby decydujące się na pobyt w hotelu czterogwiazdkowym otrzymają łącznie 150 euro, a w trzygwiazdkowym 100 euro. W przypadku rezerwacji na wyspie Gozo, dotacja jest wyższa o 10 proc. Według wstępnych szacunków z programu skorzysta około 35 tys. osób. Malta a COVID-19 Inny aspekt, który może przekonać turystów zza granicy do przyjazdu na wyspę to fakt, że Malta ma najwyższy wynik szczepień przeciw COVID-19 w Unii Europejskiej. Co najmniej jedną dawkę preparatu otrzymało już 42 proc. dorosłych. To przełożyło się, na co raz bardziej optymistyczne statystyki. W ostatnich tygodniach zaobserwowano gwałtowny spadek nowych przypadków zachorowań na COVID-19. Lokalne władze są również zwolennikami wprowadzenia przez UE "paszportu szczepionkowego".
Malta chce zwrotu skamieliny, którą Attenborough dał księciu George'owi. „Powinna wrócić na wyspę”
David Attenborough podarował siedmioletniemu księciu George’owi skamieniały ząb rekina. Książęca rodzina podziękowała i pochwaliła się podarkiem w mediach społecznościowych, jednak niewykluczone, że książę szybko pożegna się z prezentem, bo o jego zwrot zaapelowały władze Malty.
– Istnieją artefakty, które są ważne dla maltańskiego dziedzictwa przyrodniczego, a które trafiły za granicę i zasługują na odzyskanie – powiedział Jose Herrera, minister kultury w maltańskim rządzie, którego cytuje „Times of Malta”. Herrera powiedział, że cenna skamielina powinna znajdować się w lokalnym muzeum na wyspie, na której została odnaleziona. Ząb należał do prehistorycznego megalodona, wymarłego gatunku rekina, który mógł osiągać nawet 16 metrów długości. – Słusznie poświęcamy dużo uwagi artefaktom historycznym i artystycznym. Jednak nie zawsze jest tak w przypadku naszej historii naturalnej. Jestem zdecydowany zmienić tę postawę – powiedział minister Malty i zapowiedział podjęcie starań o odzyskanie skamieniałości. O nietypowym podarunku, jaki od przyrodnika Davida Attenborough otrzymał książę George, pałac Kensington poinformował w sobotę w mediach społecznościowych. Attenborough podarował młodemu księciu wyjątkową pamiątkę – skamieniały ząb rekina olbrzymiego, który znalazł na Malcie podczas rodzinnych wakacji pod koniec lat 60. Ząb znajdował się w miękkim żółtym wapieniu, a jego wiek określa się na około 23 miliony lat. Do spotkania światowej sławy przyrodnika z rodziną królewską doszło w ramach prywatnego pokazu najnowszego filmu dokumentalnego Attenborough, zatytułowanego „A Life On Our Planet”. Na Instagramie zamieszczono zdjęcia ze spotkania oraz fotografię samego upominku. Ani książęca rodzina, ani sam David Attenborough nie zabrali na razie głosu w sprawie apelu Malty. Ekolog na Instagramie 94-letni David Attenborough, przyrodnik i weteran telewizji, w ostatnich dniach ponownie trafił do mediów na całym świecie, a to za sprawą Instagrama. Przyrodnik założył na platformie społecznościowej oficjalne konto i w ciągu nieco ponad czterech godzin zgromadził ponad milion obserwujących. Tym samy pobił rekord świata w najkrótszym czasie potrzebnym do zdobycia takiej liczby followersów – podał Guinness World Records. Attenborough przyznał, że dołączył do Instagrama, aby „podnieść świadomość na temat zagrożenia klimatycznego”. W pierwszym poście zamieszczonym na oficjalnym profilu, przyrodnik mówi, że „świat ma kłopoty” i wymienia przykłady – w tym topnienie lodowców. Zapowiedział, że w nadchodzących tygodniach opublikuje więcej wiadomości wyjaśniających problemy, z jakimi boryka się nasza planeta w związku ze zmianami klimatu.
