25 lat minęło jak jeden dzień. Wspólnie z czytelnikami świętujemy nasz jubileusz
Polska edycja magazynu „National Geographic” świętuje 25. urodziny. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie liczne grono wiernych czytelników, którzy są z nami od pierwszego wydania, czyli od października 1999 roku. Poznajcie historie trojga z nich.
W tym artykule: 25 lat „National Geographic Polska” Jubileuszowe wydanie „National Geographic Polska” W październiku 1999 roku na polskim rynku ukazało się pierwsze wydanie magazynu „National Geographic”. Od tego momentu minęło 25 lat. W tym czasie powstało 300 numerów miesięcznika, nie licząc wydań specjalnych. Są wśród czytelników tacy, którzy przeczytali je wszystkie. Dotarliśmy do trojga naszych najwierniejszych prenumeratorów. 25 lat „National Geographic Polska” Chciałoby się napisać, że 25 lat zleciało jak jeden dzień. Mimo że od naszego debiutu na polskim rynku minęło ćwierć wieku, wciąż – co zaznacza redaktor naczelny „National Geographic Polska” – pozostajemy jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o planecie Ziemi. – Magazyn przez ten czas dojrzał, zyskał nowe formaty, ale nie stracił nic ze swojego ducha – wciąż fascynuje, edukuje i inspiruje. Nad jego powstawaniem pracowały i pracują setki osób – dziennikarzy, fotografów, redaktorów graficznych i fotoedytorów prowadzonych przez kolejnych redaktorów naczelnych – znakomitych autorów i pasjonatów nauki: Dariusza Raczkę, Marcina Jamkowskiego, Martynę Wojciechowską i Agnieszkę Franus – podkreśla Łukasz Załuski. I dodaje: – Rodzina „National Geographic” to dzisiaj nie tylko główny magazyn, ale także inne wydania, takie jak „National Geographic Traveler”. Nasi czytelnicy regularnie czytają newsy w serwisie National-Geographic.pl. Dodatkowo co tydzień premierę ma nowy wideo-podcast, w którym eksperci, podróżnicy i naukowcy opowiadają o swoich niezwykłych odkryciach oraz o najnowszych trendach podróżniczych. O to, jak wspominają ostatnie 25 lat, zapytaliśmy także naszych prenumeratorów, którzy są z nami od samego początku. Poznajcie historie trojga z nich – Seweryna Wagnera, dr Magdaleny Migalskiej oraz Zbigniewa Kłosa. Cała rozmowa do wysłuchania na górze strony. Jubileuszowe wydanie „National Geographic Polska” Urodzinowe wydanie „National Geographic Polska” dostępne jest już w sprzedaży. Okładkowym tematem jubileuszowego numeru są samuraje – ich niezwykła historia, rola polityczna, obyczaje oraz wpływ na kulturę i społeczeństwo Japonii. Opowiemy też o zaprzęganiu sztucznej inteligencji do rozwiązywania problemów naukowych. Na przykład – rozszyfrowywania starożytnych języków i systemów pisma, które wciąż pozostają dla nas zagadką. Albo analizowania stanu mózgu w trakcie operacji chirurgicznej. Przyjrzymy się kaktusom – niezwykle ciekawej, wyjątkowej pod wieloma względami grupie roślin, odgrywającej fundamentalną rolę w ekosystemach, w których występuje. Zrelacjonujemy także wyprawę dwóch najwybitniejszych na świecie wspinaczy na Devil’s Thumb – niezwykłą górę na Alasce. Najnowsze wydanie możesz kupić bez wychodzenia z domu za pośrednictwem strony kultowy.pl, gdzie nabędziesz także roczną prenumeratę, do czego gorąco zachęcamy. Dziękujemy, że jesteście z nami od 25 lat! Źródło: National Geographic Polska.
Co warto zobaczyć w Hiszpanii. Nowy numer Trevelera już w sprzedaży
Rozgrzane słońcem plaże Teneryfy i Majorki, pełen życia Madryt i kolorowa Katalonia. W sierpniowym numerze magazynu „National Geographic Traveler" piszemy jednak nie tylko o tym, co zobaczyć w Hiszpanii. Wybieramy się również w podróż dookoła Szwajcarii, doradzamy, jak zaplanować podróż do Jordanii oraz polecamy najlepsze spływy kajakowe w Polsce.
W tym artykule: Słoneczna Hiszpania i nie tylko Co w sierpniowym numerze? National Geographic Traveler w prenumeracie „National Geographic Traveler" 8/2022 ukazuje się 15 lipca. Tematem okładkowym nowego numeru są wakacje w Hiszpanii. – Czegokolwiek byście zapragnęli: wylegiwać się na pięknych piaszczystych plażach, zażywać kąpieli w chabrowym morzu, zwiedzać cuda architektury, oglądać muzealne kolekcje, próbować pysznej kuchni czy bawić się do rana – wszystko to dostaniecie w Hiszpanii – pisze we wstępie do wydania Agnieszka Franus, redaktor naczelna. Słoneczna Hiszpania i nie tylko Hiszpania to jeden z najchętniej odwiedzanych krajów świata. Trzeci pod względem liczby skarbów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To też kraj fascynującej historii i kultury, którego mieszkańcy chyba jak żadni inni potrafią celebrować życie. Biorą udział w setkach fiest odbywających się tutaj co roku. Wieczory spędzają na wspólnym śpiewaniu, ucztowaniu i rozmowach. Coraz więcej Polaków kupuje tam mieszkania, żeby mieć w Hiszpanii swój drugi dom. Dzięki bogatej siatce połączeń lotniczych z Polski zapewne kraj ten stanie się jednym z najchętniej odwiedzanych również podczas tych wakacji, czy to na dłuższy, czy na krótszy pobyt. Dlatego mamy dla Was kilka wyjątkowych propozycji, które wychodzą poza utarte szlaki. Piszemy o Katalonii śladami Pabla Picassa, o pielgrzymowaniu przez Kantabrię, dizajnerskiej Walencji, leniuchowaniu na Minorce czy szukaniu Don Kichota w La Manchy. Ale to nie wszystko. Dla miłośników pociągów przygotowaliśmy wyjątkowy prezent: e-book, przewodnik po najpiękniejszych trasach pociągowych Szwajcarii (kod QR do pobrania e-booka znajdziecie w magazynie), oraz ranking 13 najciekawszych rzek na spływ kajakowy w Polsce. Bez względu jednak na to, gdzie wyruszycie, w imieniu całej redakcji Travelera życzę Wam bardzo udanych wakacji. Zapraszamy do kiosków, salonów prasowych oraz na www.kultowy.pl. Turcja nie tylko na plażę. TOP 5 najciekawszych atrakcji w Antalyi Turcja poleca się na wakacje. Uwielbiana przez turystów Antalya to idealne miejsce nie tylko na plażowanie, ale też historyczno-przyrodnicze eksploracje. Co wato zobaczyć w Antalyi? Co w sierpniowym numerze? W sierpniowym wydaniu Travelera piszemy, co zobaczyć w Hiszpanii, ale także o innych fascynujących kierunkach podróży. Jordania. Kraj wielu zachwytów. Joanna Lamparska pisze o atrakcjach Jordanii, które są trochę jak samotne wyspy rozrzucone po całym kraju. To dlatego Jordanii nie można zwiedzać za szybko. La Mancha. Tropem błędnego rycerza. Wiatraki, muzea, hotele, a nawet jedzenie. Jak pisze Julia Zabrodzka, w La Manchy wszystko ma związek z Cervantesem. Nieustająca zabawa w Madrycie. Bary, w których bywał Almodóvar, drinki molekularne, butiki vintage i sąsiedzkie fiesty. Witajcie w najbarwniejszej stolicy Europy. Teneryfa. Dwa światy. Południe to wielkie hotele, szerokie plaże i spalona ziemia. Północ – kipiąca zieleń pięknie kontrastująca z wulkanicznymi skałami i potężnymi klifami. Zaprasza Anna Janowska. Sześć dni wielkiej przygody. To była jedna z najbardziej zaskakujących podróży w moim życiu – pisze Michał Cessanis. I pomyśleć, że wystarczyło wsiąść do pociągu w Szwajcarii. National Geographic Traveler w prenumeracie Zapraszamy do prenumeraty magazynów National Geographic Traveler i National Geographic. To wyjątkowa szansa szczególnie dla stałych czytelników. Prenumerując nasze magazyny, korzystasz nie tylko z niższej niż w kiosku ceny, ale także otrzymujesz gwarancję darmowej i szybszej dostawy do domu. Oferty prenumeraty dostępne są w naszym e-kiosku: www.kultowy.pl.
“By poradzić sobie z przeszłością musimy przyjąć ją do wiadomości”. National Geographic o problemie rasizmu na swoich łamach
National Geographic rozlicza się ze swoją przeszłością i poświęca jeden z numerów tematowi rasizmu. Redaktor naczelna Susan Goldberg pisze o tym, jak wiele się zmieniło w postrzeganiu innych nie tylko na świecie – ale i przez samą redakcję słynnego magazynu.
Kiedy 2 listopada 1930 roku Hajle Selassje miał zostać koronowany na króla Etiopii zorganizowano wystawną uroczystość. Nie zabrakło muzyki, wojowników z włóczniami, a materiał dokumentujący to wydarzenie w National Geographic liczył 14 tysięcy słów i 83 zdjęcia. “Gdyby jednak ceremonia uhonorowania czarnego człowieka miała miejsce w Ameryce, a nie w Etiopii, można być pewnym, że nie byłoby z niej żadnego tekstu” - pisze Susan Goldberg - “Co więcej, prawdopodobnie gdyby Hajle Selassje żył w Waszyngtonie w tamtych czasach nie tylko nie mógłby być członkiem Stowrzyszenia National Geographic, ale nawet nie wpuszczono by go na niektóre wykłady i spotkania.” Goldberg przypomina, że przed nią od 1888 roku redakcją NG nigdy nie rządziła kobieta i do tego Żydówka. “To boli stanąć twarzą w twarz z odrzucającymi materiałami z przeszłości, ale zdecydowaliśmy się poświęcić kwietniowy magazyn tematowi rasy i przeanalizować własną historię zanim zajmiemy się cudzymi” - pisze redaktor naczelna. Magazyn National Geographic dla wielu ludzi był i jest pierwszym miejscem zetknięcia się multikulturowością i złożonością świata. Tutaj przeczytacie o odległych kulturach, zwyczajach, nierzadko zaskakujących, fascynujących, poszerzających horyzonty. Jednak przez wiele lat magazyn konserwował kolonialny podział na cywilizację białych i “dzikich”, nie wspominając o ignorowaniu ciemnoskórych mieszkańców USA. Profesor John Edwin Mason z Uniwersytetu Virginii, specjalista od historii fotografii oraz afrykanista zajrzał do archiwów Żółtej Ramki i przeanalizował treść. To, co znalazł nie jest przyjemne, ale wymaga rozliczenia. W skrócie: do lat 70tych XX wieku National Geographic zupełnie ignorował kolorowych mieszkańców Stanów zjednoczonych. Jednocześnie powielał kliszę “szlachetnego dzikusa” publikując egzotyczne fotografie łowców, szamanów odwiedzanych prezz reporterów plemion. Konserwowano stereotypy i umacniano tym samym segregarcję. Są też znacznie bardziej oburzajace praktyki, jak choćby publikacja z 1916 o mieszkańcach Australii. Dwójka aborygenów została podpisana pod zdjęciem: “Południowoaustralijscy czarni: te dzikusy mają najniższą inteligencję spośród wszystkich ludzi”. Najwięcej pytań budzi nie tyle to co jest w magazynie, a to czego w nim nie ma. Mason porównał na przykład artykuły o Południowej Afryce z 1962 i 1977 roku. Pierwszy z nich opublikowano w dwa i pół roku po masakrze 69 ciemnoskórych w Sharpeville. Na całym świecie wyrażano oburzenie z powodu tych wydarzeń, tymczasem National Geographic po prostu przemilczał temat. - Nie ma tu głosu ciemnoskórych, jedyni których zobaczycie w tekście to etniczni tancerze, słudzy lub pracownicy – tłumaczy – To zaskakujące jak wielu rzeczy redaktorzy, dziennikarze i fotografowie świadomie nie dostrzegali. Jak dużym kontrastem do tego odznacza się tekst z 2015 roku, gdy NG rozdało Haitańczykom aparaty fotograficzne, by udokumentowali swój własny świat. W tym roku National Geographic obchodzi 130 lat działalności. “By poradzić sobie z przeszłością musimy przyjąć ją do wiadomości” - piszę Goldberg i można tylko polecić jej słowa wszystkim na całym świecie, także w Polsce. Źródło: NG.com
"Nieważne, czy masz lat 10, czy 70. Ruszaj w drogę!" - namawia Martyna Wojciechowska w grudniowym numerze Travelera
W najnowszym numerze National Geographic Traveler (12/2016) udowadniamy, że podróżować można w każdym wieku. I że każdy ma szansę przeżyć coś niezwykłego.
– Podróżowanie jest dla młodych, mnie się już nie chce, gdzie ja tam będę się po świecie włóczyć, w moim wieku? – usłyszałam kiedyś. I zdębiałam. Oczywiście rozumiem, że czasem brakuje sił, funduszy, czasu. Ale chęci? I że jedna z najprzyjemniejszych w życiu rzeczy może być zarezerwowana jedynie dla młodych?! My w Travelerze jesteśmy w różnym wieku i nie wyobrażamy sobie życia bez podróży. Wszelakich. Pełnych adrenaliny, duchowych, kulinarnych, eksploracyjnych, relaksacyjnych... Wielodniowych wypraw, ale też szybkich weekendowych wypadów. Bo podróż to coś o wiele więcej niż tylko pomysł na wakacje. To sposób na życie. W tym numerze udowadniamy, że podróżować można w każdym wieku. I że każdy ma szansę przeżyć coś niezwykłego. Klucze do naszych wypraw są różne. Azję przemierzamy „bananowym szlakiem”, którym najczęściej podróżują młodzi backpa­ckerzy w czasie tzw. gap year. Amerykański stan Kolorado polecamy 50-latkom, którzy niegdyś zakochali się w tamtejszej popkulturze, a Antarktydę – szukającym ciszy i kontemplacji seniorom. Każda dekada życia ma swoje prawa. Czego innego oczekuje od podróży 20-latek, czego innego 60-latek. My jesteśmy od tego, by każdemu coś podpowiedzieć. Martyna Wojciechowska redaktor naczelna
"Nasze ciało" – wydanie specjalne już w sprzedaży
Ludzkie ciało to jedno z najbardziej intrygujących zagadnień naukowych. Jego budowa, funkcjonowanie oraz możliwości do dziś zdumiewają badaczy na całym świecie.
