Odkrycie polskich badaczy w Peru. Dżungla skrywała nieznane drogi Inków
Ponad 2,5 kilometra nieznanych dróg Inków zlokalizowali Polacy w sąsiedztwie słynnego Machu Picchu. Odkrycie było możliwe dzięki zaawansowanej teledetekcji laserowej. Ustalenie to modyfikuje dotychczasowe hipotezy dotyczące funkcjonowania oraz zagospodarowania całego kompleksu Machu Picchu.
Zlokalizowane drogi były do tej pory zupełnie nieznane, gdyż są porośnięte gęstym lasem tropikalnym. Archeolodzy ustalili, że prowadzą do platform i tarasów na obszarze sąsiadującym z tzw. „Murem Mandor” (Muralla de Mandor), który znajduje się dokładnie naprzeciw słynnego stanowiska Machu Picchu. Drogi Inków – kolejne odkrycie Polaków – To odkrycie uzupełnia i znacząco modyfikuje hipotezy dotyczące funkcjonowania całego kompleksu – mówi dyrektor Centrum Badań Andyjskich UW prof. Mariusz Ziółkowski. Archeolog wyjaśnia, że na terenie Parku Narodowego Machu Picchu znajduje się ponad 60 stanowisk archeologicznych powiązanych sieciami dróg. – Stanowiska te pełniły różne funkcje satelitarne wobec głównego zespołu, zwanego Llaqta de Machu Picchu. Są one położone głównie po lewej stronie rzeki i wydawało się, że tam właśnie Inkowie skoncentrowali swe wysiłki urbanistyczne. Drogi, które odkryliśmy, zmieniają ten obraz – okazuje się bowiem, że również druga strona rzeki była poddana znaczącym kulturowym przekształceniom w czasach inkaskich – zauważa naukowiec. Jak dokonano odkrycia? Polacy zastosowali z powodzeniem technologię teledetekcji LiDAR – narzędzia, które pozwala uzyskać szczegółowe informacje o terenie i wykryć obiekty ukryte pod gęstą roślinnością. Urządzenie wykorzystuje liczne wiązki laserowe, które po odbiciu od powierzchni ziemi wracają do sensora. W ten sposób powstaje arcyprecyzyjna mapa obszaru. Tegoroczne prace terenowe odbyły się na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku. Znaczący wkład w to odkrycie mają Centrum Badań Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego i współpracująca z nim Politechnika Wrocławska. W skład ekipy weszli: archeolog dr Jan Kłaput z Centrum Badań Andyjskich UW, dr Bartłomiej Ćmielewski z Politechniki Wrocławskiej, dr Paweł Dąbek z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i peruwiański archeolog Jeff Rocky Contreras Soto z Apu Space. Dalsze badania w rejonie Machu Picchu Polacy chcieliby kontynuować badania na tym obszarze. – W przyszłorocznej kampanii chcielibyśmy przede wszystkim dokończyć prospekcję teledetekcyjną. Na jej podstawie planujemy realizację prac naziemnych, z przynajmniej częściowym odsłonięciem tych dróg i związanych z nimi obiektów – mówi prof. Ziółkowski. Archeolodzy nie ujawniają na razie dokładnej lokalizacji nowego odkrycia. – Powód jest prosty – obawa przed nieposkromioną i, niestety, często szkodliwą w konsekwencjach ciekawością różnych „domorosłych poszukiwaczy” – podsumowuje prof. Ziółkowski. Polacy w Machu Picchu Polscy archeolodzy rozpoczęli badania w kompleksie oraz w całym Narodowym Parku Archeologicznym Machu Picchu w Peru w 2008 roku. Wejście polskich badaczy na ten najbardziej prestiżowy obszar archeologiczny w Ameryce Południowej nastąpiło na mocy oficjalnego porozumienia o współpracy, zawartego pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim – reprezentowanym przez Ośrodek Badań Prekolumbijskich – a peruwiańską delegaturą Ministerstwa Kultury w Cusco. O pierwszych odkryciach dokonanych z pomocą skanowania laserowego archeolodzy informowali już w 2011 roku. Wówczas udało się zlokalizować osadę, w której mieszkali ludzie obsługujące centrum ceremonialne w Machu Picchu. Badacze chcieliby dokonać weryfikacji odkryć dokonanych w tym roku z pomocą LiDAR-u podczas wykopalisk, ale jest to bardzo trudne i kosztochłonne przedsięwzięcie w tym niedostępnym terenie. Źródło: UW Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów <a id="menurnh" class="fui-Link ___1q1shib f2hkw1w f3rmtva f1ewtqcl fyind8e f1k6fduh f1w7gpdv fk6fouc fjoy568 figsok6 f1s184ao f1mk8lai fnbmjn9 f1o700av f13mvf36 f1cmlufx f9n3di6 f1ids18y f1tx3yz7 f1deo86v f1eh06m1 f1iescvh fhgqx19 f1olyrje f1p93eir f1nev41a f1h8hb77 f1lqvz6u f10aw75t fsle3fq f17ae5zn" title="https://kultowy.pl/prasa/national-geographic" href="https://kultowy.pl/prasa/national-geographic" target="_blank" rel="noreferrer noopener" aria-label="Link National Geographic Polska">National Geographic Polska i <a id="menurnj" class="fui-Link ___1q1shib f2hkw1w f3rmtva f1ewtqcl fyind8e f1k6fduh f1w7gpdv fk6fouc fjoy568 figsok6 f1s184ao f1mk8lai fnbmjn9 f1o700av f13mvf36 f1cmlufx f9n3di6 f1ids18y f1tx3yz7 f1deo86v f1eh06m1 f1iescvh fhgqx19 f1olyrje f1p93eir f1nev41a f1h8hb77 f1lqvz6u f10aw75t fsle3fq f17ae5zn" title="https://kultowy.pl/prenumerata-magazynow/traveler" href="https://kultowy.pl/prenumerata-magazynow/traveler" target="_blank" rel="noreferrer noopener" aria-label="Link National Geographic Traveler">National Geographic Traveler. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Powstaje kontrowersyjne lotnisko w Świętej Dolinie. Miało ułatwić podróże, wywołało protesty
Dotarcie do Machu Picchu nigdy nie było łatwe – i właśnie o to chodziło. Inkowie celowo umieścili swoją kamienną cytadelę wysoko w górach, na styku Andów i amazońskiego lasu mgielnego, by pozostała ukryta i odizolowana od świata. Ten naturalny filtr przez stulecia chronił miejsce przed nadmierną ingerencją człowieka. Teraz jednak planowana inwestycja infrastrukturalna może diametralnie zmienić sposób, w jaki podróżni docierają do świętej doliny – i wywołuje to gorącą debatę.