Hiszpania, Chorwacja i Francja objęte zakazem lotów? Rząd zapowiada zmiany
Do opublikowanej przed kilkoma dniami listy państw objętych zakazem lotów do Polski, zostaną dodane kolejne kraje – wynika z projektu nowego rozporządzenia Rady Ministrów. Zmiany wejdą w życie na początku września, a na liście ma pojawić się m.in. Hiszpania.
W środę 26 sierpnia ogłoszono zaktualizowaną listę krajów, z których samoloty nie są obecnie przyjmowane na terenie Polski. Po publikacji rozporządzenia pojawiły się głosy krytyki, że zabrakło na niej krajów, w których epidemia w ostatnich tygodniach przybrała na sile. Tym bardziej, że wcześniej zapowiadano, że ograniczenia w ruchu lotniczym obejmą nawet ponad 60 krajów, tymczasem ostatecznie w rozporządzeniu wymieniono 43 państwa. W odpowiedzi na rosnące zaniepokojenie w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów już w czwartek pojawił się projekt nowego rozporządzenia w sprawie zakazu lotów do Polski. Największe zmiany zapowiadane w projekcie to tymczasowe wstrzymanie lotów z: Hiszpanii, Chorwacji, Francji i Malty, które nie znajdują się w obecnym wykazie. Na liście, która miałaby zacząć obowiązywać od 2 września, znalazło się 46 państw. Marcin Horała, wiceminister infrastruktury, podkreśla jednak, że prace nad spisem cały czas trwają. – Na ten moment wskaźniki w takich krajach, jak Hiszpania, Albania czy Malta wskazują, że liczba zachorowań jest wysoka i rośnie. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można się spodziewać, że te kraje do zakazu lotów dołączą – mówił w rozmowie z TVN24. Nowe rozporządzenie zostanie opublikowane najpewniej 1 września i dopiero wtedy dowiemy się, jakie państwa ostatecznie się w nim znajdą. Rozporządzenie nie reguluje również kwestii kwarantanny dla podróżnych wracających do Polski z krajów objętych zakazem lotów. Ministerstwo Zdrowia, które reguluje przepisy dotyczące izolacji i kwarantanny poinformowało niedawno, że rozważa możliwość skrócenia czasu izolacji. Nowo powołany minister zdrowia Adam Niedzielski zapowiedział, że kwarantanna miałaby trwać 10, a nie 14 dni, jak ma to miejsce obecnie. Do 10 dni zostanie też skrócony okres izolacji w przypadku pacjentów bezobjawowych. Niedzielski przekonuje, że takie zalecenia są zgodne z wytycznymi WHO, a podobne obowiązują m.in. w Norwegii.
Malta w pigułce. Wszystko, co musisz wiedzieć, zanim wyruszysz w podróż
Matla to niewielka wyspa na Morzu Śródziemnym, która od lat cieszy się mianem jednego z najpiękniejszych kurortów turystycznych w Europie. Ci, którzy mieli okazję tam być, nie szczędzą zachwytów. Wysokie temperatury, piękne krajobrazy i ciekawa kultura to tylko niektóre atrakcje kuszące osoby poszukujące wyjątkowych miejsc do spędzenia urlopu. Sprawdź wszystko, co powinieneś wiedzieć o tym państwie, zanim się do niego wybierzesz.
