Ten jeden krok Mahometa zmienił historię świata. Kim był założyciel islamu?
Mahomet, prorok islamu, był postacią, która na zawsze odmieniła bieg historii religijnej i społecznej świata. Urodzony w Mekce na przełomie VI i VII wieku, przekazał nauki, które stały się fundamentem jednej z największych religii monoteistycznych – islamu. Życie, objawienia i działalność Mahometa jako przywódcy duchowego, społecznego i politycznego są przedmiotem nieustannych analiz zarówno w tradycji muzułmańskiej, jak i w badaniach naukowych.
Spis treści: Wczesne życie Mahometa – pochodzenie i dzieciństwo Objawienia i początek misji prorockiej (610 r.) Rodzina Mahometa – żony i córki Hidżra – powstanie islamu (622 r.) Triumf i pielgrzymka do Mekki Pielgrzymka do Mekki i powstanie islamu Źródła wiedzy o życiu Mahometa Mahomet, uznawany przez muzułmanów za ostatniego proroka i posłańca Boga, odegrał kluczową rolę w powstaniu islamu – religii, która dziś liczy ponad 1,9 miliarda wyznawców na całym świecie. Objawienia Mahometa, spisane w Koranie, stanowią podstawę wiary islamskiej i porządku prawnego w wielu krajach muzułmańskich. Jako postać historyczna i duchowa, Mahomet nie tylko przekazywał przesłania religijne, ale także skutecznie zreformował społeczeństwo Półwyspu Arabskiego, łącząc plemiona, ustanawiając zasady etyczne i organizując wspólnotę religijną – ummę. Życie i działalność proroka są przedmiotem licznych debat akademickich, a także inspiracją dla milionów ludzi na całym świecie. Wczesne życie Mahometa – pochodzenie i dzieciństwo Pochodzenie w Mekce i tragedie rodzinne Mahomet (arab. Muḥammad ibn ʿAbd Allāh) urodził się około 570 r. n.e. w Mekce, w zamożnym, ale zubożałym rodzie Haszymitów, należącym do wpływowego plemienia Kurajszytów. Urodził się w roku słonia, upamiętnionym przez próbę zniszczenia Mekki przez armię władcy Jemenu, według tradycji związaną z cudowną interwencją Boga. Jako sierota wcześnie stracił ojca ʿAbd Allāha, a w wieku sześciu lat także matkę Āminah. Po ich śmierci opiekę nad chłopcem przejął najpierw dziadek ʿAbd al-Muṭṭalib, a następnie wuj Abū Ṭālib, który pozostał jego opiekunem i obrońcą przez większość życia. Pierwsze doświadczenia religijne Młody Mahomet wyróżniał się pobożnością, uczciwością i kontemplacyjną naturą. Pracował jako kupiec i zdobył reputację godnego zaufania (przydomek al-Amīn, czyli „godny zaufania”). Już w młodym wieku unikał pogańskich rytuałów i alkoholowych libacji, które były powszechne w społeczeństwie arabskim. Regularnie udawał się do jaskini Hira, położonej niedaleko Mekki, gdzie spędzał długie godziny na samotnej modlitwie i rozmyślaniach. Objawienia i początek misji prorockiej (610 r.) Pierwsze objawienia w jaskini Hira W wieku około 40 lat, Mahomet doświadczył przełomowego objawienia – w noc Ramadanu ukazał mu się archanioł Gabriel (Dżibrīl), który przekazał mu słowa Allaha. Według relacji prorok zadrżał z przerażenia i wrócił do domu, gdzie jego żona Chadidża udzieliła mu wsparcia. Pierwsze słowa objawienia brzmiały: „Czytaj!” – co zapoczątkowało serię przekazów, które zostały później zebrane jako Koran. Reakcja społeczności Mekki Początkowo Mahomet dzielił się objawieniami z bliskimi, jednak z czasem rozpoczął otwartą działalność misyjną. Głosił monoteizm, równość ludzi przed Bogiem oraz potrzebę ochrony ubogich i sierot. Te idee godziły w interesy arystokracji z Mekki prowadząc do prześladowań jego wyznawców – zwanych mu’minūn (wierni). Rodzina Mahometa – żony i córki Związek z Chadidżą Chadidża bint Khuwaylid była pierwszą i najbliższą żoną Mahometa. Ich małżeństwo, zawarte gdy Mahomet miał 25 lat, a Chadidża około 40, trwało przez 25 lat, aż do jej śmierci. Było to monogamiczne małżeństwo, co w ówczesnej Arabii stanowiło wyjątek. Chadidża była kobietą o silnej pozycji społecznej i finansowej, a jednocześnie głęboko religijną. Odegrała kluczową rolę w początkach islamu – nie tylko jako partnerka życiowa Mahometa, ale również jako pierwsza osoba, która uwierzyła w jego misję. To dzięki jej wsparciu prorok mógł kontynuować działalność mimo prześladowań. Z tego związku pochodziła m.in. Fatima, jedyna córka Mahometa, która dożyła dorosłości i miała potomstwo. Małżeństwo z Aiszą – wpływ na tradycję islamu Po śmierci Chadidży Mahomet zawarł szereg małżeństw – część miała charakter polityczny (sojusze z plemionami), inne zaś religijny lub rodzinny. Wśród tych żon najważniejszą była Aisza, córka Abu Bakra, późniejszego pierwszego kalifa. Aisza była młoda i energiczna, uznawana za jedną z najbardziej wpływowych postaci kobiecych islamu. Po śmierci proroka odegrała ważną rolę w przekazywaniu hadithów – tradycji i wypowiedzi proroka. Przypisuje się jej autorytet w kwestiach teologicznych, prawnych i społecznych. Była także uczestniczką wydarzeń politycznych – w tym bitwy pod Wielbłądem (656 r.), podczas której stanęła przeciwko siłom Alego, zięcia Mahometa. Jej postać, choć kontrowersyjna w historii politycznej, jest szanowana w tradycji sunnickiej jako „matka wiernych” (umm al-muʾminīn). Córka Mahometa – Fatima Fatima (Fātimah az-Zahrāʾ), najmłodsza i najbardziej znana córka Mahometa, jest centralną postacią zarówno w tradycji szyickiej, jak i sunickiej. Była żoną ʿAlīego ibn Abī Ṭāliba, czwartego kalifa i kuzyna proroka. Ich potomkowie – Hasan i Husajn – odegrali kluczową rolę w historii islamu. Fatima uchodziła za wzór skromności, pokory i lojalności wobec Boga. Tradycja islamu uważa, że to ona kontynuowała duchowe dziedzictwo ojca. W szyizmie jest uznawana za jedną z czterech doskonałych kobiet islamu. Hidżra – powstanie