Stadion Realu Madryt zachwyca rozmachem. To jedna z ikon współczesnej stolicy Hiszpanii
Stadion Realu Madryt to obecnie nie tylko „dom Królewskich”, ale także wielofunkcyjny obiekt rozrywkowo-sportowy. Dzięki połączeniu innowacyjnej inżynierii z luksusową ofertą komercyjną powstała jedna z największych atrakcji turystycznych współczesnego Madrytu. Najsłynniejsza ze wszystkich hiszpańskich aren zmagań piłkarskich przyciąga przyjezdnych z całego świata, nie tylko fanów sportu, ale także miłośników muzyki i wielkich widowisk, pasjonatów architektury i poszukiwaczy ciekawych miejsc.
Spis treści: Strategiczna lokalizacja w dystrykcie Chamartín Od skromnych początków do nowoczesnej areny Przebudowa 2019–2024 Bernabéu jako atrakcja turystyczna Stadion, na którym Real Madryt rozgrywa domowe mecze, już w XX wieku należał do największych atrakcji turystycznych stolicy Hiszpanii. Dzięki spektakularnej przebudowie, zrealizowanej w latach 2019–2024, „mekka futbolu” zaczęła generować rekordowe przychody, deklasując pod tym względem wiele słynnych obiektów o wyjątkowej wartości historycznej i kulturowej. Strategiczna lokalizacja w dystrykcie Chamartín Stadion Realu Madryt zajmuje kluczowy kwartał w dzielnicy Chamartín, ograniczony od zachodu przez Paseo de la Castellana – najważniejszą arterię komunikacyjną miasta – a z pozostałych stron, przez ulice Concha Espina, Padre Damián i Rafael Salgado. Wybór tego miejsca w latach 40. XX wieku, gdy Madryt dopiero zaczynał swoją ekspansję na północ, był ruchem wizjonerskim, który pozwolił klubowi stać się integralną częścią nowoczesnego centrum biznesowego stolicy. Chamartín charakteryzuje się unikatowym połączeniem luksusowych stref mieszkalnych, biurowców klasy premium i placówek dyplomatycznych. Obecność stadionu w tym otoczeniu stymuluje lokalną gospodarkę, tworząc symbiotyczną relację między sportem a biznesem. Od skromnych początków do nowoczesnej areny Historia obecności Realu Madryt w Chamartín sięga 1924 roku, kiedy klub przeniósł się na Campo de Chamartín, mogący pomieścić 15 000 widzów (w tamtym czasie Chamartín de la Rosa było jeszcze samodzielną gminą). Obiekt ten, niemal zniszczony podczas hiszpańskiej wojny domowej, przestał wystarczać ambicjom Santiago Bernabéu, który objął prezesurę w 1943 roku. Dostrzegając potencjał w powiększającej się populacji Madrytu, prezes sformułował wizję budowy gigantycznego stadionu, który miał stać się fundamentem finansowej potęgi klubu poprzez wpływy z biletów. W 1944 roku klub zakupił 5 hektarów ziemi przylegającej do starego obiektu. Budowa, prowadzona przez firmę Huarte y Compañía, trwała trzy lata i wiązała się z ogromnymi wyzwaniami finansowymi, rozwiązanymi m.in. poprzez emisję obligacji zabezpieczonych hipotecznie. Inauguracja Nuevo Estadio Chamartín nastąpiła 14 grudnia 1947 roku meczem przeciwko portugalskiemu Os Belenenses (zwycięstwo 3:1). Pierwszą historyczną bramkę zdobył Sabino Barinaga. W momencie otwarcia stadion dysponował nowatorskimi na owe czasy udogodnieniami: ambulatorium z salą operacyjną, sześciołóżkową salą chorych i specjalnym pomieszczeniem dla zatrzymanych przez służby porządkowe. W 1955 roku zgromadzenie członków klubu (socios) zdecydowało o zmianie nazwy na Estadio Santiago Bernabéu, honorując prezesa, który w ciągu dekady uczynił z Realu Madryt europejskiego giganta. Już wtedy rozpoczęła się pierwsza faza rozbudowy, zmierzająca do zwiększenia pojemności do niebotycznego poziomu 125 000 widzów, co uczyniło madrycki stadion największą areną powstającego wówczas Pucharu Europy. Kluczowe modernizacje Ewolucja stadionu dotyczyła przede wszystkim zwiększenia pojemności i dostosowania obiektu do zmieniających się wymogów bezpieczeństwa: 1954 rok – dobudowano drugi i trzeci amfiteatr od strony wschodniej; 1982 rok – stadion został zmodernizowany na potrzeby mistrzostw świata. Kosztem 700 milionów peset dodano zadaszenie trybun i pierwsze telebimy. Zainstalowano system oświetlenia i przebudowano strefy prasowe i szatnie; 1992–1994 – aby uniknąć zmniejszenia pojemności przy przejściu na miejsca siedzące, dobudowano trzeci i czwarty poziom trybun od strony zachodniej i na łukach. Wzniesiono wówczas cztery charakterystyczne wieże narożne; 2001–2006 – skupiono się na domknięciu struktury stadionu od strony wschodniej, modernizacji lóż VIP i instalacji ogrzewania trybun, co pozwoliło UEFA przyznać obiektowi status stadionu „Elite” w 2007 roku. Przebudowa 2019–2024 Najnowsza rekonstrukcja stadionu, zakończona oficjalnie w 2024 roku, pochłonęła niemal 2 miliardy euro. Prace miały na celu nie tylko odświeżenie estetyki, ale przede wszystkim wprowadzenie multifunkcjonalności. Zespół architektów z L35 Architects, gmp Architekten i Ribas & Ribas stworzył projekt, który ukrywa betonowy brutalizm lat 40. pod nowoczesną metalową powłoką. Innowacje inżynieryjne Fundamentem nowej koncepcji Bernabéu jest system chowanej murawy o nazwie Hypogea. Boisko zostało podzielone na sześć podłużnych segmentów, każda o masie 1500 ton, które mogą zostać przesunięte i schowane w pionowym szybie o głębokości ok. 25 metrów pod trybuną zachodnią. Wewnątrz tego podziemnego kompleksu trawa jest poddawana ciągłej pielęgnacji przy użyciu oświetlenia LED, systemów nawadniania i precyzyjnej klimatyzacji. Cały proces transformacji stadionu z trybu meczowego na eventowy trwa mniej niż 5 godzin. Drugim filarem modernizacji jest chowany dach, wykonany z nowoczesnej membrany PTFE. Konstrukcja ta pozwala na pełne domknięcie obiektu w czasie 15–20 minut. W połączeniu z nową fasadą, złożoną z 7500 stalowych listew w kształcie litery V, stadion zyskał wyjątkową właściwość – może być wentylowany naturalnie, a jednocześnie służyć jako gigantyczna powierzchnia do projekcji multimedialnych. Bernabéu jako atrakcja turystyczna Zwiedzanie stadionu, który w 2025 roku przyjął skróconą nazwę „Bernabéu”, odbywa się zazwyczaj w trybie samodzielnym, co pozwala turystom na spędzenie dowolnej ilości czasu w najważniejszych sekcjach. Do głównych przystanków trasy należą: punkt widokowy – z 10. piętra można objąć wzrokiem całą geometrię trybun i ogrom konstrukcji dachu; muzeum i sala trofeów – znajdują się repliki wszystkich pucharów Ligi Mistrzów, trofea krajowe i nagrody indywidualne piłkarzy. Wystawa obejmuje także historyczny sprzęt z lat 50. i interaktywne statystyki obecnych zawodników; strefa szatni i tunel – na Bernabéu turyści mają rzadką okazję zajrzenia do szatni gospodarzy, gdzie szafki są oznaczone nazwiskami gwiazd, a następnie przejścia tunelem bezpośrednio w stronę murawy; ławki rezerwowych i murawa – można zejść na poziom murawy i zajęcia miejsca na fotelach technicznych. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Tu zimą świeci słońce. Europejskie miasta idealne na city break w lutym i marcu
Ciągły biało-szary krajobraz za oknem zaczyna zbierać swoje żniwo. Tygodnie pochmurnej pogody i opadów nie tylko utrudniają planowanie czasu wolnego, lecz także negatywnie wpływają na samopoczucie. Gdzie zatem wyjechać w Europie pod koniec zimy, by zwiększyć szanse na suchą aurę i choć na chwilę odetchnąć od deszczu i śniegu?