Podróż do Machu Picchu od zawsze była częścią doświadczenia. Tysiące osób każdego dnia dociera do Świętej Doliny Inków, aby zobaczyć jedno z najbardziej rozpoznawalnych stanowisk archeologicznych Ameryki Południowej. Jedni wybierają kilkudniowy trekking przez Andy, inni łączą przejazd samochodem z podróżą pociągiem i krótkim transferem autobusem serpentynami górskimi. Ten wieloetapowy dojazd dotąd ograniczał skalę ruchu turystycznego. Plan budowy nowego lotniska w regionie ma jednak skrócić drogę do zabytku i – według prognoz – zwiększyć liczbę odwiedzających nawet o 200%, co budzi sprzeciw części mieszkańców i ekspertów zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego. Port lotniczy Chinchero – skrócenie drogi do Machu Picchu czy początek sporów? Wyprawa do najsłynniejszego, starożytnego cudu Ameryki Południowej wymaga czasu, dobrej kondycji i sprawnej logistyki, dlatego dla wielu podróżnych pozostaje trudna do zrealizowania. W odpowiedzi na te ograniczenia peruwiański rząd rozwija projekt międzynarodowego lotniska w Chinchero – andyjskiej miejscowości położonej na obrzeżach Świętej Doliny, znanej z silnie zakorzenionej społeczności tkackiej i ciągłości tradycji rzemieślniczych. Plan zakłada, że nowy port lotniczy pozwoli turystom ominąć Limę, a często również Cuzco, skracając drogę do rejonu inkaskiej cytadeli o wiele godzin, a w niektórych przypadkach nawet o kilka dni. Ta inwestycja od dziewięciu lat funkcjonuje jako rozległy plac budowy – pierwotne terminy były już kilkakrotnie przesuwane, a obecnie zakończenie prac prognozowane jest na koniec 2027 roku. Władze przedstawiają projekt jako narzędzie rozwoju dla rozległego, słabiej uprzemysłowionego regionu. Według Ministerstwa Transportu i Komunikacji koszt inwestycji szacowany jest na około 2,3 mld soli peruwiańskich (około 2,4 mld zł), a sama budowa wygenerowała ponad 5000 miejsc pracy. Docelowo korzyści ma odczuć blisko milion osób związanych bezpośrednio lub pośrednio z turystyką. Port zaprojektowano tak, by obsługiwał do ośmiu milionów pasażerów rocznie, co w ocenie rządu może zwiększyć napływ odwiedzających nawet o 200%. Ta skala wzrostu, choć atrakcyjna dla hoteli i operatorów wycieczek, budzi jednak poważne obawy. Święta Dolina, wyrzeźbiona przez rzekę Urubambę i otoczona stromymi szczytami Andów, była duchowym i administracyjnym centrum imperium Inków. Do dziś funkcjonują tu dawne drogi, systemy irygacyjne, tarasy uprawne i stanowiska wydobycia soli, używane nieprzerwanie od stuleci. Przeciwnicy inwestycji (w tym społeczności rdzenne, archeolodzy i obrońcy przyrody) wskazują, że rozbudowa infrastruktury lotniczej może zaburzyć zasoby wodne, naruszyć siedliska dzikiej przyrody i osłabić integralność krajobrazu kulturowego, w którym dziedzictwo przedinkaskie i inkaskie pozostaje częścią codziennego życia mieszkańców, a nie wyłącznie atrakcją turystyczną. Głosy sprzeciwu wobec lotniska w Peru Wraz z postępem inwestycji coraz wyraźniej słychać głosy mieszkańców i przewodników, którzy obserwują zmiany zachodzące w peruwiańskiej dolinie na długo przed lądowaniem pierwszego samolotu. Luis Flores, związany z regionem od dzieciństwa przewodnik, podkreśla, że zagrożone jest przede wszystkim rolnicze dziedzictwo okolic Chinchero, czyli miejscowości Urquillos, nazywanej lokalnie „światową stolicą kukurydzy”. Uprawiana tu od stuleci kukurydza, występująca w dziesiątkach odmian i kolorów, rośnie na tarasach wzmacnianych oryginalnymi inkaskimi murami, które nie tylko kształtują krajobraz, lecz także chronią żyzną glebę przed erozją i utratą wilgoci. Od momentu ogłoszenia budowy portu lotniczego wiele rodzin zaczęło jednak sprzedawać ziemię, widząc w tym szybszy zysk niż w wielopokoleniowej pracy na roli. W efekcie dawne pola ziemniaków, fasoli czy komosy coraz częściej ustępują miejsca zabudowie mieszkaniowej i inwestycjom komercyjnym, co zapowiada trwałe przekształcenie charakteru doliny. Zmiana nie dotyczy wyłącznie widoku: oznacza też osłabienie lokalnej samowystarczalności żywnościowej i zerwanie ciągłości tradycji rolniczych sięgających czasów prekolumbijskich. Podobne obawy w rozmowie z BBC wyraża Lizbeth Lopez Becerra, przewodniczka z Cusco, która dostrzega potencjalne korzyści ekonomiczne, lecz zaznacza, że rozwój nie powinien wyprzedzać rzetelnej analizy skutków. Region już teraz zmaga się z przeciążeniem infrastruktury: jedyna główna droga bywa zakorkowana, część społeczności doświadcza niedoborów wody, a system gospodarowania odpadami działa na granicy wydolności. Wraz z napływem kolejnych inwestorów hotelowych presja na zasoby naturalne będzie rosnąć, co może pogłębić problemy sanitarne i środowiskowe. Co więcej, wieloletni mieszkańcy doliny zwracają uwagę na postępującą, chaotyczną urbanizację – szybkie wznoszenie hoteli i budynków usługowych odbywa się często bez spójnej wizji przestrzennej, przez co krajobraz kulturowy zaczyna tracić swoją historyczną czytelność. Dodatkową warstwę niepokoju stanowi status Machu Picchu jako obiektu światowego dziedzictwa. UNESCO od lat monitoruje sposób zarządzania ruchem turystycznym w regionie, a obowiązujące limity wejść mają chronić delikatne struktury stanowiska. Przewodnik Efrain Valles Morales podkreśla jednak, że kluczowy problem nie sprowadza się wyłącznie do liczby odwiedzających, lecz do sposobu organizacji turystyki w całej dolinie. Wskazuje na potrzebę rozproszenia ruchu na mniej znane, lecz wartościowe miejsca – takie jak kanion Chonta, stanowisko astronomiczne Killa Rumiyoq czy tarasy w Surite – oraz inwestowania w szkolenia dla lokalnych przewodników. Tylko wtedy dochody z podróży będą mogły realnie wspierać społeczności, a presja na najbardziej wrażliwe obszary nie przekroczy granic, po których zmiany staną się nieodwracalne. Źródła: BBC, El Pais Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wiadomo, kto mieszkał w Machu Picchu. To nie byli tylko Inkowie
Najnowsze badania rzucają nowe światło na społeczność zamieszkującą Machu Picchu. Jak się okazuje, mogła być dość „kosmopolityczna”.
W tym artykule: Machu Picchu odsłania kolejne tajemnice Kto mieszkał w Machu Picchu? Ciekawostki o Machu Picchu Ruiny Machu Picchu znajdują się na wysokości około 2090–2400 m n.p.m. w peruwiańskich Andach. To jedno z najcenniejszych odkryć archeologicznych nie tylko w Peru, ale i całej Ameryce Południowej. Zaskakiwać może fakt, że pozostałości inkaskiego miasta odnaleziono dopiero na początku XX w. Dokładnie 24 lipca 1911 r. Dokonał tego Hiram Bingham, amerykański odkrywca, historyk i naukowiec wykładający na prestiżowym Uniwersytecie Yale. Machu Picchu odsłania kolejne tajemnice Jako że Machu Picchu jest stosunkowo świeżym odkryciem, badacze co jakiś czas docierają do nowych faktów związanych z tą historyczną społecznością. Niedawno naukowcy ustalili, że w rzeczywistości miasto mogło być starsze, niż pierwotnie zakładano. Według dokumentów spisanych przez hiszpańskich konkwistadorów wzniesiono je mniej więcej w połowie XV w. Antropolodzy z Yale twierdzą jednak, że Machu Picchu stanęło kilkadziesiąt lat wcześniej. Nie tylko wiek Machu Picchu pozostaje kwestią sporną. Najnowsze badania sugerują, że pochodzenie społeczności również nie jest oczywiste. Analiza DNA z pochówków wykazuje, że nie wszyscy mieszkańcy byli Inkami. Naukowcy poszli nawet o krok dalej i nazwali Machu Picchu „kosmopolitycznym miastem”. Wygląda na to, że rzeczywiście tak było. Oczywiście na miarę ówczesnych czasów i trudnej lokalizacji. Machu Picchu zamieszkiwali nie tylko członkowie rodziny królewskiej i elity, ale także służący oraz robotnicy. Jak się okazuje, przedstawiciele niższych warstw społecznych nie pochodzili z tego samego regionu. Cytowany przez serwis phys.org.Jason Nesbitt, profesor nadzwyczajny archeologii na Tulane University School of Liberal Arts, podkreśla, że analiza genetyczna dotyczyła wyłącznie szczątków tzw. ludności pomocniczej, nie arystokracji. Kto mieszkał w Machu Picchu? W ramach badań naukowcy porównali DNA 34 osób pochowanych w Machu Picchu z materiałem genetycznym pozyskanym w innych miejscach dawnego imperium Inków. Aby ustalić stopień ich pokrewieństwa, wykorzystano również genomy współczesnych mieszkańców Ameryki Południowej. Analiza wykazała, że pochowani pochodzili z różnych miejsc. Najbardziej odległe tropy prowadzą aż do Amazonii. Co ważne, zmarli rzadko kiedy dzielili to samo DNA. Oznacza to, że trafiali do Machu Picchu pojedynczo, a nie całymi rodzinami czy grupami społecznymi. – Genetyka nie przekłada się na pochodzenie etniczne czy podobne relacje, ale pokazuje, że ludzie mieli różne pochodzenie w różnych częściach Imperium Inków – tłumaczy profesor Nesbitt. Badanie wpisuje się w większy projekt naukowy, mający na celu połączenie tradycyjnych technik archeologicznych z nowymi technologiami i sposobami analiz. W ten sposób badacze chcą lepiej zrozumieć dotychczasowe odkrycia w Machu Picchu. Cuzco, czyli pępek świata. Co wiemy o owianej legendą stolicy państwa Inków? Cuzco przez 200 lat było stolicą wielkiego imperium Inków, ale artefakty świadczą o tym, że tereny te były zamieszkałe już tysiąc lat przed naszą erą. Cuzco jest też miejscem założen... Ciekawostki o Machu Picchu Machu Picchu to jedna z najważniejszych atrakcji turystycznych w Peru. Wycieczka w Andy wymaga nie tylko odpowiedniej kondycji, ale też nakładów finansowych. Zwłaszcza jeśli mówimy o osobach podróżujących z odległej Europy. Sam lot do Peru może kosztować około 5 tys. zł w dwie strony. Co warto wiedzieć przed zwiedzaniem inkaskiego miasta? Zaskakiwać może to, że tak naprawdę nigdy nie było zaginione. Tak, świat usłyszał o nim dzięki amerykańskiemu wykładowcy, ale lokalni mieszkańcy doskonale wiedzieli, że w Andach znajdują się historyczne ruiny. Oto inne ciekawostki o Machu Picchu: Machu Picchu jest odporne na trzęsienia ziemi. Inkowie wznosili jego kamienne mury bez użycia zaprawy. Machu Picchu znaczy „Stara Góra”. Na miejscu można otrzymać stempel do paszportu. W obrębie ruin znajdują się dwa szczyty, które można zdobyć. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Machu Picchu i szlaki Inków zostały zamknięte. Nasilają się protesty i zamieszki w Peru
Władze Peru postanowiły niezwłocznie zamknąć Machu Picchu i szlaki Inków po tym, jak nasiliły się antyrządowe protesty. Popularne zabytki będą niedostępne dla turystów do odwołania.