islamu (622 r.) Przyczyny, data 24 września 622 r. Po ponad dekadzie prześladowań Mahomet zdecydował się na emigrację do Medyny (wówczas Jatrib), gdzie jego przesłanie spotkało się z akceptacją. Hidżra, czyli przesiedlenie, miała miejsce 24 września 622 r. i jest początkiem kalendarza muzułmańskiego. Utworzenie wspólnoty w Medynie W Medynie Mahomet nie tylko nauczał, ale też ustanowił pierwszą konstytucję islamską – znaną jako Konstytucja Medyny. Dokument ten uregulował stosunki między muzułmanami, żydami i innymi grupami etniczno-religijnymi. Powstała umma – wspólnota oparta na wierze, nie krwi. Triumf i pielgrzymka do Mekki Rozejm i powrót w 629–630 r. W wyniku układu zawartego w Hudajbijja (628 r.) Mahomet i jego wyznawcy mogli odbyć pielgrzymkę do Mekki. W 630 r. Mahomet wszedł do miasta bez rozlewu krwi, ogłaszając amnestię i oczyszczając Kaabę z idoli. To wydarzenie przypieczętowało zwycięstwo islamu i zakończyło epokę politeizmu w Arabii. Pielgrzymka pożegnalna – przesłanie, znaczenie Na kilka miesięcy przed śmiercią Mahomet odbył tzw. pielgrzymkę pożegnalną. Na Wzgórzu Arafat wygłosił mowę pożegnalną, w której podkreślił wartość życia ludzkiego, zniósł zemstę plemienną, zakazał lichwy i przypomniał o równości wszystkich ludzi. Jego słowa: „Arab nie jest lepszy od nie-Araba, ani biały od czarnego” stały się fundamentem uniwersalnego przesłania islamu. Pielgrzymka do Mekki i powstanie islamu Co to jest pielgrzymka do Mekki (Hadżdż)? Hadżdż to piąty filar islamu – obowiązkowa pielgrzymka do Mekki, którą każdy dorosły muzułmanin powinien odbyć przynajmniej raz w życiu, o ile ma ku temu warunki. Rytuały hadżdż odwołują się do tradycji Abrahama oraz działań Mahometa podczas jego pielgrzymki. Dziedzictwo religijne i polityczne Po śmierci Mahometa w czerwcu 632 r. w Medynie, kierownictwo nad wspólnotą przejęli kalifowie – pierwsi tzw. Rashidun (sprawiedliwi). Dziedzictwo Mahometa obejmuje nie tylko religię, ale także system prawny (szariat), etykę społeczną, relacje międzyreligijne i kulturę. Islam szybko rozprzestrzenił się w krajach Bliskiego Wschodu, w Afryce Północnej i Azji, a Mahomet do dziś pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci historii świata. Źródła wiedzy o życiu Mahometa Koran, sira i hadisy – ocena naukowa Najważniejsze źródła to: Koran – uznawany za boskie objawienie, Sira – tradycyjne biografie proroka (m.in. Ibn Ishak, Ibn Hisham), Hadisy – zbiory przekazów o słowach i czynach Mahometa. Ich wiarygodność była analizowana przez wieki przez uczonych muzułmańskich (ilm al-hadith) oraz badaczy zachodnich. Źródła pozamułmańskie i współczesna historiografia Historycy jak Fred Donner, Patricia Crone, czy Robert Hoyland analizują także źródła syryjskie, perskie i bizantyjskie. Wskazują na złożone relacje polityczne i religijne VII-wiecznej Arabii jako klucz do zrozumienia powstania islamu. W kilku polskich uczelniach działają kierunki arabistyczne, na których bada się życie Mahometa i początku islamu. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Milioner kontra potomek Mahometa. Co tak naprawdę wydarzyło się w 1904 roku?
Kiedy w 1904 r. amerykański milioner został uprowadzony w Tangerze przez „marokańskiego Robin Hooda”, Zachód wysłał do północnej Afryki okręty wojenne. Sprawa przybrała jednak nieoczekiwany obrót.
W tym artykule: Atak na willę w Tangerze Kim był Ion Perdicaris? Skradziona żona Marokański Robin Hood Mała wojna domowa Sprawa dużego kalibru Amerykanin czy Grek? Żywy lub martwy Uwolnienie i syndrom sztokholmski Dalsze losy Perdicarisa Maroko – kraj rozciągający się między Morzem Śródziemnym i Atlantykiem miał spore znaczenie strategiczne. Najbardziej wysunięty na północ port Tanger „jest całkiem blisko Europy – podkreślał francuski pisarz i obieżyświat Pierre Loti. Pierwsze marokańskie miasto niczym najbardziej wysunięta na północ Afryki czatownia; można się do niego dostać w 3 lub 4 godziny parowcem, a każdej zimy staje się miejscem wypoczynku dla wielkiej liczby turystów”. Lecz „New York Tribune” ostrzegał w 1903 r., że „Maroko wciąż pozostaje dla nas zamkniętą księgą. Europejczycy nie wyruszają tam dla jakiejkolwiek przyjemności, nie licząc Fezu i miast nadbrzeżnych. Wewnątrz jest niebezpiecznie dla każdego z wyjątkiem wyznawców Proroka”. Rok później słowa te okazały się prorocze. Atak na willę w Tangerze 18 maja 1904 r. około godziny 20.30 do położonej na wzgórzach Tangeru willi włamali się rabusie. Banda dowodzona przez Mulaia Ahmeda er Raisuniego – jak zauważyła bezradna służba – wdarła się na teren posiadłości, poturbowała panią domu i porwała dwóch mężczyzn. Aktualnego męża kobiety – pochodzącego z USA przedsiębiorcę Iona Perdicarisa oraz jej syna z poprzedniego małżeństwa – Cromwella Olivera Varleya. Konsulat USA dowiedział się o całej sprawie następnego dnia rano. Konsul Samuel Gummeré, przyjaciel Perdicarisa, nie tracił czasu. Skontaktował się z kierującym brytyjskim poselstwem Arthurem Nicolsonem. Mający doświadczenie w podobnych sprawach Brytyjczyk nie miał wątpliwości, że niebawem wpłynie żądanie okupu. Obarczył też rząd sułtana Maroka odpowiedzialnością za spełnienie żądań porywaczy i uwolnienie uprowadzonych. Tymczasem Gummeré poinformował o sytuacji przełożonych w Waszyngtonie. Prezydent Roosevelt był oburzony zamachem na Amerykanina, dlatego nie czekał na ogłoszenie żądań porywaczy i wysłał do Tangeru flotę. Arabowie w Rzymie splądrowali Bazylikę św. Piotra. Islamska armia bez trudu pokonała wojska chrześcijan Hordy islamskich wojowników wtargnęły do Bazyliki św. Piotra, bezczeszcząc i łupiąc