Gdy dostęp do naturalnego światła słonecznego przez dłuższy czas pozostaje ograniczony, wiele osób doświadcza spadku energii, motywacji i ogólnego pogorszenia nastroju. Nawet krótki wyjazd do miejsca o stabilniejszej, suchej pogodzie może jednak przynieść odczuwalną poprawę samopoczucia i pomóc w powrocie do codziennej równowagi. Najnowsze zestawienie wskazuje, które europejskie miasta w lutym i marcu oferują największe prawdopodobieństwo dni bez opadów. Najbardziej słoneczne miasta Europy zimą – gdzie najrzadziej pada? Na podium zestawienia znalazły się trzy duże metropolie południowej Europy: Ateny, Barcelona oraz Madryt, które w lutym i marcu oferują jedne z najwyższych szans na bezdeszczową pogodę na kontynencie. Stolica Grecji od lat wyróżnia się wyjątkowo niską sumą opadów w miesiącach zimowych, co wynika przede wszystkim z dominacji śródziemnomorskiego klimatu typu Csa. W praktyce oznacza to, że już pod koniec zimy nad regionem zaczynają częściej utrzymywać się stabilne układy wysokiego ciśnienia, ograniczające rozwój frontów atmosferycznych przynoszących opady. Dodatkowo położenie Aten w cieniu opadowym gór Parnesu i Pentelikonu sprzyja powstawaniu suchszych mas powietrza, które skutecznie redukują częstotliwość deszczu. Podobne mechanizmy obserwuje się w Barcelonie, gdzie wpływ Morza Śródziemnego stabilizuje temperaturę i ogranicza gwałtowne zjawiska pogodowe typowe dla północnej części Europy. Miasto pozostaje pod wpływem subtropikalnych wyżów, które zimą przesuwają się nad południową część kontynentu, zapewniając dłuższe okresy pogodnego nieba. Z kolei Madryt, mimo że nie leży bezpośrednio nad morzem, korzysta z efektu kontynentalnego – jego centralne położenie na Wyżynie Kastylijskiej sprawia, że zimowe systemy frontowe docierają tu rzadziej, a powietrze pozostaje stosunkowo suche. W rezultacie wszystkie trzy miasta łączy nie tylko łagodniejsza temperatura, lecz także wyraźnie mniejsza liczba dni z opadami, co czyni je jednymi z najbardziej przewidywalnych pogodowo kierunków podróży na przełomie zimy i wiosny. Gdzie w Europie najłatwiej uniknąć deszczu zimą? Pozostałe miasta w rankingu Tuż za podium uplasowały się kolejne miasta południowej Europy, w tym Nicea, Valletta, Lizbona czy Rzym, które – choć oferują stosunkowo łagodne temperatury o tej porze roku – charakteryzują się nieco większą zmiennością opadów między lutym a marcem. W przypadku Valletty kluczową rolę odgrywa jej położenie na niewielkiej wyspie, gdzie napływ wilgotnych mas powietrza znad Morza Śródziemnego bywa bardziej dynamiczny niż w głębi lądu, co przekłada się na większą nieregularność krótkotrwałych opadów. Podobnie Lizbona, mimo dominacji klimatu śródziemnomorskiego, pozostaje pod wpływem atlantyckich frontów atmosferycznych, które w miesiącach zimowych wciąż mogą przynosić przelotne deszcze, obniżając liczbę kolejnych suchych dni i wpływając na ogólną stabilność pogody w końcówce zimy. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Mediolan, Budapeszt, Praga czy Wiedeń, gdzie klimat przejściowy między morskim a kontynentalnym sprzyja częstszym wahaniom pogody oraz większej aktywności niżowych układów barycznych przemieszczających się nad Europą Środkową. Oznacza to, że nawet przy relatywnie sprzyjających temperaturach ryzyko nagłych opadów pozostaje wyższe niż w regionach basenu Morza Śródziemnego. Jeszcze niższe pozycje zajęły miasta Europy Północnej i Zachodniej, takie jak Amsterdam, Berlin czy Dublin, które pozostają pod silnym wpływem wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku oraz częstych frontów atmosferycznych. W praktyce oznacza to większą liczbę dni z opadami – nawet jeśli temperatury są relatywnie łagodne. W rankingu wyżej oceniono więc nie tylko średnie warunki termiczne, lecz przede wszystkim stabilność pogody, umożliwiającą turystom zaplanowanie kilku kolejnych dni zwiedzania bez ryzyka nagłych załamań atmosferycznych czy długotrwałych epizodów deszczowych. Najlepsze miasta z gwarantowaną suchą pogodą w lutym/marcu: Ateny Barcelona Madryt Nicea Valletta Lizbona Rzym Mediolan Amsterdam Budapeszt Praga Paryż Wiedeń Kopenhaga Berlin Stambuł Dublin Źródła: Daily Mail, Viva Holidays Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lista najlepszych miast na imprezę. Dwie europejskie stolice na podium
Gdzie wieczory trwają do rana, a życie nocne wyznacza trendy? Nowy globalny ranking pokazuje, które miasta najbardziej przyciągają miłośników dobrej muzyki i wyjątkowych doświadczeń po zmroku. W zestawieniu znalazły się nie tylko imprezowe klasyki, ale też miejsca, które na nowo definiują pojęcie nocnej rozrywki.