Redakcja "National Geographic Polska" odpowiada na sto fascynujących pytań dotyczących organizmu człowieka. Numer specjalny „Nasze ciało” ukazał się 31 marca i będzie w sprzedaży aż do 31 maja. W numerze specjalnym „Nasze ciało” redakcja National Geographic Polska zabiera czytelników w głąb tego skomplikowanego systemu i bada funkcjonowanie każdego układu. Nie zabrakło także szczegółowych ilustracji i zdjęć, a także krótkich doświadczeń, które pomagają zrozumieć różne procesy. Wśród nich czytelnicy znajdą m.in. test Stroopa mierzący wybiórczą koncentrację uwagi. Wydanie specjalne „Nasze ciało” zawiera cztery rozdziały. Część „Rusztowanie” dedykowana jest mięśniom, kościom i skórze. Dział „Kontrola” mówi o wszystkich elementach, które odbierają sygnały z otoczenia – są nimi mózg, nerwy oraz hormony. „Żywienie i utrzymanie” dotyczy układów, które automatycznie odżywiają i chronią każdą komórkę ludzkiego organizmu. Natomiast rozdział „Cykl życia” redakcja poświęca wszystkim etapom egzystencji człowieka, od narodzin do śmierci. Mieszkaniec Zachodu zjada w ciągu życia 45,360 kg pożywienia (ok. 1,6 kg dziennie); u płodu powstające palce dłoni i stóp są połączone błoną; w wyniku łuszczenia w ciągu życia tracimy ok. 18 kg skóry; złość i strach przyspieszają bicie serca o 30-40 uderzeń na minutę – to tylko kilka ciekawostek, które czekają na Czytelników w numerze specjalnym "National Geographic Polska" „Nasze ciało”. Magazyn dostępny jest w cenie 12,99 zł.
Nowy numer National Geographic już w kioskach!
Tym razem aż 5 różnych okładek: którą z wielkich cywilizacji wybierasz?
A w numerze: wielkie projekty, na jakie zdobyła się ludzkość. Czemu piramidy zawdzięczają swoją popularność? Kilka słów na temat mamutów. Wręczamy koleją flagę W 125. rocznicę powstania Towarzystwa National Geographic. Tym razem odebrał ją Krzysztof Wielicki. Zobacz szczegółowy opis numeru.
Marcowy numer National Geographic Polska z wyjątkowym prezentem!
Niespodzianka na 125-lecie Towarzystwa National Geographic
W prezencie z marcowym wydaniem National Geographic wyjątkowa dwustronna mapa świata idealna na ścianę do domu lub biura! Po jednej stronie przedstawiono aktualną mapę polityczną świata, a po drugiej znajdziecie pierwszą mapę wydaną przez National Geographic Society w 1922 roku! Nie przegap tej wyjątkowej okazji!
Już jest lutowy numer National Geographic Polska!
Drugą osobą obdarowaną przez redakcję specjalną flagą na 125-lecie Towarzystwa National Geographic jest wybitna podróżniczka Elżbieta Dzikowska. Cały wywiad, jaki z Dzikowską przeprowadziła redaktor naczelna National Geographic Polska Martyna Wojciechowska, można przeczytać tutaj. Przypomnijmy, że pierwszą osobą, do której trafiła ta wyjątkowa flaga, był Jurek Owsiak. Podpisana przez niego i Martynę Wojciechowską flaga została zlicytowana na specjalnej aukcji w ramach XXI Finały WOŚP (przeczytaj więcej). A w najnowszym numerze: przyglądamy się sekretom wzrostu, zaglądamy do Libii, która po zwycięskiej rewolucji stoi przed wielkim wyzwaniem, sprawdzamy, co kryje się w zwierzęcym jadzie, a także zdradzamy sekrety najwyższych drzew świata. To wszystko i jeszcze więcej już od dzisiaj w kioskach!
Grudniowy National Geographic Polska już od piątku!
30 listopada na rynku ukaże się ostatni w tym roku numer magazynu National Geographic Polska
A w nim przyjrzymy się mikroświatu drobnych stworzeń, których zwykle nie mamy okazji podglądać. Zadbamy o to, by nie było mdło, odkrywając sekret zbawiennych właściwości przypraw, a mając na uwadze rychły koniec świata, spróbujemy rozszyfrować tajemnice przepowiadającego go kalendarza Majów. Pokażemy też niezwykłą stronę pingwinów cesarskich – ptaków, które na lądzie są niezdarne i niezgrabne, a w wodzie zyskują na finezji i zgrabności. Pokażemy też niezwykły świat mongolskich szamanów - specjalistów od kontaktów ze światem duchów. To wszystko i jeszcze więcej w grudniowym numerze National Geographic Polska, od piątku w kioskach!
Listopadowy numer National Geographic Polska już w poniedziałek!
W najnowszym numerze przedstawiamy wyniki 8. Wielkiego Konkursu Fotograficznego
Piszemy także o wyjątkowo tajemniczym malowidle, którego autorem może być sam Leonardo Da Vinci! Zaglądamy na Kubę, której zmęczone reżimem społeczeństwo zaczyna z nadzieją patrzeć w przyszłość. Przyglądamy się też gepardowi, którego przyszłość - mimo wielkiej popularności w świecie popkultury - nie rysuje się z kolei różowo. Pokażemy Wam tez najpiękniejsze wydmy świata. Nie zapominamy także, że listopad to miesiąc nieodłącznie związany ze śmiercią i życiem po życiu - tym razem sprawdzimy, jak zaświaty wyobrażali sobie dawni mieszkańcy Państwa Środka. To wszystko i jeszcze więcej do znalezienia w listopadowym numerze magazynu National Geographic Polska, w kioskach od poniedziałku, 29 października!
Październikowy numer National Geographic Polska już od piątku w kioskach!
Najnowszy numer magazynu National Geographic Polska dostępny już od 29 października
W październikowym numerze piszemy między innymi o dietach i głodówkach i tym, jaki naprawdę maja wpływ na nasz organizm. Tematem numeru jest miłość wśród pierwotnych ludów i jak wyglądało ich życie seksualne. Piszemy także o krwawym procederze handlu kością słoniową i tym, jaki ma to związek z religijnymi obrzędami. Przedstawiamy także, jak Brazylia próbuje ucywilizować otaczające każde większe miasto fawele przed zbliżającymi się wielkimi krokami Igrzyskami Olimpijskimi, a mikołaj Nowacki pokaże w swoim fotoreportażu Odrę - rzekę, którą człowiek najpierw zmienił, a potem zostawił w zapomnieniu. To wszystko i jeszcze więcej do znalezienia w październikowym numerze magazynu National Geographic Polska, w kioskach od 29 października!
„Coaching” - to nowy magazyn G+J Polska, który opisuje metody rozwoju osobistego i zawodowego. Kwartalnik, wydawany w linii „Focus poleca”, zadebiutował na rynku w piątek 26 marca br.
Tytuł skierowany jest do kobiet i mężczyzn, którzy chcą świadomie pracować nad jakością swojego życia rodzinnego i towarzyskiego, a także do osób i instytucji profesjonalnie zajmujących się pomaganiem innym w rozwoju, tj. coachów i firm szkoleniowych. Magazyn „Coaching” składa z trzech różnych działów. W dziale „Życie”, kierowanym do szerokiej rzeszy czytelników, znajdują się zagadnienia związane z tzw. life coachingiem (coachingiem dotyczącym rozwoju osobistego). W dziale „Praca” zaprezentowane są tematy dotyczące rozwoju zawodowego m.in. psychologia biura, zarządzaniem czasem czy techniki pamięci. Będzie to dział skierowany do osób młodych, rozpoczynających karierę lub już pracujących. Trzecia część pt. „Doskonalenie” jest z kolei adresowana do osób profesjonalnie zajmujących się coachingiem i publikowane będą w niej m.in. analizy biznesowe i wywiady ze znanymi coachami. „Coaching” nawiązał współpracę z amerykańskim dwumiesięcznikiem „Psychology Today”, dzięki temu w każdym numerze znajdą się dwie publikacje pochodzące z tego pisma. Do współpracy redakcyjnej zaproszony został m.in. Jacek Santorski, znany psycholog i trener biznesu. Przygotowaniem kwartalnika zajmuje się redakcja miesięcznika „Focus”. Redaktorem naczelnym magazynu został naczelny „Focusa” Michał Wójcik, a redaktorem prowadzącym jest Katarzyna Sroczyńska. Nad zawartością merytoryczną „Coachingu” czuwać będzie specjalna rada programowa. W jej skład weszli najlepsi w Polsce specjaliści i coache, a także przedstawiciele środowisk akademickich. Magazyn liczy 92 strony i kosztuje 9,90 zł. Zapraszamy do obejrzenia strony magazynu: www.magazyncoaching.pl
Zrób świąteczny prezent bliskiej osobie.
Jeśli jeszcze nie kupiłeś prezentu bliskiej osobie i zastanawiasz się co kupić- podpowiadamy pomysł prenumeraty pod choinkę.
W grudniowym numerze magazynu National Geographic znajdziecie specjalną kartkę świąteczną z zamówieniem prenumeraty w prezencie dla bliskiej osoby. dołącz ją do świątecznych podarunków – będzie informacją o Twoim prezencie. Jak zamówić prezent? 1. Wypełnij załączony w magazynie kupon, zaznacz, kto dostanie kalendarz, wpisz dane swoje oraz osoby obdarowanej i przekaż nam zamówienie: telefonicznie 022 607 02 62 e-mailowo: bok@nationalgeographic.pl listem pod adres BOK, Wynalazek 4, 02-677 Warszawa 2. Prześlemy Ci druk przelewu na kwotę 138 zł w celu opłacenia prenumeraty, natomiast osoba obdarowana co miesiąc będzie otrzymywała kolejny numer National Geographic bez dodatkowych opłat
Duch przygody (1988 – do chwili obecnej)
„Każdy jest odkrywcą. Czy mógłbyś przeżyć życie patrząc na drzwi, ale ich nie otwierając?” - Robert Ballard
Mimo stuletniej historii, łatwości, z jaką się obecnie podróżuje, rozpowszechnienia telefonów satelitarnych, istnienia systemu GPS, w Towarzystwie National Geographic przetrwała miłość do przygody dla samej przygody. Obecni uczestnicy odkrywczych wypraw muszą wybrać się dalej, jeżeli chcą znaleźć takie miejsca, jak np. Ziemia Królowej Maud, gdzie dziewicze, nietknięte stopą człowieka szczyty nadal zachowały, jak to określił Jon Krakauer w National Geographic, „orzeźwiającą aurę terra incognita”. Muszą zejść głębiej, by zobaczyć ziejące otwory termiczne – fotograf, Emory Kristof, tak opisał wrażenie na ich widok: „patrzysz w przestrzeń kosmiczną i widzisz galaktyki”. Jeżeli wystarcza im wyobraźni i odwagi, poszukiwacze przygód mogą udowodnić, że nawet w naszym świecie, tak dokładnie opisanym i przedstawionym na mapach, wciąż jeszcze można dokonać prawdziwych odkryć. Ian Baker i Ken Storm kierowali wyprawą w dół rzeki Tsangpo w Tybecie. Tam właśnie, po wejściu w najgłębszy wąwóz na świecie, odkryli wspaniały, trzydziestometrowy wodospad. Wielu geografów nie dawało wiary pogłoskom o jego istnieniu. „Ale on tam jest – powiedział Baker – i to większy niż sobie wyobrażaliśmy”. Ducha przygody w naszych czasach najlepiej chyba oddał Bertrand Piccard, który razem z Brianem Jonesem poleciał w 1999 r. w pierwszą podróż dookoła świata bez lądowania balonem Breitling Orbiter 3 napełnionym gorącym powietrzem. Pisząc w National Geographic, Piccard stwierdził: „Ludzie chcą panować nad naturą, ale jeżeli chcemy okrążyć Ziemię balonem, to mimo zastosowania najnowszych przyrządów, musimy słuchać natury, kierować się rytmem wiatru”. Dzisiejsi odkrywcy muszą nie tylko dostosowywać się do przyrody, ale także coraz usilniej pracować na jej rzecz. Dostrzegając to, Gilbert M. Grosvenor stwierdził w czasie obchodów 100. rocznicy istnienia Towarzystwa, że National Geographic zaczęło swoje pierwsze stulecie „z decyzją lepszego poznania świata”, ale swoje drugie stulecie powinno rozpocząć także nawoływaniem do „większej troski o stan planety”. Obecnie organizowaniem wypraw przez Towarzystwo zajmuje się nowe pokolenie bohaterów. Badacze zatrudnieni na stałe w National Geographic część roku spędzają w centrali, a pozostałą – w terenie. Podczas wspinaczki w peruwiańskich Andach archeolog Johan Reinhard zauważył wystające z lodu czerwone pióra. Przyglądając się im, odkrył zmumifikowane szczątki młodej inkaskiej dziewczyny, nazwanej „dziewczyną lodu”. Badając zwłoki pochodzące sprzed przeszło 500 lat, uzyskano cenne informacje o pogrzebach ludzi składanych w ofierze – jednym ze zwyczajów starożytnych Inków. Egipcjanin Zahi Hawass zabrał telewidzów National Geographic na wycieczkę do prowadzonych przez siebie wykopalisk. Hawass znalazł ponad 200 greckich i rzymskich mumii, całych pokrytych świecącą pozłotą. Dolina Złotych Mumii jest jednym z najważniejszych egipskich odkryć dokonanych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Hawass, dyrektor Piramid w Gizie, powiedział: „Nigdy nie wiadomo, jakie tajemnice kryją się w piasku”. Ale paleolog Paulo Seleno już to wie, bo znalazł w piaskach Sahary szczątki jednych z największych drapieżników, jakie chodziły po Ziemi. Imponująco nazwany, Carcharodontosaurus saharicus był większy niż Tyrannosaurus rex, a krokodyl Sacosuchus imperator – superkrokodyl – miał długość miejskiego autobusu i ważył 10 ton. Oba gatunki buszowały w Afryce, w czasach, gdy przez obecną pustynię płynęły rzeki. Meave Leakey, która również należy do grupy badaczy zatrudnionych przez Towarzystwo, znalazła w Kenii skamieniałe szczątki przedstawiciela zupełnie nowego gatunku hominidów, Kenyanthropusa platyopsa, który zachwiał poprzednimi poglądami na ewolucję człowieka. Ściśle współpracowała z nią jej utalentowana córka, Louise. Bob Ballard nie tylko odnalazł wraki okrętów znanych z II wojny światowej, m.in. Bismarcka, Yorktown i kutra PT-109 Johna F. Kennedy’ego, ale także wiele wraków starożytnych statków oraz ślady katastrofalnej powodzi w rejonie Morza Czarnego. Wade Davis, etnobotanik oraz badacz kultur ludów pierwotnych, mieszka wśród różnych szczepów i działa energicznie na rzecz zachowania ich starych obyczajów. Oceanograf, Sylvia Earle, przez 5 lat badała Narodowe Rezerwaty Morskie Stanów Zjednoczonych (U. S. National Marine Sanctuaries) w ramach programu Sustainable Seas. Wielkie zmiany zaszły także w kierownictwie Towarzystwa. W 1996 r. Gilbert M. Grosvenor odszedł na emeryturę, a jego odejście stanowiło koniec pewnej epoki. Rodzina, która od samego powstania Towarzystwa przyczyniała się do jego rozwoju, teraz przekazała