świątynię. Był 27 sierpnia 846 roku. Arabowie w Rzymie znaleźli się w samym sercu zachodniego chrze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/arabowie-w-rzymie-spladrowali-bazylike-sw-piotra-islamska-armia-bez-trudu-pokonala-wojska-chrzescijan-fot-getty-images-099df25.jpg" width="938" height="665" alt="Arabowie w Rzymie splądrowali Bazylikę św. Piotra. Islamska armia bez trudu pokonała wojska chrześcijan (fot. Getty Images)" title="Arabowie w Rzymie splądrowali Bazylikę św. Piotra. Islamska armia bez trudu pokonała wojska chrześcijan (fot. Getty Images)" /> Kim był Ion Perdicaris? Ion Perdicaris urodził się w 1840 r. Jego ojciec Gregory pochodził z Aten, wyemigrował stamtąd do USA, wżenił się w bogatą amerykańską rodzinę z Karoliny Południowej i objął funkcję nauczyciela języków nowożytnych na Uniwersytecie Harvarda. Później był ambasadorem USA w Atenach, a następnie dorobił się fortuny na finansowych spekulacjach. Młody Ion spędził kilka lat na studiach w Europie. Uważano, że miał talent pisarski, malarski i muzyczny. Uczestniczył w życiu towarzyskim Nowego Jorku, gdzie wzięła go pod swoje skrzydła aktorka Anna Cora Mowatt. Zafascynował się okultyzmem, co było bardzo modne. W 1860 r. wstąpił na prestiżowy Harvard, gdzie wykładał jego ojciec. To beztroskie życie skończyło się jednak z nastaniem wojny secesyjnej. Rodzina Perdicarisów zaczęła się obawiać, że jej majątek skonfiskuje rząd Skonfederowanych Stanów Ameryki (czyli Południa), bo Gregory i syn sprzyjali wojskom Północy. Ion udał się więc do Grecji, gdzie zrzekł się obywatelstwa i wystąpił o greckie. Doszedł do wniosku, że konfiskata majątku obywatela obcego państwa byłaby dla Konfederacji znacznie bardziej ryzykowna niż zabór mienia krnąbrnego mieszkańca Południa. Jak się okazało, ten grecki wątek miał w przyszłości odegrać niespodziewaną rolę. Skradziona żona Po wojnie domowej Ion podróżował po Europie. W Wielkiej Brytanii poznał lady Ellen, żonę Cromwella Fleetwooda Varleya, znanego inżyniera i spirytualisty. Zakochali się. Brytyjka opuściła męża, a uciekając przed skandalem, wyjechała do USA. Tam Ion i Ellen pobrali się, a kilka lat później zamieszkali w Tangerze. Bogaty Perdicaris szybko stał się znany, gościł też wielu turystów. Był popularnym wśród biedoty filantropem. Nie uniknął jednak skandalu. Otóż zabronił guwernantce swoich pasierbów poślubić jednego z marokańskich arystokratów, oczarowanego jej głosem. Małżeństwo ostatecznie doszło jednak do skutku, wbrew sprzeciwom Perdicarisa. Ofiara porwania nie była zatem postacią anonimową. Kim był zaś jego porywacz? Aby zasięgnąć o nim języka, dyplomaci udali się po radę do Waltera B. Harrisa – brytyjskiego dziennikarza uprowadzonego przez Raisuniego rok wcześniej. Marokański Robin Hood Harris udzielił dyplomatom dość zaskakujących informacji. Otóż 33-letni Raisuni pochodził z jednego z najbardziej szanowanych rodów arystokratycznych Maroka. Był szarifem, czyli potomkiem proroka Mahometa! Jego przodkiem był prapraprawnuk Idrisa I, założyciela Maroka. Raisuni odebrał też staranne wykształcenie w zakresie prawa religijnego. A mimo to wybrał życie bandyty! Zaczął jako nastolatek, kradnąc bydło. Co ciekawe, w Maroku ta przynosząca spore zyski profesja nie spotykała się z pogardą społeczeństwa; rabusie byli wręcz popularni – zwłaszcza że pozyskane pieniądze szybko wydawali. Harris ostrzegał, że kradzieżom towarzyszyły też morderstwa. Usprawiedliwiał jednak porywacza. „Morderstwa w Maroku nie można oceniać tak samo jak morderstwa w Anglii. Życie jest tanie, a o zmarłych szybko się zapomina” – stwierdził. Podobnie dziennikarze z amerykańskiej gazety „Deseret Evening News” stwierdzali, że Raisuni był po prostu „produktem swojego kraju i swoich czasów, czyli średniowiecza”. W latach 90. XIX w. sułtan kazał aresztować awanturnika i Raisuni spędził kilka lat zakuty w łańcuchy w więzieniu. Wyszedł na wolność dopiero za wstawiennictwem jednego z sułtańskich urzędników. Nie miał jednak z czego żyć, bo jego majątek skonfiskowano. A dokonał tego były kompan Raisuniego, który zdradził go i wydał władzom, a następnie został paszą Tangeru. Raisuni wrócił więc do rozbojów, a swe wysiłki skierował głównie przeciw paszy. Mała wojna domowa Walki dawnych kompanów rozegrały się na przełomie XIX i XX w. Pasza wykorzystywał wojska sułtańskie, a Raisuni zyskał poparcie górskich plemion buntujących się przeciw władzy centralnej. Konflikt był brutalny. Pasza palił wioski i nękał plemiona współpracujące z Raisunim. Ten w odwecie wyrżnął oddział ludzi paszy, a wysłanych emisariuszy odesłał do Tangeru w kawałkach. To podczas tego konfliktu w ręce Raisuniego dostał się w 1903 r. Harris. Według „Deseret Evening News” brytyjski dziennikarz nie był pierwszym uprowadzonym obcokrajowcem. W 1899 r. banda Raisuniego porwała dla okupu wnuki pewnego Włocha mieszkającego w Maroku, uwierzywszy w pogłoski o ukrywanym przez niego skarbie. Nim starzec zdążył przekonać rozbójników, że w rzeczywistości jest biedakiem, dzieci zostały zamordowane. Później Raisuni nie popełnił już takiej pomyłki. Zarówno Harris, jak i Perdicaris, byli faktycznie bogaci, ważni i wpływowi. Wobec Harrisa Raisuni zachowywał się uprzejmie, choć nie ukrywał, że w razie niepomyślnego dla porywaczy obrotu spraw dziennikarz zginie. W celi panowały fatalne warunki. Wnętrze było zakrwawione, bo wcześniej przechowywano w niej zwłoki zmaltretowanego więźnia, którego zdekapitowano. Przez 9 dni Brytyjczykowi nie pozwolono umyć się ani przebrać. Raisuni, wiecznie smutny i pozbawiony uśmiechu, chętnie jednak z nim rozmawiał, m.in. o