W tym artykule: W trakcie antyrządowych protestów zginęło już kilkadziesiąt osób Władze zdecydowały, że zamkną do odwołania najważniejszy kompleks zabytków Peru Protestujący zniszczyli tory kolejowe i zaatakowali lotniska Od kilku tygodni w Peru trwają krwawe i brutalne protesty. Wszystko zaczęło się, gdy z urzędu usunięto, a następnie aresztowano prezydenta Pedro Castillo. Głowa państwa w grudniu próbowała nielegalnie rozwiązać jednoizbowy Kongres. Manifestanci domagają się uwolnienia Castillo, odwołania nowej prezydent Diny Boluarte, rozwiązania parlamentu i zmian w konstytucji. W trakcie antyrządowych protestów zginęło już kilkadziesiąt osób To sytuacja bez precedensu, bo dotychczas w trakcie trwania antyrządowych protestów zginęło już ponad 55 osób, zarówno protestujących, jak i funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa. Ponadto w stolicy kraju dochodzi również do podpaleń. W wyniku pożarów zniszczono kilkanaście budynków, m.in. trzypiętrowy budynek Casa Martionelii w pobliżu Placu Św. Marcina w centrum Limy, który wybudowano na początku ubiegłego wieku. Machu Picchu jest starsze, niż zakładano. Nowe badania naukowców Machu Picchu fascynuje nie tylko ludzi nauki, ale też podróżników na całym na świecie. Wiele wskazuje na to, że inkaskie miasto skrywa jeszcze wiele tajemnic. Podczas ostatnich zamieszek policja aresztowała ponad 200 osób, które miały nielegalnie wedrzeć się na teren uniwersytetu w Limie – Universidad Nacional Mayor de San Marcos. Sprawcy mieli dopuścić się przemocy wobec pracowników placówki akademickiej i przejąć kontrolę nad kampusem. Prokuratura stwierdziła, że bojówkarze chcieli ukraść sprzęt elektroniczny. Nawet 300 policjantów weszło na teren szkoły wyższej, aby z pomocą opancerzonego pojazdu usunąć protestujących. Władze użyły gazu łzawiącego, aby rozproszyć demonstrantów. Władze zdecydowały, że zamkną do odwołania najważniejszy kompleks zabytków Peru Ponadto nieznani sprawcy podpalili posterunek policji w Puno. Minister spraw wewnętrznych Vicente Romero Fernández przekazał w oświadczeniu, że manifestanci zaatakowali komisariaty, budynki rządowe i prywatne firmy w całym kraju. Od kilku dni demonstranci blokowali również dojazd do Machu Picchu. To jeden z największych zabytków kraju i symbol tożsamości rdzennej ludności. Doszło do starć z funkcjonariuszami, w wyniku których ucierpiało kilkadziesiąt osób. W związku z narastającym napięciem władze miasta Cusco zdecydowały, że starożytne miasto i szlaki Inków zostaną zamknięte do odwołania. Ministerstwo Kultury przekazało, że taka decyzja zapadła „ze względu na sytuację społeczną i w trosce o bezpieczeństwo odwiedzających”. Protestujący zniszczyli tory kolejowe i zaatakowali lotniska Co więcej, agencja informacyjna Andina poinformowała, że podczas zamieszek doszło do uszkodzenia części trasy kolejowej Urubamba-Ollantaytambo-Machu Picchu. Pociągi przestały jeździć, co spowodowało, że 418 turystów utknęło na terenie kompleksu zabytków. Władze przeprowadziły ewakuację i przetransportowały te osoby dwoma pociągami najpierw do miasta Piscacucho, a później autobusami do Cusco. W Peru odkryto szczątki 76 dzieci, które zostały złożone w ofierze. Wszystkie miały wyrwane serca Archeolodzy odnaleźli szczątki dzieci na stanowisku archeologicznym Pampa La Cruz, w regionie La Libertad, na zachodzie Peru. Badacze podejrzewają, że ofiary rytualnego mordu pochodziły z cywi... Jeden z lokalnych przewoźników postanowił zawiesić swoje usługi w związku z uszkodzeniem i blokowaniem torów. Peruwiańskie media poinformowały również o tym, że również lotniska na południu Peru zostały zaatakowane przez demonstrantów. Eksperci wyrażają zaniepokojenie tą sytuacją i twierdzą, że będzie miała bardzo negatywny wpływ na branżę turystyczną. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Machu Picchu – jak doszło do odkrycia zaginionego miasta Inków?
24 lipca 1911 roku wykładowca historii z Uniwersytetu Yale, Hiram Bingham III wspiął się na szczyt górskiego grzbietu w Peru i natknął się na jeden z najbardziej niezwykłych zespołów ruin na Ziemi: Machu Picchu.
W tym artykule: Odkrywca Machu Picchu – prawdziwy Indiana Jones Co próbował znaleźć Hiram Bingham? Odkrycie Machu Picchu Jak wygląda Machu Picchu? Zaginione miasto Inków Machu Picchu to najbardziej niezwykłe i tajemnicze miejsce w Peru. Jest położone na wysokości 2400 m n.p.m. w niedostępnych partiach Andów. Według dokumentów spisanych przez hiszpańskich konkwistadorów Machu Picchu zostało zbudowane po 1440 r. lub po 1450 r. Richard Burger, profesor antropologii na Uniwersytecie Yale, i jego współpracownicy są jednak przekonani, że miasto stanęło kilkadziesiąt lat wcześniej. Dziś to jedna z 10 najwyżej ocenianych atrakcji turystycznych na świecie. Dlaczego Inkowie zbudowali to miasto? Jaka była historia jego odkrycia? Na te pytania odpowiadamy poniżej. Odkrywca Machu Picchu – prawdziwy Indiana Jones Hiram Bingham był postacią jak z filmów o Indianie Jonesie. Amerykanin, odkrywca, naukowiec i historyk studiów południowoamerykańskich, wykładał na Uniwersytecie Yale. W późniejszym okresie życia został politykiem i pełnił funkcję gubernatora Connecticut oraz senatora Stanów Zjednoczonych. Po raz pierwszy zainteresował się inkaskimi ruinami podczas podróży do Chile, gdzie był delegatem na Pierwszy Panamerykański Kongres Naukowy w 1908 r. Wracał do USA przez Peru. Tam został zachęcony przez miejscowego prefekta do odwiedzenia prekolumbijskich ruin Choquequirao. Bardzo zafascynował się cywilizacją Inków i jej pozostałościami. Nowe znaleziska archeologiczne w Machu Picchu Kamienną posadzkę i rytualne inkaskie naczynie odkryli archeolodzy na stanowisku Machu Picchu w Peru – informuje serwis internetowy Peru This Week. Po powrocie Bingham przekonał Uniwersytet Yale do zorganizowania wspólnej ekspedycji z władzami peruwiańskimi w celu zbadania inkaskich stanowisk w regionie Cusco. Ekspedycja rozpoczęła się w 1911 roku, a Bingham był jej głównym odkrywcą. Perspektywa poszukiwania zaginionego miasta Inków była dla niego szczególnie ekscytująca. To wielkie odkrycie jednego z najsłynniejszych obecnie miejsc na świecie związanych z dawnymi cywilizacjami, nastąpiło jednak przypadkiem. Co próbował znaleźć Hiram Bingham? Bingham próbował bowiem znaleźć ostatnie stolice Inków: Vitcos i Vilcabambę. Był tak naprawdę pierwszą osobą spoza kraju, która udała się w ten region i zebrała jak najwięcej ustnych świadectw. Używając nazw miejsc wspomnianych w hiszpańskich kronikach i map dawnych peruwiańskich geografów, chodził od punktu do punktu i nigdy nie odrzucał ofert poszukiwania ruin. Pracował również z mapami co najmniej jednego innego odkrywcy, niejakiego Curtisa Farabee, który pracował wtedy na Uniwersytecie Harvarda. Bingham przybył najpierw do miasta Cusco – dawnej stolicy imperium Inków, które w czasie największego rozkwitu w XV w. obejmowało teren większy niż Rzeczpospolita Obojga Narodów w jakimkolwiek momencie. I było naprawdę dobrze funkcjonującym państwem z rozległą siecią dróg, sprawnie działającą pocztą i systemem spichlerzy służącym całej populacji swoimi zapasami. Bingham spotkał się z tam z Albertem Giesecke, rektorem Uniwersytetu Narodowego de San Antonio Abad. Giesecke wspomniał, że spotkał lokalnego rolnika Melchora Arteagę, który mówił o rozległych ruinach na wysoko położonym grzbiecie w pobliżu jego domu w dolinie rzeki Urubamba. 