palmę przywództwa. Grosvenor nadal jest przewodniczącym rady nadzorczej, ale pod kierunkiem jego następców, Rega Murphy’ego i od 1998 r. Johna M. Faheya jun., ukształtowało się nowe, bardziej przedsiębiorcze National Geographic. Pod kierunkiem redaktorów Billa Garretta (1980-1990) i Billa Allena (od 1995 r.) Magazyn National Geographic zmienił kształt graficzny i zbliżył się do upodobań współczesnych czytelników. Obecnie, obok opowieści o nowych odkryciach archeologicznych i cudach nauki, ukazują się artykuły na temat zdrowia na świecie, ciemnych stron handlu diamentami czy broni masowego rażenia. Choć na całym świecie można kupić angielskie wydanie National Geographic, Magazyn jest w rzeczywistości pismem międzynarodowym. W 1995 r. Towarzystwo zaczęło wydawać National Geographic w języku japońskim, później w Hiszpanii i Ameryce Południowej ukazało się wydanie w języku hiszpańskim. W 1999 r. ukazał się pierwszy numer Magazynu po polsku. W krótkim czasie National Geographic można było już znaleźć na ogromnym obszarze – od Portugalii do Tajwanu i Rosji. Wydawany jest w ponad dwudziestu językach na licencji Towarzystwa lub przez miejscowe oddziały Towarzystwa i skutki są zadziwiające – obecnie jedna czwarta czytelników czyta Magazyn w innym języku niż angielski. Podobnie rozszerzył się także zasięg kanału telewizji kablowej National Geographic. National Geographic Channel został uruchomiony w 1997 r. w Wielkiej Brytanii, Skandynawii oraz Australii i rozwijał się szybciej niż inne międzynarodowe kanały telewizji kablowej. W 2003 r. był oglądany w przeszło 160 mln gospodarstw domowych w 164 krajach i w 26 językach. W styczniu 2001 r. nastąpiła inauguracja kanału National Geographic w Stanach Zjednoczonych. Znalazł się on na drugim miejscu pod względem tempa rozwoju wśród wszystkich krajowych kanałów telewizji kablowej – w ciągu zaledwie 2 lat dotarł do przeszło 40 mln domów. Uruchomienie własnego kanału było naturalnym następstwem różnych telewizyjnych przedsięwzięć Towarzystwa, które łącznie zebrały ponad 100 nagród Emmy i 800 innych cenionych wyróżnień. Od dawna istniejący serial Special jest nadal emitowany w PBS. Jego tematyka jest zróżnicowana: „FBI od środka”, „Geografia Afryki” czy „Mekka od środka”. Cieszący się dużą popularnością program National Geographic EXPLORER, przemianowany ostatnio na Ultimate Explorer jest wciąż nadawany w telewizji kablowej USA. W programie występują korespondenci pragnący przeżywać przygody w terenie lub badający zagadnienia związane z globalizacją kultury. Personel telewizji National Geographic nadaje sprawozdania z tak niebezpiecznych miejsc na Ziemi, jak Afganistan czy Irak. Towarzystwo produkuje również filmy pełnometrażowe. Rekordy powodzenia biły w kinach filmy Mysteries of Egypt (Tajemnice Egiptu) i Lewis and Clark (Lewis i Clark). Pionierskimi filmami ukazującymi przyrodę na wielkim ekranie były Forces of Nature (Siły przyrody) i Lions of the Kalahari (Lwy Kalahari). Ostatnio wspólna ekipa National Geographic i Hollywood nakręciła film fabularny, K-19: The Widowmaker – dramat z okresu zimnej wojny, którego akcja toczy się na łodzi podwodnej. W roli głównej występuje Harrison Ford. W 1996 r. National Geographic dotarło do nowej, szerokiej publiczności międzynarodowej czekającej w cyberprzestrzeni. Uruchomiona strona internetowa nationalgeographic.com natychmiast przyciągnęła miliony zainteresowanych. Zawiera mnóstwo interaktywnych tekstów, m.in. popularną MapMachine i stanowi uzupełnienie artykułów publikowanych w Magazynach oraz programów telewizyjnych. Czasami na stronie zamieszczane są urywki z prowadzonych na bieżąco dzienników korespondentów przebywających w nieprawdopodobnych miejscach – w gąszczach dżungli, na wojennym froncie lub obok Boba Ballarda na statku badawczym. Specjalne wydania Magazynu Traveler, np. „Fifty Places of a Lifetime” (50 miejsc na podróż życia), cieszą się dużym powodzeniem i zachęcają czytelników do odwiedzenia egzotycznych miejsc, zamieszczając artykuły słynnych ludzi, którzy opisują swoje ulubione miejsca. Wychodzący od 1999 r. Magazyn Adventure zabiera odważnych czytelników w jeszcze bardziej odległe tereny – wypracował nowy, żywy styl oraz charakter i już w 2002 r. został uhonorowany nagrodą National Magazine. National Geographic Explorer i National Geographic for Kids cieszą się uznaniem dzieci, a nowe wydawnictwa Adventure Press i Adventure Classics reprezentują nowe kierunki w działalności edytorskiej Towarzystwa. National Geographic nadal jest wydawcą map rozchodzących się na całym świecie, a nagradzane atlasy są cenionymi pozycjami informacyjnymi. Dla tych, którzy chcą zobaczyć świat na własne oczy, agencja National Geographic Expeditions (Wyprawy National Geographic) organizuje wycieczki we wszystkie strony świata. Pod przewodnictwem wytrawnych podróżników i innych specjalistów uczestnicy podążają śladem żołnierzy po plażach Normandii, odkrywają dalekie wioski w Papui-Nowej Gwinei lub wędrują po wulkanicznych obszarach Islandii. W 1999 r. polarnik Will Steger kierował wycieczką sylwestrową na Antarktydę, gdzie w otoczeniu tysięcy pingwinów w galowych, czarno-białych „smokingach” podróżnicy National Geographic przywitali tysiąclecie popijając szampana chłodzonego w lodzie liczącym 20 tys. lat. W końcu lat 90. biolog Michael Fay wyruszył na jedną z najtrudniejszych wypraw, jakie sponsorowało Towarzystwo National Geographic. Przez 15 miesięcy Fay pokonał ponad 3200 km w wilgotnych lasach Afryki Środkowej – szedł pieszo, w sandałach przez – wydawałoby się – nieprzebyty las. Walczył z pijawkami, skorpionami, pasożytami, szedł w ulewnym deszczu, grzązł w bagnach, lawirował między żmijami i śmiertelnym wirusem Ebola, napotykał zwierzęta, które nigdy przedtem nie widziały człowieka i zebrał bezprecedensową ilość informacji o tych cennych i zagrożonych terenach. Odyseja Faya poruszyła wyobraźnię milionów ludzi, którzy mogli się o niej dowiedzieć z programu telewizyjnego, stałych wzmianek w internecie i trzech artykułów zamieszczonych w National Geographic. Urzekające zdjęcia, w których fotograf Magazynu, Michael Nichols, uchwycił pierwotny urok tej „zielonej otchłani”, skłoniły rząd Gabonu do przeznaczenia 10% powierzchni kraju na założenie 13 parków narodowych – gdyby nie ta decyzja, lasy mogłyby stać się własnością spółek zajmujących się wyrębem drzew. Osiągnięcia Faya wtórowały apelom Towarzystwa o „większą troskę o stan planety”. National Geographic upamiętnił przełom tysiącleci specjalnym numerem poświęconym przeludnieniu i różnorodności życia. Prezydent Towarzystwa, John Fahey, powtarzał wielokrotnie, że „ochrona środowiska jest najważniejszym elementem naszej misji w XXI wieku”. Przerażony zniszczeniem naturalnego środowiska, jakie zobaczył w Afryce, postanowił, że Towarzystwo powinno energiczniej zająć się tym zagadnieniem. Powołano w tym celu Fundusz Powierniczy National Geographic na rzecz Ochrony Środowiska (National Geographic Conservation Trust), który ma finansować projekty przyczyniające się do zachowania zasobów przyrody oraz kultury i do takiego ich użytkowania, które nie narusza równowagi ekologicznej. Pierwszą osobą, która uzyskała dotację z funduszu powierniczego, była Nalini Nadkarni, która od 30 lat stara się uświadomić nam, jak ogromne znaczenie ma biologiczna różnorodność wilgotnych lasów równikowych. Film „Las równikowy: bohaterzy wysokiego pogranicza” z serialu telewizyjnego Special emitowanego przez National Geographic, pokazuje, jak przedzierając się przez gęstą roślinność Nadkarni odkrywa „świat w świecie”. Kolejne dotacje przyznano na ochronę orangutanów, afrykańskich dzikich psów i tkanin Inków, a także na wsparcie nowatorskich projektów, których celem było włączenie plemion tubylczych do działań na rzecz ochrony zagrożonych lokalnych zasobów naturalnych. Nadal ważną sprawą jest poprawa poziomu nauczania geografii. Mimo skoordynowanych wysiłków Towarzystwa, mimo że w konkursie National Geographic Bee i w Międzynarodowej Olimpiadzie Geograficznej biorą udział tysiące uczniów, niedawny sondaż wykazał, że młodzi ludzie w Stanach Zjednoczonych wciąż nie znają geografii. W związku z tym John Fahey postanowił zawiązać międzynarodową koalicję polityków, przedsiębiorców i przedstawicieli mediów, która opracowałaby program walki z geograficzną apatią. „Jest to kryzys kultury – powiedział – a odwrócenie tej niepokojącej tendencji wymagać będzie ogromnego wysiłku.” Przez ponad 100 lat dzięki staraniom National Geographic do milionów ludzi na świecie docierały różne publikacje i programy, a Towarzystwo sfinansowało również ponad 7,5 tys. projektów badawczych. Podstawowe wartości, którymi się kieruje, są na pewno na miarę XXI w., ale jego przywódcy dążą do tych samych celów, które owego mglistego wieczoru pobudziły do działania 33 założycieli zebranych w klubie Cosmos – do „pogłębiania i szerzenia wiedzy geograficznej”. Były prezydent USA, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, Jimmy Carter, stwierdził, że Towarzystwo National Geographic zrobiło więcej niż wszystkie inne znane mu organizacje „dla zbliżenia ludzi z różnych krajów i umożliwiło nam wzajemne poznanie się i zrozumienie”. Opracowaliśmy już mapy całego świata, dotarliśmy do biegunów i zdobyliśmy najwyższe szczyty górskie, ale potrzeba dalszego poznania świata – jego ludów i krajów, zwierząt i roślin, morskich głębin, gorącego jądra Ziemi i jej miejsca wśród galaktyk – jest większa niż kiedykolwiek wcześniej. Poznawanie świata jest zadaniem współczesnego Towarzystwa National Geographic, międzynarodowej organizacji, która kieruje się dobrem całej planety. Jest i pozostanie organizacją potrzebną wszystkim, którzy kochają Ziemię i z zachwytem patrzą na gwiazdy. Stare kości Szukanie dinozaurów W 1907 r. National Geographic zamieścił artykuł „Dziwna i niezwykła bestia” opisujący zamarzniętego mamuta odkopanego w syberyjskiej tundrze. Od tego czasu paleontologia – nauka zajmująca się badaniem życia w dawnych okresach geologicznych – przykuwała uwagę czytelników z ciekawością czekających na wiadomości o prehistorycznych zwierzętach, a zwłaszcza o dinozaurach. Roy Chapman Andrews zaskoczył czytelników odkryciem na surowej pustyni Gobi w Mongolii pierwszego nienaruszonego gniazda z jajami dinozaurów. Andrews pisał o znalezisku w National Geographic ubarwiając swoje doniesienie opowieściami o nieuchwytnych bandytach. Niektórzy sądzą, że Andrews był wzorem filmowego Indiany Jonesa. W XX w. nastąpił wielki skok w rozwoju paleontologii. Również i w tej dziedzinie Towarzystwo dofinansowało prace wielu największych badaczy, w tym Thomasa Richa i Patricii Vickers-Rich, którzy rzucili światło na „dinozaury ciemności” zamieszkujące Australię w czasach, gdy była ona połączona z Antarktyką. Dzięki tym dotacjom odkryto na Madagaskarze skamieniałe szczątki największego lemura i resztki najstarszych zwierząt roślinożernych w obecnej Nebrasce i Kansas. Paul Sereno, badacz zatrudniony przez Towarzystwo, dokonał wielu niebywałych odkryć – znalazł m.in. skamieniałe szczątki „superkrokodyla” o długości miejskiego autobusu – są to najlepiej zachowane szczątki gigantycznego krokodyla, jakie dotychczas odkryto. Gra dla cierpliwych Fotografowanie przyrody: standard doskonałości Na marginesie s. 104. Dramat śmierci na afrykańskich równinach. Zdjęcie Chrisa Johnsa przedstawiające atak gepardów na antylopę zostało opublikowane w grudniu 1999 roku. Gepardy osiągają w biegu prędkość przekraczającą 100 km/godz., ale nie są tak silne jak inne dzikie koty, dlatego trzymały zaatakowaną antylopę pod wodą, dopóki nie utonęła. Podobnej sceny prawdopodobnie nigdy przedtem nie sfotografowano. „Wyprawy na łono natury to nie geografia” – krytykował członek rady po obejrzeniu zaskakujących zdjęć wykonanych przez pioniera fotografii zwierząt, George’a Shirasa, opublikowanych w lipcowym numerze National Geographic z 1906 roku. Wbrew takim sądom większość ludzi uważa dziś, że wędrówki na łonie natury są największym osiągnięciem National Geographic. Nim lepsze filmy, szybsze migawki i teleobiektywy pozwoliły na uzyskanie jeszcze bardziej interesujących zdjęć, fotografowie National Geographic gotowi byli całymi godzinami cierpliwie czekać, znosić dokuczliwe muchy i komary, słońce i upał, deszcz i chłód – wszystkie niemal udręki – byle tylko zrobić akurat takie, a nie inne zdjęcie ptaków w locie lub zwierząt w ruchu. Dzięki temu w publikacjach Towarzystwa pojawiają się fotografie przyrodnicze wszelkich rodzajów. Ukazują się na stronach magazynów i książek lub w telewizyjnych filmach dokumentalnych. Filmy Wydziału Przyrodniczych Filmów Dokumentalnych (Natural History Film Division) Towarzystwa zdobyły 24 nagrody Emmy i wiele innych, prestiżowych wyróżnień. Fotografie przyrody odgrywają teraz zasadniczą rolę w publikacjach Towarzystwa i pomagają w przedstawianiu świata bez względu na to, czy ukazują zmieniającą się w czasie jabłoń, osobliwe i dziwaczne owady lub nieznane, dziko rosnące kwiaty, odwieczny dramat drapieżnika i ofiary na rozżarzonych równinach Afryki, zaskakujące piękno rafy koralowej i ryb, piękny łuk ciała wyskakującego z wody wieloryba czy niebezpiecznie bliskiego rekina.