filozofii. Czuł też potrzebę wytłumaczenia się przed swoim więźniem. „Ludzie myślą, że troszczę się jedynie o pieniądze – utyskiwał – ale jedynie one są użyteczne w polityce”. Sprawa dużego kalibru Obraz romantycznego bandyty walczącego przeciw władzy, która zrabowała cały jego majątek, nie uspokoił Gummerégo i Nicolsona. Wiedzieli, że mają do czynienia z człowiekiem brutalnym, gotowym na każde okrucieństwo dla osiągnięcia celu. Sytuacja wydawała się tym bardziej poważna, że pertraktacje, które rząd Maroka podjął z porywaczami pod wpływem nacisków z Zachodu, nie przynosiły rezultatów. Zdenerwowany konsul USA telegraficznie ponaglał więc Waszyngton: „Z niecierpliwością wyczekuje się przybycia okrętu wojennego”. Uważał, że wywarcie dodatkowej presji na sułtana „zachęci” rząd marokański do skuteczniejszych negocjacji, a jego przyjaciel odzyska wolność. Amerykański rząd współpracował z mafią. Czy to właśnie dzięki temu władzę na Sycylii zdobyli gangsterzy? W czasie II wojny światowej amerykański rząd zawarł przymierze z włoską mafią. Czy w zamian za pomoc w zwycięstwie nad faszyzmem alianci oddali władzę na Sycylii gangsterom? Tymczasem warunki postawione przez Raisuniego były skandaliczne. Pomijając kwotę okupu (70 tys. ówczesnych dolarów, czyli ok. 2 mln obecnych), którą miał zapłacić osobiście pasza Tangeru, w praktyce domagał się zalegalizowania zbrodniczej działalności bandy oraz zagwarantowania tej ugody przez USA i Wielką Brytanię. Tego sułtan nie mógł zaakceptować. Żadnych gwarancji nie zamierzał też dawać prezydent Theodore Roosevelt. Sekretarz stanu John Hay stwierdził wprost: „Mam nadzieję, że nie zabiją pana Perdicarisa, ale naród nie może się degradować, aby zapobiec złemu traktowaniu swego obywatela”. 30 maja do Tangeru zawinął amerykański krążownik „USS Brooklyn”. Dwa dni później wsparła go brytyjska eskadra śródziemnomorska. Pokładowe działa miały być kolejną metodą nacisku na władze Maroka, by dogadały się wreszcie z Raisunim. Amerykanin czy Grek? W USA opinia publiczna żyła sprawą Perdicarisa, każda większa i mniejsza gazeta miała w tej sprawie coś do powiedzenia. Tym większe było zaskoczenie, gdy jeden z przemysłowców z Karoliny Północnej przypomniał prezydentowi fakt, o którym wszyscy zapomnieli: Perdicaris zrzekł się amerykańskiego obywatelstwa! Czy zatem USA w ogóle powinny interesować się sprawą i naciskać na Maroko, aby doprowadziło do jego uwolnienia? Roosevelt wezwał do siebie doradców. Na nogi postawiono amerykańskie poselstwo w Atenach. Sprawdzano, czy w czasie wojny secesyjnej Perdicaris rzeczywiście przyjął greckie obywatelstwo. Poszukiwania potwierdziły obawy prezydenta. Teoretycznie USA mogły więc się wycofać, zostawiając Perdicarisa na łaskę Raisuniego. Skazałyby się jednak na pośmiewisko! Przecież do tego czasu zmobilizowały do pomocy Wielką Brytanię i Francję. Ta druga udzieliła nawet Maroku pożyczki na finansowanie żądań porywacza. Pod Tangerem były też zachodnie okręty wojenne. I co teraz? Wycofać się? Sprawa nie mogła też po prostu przycichnąć, bo mimo ustępstw sułtana Raisuni piętrzył trudności i odmawiał wypuszczenia więźnia. Zdecydowano zatem podążać obraną wcześniej drogą. Hay poinformował Gummeré’a, że jeśli Perdicaris zginie, to USA „będą domagały się życia mordercy”. Żywy lub martwy Sekretarz stanu Hay, który od początku nie żywił większych nadziei na uwolnienie Perdicarisa, zaczął wspierać pomysł amerykańsko-brytyjsko-francuskiej akcji odwetowej w razie śmierci zakładnika. Żadnych działań jednak nie podjęto, bo negocjacje marokańskich władz z Raisunim w końcu przyniosły rezultaty. Do 19 czerwca zwolniły z więzienia dawnych członków jego bandy i przekazały mu część okupu. Resztę porywacz miał otrzymać po wypuszczeniu zakładników. Zadowolony Gummeré oświadczył przełożonym, że jeśli nie zaistnieją jakieś nieprzewidziane przeszkody, to porwani zostaną uwolnieni 21 czerwca. Sprawa wydawała się przesądzona, ale Raisuni opóźniał wydanie Perdicarisa i jego pasierba, aby zapewnić sobie bezpieczny odwrót. Tymczasem w Chicago odbywała się konwencja Partii Republikańskiej, która miała udzielić poparcia Rooseveltowi w nadchodzących wyborach. Choć prezydent miał nominację w kieszeni, to atmosfera na konwencji była daleka od entuzjazmu. Dlatego gdy pojawiły się informacje o kolejnych przeszkodach czynionych przez Raisuniego, Roosevelt i Hay wykorzystali sytuację. 22 czerwca sekretarz stanu zażądał od sułtana „żywego Perdicarisa lub martwego Raisuniego”. Ultimatum odczytano na konwencji partyjnej. Według dziennika „Evening Statesman” wywołało to „dziki aplauz”. „Naród chce rządu, który będzie stał za swoimi obywatelami, nawet jeśli potrzeba do tego floty” – komentował pewien kongresman, bo ciągle tylko nieliczni znali prawdę na temat obywatelstwa Perdicarisa. W tej atmosferze Roosevelt uzyskał jednogłośną nominację ze strony swej partii. Uwolnienie i syndrom sztokholmski W tym samym czasie w Maroku dopinano kwestię zwolnienia więźniów. Raisuni osobiście dostarczył ich na miejsce wymiany w niewielkiej wiosce Zellal. Stamtąd Perdicaris i Varley udali się do Tangeru. Do domu dotarli 24 czerwca około północy. Jakież było jednak zdziwienie wszystkich, gdy uwolniony Perdicaris zaczął opisywać swego porywacza jako „jednego z najbardziej interesujących i uprzejmych miejscowych gentlemanów”. Otwarcie przyznawał, że „wyjątkowa uprzejmość i kurtuazja” Raisuniego wzbudziły jego sympatię. Według Perdicarisa Maroko znajdowało się w fatalnej sytuacji i potrzebny był ktoś, kto zaprowadzi w nim porządek. Ktoś taki jak Raisuni. Nie zgadzał się z jego