Jeden z najpiękniejszych szlaków Europy znów dostępny. Tu widoki zapierają dech w piersiach
Nazywana „Hawajami Europy” Madera od lat przyciąga turystów bujną roślinnością, spektakularnymi klifami i górskimi krajobrazami. To właśnie tutaj znajdują się jedne z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych na kontynencie. Teraz podróżni zyskają kolejny powód, by odwiedzić wyspę – po dłuższej przerwie ponownie otwarty zostanie jeden z jej najbardziej znanych szlaków.
Szlak PR1 Vereda do Areeiro, liczący około 7 kilometrów i łączący najwyższe szczyty Madery, wraca na mapę turystycznych atrakcji po blisko dwóch latach zamknięcia. Trasa, uznawana za jedną z najbardziej spektakularnych w Portugalii, została wyłączona z ruchu po pożarach lasów w 2024 roku, które poważnie uszkodziły infrastrukturę i otaczający ją ekosystem. Po zakończeniu prac renowacyjnych i zabezpieczających ponownie zostanie udostępniona turystom, oferując możliwość podziwiania jednych z najbardziej imponujących widoków na wyspie. PR1 Vereda do Areeiro, czyli jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Madery Szlak PR1 Vereda do Areeiro od lat uznawany jest za jedną z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych w Europie. Licząca około 7 kilometrów trasa prowadzi przez najwyższe partie wyspy, łącząc trzy imponujące szczyty: Pico do Areeiro (1818 m n.p.m.), Pico das Torres (1851 m n.p.m.) oraz najwyższy punkt Madery – Pico Ruivo (1862 m n.p.m.). Wędrówka rozpoczyna się na wysoko położonym punkcie widokowym i niemal od pierwszych minut oferuje rozległe panoramy surowych, wulkanicznych grzbietów oraz chmur unoszących się poniżej szlaku. Trasa uchodzi za wymagającą – prowadzi przez wąskie przełęcze, strome podejścia oraz liczne tunele wykute w litej skale, które dodatkowo potęgują wrażenie obcowania z dziką, niemal nietkniętą przyrodą. Ponadto szlak przecina Centralny Masyw Górski – obszar objęty ochroną, wyróżniający się wyjątkową różnorodnością biologiczną i unikalnymi siedliskami. To właśnie tutaj można spotkać rzadkie gatunki ptaków charakterystyczne dla regionu Makaronezji, co czyni tę trasę szczególnie atrakcyjną nie tylko dla miłośników trekkingu, lecz także obserwatorów przyrody. Ponowne udostępnienie szlaku jest efektem intensywnych prac zabezpieczających i odbudowy infrastruktury po zniszczeniach spowodowanych pożarami. Jak podkreśla Visit Madeira, działania te wpisują się w szerszą strategię zrównoważonego rozwoju turystyki oraz ochrony naturalnego dziedzictwa wyspy, realizowaną w ramach kampanii „Odkrywaj. Szanuj. Chroń”. Władze regionu przypominają przy tym, że rosnąca popularność szlaku wymaga odpowiedzialnego podejścia ze strony odwiedzających – kluczowe jest poszanowanie środowiska, unikanie ingerencji w lokalną florę i faunę oraz poruszanie się wyłącznie wyznaczonymi trasami. Opłaty i nowe zasady na szlakach Madery. Co zmieni się dla turystów? Ponowne otwarcie szlaku PR1 Vereda do Areeiro, zaplanowane na kwiecień 2026 roku, wiąże się nie tylko z przywróceniem dostępu do jednej z najważniejszych atrakcji wyspy, lecz także z wprowadzeniem nowych zasad dla odwiedzających. Turyści planujący przejście tej trasy będą musieli uiścić opłatę w wysokości 10,50 euro, co wyróżnia ją na tle innych szlaków pieszych na Maderze. W przypadku większości pozostałych oznakowanych tras obowiązuje niższa opłata – standardowo 4,50 euro, przy czym osoby dokonujące rezerwacji z wyprzedzeniem mogą liczyć na niewielką zniżkę. Władze regionu podkreślają, że wyższa stawka wynika z kosztów utrzymania bardziej wymagającej infrastruktury oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa na trasie prowadzącej przez trudny, wysokogórski teren. Nowe regulacje, które zaczęły obowiązywać od początku 2026 roku, mają szerszy charakter i wpisują się w strategię ograniczania presji turystycznej na delikatne ekosystemy wyspy. Obejmują one m.in. system wcześniejszych rezerwacji oraz rozłożenie ruchu turystycznego w czasie, tak aby uniknąć nadmiernego zatłoczenia w najbardziej popularnych godzinach. Zebrane środki są przeznaczane na utrzymanie szlaków, działania ochronne oraz rozwój infrastruktury. Co istotne, mieszkańcy Madery są zwolnieni z opłat, jednak również w ich przypadku wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Otwarcie jednego z najbardziej rozpoznawalnych szlaków wyspy zbiega się z organizacją Madeira Island Ultra Trail, czyli prestiżowego biegu górskiego, który odbędzie się w dniach 25-26 kwietnia 2026 roku. To jedno z najważniejszych wydarzeń sportowych w regionie, przyciągające zawodników z całego świata i prowadzące przez najbardziej wymagające, a zarazem spektakularne tereny archipelagu. Zestawienie ponownego udostępnienia trasy z międzynarodową imprezą sportową dodatkowo podkreśla rosnącą rolę Madery jako destynacji dla miłośników aktywnego wypoczynku, oferującej dostęp do wymagających tras i zróżnicowanego terenu. Źródła: Euronews, Hiking Madeira Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie wyjechać w lutym, żeby nie żałować? Te miejsca mają najlepsze warunki
Okres zimowych mrozów i krótkich dni sprawia, że wiele osób zaczyna planować wyjazd w poszukiwaniu odmiany od codzienności. Część podróżnych wybiera aktywny wypoczynek na stokach, inni zaś traktują luty jako okazję do ucieczki w cieplejszy klimat i regeneracji w słońcu. Zimowy urlop coraz częściej staje się więc świadomym wyborem stylu odpoczynku. Gdzie w takim razie najlepiej wyjechać w tym miesiącu, by w pełni wykorzystać ten czas?
Dane pokazują, że górski lub nadmorski wypoczynek poza Polską w okresie ferii zimowych deklaruje około 30% podróżnych. Jednocześnie całkowite zainteresowanie wyjazdami – zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi – jest obecnie o kilka procent wyższe niż rok wcześniej, co potwierdza wyraźne ożywienie zimowego sezonu turystycznego. Rosnąca mobilność sprawia, że luty przestaje być miesiącem „przejściowym”, a staje się pełnoprawnym okresem urlopowym. Pojawia się więc pytanie – które kierunki najlepiej odpowiadają na potrzeby podróżnych o tej porze roku? Kolumbia w lutym, czyli słońce i natura bez pory deszczowej Luty przypada w Kolumbii na porę suchą, co przekłada się na stabilną pogodę, mniejszą wilgotność i lepsze warunki do przemieszczania się po kraju. Właśnie dlatego jest to okres szczególnie sprzyjający łączeniu różnych typów wypoczynku w trakcie jednej podróży. Jak podkreśla Alicja Kaźmierczak z biura podróży Itaka: „Można relaksować się na rajskich plażach na dwóch wybrzeżach: karaibskim na północy i zachodnim, ciągnącym się wzdłuż Pacyfiku lub zdecydować się na zwiedzanie”. Dobra widoczność i mniejsze ryzyko opadów sprawiają, że łatwiej planować zarówno czas nad morzem, jak i zwiedzanie miast. Z tego powodu wielu podróżnych łączy pobyt na wybrzeżu z wizytą w Bogocie, gdzie nowoczesna metropolia współistnieje z historycznym centrum i słynnym Muzeum Złota, a następnie przenosi się do Cartageny, której kolonialna zabudowa i dzielnica Getsemani pozwalają lepiej zrozumieć karaibski charakter kraju. Te same warunki pogodowe sprzyjają także wyjazdom przyrodniczym — do Parku Narodowego Tayrona, gdzie dżungla styka się z wybrzeżem, w rejon amazoński określany mianem „zielonych płuc świata” czy do Eje Cafetero, regionu andyjskich plantacji kawy. Dzięki suchej aurze trasy są bardziej dostępne, a krajobrazy pozostają dobrze widoczne, co bezpośrednio zwiększa komfort zwiedzania i różnorodność doświadczeń. Łagodny klimat i karnawał bez tłumów, czyli Madera w lutym Ponieważ Madera leży na Atlantyku i znajduje się pod wpływem łagodnych mas powietrza, nawet w środku europejskiej zimy oferuje stabilne temperatury i bujną zieleń. To właśnie dlatego luty staje się okresem sprzyjającym aktywnemu zwiedzaniu – szlaki są bardziej dostępne, a krajobrazy pozostają soczyście zielone po zimowych opadach. Jak podkreśla Alicja Kaźmierczak z Itaki: „To świetny czas na trekkingi wzdłuż słynnych lewad oraz podziwianie klifów Cabo Girão, bez tłumów odwiedzających wyspę latem”. Mniejszy ruch turystyczny przekłada się też na spokojniejsze zwiedzanie Funchal, które w tym okresie zyskuje dodatkowy wymiar dzięki karnawałowym korowodom i wydarzeniom plenerowym. Jednocześnie zimowa pora wzmacnia warunki na oceanie – silniejsze fale przyciągają surferów do miejscowości takich jak Jardim do Mar, co buduje zupełnie inne, bardziej dynamiczne oblicze wyspy. Krótsze kolejki i większa dostępność atrakcji sprawiają też, że łatwiej zdecydować się na zjazd tradycyjnymi wiklinowymi saniami z Monte. W efekcie łagodny klimat, sezonowe wydarzenia i lepsza dostępność infrastruktury łączą się, tworząc okres, w którym Madera pozwala połączyć naturę, kulturę i aktywność w jednej podróży. Lutowe Wyspy Zielonego Przylądka ze słońcem, wiatrem i wielorybami Archipelag Wysp Zielonego Przylądka leży u wybrzeży Afryki Zachodniej i znajduje się pod wpływem suchych, stabilnych mas powietrza. Z tego powodu luty przynosi tu dużą liczbę słonecznych dni i umiarkowane temperatury, które sprzyjają zarówno wypoczynkowi, jak i aktywnościom na świeżym powietrzu. Wówczas wyspy przyciągają miłośników sportów wodnych, gdyż stały wiatr tworzy im warunki uznawane za jedne z najlepszych na Atlantyku. Jak dodaje kierownik działu marketingu biura podróży Itaka: „Wyspy Sal i Boa Vista oferują w tym czasie gwarantowane słońce i przyjemny wiatr, który stwarza światowej klasy warunki dla kitesurferów i windsurferów”. Jednocześnie sezonowe zmiany w oceanie sprawiają, że w pobliżu archipelagu zaczynają pojawiać się humbaki, co otwiera możliwość rejsów obserwacyjnych i kontaktu z dziką przyrodą. Spokojniejsze tempo życia, określane lokalnym hasłem „no stress”, wynika z niewielkiej skali zabudowy i silnych tradycji społecznych, co przekłada się na bardziej autentyczne doświadczenie podróży. Wieczorami ten klimat dopełnia muzyka morna, kojarzona z twórczością Cesárii Évory, która stała się symbolem kultury wysp. W efekcie połączenie pogody, warunków naturalnych i lokalnej tożsamości sprawia, że archipelag staje się zimową alternatywą dla przepełnionych kurortów. Cypr zimą zachwyca naturą i spokojem poza sezonem Luty przynosi na wyspie łagodniejsze temperatury niż w szczycie lata, co sprzyja aktywnemu zwiedzaniu bez męczącego upału i kolejek przy najważniejszych atrakcjach. Wraz z końcem zimy krajobraz zaczyna się wyraźnie zmieniać – kwitnące migdałowce nadają dolinom i zboczom jasne, biało-różowe akcenty, dzięki czemu wędrówki i przejazdy przez interior mają wyjątkowo malowniczy charakter. W takich warunkach łatwiej odkrywać stanowiska archeologiczne w okolicach Pafos czy spacerować wzdłuż wybrzeża Ayia Napa, gdzie poza sezonem plaże odzyskują spokojniejszy rytm. Alicja Kaźmierczak podkreśla: „Luty na Cyprze to czas dla tych, którzy zamiast upałów wolą rześkie powietrze i zwiedzanie bez pośpiechu”. Zróżnicowana rzeźba terenu sprawia, że w ciągu jednego dnia możliwe są zupełnie odmienne aktywności – w górach Troodos można trafić na warunki sprzyjające jeździe na nartach, a kilka godzin później odpoczywać przy kawie nad morzem. Ten kontrast wynika z położenia wyspy między pasmami górskimi a wybrzeżem i sprawia, że zimowa podróż daje większą różnorodność doświadczeń niż typowy pobyt plażowy. Dopełnieniem są lokalne wina, w tym historyczna Commandaria, oraz otwartość mieszkańców, dzięki którym zimowy Cypr odsłania bardziej autentyczne oblicze. Najlepsze kierunki na narty w lutym w Europie i poza nią Luty sprzyja też wyjazdom w góry, ponieważ stabilne warunki pogodowe i utrzymujące się pokrywy śnieżne przekładają się na dobrą jakość tras oraz dużą liczbę słonecznych dni, co wydłuża czas aktywności na stoku. Z tego powodu wielu podróżnych wybiera klasyczne alpejskie regiony, takie jak Dolomity czy Południowy Tyrol ze stolicą w Bolzano, gdzie infrastruktura łączy precyzyjnie przygotowane trasy z zapleczem gastronomicznym i widokami wysokogórskich panoram. Alternatywą o długiej tradycji jest Limone Piemonte, jeden z najstarszych kurortów narciarskich kraju, ceniony za kameralną atmosferę i historyczny charakter. Osoby szukające bardziej kompaktowego, lecz nowoczesnego systemu tras kierują się z kolei do Andory, gdzie kompleks Grandvalira oferuje setki kilometrów zjazdów o zróżnicowanym poziomie trudności, a strefa wolnocłowa dodatkowo przyciąga turystów. Alicja Kaźmierczak podkreśla, że „europejskie ośrodki narciarskie w lutym oferują bardzo dobre naśnieżenie i mnóstwo słońca”, co sprawia, że sezon osiąga wówczas optymalne warunki. Dla tych, którzy oczekują nietypowych scenerii, ciekawą propozycją pozostaje Kapadocja, gdzie lot balonem nad zimowym krajobrazem można połączyć z jazdą na wulkanie Erciyes. Z kolei miłośnicy jazdy poza trasami coraz częściej wybierają Gruzję i ośrodek Gudauri, znany z warunków do freeride’u. Dzięki temu luty w górach staje się okresem maksymalnego wykorzystania zimowej infrastruktury i naturalnego śniegu. Źródło: Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miejsce podbiło światowe rankingi. „Hawaje Europy” są najpopularniejszym kierunkiem podróży w 2026 roku
Na świecie nie brakuje miejsc, które potrafią zachwycić krajobrazem, klimatem i atmosferą egzotyki. W 2026 roku uwaga podróżnych kieruje się jednak nie ku odległym wyspom Pacyfiku, lecz na Europę. To właśnie tutaj znalazł się kierunek, który został uznany za najpopularniejszy cel podróży na świecie – i który coraz częściej określany jest mianem „Hawajów Europy”.