„Gdy zrozumie się wartość wszystkich żywych stworzeń, mniej uwagi poświęca się przeszłości, a więcej – zapewnieniu przyszłości.” - Dian Fossey
Na początku lat 70. National Geographic nadal był dynamicznym i wielostronnym pismem, do jakiego przywykli czytelnicy. Coraz liczniejsi dziennikarze, fotografowie, uczeni i podróżnicy jeździli w teren, a po wielu miesiącach wracali z nowymi odkryciami, zadziwiającymi fotografiami i ekscytującymi opowieściami. Magazyn National Geographic, mapy, książki, wykłady i programy telewizyjne docierały do milionów odbiorców. Strony Magazynu zaczęły jednak wyglądać nieco inaczej. Fotografowie zespołu nadal zyskiwali międzynarodowy poklask za swoje prace, ale jednocześnie oprócz zdjęć wspaniałych krajobrazów i barwnych strojów pojawiały się obrazy ukazujące brud i nędzę, konflikty, biedę i zanieczyszczenie środowiska. Jak zauważył fotoreporter National Geographic, James Blair: „Była to zupełnie inna gra, nie chodziło o to, by zobaczyć coś pięknego, ale coś przerażającego”. W grudniowym numerze Magazynu z 1970 r. ukazało się pamiętne zdjęcie Blaira przedstawiające brudną wodę i pokryte rdzą młyny nad rzeką Cuyahoga w Cleveland. W rzece było tyle ropy i odpadów, że w 1969 r. rzeka się zapaliła. Artykuł „Zanieczyszczenie środowiska, zagrożenie jedynej siedziby człowieka” był punktem zwrotnym w dotychczasowej polityce Magazynu. National Geographic zawsze interesował się tematyką przyrodniczą. Od dawna popularnym tematem były ptaki, uznaniem cieszyły się również artykuły zatrudnionego w Magazynie Paula Zahla, przyrodnika, który przez lata jeździł z rodziną kolejnymi samochodami kombi na poszukiwanie przyrodniczych ciekawostek. Ale w końcu lat 60. kraj ogarnęła potężna, nowa siła – ruch obrońców środowiska. Początkowo powoli, potem coraz szybciej, National Geographic przyjmował nowy punkt widzenia. W ciągu następnych 20 lat Magazyn, który niegdyś relacjonował polowania i zbieranie okazów do kolekcji w Afryce i Azji, teraz zwracał uwagę na ciężki los słoni, pand, nosorożców i wielorybów. Przedstawiał zniszczenia środowiska i pisał o zagrożeniach, jakie niosą środki chwastobójcze, elektrownie jądrowe i kwaśne deszcze. Zajmując całkowicie bezstronne stanowisko przedstawiał wszystkie aspekty złożonych problemów techniki i ekologii. Prezentował teraz ten sam piękny świat, ale widziany już w innym, pełniejszym świetle. To były zupełnie inne zasady, odpowiadające nowemu pokoleniu, które pojawiło się w Towarzystwie. W 1970 r. wkroczył na arenę kolejny członek rodziny zajmującej nadal czołową pozycję: stanowisko redaktora National Geographic objął Gilbert M. Grosvenor, syn Melville’a. Urażony zarzutami, że Magazyn prezentuje zbyt różowe spojrzenie na świat, Gil Grosvenor przemyślał zasady swojego dziadka, który uważał, że na łamach Magazynu powinny ukazywać się tylko rzeczy „miłej natury”, że nie powinno pojawiać się „nic stronniczego czy kontrowersyjnego”. Postanowił, że będzie uczciwy, ale nie będzie się wahał przed podejmowaniem trudnych tematów, a National Geographic będzie nie tylko zwierciadłem świata, ale także „zwierciadłem swoich czasów, będzie przedstawiał zmiany, jakie zachodzą wokół nas”. Konflikty w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Środkowej szybko znalazły odbicie w Magazynie. Gdy osłabło napięcie zimnej wojny, dziennikarze i fotoreporterzy zaczęli jeździć do Chin, Korei Północnej, na Kubę i do Związku Radzieckiego – twierdz komunizmu, na które dawniej redaktorzy nie zwracali większej uwagi. Zaskakiwały artykuły o nędzy Harlemu i apartheidzie w Afryce Południowej. Niektórzy ludzie uważali, że tak kontrowersyjne artykuły i nacisk na problemy ochrony środowiska naturalnego ociera się o dziennikarstwo zaangażowane. Odpowiadając sceptykom Grosvenor z naciskiem stwierdził, że „to nie Magazyn się zmienia, lecz świat”. Również w innych działach Towarzystwa widać było przejawy nowej polityki. Doskonale rozwijało się wydawnictwo książek i publikacji edukacyjnych. Mapy zawierały więcej informacji, znajdowały się na nich także odpowiednie wiadomości na temat kultury i historii. W 1975 r. ukazał się Magazyn World dla dzieci od lat 8 do 14, który wkrótce docierał do 1,3 mln młodych czytelników. Subsydiowani przez Towarzystwo naukowcy starali się obserwować i wyjaśniać zachodzące zmiany. Biolodzy badali nie tylko same zwierzęta, ale także ich szybko zanikające siedliska. George Schaller wędrował po wysokich górach Azji i badał populacje dzikich owiec, kóz i rzadkiego śnieżnego lamparta. Eugenie Clark zmieniła naszą wiedzę o rekinach. Często rezygnowała z użycia stalowej klatki zabezpieczającej przed atakiem i swobodnie pływała wśród tych tajemniczych, niezwykle interesujących stworzeń. W tym samym czasie Roger Payne prowadził obserwacje wielorybów fałdowców. Do numeru National Geographic ze stycznia 1979 r. dołączona była płyta z nagraniem ich niepokojących „pieśni”. W Sierra Madre w Meksyku zespół przyrodnika, Freda Urquharta, odkrył nieznane dotąd tereny zimowania monarcha (danaida wędrownego) – motyla przylatującego tu ze wschodnich obszarów Ameryki Północnej – wyjaśniając tym samym długoletnią tajemnicę miejsca ich zimowego pobytu. Katherine Payne, pracująca w Kenii w końcu lat 80., stwierdziła, że słonie (trzebione bez litości przez kłusowników) porozumiewają się ze sobą za pomocą infradźwięków, niskich dudnień rozchodzących się w promieniu wielu kilometrów. Jane Goodall, Dian Fossey i Biruté Galdikas znalazły dowody bliskiego pokrewieństwa między małpami człekokształtnymi i ludźmi, a Francine (Penny) Patterson wykazała, że goryl Koko z zagrożonych goryli nizinnych ma wyraźne zdolności językowe. Świat dowiedział się o wynikach tych ważnych badań z artykułów w National Geographic, książek i z telewizyjnego serialu Special, „Poszukiwanie małp człekokształtnych” . Wszystkie te badania wspierał Melvin M. Payne, prezydent Towarzystwa w latach 1967-1976, który miał talent zarówno do wyszukiwana obiecujących naukowców, jak i do interesów. Był wielkim orędownikiem badań w terenie i sam spędził wiele miesięcy „pod nmiotem” i został nagrodzony Conservation Service Medal (medal za pracę na rzecz ochrony przyrody), najwyższym odznaczeniem Departamentu Spraw Wewnętrznych, za „kierowniczą rolę w pracach odkrywczych, badaniach i edukacji”. W 1980 r. Gil Grosvenor zrezygnował ze stanowiska redaktora i został prezydentem Towarzystwa. Redaktorem National Geographic został twórczy i energiczny Bill Garret. Magazyn, który do tego czasu już w znacznym stopniu rozszerzył swoje zainteresowania i zajmował się tak zróżnicowaną tematyką, jak szczury i Całun Turyński, za czasów Garreta kontynuował ten proces – od archeologii śmietnisk do tajemnic snu czy zmysłu powonienia. Do artykułu na temat węchu dołączono kartoniki, które należało zdrapać i powąchać. W ten sposób zbadano wrażliwość czytelników na powszechnie występujące zapachy. Fotograf Magazynu, James Stanfield, przeszukał labirynty Watykanu i zebrał materiały do opublikowania wyłącznie w Magazynie. Garret wydał także serię numerów z trójwymiarowymi, holograficznymi zdjęciami na okładce i były to pierwsze takie zdjęcia w wielonakładowym czasopiśmie. Największą zmianą w Magazynie był rozkwit fotoreportażu. Steve McCurry, odważny, niezależny fotoreporter, przywiózł zdjęcia z targanego wojną Afganistanu i nawiedzonego suszą Sahelu. Dziennikarz Mike Edwards, laureat kilku nagród, i fotograf Steve Raymer udokumentowali tragiczny wypadek w elektrowni jądrowej, który miał miejsce w 1987 r. w Czarnobylu. Rowe Findley przedstawił wstrząsającą opowieść o wybuchu Mount St. Helens w 1981 roku. „Słoneczny niedzielny ranek zmienia się w złowrogo szary, a potem tak w czarny, że nie można zobaczyć dłoni podniesionej do oczu. W niesamowitym mroku i ciemnościach rozjaśnianych tylko przeszywającymi niebo błyskawicami, przy odgłosie grzmotów i w porywistym wichrze, tysiące zrozpaczonych ludzi prowadzi poszukiwania i niesie ratunek.” Był to najbardziej popularny artykuł w historii National Geographic. Nie brakowało podróżników oraz poszukiwaczy przygód, którzy chcieli podróżować tak jak dawniej, krok po kroku. W 1977 r. Peter i Barbara Jenkinsowie przeszli pieszo przez Amerykę. W tym samym roku Robyn Davidson z czterema wielbłądami wędrował ponad 2 700 km w australijskim buszu. W 1986 r. polarnik, Will Steger zakończył – pierwszą od czasów ekspedycji Peary’ego w 1909 r. – uwieńczoną powodzeniem wyprawę na biegun północny bez uzupełniania zapasów, na saniach z psim zaprzęgiem. W 1980 r. Reinhold Messner jako pierwszy wszedł na Mount Everest bez butli z tlenem. W National Geographic z października 1981 r. pisał: „Chcę wejść na górę taką, jaką ona jest naprawdę… Uważam, że gdybym korzystał z tlenu z butli, nie wspinałbym się na górę wznoszącą się nade mną. Po prostu obniżyłbym jej szczyt do swojego poziomu.” Hart ducha, odwaga i oryginalność skłoniły legendarnego podróżnika, Thora Heyerdahla, autora Wyprawy Kon Tiki, do ryzykownej wyprawy przez ocean łodzią zbudowaną wyłącznie z papirusu. Te same cechy charakteru oraz miłość do historii skłoniła Tima Severina do pożeglowania skórzaną łodzią z Irlandii do Nowej Fundlandii śladami irlandzkiego mnicha – św. Brendana. Później podróżował szlakiem Odyseusza, Jazona i Sindbada Żeglarza. Czytelnicy Magazynu dowiadywali się, jak te wyprawy potwierdziły umiejętności dawnych żeglarzy. Zastępca redaktora National Geographic Joseph Judge i Luis Marden popłynęli przez Ocean Atlantycki śladami Krzysztofa Kolumba i wysunęli przypuszczenie, że wielki żeglarz wylądował w Nowym Świecie na niewielkiej wyspie Samana Cay należącej do Bahamów, nie zaś na San Salvador, jak to się powszechnie uważa. Magazyn w dalszym ciągu opisywał niezwykłe odkrycia. Geolog morski Robert Ballard, badał ciemne głębiny morskie w podwodnym statku Alvin, należącym do Instytutu Oceanograficznego Woods Hole (Woods Hole Oceanographic Institution). National Geographic zapewniał jego wyprawom obsługę fotograficzną. W 1977 r. Ballard odkrył w pobliżu Wysp Galapagos otwory termiczne w dnie oceanu – gorące źródła podwodne. Wokół otworów gromadziły się olbrzymie mięczaki dwuskorupowe i rurkoczułkowce należące do klasy pierścienic Polychaeta, pierwsze odkryte organizmy żywe, które czerpią energię z rozpalonego wnętrza Ziemi, a nie ze Słońca. W 1985 r. Ballard dokonał kolejnego zadziwiającego odkrycia. W grudniowym numerze National Geographic z 1985 r. pisał: „Nie mogę uwierzyć własnym oczom. W morskiej otchłani, na głębokości 4 km wyraźnie pojawia się widmowy dziób wielkiego statku”. Były to resztki Titanica. W owym czasie odkrycie wraku Titanica wzbudziło niesłychane emocje. Nazwisko Boba Ballarda stało się powszechnie znane. Uczestnicy wspieranych przez Towarzystwo wypraw do Afryki Wschodniej nadal odkopywali intrygujące ślady naszych najstarszych przodków. Richard Leakey odkrył w Kenii niemal kompletny szkielet Homo erectus, pitekantropa, naszego najbliższego przodka. Donald Johnson odkopał w Etiopii cenne znalezisko – liczące prawdopodobnie 3 mln lat skamieniałe szczątki Australopithecusa afarensis. Australopiteki należą do jednej z najstarszych gałęzi ewolucyjnego drzewa człowieka. Mary Leakey znalazła w Tanzanii, w starych popiołach wulkanicznych skamieniałe odciski stóp istoty z rodziny hominidów, których wiek oceniła na 3,6 mln lat. Znalezisko to dowodzi, że nasi pierwotni przodkowie chodzili na dwóch nogach znacznie wcześniej niż dawniej sądzono. Gdy National Geographic publikował przykuwające uwagę zdjęcia szkieletu, które niedawno ekshumowano w Herkulanum, mieście zniszczonym w 79 r. przez wybuch Wezuwiusza, inni archeolodzy badali Aphrodisias, grecko-rzymskie miasto w Turcji. Sponsorowany przez Towarzystwo Christopher Donnan odkrył w Peru nietknięte groby inkaskich królów, a Norman Hammond znalazł groby Majów w Belize. Hammond opowiadał czytelnikom Magazynu, że jedno z miejsc wyglądało zupełnie jak wytwór dziecięcej fantazji: „Dalekie starożytne miasto ukryte pod zielonym baldachimem dżungli. Winorośle i korzenie wiły się niczym węże nad świątyniami i piramidami. A pod tym wszystkim nie odkryty dotąd grób zawierający wytwory sztuki wygasłej cywilizacji i szkielet dawno zmarłego arystokraty”. Dzięki nowym metodom – teledetekcji, laserom, grafice komputerowej, promieniom rentgenowskim i tomografii komputerowej – National Geographic mogło ukazywać świat w nowy sposób. W dokumentalnym filmie telewizyjnym, „Niewidzialny świat”, przedstawiono nawet obraz uzyskany w mikroskopie elektronowym – taniec pojedynczego atomu. Ukazujące się 4 razy w ciągu roku wspaniałe programy telewizyjne National Geographic były równie dobrze znane jak Magazyn z żółtą ramką. Takie hity, jak „Nieprawdopodobna maszyna” (1975 r.), „Rekiny” (1982 r.) i „Kraina