wyobrażeniem jako „pospolitego rabusia”. „Raisuni uważa, że uda mu się utrzymać porządek [w kraju] i wierzę, że należy dać mu szansę” – stwierdził, bo porywacz liczył na polityczną karierę. Zagadka syndromu paryskiego. Czemu dotyka turystów i jak się przed nim ustrzec? Syndrom paryski po raz pierwszy został opisany w 2004 roku na łamach francuskiego czasopisma „Nervure”. Już w latach 80. XX wieku typowe dla niego objawy pojawiły się u turystów odwiedzaj... Choć warunki, w jakich trzymano zakładników, częściowo pokrywały się z tymi, w których wegetował wcześniej Harris, uprowadzeni nie wyglądali na udręczonych. Jak pisały gazety, „Perdicaris zniósł wiele trudów, jednak nie uważa, że były one winą bandyty, lecz że zapewniono mu wszelkie możliwe w tej sytuacji wygody. Varley wydaje się tak radosny i pogodny jakby dopiero co wrócił z pikniku”. „Deseret Evening News” nazwał nawet Perdicarisa apologetą Raisuniego. Takie zjawisko polegające na identyfikowaniu się ofiary ze sprawcą nazwano wiele lat później „syndromem sztokholmskim”. Dalsze losy Perdicarisa Po uwolnieniu milioner Perdicaris przeprowadził się do Wielkiej Brytanii, gdzie zmarł w 1925 r. Z kolei Raisuni przez pewien czas był paszą okręgów powierzonych jego opiece w zamian za uwolnienie Perdicarisa. Ale korupcja w podległych mu prowincjach oraz okrucieństwo przesądziły o jego upadku. W 1907 r. porwał dla okupu brytyjskiego oficera. Później walczył kolejno z sułtanem i Hiszpanami, a podczas I wojny światowej nawiązał kontakty z Niemcami. Marokańscy wrogowie uwięzili go w styczniu 1925 r.,a cztery miesiące później zmarł – w tym samym roku co Perdicaris. Historia porwania po latach pobudziła wyobraźnię filmowców. W 1975 r. powstał „Wiatr i lew” w reżyserii Johna Miliusa. Raisuniego, kreowanego na romantycznego buntownika, zagrał w nim… Szkot Sean Connery. Na dodatek w filmie marokański bandyta porywał nie mężczyznę, ale kobietę – Eden Perdicaris! Rolę Maroka odegrała zaś… Hiszpania.
Podzielone dziedzictwo Mahometa. Islam jest pełen nurtów i dyskusji
Przyglądając się światu islamu, z pozoru wszędzie widzi się ten sam obraz: meczety, głos muezina, modlący się tłumnie ludzie, zakutane w chusty kobiety. W Europie, w Azji, Afryce i Ameryce. Zdawać by się mogło, że islam wszędzie jest jednakowy, od Atlantyku po Zatokę – jak mówią muzułmanie, określając cały swój świat. To złudzenie.
Islam jest religią monoteistyczną powstałą w początkach VII w. jako logiczne rozwinięcie dwóch poprzednich monoteizmów. Chrześcijaństwo wyrasta z judaizmu, islam zaś – i z judaizmu, i z chrześcijaństwa. Przedmiotem jego czci jest ten sam Bóg. Podstawowe dogmaty islamu są takie same jak w dwóch poprzedzających go religiach. Podobne są rytuały, choć sposób ich odprawiania – odmienny. Inne jest też rozumienie Boga. Podkreśla się jego jedyność i odrzuca elementy, które mogłyby to jedynobóstwo zaciemniać, jak np. tajemnicę Trójcy Świętej, uznawaną za przejaw politeizmu. Bóg w islamie jest abstrakcyjny, niepoznawalny, z nikim i niczym nieporównywalny. Dla muzułmanów herezją jest twierdzenie, że jesteśmy podobni do Boga, że Bóg nas stworzył na swoje podobieństwo. Dlatego też islam jest przeciwny obrazom. Nie uznaje się obrazów przedstawiających Boga, ale też innych ludzi. Malując osobę, człowiek wbija się w pychę: chciałby naśladować Boga w dziele stworzenia, a jest to niemożliwe. W Koranie Bóg objawił prorokowi Mahometowi podstawowe dogmaty i zasady wiary muzułmańskiej. Uczeni zaś stworzyli system prawa (zwanego szari’at, czyli ścieżką do wodopoju), w którym ustalono pięć dogmatów i pięć rytuałów islamu. Koran ustanawia też rytualne zakazy, które z jednej strony pokazują człowiekowi jego podporządkowane Bogu miejsce na ziemi, a z drugiej temperują prawa plemienne. Prawnicy zajęli się koranicznym rozumieniem przestępstwa oraz zakazami o charakterze społecznym. Nie ingerowali w prawo plemienne, a więc kwestie np. morderstwa nie wchodziły w zakres jurysdykcji islamu, bowiem ta kwestia od dawna była regulowana. Prawo muzułmańskie zajmowało się sprawami pomijanymi przez obyczaj plemienny albo takimi, które wymagały modyfikacji w kontekście nowej religii i kultury. Stąd szczególnie surowe jest podejście islamu do kradzieży i rozboju, które w prawie plemiennym były akceptowane jako sposób działania. za przestępstwo uznano cudzołóstwo (ale i kłamliwe oskarżenie o cudzołóstwo). Zakazana została lichwa, picie alkoholu, hazard, odtwarzanie postaci ludzkich i zwierzęcych w sztuce. Są to przepisy wspólne dla wszystkich wyznawców Allaha, ale już szczegółowa ich interpretacja i stosowanie w życiu są różne. Polityczne podziały doprowadziły bowiem do powstania w islamie dwóch wielkich ugrupowań: sunnizmu i szyizmu. z kolei różne wizje teologiczne dzielą muzułmanów na ortodoksów i na sufich. Sunnici stanowią 90 proc. muzułmanów. Reprezentują tych, którzy pogodzili się z rozwojem historycznym islamu. Uznali oni, że dziedzictwo po proroku Mahomecie (570–632) przejęli kalifowie, którzy panowali do 1258 r., i że potem władza znalazła się w rękach wielu różnych dynastii, a ostatecznie państw. z powodu konformizmu nazywano ich „ludźmi tradycji i większości” (ahl as-sunna wa-al-dżama’a), w skrócie sunnitami. Cechą islamu sunnickiego był jego ścisły związek z państwem. Struktury państwowe wynikały logicznie z zasad islamu. Islam tworzył administrację, system prawa, określał rozwój nauki i sztuki. Nic w życiu społecznym nie pozostawało poza jego obrębem. w rezultacie islam nie potrzebował instytucji kościelnych, ponieważ to państwo zajmowało się zarówno sprawami, które można