W najnowszym zestawieniu TripAdvisor Travellers’ Choice Awards, opartym na analizie dwunastu miesięcy konsekwentnie pozytywnych opinii użytkowników publikowanych w 2025 roku, „Hawaje Europy” zajęły pierwsze miejsce w globalnym rankingu popularności. Wyprzedziły tym samym takie destynacje jak Quy Nhon w Wietnamie, Recife w Brazylii czy Puerto Escondido w Meksyku. Co sprawia, że ta europejska destynacja zdobyła tak silną pozycję w oczach podróżnych z całego świata? Dlaczego Madera zachwyca świat? Określana mianem „Hawajów Europy” Madera od lat przyciąga podróżników spragnionych spektakularnych krajobrazów i łagodnego klimatu, jednak w 2026 roku jej popularność osiągnęła nowy poziom. Ten portugalski archipelag położony na Atlantyku, kilkaset kilometrów od wybrzeży Afryki i wyraźnie bliżej Maroka niż kontynentalnej Europy, oferuje unikatowe połączenie surowej przyrody i komfortowych warunków wypoczynku. Wulkaniczne pochodzenie wyspy widoczne jest w czarnych plażach, stromych klifach i dramatycznych formacjach skalnych, które kontrastują z bujną, niemal subtropikalną roślinnością. Charakterystycznym elementem krajobrazu są także lewady – historyczne kanały irygacyjne, wzdłuż których poprowadzono setki kilometrów tras pieszych, uznawanych dziś za jedne z najpiękniejszych szlaków trekkingowych w Europie. Co istotne, Madera przyciąga zarówno miłośników aktywnego wypoczynku, jak i osoby szukające spokojnej alternatywy dla zatłoczonych kurortów. Stabilne temperatury (sięgające około 25°C latem i rzadko spadające poniżej 17°C zimą) sprawiają, że sezon turystyczny trwa tu przez cały rok, a umiarkowana wilgotność sprzyja zwiedzaniu i aktywnościom na świeżym powietrzu. W zestawieniu TripAdvisor Travellers’ Choice Awards, opartym na analizie opinii podróżnych dotyczących hoteli, restauracji, atrakcji i wycieczek, wyspa została wyróżniona za różnorodność doświadczeń, wysoką jakość infrastruktury oraz autentyczny charakter, który wciąż pozostaje jej znakiem rozpoznawczym. To właśnie ta równowaga między dziką naturą a przemyślaną ofertą turystyczną sprawia, że Madera stała się najpopularniejszym kierunkiem podróży na świecie w 2026 roku. Co oferują „Hawaje Europy” i jak dotrzeć tam z Polski? Co istotne, dostępność tego kierunku jest dziś znacznie łatwiejsza niż jeszcze kilka lat temu. Z polskich lotnisk obsługiwane są regularne bezpośrednie połączenia do Funchal – głównego portu lotniczego Madery. Oznacza to, że podróż nie wymaga przesiadek i trwa około pięciu i pół godziny w jedną stronę. Z Warszawy (Lotnisko Chopina) można polecieć bezpośrednio liniami Wizz Air, a podobne połączenia oferują też inne duże polskie porty – m.in. Katowice (lotnisko w Pyrzowicach), skąd lot trwa nieco ponad pięć godzin. Dzięki temu polscy turyści mogą wylądować na Atlantyku bez konieczności długich przesiadek w innych europejskich miastach, co czyni Maderę jeszcze łatwiejszym celem krótkiego urlopu lub dłuższego wypoczynku w subtropikalnym klimacie. Na miejscu czeka na nich niemal wszystko, czego można oczekiwać od wakacji marzeń: intensywne kolory oceanu, szlaki prowadzące przez zielone doliny i góry oraz unikalne plaże, zarówno ze złotym, jak i charakterystycznym czarnym piaskiem (jak np. plaża w Praia do Porto do Seixal z dramatycznymi klifami i turkusową wodą). Madera to również świetne miejsce do obserwacji przyrody, a rejsy w poszukiwaniu wielorybów i delfinów stały się jedną z najchętniej wybieranych atrakcji dla rodzin i par. Jeśli zaś chodzi o kulinarne doświadczenia, wyspa oferuje bogactwo smaków opartych na świeżych owocach morza, lokalnym winie wzmacnianym i tropikalnych owocach. Bananowce rosną tu obok winnic, co podkreśla wyjątkowy charakter tutejszej przyrody i gospodarki rolnej. Warto dodać, że w ciągu roku Madera tętni życiem nie tylko przyrodniczym, ale i kulturalnym, przyciągając gości barwnym karnawałem w lutym, Festiwalem Atlantyckim latem czy Festiwalem Wina jesienią, dzięki czemu nawet po sezonie letnim turyści mają powód, by tu wrócić. Wszystko to sprawia, że ten kierunek coraz częściej znajdzie się w planach podróży turystów szukających połączenia natury, kultury i łatwego dostępu. Źródła: TripAdvisor, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wybrano najlepszy kierunek podróży w Europie. Pokonał Grecję i Francję
Tegoroczne wyróżnienia podczas World Travel Awards pokazują wyraźne zmiany w europejskiej turystyce: podróżni coraz częściej wybierają miejsca, które oferują coś więcej niż słońce i plażę. Stawiają na autentyczność, różnorodność i zrównoważony rozwój – wartości, które definiują współczesne podróżowanie i nadają mu nową jakość.
Kilka dni temu w Forte Village Resort na Sardynii odbyła się 32. gala World Travel Awards, podczas której uhonorowano najlepsze firmy i destynacje turystyczne na świecie. W kategorii „Najlepszy kierunek podróży w Europie w 2025 roku” zwyciężył kraj słynący z malowniczych wybrzeży, bogatej historii i gościnności na najwyższym poziomie. Portugalia znów na szczycie europejskiej turystyki Portugalia po raz kolejny udowodniła, że należy do czołówki światowych potęg turystycznych. W plebiscycie World Travel Awards 2025 kraj ten odzyskał tytuł „Najlepszego kierunku podróży w Europie”, triumfując nad takimi rywalami jak Francja, Hiszpania, Włochy, Niemcy czy Turcja. Po rocznej przerwie, gdy pierwsze miejsce przypadło Grecji, Portugalia ponownie znalazła się na szczycie zestawienia – i to już po raz szósty od 2017 roku. Ten imponujący wynik potwierdza, że kraj Fado, oceanicznych klifów i słynnych azulejos wciąż potrafi oczarować podróżnych autentycznością, klimatem i różnorodnością. Sukces Portugalii nie ograniczył się jednak do głównego tytułu. Jury wyróżniło również jej najpiękniejsze regiony i miasta: Lizbona zdobyła tytuł „Najlepszego miejsca w Europie na citybreak”, Porto uznano za „Najlepsze miasto na kontynencie”, a Madera ponownie zwyciężyła w kategorii „Najlepsza destynacja wyspiarska w Europie”. To potrójne zwycięstwo nie jest dziełem przypadku. Jak podkreślił sekretarz stanu ds. turystyki, handlu i usług Pedro Machado, nagrody te są efektem długofalowych działań na rzecz jakości oferty turystycznej, dbałości o autentyczne doświadczenia podróżnych i świadomego podejścia do ochrony środowiska. Z kolei prezes Turismo de Portugal, Carlos Abade, zaznaczył, że wyróżnienia te „umacniają pozycję, którą Portugalia konsekwentnie buduje”, oraz stanowią „zachętę do dalszego doskonalenia oferty i wprowadzania innowacji, aby jak najlepiej odpowiadać na rosnące oczekiwania podróżnych”. Dzięki takiej strategii Portugalia nie tylko utrzymuje swoją markę w czołówce europejskiej turystyki, lecz także wyznacza kierunek rozwoju całej branży, łącząc nowoczesność z poszanowaniem tradycji i natury. Najpiękniejsze miejsca w Europie według World Travel Awards 2025 Tegoroczna gala World Travel Awards Europe przyniosła wiele znaczących i symbolicznych wyróżnień także południowej Europie. W kategorii „Najlepszy kierunek turystyki przygodowej” zwyciężyła Huesca La Magia w Hiszpanii, wyprzedzając ubiegłorocznych laureatów – Azory. To potwierdzenie rosnącej popularności regionów oferujących kontakt z naturą, aktywny wypoczynek i autentyczne doświadczenia z dala od tłumów. Położona u podnóża Pirenejów Huesca od lat przyciąga miłośników górskich wędrówek, wspinaczki i sportów ekstremalnych, łącząc dzikie krajobrazy z lokalnym, niepowtarzalnym klimatem. Grecja także ma powody do dumy – region Wschodniej Macedonii i Tracji został uznany za „Najlepiej rozwijający się kierunek turystyczny w Europie”. To wyróżnienie pokazuje, że coraz większe znaczenie zyskują mniej znane miejsca, które dopiero niedawno otworzyły się na turystów. Region ten, bogaty w dziedzictwo historyczne i przyrodnicze, łączy śródziemnomorską kulturę z bałkańską różnorodnością, stając się alternatywą dla popularnych greckich wysp. Uwagę jurorów zwróciły również inne regiony, które zyskały uznanie dzięki wyjątkowej atmosferze i autentyczności. Batumi w Gruzji otrzymało tytuł „Najlepszego miejsca do odwiedzenia o każdej porze roku”, podkreślając rosnącą atrakcyjność Kaukazu jako kierunku turystycznego. Z kolei Costa Navarino w Grecji została wyróżniona jako jedno z najpiękniejszych miejsc na wypoczynek nad morzem – luksusowe, a zarazem wierne naturze i lokalnej tradycji. Chorwacki Dubrownik z kolei po raz trzeci z rzędu zdobył tytuł „Najlepszego kierunku rejsów”, utrzymując status perły Adriatyku. Francja natomiast została uhonorowana jako „Najlepszy kierunek kulturalny Europy”, a Ateny – jako „Najlepsze miasto” w tej kategorii, co podkreśla, że turystyka w Europie coraz częściej koncentruje się nie tylko na wypoczynku, lecz także na odkrywaniu historii, sztuki i lokalnych wartości. Źródła: World Travel Awards, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Porto Moniz to niezwykły zakątek Madery. Znajdziemy tu naturalne baseny, które powstały z lawy
Malownicze wyspy archipelagu Madera powstały w wyniku tysiącletnich erupcji wulkanicznych. Dzięki temu istnieją też słone baseny w Porto Moniz.
Spis treści: Jak powstało Porto Moniz Kąpielisko w Porto Moniz Ciekawostki o Porto Moniz Porto Moniz – informacje praktyczne Wybrzeża wioski Porto Moniz, na północno-zachodnim wybrzeżu portugalskiej wyspy Madera, to miejsce wyjątkowe. Można tu pływać w basenach wypełnionych krystalicznie czystą wodą morską, która odbija błękit nieba. Jak powstało Porto Moniz Spokój naturalnych basenów morskich kontrastuje z gwałtowną historią ich powstania. Wyspy archipelagu Madera, na południowy zachód od kontynentalnej Portugalii, powstały w wyniku erupcji wulkanicznych pod wschodnim Oceanem Atlantyckim. Lawa po raz pierwszy dotarła na powierzchnię ponad pięć milionów lat temu. Okresowe erupcje pojawiały się do ​​około 25 tys. lat temu. Erupcje – wraz z erozją w okresach uśpienia – ukształtowały strome góry i doliny Madery. Podczas ostatniej fazy aktywności wulkanicznej w ciągu ostatniego miliona lat lawa spływała w dół przez istniejącą dolinę i na morze, gdzie obecnie znajduje się Porto Moniz, stygnąc i twardniejąc w skałę wulkaniczną. Obecnie tworzy ona ściany basenów. Kąpieliska w Porto Moniz W Porto Moniz woda oceaniczna przepływa przez skały i uzupełnia baseny – czasami niosąc ze sobą ryby i krewetki. Silne wiatry mogą powodować, że fale rozbijają się o bariery skalne. Jednak przy spokojnej pogodzie baseny oferują spokojne kąpiele dla tych, którzy wolą zanurzyć się w oceanie bez walki z falami. Kompleks obejmuje również basen dla dzieci i plac zabaw. Całość jest dostępna dla osób niepełnosprawnych. Na brzegu kąpiący się znajdą wszystkie udogodnienia zapewniające komfortowe plażowanie. W tym parking, przebieralnie i szafki, bar z przekąskami oraz leżaki i parasole przeciwsłoneczne do wynajęcia. Ratownicy są na służbie, a na miejscu znajduje się punkt pierwszej pomocy. Wstęp na te baseny jest płatny. Darmowe są za to baseny Cachalote, także w Porto Moniz. Baseny w lawie to nie tylko atrakcja dla pływaków, ale także dla fotografów. Ci, którzy już odwiedzili to miejsce, twierdzą, że obowiązkowo trzeba je zobaczyć. Ciekawostki o Porto Moniz Oto garść interesujących informacji o Porto Moniz na Maderze: Porto Moniz zostało założone i zasiedlone pod koniec XV wieku. Stało się to po odkryciu Madery przez Portugalczyka João Gonçalvesa Zarco. Prawa miejskie Porto Moniz otrzymało w 1835 roku. Gminę Porto Moniz zamieszkuje niecałe 3 tys. osób. W Parque Florestal w Fanal w gminie Porto Moniz znajduje się jeden z najpiękniejszych lasów Laurissilva z fantazyjnie poskręcanymi drzewami. W Porto Moniz znajduje się Oceanarium. Można tam zapoznać się z florą i fauną Oceanu Atlantyckiego. Miłośnicy pieszych wędrówek mogą wybrać się w głąb lądu zielonym szlakiem Levada da Ribiera da Janela. Jeśli chodzi o wulkany, które stworzyły ten raj na wyspie, może być ich więcej. W przeszłości okresy ciszy między erupcjami w tym rejonie trwały nawet 500 tys. lat. Możliwe, że kolejna wyspa czeka, aby przebić się przez powierzchnię oceanu i dołączyć do archipelagu. Porto Moniz – informacje praktyczne Dojazd Wizz Air oferuje bezpośrednie loty z Warszawy do lotniska Funchal na Maderze. Portugalskie linie TAP i PLL LOT oferują loty z Warszawy do Funchalu z przesiadką w Lizbonie. Połączenia z przesiadką są też możliwe z Krakowa (Ryanair), Gdańska (Ryanair), Katowic (Ryanair) i Wrocławia (Lufthansa). Transport Po wyspie kursują autobusy kilku różnych linii. Dotrzesz nimi bez problemu do większości miejscowości. Jeżeli chcesz jednak zobaczyć punkty widokowe, górskie drogi i mniej dostępne klify, pozostaje ci wynająć samochód lub taksówkę. Jeżeli podróżujesz w kilka osób i zdecydujesz się na wynajęcie auta na cały tydzień (ceny wtedy mocno spadają), samochód może okazać się bardziej opłacalny niż komunikacja publiczna. Nocleg Tanie schroniska i hostele nie są mocną stroną Madery – oferta jest dość uboga. Ale akurat w Porto Moniz jest hostel. Szukając oszczędności, sprawdź też kwatery prywatne lub Airbnb. Klimat Madera leży w klimacie subtropikalnym o stabilnych, umiarkowanych temperaturach. Lata są gorące, ale nie upalne, a zimy z kolei łagodne. Specyfiką wyspy są jednak lokalne opady – gdy na jednym krańcu Madery pada deszcz, jest niemal pewne, że w tym samym czasie na drugim świeci słońce. Pamiętaj o tym, dobierając ubrania i ekwipunek na wycieczki. Źródło: archiwum NG.
Malownicza stolica Madery. Funchal zachwyca również jesienią
Funchal, stolica Madery, oferuje podróżnikom niezwykłe połączenie urokliwej przyrody, barwnej kultury i fascynującej historii. Spacerując po krętych uliczkach miasta, odwiedzający mogą odkrywać egzotyczne ogrody, gotyckie budowle, lokalne rynki i malownicze wybrzeże Atlantyku. Z tym przewodnikiem dziennikarze Travelera pomogą zaplanować idealny dzień w Funchal, w tym co zobaczyć, gdzie spróbować lokalnych potraw i jak poczuć autentyczny klimat Madery.