tygrysa” (1985 r.) należały do najchętniej oglądanych programów, jakie nadała stacja PBS. W 1985 r. rozpoczęto w telewizji kablowej emisję programu National Geograhic EXPLORER, w którym poruszane są bardzo różne tematy – od wypraw na Mount Everest i jadowitych węży do wojny w Afganistanie. W 1984 r. siedziba Towarzystwa zyskała czwarty budynek. Podczas jego otwarcia prezydent Reagan stwierdził, że Towarzystwo w czasie swego istnienia „uświadomiło wszystkim tę głęboką prawdę, że jesteśmy… jedną rodziną ludzi mieszkających razem na niewielkiej, niebiesko-zielonej planecie”. Mimo to Gila Grosvenora dręczył niepokój. „Wystarczy wziąć gazetę, by przekonać się każdego dnia, że geografia odgrywa dominującą rolę nadając życiu trzeci wymiar” – pisał. Wyniki testów dowodziły zaś, że amerykańscy uczniowie słabo znają geografię. Grosvenor postanowił to zmienić. W tym celu zainicjował program edukacyjny, realizowany w ramach ogólnokrajowego programu szkolenia nauczycieli, który jest finansowany przez specjalnie powołaną fundację. Od 1989 r. National Geographic organizuje konkurs wiedzy geograficznej (National Geographic Bee) dla uczniów klas od 4. do 8., pomaga również w ustalaniu zakresu nauczania geografii dzieci i młodzieży począwszy od przedszkola aż do 12. klasy. W 1988 r. Towarzystwo National Geographic obchodziło 100. rocznicę powstania. Zajmowało wyjątkową pozycję i było bezkonkurencyjne – jego publikacje i programy miały zasięg ogólnoświatowy. Wsparło finansowo ponad 3 tys. wypraw i programów badawczych. Liczba członków przekroczyła 10 milionów. Uroczysty, jubileuszowy obiad galowy z udziałem wielu gwiazd uświetnił swym przewodnictwem prezydent elekt, George H. W. Bush. Wśród 15 badaczy i odkrywców, którzy za swój wkład do badań i odkryć otrzymali specjalną nagrodę z okazji 100. rocznicy, znaleźli się Jacques Cousteau, sir Edmund Hillary, Jane Goodall, Mary i Richard Leakeyowie i John Glenn. Nagrodą był kryształowy globus, symbol naszej kruchej Ziemi. Strona po stronie Jak powstaje Magazyn Zaczyna się od pomysłu, od propozycji artykułu, np. na temat Szangri-la, którą musi zatwierdzić zespół planowania Magazynu. Potem do tego mitycznego królestwa wyjeżdża zespół złożony z dziennikarza i fotografa. Wiele tygodni później, po zakończeniu pracy w terenie, redaktorzy przeglądają wykonane fotografie, których może być nawet 20 tys., i wybierają najwyżej kilkanaście najlepiej ilustrujących tekst. Potem pracuje się dalej nad układem graficznym, szlifuje się również tekst. Oddział Badań (Research Division) sprawdza bardzo drobiazgowo, czy w tekście nie błędów. Zdjęcie na okładkę zawsze wybiera osobiście redaktor naczelny. Wysoką jakość druku osiąga się dzięki doskonałemu papierowi i najnowocześniejszym maszynom drukarskim. Wreszcie, po kilku miesiącach, a czasem nawet latach od narodzin pomysłu, członkowie Towarzystwa znajdują w skrzynkach pocztowych najnowsze wiadomości National Geographic o Szangri-la – legendarnym, rajskim zakątku. Podwodny świat Badanie podmorskiego królestwa „Nie ma lepszego sposobu na obserwację ryb, jak zostanie rybą” – powiedział pionier badań podwodnych, Jacques Cousteau. Wcześniej, nim Cousteau rozpoczął swoje badania, wielkie oceany pokrywające Ziemię były niemal nieznane. National Geographic przyznało wiele dotacji na podmorskie badania, a wydawnictwa Towarzystwa poświęciły tysiące stron na opis rozwoju metod, dzięki którym ludzie upodobnili się nieco do ryb i mogą lepiej poznawać morze. Magazyn rozpoczął publikację artykułów Cousteau na temat podwodnych badań prowadzonych z użyciem akwalungu, a niedługo potem Don Walsh, porucznik marynarki USA oraz Jacques Piccard zanurzyli się w batyskafie Trieste na głębokość prawie 11 km w Rowie Mariańskim, największej głębi oceanicznej. Piccard opisał ten wyczyn w sierpniowym numerze National Geographic z 1960 roku. Lata 60. były okresem wielkich sukcesów oceanografii. Oprócz finansowania Cousteau Towarzystwo wspierało również Edwina Linka, który przeprowadził wiele eksperymentów mających celu sprawdzenie, czy człowiek może żyć i pracować w głębinie oceanu. Topografia dna oceanu była właściwie nieznana aż do lat 60., kiedy to Bruce Heezen i Marie Tharp ukończyli jego mapę. Okazało się, że podobnie jak na powierzchni Ziemi, także i tam znajdują się pasma górskie. Jednak opracowanie mapy dna morskiego to nie wszystko. Towarzystwo miało swój udział w realizacji projektu FAMOUS poświęconego badaniom głębin oceanicznych, w ramach którego człowiek po raz pierwszy zanurkował na Grzbiet Śródatlantycki. Członkiem ekspedycji był młody oceanograf, Robert Ballard, który potem kierował inną wyprawą – w rejon Krawędzi Galapagos, gdzie znalazł pierwsze organizmy żywe czerpiące energię z syntezy chemicznej, a nie z fotosyntezy. Ballard uważał, że wyposażone w sonar, zdalnie sterowane podwodne roboty umożliwiłyby zbadanie większych obszarów morskiego dna. W 1985 r. dzięki zastosowaniu takich metod Ballard odkrył Titanica, a później znalazł wiele innych wraków oraz ślady katastrofalnej powodzi, która w dalekiej przeszłości zalała region Morza Czarnego. Niestety tempo niszczenia oceanów jest równie szybkie, jak tempo ich badania. Sylvia Earle, znany biolog morski zatrudniony przez Towarzystwo, zainicjowała w latach 90. program Sustainable Seas, którego celem jest zwrócenie uwagi na rezerwaty morskie Stanów Zjednoczonych. Earle i wiele innych osób nadal prowadzi walkę o ocalenie królestwa naszych oceanów.
Czy oglądałeś wczoraj wieczorem National Geographic? (1957–1969)
„Wyzwanie i inspiracja to największe skarby wyniesione z morza. Zaczynamy dopiero gromadzić wiedzę o morzu, rozwijać sztukę z nim związaną, uczyć się jego filozofii i życia w jego objęciach.” - Jacques Cousteau
W 1963 r. Towarzystwo National Geographic dotarło na wierzchołek świata. 22 maja Barry Bishop, pracownik Magazynu, wbił flagę Towarzystwa na szczycie Mount Everest. Bishop był członkiem pierwszego amerykańskiego zespołu – jednego z pierwszych, które zdobyły najwyższy szczyt świata. Jego wyczyn uświetnił 75. rocznicę założenia Towarzystwa. Przez trzy czwarte wieku National Geographic stale się rozwijało, a w 1963 r. miało już 3 mln członków. Gdy personel przygotowywał się do przenosin do nowego budynku, Towarzystwo wydało swój od dawna wymarzony, pierwszy atlas świata, nad którym pracowano przez 7 lat. Melville Grosvenor uznał, że atlas jest „największym, najpiękniejszym i najbardziej ambitnym wkładem [Towarzystwa] do nauki geografii”. Nigdy przedtem okoliczności nie były tak sprzyjające. Prezydent Kennedy obiecywał wyprawy do gwiazd i sondowanie oceanicznych głębin. Nauka rozwijała się w szybkim tempie, a Towarzystwo National Geographic szukało nowych sposobów przybliżenia świata swoim członkom. Dzięki postępowi technicznemu w fotografii i druku, Magazyn National Geographic eksplodował kolorami. Bez względu na temat – włoska Riwiera, szczepy Nowej Gwinei, kolibry czy lśniące samoloty odrzutowe – wszystko przedstawiano w nowym, dynamicznym układzie graficznym. Na okładkach znalazły się efektowne zdjęcia. Melville Grosvenor potroił wydatki na zdjęcia i zatrudnił zdolnych fotografów i dziennikarzy, którzy mieli mnóstwo nowych pomysłów. Ale na tym nie koniec. Program wykładów Towarzystwa i jego filmy tematyczne od dawna cieszyły się w Waszyngtonie popularnością, a teraz Grosvenor dostrzegł w kolorowej telewizji doskonałą okazję do pokazania tych filmów widzom w całym kraju. 10 września 1965 r. Towarzystwo nadało swój pierwszy telewizyjny film z serii Special. Film „Amerykanie na Mount Everest” wywołał ogromne wrażenie i zyskał najwyższe oceny spośród wszystkich dotychczas wyświetlonych filmów dokumentalnych. Bardzo szybko 4 kolejne filmy z serii Special nie tylko podniosły poziom takich filmów, ale także przyciągnęły rzesze nowych widzów. W 1968 r. film „Amazonka” obejrzało 35 mln telewidzów, więcej niż jakikolwiek inny program pokazywany w telewizji w dwutygodniowym okresie. Dawni bohaterowie National Geographic – nieustraszeni odkrywcy i poodmrażani dżentelmeni – ukazywani byli w Magazynie w otoczce z liści dębu i wawrzynu, ale takie telewizyjne odcinki Special jak „Panna Goodall i dzikie szympansy”, „Dr Leakey i zaranie człowieka” czy „Świat Jacquesa Cousteau”, sprawiły, że w każdym domu pojawili się nowi bohaterowie z określonych, wyspecjalizowanych dziedzin nauki Niewielu ludzi tak pobudziło wyobraźnię widzów, jak Francuz Jacques Cousteau. Ten charyzmatyczny wizjoner był współtwórcą akwalungu, pierwszego aparatu umożliwiającego oddychanie pod wodą, który otworzył nowe królestwo badań podwodnych. Poza granicami Francji Cousteau był właściwie nieznany aż do czasu, gdy National Geographic postanowiło w 1952 r. sfinansować jego projekty. Pracując na pokładzie swego słynnego statku badawczego, Calypso, Cousteau razem z wynalazcą stroboskopu, Haroldem Edgertonem, rozwijał nową dziedzinę fotografii – fotografię podwodną. Konstruował bezsterowe statki zwane spodkami nurkującymi, którymi można było kierować za pomocą dysz silnika strumieniowego, był to zatem rodzaj podwodnego samolotu odrzutowego. Zbudował kilka podwodnych stacji mieszkalnych, tzw. Conshelf, udowadniając, że ludzie mogą przebywać i pracować pod wodą przez długi czas. Przez wiele lat pisał w National Geographic interesujące, popularne artykuły. Powodzenie wyświetlanych od 1966 r. telewizyjnych filmów Special, skłoniło go do nakręcenia własnego, wieloodcinkowego, dokumentalnego serialu telewizyjnego. Akwalung umożliwił archeologowi, George’owi Bassowi z Uniwersytetu A&M w Teksasie, stałą, systematyczną pracę przy wydobywaniu statku zatopionego 3400 lat temu u południowych wybrzeży Turcji. Statek zawierał najbogatszy z dotychczas znalezionych zbiór przedmiotów z epoki brązu. Dotowany przez Towarzystwo Bass był pionierem podwodnej archeologii i opublikował w National Geographic 6 sprawozdań z prowadzonych prac. W 1959 r. Towarzystwo zaczęło dotować prace Louisa i Mary Leakeyów, którzy od dawna szukali śladów pierwotnego człowieka w wąwozie Olduvai w Tanzanii. Odkrycie skamieniałych, liczących 1,8 mln lat szczątków hominida otworzyło przed paleoantropologią nowe, niezwykłe perspektywy. Leakeyowie znaleźli fragmenty kości, narzędzia kamienne i szczątki wymarłych zwierząt. Znaleziska te potwierdzały przypuszczenia, że kolebką ludzkości jest prawdopodobnie Afryka. Dzięki artykułom w National Geographic i telewizyjnemu filmowi Special z 1966 r. Louis Leakey z rozwichrzonymi, siwymi włosami i łobuzerskim uśmiechem stał się postacią znaną milionom widzów. Louis Leakey przypuszczał, że badając życie małp człekokształtnych można uzyskać jakieś informacje o życiu pierwotnego człowieka. Zachęcił trzy fascynujące i śmiałe kobiety do podjęcia badań nad naczelnymi. Jane Goodall, młoda, mówiąca cichym głosem Angielka, właściwie zamieszkała wśród szympansów żyjących w Gombe, narodowym rezerwacie zwierząt w Tanzanii. Ku swemu zaskoczeniu stwierdziła, że szympansy często posługują się prostymi narzędziami. Praca Goodall zaowocowała wieloma artykułami i filmami z serii Special. Świetna fotografia szympansa wyciągającego rękę z wysuniętym palcem wskazującym w kierunku dłoni Goodall, stała się symbolem naszych nie uświadamianych więzów ze światem przyrody. Druga badaczka, Dian Fossey, wyjechała w 1967 r. ze Stanów Zjednoczonych, by podjąć finansowane przez Towarzystwo badania nad gorylami górskimi. W lasach dalekiej Ruandy prowadziła obserwacje, które wpłynęły na zmianę naszej opinii o tym w dużej mierze źle ocenianym zwierzęciu. W 3 artykułach zamieszczonych w National Geographic stwierdziła, że nasze przekonanie o brutalnym zachowaniu goryli jest nieuzasadnione, bo w rzeczywistości są one nieśmiałe i łagodne. W 1985 r. została zamordowana w swoim domku, a cały świat opłakiwał jej śmierć. W tym samym okresie, w wilgotnych lasach równikowych na Borneo, Biruté Galdikas prowadziła rozpoczęte w 1975 r. obserwacje orangutanów, przez wiele lat również wspierane przez Towarzystwo. Znacznie bliżej, bo w Stanach Zjednoczonych, pracowali dwaj bliźniacy – Frank i John Craigheadowie. Poszerzyli oni naszą wiedzę o życiu zwierząt na wolności dzięki opracowanej przez nich metodzie śledzenia zwierząt drogą radiową. W sierpniowym numerze National Geographic z 1960 r. opisali dotowane przez Towarzystwo próby uśpienia wielkich niedźwiedzi grizzly z Yellowstone za pomocą strzał ze środkiem usypiającym. Uśpione zwierzęta można było potem bezpiecznie zmierzyć, zważyć i zbadać. Niebawem zaczęli niedźwiedziom zakładać kołnierze z przekaźnikami radiowymi i śledzić ich wędrówki oraz funkcje fizjologiczne nie tylko za pomocą bezpośrednich odbiorników, ale także poprzez satelitę. Ich metoda umożliwiła lepsze poznanie zwyczajów i zachowania grizzly, a niezwykłe chwile z ich pracy