Spis treści: Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Europejskie stolice w czołówce Ranking 10. najlepszych miast na imprezę w 2025 roku Współczesne życie nocne przybiera wiele form i nie sposób zamknąć go w jednej definicji. Dla części osób idealny wieczór to taniec do białego rana w klubie, dla innych – spokojna kolacja przy muzyce z winyli albo udział w wydarzeniu artystycznym. Te zmieniające się oczekiwania ludzi sprawiły, że tradycyjne kluby taneczne coraz częściej konkurują z miejscami bardziej kameralnymi: koktajl barami, lokalami łączącymi kuchnię z kulturą czy przestrzeniami, które oferują coś więcej niż tylko muzykę. W odpowiedzi na te zmiany redakcja „Time Out” opracowała ranking miast, w których nocne życie ma najwięcej do zaoferowania. Pod uwagę wzięła głosy ponad 18 tysięcy osób z całego świata oraz rekomendacje lokalnych dziennikarzy. Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Tegorocznym zwycięzcą rankingu zostało Las Vegas, które zdobyło aż 88% pozytywnych ocen wśród lokalnych respondentów. Choć miasto od dekad kojarzy się przede wszystkim z kasynami, imprezami przy basenach i wieczorami kawalerskimi, w ostatnich latach przeszło wyraźną transformację. Jak zauważył dziennikarz Ryan Slattery, coraz większym zainteresowaniem cieszą się tam kameralne koktajl bary i dyskretne lokale, dostępne jedynie dla wtajemniczonych. W tętniącej życiem dzielnicy Arts District – pełnej barów kraftowych, galerii i butików vintage – można odkryć miejsca, które stawiają na klimat i autorskie podejście (m.in. Stray Pirate, Doberman czy Nocturno). Co więcej, miasto zaskakuje też nieoczywistymi lokalami: barem ukrytym w działającym salonie fryzjerskim, speakeasy w piwnicy Muzeum Mafii czy barem, do którego wchodzi się przez drzwi sejfu w The Lock. To właśnie ta różnorodność, łącząca widowiskowość z kameralną atmosferą, sprawiła, że Las Vegas znalazło się na szczycie miast oferujących najbardziej zróżnicowane życie nocne. Europejskie stolice w czołówce Na drugim miejscu rankingu uplasował się Madryt. Stolica Hiszpanii otrzymała aż 83% pozytywnych ocen od lokalnych mieszkańców. Choć tylko 29% respondentów uznało tamtejszą scenę klubową za przystępną cenowo, jakość doświadczeń związanych z nocnym życiem okazała się dla wielu znacznie ważniejsza niż koszty. Jak zauważyła dziennikarka Gorka Elorrieta, jednym z najbardziej pożądanych adresów ostatnich miesięcy jest Devil’s Cut – koktajl bar prowadzony przez japońskiego mistrza miksologii Shingo Gokana. Popularnością cieszy się również Pensión Mimosas – dyskretnie ukryty lokal w centrum miasta, który w krótkim czasie zyskał status miejsca kultowego. Młodych ludzi przyciągają też klasyczne kluby (Fabrik czy Ochoymedio), a dynamicznie rozwijająca się scena LGBTQ+ zyskuje na znaczeniu, dzięki takim miejscom, jak Marta, Cariño! czy Salvaora Brown. Równolegle na znaczeniu zyskują eleganckie lokale (jak Rhudo i Pabblo), wybierane przez tych, którzy wieczór wolą zacząć od kolacji, a później przenieść się do nastrojowej przestrzeni z muzyką i drinkami. Na trzeciej pozycji zestawienia znalazł się Paryż, który – mimo że jedynie 23% mieszkańców określiło ceny jako przystępne – uzyskał aż 80% pozytywnych opinii ogólnych. Zdaniem Antoine’a Besse’a z miejscowej redakcji „Time Out”, nocne życie we francuskiej stolicy przeżywa dziś swój renesans. Alternatywne lokale (jak La Créole, Divino czy Le Bunker) promują brzmienia dancehall, perreo i afrobeat, stopniowo wypierając dominujące dotąd techno. Przestrzenie pokroju Essaim i Mia Mao zmieniają topografię paryskiej sceny klubowej, a północno-wschodnie dzielnice miasta uchodzą dziś za jedno z najgęstszych skupisk klubowych w Europie. Ze względu na to, dla miłośników całonocnych imprez i muzycznej różnorodności Paryż pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków. A jak przedstawiają się pozostałe pozycje na liście? Ranking najlepszych miast na imprezę w 2025 roku: Las Vegas Madryt Paryż Szanghaj Berlin Melbourne Brighton Meksyk Dubaj Bombaj Źródła: Time Out, NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najstarsza restauracja świata pod znakiem zapytania. Trwa kulinarna rywalizacja
W Madrycie trwa rywalizacja między dwoma lokalami, z których każdy twierdzi, że jest najstarszą restauracją świata. Jeden z nich figuruje już w Księdze Rekordów Guinnessa, ale drugi właśnie przedstawia nowe dowody.