Spis treści: Najważniejsze atrakcje Funchal na Maderze Kulinarne przygody w Funchal Sztuka i kultura na ulicach Funchal Niezapomniane doświadczenia w Funchal Liczące ponad 100 tys. mieszkańców miasto powstało w 1421 roku. Swoją nazwę Funchal zawdzięcza koprowi (po portugalsku „funcho”) powszechnie występującemu na Maderze. Najważniejsze atrakcje Funchal na Maderze Funchal to miasto kontrastów – z jednej strony oferuje nowoczesne atrakcje, z drugiej zaś daje wgląd w bogatą historię i tradycje wyspy. Miasto jest otoczone bujną roślinnością, a jego klimat jest sprzyjający do całorocznego zwiedzania. Egzotyczne ogrody i urokliwe zakątki Jednym z pierwszych miejsc, które warto odwiedzić, jest Ogród Dony Amélii. Ten urokliwy zakątek, nazwany na cześć ostatniej królowej Portugalii, jest miejscem pełnym roślinności. W ogrodzie można znaleźć między innymi strelicje królewskie, znane jako rajskie ptaki, których pomarańczowe i fioletowe płatki przyciągają wzrok każdego odwiedzającego. Towarzyszą im delikatne orchidee oraz hortensje, które po deszczu otwierają swoje kielichy, tworząc niezwykle malowniczy widok. Dla miłośników bardziej egzotycznej flory i fauny, wizyta w Ogrodach Tropikalnych Monte to obowiązkowy punkt programu. To miejsce, które łączy elementy botanicznego ogrodu z tradycyjną portugalską architekturą. Spacerując po ogrodach, można podziwiać egzotyczne gatunki roślin z całego świata, malownicze mostki, fontanny oraz kolekcję azulejos – tradycyjnych portugalskich kafli, które zdobią ścieżki i fasady budynków. Katedra Sé – skarb wulkanicznej wyspy Katedra Sé w Funchal to jeden z najstarszych i najbardziej charakterystycznych zabytków na wyspie. Zbudowana z wulkanicznych skał pochodzących z pobliskich klifów Cabo Girão, katedra wyróżnia się wyjątkowym, surowym wyglądem. Wewnątrz można podziwiać misternie rzeźbiony sufit z drewna cedrowego, które również pochodzi z Madery. Jest to idealne miejsce dla tych, którzy pragną zgłębić historię wyspy i poczuć duchowy klimat tego miejsca. Kulinarne przygody w Funchal Kulinarna scena Funchal to mieszanka tradycyjnych portugalskich smaków i unikalnych maderskich przysmaków. Od lokalnych owoców morza, po tradycyjne napoje – jest tu wiele do odkrycia. Regionalne smaki i tradycyjne napitki Nie sposób odwiedzić Funchal i nie spróbować jego kulinarnych skarbów. Na szczególną uwagę zasługuje poncha – lokalny napój przygotowywany na bazie rumu z trzciny cukrowej, miodu i soku z cytrusów. Ten słodko-kwaśny napój, mieszany tradycyjnie drewnianym koziołkiem, znany jest ze swoich właściwości rozgrzewających i leczniczych. Również vinho da Madeira, słodkie wino o mocnym, intensywnym smaku, ma swoje korzenie w tej wyspie i jest doskonałym wyborem zarówno jako aperitif, jak i wino deserowe. Najlepsze restauracje i lokalne przysmaki W Funchal znajdziesz wiele restauracji serwujących świeże owoce morza. Vila do Peixe to restauracja, która zdobyła uznanie przewodnika Michelin i jest doskonałym wyborem na degustację lokalnych ryb, takich jak tuńczyk czy dorada. Z kolei Nini Design Centre, prowadzone przez maderską projektantkę Nini Andrade Silvę, to miejsce, które łączy sztukę kulinarną z nowoczesnym wystrojem wnętrz. Menu zmienia się tu codziennie, bazując na świeżo złowionych rybach i lokalnych składnikach. Sztuka i kultura na ulicach Funchal Funchal to miasto, które żyje i oddycha sztuką. Szczególnie widać to na Rua de Santa Maria, najstarszej ulicy w mieście, która stała się przestrzenią do wyrażania twórczej energii. Rua de Santa Maria – żywa galeria sztuki Rua de Santa Maria jest znana jako jedna wielka, otwarta galeria sztuki na świeżym powietrzu. Lokalne budynki są ozdobione malowidłami stworzonymi w ramach projektu „Sztuki Otwartych Drzwi”. Każde drzwi, każda fasada na tej ulicy to małe dzieło sztuki – od portretów, przez sceny z życia codziennego, aż po abstrakcyjne kompozycje. Spacerując po tej ulicy, można poczuć niepowtarzalny klimat miasta, które łączy tradycję z nowoczesnością. Muzeum Cristiano Ronaldo – obowiązkowy punkt dla kibiców Dla miłośników sportu, a szczególnie piłki nożnej, wizyta w Muzeum Cristiano Ronaldo jest wręcz koniecznością. Muzeum to, znajdujące się blisko portu, gromadzi nie tylko liczne trofea i puchary zdobyte przez jednego z najsłynniejszych mieszkańców Madery, ale także prezentuje jego drogę do światowej sławy. Pomnik piłkarza, wielokrotnie reprezentującego Portugalię w mistrzostwach świata w piłce nożnej, stojący przed muzeum jest częstym punktem spotkań turystów i lokalnych mieszkańców. Niezapomniane doświadczenia w Funchal Funchal to nie tylko historia i kultura, ale także wiele atrakcji, które oferują niezapomniane przeżycia. Widok na miasto z kolejki linowej na Monte Jednym z najbardziej spektakularnych doświadczeń w Funchal jest przejazd kolejką linową na wzgórze Monte. Przejazd ten pozwala na podziwianie zapierających dech w piersiach widoków na miasto, ocean oraz otaczającą je zieleń. Na szczycie Monte warto odwiedzić Kościół Nossa Senhora oraz ponownie zanurzyć się w piękno Ogrodów Tropikalnych Monte. Dla poszukiwaczy mocniejszych wrażeń dostępny jest zjazd tradycyjnymi sańmi, które stanowią unikatową atrakcję turystyczną Madery. Podsumowanie Funchal na Maderze to niezwykłe miejsce, które przyciąga swoją różnorodnością i pięknem. Od wspaniałych ogrodów, przez urokliwe zabytki, po wyśmienitą kuchnię – to miasto ma coś do zaoferowania każdemu podróżnikowi. Odkryj jego zakątki i poczuj klimat, który sprawia, że Funchal to nie tylko cel podróży, ale także miejsce, do którego chce się wracać. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Madera jest wyrastającym z oceanu górskim ogrodem. Ale warto ją odwiedzić nie tylko z powodu natury
Portugalska Madera to spektakularne górskie widoki, bezkres oceanu dookoła, cudowna natura, sprzyjający dobremu samopoczuciu klimat. Nie spotkałem nikogo, kto po powrocie z tej wyspy nie zachwycałby się jej urokami.
W tym artykule: Klimat nieekstremalny Madera na dwóch nogach Madera na czterech kółkach Spałaszować pałasza Wyspa pod znakiem banana Kuchnia w nowej interpretacji Madera stała się w Polsce modna jako cel turystycznych podróży (jesteśmy już czwartą liczebnie nacją odwiedzającą tę wyspę). I nic dziwnego, stanowi bowiem kawałek naprawdę pięknej natury. Nie jest to jednak najlepsza destynacja dla amatorów plażowania. I wcale nie z powodu braku plaż. Te owszem są, w zatoczkach. Piękne jak cała wyspa, choć z reguły stosunkowo niewielkie, wulkaniczne i kamieniste. Gdyby ktoś myślał o tradycyjnym „plażingu”, to piaszczystych najlepiej szukać na Porto Santo, sąsiedniej wyspie archipelagu, oddalonej od Madery o jakieś 40 km. Czy jednak plażowanie jest dobrym wyborem, gdy za plecami pod niebo pną się pokryte niezwykłą roślinnością zielone stoki? Klimat nieekstremalny Madera ma swoje górskie pasmo biegnące przez jej środek. Ale w istocie cała wyspa jest jedną wielką górą – czubkiem wyrastającego z dna Atlantyku dawnego wulkanu tarczowego. Stąd jej brzegi to z reguły albo imponujące klify, albo zbocza wznoszące się w górę niemal od linii wody. I choć miejscami taki krajobraz ma urzekająco dramatyczny charakter, Madera w pewnym sensie jest krainą łagodności. Znane powiedzenie o wyspie wiecznej wiosny jest nie wcale frazesem. Na wyspie nie ma pogodowych ekstremów. Temperatura rzadko spada tu poniżej 15 stopni (pomijając wysokie partie gór, bo Pico Ruivo, najwyższy szczyt Madery, wznosi się 1862 m n.p.m.), podobnie jak rzadko i na krótko przekracza 30. Z reguły utrzymuje się przyjemne dwadzieścia kilka stopni. To sprawia, że dla kwiatów wiosna panuje tu przez większą część roku, a zieleń utrzymuje się przez cały rok. Wspaniałe hortensje, urzekająco niebieskie lilie afrykańskie czy ekstrawaganckie strelicje są powszechne. A gdyby komuś egzotyki miejscowej egzotyki było mało, na zboczach nad Funchal, stolicą wyspy, ma ogród botaniczny Monte Palace, z roślinami z innych rejonów świata, do którego można dotrzeć kolejką linową. I miejsce to naprawdę warte jest odwiedzenia. Tu przychodzi mi na myśl uwaga, że na wyspie wystarczy się przemieścić w poziomie – z północy na południe, bo często pogoda jest tam bardzo różna – albo w pionie, tzn. w górę szczytów, aby zmienić sobie (mikro)klimat, np. ze słonecznego na mglisty. Ta różnorodność naprawdę może zachwycić. Madera na dwóch nogach Z reguły każdy obszar najlepiej poznaje się pieszo. Nie inaczej jest na Maderze, która warunki ku temu ma doskonałe. Liczne szlaki piesze powstały tam niejako samoistnie. Kiedy bowiem w XVI w. w południowej części wyspy, mającej stosowniejszy klimat, zaczęto uprawiać trzcinę cukrową i bananowce, okazało się, że brakuje tam wody, której w wyższych partiach gór na północy jest pod dostatkiem. Zaczęto więc formować i żłobić w skałach koryta, którymi owa woda mogłaby spłynąć na plantacje południowego wybrzeża. Tak powstał osobliwy grawitacyjny system nawadniający, który funkcjonuje po dziś dzień. Ponieważ owe kanaliki, nazywane lewadami, wymagały napraw, konserwacji i monitorowania, w naturalny sposób powstały wzdłuż nich ścieżki, dziś wykorzystywane także turystycznie. Naturalnie nie wszystkie, bo długość lewad szacowana jest na 2500 km. Podobnie nie każdy z 30 turystycznych szlaków Madery biegnie wzdłuż lewady. Stanowią one jednak kręgosłup trekkingowego systemu. Matką wszystkich jest szklak PR nr 1, wiodący granią między Pico do Areeiro (do którego można dojechać asfaltową drogą) a najwyższym szczytem wyspy Pico Ruivo (częściowo szlak wiedzie wąskimi tunelami). Wyżej ma Maderze wejść się już nie da. Widoki po obu stronach są spektakularne, ale de facto jest to krajobraz wysokogórski. Lewady położone niżej są jednak nie mniej interesujące. Z uwagi na zanurzenie w bujnej, przebogatej roślinności, wiosennej w nastroju także w innych porach roku. Na przykład levada dos Cedros i szlak PR 14 prowadzi przez maderską osobliwość, czyli pierwotny wawrzynowy las Laurrisilwa figurujący na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Madera na czterech kółkach Wszystko zależy od czasu, jakim dysponujemy, jeśli jednak chcemy szybko zobaczyć więcej atrakcji wyspy, konieczny jest środek transportu. Można wynająć zwykły miejski samochód. Ale warto rozważyć inną propozycję: spinach tour w Funchal, stolicy wyspy. Te otwarte dwuosobowe elektryczne samochodziki (ale z motocyklową kierownicą) jakby z definicji zapewniają wakacyjną atmosferę (ruszanie pod górę automat ułatwia znakomicie). Podobno byli tacy, którzy tym samochodzikiem wspięli się na szczyt Pico do Areeiro (1818 m n.p.m.). Ale jeśli ktoś ma obawy, bo po wyspie jeździ się wąskimi drogami i tunelami, często serpentynami, z reguły góra-dół, można zaserwować sobie wycieczkę jeepami. W jej trakcie dotrzemy do najciekawszych zakątków wyspy. Na przykład z firmą Hit the Road, o której kierowcach można powiedzieć wszystko tylko nie to, że w swojej robocie się nudzą i nie mają fantazji. Czynny wulkan, czarne plaże i błękitny ocean. Teneryfa – kawałek nieba na ziemi Teneryfa to turystyczny raj, słynący z różnorodności klimatu i krajobrazu. Czynny wulkan, czarne plaże i popularne kurorty nad oceanem, to nie jedyne atuty Teneryfy. Sprawdź czego jeszcze mo... Spałaszować pałasza Dobrym sposobem jest też poznawanie wyspy „od kuchni”. Kulinarnym symbolem Madery jest espada (pałasz czarny). I nic dziwnego. Ta głębokowodna ryba poławiana jest ponoć w dwóch miejscach. W wodach w okolicach Madery i Japonii. Wgląda dość upiornie (co można zobaczyć np. na targu Mercado dos Lavradores w Funchal). Ma ciało długie niczym węgorz, wielkie zęby i ogromne wyłupiaste oczy. Jakby dla kontrastu, mięso ma białe, a smak delikatny. Rybna tekstura po prostu kremowo rozpływa się w ustach. Serwowana często z ziemniaczanym puree i karmelizowanym bananem. Jest to wynalazek „pod turystów”. Podobno lokalni mieszkańcy nigdy tej ryby tak nie przyrządzali. Z mojego rozeznania wynika jednak, że na wyspie zachodzi proces odwrotny do zwyczajowego. To nie lokalne danie trafiło do turystów, tylko danie niejako dla nich wymyślone stopniowo przejmuje lokalna społeczność. Ja jadłem je m.in. kilkaset metrów nad lustrem oceanu, tuż nad zboczem w restauracji Quinta de Furao (nidaleko Santana na północnym wschodzie wyspy). Z oszałamiającym widokiem na góry i kobaltowy ocean. I wierzcie mi, były to niezwykłe doznania. Wyspa pod znakiem banana Ale dlaczego akurat z bananem? Bo banan to kolejna z maderskich specjalności. Bananowce są tam uprawiane od XVI w. Doskonale rosną na niskich stokach na południu wyspy, nadając wielu miejscom tropikalny charakter. W miejscowości Madalena do Mar istnieje nawet Rota da Banana, czyli specjalny szlak prowadzący między plantacjami bananów. O jego atrakcyjności świadczą okoliczności przyrody, czyli ocean, piękne stoki i zieloność imponujących liści bananowców. Trzeba tu zauważyć, że banany z Madery są niewielkie, silą rzeczy mniej zakrzywione i słodsze od tych, które kupujemy w supermarketach. Ale może nawet lepiej niż na bananowy szlak zajrzeć do BAM – Centro da Banana da Madeira niedaleko miejscowości Ponta do Sol. Można tam zobaczyć multimedialne prezentacje i filmy wyjaśniające historię i tajniki uprawy bananowców. A potem skonfrontować tę wiedzę z realiami plantacji bananów, na której uprawianych jest wiele odmian bananowców i inne tropikalne owoce. Inna kulinarna propozycja z Madery to espetada, czyli coś w rodzaju wołowego szaszłyka pieczonego na węglu drzewnym, który serwuje się na zwisającej pionowo szpadzie. No i lapas (małże skałoczepy, jak sama nazwa wskazuje zbierane na przybrzeżnych skałach), stanowiące popularną przystawkę. Ponadto nie można nie spróbować tradycyjnego placka chlebowego Bolo do Caco z masłem czosnkowym, czy też ponchy – lokalnego alkoholowego drinka z cytrusowymi sokami i miodem. Portugalia: 10 powodów, by zakochać się w tym wyjątkowym kraju Dlaczego Lizbona to najpiękniejsza kobieta świata? Czy porto rzeczywiście najlepiej smakuje w Porto? Jak wysokie są fale w Nazare i czy kanioning jest bezpieczny na Maderze? O tym, dlaczego Por... Kuchnia w nowej interpretacji A jeśli ktoś chce współczesnych smakowych „wariacji na temat”, znajdzie je w restauracji Audax w Funchal. Oferuje ona prawdziwe kulinarne doświadczenia kuchni eksperymentalnej, która na nowo interpretuje tradycyjne dania i smaki Madery. Każde danie wyjątkowe smakowo i wizualnie. Można zamówić 5- lub 8-daniowe menu degustacyjne i obserwować przygotowywanie potraw. Nie jest to rozwiązanie budżetowe, ale na specjalną okazję – miejsce jak znalazł. Maderę można smakować na wiele sposobów i jedna wizyta na niej raczej nie wystarczy. Zawsze znajdzie się powód, by z przyjemnością odwiedzić tę wyspę ponownie. Nasz autor Sławomir Borkowski Jestem sekretarzem redakcji magazynu National Geographic Polska związanym z tym pismem od chwili jego debiutu na polskim rynku, a okazjonalnie także wydawcą serwisu national-geographic.pl. Ukończyłem polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim oraz finanse w Wyższej Szkole Bankowości. Moje zainteresowania? Historia, geopolityka i literatura. Relaksuję się w ogrodzie, której to pasji od lat poświęcam mnóstwo wolnych chwil. Szczególnie dumny jestem z odpornej na niestabilność środowiska rozległej rabaty preriowej.