Malta: co trzeba wiedzieć o Malcie? Malta jest członkiem Unii Europejskiej. Nie musisz się zatem obawiać o możliwość swobodnego wjazdu na jej terytorium. Nie będzie Ci potrzebna wiza, wystarczy posiadać aktualny dowód tożsamości lub paszport. Walutą płatniczą jest Euro. Warto mieć ze sobą gotówkę. Płatności dokonywane za pomocą kart nie są tam zbyt powszechne. W dużej części mniejszych sklepach nie będziesz mógł ich dokonać. Wielu Polaków ma wątpliwości związane z porozumiewaniem się. Maltańczycy władają bowiem swoim własnym językiem, który nie jest popularny. Nie musisz się jednak obawiać. Na szczęście drugim urzędowym językiem jest anielski. Jeśli go znasz, bez trudu porozumiesz się w każdym zakątku tego państwa. Kraj składa się z wyspy głównej oraz mniejszych tworzących archipelag Wysp Maltańskich. Liczba ludności szacowana jest na 493 559. Stolica Malty to Valletta, która słynie z tego, że jest najdalej wysuniętą na południe stolicą kontynentu. Kiedy będziesz potrzebował pomocy, wybierzesz ten sam numer ratunkowy co w Polsce – 112. Jeśli zamierzasz z kolei korzystać ze swojego sprzętu elektronicznego lub np. będziesz chciał naładować własny telefon, musisz mieć ze sobą specjalny przewód przejściowy do kontaktu. Gniazdka są tam takie same jak np. w Anglii. Bez adaptera nie będziesz mógł zatem czerpać energii elektrycznej. Malta: ciekawostki Malta to kraj z ponad siedmiotysięczną tradycją, choć mało kto zdaje sobie z tego sprawę. Można w nim podziwiać budowle starsze niż egipskie piramidy. Pierwsze z nich wznoszone były już w 3600 r.p.n.e. Państwo to jest zatem kolebką starożytnej kultury, choć często bywa to pomijane przy okazji poznawania dawnych dorobków cywilizacyjnych. Warto wiedzieć, że sklepy otwarte są głównie do godziny 20 lub maksymalnie 21. Osoby, które planują robienie nocnych zakupów, mogą być zawiedzione. Warto zatem wcześniej zadbać o nabycie potrzebnych produktów. Ceny do najmniejszych nie należą, ale też nie są najwyższe. Można je porównać do tych, jakie znamy np. z Włoch. Najpopularniejszym daniem jest pizza. Trzeba za nią zapłacić minimum 25 zł. Od takich cen zaczynają się najtańsze propozycje. Standardowy obiad w restauracji to koszt ok. sześćdziesięciu złotych. W mniej znanych i odwiedzanych przez turystów miejscowościach można znaleźć niższe ceny. Na szczęście całkiem nieźle kształtują się koszty biletów upoważniających do zwiedzania rozmaitych atrakcji turystycznych. Wejściówki wahają się w przedziale 10-20 zł. Dosyć drogi jest wstęp do Hypogeum, który wynosi ok. 150 zł. Niemało zapłacisz także, jeśli zechcesz zobaczyć akwarium w Qawrze. Przyjemność taka wyniesie Cię ok. 60 zł. Wśród ciekawostek należy wymienić także atrakcję-widmo. W wielu katalogach zachęcających do przyjechania na wyspę wciąż znajduje się reklama Azure Window, pięknego mostu skalnego o wysokości 28 metrów, który jest jednym z najbardziej znanych maltańskich widoków propagowanym przez niezliczone ilości pocztówek. Problem jednak w tym, że w marcu 2017 roku sztorm całkowicie zniszczył to urocze