rozumieć jako świeckie, jak i tymi związanymi z wiarą. Prawo – szariat – obejmuje wszystkie dziedziny życia: reguluje obowiązki religijne, życie rodzinne i społeczne, etykę i handel. Do dziś w większości krajów sunnickich tak szeroko rozumiane prawo jest administrowane przez państwo: nie ma bowiem kościoła, nie ma kleru. owszem, istnieją uczeni zajmujący się prawem, teologią, ale są oni takimi samymi specjalistami jak biolodzy czy fizycy. Świat Szyitów rządzi się innymi regułami. Szyici odrzucają władzę, jaka się ukształtowała w islamie, uznając ją za uzurpowaną. Kalifowie przejęli ją niezgodnie z życzeniem Boga i proroka. Bóg bowiem na zwierzchnika islamu wyznaczył proroka Mahometa i jego następców – imamów. Imamami są potomkowie proroka pochodzący od jego córki Fatimy i brata stryjecznego alego. Szyici uznają imamów za prawowitych władców, mimo że w rzeczywistości nie mieli oni żadnej realnej władzy nad szyitami prócz duchowej. Zresztą, owych imamów szyickich było tylko 12. Ostatni zniknął w 873 r. i ma wrócić w nieokreślonej przyszłości. Odtąd szyici pozostają bez imama. A dokładniej mówiąc, czekają na powrót ostatniego z nich. Z czasem jego postać nabrała cech mesjanistycznych, stał się on mahdim, a więc zbawicielem prowadzonym przez Boga, który po wiekach tyranii wreszcie zaprowadzi na ziemi rządy sprawiedliwości. Niestety, nie wiadomo, kiedy to nastąpi. Brak imama, a więc przywództwa zarówno religijnego, duchowego, jak i politycznego, został zrekompensowany przez powstanie klasy ludzi uczonych. Swoją wiedzą mają oni wynagrodzić wiernym ów brak i pomagać w życiu tak, by mogli liczyć na zbawienie. Ci uczeni są znawcami dziejów szyizmu, jego interpretatorami, biegłymi także w dogmatyce muzułmańskiej, Koranie, tradycji proroka Mahometa oraz prawie opartym na Koranie i owych tradycjach. w ten sposób zastępują nieobecnego mahdiego i pełnią jego funkcje. Ci uczeni czasami opacznie nazywani bywają duchowieństwem, ale od duchowieństwa znacznie się różnią. Nie mają stanu duchownego uświęconego sakramentem, nie tworzą kościoła, z reguły są niezależni i podlegają sobie samym lub swoim wiernym. To wierni decydują, czy ich akceptować, czy nie. Nad wiernymi mają jednak przewagę, tę mianowicie, że znają teksty religijne i prawne. Jako przewodnicy wiernych stali się w społeczeństwie szyickim niezbędni. Kiedy w XVI w. powstało pierwsze szyickie państwo – Iran Safawidów – szyiccy uczeni starali się mieć jak największy wpływ na władzę. Jednakże władzę udało się im zdobyć dopiero w 1979 r., kiedy to specjalista od szyickiej teorii politycznej Chomeini został duchowym przywódcą Irańczyków i stworzył Muzułmańską Republikę Iranu. W nowej sytuacji uczeni stali się klasą rządzącą. wszakże nie jako delegaci jakiejś instytucji kościelnej, ale zhierarchizowana grupa, w której decydujące znaczenie miała wiedza i autorytet naukowy. Państwem rządzą więc uczeni, którzy pełnią funkcję zastępców na ziemi nieobecnego mahdiego, a dla ludzi są wzorcem doskonałości, kimś, kogo należy naśladować (nazywa się to po arabsku mardża’ijja, a po persku maradża’ije). Iran zatem jest jedynym państwem w dzisiejszym świecie islamu, o którym można powiedzieć, że jest teokratyczne. Boskie prawo nie tylko organizuje życie polityczne i społeczne, ale też ludzie tworzący to prawo sprawują władzę. Szyizm dziś jest kojarzony z Iranem i Irakiem, tam bowiem żyją szyici imamiccy stanowiący większość. ale obok nich są jeszcze inne ważne ugrupowania szyickie. Mają one inne podejście do dziedzictwa po proroku: nie uznają 12 imamów, lecz wierzą, że imamat przekazywany jest z ojca na syna do dnia dzisiejszego. Są to zajdyci w Jemenie, którzy rządzili tam do 1962 r. Inną grupą są ismailici rozproszeni po całym świecie. Część z nich podlega aga Khanowi IV, który jest 49. potomkiem proroka Mahometa. Sufizm, czyli muzułmański mistycyzm, narodził się niemal na samym początku islamu jako ruch alternatywny wobec rygorystycznego systemu teologicznego. Ludzie religijni nie mogli się pogodzić z tym, że aż do Sądu ostatecznego nie będą mieli kontaktu z Bogiem. Chcieli go bliżej poznać. To pragnienie wykorzystali początkowo asceci, którzy głosili, że służymy Bogu, kiedy ograniczamy swe namiętności doczesne: mało jemy, mało mówimy i mało śpimy. Później asceci do oddawania czci Bogu włączyli medytację i stali się mistykami. a że ubierali się w wełniane stroje (suf), nazywano ich sufimi. Sufi dążyli do poznania Boga różnymi drogami. Przede wszystkim kontemplacją i skupieniem, a to ułatwiały różne techniki, od modlitwy po taniec i picie wina. Szczególnie ważne w praktykach mistycznych było doskonalenie samego siebie. Po to, by móc spotkać się z Bogiem, trzeba było być człowiekiem doskonałym. wzorcem był prorok Mahomet. Sufi wprowadzili rozróżnienie między dwiema odmianami dżihadu: małym, polegającym na szerzeniu islamu, i wielkim, który jest doskonaleniem własnej osobowości. Muzułmańscy teologowie uważali, że sufickie rytuały są odejściem od zasad islamu, a chęć poznania Boga jest niezgodna z obowiązującą w islamie rygorystyczną koncepcją niewyobrażalnego Boga. Dlatego zwalczali sufizm. Jednakże sufizm cieszył się wielką popularnością wśród szerokich rzesz muzułmanów: przemawiał do ich wyobraźni. Był to rzeczywiście prawdziwy islam ludowy, w którym szczególnym szacunkiem darzono mistycznych mistrzów, budowano im mauzolea, uroczyście obchodzono rocznice ich śmierci, a przede wszystkim uprawiano liczne rytuały zmierzające do wejścia w kontakt z Bogiem i poznania go. Aby móc spokojnie uprawiać swoje praktyki, od XI w. sufi zaczęli się