19 lipca 1911 roku ekspedycja Binghama wyruszyła z Cusco do Świętej Doliny, przez miasta Urubamba i Ollantaytambo, w poszukiwaniu inkaskich ruin Vitcos. Według kronik zaginione miasto Inków znajdowało się w pobliżu Vilcabamby, 2 dni drogi od Vitcos. Odkrycie Machu Picchu 23 lipca dotarli na farmę Melchora Arteagi. Następnego dnia farmer zaprowadził Binghama do Machu Picchu. Wspięli się do ruin w rzęsistym deszczu. Nikt inny z grupy Binghama nie okazał zainteresowania. Jednak Bingham, Arteaga i tłumacz, którym był lokalny policjant, spędzili dwie wyczerpujące godziny wspinając się na górę do małej chaty zajmowanej przez chłopów, którzy uprawiali tam zboże. Przywitali oni Amerykanina gościnnie i wysłali małego chłopca, aby pokazał mu zdumiewające rzeczy znajdujące się w pobliżu. Archeolodzy odkryli system kanałów w pobliżu Machu Picchu Choć Machu Picchu zostało odkryte już ponad 110 lat temu, to nadal poznajemy kolejne fakty o mieście Inków i okolicach. Wkrótce dotarli do tego, co Bingham nazwał „niespodziewanym widokiem, wielkim biegiem pięknie zbudowanych kamiennych tarasów, być może sto z nich, każdy długi na setki stóp i wysoki na 10 stóp”. Kontynuowali wędrówkę wzdłuż jednego z tarasów, co Bingham opisywał: „Nagle znalazłem się twarzą w twarz ze ścianami zrujnowanych domów zbudowanych z najlepszej jakości inkaskich kamieni. Ruiny były porośnięte drzewami, gąszczem pnączy i plątaniną winorośli oraz pokryte mchem, ale białe granitowe ściany były starannie wycięte i doskonale dopasowane do siebie, a cała scena zaparła mi dech w piersiach”. Niektórzy eksperci uważają, że części miasta, które Bingham nazwał Machu Picchu (Stary Szczyt), liczą sobie nawet 6000 lat. To czyniłoby je starszym o 1000 lat od starożytnego Babilonu! Jeśli jego interpretacja jest poprawna, Machu Picchu było jednocześnie niezdobytą fortecą i majestatyczną królewską stolicą wygnanej cywilizacji. Jak wygląda Machu Picchu? Machu Picchu, zbudowane na górskim siodle pomiędzy dwoma szczytami, otoczone jest granitowym murem. Można do niego wejść tylko przez jedną, główną bramę. Wewnątrz znajduje się labirynt tysiąca zrujnowanych domów, świątyń, pałaców i klatek schodowych. Wszystkie wykute są z białego granitu i zdominowane przez wielki granitowy zegar słoneczny. W Quechua, języku czczących słońce Inków i ich dzisiejszych potomków, zegar ten znany był jako Intihuatana. Czyli kamień, do którego przywiązywano Słońce. Co istotne, Hiszpanie, pomimo podbicia całego państwa Inków, nigdy nie trafili do Machu Picchu. Z czasem zostało ono po prostu opuszczone i zarośnięte. Pomimo wrażenia, jakie wywarło na nim to miejsce, Bingham nie był przekonany, że jest to ostatnia ukryta ostoja Inków. Nie pasowało do opisu Vitcos ani Vilcabamby. Zespół postanowił opuścić to miejsce i kontynuować wędrówkę na północny wschód, do doliny rzeki Vilcabamba. Nieco dalej, na szczycie wzgórza, odkryli Vitcos. Tam spotkali miejscowego rolnika, który zaprowadził ich do ruin w miejscu zwanym Espiritu Pampa. Po kilkudniowym badaniu tego miejsca Bingham doszedł do wniosku, że nie jest to miejsce ostatecznego spoczynku władców Inków, ponieważ jego architektura była zbyt surowa. Zaginione miasto Inków Zamiast tego uznał, że Machu Picchu musi być owym słynnym „zaginionym miastem Inków”. W następnych latach – 1912, 1914 i 1915 – powracał tam. Przy wsparciu Uniwersytetu Yale i Towarzystwa National Geographic prowadził wykopaliska i badał to miejsce. W kolejnych latach wykonał tysiące zdjęć. Władze kazały autorowi zdjąć ten film z YouTube. Był tak popularny Till Sonnemann nagrał film z przelotu dronem nad starożytnym miastem Machu Picchu. Widoki, które zarejestrował były przepiękne. Tak bardzo, że zainteresował się tym rząd Peru. Zabrał stamtąd również tysiące przedmiotów do Stanów Zjednoczonych w celu ich zbadania i przechowania. To jeszcze przez wiele lat miało być przyczyną sporów pomiędzy rządem peruwiańskim a Uniwersytetem Yale. W sumie z terenu wykopalisk wywieziono około 40 tys. artefaktów – mumii, kości i ceramiki. W 2007 roku, po wieloletnich dyskusjach i zabiegach dyplomatycznych, wiele artefaktów zostało zwróconych przez Yale rządowi peruwiańskiemu. Dziś eksperci twierdzą jednak, że Machu Picchu było jedynie wiejskim schronieniem dla arystokracji, a nie głównym ośrodkiem życia Inków. Mimo tego miejsce to jest jednym z najniezwyklejszych na świecie. Wykonane z precyzją, w niedostępnej lokalizacji, nigdy nie odkryte, a więc też nigdy nie zdewastowane przez hiszpańskich najeźdźców. Przetrwało opuszczone cztery stulecia i dzięki jednemu podróżnikowi o nieposkromionej ciekawości zajmuje dziś godne miejsce jako jedno z najwspanialszych miast dawnych cywilizacji.
Przerażające odkrycie w Peru. Dzieci Inków były narkotyzowane, a następnie składane w ofierze
W trakcie badań toksykologicznych naukowcy odkryli dowód na to, że inkaskie dzieci były odurzane narkotykami i substancjami halucynogennymi. Badacze twierdzą, że proces był częścią rytuału ofiarnego capacocha.
W tym artykule: Rytuał ofiarny capacocha był jednym z ważniejszych w świecie Inków W najnowsze badania zaangażowane były dwie polskie uczone Badania toksykologiczne wykazały obecność dwóch związków psychoaktywnych Kim byli Inkowie? Zespół naukowców z Polski, Peru i Stanów Zjednoczonych dokonał makabrycznego odkrycia. Badacze odnaleźli kolejne już szczątki dzieci, które najpierw były odurzane substancjami psychoaktywnymi, a następnie składane w ofierze w rytuale zwanym capacocha. Dzieci miały ok. 6-7 lat. Według uczonych kości pochodzą sprzed ok. 500 lat. Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Journal of Archeological Science: Reports". Rytuał ofiarny capacocha był jednym z ważniejszych w świecie Inków Capacocha był jednym z ważniejszych rytuałów ofiarnych w państwie Inków. Odbywał się zazwyczaj w inkaskich świątyniach. W ofierze składano dzieci obojga płci. Musiały być piękne i zdrowe. Wierzono, że w zaświaty muszą odejść jedynie nieskazitelne osoby, żeby przypodobać się złym duchom i umarłym. Zazwyczaj poświęcano je ku czci Sapa Inków, czyli władców, których wielbiono niemal jak bogów. Inkowie odurzali dzieci alkoholem i narkotykami Trzy mumie znalezione w pobliżu wulkanu Llullaillaco w Argentynie są dowodem na to, że dzieci Imperium Inków przed śmiercią odurzano alkoholem i kokainą W najnowszych badaniach naukowcy przeprowadzili testy toksykologiczne na kosmyku włosów i paznokciach dwójki dzieci, których szczątki odnaleziono podczas ekspedycji finansowanej przez National Geographic w 1995 roku. Znalezione zwłoki były pochowane w pozycji siedzącej w okolicy wulkanu Ampato, w południowym Peru. W najnowsze badania zaangażowane były dwie polskie uczone W badania zaangażowane były dwie polskie uczone. Dagmara Socha to bioarcheolog z Centrum Badań Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowczyni już od kilku lat bada szczątki dzięki poświęconych w ofierze. Współpracuje z Universidad Catolica Santa Maria w Peru. Marzena Sykutera to druga Polka, która jest współautorką odkrycia. Jest profesorką z Collegium Medicum UMK w Toruniu. Badacze ustalili, że małoletni byli odurzani liśćmi koki. Uczeni twierdzą, że działanie narkotyków miało sprawić, że uwaga ofiar zostanie odwrócona od bólu. Dagmara Socha z Uniwersytetu Warszawskiego podejrzewa, że mogło to również pomóc dzieciom znieść wędrówkę z nizin na sam szczyt wulkanu, gdzie odbywał się rytuał. Co jednak wyróżnia te badania od poprzednich, to wykrycie obecności innych narkotyków. Badania toksykologiczne wykazały obecność dwóch związków psychoaktywnych Testy wykazały obecność herminy i harmaliny. To psychodeliczne substancje psychoaktywne. Uczeni zwracają uwagę na to, że jedynym źródłem tych związków chemicznych jest Banisteriopsis caapi. To właśnie z tej południowoamerykańskiej rośliny wytwarzana jest Ayahuasca. W języku keczua oznacza „pnącze duchów”. Setki lat temu szamani wykorzystywali ją w różnego rodzaju ceremoniach oraz medycynie. Boski dar dla turystów. Co skrywają liście koki? Z dobrodziejstw koki korzystano już 4500 tys. lat temu. Sztukę uprawy krasnodrzewu do perfekcji doprowadzili Inkowie, którzy wynieśli liście koki na ołtarze. Ponieważ dodawała sił i ułatw... W artykule czytamy, że spożywanie Ayahuaski miało związek z połączeniem pomiędzy światem żywych i umarłych. To nie wszystko. Osobom, które przeprowadzały rytuał capacocha, zależało na tym, aby ofiary czuły mniejszy ból i stres związany z morderstwem. Naukowcy twierdzą, że Inkowie chcieli, aby dzieci były szczęśliwe w momencie, gdy spotkają bogów. Wierzono, że tylko wtedy rytuał może się udać. Do tej pory nie wiadomo, jak dokładnie umarły dzieci. Analiza szczątek wykazała, że ich ciała były wielokrotnie rażone piorunami. Naukowcy nie wiedzą jednak, czy doszło do tego w trakcie rytuału, czy już po śmierci. Kim byli Inkowie? Państwo Inków zostało założone w XII wieku naszej ery. Znajdowało się na terenie dzisiejszego Peru, Ekwadoru, Chile, Kolumbii, Argentyny i części Boliwii. Ludność żyła głównie z rolnictwa i górnictwa. Uprawiano tam głównie ziemniaki, kukurydzę, bawełnę i kokę. Inkowie byli niepiśmienni, dlatego wiedza o ich cywilizacji jest oparta głównie na źródłach archeologicznych. Mija 110 lat od odkrycia Machu Picchu 24 lipca 1911 roku wykładowca historii z Uniwersytetu Yale, Hiram Bingham III wspiął się na szczyt górskiego grzbietu w Peru i natknął się na jeden z najbardziej niezwykłych zespołów rui... Stolicą państwa Inków było miasto Cuzco, które położone jest w południowym Peru na wysokości 3326 m n.p.m. W 1911 roku odkryto jedną z najbardziej charakterystycznych i tajemniczych inkaskich osad - Machu Picchu. Do dziś nie wiadomo, dlaczego została całkowicie opuszczona jeszcze przed podbojem Hiszpanów. Źródło: Journal of Archeological Science: Reports
Archeolodzy odkryli system kanałów w pobliżu Machu Picchu
Choć Machu Picchu zostało odkryte już ponad 110 lat temu, to nadal poznajemy kolejne fakty o mieście Inków i okolicach.