miejsce. Matla to kraj bez rzek i gór. Najwyższy punkt w państwie mierzy zaledwie 253 m n. p. m. Jest to wzgórek Ta’Dmejrek. Jest to państwo stanowiące raj dla płetwonurków. Uchodzi za jedną z najważniejszych baz tego sportu. Miłośnicy tej aktywności powinni wybrać się przede wszystkim w okolicę Wyspy Świętego Pawła. Pod tamtejszymi wodami znajduje się trzymetrowy posąg Chrystusa, wokół którego warto zanurkować. Malta: co zobaczyć? Malta to przede wszystkim piękne naturalne krajobrazy. Ci, którzy uwielbiają delektować się takimi widokami, powinni udać się na klify Dingli. Zieleń pól, skaliste wybrzeża i rozciągający się błękit Morza Śródziemnego to wspaniała sceneria do odpoczynku. To właśnie tu można wejść na najwyższy punkt w kraju, a także zwiedzić uroczą i utrzymaną w minimalistycznym stylu kaplicę z XVII w. Niewiele ponad dziesięć kilometrów dalej znajduje się Blue Grotto, czyli Błękitna Grota. Wiele osób uważa, że jest to konieczny do odwiedzenia punkt na Malcie. Są jednak i tacy, którzy twierdzą, że to największe rozczarowanie, z jakim spotkali się w trakcie wycieczki. Gdzie jest prawda? Zapewne pośrodku. Niezadowoleni wskazują komercyjność otoczenia jako największą wadę. Rzeczywiście, łódki kursują co chwilę, co jest przyczyną sporego zamieszania i hałasu, a w pobliżu roi się od handlarzy-naciągaczy. Gwar nie jest jednak przypadkowy. Masowe ruchy są wynikiem olbrzymiego zainteresowania, jakim cieszy się ta atrakcja. I tu dochodzimy do sedna. Krajobrazy są rzeczywiście piękne. Przejrzysta woda, atrakcyjne skalne ściany i różnokolorowe wodne refluksy wypełniające wnętrza grot to widoki, które na długo zapadają w pamięć. Jeśli przetrzymasz zatem gwar, jaki towarzyszy na nabrzeżu, nie będziesz zawiedziony. Miłośnicy natury muszą udać się także na wyspę Comino, gdzie można podziwiać Błękitną Lagunę. Oczywiście w kraju aż roi się od wielu atrakcyjnych plaż, na których spędzanie czasu jest bardzo przyjemne. Z kolei na południowo-wschodniej części wyspy można zwiedzać Għar Dalam, ładną jaskinię, w której znaleziono ceramikę pochodzącą z ok. 5000 r.p.n.e. To właśnie to odkrycie pozwoliło wskazać pierwszą działalność człowieka w tym regionie. Malta to również olbrzymia ilość zabytków architektury i śladów historii. Jeśli interesują Cię takie atrakcje, to przede wszystkim nie możesz pominąć wizyty w stolicy. Katalogi podają, że Valletta oferuje turystom aż 320 ciekawych obiektów. Oczywiście zobaczyć wszystkich się nie da. Skup się zatem na tych należących do "must see". A są nimi: pochodząca z XVI w. Katedra Św. Jana Chrzciciela z Oratorium, w którym można podziwiać obrazy Caravaggio; Pałac Wielkich Mistrzów; Pałac Casa Rocca Piccola; Narodowe Muzeum Archeologiczne; Wyższe Ogrody Barrakka. Hypogeum Ħal-Saflieni to kolejny obiekt, który trzeba zobaczyć, jeśli interesujesz się historią i architekturą. Budowla ta datowana jest na 2500 roku p.n.e. i znajduje się ona w miasteczku Paola. Jest to neolityczna świątynia. Mnajdra i Hagar Qim to z kolei ruiny innych obiektów sakralnych, które pochodzą z 3000 