zostały żywo przedstawione w telewizyjnym filmie Special z 1967 roku. Od tego czasu metoda ta odgrywa ważną rolę w badaniu życia dzikich zwierząt i stosuje się ją na całym świecie do obserwacji rozmaitych gatunków, od słoni do wielorybów i nietoperzy. Towarzystwo zawsze wspierało ochronę przyrody. Lipcowy numer National Geographic z 1966 r. upamiętnił 50. rocznicę powołania Zarządu Parków Narodowych (National Park Service) fotografiami z 32 istniejących w Stanach Zjednoczonych parków. Wzywano w nim również do utworzenia jeszcze jednego, w celu ochrony zagrożonych wyrębem wspaniałych, nadbrzeżnych kalifornijskich lasów mamutowca (sekwoje olbrzymie). Dzięki dotacji Towarzystwa Zarząd Parków Narodowych (National Park Service) zdołał udowodnić, że lasy te należy zachować. Zespół Towarzystwa stwierdził potem, że na tym terenie rośnie najwyższe drzewo na świecie, które wznosi się ku niebu na wysokość ponad 110 metrów. W lipcowym numerze z 1966 r. namawiano czytelników, by zwracali się do Kongresu z apelem o zachowanie lasów. Melville Bell Grosvenor pisał: „Obecnie… mamutowiec jest ostatnim bastionem walki przeciwko zakusom człowieka”. Wysiłki odniosły skutek i w 1968 r. oficjalnie ustanowiono Narodowy Park Mamutowca (Redwood National Park). W 1957 r., gdy Związek Radziecki wypuścił Sputnika, pierwszego sztucznego satelitę, zaskoczony kraj obudził się w erze kosmicznej. Nim prezydent Kennedy złożył przyrzeczenie, że do końca dziesięciolecia astronauci dotrą na Księżyc, National Geographic już użyczył NASA swojego redakcyjnego fotografa Deana Congera, który miał robić kolorowe zdjęcia dokumentujące loty załogowe. To Conger fotografował operację wyciągania z oceanu astronauty, Alana Sheparda, pierwszego Amerykanina, który poleciał w kosmos. Zdjęcia te pojawiły się w gazetach całego świata. W 1962 r., John Glenn, pierwszy Amerykanin, który wykonał lot orbitalny wokół Ziemi, wziął ze sobą maleńką flagę National Geographic, a fotografowie Towarzystwa wykonali historyczne zdjęcia startu i powrotu jego statku na Ziemię. Neil Armstrong, gdy jako pierwszy człowiek w lipcu 1969 r. postawił stopę na powierzchni Księżyca, również miał przy sobie małą flagę National Geographic. W grudniu tego roku opublikowano w Magazynie pięcioczęściowy artykuł poświęcony temu triumfowi. Zamieszczono w nim nie tylko pamiętne słowa i fotografie, ale także krótki zapis fonograficzny „Dźwięki epoki kosmicznej”. Ówczesny redaktor naukowy, Ken Weaver, napisał: „Nikt, kto siedział tej lipcowej nocy przyklejony do ekranu telewizyjnego, nie zapomni widmowego widoku stopy macającej szczeble drabiny Eagle’a, a potem stawianej ostrożnie na nienaruszoną dotąd powierzchnię [Księżyca]”. Ale nie tylko Księżyc kusił – istniały przecież jeszcze planety, a za nimi galaktyka – Droga Mleczna. NASA wystrzeliwała bezzałogowe, naładowane przyrządami sondy do badania tych planet. Wkrótce tarcze Merkurego, Wenus i Marsa – znanych niegdyś tylko jako odległe ciała niebieskie – można było obejrzeć z bliska na stronach National Geographic. W 1973 r. na podstawie danych przekazanych przez sondy Towarzystwo opracowało mapę Marsa, a później opublikowało historyczne zdjęcia marsjańskiej powierzchni, które wykonała sonda kosmiczna Viking w 1976 roku. W 1977 r. NASA wystrzeliła dwie sondy Voyager, które przekazały miliony obrazów Jowisza, Saturna i Urana. W każdym próbniku umieszczono pokrytą złotem płytkę, na której w postaci impulsów cyfrowych zapisane zostały dźwięki i sceny z Ziemi. Znajdują się tam motywy muzyczne z Bacha, Mozarta i Louisa Armstronga, krzyk szympansa, dźwięki wydawane przez wieloryba i 16 zdjęć dostarczonych przez Towarzystwo National Geographic, m.in. zdjęcia płatków śniegu, tancerki z Bali, wyskakujących z wody delfinów, Wielkiego Muru Chińskiego. Mają one przekazać informacje geograficzne o naszej planecie innym mieszkańcom kosmosu. Czytelnicy pasjonują się nauką i bardzo cenią National Geographic za przedstawianie zawiłych problemów i trudnych tematów w zrozumiały i bogato ilustrowany wykresami i mapami sposób. W artykule z 1958 r. „Ty i posłuszny atom” autor dowodził, że wiek atomu nie musi kojarzyć się tylko z grzybem atomowym, gdyż fizyka atomowa może także stać się źródłem ogromnych korzyści w życiu codziennym. W artykule z 1966 r. „Olśniewająca magia lasera” przedstawiono cechy i możliwości tego „świetlnego miecza”. Czytelnicy szybko przekonali się, że szukając informacji na temat najnowszych osiągnięć techniki mogą polegać na wiadomościach przekazywanych przez National Geographic. Rok 1957 był międzynarodowym rokiem geofizyki i w jego ramach rozpoczęto ogólnoświatowy program badań lądów, mórz i nieba, który miał przynieść lepsze poznanie Ziemi jako jednolitego układu. W badaniach uczestniczyło wiele krajów. Ważną rolę w komitecie organizacyjnym Stanów Zjednoczonych pełnił Lyman Briggs, przewodniczący Komitetu Badań (Research Committee) Towarzystwa. W National Geographic ukazało się ponad 10 artykułów na temat różnych aspektów programu, a wiele finansowanych przez Towarzystwo badań bezpośrednio wiązało się z tematyką roku geofizyki, np. badania promieniowania kosmicznego prowadzone pod kierunkiem Martina Pomerantza. Wróćmy jednak na ziemię. National Geographic nie unikał tematów związanych z wojną w Wietnamie. Wilbur E. (Bill) Garrett, energiczny fotograf i redaktor graficzny z Missouri, zrobił naturalistyczne zdjęcia z toczonych walk, które walnie przyczyniły się do zatarcia w Magazynie granicy między fotoreportażem a fotografią dokumentalną. Członek redakcji, Peter White, opisywał różne miejsca konfliktu – od Sajgonu i delty Mekongu po wioski i pola ryżowe. Podczas patrolu w Dzień Dziękczynienia odłamek pocisku moździerzowego trafił w oko fotografa Magazynu, Emory’ego Kristofa. Niezależna dziennikarka Dickey Chappelle nadsyłała zdjęcia oraz reportaże i była pierwszą amerykańską dziennikarką, która zginęła podczas tej wojny. Obok artykułów na tematy naukowe i fotoreportaży w National Geographic zawsze znalazło się miejsce dla tych, którzy po prostu kochali przygodę. Należał do nich również Melville Bell Grosvenor, który nade wszystko uwielbiał morską żeglugę. Dzięki niemu Magazyn poświęcał wiele miejsca żeglarstwu. Grosvenor opisywał swoje podróże jachtem White Mist, a jego relacje cieszyły się ogromną popularnością. Równie lubiane były artykuły słynnego żeglarza Alana Villiersa, którego pióro wręcz ociekało morską wodą. Ukoronowaniem jego współpracy z National Geographic był bestseller Men, Ships, and the Sea (Ludzie, okręty i morze) z opowieściami o Magellanie, Drake’u i innych wielkich żeglarzach. Irving Johnson co roku żeglował dookoła świata na brygantynie Yankee, a czytelnicy Magazynu śledzili jego przygody. Jeżeli na dodatek obejrzeli w telewizji film z serii Special, „Rejs brygantyny Yankee”, to usłyszeli pierwsze wykonanie fanfary na trąbce, która stała się później muzyczną zapowiedzią filmów National Geographic. Chyba nikt jednak nie przykuwał uwagi czytelników tak bardzo, jak uwielbiający przygody szesnastoletni chłopak, Robin Lee Graham, który pewnego lipcowego dnia 1965 r. wypłynął samotnie z Los Angeles siedmiometrowym slupem (jednomasztowym żaglowcem) z włókna szklanego Dove. Gdy wrócił po 1739 dniach i przebyciu 30 tys. mil morskich (55 tys. km), miał żonę, nowy jacht i legiony wielbicieli oczarowanych jego trzema artykułami opublikowanymi w National Geographic. Graham zwierzał się: „Dlaczego postanowiłem opłynąć ziemię? Chciałem zobaczyć świat i to nie po utartych, turystycznych szlakach z paszportem pełnym stempli zezwalających na jednodniowy pobyt. O nie, w moim paszporcie muszą znaleźć swe odbicie wspomnienia z lądów, na których cudzoziemcy rzadko stawiają stopę”. Melville Bell Grosvenor przewodził Towarzystwu National Geographic przez 10 lat. Będąc u steru skierował je na nowe drogi. Magazyn, książki i programy telewizyjne Towarzystwa na wiele różnych sposobów usiłowały dotrzeć do nowych odbiorców, ale zachowały swój charakterystyczny styl i wspaniałe fotografie. To wszystko jednak było zapewne zbyt piękne. Jak pisał jeden z reporterów Newsweeka: „Świat National Geographic to zazwyczaj słoneczny świat Kodachrome altruistycznych poczynań człowieka na tle pięknej przyrody”. New York Times wytykał jego „tradycyjny ton pańskiej obojętności na brzydotę, nieszczęście i konflikty świata”. W nadchodzących latach Towarzystwo musiało zareagować na tę krytykę i spojrzeć na świat bardziej wnikliwym okiem. W dali wciąż czekały nowe lądy. Parki narodowe Tradycje ochrony przyrody Podobno pewien Anglik, bawiący kiedyś z wizytą w USA, powiedział, że „najlepszym pomysłem w amerykańskiej historii” są parki narodowe. Towarzystwo National Geographic promowało parki przez większą część swego istnienia, przedstawiając je w tekstach i na zdjęciach, w książkach, artykułach Magazynu, na mapach i w filmach. Czołowi członkowie Towarzystwa przyczynili się do powołania Zarządu Parków Narodowych (National Park Service), a ich starania ocaliły zagrożone obszary Narodowego Parku Sekwoi (Sequoia National Park) i doprowadziły do ustanowienia Narodowego Parku Mamutowca (Redwood National Park) oraz Narodowego Parku Shenandoah (Shenandoah National Park). Członkowie organizowanych przez Towarzystwo National Geographic wypraw w teren zbadali wiele malowniczych regionów, sporządzili ich mapy i dokumentację fotograficzną. Pisząc o tym w Magazynie skierowano uwagę świata na te obszary, co przyczyniło się do upowszechnienia opinii, że zasługują one na włączenie do zespołu parków. Tak właśnie stało się z fantastyczną „Doliną Dziesięciu Tysięcy Dymów” na Alasce, która jest teraz częścią Pomnika Narodowego Katmai (Katmai National Monument) i z terenem niezwykłych pieczar w Nowym Meksyku, obecnym Parkiem Narodowym Jaskiń Karlsbadskich (Carlsbad Caverns National Park). W latach 50. Towarzystwo sponsorowało poszukiwania archeologiczne, w wyniku których odkryto w jaskini w Alabamie przedmioty wykonane przez amerykańskich Indian 1,5 tys. lat temu. Jest to obecnie Pomnik Narodowy Jaskini Russella (Russell Cave National Monument). Podobnie było w innych okolicach świata – Park Narodowy Gombe w Tanzanii i proponowany Park Narodowy Gabon wiele zawdzięczają pracom badawczym sponsorowanym przez Towarzystwo. Dlatego, że jest Wspinaczka w National Geographic „Dlatego, że jest”. Tak odpowiedział George Mallory na pytanie, dlaczego próbuje zdobyć Mount Everest. Mallory uparcie próbował jako pierwszy wspiąć się na najwyższy szczyt świata. Ta zwięzła odpowiedź trafnie wyraża nieodparty urok gór, który odegrał ważną rolę w historii Towarzystwa. Wprawdzie w 1890 r., w pierwszej wyprawie National Geographic, Israel Russell nie dotarł na wierzchołek Góry Św. Eliasza, ale jego sensacyjna relacja z prób zdobycia szczytu zapełniła majowy numer Magazynu z 1891 roku. Wspinaczka pozwalała zbadać wiele nieznanych dotąd miejsc i tak było też w czasie następnych wypraw, m.in. w ekspedycji Roberta Griggsa do Doliny Dziesięciu Tysięcy Dymów na Alasce, podczas której Griggs jako pierwszy wszedł na szczyt Katmai. Legendarny alpinista Bradford Washburn kierował w 1935 r. wyprawą Towarzystwa na półwysep Jukon. Jej uczestnicy sporządzili mapę obszaru liczącego ponad 13 tys. km2 – na wcześniejszych mapach widniał w tym miejscu napis: „nieznany”. Washburn i jego żona, Barbara, zjeździli cały świat. Uzupełnili mapy Wielkiego Kanionu oraz Mount Everest i są to najbardziej szczegółowe mapy, jakie dotychczas opracowano. W 1998 r. mający 88 lat Washburn kierował zespołem, który za pomocą GPS obliczył dokładną wysokość Mount Everest i dodał tej najwyższej górze świata 2,1 m wysokości. Obecnie jej wysokość to 8850 m n.p.m. Towarzystwo przyznało Medal Hubbarda Edmundowi Hillary’emu i Tenzingowi Norgayowi, którzy w 1953 r. jako pierwsi zdobyli Mount Everest, a 10 lat później było jednym ze sponsorów pierwszej amerykańskiej wyprawy na ten szczyt. W 1978 r. National Geographic opublikował sprawozdanie Reinholda Messnera z pierwszego wejścia na Mount Everest bez aparatu tlenowego. Messner później zdobył bez tlenu wszystkie 14 ośmiotysięczników. Towarzystwo udzieliło dotacji także Edowi Viestursowi, który chce jako pierwszy Amerykanin dorównać wyczynowi Messnera. W 1996 r. Viesturs brał udział w próbach ratowania 11 wspinaczy, którzy zginęli na Mount Everest. Tragedię tę opisuje Jon Krakauer w książce Wszystko za Everest. W 2002 r. Towarzystwo również finansowało górskie wyprawy. Conrad Anker, Rick Ridgeway, Galen Rowell i Jimmy Chin wybrali się do odległego tybetańskiego regionu Chang Tang, by zbadać teren rozrodu chiru, antylop o bardzo cenionej wełnie, którym grozi wyginięcie. Ostrzegli odpowiednie władze o zagrożeniu istnienia tych delikatnych zwierząt i górskiego terenu będącego ich siedliskiem.