W tym artykule: Przełomowe odkrycie archeologów Machu Picchu nie dla wszystkich Tajemnice Inków Głęboko w peruwiańskiej dżungli między rozległymi ruinami Machu Picchu archeolodzy odkryli kilkanaście nieznanych do tej pory budowli oraz system kanalizacyjny. Przedarcie się przez bujną roślinność to jedna z trudności, jaką badacze spotkali na swojej drodze. Dzięki rozwojowi nauki nie musieli jednak niszczyć przyrody. W odkryciu kolejnych tajemnic inkaskiej cywilizacji pomogły im lasery prześwietlające naturalne przeszkody i drony. Machu Picchu jest starsze, niż zakładano. Nowe badania naukowców Machu Picchu fascynuje nie tylko ludzi nauki, ale też podróżników na całym na świecie. Wiele wskazuje na to, że inkaskie miasto skrywa jeszcze wiele tajemnic. Przełomowe odkrycie archeologów Z badań opublikowanych na łamach Journal of Archaeological Science dowiadujemy się, że budowle znaleziono w odległości około 8 km kilometrów od XV-wiecznego Machu Picchu. Naukowcy wykorzystali teledetekcję metodą LIDAR. To system mierzenia odległości poprzez oświetlanie celu światłem laserowym i pomiar odbicia za pomocą specjalnego czujnika. Metoda LIDAR dopiero od niedawna jest wykorzystywana w archeologii. To dzięki niej w 2019 r. badaczom udało odkryć ogromną sieć starożytnych farm Majów w Belize. Struktury znalezione przez archeologów w okolicach Machu Picchu rzucają nowe światło na systemy wodne w inkaskiej cywilizacji. Pierwsze w pełni kobiece wejście na Machu Picchu. "Udowadniamy, że możemy zrobić to bez mężczyzn" 30 marca 2021 r. wystartuje pierwsza w pełni kobieca wyprawa trekkingowa na Machu Picchu. Panie będą pełnić funkcje zarówno tragarzy, jak i przewodniczek. Machu Picchu nie dla wszystkich Dominika Sieczkowska z Centrum Badań Andyjskich UW – kierowniczka badań – tłumaczy, że Machu Picchu było szczególnym miejscem i mogły się tam dostać tylko uprzywilejowane osoby. – Kiedy się tam udawałeś, musiałeś najpierw odwiedzić Chachabambę i tam zażyć duchowej kąpieli – dodaje w wywiadzie na NBC. Chachabamba to unikatowy kompleks ceremonialny, na który składają się kamienny ołtarz i otaczające go łaźnie. Według Sieczkowskiej najprawdopodobniej wykorzystywano je do rytualnych ablucji. Wodę na miejsce dostarczała skomplikowana sieć kanałów zasilana przez rzekę Urubamba. Okolica jest w większości zarośnięta, co utrudnia prowadzenie badań. Aby odkryć, co kryją ruiny w dżungli, naukowcy z Politechniki Wrocławskiej i Ministerstwa Kultury Peru użyli dronów z wyposażonych w specjalne lasery. Skany otrzymane dzięki metodzie LDAR ujawniły kamienne kanały biegnące częściowo pod ziemią. Na podstawie ich nachylenia i głębokości naukowcy opracowali, w jaki sposób woda płynęła do kilkunastu łaźni. Tajemnice Inków Skany ujawniły też, że w odległości około 18 m od ceremonialnej części Chachabamby stoi kilka budowli. Ich zastosowanie pozostaje nieznane. Sieczkowska przewiduje, że mogli je zamieszkiwać nadzorcy kompleksu ceremonialnego. Niewykluczone, że dalsze badania przyniosą odpowiedź na te i inne pytania. Ze względu na pandemię naukowcy musieli jednak przełożyć kontynuację prac. Mają nadzieję, że uda im się wrócić do Peru jeszcze w tym roku. To kolejny sukces polskich archeologów w ostatnim czasie. Naukowcy z Polskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej odkryli w Omanie grę planszową sprzed 4 tys. lat. Źródło: Journal of Archaeological Science
Machu Picchu jest starsze, niż zakładano. Nowe badania naukowców
Machu Picchu fascynuje nie tylko ludzi nauki, ale też podróżników na całym na świecie. Wiele wskazuje na to, że inkaskie miasto skrywa jeszcze wiele tajemnic.
W tym artykule: Ciekawostki o Machu Picchu. Miasto jest starsze, niż zakładano Machu Picchu. Wycieczka w Andy Mimo że od odkrycia ruin inkaskiego miasta Machu Picchu minęło już ponad 100 lat (24 lipca dokładnie 110), to eksperci wciąż ustalają nowe fakty dotyczące historycznej społeczności. Według najnowszych obliczeń, ruiny mogą być w rzeczywistości starsze, niż pierwotnie zakładano. W ramach badań naukowcy wykorzystali szczątki 26 osób znalezione podczas wykopalisk na cmentarzu Machu Picchu w 1912 r. Śladowe ilości DNA wystarczyły im, żeby dzięki zaawansowanej technologii ustalić, ile lat mają kości. Mija 110 lat od odkrycia Machu Picchu 24 lipca 1911 roku wykładowca historii z Uniwersytetu Yale, Hiram Bingham III wspiął się na szczyt górskiego grzbietu w Peru i natknął się na jeden z najbardziej niezwykłych zespołów rui... Ciekawostki o Machu Picchu. Miasto jest starsze, niż zakładano Dzięki technologii datowania radiowęglowego zespół badaczy ustalił, że cesarz Pachacuti, który zbudował Machu Picchu, doszedł do władzy znacznie wcześniej, niż ustalono. To oznacza, że jego podboje oraz wzniesienie miasta również wydarzyły się w innym czasie. Według dokumentów spisanych przez hiszpańskich konkwistadorów Machu Picchu zostało zbudowane po 1440 r. lub po 1450 r. Richard Burger, profesor antropologii na Uniwersytecie Yale, i jego współpracownicy są jednak przekonani, że miasto stanęło kilkadziesiąt lat wcześniej. – To pierwsze badanie oparte na dowodach naukowych, które dostarczyło szacunków dotyczących założenia Machu Picchu i długości jego okupacji – czytamy w oświadczeniu prasowym autorów badań. Profesor Burger przyznaje, że datowanie radiowęglowe ma pewne ograniczenia, ale i tak uważa, że otrzymane wyniki kwestionują zapiski kolonizatorów. To może zmienić podejście do interpretowania źródeł historycznych z obu Ameryk. – Być może to czas, aby dowody radiowęglowe miały pierwszeństwo w rekonstrukcji chronologii cywilizacji Inków, w tym budowy Machu Picchu – sugeruje naukowiec. Pierwsze w pełni kobiece wejście na Machu Picchu. "Udowadniamy, że możemy zrobić to bez mężczyzn" 30 marca 2021 r. wystartuje pierwsza w pełni kobieca wyprawa trekkingowa na Machu Picchu. Panie będą pełnić funkcje zarówno tragarzy, jak i przewodniczek. Machu Picchu. Wycieczka w Andy Machu Picchu jest położone na wysokości 2090–2400 m n.p.m. w peruwiańskich Andach. Do labiryntu pozostałości po domach, świątyniach i innych budowlach można wejść tylko przez jedną główną bramę. Mury, podobnie jak zabudowa, zostały wykonane z białego granitu. W centralnym punkcie miasta znajdował się zegar słoneczny Intihuatana. Inkaskie miasto przez wiele lat zarastało opuszczone. Choć Machu Picchu nie było szczególnie schowane, to Hiszpanie najwyraźniej nie dotarli tak wysoko w Andy, a tym samym nigdy nie trafili na granitowe ruiny. Udało się to dopiero w 1911 r. Hiramowi Binghamowi III. Eksperci do dziś nie są pewni, kto tworzył historyczną społeczność. Coraz częściej pojawiają się głosy, jakoby Machu Picchu było wiejskim schronieniem dla arystokracji, a nie głównym ośrodkiem życia Inków. Jak widać, to miejsce skrywa jeszcze wiele tajemnic.