izolować: budowali klasztory i organizowali się w bractwa, w których doskonalili się w wiedzy i praktyce mistycznej. zwykle odbywało się to pod okiem mistrza-nauczyciela, któremu adept bezwzględnie się podporządkowywał. Takie bractwa zaczęto nazywać tarikami, czyli drogami do poznania Boga. Każda ze szkół odwoływała się do postaci swojego często legendarnego założyciela. Najważniejsze bractwa sufickie obejmują swoim zasięgiem cały świat islamu. Sufich spotkamy w indyjskich wioskach, afrykańskim buszu i górach atlasu. Postać fakira i derwisza na trwałe weszła do kultury światowej. Sufizm okazał się bardzo państwowotwórczy. w imperium osmańskim bektaszijja od początku, a więc od XIV w., stanowiła podporę armii. w XVI w. powstało szyickie państwo irańskie dzięki bractwu sufickich Safawidów. w XIX w. walka Muhammada ahmada zwanego sudańskim mahdim, doprowadziła do wyzwolenia się Sudańczyków spod władzy Brytyjczyków i utworzenia niezależnego państwa. Libia powstała dzięki walce antykolonialnej prowadzonej przez bractwo sanusytów, zaś muridzi w afryce zachodniej dzięki etyce pracy utworzyli Senegal. Sufickie bractwa Azji Środkowej były filarem walki ideologicznej z władzą radziecką, a dziś wśród ludów Kaukazu bractwo nakszbandijja odgrywa istotną rolę w walce z Rosją. Sufizm jest jedną z największych sił alternatywnych w świecie islamu. opiera się jednak na duchowości człowieka, a ta w epoce realizmu i realpolitik jest mało ceniona.
Na straży natury. Wykorzystywanie zwierząt
LUDZIE UWIELBIAJĄ ZWIERZĘTA. Nigdzie nie jest to tak oczywiste jak w National Geographic, gdzie zdjęcia zwierząt należą do najbardziej lubianych przez naszych obserwatorów na Instagramie, historie o zwierzętach napędzają ruch na naszej stronie, a ich fotografie ukazują się na łamach naszego magazynu. Ale ta miłość ludzi do zwierząt często może prowadzić, nieświadomie, do krzywdzenia ich. Wysłaliśmy więc reporterkę Natashę Daly i fotografkę Kirsten Luce w podróż dookoła świata, aby zbadały, jak wygląda życie zwierząt w niewoli, gdy już robiący sobie z nimi selfie turyści wrócą do domu. To, co odkryły, wielu czytelnikom złamie serce. W przypadku licznych atrakcji zapewnianych przez pozbawionych skrupułów organizatorów wycieczek turyści nie mają pojęcia, że zwierzęta, z którymi radośnie wchodzą w interakcje, są bezwzględnie wykorzystywane. - Nie wiedzą, że słonie pokornie wykonują sztuczki i wożą ludzi tylko dlatego, że zostały brutalnie złamane za młodu - mówi Daly. - Albo że amazońskie leniwce zabrane nielegalnie z puszczy często umierają w ciągu kilku tygodni po zamknięciu w niewoli. Jeszcze bardziej szokujące jest odkrycie, że niektóre słonie w "ekologicznym" kurorcie w Tajlandii - gdzie klienci widzą wolne zwierzęta wędrujące po posiadłości - są tymi samymi słoniami, które w innej atrakcji, zaledwie kilka kilometrów dalej, wożą turystów i robią sztuczki, często szturchane metalowym hakiem. Turystyka związana z dziką przyrodą nie jest niczym nowym, ale dziś napędzają ją media społecznościowe. Któż z nas nie chciałby przytulić małego tygrysa i uwiecznić tego na zdjęciu? To znaczy chciałby, dopóki nie pozna rzeczywistości i nie dowie się, że młode są zabierane matkom kilka dni po urodzeniu, więc samice mogą zostać szybko ponownie zapłodnione. I nikt nie wie, co dzieje się z tymi cennymi tygrysami, kiedy staną się niesfornymi nastolatkami. Jak wynika z naszych raportów, zbyt często branża ta korzysta z miłości ludzi do zwierząt, wykorzystując je dla zysku od chwili ich narodzin aż do śmierci. Mamy nadzieję, że dzięki naszym opowieściom i ciągłemu raportowaniu naszych strażników dzikiej przyrody ta ważna kwestia przyciągnie uwagę, na którą zasługuje. Dziękujemy, że czytasz National Geographic. Susan Goldberg redaktor naczelna NG USA W numerze: <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fd6b41e151923e88d7dae94ac5e504b2234b0030-7c61217.jpeg" width="1280" height="853" alt="W tygrysim zoo w Tajlandii tygrysiątka są trzymane w małych klatkach, z których wyjmuje się je tylko na czas robienia zdjęć. Hodowanym w niewoli matkom młode odbiera się tuż po urodzeniu - aby turyści zawsze mieli słodkie kociaki do przytulania. " title="fd6b41e151923e88d7dae94ac5e504b2234b0030-7c61217" /> W tygrysim zoo w Tajlandii tygrysiątka są trzymane w małych klatkach, z których wyjmuje się je tylko na czas robienia zdjęć. Hodowanym w niewoli matkom młode odbiera się tuż po urodzeniu - aby turyści zawsze mieli słodkie kociaki do przytulania. Autorka: Kirsten Luce / National Geographic NA STRAŻY NATURY. ZOOTURYSTYKA | Natasha Daly, Kirsten Luce Kontakt z dzikimi zwierzętami bywa dla ludzi źródłem euforycznych doznań. Ale za pięknymi fotografiami prezentowanymi w mediach społecznościowych kryje się przemysł pełen okrucieństwa i brutalnej eksploatacji zwierząt. ZIMBABWE. STRAŻNICZKI | Lindsay N. Smith W Zimbabwe kobiety, które same były ofiarami przemocy, sprawdzają się w roli strażniczek dzikiej natury walczących z kłusownictwem. PRZEKLEŃSTWO ŁUSKOWCÓW | Rachel Bale Łuski, zbudowane ze zwykłej keratyny, ale mające rzekomo cudowne właściwości, stały się dla tych ssaków przekleństwem. Ze względu na ich wykorzystywanie w tradycyjnej medycynie chińskiej, łuskowce należą do najczęściej sprzedawanych i kupowanych ssaków świata. MORZE SARGASSOWE | James Prosek Tajemnicze Morze Sargassowe to jedyna w swoim rodzaju, pełna życia "oceaniczna sawanna. Dryfujące rośliny zwane gronorostami wspierają złożoną i zadziwiającą rozmaitość morskiego życia. Numer dostępny w salonach prasowych oraz sklepie internetowym www.kultowy.pl od 30 maja.