10 powodów, aby zakochać się w Portugalii. Podcast National-Geographic.pl
Dlaczego Lizbona to najpiękniejsza kobieta świata? Czy porto rzeczywiście najlepiej smakuje w Porto? Jak wysokie są fale w Nazare i czy kanioning jest bezpieczny na Maderze? O tym, dlaczego Portugalia to świetny pomysł na wakacje, opowiada Maciej Wesołowski z „National Geographic Traveler".
W tym artykule: Portugalia to najpiękniejsze plaże w Europie Ach, pastéis de nata! W Portugalii zjesz najsmaczniejsze ananasy Najpiękniejszy pieszy szlak w Europie Portugalia i tramwaj zwany 28 Porto – Perła w koronie Portugalii Wyprawa na koniec świata Portugalia to fado W Portugalii wino tanie jak barszcz Plenery fotograficzne na Maderze Podcast National Geographic Traveler Portugalia to najdalej na zachód wysunięte państwo Europy. Kraj już od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Można tu liczyć zarówno na aktywną formę wypoczynku, jak i na chwile relaksu na urokliwych plażach. Do Portugalii należą również dwa archipelagi – Azory i Madera. Tej ostatniej wyspie poświęciliśmy oddzielny odcinek podcastu, który znajdziesz tutaj. W dzisiejszym odcinku Maciej Wesołowski w rozmowie z Agnieszką Michalak opowiada, jak zaplanować podróż do Portugalii i na co szczególnie zwrócić uwagę podczas pobytu w tym niezwykłym kraju. Poniżej – jako uzupełnienie do rozmowy – przypominamy 10 powodów, aby zakochać się w Portugalii. Portugalia to najpiękniejsze plaże w Europie Południe Portugalii to popularny region wypoczynkowy Algarve słynący ze złocistych plaż, łagodnego klimatu i świeżych owoców morza. Temperatura rzadko spada tu poniżej 15 st. C. W 2020 roku Algarve zostało wyróżnione tytułem „Europe's Leading Beach Destination”, co szczególnie docenili amatorzy plażowania. Portugalski region wyprzedził w tym zestawieniu m.in. francuskie Cannes, greckie Korfu, hiszpańską Majorkę i Marbellę oraz turecki Oludeniz. Ach, pastéis de nata! Cudowny portugalski deser pastéis de nata szturmem podbija cukiernie na całym świecie. Maślane babeczki budyniowe z żółtek, mleka i mąki pochodzą z Lizbony, gdzie były wyrabiane w przyklasztornej cukierni w Belem. Podobno przepis na oryginalne babeczki jest pilnie strzeżony i znają go zaledwie 3 osoby. W Portugalii zjesz najsmaczniejsze ananasy Soczystych ananasów można skosztować na Azorach. Ta odmiana jest nieco mniejsza od ananasów z Ameryki Południowej i Hawajów. Dla wielu osób są jednak dużo bardziej aromatyczne. Owoce rosną na krzaczkach w cieplarniach wzniesionych z drewna i szkła. Zwiedzając Azory, najwięcej plantacji znajdziemy w Fajã de Baixo, na przedmieściach Ponte Delgada oraz w stolicy São Miguel. Można tam nie tylko przyjrzeć się hodowli, ale też spróbować ananasowego likieru. Najpiękniejszy pieszy szlak w Europie To właśnie w Portugalii znajduje się jeden z najpiękniejszych szlaków wędrownych w Europie. Na to wyróżnienie zasłużyła portugalska sieć pieszych szlaków turystycznych Rota Vincentina. Trasę nagrodzono europejskim certyfikatem jakości „Leading Quality Trails – Best of Europe”. Portugalia i tramwaj zwany 28 Przejażdżka zabytkowym tramwajem nr 28 do Alfamy – najstarszej dzielnicy Lizbony – to jedno z niezaprzeczalnie najbardziej portugalskich doświadczeń podczas pobytu w tym kraju. Alfama zachowała czar dawnej Lizbony. To jedna z niewielu dzielnic miasta, która nie została zniszczona podczas katastrofalnego trzęsienia ziemi w 1755 roku. Podczas zwiedzania warto zatrzymać się w Castelo de São Jorge (Zamek Św. Jerzego) oraz w gotyckiej Katedrze Św. Antoniego. 8 miejsc, które musisz zobaczyć w Lizbonie Wybierasz się do stolicy Portugalii na kilkudniowy city-break? Podpowiadamy, co warto zwiedzić. Porto – Perła w koronie Portugalii Porto to drugie pod względem wielkości miasto Portugalii. Położony w północnej części kraju port zachwyca tysiącem kamieniczek na okolicznych wzgórzach. Kolorowe fasady domów z oknami skierowanymi ku rzece Duero to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w Europie. Podczas pobytu w mieście koniecznie należy spróbować kieliszek domowego wina porto z tutejszych piwnic oraz wybrać się na most Luisa I. Dwukondygnacyjna stalowa konstrukcja została zaprojektowana przez ucznia Gustave'a Eiffela. Wyprawa na koniec świata Przylądek Cabo de Roca to najdalej na zachód wysunięty punkt stałego lądu Europy. Do czasu odkrycia przez Krzysztofa Kolumba, że za Atlantykiem również znajduje się ziemia, Cabo de Roca było uznawane za dosłowny koniec świata. Dziś miejsce przyciąga tysiące turystów poszukujących słońca, które wieczorem chowa się za horyzontem oceanu. Portugalia to fado Obowiązkowym punktem pobytu w Portugalii jest występ fado. Niekoniecznie trzeba iść na drogi koncert. Muzyki na żywo najlepiej posłuchać podczas tradycyjnego portugalskiego posiłku. I choć w Portugalii posiłek w takiej restauracji to już wydatek rzędu 30 euro, warto! W Portugalii wino tanie jak barszcz W portugalskim Porto wytwarza się tradycyjne mocne wino o aromacie dębu i wanilii z dodatkiem spirytusu winnego. Jeszcze do niedawna trunek nie cieszył się uznaniem ekspertów. Porto wytwarza się w północnej części kraju, w dolinie rzeki Duero – to około 2,5 godziny drogi od Lizbony i raptem niecałe pół godziny od Porto. Plenery fotograficzne na Maderze Wyspa Madera to podzwrotnikowy raj i niesamowite miejsca do robienia zdjęć. Archipelag wysp wulkanicznych Portugalii leży na Oceanie Atlantyckim jest idealnym miejscem dla tych, którzy chcą poczuć morską bryzę, „siedząc w górach”. Niesamowite klify, woda, zieleń… Ta krajobrazowa mieszanka sprawia, że warunki do fotografowania krajobrazu są tam nie do przecenienia. Podcast National Geographic Traveler Przypominamy, że kolejne odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Spacer kanałem, zjazd na sankach i wizyta w muzeum Ronaldo. Oto rzeczy, które trzeba zrobić na Maderze
Należąca do Portugalii wyspa Madera zachwyca fantastyczną przyrodą i przyjaznym klimatem. Bujne zielone wzgórza, atlantyckie plaże i strome klify, plantacje bananowców i słynne kanały irygacyjne – lewady, do tego pełna owoców morza lokalna kuchnia. Urlop na Maderze to mogą być wakacje życia!
W tym artykule: Spacer po lewadach Przejazd toboganem w Monte Canyoning Kulinarny spacer po Funchal i okolicach Wschód słońca na klifie w Mirador de Guindaste SUP lub kajak Muzeum i pomnik Cristiano Ronaldo w Funchal Madera nazywana jest wyspą „wiecznej wiosny”. Zobaczcie, czego koniecznie trzeba tutaj doświadczyć. Spacer po lewadach Lewady to kanały irygacyjne usytuowane na stromych górskich zboczach wyspy. Powstały, by zapewnić dostęp do wody rolnikom uprawiającym trzcinę cukrową (w przeszłości), banany czy winorośl. Wzdłuż nich poprowadzone są malownicze szlaki piesze, dziś hit lokalnej turystyki. Na Maderze jest ponad 200 lewad, łącznie ciągną się przez 2,5 tys. km. Początkującym polecamy niezbyt forsowną, 6-kilometrową trasę Levada de Castelejo. Przejazd toboganem w Monte Pierwsze tobogany – wiklinowo-drewniane sanie sunące po… asfalcie – zjechały ze wzgórza Monte do miasta Funchal jeszcze w połowie XIX wieku. Wtedy ich pasażerami byli miejscowi. Nieco później – także odpoczywający tu kuracjusze, przeważnie z Anglii, ale też Rosji, Niemiec czy Francji. Wówczas była to po prostu specyficzna miejscowa taksówka. Dziś to wręcz jeden z symboli Madery. Atrakcja, która codziennie przyciąga dziesiątki turystów. Dwaj panowie w białych strojach i kapelusikach typu panama na 2-kilometrowej trasie pchają sanki z wczasowiczami w dół (rozpędzają się podobno do 48 km/godz.), od czasu do czasu efektownie driftując w ciasnych zakrętach i hamując jedynie własnymi podeszwami. Klienci przeważnie są zachwyceni. Canyoning Czyli wyprawa wzdłuż rwących zazwyczaj na Maderze rzek. Wjeżdżamy na górę, zakładamy na siebie kask, piankę, specjalne, wodoodporne buty, a także uprząż, do której przyczepione mamy karabinki i ruszamy! W dół rzeki. Po drodze zjeżdżamy na linach z wodospadów (najwyższy na wyspie liczy sobie 180 m, ale to już zabawa dla zaawansowanych), skaczemy do śliskich kamieniach, ślizgiem lub wpław nabijamy kolejne kilometry w rześkiej wodzie. Niedoświadczeni powinni zacząć od najprostszej trasy – Ribeira des Cales. Kulinarny spacer po Funchal i okolicach Madera oferuje wiele możliwości na zjedzenie świetnego śniadania, obiadu czy kolacji na mieście. Od wykwintnych restauracji, serwujących dania z ryb i owoców morza, np. Il Vivaldi – nieopodal głównego nabrzeża czy Akua – z rewelacyjnymi rybnymi przystawkami. Przez tradycyjne lokale z grillowaną wołowiną, podawaną prosto ze szpad (O Lagar w Camara de Lobos, 20 minut jazdy od stolicy wyspy). Aż po znakomity street food. Warto spróbować słodkiej babeczki pastel de nata – według lokalnej tradycji najlepiej z cukrem pudrem i cynamonem. A także mięsno-warzywnej kanapki na ciepło – bolo do caco. Atrakcją samą w sobie jest Mercado dos Lavradores (Rynek rolników), czyli targ na który zjeżdżają rolnicy z całej wyspy. Można spróbować wielu egzotycznych dla nas owoców i warzyw, takich jak jabłko cukrowe, guawa, męczennica jadalna czy „bananowy ananas”. Wschód słońca na klifie w Mirador de Guindaste Warto wstać przed świtem, by zameldować się na na tej skale w momencie, gdy złota kula zaczyna nieśmiało pojawiać się na linii horyzontu. Widok na potężne klify i atlantyckie fale – z jednej, a zielone wzgórza – z drugiej strony, w połączeniu z feerią porannych kolorów na długo zostają w pamięci. SUP lub kajak Zamknięte skałami zatoczki to dobre miejsce, by popływać kajakiem albo SUP-em (Stand Up Paddle). Warunki do uprawiania obu sportów, a także wypożyczalnię sprzętu, znajdziemy w miejscowości Seixal. Tu także można odpocząć na ciemnej, wulkanicznej plaży. Muzeum i pomnik Cristiano Ronaldo w Funchal Maderczycy są zgodni – najsłynniejszym człowiekiem, jaki kiedykolwiek urodził się na wyspie, jest piłkarz Cristiano Ronaldo. Nie przypadkiem jego imię nosi miejscowe lotnisko. Stoi tu też jego pomnik (choć podobieństwa w rysach twarz trudno się dopatrzyć), a obok niego – restauracja, hotel i muzeum – wszystko mu poświęcone. Nasz ekspert Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Madera to wyspa wiecznej wiosny. Dlaczego Polacy tak chętnie ją odwiedzają?
Spędziłem trzy dni na wyspie wiecznej wiosny. I już wiem, dlaczego Polacy latają na Maderę.