Spis treści: Historia restauracji Botín i Księga Rekordów Guinnessa Restauracja Casa Pedro walczy o tytuł najstarszej na świecie Najstarsze lokale na świecie Współczesna moda na jedzenie „na mieście” ma długą historię. Choć media społecznościowe promują coraz to nowsze lokale kulinarne, to niektóre z nich przetrwały setki lat bez pomocy marketingu. W Madrycie od dekad działa Botín, restauracja wpisana do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza na świecie. Teraz jednak do głosu dochodzi inny lokal, Casa Pedro, którego właściciele przekopują archiwa, by udowodnić, że to ich restauracja powstała wcześniej. Historia restauracji Botín i Księga Rekordów Guinnessa W samym sercu Madrytu, kilka kroków od Plaza Mayor, znajduje się Sobrino de Botín. Restauracja ta powstała dokładnie w 1725 roku i od tamtej pory nieprzerwanie karmi gości, oferując tradycyjne dla tego regionu dania, jak duszone flaki czy pieczone prosię. W 1987 roku została oficjalnie uznana przez Księgę Rekordów Guinnessa za najstarszą na świecie. Choć właściciel Antonio González, przedstawiciel trzeciego pokolenia zarządzającego lokalem, przyznał, że to wyróżnienie pomaga w interesach, to dodał: „To miejsce miało w sobie magię jeszcze zanim ktokolwiek usłyszał o Guinnessie”. To właśnie w Sobrino de Botín stołował się m.in. Ernest Hemingway, który w książce „Słońce też wschodzi” określił restaurację jako „jedną z najlepszych na świecie”. Zajadali się tu również Truman Capote, F. Scott Fitzgerald czy Graham Greene. Botín niezmiennie przyciąga zarówno lokalnych mieszkańców, jak i turystów – dzień w dzień przewodnicy kierują do drzwi lokalu kolejne grupy. Jednak tytuł najstarszej restauracji może nie być już tak pewny. Otóż na obrzeżach Madrytu, z dala od szlaków turystycznych, Casa Pedro twierdzi, że zaczęła działać jeszcze wcześniej. Restauracja Casa Pedro walczy o tytuł najstarszej na świecie Casa Pedro to klimatyczna tawerna położona na obrzeżach Madrytu, w dzielnicy Fuencarral – niegdyś ważnym przystanku na trasie wiodącej z hiszpańskiej stolicy do Francji. Jego obecna właścicielka Irene Guiñales, reprezentująca ósme pokolenie restauratorów, od lat słyszała rodzinne opowieści o powstaniu lokalu w 1702 roku. Nie miała na to jednak formalnych dowodów. Z tego powodu jej rodzina zatrudniła historyka, który dotarł do rejestrów ziemskich z lat 1743–1754, potwierdzających istnienie gospody, winiarni i oberży w tym miejscu już w 1750 roku. Choć to wciąż późniejsza data niż rok założenia Botína, to właściciele Casa Pedro nie zamierzają rezygnować z walki o tytuł. Na logo tej restauracji, opakowaniach na wynos i cukierkach dumnie widnieje napis: „Casa Pedro – od 1702 roku”. Irene Guiñales przyznała z rozbrajającą szczerością: „To frustrujące, gdy mówisz, że działasz od 1702 roku, ale nie masz na to twardych dowodów. Chcemy wreszcie to udowodnić. (...) To marzenie. Ale piękne marzenie”. Casa Pedro nie może poszczycić się równie imponującą listą gości jak Botín, ale jej ściany zdobią archiwalne fotografie hiszpańskich monarchów. W lokalu stołował się król Juan Carlos I, a także obecny władca, Filip VI, który odwiedza lokal z dużą dyskrecją. Warto jednak dodać, że między tymi dwoma madryckimi restauracjami jest wiele podobieństw – obie serwują klasykę kuchni kastylijskiej, posiadają historyczne piwnice z winem, a także są prowadzone przez potomków dawnych właścicieli. Najstarsze lokale na świecie Warto dodać, że Biuro Rekordów Guinnessa wymaga od restauracji nie tylko daty założenia, ale też udokumentowanej ciągłości funkcjonowania pod tą samą nazwą i w tym samym miejscu. Botín spełnia te kryteria – lokal przez wieki działał bez przerw, z wyjątkiem krótkiego okresu w czasie pandemii COVID-19. Casa Pedro – podobnie. To wyróżnia te madryckie miejsca spośród wielu innych, nawet starszych, które jednak miały przerwy w działalności. Dla przykładu, Le Procope w Paryżu (założona w 1686 roku) czy White Horse Tavern w Newport w USA (1673) mają dłuższą historię niż hiszpańskie restauracje, ale nie spełniają rygorystycznych kryteriów Guinnessa. Podobnie jest z pekińską Bianyifang, której początki sięgają 1416 roku, oraz z rzymską La Campana, która – jak deklarują właściciele – działa nieprzerwanie od ponad 500 lat. Co ciekawe, to właśnie rzymski lokal może wkrótce namieszać w madryckim sporze – według zapowiedzi właścicieli, zgromadzono już pełną dokumentację i planowane jest oficjalne zgłoszenie do Księgi Rekordów Guinnessa. Źródło: Associated Press Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pluskwy, bezdomni i co dalej? Madryckie lotnisko ma problemy
Lotnisko Adolfo Suárez Madrid-Barajas jeszcze niedawno kojarzyło się z nowoczesnością i luksusem. Dziś pojawia się w mediach z zupełnie innego powodu – coraz więcej bezdomnych śpi w terminalach, a pasażerowie skarżą się na pluskwy.
Spis treści: Zagrożenie sanitarne Problem bezdomności narasta od lat Jest reakcja władz Główny port lotniczy Hiszpanii i jeden z największych w Europie od kilku tygodni coraz częściej gości na nagłówkach. Chodzi o Lotnisko Adolfo Suárez Madrid-Barajas. Nagła sława nie jest jednak powodem do dumy. Nie chodzi o rekordy w liczbie turystów czy nowe połączenia lotnicze. Media informują o rosnącej liczbie bezdomnych przebywających w terminalach oraz o przypadkach występowania pluskiew. To poważnie wpływa nie tylko na komfort podróży, ale i na wizerunek Madrytu uważanego za jedno z najpiękniejszych europejskich miast. Zagrożenie sanitarne Kilka tygodni temu zaniepokojenie wzbudziły doniesienia o pojawieniu się pluskiew na terenie lotniska. Pasażerowie oraz personel skarżyli się na ugryzienia i ślady po insektach. Problem dotyczy głównie obszarów odpoczynku i wykładzin w poczekalniach. Na miejscu interweniowały już służby porządkowe oraz ekipy dezynsekcyjne. Według firmy zajmującej się dezynsekcją, incydent był jednorazowy i niezwiązany z infrastrukturą lotniska, lecz z intensywnym ruchem pasażerskim. Mimo tych zapewnień pojawiły się uzasadnione obawy o standardy higieny. Pluskwy potrafią przetrwać w bagażu, co stanowi potencjalne zagrożenie także po zakończeniu podróży. Eksperci zalecają zachowanie ostrożności i dokładne sprawdzanie walizek po przylocie. Problem bezdomności narasta od lat Drugim, coraz bardziej zauważalnym problemem, jest obecność dużej liczby osób bezdomnych w terminalach lotniska. Według szacunków, tylko w Terminalu 4 przebywa obecnie ponad 400 osób. W porównaniu do sytuacji sprzed dekady oznacza to wzrost o ponad 1000 procent. Co istotne, wiele z nich to osoby posiadające zatrudnienie, które nie są w stanie opłacić mieszkania w Madrycie, jednym z najdroższych miast Hiszpanii. Brak stałego miejsca zamieszkania zmusza ich do szukania schronienia w przestrzeniach publicznych, a lotnisko – z całodobowym dostępem i infrastrukturą – stało się jednym z takich miejsc. Niestety, wiąże się to z zatłoczeniem, pogorszeniem warunków sanitarnych i wzrostem napięcia między bezdomnymi a podróżnymi. Jest reakcja władz Władze lotniska wprowadziły ograniczenia, które mają poprawić sytuację. Od kilku dni dostęp do terminali w godzinach nocnych został ograniczony. Wejść mogą jedynie pasażerowie z aktualnym biletem, ich osoby towarzyszące oraz pracownicy lotniska. Ma to zapobiec wykorzystywaniu terminali jako miejsc noclegowych. AENA, spółka zarządzająca portem lotniczym, wezwała też lokalne władze do podjęcia natychmiastowych działań i zorganizowania wsparcia dla osób bezdomnych. Do tej pory nie udało się jednak wypracować wspólnego rozwiązania. Brakuje skoordynowanych działań między samorządem Madrytu, rządem a organizacjami pomocowymi. Pamiętaj przed lotem Jeśli planujesz podróż do Hiszpanii z przesiadką w Madrycie lub lądujesz bezpośrednio na Barajas, warto być świadomym obecnej sytuacji. Możesz napotkać dodatkowe kontrole, ograniczony dostęp do terminali w nocy, a także większy ruch pieszych w halach przylotów i odlotów. Zaleca się, by podróżni unikali kładzenia bagażu na wykładzinach i siedzeniach, regularnie sprawdzali swoje rzeczy, a także korzystali z publicznych łazienek z rozwagą. Choć władze zapewniają, że sytuacja jest pod kontrolą, lepiej zachować ostrożność. Źródła: The Sun, Mirror Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Zwiedzanie Madrytu: ukryte atrakcje, nietypowe dzielnice i najlepsze miejsca
Madryt to nie tylko wielkie muzea i znane zabytki, ale także pełne życia dzielnice, ukryte atrakcje i alternatywna scena kulturalna. W artykule przedstawimy mniej znane, ale fascynujące miejsca stolicy Hiszpanii, takie jak Malasaña, Chueca i Lavapiés, oraz podpowiemy, gdzie warto zjeść i zrobić zakupy.