Gautama Budda powiedział: „Nikt nie może zrozumieć Drogi, jeśli się najpierw nie stanie Drogą”.
Wędruję więc jestem A potem Mahomet rzekł: „Nikt nie może być Prorokiem, jeśli nie był najpierw pasterzem”. Trzeba też wspomnieć o tym, że po grecku „Nomos”; Nomada, oznacza pasterza. Nawet Bóg Starego Testamentu jest Bogiem nomadów. Jego wybranym narodem są pasterze. Jego świątynią jest namiot, a ołtarzem kilka kamieni nie obrobionych ręką człowieka. Nic trwałego. Nic stałego. Zresztą Chrystus także był nomadą. Nauczał wędrując. I sam powiedział o sobie „Jestem Drogą”. Można więc zaryzykować stwierdzenie, że wszystkie wielkie religie zostały albo stworzone przez nomadów, albo im przekazane. Człowiek jest więc przede wszystkim istotą wędrowną. Australijscy Aborygeni często porzucają pracę, miasto, po prostu znikają. Wybierają się na „walkabout”. Na wędrówkę. Odchodzą na dni, tygodnie, miesiące. Nie mówią nic. Wędrują, śpiewając swój kraj. Bo Australia jest dla nich żywym organizmem. Istnieje tylko wtedy, gdy będzie podtrzymywana pieśniami i wędrówką. Parę lat temu włóczyłem się po Pakistanie. Na dachu autobusu, którym jechałem przez Karakorum Highway, spotkałem pewnego niewysokiego Francuza. Leżeliśmy pod śpiworami, patrząc jak nad nami przemieszczają się niebo i góry. Było więc tak, jakbyśmy my byli w bezruchu, a świat się poruszał. Francuz zaczął opowiadać o sobie. Był szkutnikiem. Marzył o zbudowaniu jachtu, którym będzie mógł pływać dookoła świata. Patrząc w niebo, zapytałem go, dlaczego jeździ po świecie. Mężczyzna milczał przez chwilę, a potem pochylił się do mnie: – Wszyscy jeździmy w tym samym celu. W poszukiwaniu straconego raju. Jeszcze później zadałem to samo pytanie setkom ludzi poznanych po drodze. Odpowiedzi były różne. Czasami mówili o pięknie, którego szukają w podróży, czasami o spotkaniach z ludźmi (bo nigdzie nie rozmawia się tak dobrze, jak w podróży), a czasami o tym, że nie potrafią inaczej. Jakby potrzeba migracji była u nich zapisana głęboko w genach – tak jak kolor włosów. Zresztą ci, którzy mają dzieci, wiedzą, że najlepiej uspokoić niemowlę, kołysząc i nosząc je w ramionach. Czyżby więc w dziecku została dawna, archetypowa pamięć czasów, kiedy wszyscy byliśmy nomadami i nasze matki nosiły nas na plecach? Zresztą, do dziś matki Buszmenów noszą dziecko przez blisko 7000 km, zanim samo zacznie chodzić. Staroangielskie słowo „podróż” było synonimem słowa „rozwój”. W tym lekko chaotycznym felietonie – będącym zapisem moich rozważań na temat wędrowania, bo jak każdy Anonimowy Nomada staram się wyleczyć ze swojego uzależnienia, a pierwszym krokiem w procesie leczenia jest zrozumienie, dlaczego muszę wędrować – doszedłem do momentu, kiedy powinienem przeciwstawić sobie dwie sprzeczne ze sobą koncepcje życia. „Szanowni państwo w lewym narożniku i w błękitnych spodenkach mamy nomadę, a w prawym, w czerwonych spodenkach, przedstawiciela społeczności osiadłej.” Konflikt ten rozpoczęli już Kain i Abel – pierwszy z nich – który, nomen omen, był wg Biblii twórcą pierwszego miasta – wziął swe imię od hebrajskiego „kanah” oznaczającego dostać, własność. Abel to hebrajskie „hebel” oznaczające oddech. I w tej pierwszej historii o konflikcie między osiadłymi a wędrującymi, między posiadaniem a oddychaniem, Kain zabił Abla. Ten, który zbudował miasto, zabił tego, który nigdy by nie wpadł na tak idiotyczny pomysł. Prawdopodobnie tak jak niektórzy z nas mają zapisaną w genach potrzebę wędrówki, tak inni mają wyrytą potrzebę pewności i bezpieczeństwa. Wypadałoby teraz zakończyć ten felieton jakąś błyskotliwą puentą – niestety, nic nie przychodzi mi do głowy. Prócz tego, że gdy wychodzę z plecakiem z domu, to wszystko staje się proste.