W tym artykule: Madera – jak tam dotrzeć? Jaka jest pogoda na Maderze? Jak aktywnie spędzić czas na Maderze Naturalne kąpieliska na Maderze Kulinarny spacer po Funchal Co najbardziej mnie zaskoczyło na Maderze? Madera to tak naprawdę archipelag kilku wysp. Oprócz głównej Madery jest także wyspa Porto Santo i kilka mniejszych wysepek. Madera – jak tam dotrzeć? Na tę położoną na Oceanie Atlantyckim wyspę zwaną Madeira przyleciałem bezpośrednio z Warszawy samolotem linii Wizz Air. Za bilet w dwie strony zapłaciłem 560 zł, a podróż z Lotniska Chopina w Warszawie zajęła mi pięć i pół godziny. Port Lotniczy im. Christiana Ronaldo (piłkarz jest Maderczykiem) znajduje się niecałe 19 km od stolicy Madery, miasta Funchal. Dojechać do niego można za 3,25 euro autobusami miejskimi lub za 5 euro (dorosły) i 2,5 euro (dziecko) aerobusem zatrzymującym się w pobliżu hoteli. Nie ma także problemu z dojazdem taksówką. Żeby lepiej poznać wyspę, warto jednak wynająć samochód. Punkty wypożyczalni są na lotnisku. Cena wypożyczenia samochodu zaczyna się od ok. 270 zł za dobę z pełnym ubezpieczeniem. Na wyspie spędziłem trzy dni i polecam wam miejsca, które udało mi się zobaczyć. Jaka jest pogoda na Maderze? Klimat na należącej do Portugalii Maderze jest łagodny, dlatego zyskała ona przydomek wyspy wiecznej wiosny. Choć, jak to wiosną, aura bywa zmienna, toteż w ciągu dnia może świecić słońce, ale też może spaść deszcz, na co trzeba być przygotowanym. Nie zapomnijcie o zabraniu kurtki przeciwdeszczowej. Madera - tajemnice córki ognia Przyjemna jest temperatura, która latem w ciągu dnia dochodzi do nawet 26 stopni Celsjusza. W pozostałych porach roku waha się w ciągu dnia od 19 do 22 st. C. To wymarzone warunki do aktywnego spędzania czasu. Ta niewielka wyspa fascynuje przyrodą i pięknymi widokami. Tym, co pierwsze rzuca się w oczy i to jeszcze z samolotu są... zielone góry. To one przyciągają tu coraz więcej turystów, także z Polski. Jak aktywnie spędzić czas na Maderze Na wyspie wiecznej wiosny jest 30 oficjalnych szlaków trekkingowych oznaczonych literkami PR i numerem szlaku. Warto wiedzieć, że wejście do rezerwatów przyrody i na szlaki jest bezpłatne. Jednym z najbardziej popularnych jest 7-kilometrowy szlak PR1 z punktu widokowego na Pico do Arieiro (1818 m n.p.m.), trzeciego najwyższego szczytu Madery, na Pico Ruivo (1862 m n.p.m.), najwyższy szczyt wyspy. To niezwykle malownicza trasa przebiegająca górskimi ścieżkami, tunelami i półkami skalnymi. Jej przejście zajmuje ok. 3,5 godziny. Niezwykle popularne są też szlaki ciągnące się wzdłuż lewad. To budowane w XV i XVI wieku specjalne kanały, które do dziś transportują wodę deszczową z północy na południe wyspy. Jednocześnie są siecią bajecznie zielonych szlaków, przechodzących m.in. przez wawrzynowe lasy Laurissilva. Są one uznawane za wyjątkowe bogactwo naturalne Madery, które ukształtowało się 20 milionów lat temu. Porastają jedną piątą powierzchni wyspy i dla wyspiarzy są naturalnym cudem, który został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zachwycający jest także jedyny na wyspie płaskowyż Paul da Serra (24 km kw.) na wysokości ok. 1500 m n.p.m., w okolicy miasta Ponta do Sol. Podróż do tego miejsca autem zajmuje ok. pół godziny. To jedno z najbardziej mokrych miejsc na wyspie, często jest spowite mgłą i zimne. Dlatego jadąc tutaj zabierzcie cieplejszą bluzę i kurtkę przeciwdeszczową. Przy dobrej pogodzie z płaskowyżu rozciągają się przepiękne widoki na góry i głębokie doliny, a także na północne i południowe wybrzeże. Są tu także zielone łąki, na których wypasają się owce, endemiczne gatunki roślin i mnóstwo ptaków! Po drodze warto zatrzymać się w Parque Florestal w Fanal w gminie Porto Moniz. Tu znajduje się jeden z najpiękniejszych lasów Laurissilva z fantazyjnie poskręcanymi drzewami. Jeśli nie chcecie wypożyczać auta, możecie tu dojechać w ramach zorganizowanej wycieczki jeepami. Ta forma poznawania Madery staje się coraz popularniejsza. Mam dwie sprawdzone firmy organizujące takie wyprawy: Dragon Tree Travel (www.dragontreetravel.com) oraz Bravelanders (www.bravelanders.com) Możecie tu także dojść szlakami PR13 Vereda do Fanal i PR14 Levada dos Cedros. Naturalne kąpieliska na Maderze Jeśli od chodzenia wolicie kąpiele, to Madera jest wymarzonym do tego miejscem. Wśród wulkanicznych skał na Maderze natura stworzyła bowiem kąpieliska zasilane morską wodą. Otwarte są przez cały rok, choć zdarza się, że gdy ocean jest zbyt wzburzony, zostają zamknięte na kilka dni. Część z nich jest bezpłatna, w innych obowiązują opłaty za wstęp. Oto najlepsze plaże Portugalii Ze względu na długą linię brzegową, Portugalia może poszczycić się setkami różnorodnych plaż: od piaszczystych kąpielisk, przez urocze zatoczki, po odludne dzikie plaże. Najbardziej znane są naturalne baseny kąpielowe w Porto Moniz na północy wyspy. Są głębsze dla dorosłych, płytsze dla dzieci, a także przebieralnie, ratownik, plac zabaw, bar, parking oraz podjazd dla osób niepełnosprawnych. Można także wypożyczyć leżaki i parasole. Wstęp kosztuje jedynie 1,5 euro. Darmowe są za to baseny Cachalote, także w Porto Moniz. Nic także nie zapłacicie za wylegiwanie się na czarnej plaży Seixal, również na północnym wybrzeżu. A jeśli zatrzymuje się na dłużej w Funchal, macie tam kąpieliska Lido (bilet kosztuje 5 euro) czy Poças do Gomes (cena biletu to 2 euro). Kulinarny spacer po Funchal Podczas pobytu w Funchal wybrałem się na spacer kulinarny z przewodnikiem. Dzięki temu mogłem lepiej poznać kuchnię Madery, a przy okazji dowiedzieć się więcej o stolicy wyspy. Za pięciogodzinny „food tour”, obejmujący wizytę w siedmiu restauracjach, degustację dań oraz napojów zapłaciłem 70 euro. Madera słynie z owoców morza i ryb. Największy ich wybór jest na Mercado dos Lavradores, zabytkowym targu, do którego doprowadzą was uliczki starego miasta. A kiedy już tutaj będziecie, koniecznie przespacerujcie się brukowaną wąską uliczką Santa Maria, która uważana jest za najbardziej artystyczne miejsce w mieście. Można tu bowiem podziwiać ponad 200 obrazów, stworzonych głównie przez portugalskich malarzy na drzwiach sklepów i restauracji. Najlepiej oglądać je wczesnym rankiem, zanim zostaną otwarte. Nie brakuje tu również knajpek z dobrym jedzeniem. Choć moją ulubioną została rodzinna restauracja Adega da Queimada (Rua da Queimada de Baixo 50, niedaleko katedry). Tam zjadłem pyszną ośmiornicę, a wcześniej, na przystawkę spróbowałem maderskiej specjalności jaką są lapas. To smażone w skorupkach mięczaki – skałoczepy, podlewane masłem z dużą ilością czosnku i skrapiane cytryną. Koniecznie skosztujcie też bolo do caco. To maderski drożdżowy chlebek z dodatkiem słodkich ziemniaków, często grillowany, także serwowany z masłem czosnkowym oraz z natką pietruszki. W ulicznych budkach (polecam Casa do Bolo do Caco przy Rua Dr. Fernão de Ornelas 26) dostaniecie też wersję z kiełbasą chorizo w środku, co czyni te bułki jeszcze pyszniejszymi. Jeśli zaś będziecie mieć ochotę na kawałek dobrego mięsa, to zamówcie espetadę. Czyli grillowany szaszłyk wołowy podawany na specjalnym żelaznym stojaku. Madera - Koncert na smak i zapach Moją podróż zaczynam od łyczka madery, trunku bardziej znanego w świecie niż wyspa, z której pochodzi. I już rozumiem, co ściągnęło Napoleona, Piłsudskiego, Kolumba i... Warneńczyka n... A na deser? Obowiązkowo bolo do mel, tłumaczone jako ciasto z miodem, choć zamiast niego dodawana jest melasa trzcinowa. Co ciekawe, nie kroi się go, lecz rwie na kawałki. Według miejscowych, ostrze noża odbiera ciastu smak, który jest bliski naszemu piernikowi. Po świeże bolo do mel warto wstąpić do Fábrica Santo Antonio. To najstarsza manufaktura słodyczy na starym mieście Funchal, założona w 1893 roku. W sklepiku dostaniecie ciasta w różnych rozmiarach. A także kruche ciasteczka idealne do popołudniowej herbaty, jakimi przed laty zajadali się Brytyjczycy mieszkający na wyspie. Co najbardziej mnie zaskoczyło na Maderze? Madera jest bardzo stroma, bardzo zielona, bardzo zmienna pogodowo i bardzo smaczna. I do tego niedroga. Po kilku dniach spędzonych w tak pięknym miejscu, nabrałem apetytu na kolejną podróż na tę wyspę. Następnym razem zostanę tu jednak znacznie dłużej. Nasz ekspert Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Portugalia jest rajem dla cyfrowych nomadów, a Sintra jej nową mekką
Odkąd praca zdalna stała się czymś zupełnie normalnym i powszechnym, a biura przeniosły się do cyfrowego świata, ludzie coraz częściej przeprowadzają się za granicę. Cyfrowi nomadzi cały czas poszukują idealnych miejsc do życia, a w niektórych krajach powstają dla nich nawet specjalne wioski. Między innymi w Sintrze, urokliwym i przepięknym miasteczku, zaledwie 26 km od Lizbony.
W tym artykule: Gdzie wyjechać na „home office”? Czy Portugalia to raj dla osób podróżujących na workation? Na Maderze powstała pierwsza wioska dla cyfrowych nomadów Duże miasta często dają się we znaki. Szybki tryb życia, wieczne korki, a ludzie są bardziej nerwowi i niespokojni. Szczególnie w miastach takich jak Warszawa. Wiem, co mówię. Mieszkam tu całe życie (z półroczną przerwą na wymianę studencką w Budapeszcie). I z roku na rok coraz częściej mam ochotę wynieść się ze stolicy, a najlepiej z kraju. Nie chodzi mi tutaj o to, że nie lubię Polski. Kocham mój kraj. Po prostu odkąd pracuje zdalnie i siedzę w biurze, które mieści się w moim mieszkaniu, coraz częściej czuję potrzebę zmiany otoczenia. Wiele razy doświadczyłem już uroków „home office’u”, gdy pracowałem podczas krótkich wyjazdów, w pociągu lub w samochodzie. To utwierdziło mnie tylko w przekonaniu, że muszę, a co ważniejsze mogę pojechać gdzieś dalej i na dłużej. Gdzie wyjechać na „home office”? Od dłuższego czasu rozglądam się za miejscem, które może stać się moim nowym domem. Moją pierwszą i największą miłością jest Hiszpania. To tutaj rozpoczynam poszukiwania (na razie online). Przeglądam artykuły o tym, że praca zdalna szuka człowieka w Katalonii, a nowe prawo umożliwia tutaj pracę zdalną nawet przez 3 lata. Wszystko dzięki nowej, specjalnej wizie. Z drugiej strony są bajeczne Włochy. Tak zwane workation w tym kraju może być równie wyjątkowe. Dotychczas jednak obowiązywała tam wiza, która dawała nomadom 70-procentową ulgę podatkową. 28 marca 2022 r. podpisano ustawę o nowej wizie, która umożliwia przedłużenie naszego pobytu w tym kraju z 3 miesięcy do roku lub dwóch lat. Na razie jednak nie wiemy, kiedy nowe prawo wejdzie w życie. Aruba zaprasza do pracy zdalnej. Na plaży stanęły specjalne biurka W ostatnich miesiącach wiele osób na całym świecie zmieniło pracę w biurze na home office. Jak na razie nie zanosi się na to, żebyśmy mieli tłumnie wrócić do firm. Mając to na uwadze, ... Hiszpania i Włochy są jednak dość oczywistymi kierunkami, a ceny utrzymania nie należą do najniższych. Co innego w Portugalii, kraju, który wyrasta na nowy raj dla cyfrowych nomadów. Niektórzy twiedzą, że Sintra może być ich mekką. To miasto, które znajduje się zaledwie 26 km od Lizbony, przyciąga przepiękną, średniowieczną architekturą i spokojnym życiem. Nic dziwnego, że przez setki lat znana była jako letnia siedziba królów Portugalii. Czy Portugalia to raj dla osób podróżujących na workation? Jakiś czas temu to właśnie w Sintrze powstała wioska dla cyfrowych nomadów, którą założył startup Boundless Life (ang. życie bez granic). To wyjątkowy projekt, ponieważ przeznaczony jest również dla cyfrowych nomadów, którzy podróżują z dziećmi. Firma w tym celu stworzyła przestrzeń biurową dla przyjezdnych, lokalną szkółkę dla ich dzieci oraz świetlicę, w której dzieci do 12. roku życia mogą się bawić pod czujnym okiem wykwalifikowanych nauczycieli. Boundless Life pomaga zorganizować sobie życie w nowym miejscu. Wchodzimy do świata lokalnej społeczności, a pracownicy startupu pozwalają się zaaklimatyzować w Portugalii. To o wiele łatwiejsze niż asymilacja na własną rękę. Co więcej, przestrzenie biurowe i szkolne dla cyfrowych nomadów znajdują się zaledwie kilka minut od centrum miasta. Na Maderze powstała pierwsza wioska dla cyfrowych nomadów Portugalia to jednak nie tylko Sintra. Na Maderze powstała bowiem pierwsza na świecie wioska dla pracowników „home office”. Została otwarta w lutym 2021 r. w niedaleko zatoki Ponta do Sol i przyciągnęła już tysiące nomadów z całego świata. Co ważne, na portugalskiej wyspie – tak samo, jak w Sintrze – przyjezdni również otrzymali pomoc w znalezieniu zakwaterowania. A także dostęp do bezpłatnej przestrzeni coworkingowej. Władze dbały również o to, aby organizować im czas wolny. Patrząc na możliwości, jakie mamy w dzisiejszym świecie, można posłużyć się frazesem „tylko niebo jest limitem”. Jeżeli jeszcze możemy wybrać, gdzie na to niebo będziemy spoglądać, to okaże się, że w życiu już nie ma (prawie) żadnych ograniczeń. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na Maderze działa pierwsza na świecie wioska dla cyfrowych nomadów. To nasza przyszłość czy chwilowy trend?
Już kilka tysięcy cyfrowych nomadów zaczęło pracę zdalną Maderze. Jak wygląda ich życie na wyspie?