Świat i wszystko, co na nim jest (1888–1920)
„Naszym tematem jest świat i wszystko, co na nim jest, a jeżeli nie znajdziemy niczego, co zainteresuje zwykłych ludzi, to lepiej będzie, jak zamkniemy sklepik”. - Alexander Graham Bell
Pierwszy numer Magazynu National Geographic ukazał się w październiku 1888 roku. Była to niepozorna broszura naukowa w surowej okładce ceglanej barwy. Najważniejszym tekstem było zwięzłe, naukowe sprawozdanie złożone przez W. J. McGee: The Classification of Geographic Forms by Genesis (Klasyfikacja form geograficznych na podstawie ich pochodzenia). W numerze tym znalazł się także opis wielkiej burzy szalejącej w dniach 11–14 marca. Artykuł zaczynał się od wykresów izoterm i map meteorologicznych, ale w zakończeniu opisano ocalenie nowojorskiego statku pilotowego Charles H. Marshall. Od samego początku Magazyn zamieszczał interesującą mieszankę nauki i przygody. Choć Towarzystwo nie miało jeszcze ani opłacanego zespołu, ani stałej siedziby, przyczyniło się do powołania Rady USA ds. Nazw Geograficznych (U.S. Board on Geographic Names), która od 1890 r. zaczęła pracować nad rozwikłaniem plątaniny nazw amerykańskich miast i miejscowości. Towarzystwo przyznawało również medale za wyróżniające się prace studenckie z dziedziny geografii. W 1893 r., w czasie Wystawy Światowej w Chicago, National Geographic sfinansowało pierwszą w Ameryce międzynarodową konferencję geografów. W czasach, kiedy nie było jeszcze telewizji i kina, a podróże wciąż były luksusem dostępnym tylko dla ludzi zamożnych, Towarzystwo National Geographic przybliżało swoim członkom w Waszyngtonie świat przygód zapraszając wybitnych naukowców i odkrywców do wygłaszania odczytu o swoich osiągnięciach. W lutym 1888 r., zaledwie miesiąc po założeniu Towarzystwa, serię wykładów zapoczątkował podróżnik John Wesley Powell odczytem o geografii fizycznej Stanów Zjednoczonych. Niebawem Towarzystwo zaczęło przyciągać odkrywców chętnie opowiadających o swoich osiągnięciach. Wystąpili m.in.: polarnik Fridtjof Nansen, założyciel Służby Leśnej USA (U. S. Forest Service), Gifford Pinchot i alpinistka Annie S. Peck, która mówiła o wspinaczce na alpejskie szczyty i wulkany w Meksyku. Tysiące ludzi przyszło, by posłuchać Roalda Amundsena, który opowiadał o sforsowaniu Przejścia Północno-Zachodniego, a w niedalekiej przyszłości miał zostać pierwszym zdobywcą bieguna południowego. Wśród słuchaczy było dużo kobiet, dla których wykłady stanowiły zarówno naukę, jak i rozrywkę. W 1889 r. National Geographic opublikował pierwsze barwne ilustracje – pastelowe rysunki przedstawiające sceny z życia Nikaragui – a także pierwszą miarodajną, rozkładaną mapę w czterech kolorach. Takie mapy stały się wkrótce ważną częścią Magazynu. Wiosną 1890 r. po zaledwie 2 latach od powstania, Towarzystwo sfinansowało swą pierwszą wyprawę terenową, zorganizowaną wspólnie z Instytutem Geologii USA (U. S. Geological Survey). 10 osób pod kierownictwem geologa, Israela C. Russella, zbadało i opisało Górę św. Eliasza, najwyższy szczyt na pograniczu Alaski i Kanady. Wyprawa stała się przykładem dla przyszłych ekspedycji Towarzystwa, a relacja z niej wzorcem stylu zamieszczanych w Magazynie żywych, pisanych w pierwszej osobie opisów ich przebiegu. „Zapadły ciemności, a z nieba lały się potoki wody bębniąc w nasz mały namiot” – pisał Russel. „Owinęliśmy się kocami, by mimo burzy trochę odpocząć. Lawiny, już i tak liczne, schodziły coraz częściej. Słychać było łoskot wydawany przez zsuwające się po lodowcu tony lodu i skał”. W pierwszych latach istnienia Towarzystwa jego członkami byli głównie ludzie z waszyngtońskich kół naukowych oraz ich rodziny i przyjaciele. W każdym numerze Magazynu redagowanego przez grupę wolontariuszy ukazywała się lista kilkuset członków Towarzystwa, zamieszczane były także sprawozdania z zebrań i opisy zbiorowych wycieczek na pobliskie pola bitewne z czasów wojny secesyjnej. Magazyn opublikował także sporo artykułów, które – jak się później wyraził jeden z dziennikarzy – „szerzyły znajomość geografii wśród tych, którzy już ją znali, a odstraszały resztę”. Wydawany sporadycznie Magazyn miał poważne kłopoty finansowe. W 1896 r., aby zwiększyć nakład, zarząd postanowił wprowadzić go do wolnego obrotu, zaczął też zabiegać o reklamy i przekształcił magazyn za 25 centów w „Illustrated Monthly”, wzorowany na znacznie wówczas popularniejszych pismach Harper’s Weekly i Munsey’s. Redaktorem został John Hyde, statystyk z Departamentu Rolnictwa, który zaczął czasami zamieszczać w Magazynie fotografie, co niektórzy założyciele Towarzystwa uznali za niepoważne Mimo tej krytyki, w 1896 r. Hyde zamieścił zaskakującą fotografię, jakiej nie opublikował jeszcze żaden amerykański magazyn. Było to zdjęcie z wesela, przedstawiające półnagą młodą parę Zulusów w skromnej pozie. Pokazywanie rzeczywistych obyczajów – na owe czasy posunięcie bardzo śmiałe – stało się cechą charakterystyczną pisma. W 1897 r., po śmierci Gardinera Greene’a Hubbarda, prezydentem Towarzystwa został jego zięć, Alexander Graham Bell. Wynalazca telefonu, pionier lotnictwa i nauczyciel głuchoniemych miał prawie 51 lat, był poważnie zaangażowany w wiele przedsięwzięć naukowych i możliwość objęcia nowego stanowiska wcale go nie kusiła. Towarzystwo było jednak u progu bankructwa i Bell tylko dlatego zgodził się nim kierować, aby – jak później napisał w swoim dzienniku – „uratować je Bell miał kilka koncepcji. Oznajmił zarządowi, że jego celem jest pozyskanie członków Towarzystwa, a nie czytelników Magazynu. Oświadczył, że nie można polegać na wolnej sprzedaży, której nigdy nie da się przewidzieć, należy natomiast wprowadzić subskrypcję Magazynu i to wyłącznie wśród członków Towarzystwa. Bell znakomicie wyraził życzenia założycieli Towarzystwa: finansowaniem wypraw do Peru i ekspedycji badawczych na biegun południowy mogą być zainteresowani nie tylko ludzie z elity naukowej, ale również nauczyciele, pielęgniarki, pracownicy budowlani i sprzedawcy. Bell forsował również pogląd, że artykuły powinny być tak redagowane, by nowi członkowie mogli je zrozumieć i czytać z przyjemnością. Nie chciał zamieszczać nudnych i trudnych do zrozumienia traktatów akademickich, co więcej, domagał się publikowania „fotografii, dużo fotografii”. Dążąc do wprowadzenia w życie nowych pomysłów, Bell postanowił zatrudnić redaktora, który mógłby odciążyć przepracowanego Johna Hyde’a. Jego wybór padł na mającego 23 lata Gilberta Hovey’a Grosvenora, nauczyciela w szkole dla chłopców w New Jersey. Młody „Bert” Grosvenor przyjechał w 1899 r. do Waszyngtonu nie tylko z powodu proponowanego mu zadania, ale także ze względu na miłość. Kilka lat wcześniej jego ojciec, znany historyk Edwin A. Grosvenor, miał odczyt w Towarzystwie i złożył wizytę Bellom. Rozmowa zeszła na dwóch synów profesora, bliźniaków, którzy wiosną mieli ukończyć Amherst. Dwie córki Bella, Elsie i Daisy, panny na wydaniu, przysłuchiwały się uważnie. Później, gdy Grosvenorowie zaprosili je do Amherst na uroczystość wręczania dyplomów, obie panny z chęcią przyjęły zaproszenie. Elsie zadurzyła się w sympatycznym, układnym Gilbercie i gdy wiosną Bell szukał nowego redaktora, to właśnie ona podpowiedziała ojcu jego nazwisko. Gdy Gilbert zjawił się w Waszyngtonie na rozmowę w sprawie pracy, Bell podsunął mu egzemplarze najlepszych ówczesnych krajowych magazynów – McClure’s, Munsey’s, Harper’s Weekly – i zapytał: „Czy może pan stworzyć magazyn geograficzny równie popularny jak te tutaj, który będzie wspierać Towarzystwo, zamiast być dla niego ciężarem?”. Grosvenor odpowiedział, że tak. Elsie miała tylko chwilę, by z nim porozmawiać, szepnęła mu pod drzwiami: „Powiedziałam tatusiowi, że jesteś takim talentem, jakiego szuka i chcesz przyjechać do Waszyngtonu”. Pewnie nigdy się nie dowiemy, co go bardziej onieśmielało – praca czy dziewczyna. Bell przyjął Grosvenora na stanowisko zastępcy redaktora Magazynu z miesięczną pensją w wysokości 100 dolarów, którą wypłacał mu z własnej kieszeni. 1 kwietnia zaprowadził go do wynajętego lokalu, który Towarzystwo dzieliło ze Stowarzyszeniem Amerykańskiego Leśnictwa (American Forestry Society). Okazało się, że cały majątek Towarzystwa National Geographic składał się z „dwóch rozwalających się krzeseł, małego stołu, stosu papierów i ksiąg oraz sześciu olbrzymich pudeł z numerami National Geographic zwróconymi z kiosków”. Gilbert Grosvenor był pierwszym pracownikiem Towarzystwa zatrudnionym na pełny etat, a praca, której się właśnie podjął, wypełniła bez reszty całe jego życie. Dążąc do zwiększenia liczby członków, rozesłał listy do wybitnych osobistości w Waszyngtonie proponując w nich, by „zgłosili swych przyjaciół” na kandydatów, którzy mogliby zostać wybrani na członków Towarzystwa. Przypilnował przy tym starannie, by listy napisane były na drogim, tłoczonym papierze. Pochlebstwo zrobiło swoje i liczba członków zaczęła się zwiększać. Za czasów Grosvenora Magazyn National Geographic opisywał wiele różnych tematów, np. „Korea: pustelnik wśród narodów”, brytyjski przemysł stoczniowy, ostatnia wyprawa arktyczna Roberta E. Peary’ego czy pomiar wysokości góry Rainier. W pracy redakcyjnej przyjął za zasadę wskazówkę, której niegdyś udzielił mu Bell: „Naszym tematem jest świat i wszystko, co na nim jest, a jeżeli nie znajdziemy niczego, co zainteresuje zwykłych ludzi, to lepiej będzie, jak zamkniemy sklepik i zostaniemy ścisłym, naukowym pismem dla elity geografów i geologów”. Bell był zwolennikiem popularnego, poczytnego pisma geograficznego. Gdy w 1902 r. dotarła do Waszyngtonu wiadomość o wybuchu wulkanu Pelée na Martynice, Grosvenor zatelegrafował do Bella, który spędzał urlop w Nowej Szkocji, z prośbą o zgodę na wysłanie na wyspę małej ekipy naukowej w celu zbadania wybuchu. Bell miał inną propozycję i odpowiedział młodemu redaktorowi: „W interesie pisma lepiej będzie, żebyś sam pojechał na Martynikę, a ja pokryję twoje wydatki… to jest życiowa okazja – skorzystaj z niej. Wyjedź w ciągu 24 godzin i przesyłaj światu wiadomości jako nasz korespondent. Naukę zostaw innym, ty opisz rzeczy, które interesują zwykłych ludzi i zilustruj to pięknymi zdjęciami”. Wprawdzie Grosvenor nie pojechał – udała się tam ekipa sponsorowana przez Towarzystwo – ale zasada działania została sformułowana: Magazyn National Geographic powinien łączyć żywą relację z uderzającymi fotografiami. Urodzona na Środkowym Zachodzie USA dziennikarka, Eliza Scidmore (1856-1928), całe życie pisała o Korei, Chinach i Japonii. Zapalona podróżniczka, była wpływową postacią Towarzystwa National Geographic w początkowym okresie jego istnienia. Pracowała jako sekretarka Towarzystwa do spraw zagranicznych oraz jako honorowy zastępca redaktora. W 1892 r. jako pierwsza kobieta została wybrana do zarządu Towarzystwa. Scidmore miała talent literacki – napisała wiele książek o Chinach, Jawie i Japonii, które skierowały uwagę Amerykanów na egzotyczny świat Azji. Dążyła do tego, by jej czytelnicy lepiej rozumieli obyczaje i kulturę innych ludów. Jej fotografie przedstawiające sceny z życia Azji, np. fotografia japońskiego chłopa uprawiającego ryż, często zdobiły strony Magazynu National Geographic. Najbliższa była jej Japonia i za zasługi dla tego kraju została odznaczona, a order wręczył jej sam cesarz. Grosvenor stale śledził opinię czytelników o piśmie i szukał sposobów na zwiększenie zainteresowania Magazynem. Miarą zainteresowania poruszanymi tematami i ilustracjami była dla niego frekwencja słuchaczy na popularnych pogadankach organizowanych przez Towarzystwo. Zawiłe wykłady o topografii lub zagospodarowaniu terenu ściągały około 20 słuchaczy, ale na wieczornym odczycie naukowca, który wrócił z Martyniki i miał mówić o wybuchu wulkanu Pelée, sala teatru na 1200 miejsc ledwie pomieściła chętnych. Niestety, mówca nie przygotował fotografii i do uszu Grosvernora dotarło narzekanie dwóch młodych kobiet: „Dlaczego nie pokazuje zdjęć? Przecież po to tu przyszłyśmy”. Ta wypowiedź przekonała Grosvenora. Ostatecznie, fotografia była rzetelnym, naukowym spojrzeniem na świat, choć wielu intelektualistów nadal ją odrzucało, uważając, iż przekazuje powierzchowny, zbyt uproszczony obraz rzeczywistości. Niezrażony tym Grosvenor zaczął energicznie przeczesywać miasto w poszukiwaniu zbiorów fotografii i dokumentów archiwalnych. W 1903 r. Towarzystwo przeniosło się do budynku Hubbard Hall, swojej pierwszej, własnej siedziby przy 16. Ulicy, sześć przecznic na północ od Białego Domu. Grosvenor został redaktorem oraz dyrektorem wykonawczym Towarzystwa. Niedługo później Alexander Graham Bell ustąpił ze stanowiska prezydenta. Bell, choć był już na emeryturze, nigdy nie przestał interesować się Magazynem. Przesyłał zięciowi pomysły na opowiadania, fotografie, a czasem artykuły, często o czworościennych latawcach lub innych dziwnych maszynach latających. Nadal udzielał celnych rad redakcyjnych i pewnego razu stwierdził: „Najważniejsze są ilustracje… Niedociągnięciem Magazynu jest to, że w tekście jest niewiele zdjęć… Wydaje mi się, że ważnym sposobem na poprawę poziomu byłoby dostosowanie zdjęć do tekstu lub tekstu do zdjęć. A dlaczego by nie to drugie?”