r. p. n.e. Są to budowle megalityczne. Mdina to miejsce umożliwiające podziwianie średniowiecznej architektury. Miasto otoczone jest murami, na które można wejść, by delektować się piękną panoramą, uliczki tworzą swoisty labirynt, a ruch kołowy jest wstrzymany. Stąd miejscowość bywa określana jako "cicha". Jeśli wciąż mało Ci zabytków, to zaplanuj wycieczkę do Mosty, w której warto zobaczyć monumentalny Kościół Wniebowzięcia Matki Bożej. Kochasz sztukę? Odwiedź koniecznie Naxxar, gdzie znajduje się Palazzo Parisio and Gardens. Jest to muzeum, które bywa porównywalne do mniejszego Wersalu. Złote ornamenty, obrazy, meble i typowo włoski ogród to największe atrakcje tego obiektu. Malta: kiedy jechać? Malta to kraj, który zachwyca pogodą. Przez ponad osiem miesięcy jest tu słonecznie i ciepło. W okresie między listopadem a kwietniem, czyli poza sezonem, panuje tam średnia temperatura o wartości 14 st. C. W lecie jest to aż 32 st. C. Takie warunki sprawiają, że można tam jechać dosłownie o każdej porze roku. Lipiec i sierpień to szczyt turystyczny. W tym okresie jest tam najcieplej, ale to także sprawia, że będzie tam przebywało wtedy najwięcej turystów. Jeśli zatem preferujesz swobodę i mniejsze tłumy, a chcesz cieszyć się wysoką temperaturą, jedź w maju, pierwszej połowie czerwca lub od drugiej połowy września do października. Będziesz mógł wtedy zażywać kąpieli zarówno słonecznych, jak i wodnych, a jednocześnie odpoczniesz od gwaru. Jeżeli nie przepadasz za zbyt wysokimi temperaturami, wybierz początek wiosny lub jesień. Malta: co przywieźć z podróży? Pamiątek tematycznych na Malcie nie brakuje. Jeżeli lubisz gadżety typu breloki czy otwieracze do butelek z miejscowymi motywami, to będziesz w siódmym niebie. Kupisz je dosłownie wszędzie. Jeśli poszukujesz bardziej wyszukanych i mniej masowych ozdób, postaw na miejscowe rzemiosło. Piękne szklane przedmioty jak dekoracje na meble, filiżanki, dzbany czy wazony można kupić w wielu wioskach. Prezentują się one naprawdę wyjątkowo. Kolejnym dobrym pomysłem jest oryginalna biżuteria robiona ręcznie, jakiej w Polsce nie znajdziesz. Szeroki wybór atrakcyjnych pamiątek znajdziesz także wśród ceramiki i materiałów koronkowych. Jeśli szukasz pomysłu na prezent dla osoby wierzącej, możesz postawić na dewocjonalia, które nawiązują do objawienia, jakie miało miejsce na wyspie Gozo. W przypadku chęci postawienia na bardziej tradycyjną pamiątkę sakralną dobrze sprawdzi się klasyczny krzyż maltański.
5 wyjątkowo malowniczych wiosek, które warto zobaczyć na własne oczy
Tu czas płynie wolniej, życie wygląda inaczej, a aparaty fotograficzne same wołają o zdjęcia.
Zobacz 5 spośród najbardziej malowniczych wiosek na świecie >>>
Niemal codziennie jest tu kręcony jakiś film. Malta to wielki plener filmowy! Zobacz dlaczego [GALERIA]
Malta zagrała już Bejrut, Izrael, Palestynę, Grecję, Cypr, Ateny, Hiszpanię, a nawet Rzym. To wymarzony kierunek nie tylko dla kinomaniaków i wielbicieli historii. Potwierdzają Angelina Jolie i Brad Pitt, którzy od kilku lat spędzają tu wakacje.