W tym artykule: Praca zdalna nie musi być z domu Jak wygląda codzienność cyfrowych nomadów na Maderze? Cyfrowi nomadzi a lokalna społeczność wyspy Powszechna praca zdalna – lub, coraz częściej, hybrydowa – to wciąż nowe zjawisko, ale nie dla wszystkich. Cyfrowi nomadzi jeszcze na długo przed wybuchem pandemii pracowali z różnych miejsc na świecie. Nie wszyscy łączą podróżowanie z zarabianiem pieniędzy. Część cyfrowych nomadów wybiera konkretne miejsce (najczęściej malowniczą wyspę) i tam spędza kilka miesięcy lub więcej. Praca zdalna nie musi być z domu Bycie cyfrowym nomadą to nie fanaberia, a styl życia. Społeczność integruje się i wspiera na internetowych forach. Może też liczyć na udogodnienia od branży turystycznej. Niektóre kraje tworzą specjalne programy dla osób zza granicy, które chciałyby popracować zdalnie. W odpowiedzi na cieszący się coraz większym zainteresowaniem trend, na Maderze powstała nawet pierwsza na świecie wioska dla cyfrowych nomadów. Projekt wzbudza wiele kontrowersji. Jak wygląda życie na miejscu? Wioska została otwarta w lutym 2021 r. w niedaleko zatoki Ponta do Sol. Według lokalnych władz od tamtej pory na Maderę i sąsiednią wyspę Porto Santo przybyło ponad 4600 cyfrowych nomadów (stan na styczeń 2022 r.). Według danych udostępnionych przez Startup Madeira nomadzi pochodzą ze 108 krajów i mają od 18 do 80 lat. Po przyjeździe wszyscy otrzymują pomoc w osiedleniu się na wyspie. Oprócz podstaw, jak na przykład zakwaterowanie czy dostęp do bezpłatnej przestrzeni coworkingowej, mają też zaproszenia na sesje uważności, wspólne piesze wędrówki czy treningi sportów wodnych. Gospodarka Madery w dużej mierze opiera się na turystyce. W pandemii, kiedy zagraniczna turystyka zamarła, pustkę po wczasowiczach wypełnili cyfrowi nomadzi. Wioska ma więc dawać korzyści nie tylko przyjezdnym, ale też lokalnej społeczności. Jak wygląda codzienność cyfrowych nomadów na Maderze? Pomysłodawca przedsięwzięcia – Gonçalo Hall – podkreśla, że dzięki naturalnym walorom i europejskiej infrastrukturze (m.in. łatwy dostęp do internetu) Madera ma być przyjaźniejszym kierunkiem niż Tajlandia czy Bali. Zwłaszcza dla cyfrowych nomadów z Europy, którzy nie chcą przeprowadzać się na drugi koniec świata. Życie cyfrowych nomadów na Maderze jest bardzo intensywne. Rezydenci mają do wyboru wiele aktywności. Nawet wyprowadzanie psów jest zajęciem towarzyskim. Rano joga, a w piątek po pracy lunch w gronie nowych znajomych. W relacjach przyjezdnych często pojawiają się też wątki miłosne – malownicza wyspa najwyraźniej sprzyja romansom. Wygląda jednak na to, że mieszkanie w wiosce to styl życia, który może nie odpowiadać wszystkim. Madera - wyspa wiecznej wiosny. Tu uciekniesz od szarości Portugalska wyspa leżąca leżąca na Atlantyku, około 500 km od wybrzeży Maroka cieszy się coraz większą popularnością. W ofertach biur podróży pojawia się coraz więcej wycieczek, a do... Cyfrowi nomadzi a lokalna społeczność wyspy Hall ma nadzieje, że nomadzi z całego świata tchną nowe życie w Maderę. Żeby tak się stało, powinni jednak integrować się z lokalną ludnością. Rok to zdecydowanie za wcześnie, żeby wyciągać wnioski. Już teraz widać jednak, że nie wszyscy mieszkańcy wioski są skłonni uczyć się języka portugalskiego. Spora część czuje się komfortowo w powstającej bańce dla zamożnych przyjezdnych. Nie brakuje też głosów, jakoby zalew cyfrowych nomadów z całego świata przyczynił się do wzrostu cen nieruchomości na wyspie. Cierpią na tym mieszkańcy. Jak każdy trend w turystyce, cyfrowy nomadyzm także osiągnął poziom wysokiego skomercjalizowania. Czy za kilka lat tworzenie sztucznych społeczności dla zdalnych pracowników będzie passe? Warto się temu przyglądać. Jeśli planujesz dłuższy wyjazd z pracą w plecaku, sprawdź jak podróżować świadomie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Madera - wyspa wiecznej wiosny. Tu uciekniesz od szarości
Portugalska wyspa leżąca leżąca na Atlantyku, około 500 km od wybrzeży Maroka cieszy się coraz większą popularnością. W ofertach biur podróży pojawia się coraz więcej wycieczek, a dostanie się tam regularnymi liniami lotniczymi wcale nie jest tak karkołomne i drogie jak przed kilkoma laty.
Madera to niewielka wyspa o powierzchni 800 km2 i liczbą ludności niespełna 250 tysięcy, przy czym nieco ponad 110 tysięcy mieszka w stolicy - Funchal. W archipelagu Madery znajduje się także zamieszkana wyspa Porto Santo z długą, 10-kilometrową plażą oraz dwie niezamieszkałe - Desertas i Salvagens. Jak się dostać? Na Maderę możemy dolecieć z wycieczką biura podróży. Lot bezpośrednio z Polski trwa około 5 godzin i ja podczas mojego pobytu skorzystałem właśnie z tej opcji. Jak się okazało, wykupienie wycieczki w czerwcu było tańsze niż osobne kupno lotu i rezerwacja hotelu na miejscu. Jednak w miesiącach wakacyjnych, kiedy wycieczki są droższe, warto osobno kupić bilety i zarezerwować hotel. Na Maderę dolecimy liniami TAP Portugal z Lizbony, do której dostaniemy się z Polski zarówno liniami TAP, Ryanair’em, jak i Wizzair’em. Samo lądowanie na Maderze jest niemałym przeżyciem, bo znajduje się tam jedno z najbardziej niebezpiecznych lotnisk na świecie. Jego pas startowy był przedłużany z powodu licznych wypadków. Obecnie pas umieszczony jest na 180 ogromnych kolumnach, pod którymi przebiega droga. Całość robi naprawdę niesamowite wrażenie. Tu zachęcam do wizyty na plaży w Santa Cruz, skąd widać początek pasa startowego i lądujące samoloty. To prawdziwa gratka dla miłośników lotnictwa. Gdzie zamieszkać, jak się przemieszczać? Funchal, stolica Madery według mnie jest najlepsza opcja do zamieszkania podczas pobytu. To dość duże miasto, więc mieszkając blisko centrum, możemy zwiedzić je pieszo. To także bardzo dobra baza wypadowa do kolejnych miejscowości, bo Funchal znajduje się w południowej części wyspy, mniej-więcej pośrodku wybrzeża. W mieście znajduje się spora dzielnica hotelowa w zachodniej części miasta, ale wiele mniejszych hoteli znajdziemy znacznie bliżej centrum. Ja zdecydowałem się na niesamowity hotel Castanheito Boutiqe stworzony w zespole XIX-wiecznych willi. Ma swój niepowtarzalny klimat. Każdy pokój wygląda nieco inaczej, w lobby znajdziemy wiele antyków, a połączenie klasyki z nowoczesnością, projektantom wyszło nadzwyczaj dobrze. Mniejsze miasteczka są również bardzo urokliwe, ale w związku z tym, że są naprawdę malutkie, zobaczymy wszystkie atrakcje w ciagu godziny. Decydując się na pobyt poza Funchal, wypożyczenie samochodu jest niemal koniecznością. Z resztą posiadanie samochodu na miejscu jest niezwykle wygodne. Mimo że po wyspie kursuje komunikacja autobusowa, skorzystanie z wypożyczalni samochodów jest lepszym rozwiązaniem, szczególnie że w miejscowościach takich jak Canical czy Porto da Cruz zatrzymamy się na kilkadziesiąt minut. Dodatkowo, widoki jakie możemy zobaczyć po drodze są naprawdę niesamowite. Ja zdecydowałem się na wcześniejsze wypożyczenie samochodu na cały pobyt, co kosztowało około 120 zł za dzień i szczerze polecam to rozwiązanie. Co zobaczyć? Na Maderze dobrze jest spędzić przynajmniej dwa tygodnie. Ja niestety nie miałem tego szczęścia, ale w ciagu tygodnia starałem się wyciągnąć jak najwiecej. Warto zacząć od samego Funchal, które przypomina mi połączenie Lizbony z Andorą. Centrum podzielone jest na kilka części, które oddalone są od siebie o kilkaset metrów, więc na zobaczenie całego centrum stolicy wystarczą nam dwie-trzy godziny spokojnego spaceru. Niska zabudowa, charakterystyczna portugalska kostka i niewielkie sklepiki ciągną się wzdłuż Avenida Arriaga. Przy tej ulicy warto spróbować najlepszych lodów na wyspie, serwowanych w kawiarni Ritz. Jeśli interesują nas zakupy, warto przejść ulicą dr Fernao de Ornelas, której zwieńczeniem jest hala targowa Mercado de Lavradores, na której kupimy niesamowite owoce i jedyne w swoim rodzaju ryby. Nie sposób pominąć promenady przy Avenida do Mar, która kończy się przy muzeum najsłynniejszego Maderyjczyka - Christiano Ronaldo. W Funchal niemal na każdym kroku trafiamy na park czy ogród, który aż bije po oczach niezliczoną liczbą kolorów i pachnie słodko kwitnącymi kwiatami. Warto zdecydować się na wycieczkę do Jardim Botanico de Madeira w górze miasta, gdzie dostaniemy się kolejną linową z dolnej części miasta. W tym ogrodzie ilość zieleni jest jeszcze spotęgowana, a całość robi niesamowite wrażenie - zarówno podróż wagonikiem między zabudowaniami, jak i sam ogród. Będąc na Maderze, grzechem będzie nie skorzystać z usług carreiros, czyli maderyjskich gondolierów, którzy z góry Monte, w tradycyjnych, wiklinowych koszach, ulicami Funchal zwiozą nas w dół miasta. Prędkość dochodzi nawet do 50 km/h, więc jest to naprawdę niezapomniane przeżycie. Warto jednak pamiętać, że kolejne dwa kilometry trzeba pokonać na nogach lub taksówką. Mając samochód, koniecznie trzeba wybrać się w różne części wyspy. Ja zacząłem od wycieczki na zachód, gdzie jednym z pierwszych miejsc było Camara de Lobos, z jednym z najwyższych klifów na wyspie i Europie (Cabo Girão 589 m n.p.m). Rozpościera się stamtąd piękny widok, a taras widokowy z przeszklonym podestem robi niemałe wrażenie. Samo miasteczko ma swój klimat. To właśnie w nim sam Winston Churchil malował tamtejszą zatokę. Jadąc dalej na zachód, trafimy do urokliwej miejscowości Caletha, gdzie znajdziemy jedną z nielicznych plaż, ale amatorzy wypoczynku na pięknym, białym piaskiem będą zawiedzeni, bo ładnych plaż na Maderze właściwie nie znajdziemy. Lepszym pomysłem jest wygrzewanie się przy hotelowym basenie. Jadąc dalej na zachód dwupasmową drogą VR1 dojedziemy na koniec wyspy, do latarni morskiej, skąd rozpościerają się naprawdę piękne widoki dzikiej przyrody. Przez inne miejscowości po drodze również warto przejechać, bo każda ma swój ciekawy klimat. Jadąc na wschód od Funchal warto zahaczyć o Canico i przejść tamtejszymi uliczkami, ale w kolejnej miejscowości - Santa Cruz polecam zatrzymać się chwilę dłużej. Znajduje się tam ciekawa hala targowa i urokliwy budynek urzędu w centrum miasta. To również miejscowość, w której ulokowano lotnisko, o którym pisałem w pierwszej części artykułu. Lądujące tuż nad plażą samoloty robią niesamowite wrażenie. Warto także podjechać na drogę ER207, skąd bez problemu widać cały pas startowy i lądujące na nim samoloty. Dalej, znajdziemy miejscowość Canical, z równie urokliwą starówką i pięknymi widokami na klify. Z jej okolic można wyruszyć na kilkukilometrowy trekking wzdłuż klifów. Jadąc dalej na północ trzeba koniecznie odwiedzić Santanę - to miasteczko, w którym znajdziemy tradycyjne, kryte strzechą, maleńkie domki, w których kupimy lokalne produkty. W drodze powrotnej polecam zjechać z głównych dróg i przejechać przez środek wyspy. Każda podróż po wyspie będzie wymagająca i może się okazać, że kilkunastokilometrowe odcinki będziemy pokonywać w ponadprzeciętnie długim czasie. Wszystkie drogi, prócz dwupasmowej VR1 są niezwykle kręte i wiją się między górami. Niesamowitym przeżyciem może okazać się ekspresowa zmiana pogody. Szczyty wyspy zazwyczaj pokryte są grubą warstwą chmur, więc wyjeżdżając ze słonecznego Funchal już po 15 minutach może się okazać, że temperatura jest niższa o 15 stopni, a wszystko spowite jest gęstą mgłą. Między innymi dlatego warto mieć w bagażniku nieprzemakalną kurtkę i coś cieplejszego. Nie sposób nie wspomnieć o Lewadach, których niestety nie udało mi się zwiedzić z uwagi na zbyt krótki czas, który spędziłem na wyspie. Lewady to systemy kanałów i śluz transportujących wodę z głębi wyspy do miejscowości na wybrzeżu. W sumie długość lewad to ponad 3000 km i oplatają niemal całą wyspę. Wzdłuż nich prowadzą ścieżki, którymi przebiegają trasy trekkingowe. Sama Madera jest niesamowicie zielona i naprawdę piękna. Niemal na każdym kroku uderza bogactwo flory, zarówno w centrach miast, jak i poza nimi. Powietrze jest czyste, a nocami warto obserwować piękne, gwieździste niebo. Co warto zjeść? Madera słynie przede wszystkim z podawania pałasza atlantyckiego (espada), który występuje jedynie u wybrzeży Madery i Japonii, a dodatkowo nie powinno się go mrozić, więc podawany jest tylko w tych dwóch miejscach na świecie. Ta brzydka, żyjąca na głębokości kilometra ryba jest naprawdę delikatna i smaczna. Nieco przypomina dorsza, ale jej mięso bardziej rozpływa się w ustach. Kolejnym, ciekawym daniem jest espetada. To mięso z grilla podawane w formie szaszłyków podwieszanych nad stołem. Z ich podawania słynie restauracja Viola, która wygląda niepozornie, ale zapach jaki można poczuć już z kilkuset metrów zdradza, że będziemy mieć do czynienia z ponadprzeciętnym jedzeniem. Rzeczywiście, smaki są niesamowite, mimo że bardzo proste. W licznych restauracjach, serwowane są prato do dia, czyli dania dnia. W cenie około 5-7 Euro dostaniemy zupę, drugie danie, napój i kawę. Oczywiście nie będą to najbardziej wykwintne dania, bo portugalska kuchnia jest niezwykle prosta i w tym tkwi cały urok. Tylko tam dostajemy ziemniaki z ryżem i ma to swój niepowtarzalny charakter. W każdym barze dostaniemy też rewelacyjne espresso za nie więcej niż 70 Eurocentów. Czym fotografować? Ja na Maderę zabrałem ze sobą niewielki zestaw bezlusterkowy. Korpus to Olympus PEN-F - jest mały, bardzo niepozorny, ale piekielnie szybki i oferuje niesamowicie wysoką jakość. Jego niewątpliwą cechą, szczególnie kiedy fotografuję ludzi, jest fakt że wygląda jak aparat z lat sześdziesiątych ubiegłego stulecia, a dzięki temu mogę wtopić się w tłum. Jeśli dodam do tego wykrywanie twarzy i bezgłośną, elektroniczną migawkę, mogę robić zdjęcia niezauważony. Warto wspomnieć o bardzo wydajnej, 5-osiowej stabilizacji matrycy, dzięki której mogę fotografować z długimi czasami naświetlania nie martwiąc się o poruszone zdjęcia. Do zdjęć ludzi wybieram zazwyczaj obiektyw M. Zuiko Digital 17 mm f/1.8. Idealnie pasuje do PEN’a-F, jest bardzo ostry, jasny i ładnie rozmywa tło. Do fotografowania szerokich krajobrazów wybrałem M. Zuiko Digital 7-14 mm f/2.8 PRO. To już nieco większa konstrukcja, która zapewnia bardzo szeroki kąt widzenia. Jadąc w tak piękne miejsce, ultraszerokokątny obiektyw musi znaleźć się na wyposażeniu. Dzięki niemu mogę pokazać piękno i rozłożystość krajobrazu. Obiektyw jest uszczelniony, więc nie straszny mu deszcz czy pył, a do tego jest bardzo ostry i jasny. Ostatnim obiektywem, który zabrałem ze sobą na Maderę był M. Zuiko Digital 40-150 mm f/2.8 PRO. To długi, ale bardzo jasny teleobiektyw. Fotografując nim skupiam się na detalach i dalszych krajobrazach. Podobnie jak 7-14 mm f/2.8 jest uszczelniony, równie ostry, a przy tym lekki i poręczny, jak na swoje parametry. To wszystko wylądowało w niewielkim plecaku Lowepro Streetline, łącznie z niewielkim statywem Manfrotto Compact. Dobór sprzętu podyktowany był przede wszystkim niewielkimi wymiarami, ale nie poszedłem na kompromis jeśli chodzi o jakość zdjęć. Niepozorny aparat z porządną optyką okazały się strzałem w dziesiątkę. Nawet po długich wycieczkach, nie odczuwałem ciężaru zestawu, a całość sprawdziła się wyśmienicie.
Najpiękniejsze ogrody botaniczne w Europie
Odwiedź najpiękniejszą botaniczną trójkę w Europie.