Spis treści: Najważniejsze atrakcje Madrytu poza utartym szlakiem Muzea, które warto odwiedzić w Madrycie Gdzie zjeść i robić zakupy w Madrycie? Życie nocne i kultura w Madrycie Noclegi w Madrycie – gdzie warto się zatrzymać? Madryt to miasto pełne różnorodności – od wielkich muzeów, przez alternatywne dzielnice, aż po kosmopolityczną atmosferę Lavapiés. Zwiedzanie stolicy Hiszpanii to nie tylko klasyczne atrakcje, ale również odkrywanie mniej znanych, choć równie fascynujących miejsc. Bez względu na to, czy interesują cię zabytki, zakupy, jedzenie czy życie nocne, Madryt ma coś do zaoferowania każdemu. Najważniejsze atrakcje Madrytu poza utartym szlakiem Madryt oferuje mnóstwo turystycznych hitów, ale warto zejść z utartych ścieżek i odkryć mniej znane zakątki miasta. Oto przewodnik po dzielnicach, które w pełni oddają różnorodność i klimat stolicy Hiszpanii. Lavapiés – kosmopolityczna dusza miasta Lavapiés to najbarwniejsza i najbardziej kosmopolityczna dzielnica Madrytu, gdzie spotykają się różne kultury i tradycje. Spacerując jej ulicami, trafisz na ośrodek społeczności muzułmańskiej, sklep z biżuterią z Tybetu, senegalską restaurację czy butik z kolorowymi tkaninami z Afryki Zachodniej. W odróżnieniu od bardziej turystycznych części miasta, Lavapiés zachowuje swoją lokalną tożsamość. Doskonale widać to podczas corocznej fiesty Las Mayas – święta o pogańskich korzeniach. Wówczas młode dziewczyny ubrane w kolorowe stroje zasiadają na ołtarzach przystrojonych kwiatami, symbolizując odrodzenie natury. Malasaña – serce madryckiej alternatywy Jeśli interesuje cię alternatywna strona Madrytu, to Malasaña jest idealnym miejscem do odwiedzenia. Dzielnica ta odegrała kluczową rolę w hiszpańskiej rewolucji kulturalnej lat 80., zwanej La Movida Madrileña, co do dziś jest widoczne w jej artystycznym duchu. Ulice pełne są butików vintage, oferujących ubrania z lat 80. i 90. A także kultowych barów, takich jak La Vía Láctea i El Penta, w których Pedro Almodóvar kręcił swoje pierwsze filmy. To także doskonałe miejsce na nocną zabawę w alternatywnych klubach, które tętnią życiem do białego rana. Chueca – elegancka dzielnica LGBT Chueca od lat 90. jest znana jako centrum życia LGBT w Madrycie. Choć pierwotnie była bardziej bohemiczna, obecnie zyskała nieco więcej elegancji i wyrafinowania. To tutaj, w barze Angelita możesz spróbować drinków molekularnych, a na ulicach znajdziesz ekskluzywne butiki młodych projektantów. Chueca ożywa szczególnie w czerwcu, kiedy odbywa się tutaj Pride, jedno z największych wydarzeń LGBT w Europie, przyciągające tłumy zarówno lokalnych mieszkańców, jak i turystów. Muzea, które warto odwiedzić w Madrycie Madryt to miasto pełne sztuki, a jego muzea należą do najbardziej prestiżowych na świecie. Oto kilka, które koniecznie trzeba zobaczyć. Museo del Prado – perła sztuki europejskiej Museo del Prado to miejsce, które przyciąga miłośników sztuki z całego świata. Znajdziesz tu setki arcydzieł, takich jak „Ogród rozkoszy ziemskich” Boscha czy prace Goyi i Velázqueza. To jedno z największych i najważniejszych muzeów sztuki na świecie. Museo Reina Sofía – współczesna sztuka w najlepszym wydaniu Dla miłośników współczesnej sztuki idealnym miejscem jest Museo Reina Sofía, które oferuje prace takich twórców jak Picasso, Dalí i Miró. Najważniejszym dziełem jest tutaj słynna „Guernica” Picassa, poruszające dzieło przedstawiające tragedię wojenną. Alternatywne centra kultury: Matadero i Tabacalera Madryt to nie tylko klasyczne muzea, ale także miejsca alternatywne. Matadero, dawniej rzeźnia, dziś jest jednym z najważniejszych centrów sztuki współczesnej, gdzie odbywają się wystawy, spektakle teatralne i koncerty. Z kolei Tabacalera, dawniej fabryka papierosów, stała się surowym, ale pełnym życia centrum artystycznym, gdzie prezentują swoje prace mniej znani artyści. Gdzie zjeść i robić zakupy w Madrycie? Madryt to prawdziwa mekka dla smakoszy i miłośników zakupów. Oto miejsca, które warto odwiedzić. Targi i restauracje – smaki Madrytu Nie możesz opuścić Madrytu bez wizyty na Mercado de San Miguel, jednym z najsłynniejszych targów w mieście. Znajdziesz tam tapas z owoców morza, lokalne wędliny i sery. Równie ciekawym miejscem jest Mercado de San Antón, oferujący specjały z Wysp Kanaryjskich w nowoczesnym wydaniu. Jeśli masz ochotę na deser, koniecznie odwiedź Chocolaterię San Ginés, gdzie serwują kultowe churros z gęstą czekoladą. Zakupy w stylu retro – second handy i butiki Madryt, a szczególnie Malasaña, to raj dla miłośników mody vintage. Ulice de Velarde i del Espíritu Santo są pełne second handów, które oferują niepowtarzalne ubrania i dodatki. Dla tych, którzy wolą nowoczesne pamiątki i hiszpańskie wzornictwo, warto odwiedzić El Moderno Concept Store czy DOOC. Życie nocne i kultura w Madrycie Madryt to miasto, które nigdy nie śpi, a jego życie nocne jest słynne na całym świecie. Oto miejsca, które warto odwiedzić, aby doświadczyć najlepszej zabawy. Kluby, bary i życie nocne w Malasañi Malasaña to miejsce, gdzie życie toczy się 24 godziny na dobę. Kultowe bary, takie jak La Vía Láctea czy El Penta, przyciągają miłośników alternatywnej sceny kulturalnej, a nocne kluby tętnią muzyką, nawiązując do szalonych lat 80. Noclegi w Madrycie – gdzie warto się zatrzymać? Madryt oferuje szeroką gamę miejsc noclegowych, od hosteli po luksusowe hotele. Oto kilka propozycji. Hostal La Casa de La Plaza – przyjemny, niedrogi hostel położony w sercu miasta, idealny dla turystów, którzy chcą być blisko głównych atrakcji. OK Hostel – położony tuż przy stacji metra La Latina, oferujący wygodne pokoje w przystępnych cenach. HC Hostel – jeden z najtańszych noclegów w Madrycie, idealny dla młodych podróżników.