Nawet nie zdajecie sobie sprawy, w ilu filmach zagrała. I nie chodzi o niskobudżetowe produkcje, tylko o kino z pierwszoligowymi gwiazdami, jak Russell Crowe, Madonna, Tom Hanks, Orlando Blum, Sharon Stone, Eric Bana czy wreszcie Brad Pitt i Angelina Jolie. Clive, mój przewodnik, z dumą wymienia tytuły: Gladiator, Troja, Aleksander, Gra o tron, Kapitan Phillips, Hrabia Monte Christo. A to dopiero początek listy! Ten malutki kraj, a właściwie archipelag, który przy odrobinie determinacji można zjeździć w ciągu weekendu rowerem, był też planem Monachium Stevena Spielberga, w którym, uwaga, zagrał: Bejrut, Izrael, Palestynę, Grecję, Cypr, Ateny, Hiszpanię, a nawet Rzym. Jako kinomanka i wielbicielka historii musiałam zobaczyć Maltę. Kraj, któremu nie mogą się oprzeć reżyserzy. Moją decyzję przyśpieszyły tanie linie lotnicze, które uruchomiły połączenia z Maltą, i superoferty gwarantujące, że można tam spędzić tydzień już za 700 zł. Wyspa z lotu ptaka wydaje mi się kamienną pustynią w kolorze kremowym. O jej poszarpane krawędzie i zatoki rozbijają się niesamowicie niebieskie fale Morza Śródziemnego. Wysokie klify, miejscami wypolerowane niczym szkło, w przeszłości były bastionem chroniącym mieszkańców skuteczniej niż najgrubsze mury. Taką rolę odgrywały m.in. klify Dingli, wysokie na ponad 250 m. Dziś wiele z nich tworzy urokliwe obramowanie dla kameralnych plaż z piaskiem w kolorze złota. Popeye , jak ilustracja z książki Podobno reżyser Robert Altman przeczesał całe wybrzeże USA i Kanady w poszukiwaniu perfekcyjnej osady rybackiej do swojego musicalu o przygodach marynarza Popeye’a. Bez sukcesu. Wreszcie wylądował na Malcie, gdzie znalazł klif nad Anchor Bay, na którym oczami wyobraźni zobaczył ową wioskę. Kolorowe drewniane domki przyklejone do skały, sieci oplatające wszystko niczym pajęczyny, pomosty, koła ratunkowe, szpiczaste dachy, łódki kołyszące się na falach. Rzeczywiście Popeye Village wygląda słodko, jak ilustracja w książce dla dzieci. Główną uliczką przechadzają się przebrani w kostiumy aktorzy i odgrywają scenki z filmu. Pot perli się im na czołach, sztucznych brodach, bo temperatura nawet w październiku przekracza tu 30°C. Oni tymczasem, zamiast upijać się rumem, jak na wilki morskie przystało, i opowiadać o swoich niesamowitych przygodach, muszą zabawiać gawiedź. Zwiedzam bar, sklep, szkołę i oczywiście dom Popeye’a, w którego perfekcyjnie wcielił się Robin Williams. W środku wisi hamak, w którym podobno zwykł sypiać, z informacją dla zwiedzających, żeby z niego nie korzystać. – Kiedy na planie musicalu rozległ się ostatni klaps, nikomu nie przyszło do głowy, żeby rozebrać wioskę, stała się już atrakcją turystyczną – opowiada Joseph Borg, który oprowadza mnie po skansenie. Mimo upływu ponad 35 lat nic się nie zmieniło, wciąż przybywają tu tłumy popeye’omaniaków, które potem lądują na pobliskiej plaży, by zażywać kąpieli słonecznych. Kraj, który grał Rzym Ja docieram dalej, do oryginalnej wioski rybackiej Marsaxlokk, gdzie w zatoce unoszą się łódki zwane luzzu w kolorach energetyzującej czerwieni, pomarańczy, zieleni, błękitu. Trudno się w tym miejscu nie zakochać. Kevin Reynolds, reżyser Hrabiego Monte Christo, postanowił, że Malta zagra starą Marsylię. Po tygodniu pobytu na wyspie stwierdził, że właściwie to może ona zagrać także inne francuskie miejscowości oraz Rzym. Skończyło się na tym, że znaleziono tu 80 proc. filmowych plenerów. – To niesamowite, sam jestem tym zaskoczony – miał powiedzieć Reynolds. Przewaga Malty nad innymi miejscami polega na tym, że wszyscy mówią tutaj po angielsku, są mili i gościnni. Do tego pogoda jest tu murowana i wszędzie można dotrzeć autem w 40 min. Jednym z miejsc, gdzie kręcono Hrabiego, był fort Ricasoli. To prawdziwa gwiazda, do której ustawiają się kolejki producentów. Ten