Które europejskie ogrody botaniczne warto zobaczyć? Polecamy miejsca, które zachwycą miłośników natury i nie tylko. Są wśród nich: wyjątkowy podlondyński ogród-staruszek, centrum różnorodności - Madera i pełna atrakcji kwitnąca Praga. Wielka Brytania, Kew, Królewskie Ogrody Botaniczne: Spacer ponad wierzchołkami Królewskie Ogrody Botaniczne w podlondyńskim Kew to rozległy kompleks ogrodów i szklarni, które ze względu na swoje walory zostały w 2003 roku wpisane na listę UNESCO. Mają one ponad 250 lat i na ich terenie zgromadzono największą na świecie kolekcję roślin – blisko 7 milionów okazów. Największą atrakcją tego miejsca nie są jednak same rośliny, a udogodnienia, które umożliwiają jeszcze lepszą ich obserwację. Możliwość spaceru ponad wierzchołkami drzew daje wysoki na 18 i długi na 200 metrów chodnik otwarty w 2008 roku. Cała konstrukcja kołysze się na wietrze, co daje iluzję jeszcze większego zbliżenia się do natury. Na zbliżenie – tym razem do roślin wodnych – pozwalają liczne mostki i mosteczki przeciągnięte nad tutejszymi oczkami wodnymi. Miejscami godnymi odwiedzenia są też z pewnością: palmiarnia i specjalnie zaprojektowany budynek z roślinami alpejskimi, a także konserwatorium Księżnej Walii z dziesięcioma strefami klimatycznymi – od pustyni po tropiki. Jest tu też tzw. dom umiarkowany, tj. budynek z roślinami z klimatu umiarkowanego. Piękny! Będący największą na świecie zachowaną wiktoriańską strukturą ze szkła. Są też przepiękne budynki, z oczkami wodnymi, w których pływają rozmaite gatunki lilii wodnych – w tym Wiktorii Królewskiej o liściach o średnicy do 4 metrów. W naturalnych warunkach na takim liściu może stanąć bez problemu człowiek ważący do 75 kg! – i nie zanurzy się on w wodzie. Warto też zwrócić uwagę na obiekty architektoniczne – 50 metrowa Pagoda wzniesiona została w 1762 roku; Brama Japońska jest repliką tej znajdującej się w świątyni Nishi Hongan-ji w Kioto; japoński Dom Minka z otaczającym go japońskim ogrodem; Domek Królowej Charlotty, który monarchini otrzymała w prezencie ślubnym od Jerzego III; a także Pałac Kew, który został zbudowany na sposób flamandzki. Na terenie Kew Garden są też dwie galerie sztuki. W ogrodach nie można się nudzić, nawet jeżeli ktoś zdecyduje się tu spędzić więcej niż jeden dzień. Wiele osób może zainteresować fakt, że przeszkoleni wolontariusze codziennie – poza Bożym Narodzeniem – zapewniają bezpłatne oprowadzanie po Kew. Natomiast bilet wstępu do ogrodów dla osoby dorosłej to 15 funtów. Portugalia, Madera Królestwo różnorodności Maderę można potraktować jak jeden wielki ogród botaniczny, jako że bogactwo przyrody jest na tej wyspie oszałamiające. Jednak poza tym, co jest dostępne dla każdego, są też specjalnie wygospodarowane i dopieszczone miejsca, gdzie miłośnicy roślin poczują się jak w raju. Jednym z nich jest ogród botaniczny zlokalizowany tuż przy stolicy wyspy – Funchal. Roztaczają się z niego nieziemskie widoki na góry – na północy i ocean – na południu. Jednym z głównych celów utworzenia go, było utrzymanie rzadkich dla Madery roślin, które niestety wymarły na wolności. Ogród podzielony jest na pięć sekcji – w tym jedna z nich jest zupełnie nie florystyczna. To Park Papug, w którym zgromadzono ponad 300 gatunków tych barwnych ptaków, w tym niezwykłe wprost okazy Ar. W pozostałych częściach można podziwiać roślinność rodzimą z Madery i innych wysp Atlantyckich; gaj zadrzewiony roślinami pochodzącymi z rejonów tropikalnych oraz Himalajów; sukulenty pochodzące głównie z Południowej Afryki; ogród tropikalny obsadzony drzewami awokado, papaya oraz mango – a także kawą, trzciną cukrową i inną tropikalną roślinnością użytkową. Miejsce wspaniale nadaje się do wypoczynku, również dla tych, którzy nie są wielkimi fanami roślin, ale chcieliby podziwiać piękne widoki roztaczające się dookoła. Tuż obok tego ogrodu znajduje się jeszcze jeden – Monte Palace Tropical Garden. To wspaniały przykład tego, jak można połączyć roślinność tropikalną z rodzimą, oraz jak silne mogą być inspiracje orientem – kulturą Japonii i Chin. Typowo portugalska jest w ogrodzie kolekcja płytek – azulejos, jedna z największych na świecie. Reprezentują one kilka wieków historii kraju i pochodzą z wielu miejsc: pałaców, kościołów, kaplic, domów prywatnych. Natomiast wśród wielu elementów chińskich i japońskich można tu znaleźć m.in.: dwa psy "Fo” z marmuru – zwierzęta te zazwyczaj umieszczone są w wejściu świątyń jako ich opiekunowie; kilka buddyjskich rzeźb; smoka otoczonego przez dzieci reprezentującego płodność; i liczne kamienne latarnie pochodzące z Japonii. Przestrzeń ogrodu jest też urozmaicona przez fontanny i jeziorka wypełnione rybami „Koi”. Jest tu też muzeum z bardzo ciekawą kolekcją sztuki. Czechy, Praga Natura po sąsiedzku Można też wybrać się do Pragi – blisko od Polski, idealny wypad na weekend. W stolicy Czech ogrody botaniczne są dwa, ale my polecamy ten w dzielnicy Troja. Założono go w 1969 roku, jednak dopiero 20 lat później udostępniono zwiedzającym. Położony jest na wysokiej skarpie nad Wełtawą, więc widoki są tu naprawdę piękne. Część zbocza pokrywa uprawa winorośli – również włączona do ogrodu i znana jako Winnica św. Klary. Góruje nad nią malutka kapliczka – to właśnie tu należy stanąć, by zobaczyć idealną panoramę miasta. Za chwilę zacznie się winobranie, a zaraz potem możliwość skosztowania lokalnych trunków – warto więc przemyśleć wizytę tu właśnie jesienią. Ogród podzielono na dwie części – północna jest niedostępna dla zwiedzających przez większą część roku. Jednak sama południowa część wraz ze szklarnią „Fata Morgana” i ścieżką edukacyjną to i tak sporo atrakcji. Wspomniana szklarnia, otwarta jest dla zwiedzających od zaledwie kilku lat, a jednak udało się w niej zgromadzić jedną z najlepszych w Europie kolekcji roślin tropikalnych i subtropikalnych. Wydzielono w niej trzy strefy z różną temperaturą i wilgotnością. W części "suchej" obejrzeć można sukulenty z Madagaskaru, północnej i południowej Afryki oraz Meksyku. W tropikach zaprezentowano rośliny z nizinnych deszczowych lasów Ameryki Południowej, Australii i Oceanii, Afryki, południowo-wschodniej Azji. Część trzecia przeznaczona jest dla roślin z wysokich gór Ameryki Południowej, Azji i Afryki. Dodatkową atrakcją w szklarni są odgłosy z danego regionu czy przelatujące nad roślinami ogromne motyle – jeśli takowe na danym terenie występują. W Ogrodzie jest możliwość nie tylko obejrzenia roślin, ale i skorzystania z bogatej oferty kulturalnej. Organizowane są tu koncerty, wystawy, warsztaty i liczne kiermasze. Przed podróżą, na stronie internetowej ogrodu można sprawdzić szczegółowy wykaz imprez. Wejście do ogrodu kosztuje 50 koron od osoby dorosłej.
Córka ognia czy wyspa wiecznej wiosny? Czym dla Ciebie będzie Madera?
Trudno przecenić zalety Madery - położona pomiędzy Europą a Afryką na Oceanie Atlantyckim wyspa ma do zaoferowania chyba wszystko, co można wymyślić w ramach wymarzonej wyprawy. Trwa tu wieczna wiosna, średnia temperatura wynosi ok. 23 stopni, miejscowa flora zachwyca bujnością i egzotyką, można wybrać się w góry lub poleżeć na plaży, iść na spacer wzdłuż akweduktów, wykąpać się w jednej z zatoczek, zwiedzać muzea, wznieść toast lokalnym winem lub rumem czy na cześć najsłynniejszego obywatela Madery, Cristiano Ronaldo, zagrać w piłkę. Madera jest istnym rajem zarówno dla amatorów wędrówek góskich jak i miłośników dzikiej przyrody. Czym dla Ciebie będzie Madera?
Morze chmur, wijące się górskie drogi, słońce gasnące w oceanie. Zobacz romantyczne krajobrazy Madery
"Madera to dla fotografa prawdziwe pole do popisu ". Zobacz, jak z tym wyzwaniem poradził sobie polski fotograf.
ZOBACZ GALERIĘ >>> - Krajobraz wschodniego wybrzeża w porze suchej łudząco przypomina ten marsjański – opowiada Grzegorz Bukalski, fotograf który zachwycił się Maderą. - W pamięci na zawsze zachowam spacer w chmurach nieopodal Pico de Arieiro, trzeciego co do wysokości szczytu na Maderze – dodaje. Madera to pole do popisu dla każdego fotografa. Obfituje w magiczne krajobrazy, ale pomimo niewielkich rozmiarów jest dość wymagająca. Trzydziestostopniowy upał latem, dodatkowe kilogramy sprzętu na plecach i niekończąca się wspinaczka powodują, że Madera może okazać się dla fotografa niemałym wyzwaniem, zwłaszcza kondycyjnym. Maderze trzeba też sprostać logistycznie. Możliwości transportu publicznego są ograniczone - autobusem nie dotrzemy do wielu miejsc na wyspie, zwłaszcza jeśli polujemy na wschody i zachody słońca. - Poradziłem sobie z tym, wypożyczając samochód – tłumaczy fotograf i dodaje - Do końca życia, jako świeżo upieczony kierowca, zapamiętam wijące się górskie drogi spowite ciągnącym się aż po horyzont morzem chmur. To wyjątkowa i inspirująca sceneria. To właśnie na Maderze mogły powstać tak romantyczne krajobrazy >>> Grzegorz Bukalski jest zwycięzcą konkursu fotograficznego „Stare Dębniki. Nowa perspektywa” zorganizowanego przez Echo Investment.
5 najdziwniejszych sportów z różnych zakątków świata
Niektóre z tych dyscyplin sportowych można skomentować krótkim "Czego to ludzie nie wymyślą!".
Poznaj 5 najdziwniejszych dyscyplin sportowych na świecie >>>
Czemu Madera to najlepsze miejsce na naukę fotografii?
Madera – ciepło, słońce, piaszczyste plaże, relaks wśród malowniczych krajobrazów. Wyjazd na tę wyspę to idealny pomysł na spędzenie urlopu. Tym bardziej, że dzięki National Geographic i Itace możesz zdobyć tam niesamowite doświadczenia – nauczyć się fotografii pod okiem naszego eksperta. Pokazujemy efekty Akademii Fotografii – zachwycające zdjęcia wykonane przez naszych czytelników podczas wyjazdu z Adamem Brzozą.
Łapaliśmy kadry na Maderze! Zobacz najlepsze zdjęcia uczestników Akademii Fotografii No Limits
Za nami kolejny wyjazd z serii Akademia Fotografii No Limits. Uczestnicy zgłębili tajniki fotografii na wyspie wiecznej wiosny.
Akademia Fotografii to codzienne warsztaty fotograficzne połączone ze zwiedzaniem, adresowane do osób, których pasją jest fotograficzne dokumentowanie podróży. Wyjazd organizowany jest w ramach autorskich ekspedycji No Limits, prowadzonych przez ekspertów National Geographic. Dzięki nim osoby z zewnątrz mają okazję poznać tajniki pracy profesjonalnych fotografów magazynu z żółtą ramką, pod ich okiem podszkolić swój warsztat fotograficzny i dotrzeć w najróżniejsze zakątki świata. Na pełnej fotograficznych plenerów Maderze w tajniki fotografii wprowadził uczestników Adam Brzoza, fotograf National Geographic. Niesamowite klify, Ocean Atlantycki, światło zachodzącego słońca zaowocowały powstaniem niesamowitych kadrów. Jak zwykle w ramach wyjazdu zorganizowano konkurs na najlepsze zdjęcia. Przedstawiamy zwycięzców: 1 miejsce: Beata Raburska (prenumerata National Geographic Polska) 2 miejsce: Julia Yang (prenumerata National Geographic Traveler) 3 miejsce: Bartosz Świadkowski (wyróżnienie) Zobacz zdjęcia wykonane przez uczestników wyprawy No Limits >>> Zainteresowani wyjazdem? Kolejna wyprawa staruje już 13 września 2016! Więcej informacji o wyjeździe TUTAJ >>>
Podobne miejsca, różne ceny – dokąd wybrać się na wakacje?
Weekend z kulturą we Wrocławiu czy w San Sebastian? Podróż śladami historii w Edynburgu czy w Pradze? Europejskie miejscowości, pomimo dzielących je tysięcy kilometrów, bardzo często są do siebie podobne pod różnymi względami. Równie często różnią się cenami. Porównaliśmy je.
Jeden z najbardziej wymagających i widowiskowych ultramaratonów za nami. Zobacz, jak na MIUT poradzili sobie Polacy
Nawet 115 km biegu stromym zboczem wpadającym do oceanu... To właśnie Madeira Island Ultra Trail, jeden z najbardziej wymagających biegów trailowych. Znamy wyniki!
Ultra biegacze z kilkudziesięciu krajów uczestniczyli w jednym z najbardziej wymagających zawodów biegowych w Portugalii – Madeira Island Ultra Trail (MIUT). Wszystko rozegrało się 20-24 kwietnia. W tym roku MIUT znalazł się w elitarnym gronie dwunastu długodystansowych biegów zaliczanych do cyklu Ultra Trail World Tour (UTWT). Ultrasi na trasie Zawodnicy mieli do wyboru cztery dystanse: MIUT o długości ok. 115 km (mogą wziąć w nim udział tylko ci, którzy w ciągu ostatnich dwóch lat ukończyli choć jeden maraton), ULTRA na ok. 84 km, MARATHON na ok. 43 km oraz MINI na ok. 16 km. Najdłuższa z tras wiedzie przez środek Madery, z jednego krańca wyspy (Porto Moniz) na drugi (Machico), poprzez słynne lasy wawrzynowe Laurissilva, miejscami wzdłuż kanałów irygacyjnych levadas, czasem w chmurach. Największe wyzwanie stanowią jednak strome zbocza: ultrasi wspinają się na najwyższe szczyty wyspy Pico Ruivo i Pico do Areeiro (wysokość ok. 1700 - 1800 m n.p.m.), biegną granią pasma górskiego oraz wąską ścieżką nad urwiskiem opadającym do oceanu. Przewyższenie trasy wynosi ok. 7000 m. Na szczęście rewelacyjne widoki nagradzają wysiłek i mobilizują do dalszego biegu. –To jeden z najtrudniejszych biegów, w jakich startowałem. Dokładnie taki, jakie lubię! Bardzo strome zbiegi oraz podbiegi nadają urok tej imprezie. Podczas wyścigu można podziwiać wyspę w czasie wschodu słońca. To idealny moment, aby znaleźć się wtedy wysoko ponad chmurami! – wspomina Kamil Leśniak. MIUT to wyzwanie dla najlepiej przygotowanych biegaczy, co widać doskonale po liście ekwipunku wymaganego przez organizatora. Bieg zaczyna się o północy, a na jego pokonanie wyznaczono maksymalnie 32 godziny, dlatego zawodnicy muszą mieć przy sobie jedzenie, wodę, koc termiczny, bandaże, naładowaną komórkę, gwizdek, 2 latarki oraz czerwoną lampkę migającą.. Najlepsi Zwycięzcą tegorocznego MIUT 115 jest Amerykanin Zach Miller (czas 13:52:17), a wśród kobiet Francuzka Caroline Chaverot (czas 14:34:30, 8. miejsce w klasyfikacji generalnej). Na 579 zawodników bieg ukończyło 378 osób. Spośród 9 Polaków, którzy wystartowali (w tym 3 kobiety), najlepszy czas osiągnęła Agnieszka Korpal (22:31:22, 131. miejsce w klasyfikacji generalnej, 11. miejsce wśród kobiet), ta sama, która jako pierwsza zdobyła na rowerze Koronę Gór Polski, a do tego miłośniczka rajdów przygodowych i górskich ultramaratonów. Dobry wynik osiągnął także Zbigniew Rajtar, który z czasem 24:02:30 uplasował się na 1. miejscu w kategorii mężczyzn w wieku 55–59 lat. Jak dotąd najlepszy wynik osiągnięty przez Polaków na MIUT należy do Kamila Leśniaka (15:23:49, co dało mu 6. miejsce w klasyfikacji generalnej w 2015 r., na 375 zawodników). W tym roku Kamil ma w planach m.in. udział w Azores Trails Run (koniec maja). Trzymamy kciuki! Zobacz przebieg trasy MIUT. Imponujące! View oEmbed on the source website
Zobacz Maderę w ujęciach fotografa National Geographic. Wyprawę No Limits wspomina Adam Brzoza [GALERIA]
Dzięki temu poczujesz się prawie tak, jakbyś był z nami na Maderze.