Hiszpania to kraj, którego nie można pominąć podczas planowania kolejnych podróży. Dlaczego? Powodów jest wiele, a oto kilka z nich
1. Alhambra i Meczet nocą Poznawanie takich zabytków, jak Alhambra w Grenadzie i Meczet w Kordobie to wielka przyjemność. Jednak, jeśli zwiedzanie odbywa się nocą, doświadczenie to jest tym bardziej wyjątkowe. Ten punkt programu możecie zapisać sobie w kalendarzu, jeśli wybieracie się do Andaluzji, na południu Hiszpanii. 2. Dieta śródziemnomorska Dieta śródziemnomorska jest wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Składniki diety są powszechnie znane i proste: warzywa, owoce, pieczywo, makaron, ryby, a przede wszystkim oliwa z oliwek, ta najlepsza i najcenniejsza - z pierwszego tłoczenia. Przepyszna i bardzo zdrowa oliwa z oliwek jest produkowana w różnych regionach Hiszpanii. Warto wiedzieć gdzie i jaka. 3. Wielkanoc w Hiszpanii Tradycja obchodów Wielkiego Tygodnia oraz Wielkanocy w Hiszpanii ma mocno zakorzenioną, wielowiekową tradycję. Każdy region obchodzi to święto na swój sposób, ale jedno jest wspólne: religijne oddanie, sztuka, koloryt i muzyka. 4. Powrót wyścigów Sporty motocyklowe i Formuła 1 powracają na hiszpańskie tory. Walka o to, by być najszybszym, jak co roku podgrzeje i tak już gorącą atmosferę. 5. San Isidro w Madrycie Święto św. Izydora, patrona Madrytu to okazja poznać to miasto w jego najlepszej odsłonie. Przez tydzień ulice miasta pełne są mieszkańców w tradycyjnych strojach cieszących się wspaniałą muzyką i jedzeniem. 6. Jabłecznik w Asturii Regionalnym trunkiem Asturii jest jabłecznik (cydr) zwany „sidra”. Pije się go w tzw. sidrerías, gdzie można zobaczyć jak kelnerzy nalewają trunek z wysokości około metra. Jabłecznik to na zachętę bo oferta gastronomiczna Asturii jest bardzo bogata.
Madryt w 24 godziny. Podpowiadamy, jak najlepiej wykorzystać ten czas
Z naszego miniprzewodnika dowiesz się, jak zorganizować dojazd, nocleg oraz jakich atrakcji nie możesz ominąć. Wyciśnij esencję z Madrytu!
W madryckim muzeum Prado dla niewidomych przygotowano wyjątkową ekspozycję - kopie słynnych obrazów ze specjalnymi żłobieniami.
W madryckim Prado, jednym z najbogatszych muzeów na świecie, niewidomi mogą dotknąć kopie słynnych obrazów ze specjalnymi wyżłobieniami. Dzięki nim mogą wyobrazić sobie, jak wyglądają oryginalne dzieła. Na zwiedzających czeka sześć dzieł z XVI, XVII i XVIII w., m.in. „Nie zatrzymuj mnie" Antonia Allegri da Correggia i „Gioconda" Leonarda da Vinci. Zwiedzający poznają także „Portret szlachcica" El Greca, namalowaną w XVII w. „Kuźnię Wulkana" Diego Velazqueza i „Martwą naturę" Juana van der Hamena. Jest też kopia „Parasolki" Francisca Goi. Przy obrazach zamieszczono opisy w alfabecie Braille'a. Wystawa będzie czynna do 28 czerwca 2015.
Karty wstępu do muzeów: godne polecenia czy nie?
Czy karty wstępu do muzeów, które pozwalają na wejście do kilku miejsc, są warte swojej ceny?
Dziennikarka New York Times Travel porównała cztery europejskie miasta. Amsterdam The I amsterdam City Card nie jest tania, bo za taką na 24 godziny zapłacimy 47 euro, za 48godzinną – 57, ale dostajemy też parę bonusów, na przykład rejs po kanałach, nie musimy płacić za transport miejski, a gdybyśmy chcieli wypożyczyć rower, z kartą dostaniemy zniżkę. Karta nie obejmuje jednak dwóch świetnych muzeów: domu Anny Frank (wejście 9 euro) i Rijksmuseum (wejście 17,5 euro). Madryt The Madrid Card otwiera drzwi do 50 muzeów w tym wspaniałych Prado, Thyssen-Bornemisza, czy Reina Sofía. 24 godzinny pass kosztuje 47 euro, Za dwie doby zapłacimy 60 euro, a 120 godzin buszowania w sztuce na pewno wzbogaci, choć uszczupli kieszeń o 73 euro. Pokazując kartę otrzymamy zniżkę w Hard Rock Cafe. I niewiele więcej: jeśli kupimy kartę na dzień, raczej na tym nie zaoszczędzimy. Florencja Firenza Card - warto w nią zainwestować, jeśli planujesz zobaczyć coś więcej niż tylko Gallerię Uffizi i Galerię Accademia. O ile chcesz odwiedzić Pałac Pitti, Boboli Gardens i Pałac Strozzich z kartą możesz korzystać z bezpłatnych busów i tramwajów, żeby poruszać się pomiędzy tymi atrakcjami. Firenza Card obejmuje ich ponad 60! Paryż Paris Museum Pass to świetny wybór. Mamy z nim pierwszeństwo wejścia do ponad 60 muzeów - Muzeum d’Orsay, Muzeum Rodina, Centre Pompidou, Wersalu i oczywiście Luwru. Co ważne: z nielimitowaną liczbą wejść. Kartę możemy kupić na dwa dni – za 42 euro, cztery – 56 euro, sześć dni za 69 euro i studiować bez ograniczeń uśmiech Mony Lizy. A jakie są wasze doświadczenia z Polski, Europy, ze świata? Gdzie warto, a gdzie ta sztuka nam się nie uda?