Pierwsze w pełni kobiece wejście na Machu Picchu. "Udowadniamy, że możemy zrobić to bez mężczyzn"
30 marca 2021 r. wystartuje pierwsza w pełni kobieca wyprawa trekkingowa na Machu Picchu. Panie będą pełnić funkcje zarówno tragarzy, jak i przewodniczek.
W tym artykule: Pierwsze w pełni kobiece wejście na Machu Picchu Kobieca rewolucja na trekkingowym szlaku – Jestem podekscytowana, ponieważ to oznacza, że świat wokół się zmienia. Udowadniamy, że możemy zrobić to bez mężczyzn – mówi Luci Merclajuly Vela Sosa. Kobieta będzie pilotowała grupę złożoną wyłącznie z podróżniczek. Wesprze ją Sara Qquehuarucho Zamalloa. Obie panie były pierwszymi przewodniczkami na szlaku Inca Trail. Praca w Andach jest dla nich dowodem tego, że są w stanie osiągnąć wszystko, o czym zamarzą. Pierwsze w pełni kobiece wejście na Machu Picchu Inicjatywa ma przede wszystkim łamać stereotypy oraz nagłośnić problemy kobiet walczących z dyskryminacją i nierównymi płacami względem mężczyzn. Organizatorki zarobią około 87 dolarów za pięciodniową wędrówkę – kwota nie uwzględnia ewentualnych napiwków. Peruwianki zarabiają średnio 10 dolarów dziennie. Do niedawna lepiej płatne zawody takie jak właśnie tragarz, czy pilot wycieczek wysokogórskich, były zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Podejście do ról płci w społeczeństwie stale się jednak zmienia, a kobiety z Peru nie chcą zostać w tyle. Turystkom towarzyszyć będzie grupa od 8 do 10 kobiet tragarzy oraz dwie przewodniczki – większość z nich należy do grupy plemion indiańskich Keczua. Noszone przez nie plecaki ważą 15 kilogramów włącznie ze sprzętem kempingowym i elementami kuchni polowej. Pierwotnie trasa miała prowadzić przez popularny czterodniowy szlak Inca Trail. Niedawno wprowadzone przez rząd ograniczenia zmusiły jednak organizatorki do wybrania dłuższej drogi. Jej pokonanie zajmuje pięć dni. Każdego dnia wieczorem kobiety będą rozbijały obozowisko, w którym zostaną na noc. Kobieca rewolucja na trekkingowym szlaku Jeszcze do 2017 r. w charakterze tragarza pracowali tylko peruwiańscy mężczyźni. Cztery lata temu Evolution Treks Peru jako pierwsza firma zaczęła zatrudniać na to stanowisko kobiety. W międzyczasie panie zaczęły być również zatrudniane jako przewodniczki. Najczęściej ekipy są jednak zdominowane przez panów. Na grupę złożoną z ok. 20 uczestników średnio przypadają dwie kobiety. To właśnie dlatego planowana na koniec marca wyprawa jest tak ważnym momentem dla Peruwianek. – Planujemy organizować takie wycieczki co dwa tygodnie w 2021 r., a w 2022 r. co tydzień lub częściej. Zainteresowanie jest ogromne – zapowiada Miguel Angel Góngora Meza, współzałożyciel Evolution Treks Peru.
Machu Picchu z trasą dla niepełnosprawnych. "Dostępność jest kwestią kreatywności"
W zalewie informacji o wojnach, zarazach, uwstecznianiu się społeczeństw i klimacie, który za chwilkę „wyleczy” z ludzkości planetę w końcu pojawiło się coś po prostu dobrego. Inkaski skarb wreszcie stał się dostępny dla wszystkich turystów.
Zajmująca się organizacją podróży dla osób z niepełnosprawnościami firma Wheel the World opracowała specjalną trasę umożliwiającą spełnienie marzeń także tych podróżników, którzy borykają się z ograniczeniami ruchu. Zanim zapytacie, czy tacy są odsyłamy do historii „WheelChair Trip” - wyprawy dwóch polskich wózkowiczów przez oba kontynenty amerykańskie. Maciej Kamiński i Michał Woroch przez 371 przebyli drogę od przylądka Horn aż na dalekie krańce Alaski. Zatem tak – są niepełnosprawni podróżnicy i trasa z pewnością znajdzie odbiorców. Na pomysł udostępnienia w ten sposób „Starego Szczytu” wpadł poruszający się na wózku Alvaro Silberstein oraz pełnosprawny Camilo Navarro. Dwaj przyjaciele z Chile przeprowadzili się do USA i podczas studiów na Berkeley dogadali się by po obronie stworzyć biznes. Pierwsze trasy turystyczne dla niepełnosprawnych opracowali na ternie Chile i Meksyku. Machu Picchu to najnowsza z ich propozycji i by wcielić plan w życie musieli zakupić specjalnie przygotowane do górskich warunków wózki. Lekka konstrukcja z aluminium i stali, dwa kijki i siedzisko na jednym kole. Użytkownicy muszą poruszać się w towarzystwie pomocników, bo choć wózek pozwala pokonać bardzo trudny teren – niestety nie można go napędzić samodzielnie. Firma weszła w partnerstwo z innymi, które przykazały pieniądze na wózki oraz ich magazynowanie w okolicy trasy, by podróżni nie musieli ich kupować ani transportować na własny koszt. View oEmbed on the source website - Dostępność jest kwestią kreatywności – mówił w rozmowie z CNN Navarro – Czasami dostajemy telefony od pracowników parków narodowych, którzy chcą byśmy organizowali tam zwiedzanie. Niestety z powodu obaw o erozję terenu oraz inne obostrzenia tego w jaki sposób można przystosowywać chronione miejsca nie zawsze można po prostu postawić rampę dla wózków. Czterodniowa wycieczka dla wózkowicza to koszt 1,5 tysięcy dolarów, w tym zakwaterowanie. Od 2017 roku wprowadzono limity i bilety przy zwiedzaniu starożytnego inkaskiego miasta. Lokalne władze były zaniepokojone ilością turystów, która mogła zagrozić ruinom. Wprowadzono także limit czasowy dla zwiedzających oraz zakaz przelotu i filmowania za pomocą dronów. Źródło: Independent
Imperialne drogi Inków. Poznaj historię dawnej potęgi
Plac na wyspie Taquile na wielkim jeziorze Titicaca, w jego części należącej do Peru. Setki ludzi stoją w milczeniu, podczas gdy ksiądz odprawia nabożeństwo. Mieszkańcy Taquile to w dużej części potomkowie przybyłych tu ponad 500 lat temu Inków, którzy żyją podobnie jak ich przodkowie. Noszą kolorowe tradycyjne stroje, mówią w keczua, dawnym języku Inków, i uprawiają pola tymi samymi metodami. W dni świąteczne spotykają się na głównym placu miejscowości i tańczą przy muzyce drewnianych piszczałek i bębnów.