potężny bastion wznieśli rycerze zakonu św. Jana pod koniec XVII w. Wraz z położonym po przeciwnej stronie zatoki starszym o sto lat fortem Saint Elmo strzegł wejścia do portu głównego. Saint Elmo też ma kilka produkcji na koncie: grał m.in. tureckie więzienie w Midnight Express. A w czasach swojej świetności dzielnie bronił Malty w trakcie jej oblężenia przez flotę turecką w 1565 r. Wtedy to 24-tysięcznej armii agresorów oparło się 8 tys. obrońców. Malta wyszła z bitwy zwycięsko, a jeden z bohaterów obrony, Jean Parisot de Valette, ówczesny mistrz zakonu, zdecydował o zbudowaniu na półwyspie bronionym przez forty nowego miasta – Valletty, dzisiejszej stolicy. – Na Malcie kościołów jest więcej niż dni w roku – uprzedza mnie Clive przed wejściem do katedry św. Jana, najważniejszej świątyni na wyspie. Tak więc Malta z powodzeniem mogłaby też zagrać Watykan. Muszę przyznać, że jak na skromny zakon szpitalników wnętrze oszałamia bogactwem zdobień. Tutaj też znajduje się słynny obraz Caravaggia Ścięcie św. Jana Chrzciciela. Z kolei w pałacu Wielkich Mistrzów można podziwiać jedną z bogatszych kolekcji historycznej broni. Zwiedzanie Valletty na piechotę to jedno, ale nic nie przebije wrażenia, jakie miasto wywiera z poziomu wody. Zbliża się zachód słońca, kapitan jachtu serwuje nam szampana i przekąski. Ściana budynków, murów obronnych, wież i bastionów, znad których wyłaniają się kopuły świątyń, fragmenty pałaców i parasole palm, a wszystko to skąpane w miodowych barwach. Położenie Malty na skrzyżowaniu szlaków między Europą, Afryką a Azją oraz fakt, że rządy tutaj sprawowali Fenicjanie, Rzymianie, Arabowie, Normanowie, rycerze maltańscy, Brytyjczycy, zaowocowało powstaniem unikatowej na skalę światową architektury, która zachowała się tu w stanie lepszym niż w jakimkolwiek innym miejscu nad Morzem Śródziemnym. Malta wygląda jak muzeum pod otwartym niebem, dlatego może grać wszystko, każdą epokę, a nawet stanowić scenografię dla filmów fantasy i science fiction, jak World War Z z Bradem Pittem. Z Angeliną Jolie i Bradem Pittem Płynę na wyspę Comino, która jest dziś ptasim sanktuarium, a kiedyś jej naturalne jaskinie wykorzystywali piraci. Madonna i jej ówczesny mąż, reżyser Guy Ritchie, nakręcili tu Rejs w nieznane – o parze, która wylądowała na bezludnej wyspie. Co prawda film nie odniósł sukcesu, ale do dziś pamiętam niesamowite plenery Błękitnej Laguny, której wody w zależności od pogody mogą być turkusowe, zielone lub niebieskie. Potem obieram kurs na Gozo, drugą pod względem wielkości po Malcie wyspę, ale bardziej od niej zieloną. Jest tu Ggantija, świątynia starsza niż egipskie piramidy (liczy 7 tys. lat), zachwycający Azure Window – skalny łuk wystający z wody – i Ramla Bay, jedna z najpiękniejszych plaż. Błękitna woda zachęca do kąpieli i osiedlenia się tu na stałe. Dopóki nie dotrzemy do Mgarr ix-Xini. Właśnie tutaj swój najnowszy film Nad morzem nakręcili Brad Pitt i Angelina Jolie. Opowiada on o kryzysie małżeńskim, którego tłem są rajskie krajobrazy Gozo. – Będę zaszczycony, mogąc gościć tu pana Pitta i panią Jolie oraz ich rodzinę już kolejny raz w ciągu ostatnich kilku lat – miał powiedzieć Joseph Muscat, premier Malty. – Jestem pewien, że ten film pomoże naszej pięknej siostrzanej wyspie Gozo zaistnieć na mapie świata. Małżeństwo spędziło tu kilka tygodni. I zapewne jeszcze nieraz tu wróci, co oznacza, że na Malcie gwiazdę można spotkać częściej niż w Hollywood. Agnieszka Franus Zrób to sam ■ DOJAZD: Samolotem, np. linią lotniczą wizzair.com. Cena biletu w jedną stronę – od 119 zł. Po wyspie najlepiej przemieszczać się wynajętym samochodem lub busem turystycznym. ■ NOCLEG Za tygodniowy pobyt w hotelu zapłacimy ok. 600 zł. Na flipo.pl znajdziecie oferty przelotów wraz z noclegami (pakiet za 700 zł od osoby).