95. urodziny KLM to dobra okazja, żeby tanio latać. W urodzinowej promocji tanie bilety do 17 europejskich metropolii! Akcja trwa od 29 września do 10 października
Holenderski przewoźnik, z okazji nadchodzącej 95. rocznicy swoich urodzin, oferuje upust na loty do kilku miast w Wielkiej Brytanii oraz we Francji, Hiszpanii i Norwegii. Na liście nie zabrakło również Portugalii, Belgii czy Luksemburga. Oferta KLM obowiązuje od 29 września do 10 października 2014, a przeloty można rezerwować na stronie www.klm.pl, poprzez infolinię oraz w biurach podróży w całej Polsce. Edynburg, Amsterdam, a może Lizbona? Największy wybór promocyjnych biletów dotyczy miast na Wyspach Brytyjskich, dokąd KLM oferuje bogatą siatkę połączeń. Taniej polecimy na przykład do Edynburga i Manchesteru – w cenie od 705 PLN. Niewiele więcej zapłacimy za bilety lotnicze do Aberdeen i Birmingham (obydwa miasta dostępne są już od 725 PLN). Na liście KLM znalazły się także Leeds (975 PLN) i Newcastle (895 PLN). Natomiast za przelot do stolicy Irlandii – Dublina zapłacimy 975 PLN. Niekwestionowanym hitem tej promocji jest Amsterdam – dostępny już od 495 PLN. W dobrej cenie są także bilety do Lizbony i Tuluzy, za które zapłacimy jedynie 705 PLN. Z kolei już za 725 PLN polecimy do: Bergen i Stavanger (w Norwegii), Bilbao (jednej z nowości w siatce połączeń na terenie Hiszpanii), Lyonu oraz Madrytu. Tanio "tradycyjną" linią Wybierając KLM warto zwrócić uwagę na największe atuty podróży tzw. „tradycyjną linią”. W przeciwieństwie do tanich linii, KLM oferuje w czasie lotu bezpłatne napoje i przekąski, a każdy z pasażerów może ze sobą zabrać bez dodatkowych opłat duży bagaż podręczny (do 12 kg). Wszystkie wyloty realizowane przez holenderskiego przewoźnika realizowane są z lotniska Chopina w Warszawie. Natomiast w przypadku przesiadki, samolot zmieniamy na bardzo lubianym przez podróżnych i zdobywającym liczne nagrody lotnisku Amsterdam Schiphol, co istotne wyłącznie w dogodnych dla pasażerów godzinach. Holenderska linia na trasie Warszawa-Amsterdam oferuje aż 3 rejsy dziennie. Ponadto podróżni KLM, mają możliwość zbierania mil w programie lojalnościowym linii (Flying Blue), które potem wymienia się na przeloty i udogodnienia podczas podróży. Członkowie programu mogą być zwolnieni z opłat za przewóz bagażu rejestrowanego, korzystają ze zniżek (od 1 października 2014 zmienia się polityka KLM w tym zakresie). Warto pamiętać, że KLM oferuje połączenia do aż 130 miast położonych w najodleglejszych zakątkach świata. Warto śledzić kolejne promocje holenderskiego przewoźnika, gdyż do wielu z tych egzotycznych miejsc nie dolecimy żadną tanią linią. Pełna lista miast objętych urodzinową promocją KLM: www.klm.com/travel/pl_en/plan_and_book/special_offers/flight_offers/index.htm
Alkohol i podróżowanie są jak Diderot i d’Alembert – zawsze występują razem.
Kiedyś wpadłem na idiotyczny pomysł, by pewną wyprawę potraktować jako odpoczynek od napitków. Jakież to było niedorzeczne, zwłaszcza że nie jechałem sam! Już na lotnisku towarzysze podróży zakupili wielką liczbę wielkich butelek w sklepie bezcłowym oraz garść małych buteleczek, które opróżniliśmy w oczekiwaniu na samolot, by przejść na ty i odciąć się od codzienności grubą kreską. Z moich abstynenckich planów nie zostało nic, a jedynym ich skutkiem było to, że wyszedłem na sępa – bo sam niczego nie kupiłem. W piciu poza domem najbardziej fascynujące jest to, że zwykle nie ma się po nim kaca. Nie będę rozwijał tej kwestii, bo kiedyś już o niej pisałem, a nie chcę plagiatować sam siebie. Jeśli jednak zastanowicie się nad tym, przyznacie mi rację. Dlaczego tak się dzieje? Ba, oto jest pytanie! Spróbujmy jednak odpowiedzieć na inne. Dlaczego najwięcej pijanych jest tam, gdzie dostęp do alkoholu jest ograniczany? Z kolei w krajach, gdzie pija się od śniadania i od dziecka, zataczający się człowiek jest obrazem równie rzadkim jak dobry żart w Szkle kontaktowym. Jeśli we Włoszech lub Grecji jakiś facet sika na trawnik, można być pewnym, że to Anglik, Niemiec lub ewentualnie Polak. Na pewno nie tubylec. Alkoholowe orgie to specjalność narodów północy (dla jasności: w tych dociekaniach ograniczam się do Europy). Na początku lat 90. ubiegłego stulecia pojechałem do Norwegii. Oczywiście nie jako turysta, bo nawet Jana Kulczyka byłoby tam stać jedynie na pole namiotowe. Byłem robotnikiem sezonowym zbierającym truskawki, dzięki czemu mogę dziś z czystym sumieniem mówić swoim dzieciom, że wiem, co to ciężka praca. Mieszkałem w małym, sielskim miasteczku nieopodal Oslo. W piątkowe wieczory zamieniało się ono w przeklęte miejsce opanowane przez hordy pijanych zombie. Wszyscy, absolutnie wszyscy mieszkańcy ruszali do barów, przepijając w nich roczny budżet polskiej służby zdrowia. W Horten (tak się nazywa to miasteczko) był jeden sklep z alkoholem. Wyglądał jak miniatura Fortu Knox – z kratami, wąskimi oknami i gniazdami karabinów maszynowych. Widać było, że norweskie władze robią wszystko, by zniechęcić swych obywateli do nabywania napojów wyskokowych. Podobna troska wykazywana jest w Wielkiej Brytanii. By ograniczyć nieco narodowe opilstwo, skrócono czas sprzedaży alkoholu w pubach i sklepach nocnych (każdy bywalec Soho zna zapewne ponury dźwięk gongu oznaczający ostatnią kolejkę). W efekcie pijaństwo jeszcze wzrosło, bo każdy chce się nachlać na zapas. Sprawdziłem to empirycznie. Natomiast na południu Europy alkohol jest wyjątkowo łatwo dostępny. Jest wszędzie, w każdych ilościach i rodzajach. Nikomu nie przychodzi na myśl zezwalać na jego sprzedaż na przykład po godz. 13, co zarządziła niegdyś abstynencka ekipa generała Jaruzelskiego. Co więcej, picie wina to we Francji, Włoszech czy Hiszpanii czynność mniej więcej równie powszechna jak oddychanie. A jednak oni się tam nie upijają. Jak to możliwe? Nie chodzi o to, że owoc zakazany smakuje lepiej, dlatego ci na północy grzmocą na potęgę. Walka z wódą w Skandynawii była po prostu koniecznością, bo jeszcze w XIX w., gdy do jakiegoś portu przypływał szwedzki statek, ściągano policyjne posiłki, bowiem pijani szwedzcy marynarze byli równie przerażający jak ich przodkowie wikingowie. Ja raczej stawiałbym na klimat i to, co uczynił przez wieki z ludźmi. Ci z północy żyli z dala od siebie, a większość czasu spędzali w czterech ścianach. I stawali się odludkami. Kate Fox w swej kapitalnej książce Przejrzeć Anglików pisze, że upijanie się jest im potrzebne do przełamania towarzyskiego zahamowania. W tym samym celu pijemy my czy Norwegowie. No, poza tym jak się żyje na Islandii, to trzeba się urżnąć, żeby nie zwariować. Natomiast południowcy, którzy w domach tylko nocują, a spędzają czas na ulicach, nie mają problemów z nawiązywaniem kontaktów. Nie muszą pić, żeby dodać sobie animuszu. Celem picia nie jest upicie, tylko poprawienie smaku potraw. Czego jako zahamowany towarzysko Polak kompletnie nie rozumiem.