Plac na wyspie Taquile na wielkim jeziorze Titicaca, w jego części należącej do Peru. Setki ludzi stoją w milczeniu, podczas gdy ksiądz odprawia nabożeństwo. Mieszkańcy Taquile to w dużej części potomkowie przybyłych tu ponad 500 lat temu Inków, którzy żyją podobnie jak ich przodkowie. Noszą kolorowe tradycyjne stroje, mówią w keczua, dawnym języku Inków, i uprawiają pola tymi samymi metodami. W dni świąteczne spotykają się na głównym placu miejscowości i tańczą przy muzyce drewnianych piszczałek i bębnów. Dzisiaj, w pogodne letnie popołudnie, stoję na uboczu i przyglądam się, jak świętują fiestę Santiago, czyli dzień św. Jakuba. W czasach Inków byłoby to święto Illapy, boga piorunów. Kiedy nabożeństwo zbliża się do końca, czterej na czarno ubrani mężczyźni podnoszą drewnianą lektykę z polichromowaną figurą Santiago. Podążają za księdzem w niewielkiej procesji, pokazując świętego wszystkim obecnym na placu – Inkowie tak samo obnosili na ramionach mumie swoich czczonych królów. Ich imiona wciąż brzmią władczo, choć potęga imperium przeminęła wieki temu: Viracocha Inka (Król Bóg Stwórca), Huascar Inka (Król Złotego Łańcucha) czy Pachacutec Inka Yupan-qui (Ten, Który Zmienia Świat). Oni rzeczywiście zmieniali świat. Odkąd w XIII w. pojawiła się na arenie dziejów w dolinie Cuzco (dziś w Peru), królewska dynastia Inków uwodziła, przekupywała, zastraszała i podbijała swoich sąsiadów, aż w końcu stworzyła największe imperium Nowego Świata ery przedkolumbijskiej. Naukowcy o życiu królów Inków wiedzieli niewiele, jeśli nie liczyć wyidealizowanych opowieści, które dostojnicy inkascy przedstawiali hiszpańskim konkwistadorom. W przeciwieństwie do Majów Inkowie nie mieli pisma hieroglificznego, nie zachowały się też żadne portrety ich władców. Cuzco, królewska stolica, szybko wpadła w ręce najeźdźców, którzy zrównali ją z ziemią. Na ruinach wyrosło hiszpańskie kolonialne miasto, grzebiąc inkaską przeszłość. Z kolei na początku lat 80. XX w. w peruwiańskich Andach wybuchły niepokoje społeczne, więc przez całą dekadę niewielu archeologów ważyło się zapuszczać w serce krainy Inków. Dziś archeologowie nadrabiają stracony czas. Przeczesując urwiste zbocza wokół Cuzco, dokonują tysięcy odkryć. Sięgając do zachowanych hiszpańskich dokumentów z czasów kolonialnych, odnajdują zagubione posiadłości inkaskich władców i badają złożone stosunki, jakie panowały między nimi i ich poddanymi. Na podstawie śladów pozostałych na rubieżach dawnego imperium rekonstruują dzieje wojen oraz politycznych posunięć, które pozwoliły inkaskim królom zjednoczyć pod swoim berłem dziesiątki nieufnych wobec siebie grup etnicznych. Jak mówi amerykański archeolog Dennis Ogburn, dzięki niezwykłej zdolności nie tylko odnoszenia militarnych zwycięstw, lecz także budowania cywilizacji – cegła po cegle – wysyłali czytelny sygnał: „Jesteśmy najpotężniejszymi ludźmi na świecie, więc niech wam nie przyjdzie do głowy z nami żartować”. Na rozległym placu ośrodka kultowego Inków Maucallacta, na południe od Cuzco, Brian Bauer, archeolog z Uniwersytetu Illinois w Chicago, wskazuje szarą turnię sterczącą niedaleko. W litej skale masywu wykuto ogromne stopnie, fragment ważnego sanktuarium Inków. Bauer mówi, że około 500 lat temu przybywali tu pielgrzymi, aby na stromej skale oddawać cześć jednemu z najświętszych miejsc imperium: miejscu narodzin dynastii królewskiej. [Stanowisko to badali archeologowie z polsko-peruwiańskiej misji andyjskiej kierowanej przez prof. Mariusza Ziółkowskiego]. Bauer przyjeżdża tu od lat, zgłębiając początki imperium Inków. Historycy i archeologowie długo uważali, że mocarstwo z garstki glinianych chat stworzył w ciągu jednego pokolenia młody andyjski Aleksander Wielki imieniem Pachacutec, który został pierwszym królem Inków w początkach XV w. Bauer w to nie wierzył. Jego zdaniem korzenie dynastii były znacznie starsze, a Maucallacta wydawała się najlepszym miejscem, aby ich poszu kać. Ku jego rozczarowaniu dwa sezony wykopaliskowe nie zaowocowały żadnymi śladami pierwotnych władców Inków. Bauer przeniósł się więc z pracami dalej na północ, do doliny Cuzco. Razem z kolegą Alanem Coveyem oraz ekipą Peruwiańczyków wędrowali w górę i w dół stromych górskich stoków i przez cztery sezony rejestrowali każdy fragment ceramiki czy zburzony murek wzdłuż wyznaczonych transektów. Skrupulatność się opłaciła. Dzięki niej zlokalizowano tysiące nieznanych dotąd stanowisk inkaskich, które dowodziły, że państwo Inków powstało gdzieś w XIII w., czyli znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Władza potężnych panów Huari, którzy rządzili dawniej tymi obszarami ze stolicy położonej w pobliżu dzisiejszego Ayacucho, upadła ok. roku 1100 n.e. Powodem były między innymi dotkliwe susze, które nawiedzały Andy przez ponad stulecie. Klimatyczne zawirowania wywołały na andyjskich wyżynach niepokoje. Lokalni wodzowie prowadzili wojny o skąpe zasoby wody i najeżdżali sąsiadów w poszukiwaniu żywności. Imperium Inków umiejętnie łącząc dyplomację, małżeństwa dynastyczne i siłę militarną, Inkowie podbili ogromne obszary. Rozciągały się one na 4000 km wzdłuż górskiego grzbietu Ameryki Południowej. u szczytu potęgi rządzili 12 mln ludzi mówiących co najmniej 20 językami. Niełatwo było nad nimi panować i po najeździe Hiszpanów w 1532 r. imperium szybko się rozpadło. Tłumy uchodźców płynęły wysoko w góry, do kryjówek usytuowanych powyżej 4 tys. m n.p.m. Ale żyzna, zaopatrzona w wodę dolina wokół Cuzco zajęta była przez rolników Inka. Inkaskie wioski nie walczyły, lecz zjednoczyły się w państewko na tyle silne, by stawić zorganizowany opór ludom napływowym. To pozwoliło Inkom mieszkającym wokół Cuzco w pełni wykorzystać ocieplenie klimatu, które nastąpiło w Andach w okresie między 1150 a 1300 r. n.e. Temperatura wzrosła, więc rolnicy inkascy mogli wejść z uprawami 250–300 m wyżej. Budowali na zboczach tarasy, nawadniali pola i uzyskiwali rekordowe plony kukurydzy. – Nadwyżki żywności pozwoliły części ludności zająć się innymi pracami niż rolnictwo, np. budową dróg i służbą w armii – tłumaczy Alex Chepstow-Lusty z Francuskiego Instytutu Badań Andyjskich w Limie, który prześledził historię zmian klimatu w tym rejonie. Z czasem królowie Inków mogli stworzyć armię silniejszą niż te, którymi dysponowali sąsiedzi. Świadomi swojej siły Inkowie zaczęli łakomym wzrokiem spoglądać na ziemie i bogactwa sąsiadów. Zawierali sojusze, żeniąc się z córkami ich wodzów, i hojnymi darami jednali nowych sprzymierzeńców. Jeśli sąsiad odrzucał ich propozycje czy zaczynał się buntować, używali siły. Władcy okolicznych dolin podporządkowywali się jeden po drugim, aż wreszcie istniało już tylko jedno państwo, z jednym ośrodkiem władzy – w świętym mieście Cuzco. Ambicje upojonych sukcesami inkaskich królów sięgnęły dalej, ku bogatym ziemiom wokół jeziora Titicaca. Niedługo po 1400 r. n.e. jeden z największych władców Inków, Pachacutec Inka Yupanqui, zaczął obmyślać plan podboju obszarów na południu. Tak narodziło się imperium. Doskonale uzbrojone oddziały wojowników ludu Colla gotowe stawić opór inkaskim najeźdźcom stanęły na zimnym płaskowyżu na północ od wielkiego jeziora. Pachacutec w milczeniu przyglądał się nieprzyjacielskim szeregom. Wodzowie ludów zamieszkujących tereny wokół jeziora Titicaca byli hardzi, w końcu mieli ponad 400 tys. poddanych. Ich ziemie były żyzne. Góry obfitowały w żyły złota i srebra, a na bujnych łąkach pasły się stada lam i alpak. W Andach te zwierzęta były podstawą militarnej potęgi. Lama, jedyne zwierzę juczne na kontynencie, może przenieść na grzbiecie 30 kg ładunku. Oprócz tego lamy i alpaki dostarczają mięsa, skór i wełny. Były wszystkim, czego trzeba żołnierzowi. Gdyby król Inków nie pokonał wodzów znad Titicaca, żyłby w strachu, że któregoś dnia to oni napadną na niego. Z wysokości swojej lektyki Pachacutec wydał rozkaz do ataku. Wśród przeraźliwego gwizdu piszczałek wykonanych z kości nieprzyjaciół