. Była to prorocza rada. W końcu 1904 r., gdy drukarz zawiadomił redaktora, że musi szybko zapełnić 11 stron, Grosvenor sięgnął do przesyłki, która właśnie nadeszła od dwóch rosyjskich podróżników. W środku znajdowały się pierwsze fotografie z tybetańskiej Lhasy, jednego z najbardziej tajemniczych miast świata. Wybrał 12 i przesłał drukarzowi z krótkimi podpisami pod zdjęciami, dostosowując tekst do tematu zdjęcia. Wiedział, że dla poważnego magazynu posunięcie to było niemal herezją i obawiał się, że straci posadę. Jednak gdy w styczniu 1905 r. ukazał się ten numer Magazynu, przyjaciele, a nawet obcy ludzie zatrzymywali go na ulicy i gratulowali pomysłu. 3 miesiące później Grosvenor zamieścił w kwietniowym numerze National Geographic aż 138 fotografii z Filipin, które otrzymał bezpłatnie od rządu USA dzięki swemu kuzynowi, Williamowi Howardowi Taftowi, byłemu gubernatorowi Filipin z ramienia rządu USA, a niebawem prezydentowi Stanów Zjednoczonych. Numer cieszył się takim wzięciem, że wkrótce konieczny był dodruk. Podczas wyprawy na biegun północny w 1909 r. Peary miał ze sobą ten lekki, nie wymagający statywu aparat fotograficzny na film rolkowy. Numer National Geographic ze stycznia 1905 r. stanowił punkt zwrotny w historii Magazynu. Zawierał Opowieść w obrazach – 11 stron zdjęć. Powodzenie numeru przyczyniło się do umocnienia wiary Grosvenora w redakcyjną wartość fotografii. W lipcu 1906 r. Grosvenor poświęcił cały numer dzikiej faunie: „Fotografowanie dzikich zwierząt z lampą błyskową”, z tekstem i zdjęciami George’a Shirasa III, byłego kongresmana USA, który polował posługując się aparatem fotograficznym. 74 zdjęcia przedstawiały zwierzęta – jelenie, jeżozwierze i rysie – w chwili gdy w ciemnościach nadepnęły na cięgło uruchamiające migawkę. Zdjęcia Shirasa wzbudziły sensację. Prezydent Theodore Roosevelt był nimi oczarowany, a od czytelników napływały listy z żądaniami dalszych fotografii tego rodzaju. Znaczenie zdjęć było teraz bezdyskusyjne. W ciągu 2 lat liczba członków Towarzystwa skoczyła z 3 tys. do 20 tysięcy. National Geographic stało się największym światowym towarzystwem geograficznym. 30 lat po zwycięstwie Indian nad kawalerią Custera nad rzeką Little Big Horn, wódz Siuksów, Czerwony Jastrząb, który brał udział w tej bitwie, wrócił do Badlands w Południowej Dakocie, by odtworzyć jej przebieg dla Edwarda Curtisa. Prace Curtisa znalazły się w lipcowym numerze National Geographic z 1907 roku. Towarzystwo posiada jeden z nielicznych, pełnych kompletów słynnego, 20-tomowego dzieła, w którym Curtis opisał niemal każdy szczep Indian północno-zachodniej Ameryki. Grosvenor nigdy nie zmienił swej koncepcji. Traktował fotografię jako obiektyw, przez który oglądał rzeczywistość i wypełniał strony Magazynu cudami świata: zdjęciami egipskich grobowców, chińskich kanałów, kanadyjskich Gór Skalistych, a nawet ogrodowych owadów. Pojawiały się również artykuły charakterystyczne dla tamtych czasów, np. wyraźnie pachnące imperializem teksty „Francja podbija Saharę” i „Niechrześcijańskie ludy Wysp Filipińskich z uwzględnieniem tego, co dla nich zrobiono za amerykańskich rządów”. Jednak obok takich artykułów w Magazynie znalazły się także prace o znacznie trwalszym znaczeniu. W numerze z lipca 1907 r. ukazały się mające ponadczasową wartość fotograficzne portrety Indian amerykańskich wykonane przez Edwarda Curtisa, który z pasją dokumentował życia ginących szczepów z amerykańskiego Zachodu. Niekiedy oprócz fotografii ukazywały się również obrazy. Zamieszczony w numerze z czerwca 1913 r. zbiór malowideł: „Pięćdziesiąt pospolitych ptaków w gospodarstwie i sadzie” ukazał się pierwotnie jako broszura dla rolników. Grosvenor, który szybko został namiętnym obserwatorem ptaków, wypożyczył barwne płyty ze wspaniałymi obrazami ptaków. Numer cieszył się taką popularnością, że przez wiele lat ptaki były stałym tematem Magazynu. Powodzenie National Geographic oznaczało również, że Towarzystwo mogło przeznaczyć więcej pieniędzy na badania oraz ekspedycje i w 1907 r. przyznało dotację kontradmirałowi Robertowi E. Peary’emu przeznaczoną na sfinansowanie wyprawy na biegun północny. Do tego czasu Peary już kilkakrotnie podejmował trudne wyprawy na północ i w uznaniu jego pionierskich badań został nagrodzony pierwszym Medalem Hubbarda, najwyższym odznaczeniem Towarzystwa. Uroczystość wręczenia orderu odbyła się podczas dorocznego, galowego balu, na którym Peary, z trudem stojąc na odmrożonych stopach, odebrał medal z rąk prezydenta Theodore’a Roosvelta i przysiągł, że dopnie swego celu. Określając prawdziwego odkrywcę, Peary stwierdził: „Cel, który sam sobie wyznaczył, jest częścią jego istnienia i musi go osiągnąć po to, żeby został osiągnięty”. Peary i jego ekipa, w skład której wchodził także wytrawny polarnik, Afroamerykanin Matthew Henson, dotarli na biegun świata 6 kwietnia 1909 roku. Wkrótce wybuchł spór o pierwszeństwo. Frederick A. Cook twierdził, że osiągnął biegun 4 dni wcześniej, ale nie przedstawił przekonujących dowodów i jego roszczenia nie zostały uznane. Towarzystwo powołało specjalną komisję do sprawdzenia dokumentacji Peary’ego i potwierdzono, że na pewno dotarł on na miejsce. Z orzeczeniem tym zgodziły się prawie wszystkie organizacje geograficzne na świecie, ale spór nie został jednoznacznie rozstrzygnięty. W 1912 r. pozycja Towarzystwa umocniła się tak bardzo, że odnotowało nadwyżkę 43 tys. dolarów, którą przeznaczono na wspieranie wypraw naukowych i w krótkim czasie stało się ono jednym z największych krajowych sponsorów ekspedycji naukowych, a Magazyn – miejscem publikacji relacji z ich odkryć. Ponadto Towarzystwo nadal przyznawało odznaczenia wybitnym odkrywcom i naukowcom. W 1910 r. uhonorowało Medalem Hubbarda sir Ernesta Shackletona za dotarcie na odległość 180 km od bieguna południowego, a 3 lata później przyznało specjalny Złoty Medal Roaldowi Amundsenowi za zdobycie tego bieguna. Jedną z najbardziej emocjonujących wypraw sponsorowanych przez Towarzystwo była ekspedycja Hirama Binghama, której celem było odnalezienie legendarnej stolicy Inków w górach Peru. Gdy Bingham odnalazł Machu Picchu, opis zadziwiającego, porzuconego przez Inków miasta i niezwykła historia jego poszukiwań i odkryć zapełniły łącznie 186 stron kwietniowego numeru Magazynu z 1913 roku. W 1915 r. Robert Griggs zbadał pozostałości Katmai, wulkanu na Alasce, który wybuchł w 1912 roku. Towarzystwo przyznało w sumie dotacje dla 6 wypraw do tego regionu, gdzie ze spękanej ziemi buchały ogromne strumienie pary. Griggs nazwał tę okolicę Doliną Dziesięciu Tysięcy Dymów, wkrótce uznano ją za pomnik przyrody, a później utworzono park narodowy i rezerwat. W 1916 r. Towarzystwo przekazało pieniądze na ratowanie cennego siedliska kalifornijskiej sekwoi, ale problemem zachowania zasobów naturalnych zajmowało się już wcześniej, od lat domagając się podjęcia odpowiednich działań. Przyczyniło się także do powołania w 1916 r. Zarządu Parków Narodowych (National Park Service), z którym później ściśle współpracowało, podobnie jak z innymi instytucjami zaangażowanymi w ochronę przyrody. I wojna światowa podkreśliła znaczenie National Geographic i spowodowała wzrost liczby czytelników w całym kraju. Otwierając numer Magazynu z sierpnia 1914 r. czytelnicy znaleźli w nim aktualną mapę nowych państw bałkańskich, która umożliwiła im śledzenie rozszerzającej się wojny. Przez cały czas Magazyn zamieszczał mapy frontów i zapoznawał czytelników z historią i kulturą walczących krajów, m.in. w takich artykułach, jak „Dług świata wobec Francji”, „Ciężki los Belgii” czy „Niemcy”. Ukazywały się reportaże opisujące warunki na froncie, nie przemilczające plagi wszy. Wyszedł też specjalny numer, wysoko oceniony przez prezydenta Woodrowa Wilsona, o sztandarach i ikonografii narodowej państw całego świata. Towarzystwo powołało Biuro Prasowe, które wydawało dla krajowych gazet biuletyny z informacjami o geografii regionów objętych wojną, ponadto wspierało szpital polowy w pobliżu Paryża, a w pomieszczeniu biblioteki National Geographic pracownicy Czerwonego Krzyża zwijali bandaże. W 1920 r. Rada Powiernicza (Board of Trustees) wybrała Gilberta Hovey’a Grosvenora na stanowisko prezydenta Towarzystwa. Grosvenor pozostał redaktorem Magazynu. Po 20 latach zmagań Towarzystwo osiągnęło stabilną sytuację finansową, miało stałe siedziby i personel. Gdy kraj ogarnęły szalone lata 20., w 1922 r. w wieku 75 lat zmarł Alexander Graham Bell. W tym momencie dawne ascetyczne, małe czasopismo naukowe było już jednym z najbardziej wiarygodnych i poszukiwanych amerykańskich magazynów. Wyprawy Najważniejsza część działalności National Geographic Pierwsza wyprawa Towarzystwa wyruszyła w 1890 r. na Alaskę, a jej celem było opracowanie mapy Góry Św. Eliasza. Kierował nią Israel C. Russel. Od tego czasu Towarzystwo przyznało 7,5 tys. dotacji na badania i ekspedycje do niemal wszystkich zakątków Ziemi. W 1916 r. działalności tej nadano formę prawną powołując Komitet ds. Badań i Odkryć (CRE, Committee for Research and Exploration). Skupia on wybitnych uczonych, którzy oceniają wnioski i przydzielają fundusze naukowcom z całego świata. Po przeprowadzeniu badań w terenie osoby, które otrzymały dotację, przesyłają sprawozdania do głównej siedziby Towarzystwa. Niektóre wyniki są publikowane w Magazynie National Geographic, w książkach, na stronach internetowych lub w telewizji. Dzięki dotacjom Towarzystwa w 1934 r. William Beebe i Otis Barton opuścili się w batysferze w głąb oceanu i po raz pierwszy w historii osiągnęli głębokość 900 m, a Jane Goodall wyjechała do afrykańskich lasów, by tam badać życie szympansów (1961 r.). Ostatnio Komitet finansuje poszukiwania Roberta Ballarda nad Morzem Czarnym, który odkrył tam dobrze zachowane greckie i rzymskie statki, a także ślady katastrofalnej powodzi, która nastąpiła w starożytności. Korzystając z dotacji Towarzystwa Paul Sereno prowadził prace wykopaliskowe szukając dinozaurów, a Jamie Seymour badał jadowite meduzy. Od 1998 r. odkrywcy i podróżnicy otrzymują także dotacje z Rady ds. Ekspedycji (Expeditions Council), która wsparła finansowo alpinistę, Todda Skinnera, i biologa, Mike’a Faya. Krańce Ziemi Wyprawy na bieguny „Ten punkt istniejący w wyobraźni – daleki i samotny spód Ziemi” – tak biegun południowy opisywał Richard Byrd. Gdy zakładano Towarzystwo National Geographic w 1888 r., oba bieguny – północny i południowy – wydawały się bardziej wytworem wyobraźni niż rzeczywistością, były jedynie białymi plamami na mapie świata, ale rozwój Towarzystwa przypadł na lata największych osiągnięć w badaniach polarnych. Pierwszym polarnym bohaterem National Geographic był czołowy badacz Arktyki, Robert E. Peary. Towarzystwo obsypało go dotacjami oraz złotymi medalami i wspierało w wyścigu o pierwszeństwo w dotarciu do bieguna północnego (zdobył biegun 6 kwietnia 1909 r.). National Geographic gościło w swojej siedzibie także legendarnego polarnika, sir Ernesta Shackletona, oraz Roalda Amundsena, zdobywcę bieguna południowego. W 1925 r. Donald MacMillan kierował ekspedycją Towarzystwa, której uczestnicy po raz pierwszy w badaniach Arktyki korzystali z samolotu i krótkofalówki. Drugim polarnym bohaterem National Geographic był Richard E. Byrd, który w 1926 r., wraz z towarzyszącym mu drugim pilotem, po raz pierwszy w historii przeleciał nad biegunem północnym. Wyczyn ten możliwy był dzięki kompasowi słonecznemu, dostarczonemu mu przez Towarzystwo. 3 lata później, w 1929 r., z kompasem słonecznym i flagą Towarzystwa National Geographic na pokładzie, Byrd i jego czterej towarzysze przelecieli – również po raz pierwszy w historii – nad biegunem południowym. Dzięki lotom Byrda na mapę Antarktydy naniesiono wiele nieznanych przedtem szczytów, a dwa z nich Byrd nazwał imieniem pracowników Towarzystwa – są to Mount Grosvenor i Mount La Gorce. Heroiczny okres wypraw polarnych skończył się wraz z pojawieniem się samolotów i lodołamaczy oraz założeniem stałych stacji badawczych. Mimo to nadal zdarzają się śmiałkowie, którzy podróżują z psimi zaprzęgami, z mozołem brną po lodzie, a później trafiają na strony National Geographic. Jednym z nich był Will Steger, który pierwszy dotarł sankami z psim zaprzęgiem do bieguna północnego oraz pokonał ogromne połacie Antarktydy. W 1995 r. Steger został pierwszym oficjalnym badaczem Towarzystwa.