Ile może człowiek Jeżeli istnieje temat uniwersalny, na który możemy porozmawiać wszędzie, bez względu na długość i szerokość geograficzną, temat, który wzbudza spektakularne emocje, wyzwala radość, ale też jest przyczyną łez, to na pewno jest to sport. Gdziekolwiek byłam na świecie, ludzie, którzy nie bardzo wiedzieli, gdzie leży Polska, potrafili – czasami ku mojemu absolutnemu zaskoczeniu – wymienić nazwiska kilku naszych czołowych sportowców. Zazwyczaj byli to piłkarze. I o ile rozpoznawalność Roberta Lewandowskiego nie zaskakiwała, to już nazwiska Grzegorza Laty czy Kazimierza Deyny w ustach młodych ludzi z miasteczka San Antonio w Chile wzbudziły mój szczery podziw. Tak jak większość ludzi, ja też lubię patrzyć na rywalizację. Kibicuję naszym, cieszę się z ich sukcesów. I choć chciałabym, żeby podobne emocje wyzwalali naukowcy, którzy w zaciszu laboratoriów szukają rozwiązań ratujących świat – sportowców też szanuję i podziwiam. Przede wszystkim za ich determinację. Bo sam talent, bez katorżniczej pracy, nie wystarczy, by zostać idolem stadionów. Trzeba jeszcze podporządkować całe życie jednemu celowi, mocno w siebie wierzyć, codziennie zmuszać organizm do niewyobrażalnego wysiłku. Pamiętam, że kiedy czytałam o morderczych treningach Justyny Kowalczyk, za każdym razem pytałam siebie, czy byłabym zdolna do czegoś takiego. Odpowiedź brzmiała: nie. I może dlatego tak kochamy sport i sportowców. Obserwując ich zmagania, łatwo uznać, że granice ludzkich możliwości nie istnieją. Ale czy tak jest faktycznie? O tym dowiecie się z artykułu pt. „Moc sportu”. Natomiast materiał pt. „W poszukiwaniu zaginionej kolonii” opowiada o wyczynie z zupełnie innej kategorii i ludziach, którzy też odznaczali się żelazną siłą woli. O zaginięciu, którego nie udaje się wyjaśnić od czterech stuleci. Bo człowiek mimo wszystko pozostaje największą zagadką. Agnieszka Franus REDAKTOR NACZELNA TEMAT Z OKŁADKI | ZAGINIONA KOLONIA Członkowie pierwszej kolonii założonej przez Anglików w Ameryce Północnej zniknęli bez śladu, zupełnie jakby rozpłynęli się w powietrzu. Czy po z górą czterech wiekach zagadkę tę uda się wreszcie rozwiązać? („W poszukiwaniu zaginionej kolonii”, Andrew Lawler) SPORT | WYŻEJ, SZYBCIEJ, MOCNIEJ Technologia i nauka pomagają sportowcom bić kolejne rekordy. O ile jeszcze uda się przesunąć granice ludzkiej wydolności? („Moc sportu”, Christine Brennan) ROK PTAKÓW | PUSTO NAD MORZAMI Ptaki morskie na całym świecie są zagrożone, bo niewielu ludzi je dostrzega. Aby je ocalić, trzeba o nich więcej wiedzieć. („Zaginione na morzu”, Jonathan Frazer) Artykuł powstał w ramach kampanii National Geographic „2018 ROK PTAKÓW” koncentrującej się na znaczeniu oraz ochronie tych niezwykłych stworzeń. Życzymy udanej lektury! Poznaj ofertę prenumeraty >