Adam Brzoza wrócił właśnie z wyprawy Akademia Fotografii No Limits na Maderze. No Limits to oferta ekspedycji i warsztatów fotograficznych z najlepszymi polskimi fotografami i podróżnikami, organizowanych pod patronatem National Geographic Polska. Więcej informacji o wyjazdach znajdziecie tutaj >>> Jakie miejsce na Maderze zrobiło na tobie największe wrażenie? Adam Brzoza: Kamienista plaża w okolicy miejscowości Câmara de Lobos, czyli dawnej osady rybackiej, jednej z niewielu na Maderze. Fale oceanu rozbijające się o skalistą plażę, zachodzące słońce i widok na Cabo Girão - najwyższy klif na Maderze... Ten widok będę wspominać długi czas. Najciekawszy moment wyprawy? Wyprawa jeepem! To, co wszyscy postrzegaliśmy początkowo jako standardową przejażdżkę samochodem terenowym, z czasem przerodziło się w niesamowitą przygodę! Niesamowicie zróżnicowane tereny, zmienne warunki pogodowe - wszystko to stworzyło atmosferę, dzięki której wydawało nam się, że jesteśmy na tygodniowej wyprawie w nieznane. Zdradzisz przepis na udane zdjęcie z Madery? Na Maderze nie ma jednego najlepszego punktu do zrobienia idealnego zdjęcia. Właściwe każde z miejsc, które odwiedziliśmy podczas miało ogromny fotograficzny potencjał. Dlatego w tym podzwrotnikowym raju jedynym wyznacznikiem jest pogoda oraz odpowiedni czas. To na ten właściwy moment, by nacisnąć spust migawki, wszyscy tak niecierpliwie czekamy. Można się tego nauczyć? Najlepszym dowodem na to są fotografie uczestników, które pod koniec wyjazdu wzięły udział w konkursie. Wszystkie były ciekawe (choć pochodziły z różnych miejsc). Nie było zdjęć, które by się powtarzały! To tylko utwierdza mnie w przekonaniu, że każdy ma indywidualny sposób postrzegania świata i próbuje to zawrzeć na swoich zdjęciach. A Madera – Wyspa Ognia - nadaje się do fotograficznych poszukiwań idealnie! Zobacz zdjęcia uczestników wyprawy >>> Zainteresowani wyjazdem No Limits na Maderę? Informacje o najbliższej wycieczce znajdziecie na: itaka.pl/madeira/akademia-fotografii
Fotografowaliśmy na Maderze! Zobacz najlepsze zdjęcia uczestników Akademii Fotografii No Limits
Za nami wyjazd na Maderę. Uczestnicy pod okiem Adama Brzozy, eksperta National Geographic, zgłębiali tajniki fotografii.
No Limits – dzieje się! Stało się. National Geographic organizuje autorskie ekspedycje swoich fotografów i ekspertów otwarte dla osób z zewnątrz! To wyprawy NO LIMITS, na których zdradzamy, jak wygląda praca fotografów National Geographic i jak przygotowują swoje ekspedycje podróżnicy Travelera. To okazja, by podszkolić swój warsztat i dotrzeć w najróżniejsze zakątki świata. Fotogeniczna Madera Jednym z takich miejsc jest niewątpliwie Madera. Niesamowite klify tego portugalskiego archipelagu, stykające się z Oceanem Atlantyckim sprawiają że plenery są tu na wyciągnięcie ręki. Ale warunki do fotografowania krajobrazu są na Maderze nie tylko fantastyczne, lecz także niełatwe. - Dlaczego jeżdżę na Maderę? Chcę obcować z naturą, szukać nowych kadrów inspirowanych światłem zachodzącego słońca. Widok z klifu na bezkres oceanu o zachodzie słońca stanowczo nie ma sobie równych – tłumaczy Adam Brzoza. Madera to też świetne miejsce do wypoczynku. Najbardziej pasuje do niej określenie – „przyjemna”. Można tu poczuć morską bryzę, siedząc w górach! To tutaj – z lampką wina Madera (które jest produkowane od ponad 300 lat) – można spokojnie porozmyślać nad tym, co udało się zobaczyć i sfotografować danego dnia. Akademia Fotografii Za nami taki właśnie - pełen niezwykłych kadrów - wyjazd. W ramach Akademii Fotografii No Limits razem z uczestnikami szukaliśmy fotograficznych inspiracji. Wycieczka adresowana była osób, których pasją jest fotograficzne dokumentowanie swoich podróży. Pod opieką profesjonalisty – Adama Brzozy - uczestnicy mogli podszkolić swój warsztat. Szkolenie wprowadziło w tajniki fotografii plenerowej i portretowej. Ekspert pokazał, jak i kiedy należy stosować lampę błyskową, udzielił indywidualnych porad i wskazówek. Z wielu ujęć, które udało się w czasie wyjazdu wykonać, ekspert wybrał te najlepsze. Pierwsze miejsce w konkursie zajął Maciej Bowszys, drugie - Agnieszka Szysz. Zobacz najlepsze prace >>> Zdaniem uczestników A co o wyjeździe sądzą sami uczestnicy? Zapytaliśmy ich o zdanie: Zainteresowani wyjazdem No Limits na Maderę? Informacje o najbliższej wycieczce znajdziecie na: itaka.pl/madeira/akademia-fotografii
Na tej wyspie w ciągu jednego dnia można przeżyć cztery pory roku i podczas każdej z nich zjechać na sankach obsługiwanych przez "gondolierów"
Na tej wyspie w ciągu jednego dnia można przeżyć cztery pory roku i podczas każdej z nich zjechać na sankach obsługiwanych przez "gondolierów" To jeden, wielki, wygasły wulkan. I jak mawiają jej dowcipni mieszkańcy, nie znajdziecie tu zbyt wielu wykształconych ludzi, bo każdy ma do szkoły pod górkę. Można by to uznać żart ciężkiego kalibru, ale gdziekolwiek byśmy się nie wybrali, rzeczywiście częściej się wspinamy, niż schodzimy. Największy względnie płaski teren portugalscy osadnicy wykorzystali pod budowę Funchal, stolicy Madery. A ponieważ wszyscy się tam nie zmieścili, reszcie pozostała kolonizacja stoków okolicznych wzgórz. Wąchocku każdy chce siedzieć w autobusie koło kierowcy, a w Funchal każdy chce mieć widok na morze. Dlatego niewielkie domki stoją jeden nad drugim, tworząc tarasy, powyrzynane w bazalcie niczym azjatyckie pola ryżowe. Schodzę do centrum Funchal. Logika podpowiada, że powinno być położone nad samym morzem. I jest. Podobnie jak promenada z widokiem na port, okupowany przez ogromne wycieczkowce i jachty lokalnych krezusów. Wśród nich wypatrzyłem skromny stateczek, który swego czasu należał do Beatlesów. Teraz jego historia okrasza serwowane tu dania. Mam wyjątkowe szczęście. Trafiłem w sam środek obchodów Święta Kwiatów, reklamowanego jako największe widowisko na wyspie. Promenada na kilka godzin zamienia się w krzykliwy sambodrom. Przede mną podrygują w rytm aktualnych przebojów udekorowane kwiatami Maderki. Mimo nazwy, kwiaty, które zdobią imprezę, są najczęściej sztuczne, a trzon pląsających tancerek stanowią dwunastolatki oraz ich nauczycielki i mamusie (wraz z babciami). Gdyby było więcej wina, mógłbym się poczuć niemal jak na antycznych bachanaliach, a tak impreza przypomina nasze dożynki. Każdy festyn najpierw intryguje, zachęca do integracji, prowokuje wspólną zabawę, by w końcu zmusić do ewakuacji w angielskim stylu. Z tła lokalnej architektury odcina się, niczym obce ciało, budowla pokryta jaskrawą ochrą. Wyglądający na zamek Gargamela obiekt okazuje się XVII-wieczną fortecą broniącą wejścia do portu. Obecnie strzeże ona wdzięków nielicznych plażowiczek, które – niezrażone ostrymi kamieniami wielkości pięści – wylegują się na nich z dala od zgiełku, ale za to blisko spojrzeń cumujących w pobliżu rybaków. Zapuszczam się w uliczki Starego Miasta, którego główną atrakcją jest fort. Zaliczane do pocztu tzw. niepięknych dzielnic Funchal, nie jest entuzjastycznie polecane w reklamowych folderach. I chyba zaczynam domyślać się dlaczego. Z licznych kafejek wytatuowani marynarze rzucają mi co chwilę wyzywające spojrzenia. Niezrażony, mocniej chwytam za kieszenie i staram się patrzeć na marynarzy jeszcze hardziej niż oni. Pojedynek na miny kończy się remisem. Nie oberwał nikt. Szczęśliwie dla mnie i innych turystów lokalny folklor równoważy tradycyjna oferta. Między spelunkami są sklepiki z pamiątkami z afrykańskich kolonii Portugalii, a co jakiś czas z bardziej wystawnych restauracji wyskakują kelnerzy. Uśmiechnięci zapraszają kordialnie na obiad, ponche albo wciskają wizytówki – bo kto wie, może następnym razem ktoś skorzysta z ich oferty. Jak wiadomo, każde szanujące się górskie miasto (Madera wznosi się na ponad 1600 m n.p.m.) powinno mieć kolejkę linową. Nie inaczej jest w Funchal. Kilkudziesięciominutowa trasa prowadzi ponad dachami starego miasta, sunie nad stokami wzgórz, by zakończyć bieg na Monte, z którego widać godną panoramę. W kościele Nossa Senhora do Monte pochowany został ostatni Habsburg, Karol I. Zmarł na wygnaniu na Maderze co jest chyba jego jedynym dokonaniem. Bez żalu odpuszczam więc sobie złożenie mu wizyty, szczególnie że zaintrygowało mnie coś innego. Niewielkie skrzyżowanie obok świątyni okupuje krzykliwa grupa wyglądająca jak weneccy gondolierzy. Skąd faceci w białych koszulach i płaskich, słomkowych kapeluszach na portugalskiej Maderze? Ich dziwaczną historię wyjaśnia Ermes, przewodnik. Większość wynalazków powstaje z potrzeby chwili. Pierwszym osadnikom nie było łatwo; strome stoki i błotnista ziemia utrudniały kolonizację wyspy, ba, nawet przemieszczanie się po niej. Pogoda tutaj potrafi się zmienić cztery razy w ciągu dnia. Mgły i deszcze, dzięki którym wyspa może się poszczycić wiecznie zieloną bujną roślinnością, są tak oczywiste jak korki w Warszawie. Konieczność budowania dróg prowadzących trawersami powodowała, że z kilometra trasa wydłużała się do kilku. I wtedy ktoś wpadł na genialny pomysł, by z miejsc położonych wysoko zjeżdżać po prostu saniami. Ten zastrzyk adrenaliny fundują sobie dziś głownie turyści. Zabawa musi być przednia, sądząc po wyrazie grozy malującym się na twarzach pasażerów. Samochodowa wyprawa w głąb Madery oznacza, że bez zmuszania mięśni do wysiłku doświadczę jeszcze więcej górskich klimatów. Urok krajobrazów wydaje się silniejszy od instynktu samozachowawczego kierowców. Co chwila widzę samochód zaparkowany na łuku krętej szosy i jego właścicieli kontemplujących panoramę. Zmierzam do Doliny Zakonnic, przez wieki miejsca znanego jedynie wtajemniczonym. Przyglądam się dolinie z tarasów Eira do Serrado. Tutaj ukrywali się mieszkańcy wyspy przed najazdami francuskich piratów. Przyzwyczajeni do uległości portowych osad agresorzy łagodnieli w obliczu ogromu maderskich wzgórz, Ilha Madeira, jak nazwali ląd Portugalczycy, znaczy Zalesiona Wyspa. Lasów tutaj dostatek. Niezapomnianych wrażeń dostarcza przejazd przez gęstwinę „tundry maderskiej”, płaskowyżu Paul da Serra. Albo spacer Lasem Laurowym, gdzie podobno oprócz wszystkich gatunków drzew znanych na wyspie można zobaczyć krzewy bobkowe, dodawane do każdej szanującej się potrawy. Najbardziej jednak spektakularnym widokiem są ostre niczym brzytwa bazaltowe klify, chluba Madery. Gabo Girao jest najwyższy w Europie, wznosi się 580 m n.p.m.! W planach jest stworzenie szklanego tarasu, wychodzącego kilka metrów poza obrys skały. Wschodni kraniec wyspy, półwysep św. Wawrzyńca, też jest godny odwiedzin. Warto zobaczyć to wąskie pasmo skał, ostro schodzące w morze rozbijające się o zatopiony w nim rumosz. Nic tak nie zaostrza apetytu jak świeże górskie powietrze i nic na Maderze nie zaspokaja go lepiej niż wizyta na targowisku w Funchal. Tutaj każdy amator dobrej kuchni może popaść w zadumę, połączoną z ekstazą, nad mnogością znanych i nieznanych warzyw i owoców. A co najważniejsze, handlarze są równie rozemocjonowani jak klienci. Jeden przez drugiego częstują swymi produktami. Stragany rybne uginają się od tuńczyków, wielkością przypominających wieloryby oraz, długich niczym szpady, – nomen omen – szpad – maderskiego specjału. Lady ze słodyczami uginają się pod melasowym ciastem robionym z trzciny cukrowej. Podobno zachowuje świeżość przez rok, ale kto to sprawdzi – jest tak smaczne, że znika w oczach. Są tu też banany uprawiane nawet między blokami. I kasztany pod postacią cukierków, ciast, pieczone na blasze jako zaprawa do trunków. Nie ma Madery bez madery chciałoby się krzyknąć – nic bardziej błędnego. Nie ma Madery bez ponchy – trunku na bazie rumu, cukru i owoców! Wielkie było moje zdziwienie, kiedy zamówiłem go wysoko w górach, a barman po nalaniu trunku do kieliszka podstawił go pod spieniacz do mleka. – W górach pije się gorącą ponchę – wyjaśnił przewodnik. O ile po maderę trzeba się pofatygować do winiarni, ponchę dostaniemy wszędzie, nawet na ulicznych straganach. Maderę przy odrobinie samozaparcia można obejść wzdłuż (57 km), wszerz (22 km) i dookoła (140 km) w kilka dni. Ja dzięki islandzkiemu wulkanowi tkwiłem tu dwa tygodnie. Ale biorąc pod uwagę bogactwo wrażeń, których wyspa dostarcza, mógłbym utknąć tu nawet na dłużej.