Miasto miastu nierówne. Jedne zachwycają nas bardziej, inne mniej. Do jednych chcemy wracać, a o innych pragniemy jak najszybciej zapomnieć. Jednak wszyscy Ci, którzy odwiedzili Hiszpanię wiedzą, że tamtejsze miasta bardzo się od siebie różnią.
Wpływ na to ma nie tylko odmienny klimat, położenie i warunki życia codziennego mieszkańców, ale również fakt taki, że pierwsze podwaliny pod te ośrodki miejskie kładli Celtowie, Iberowie, Fenicjanie, a później nawet cywilizacja grecko-rzymska. Swoje piętno odcisnęły na nich kultury: arabska, żydowska i chrześcijańska, które mieszały się ze sobą, tworząc niezwykłe formy i struktury miast średniowiecznych. I niektóre z nich przetrwały w tej formie nawet do naszych czasów. Co możemy odkryć w hiszpańskich miastach? W jednych bogatą historię i cenne zabytki, w innych intensywne kolory, tętniące na ulicach życie i wieczną zieleń, ukrytą między ścianami starych domów. Jedne miasta są kosmopolityczne, inne prowincjonalne, wszystkie jednak łączy wspólna cecha: są fascynujące, gościnne i otwarte na podróżnych. Wielkie metropolie Mówiąc o hiszpańskich metropoliach od razu myślimy o Madrycie i Barcelonie. Barcelona to ogromne, śródziemnomorskie miasto, na wskroś przesiąknięte wszystkim tym, co katalońskie, choć otwarte na wpływy zza Pirenejów. To portowe miasto zachwyca turystów przede wszystkim dzielnicą gotycką, spacerowymi, ocienionymi zielenią alejami czy na wskroś modernistyczną ulicą Paseo de Gracia. Z roku na rok Barcelona stara się unowocześnić swój wygląd, by stać się w 100% miastem eleganckim i harmonijnym, w którym turysta poczuje się tak wspaniale, że nie będzie myślał o wyjeździe. Madryt z kolei jest przede wszystkim miastem hałaśliwym i gwarnym. W labiryncie wąskich uliczek, znajdujących się w starych dzielnicach, turystę zadziwią obrazki prozaicznej codzienności – stara Hiszpanka, wieszająca pranie, dzieciaki, grające w piłkę nożną, czy mężczyźni niespiesznie popijający kawę w wychodzącej na ulicę kawiarence. Madryt to również piękne pałace, parki i szerokie aleje. Przede wszystkim jednak to wspaniałe muzea, w których zgromadzone są prawdziwie cenne dzieła sztuki. W Madrycie każdy znajdzie coś dla siebie i bez najmniejszego problemu wtopi się w rytm miasta. Miasta wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury Hiszpanie mają powód do dumy. Na liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO znajduje się aż 9 hiszpańskich miast. Żaden inny kraj nie może się pochwalić taką liczbą. Co sprawia, że są tak wyróżnione i specyficzne? Przede wszystkim bogata spuścizna historyczna, ciekawa architektura, kultywowanie starych tradycji i dbałość o otaczające je środowisko naturalne. Listę otwiera Santiago de Compostela, cel pielgrzymów zdążających do grobu Św. Jakuba Apostoła. Na drugim miejscu jest Grenada z ognistym flamenco, którego dźwięk odbija się echem od białych ścian dzielnicy Albaicin. Trzecie miejsce przypadło renesansowej Salamance, słynnej przede wszystkim ze swych niezwykłych uczonych. Dalej jest otoczona wysokim murem mistyczna Avila, gdzie na świat przyszła św. Teresa od Jezusa. Segovia słynna jest przede wszystkim z rzymskiego akweduktu i wspaniałych pałaców, należących do kastylijskiej szlachty. Magicznym miastem jest Cuenca, położona między wąwozami dwóch rzek. Caceres wszystkich odwiedzających zachwyca wspaniale zachowanym starym miastem, w którego murach kryje się aż dziesięć wieków historii. Toledo to dawna, średniowieczna stolica Hiszpanii. Listę zamyka moja ukochana Kordowa – dawna siedziba dynastii Omajjadów, czysta esencja Andaluzji, miejsce niezwykłe, w którym splatają się ze sobą różne kultury i style architektoniczne. Miasta nadmorskie W lecie pełno w nich turystów, którzy poszukują słońca, smacznej kuchni, eleganckich hoteli, gwarnych ulic i dobrej zabawy. Na szczególną uwagę zasługuje Santander, malownicze miasto położone na północy Hiszpanii przy rozległej zatoce. Turystów wabi do siebie przede wszystkim długimi plażami i romantycznymi ścieżkami spacerowymi. Niezwykle arystokratyczne jest, oparte o góry, San Sebastian, ze starymi uliczkami i niepowtarzalną atmosferą wiecznej zabawy. Z kolei bogata, pełna światła i życia Walencja, zachwyca swą prostotą i wspaniałą architekturą. Stolicą tzw. Białego Wybrzeża jest Alicante, jeden z najważniejszych ośrodków wypoczynkowych Hiszpanii, do którego rokrocznie ściągają tłumy spragnionych słońca turystów. Nic tylko pakować walizki i ruszać wczesną wiosną, ku przygodzie, do niezwykłej Hiszpanii. Tekst: Agnieszka Budo