i dudnienia bębnów obciągniętych skórą zdartą z wrogów wojownicy Inków ruszyli ławą w stronę szeregów Colla, siejąc strach i grozę. Potem obie strony natarły na siebie. Gdy opadł kurz, równinę zaścielały trupy wojowników Colla. Przez następne lata Pachacutec i jego następcy podporządkowali sobie wszystkich wodzów z południa. – Podbita kotlina jeziora Titicaca stała się perłą w koronie państwa Inków – mówi archeolog Charles Stanish. Zwycięstwa militarne były jednak dopiero pierwszym etapem budowania imperium. Następny krok polegał na stworzeniu cywilnej administracji terenowej. Jeśli ludność w którejś z prowincji nie chciała się podporządkować, zarządzano przesiedlenia: niesubordynowani trafiali na obszary rdzennie inkaskie, a ich miejsce zajmowali lojalni poddani. Mieszkańcy odległych wiosek trafiali do nowych miast położonych przy drogach – a drogi umożliwiały szybkie przerzucanie dużej liczby wojsk. Zarządcy inkascy kazali budować przydrożne magazyny dla armii, a miejscowa ludność musiała je zaopatrywać. – Inkowie byli geniuszami organizacji – ocenia Stanish. Pod rządami Inków cywilizacja rozwijała się w Andach jak nigdy dotąd. Budowniczowie zamieniali lokalne drogi w sieć połączonych ze sobą gościńców. Chłopi inkascy opanowali metody agrotechniki wysokogórskiej. Uprawiali ponad 70 gatunków roślin, a państwowe zapasy żywności, przechowywane w ogromnych kompleksach spichrzów, odpowiadały trzyletnim, a niekiedy nawet siedmioletnim zbiorom. Urzędnicy państwowi doprowadzili do perfekcji sztukę kontroli i rejestrowania zapasów. Zawartość spichrzów w państwie notowano za pomocą starożytnego andyjskiego „zapisu komputerowego” – pęków kolorowych sznurków z węzełkami zwanych kipu. Około roku 1493, gdy władzę obejmował król Huayna Capac, mogło się wydawać, że dla dynastii Inków nie ma rzeczy niemożliwych. Chcąc uświetnić swoją nową stolicę, którą kazał zbudować na terenie dzisiejszego Ekwadoru, Huayna Capac zaprzągł do pracy ponad 4,5 tys. krnąbrnych poddanych. Przytaszczyli oni bloki kamienne aż z Cuzco, 1600-kilometrową trasą po górskich drogach. W sercu krainy Inków natomiast tworzono z mozołem wiejską posiadłość dla króla. Na jego rozkaz zmieniono bieg rzeki Urubamba – przesunięto ją na południowy skraj doliny. Niwelowano góry i osuszano bagna. Sadzono kukurydzę oraz bawełnę, fistaszki, paprykę sprowadzone z najdalszych zakątków imperium. Na górskich zboczach utworzono tarasy dla upraw. Pośrodku posiadłości stanęły zaś kamienne i ceglane mury nowego pałacu Huayny Capaca – Quispiguanki. Wpromieniach popołudniowego słońca wędruję po dawnej Quispiguance. Towarzyszy mi archeolog Alan Covey. Ruiny znajdują się na przedmieściach dzisiejszego miasta Urubamba. Okolica ta cieszy się ciepłym i słonecznym mikroklimatem, jednym z najlepszych w rejonie. Bramy siedziby wychodzą dzisiaj na pola aromatycznej kolendry, a ocalałe mury otaczają dziedziniec, który powierzchnią odpowiadał siedmiu boiskom do piłki nożnej. Quispiguankę otaczały rozległy parki, ogrody i pola – było to zaciszne schronienie, gdzie król wojownik mógł odpocząć po trudach politycznych batalii i kampanii wojennych. Huayna Capac przyjmował tu gości w ogromnych komnatach, oddawał się hazardowi wraz z dworzanami i swymi zausznikami, a królowa zajmowała się ogrodem i hodowała gołębie. Wokół siedziby władcy rozciągały się tereny łowieckie. Na polach setki robotników kopało i utrzymywało skomplikowany system kanałów nawadniających, budowało i naprawiało tarasy na stokach, siało kukurydzę i inne rośliny uprawne. Huayna Capac miał dzięki temu dość jedzenia i kukurydzianej chichy, żeby w ramach corocznych świąt w Cuzco podejmować poddanych z królewskim gestem. Quispiguanca nie była jedyną imponującą posiadłością. Inkascy władcy dziedziczyli niewiele poza królewskim tytułem Sapa Inka (najwyższy władca). Rezydencje zmarłego króla pozostawały w rękach wdowy i reszty rodziny. Dlatego pałac w stolicy i dom na wsi dla siebie i swoich bliskich każdy władca musiał budować od nowa. Jak dotąd archeologowie i historycy zdołali zlokalizować ruiny kilkunastu siedzib królewskich wzniesionych przez co najmniej sześciu inkaskich królów. Król nawet po śmierci pozostawał źródłem siły i władzy. Gdy Huayna Capac zmarł na zagadkową chorobę na terenach dzisiejszego Ekwadoru w 1527 r., świta władcy poddała ciało mumifikacji i przetransportowała z powrotem do Cuzco. Członkowie rodziny królewskiej często odwiedzali zmarłego, pytali go o radę w ważnych kwestiach (rady przekazywał siedzący przy mumii wieszcz) i ściśle się do owych rad stosowali. Jeszcze wiele lat po śmierci Huayna Capac pozostawał właścicielem pałacu Quispiguanca i otaczającej go posiadłości. Tradycja wymagała, by plony dawały środki na utrzymanie mumii władcy, służby, żon i potomków (prócz następcy tronu) – po wieczne czasy. Podczas pory deszczowej 1533 r. tysiące ludzi stłoczyło się na głównym placu Cuzco, aby świętować pojawienie się nowego króla. Dwa lata wcześniej, gdy trwała wojna domowa, na północy wylądowali przybysze zza mórz. Zakuci w żelazo, uzbrojeni w śmiercionośną broń, najechali miasto Cajamarca i wzięli do niewoli króla Inków Atahualpę. Osiem miesięcy później zabili jeńca. W 1534 r. wódz najeźdźców Francisco Pizarro posadził na tronie kilkunastoletniego członka rodziny królewskiej Manco Inkę Yupanquiego jako marionetkowego władcę. Z oddali rozległy się głosy orszaku śpiewającego pieśni na cześć nowego króla. Tłumy zamilkły i pełne szacunku patrzyły, jak młodzieniec przybywa na plac w otoczeniu bogato odzianych mumii swoich przodków niesionych przez tragarzy w lektykach. Zasuszone postaci królów i ich żon przypominały, że Manco Inka pochodzi z królewskiego rodu panującego od pokoleń. W kolejnych miesiącach Hiszpanie zdobyli pałace Cuzco i wiejskie posiadłości władców imperium, a kobiety z królewskich rodzin wzięli za żony lub nałożnice. Manco Inka w 1536 r. podjął próbę wypędzenia najeźdźców. Jego armia została jednak pokonana, a on sam uciekł z Cuzco do położonego w dżungli miasta Vilcabamba, skąd kierował wojną partyzancką. Hiszpanie nie zdołali zdobyć jego warowni aż do 1572 r. Dziesięciolecia walk i niepokojów zrujnowały sieć dróg, magazynów, świątyń i gospodarstw rolnych. Imperium sypało się, ale potomkowie władców Inków próbowali zachować symbole władzy. Wierni słudzy poukrywali cenne mumie świętych królów w różnych miejscach wokół Cuzco, aby można było potajemnie oddawać im cześć. W 1559 r. hiszpański burmistrz Cuzco Juan Polo de Ondegardo postanowił położyć kres bałwochwalstwu. Przesłuchano setki osób. Zdołano odnaleźć szczątki 11 królów Inków i kilkunastu królewskich małżonek. Mumie Pachacuteca, Huayny Capaca i dwóch innych władców urzędnicy kolonialni w Limie wystawili jako osobliwości w szpitalu San Andrés, gdzie przyjmowano tylko Europejczyków. W nadmorskim klimacie zwłoki zaczęły się jednak rozkładać. Szczątki największych inkaskich królów władze hiszpańskie pogrzebały więc w Limie, potajemnie, daleko od Andów i ludu, który otaczał je czcią. W 2001 r. Brian Bauer z dwoma peruwiańskimi współpracownikami, historykiem Teodorem Hampe Martínezem oraz archeologiem Antoniem Coello Rodríguezem, podjęli poszukiwania mumii inkaskich królów, chcąc przywrócić Peruwiańczykom część ich dziedzictwa. Miesiącami wertowali stare plany architektoniczne szpitala San Andrés w śródmieściu Limy (dziś jest to szkoła dla dziewcząt). W końcu wytypowali kilka prawdopodobnych miejsc pochówku. Za pomocą georadaru przeszukiwali je, aż w końcu wykryli sklepioną podziemną kryptę. Niestety, okazała się pusta. Bauer podejrzewa, że dawno temu, podczas remontu szpitala po trzęsieniu ziemi, robotnicy usunęli ciała. – Losy królewskich mumii Inków pozostają nieznane – konstatuje ze smutkiem. Odkrywanie Machu Picchu Rankiem 24 lipca 1911 r. trzej mężczyźni wspinali się na czworakach po śliskim i stromym zboczu w Peru. Hiram Bingham III, 35-letni badacz z Uniwersytetu Yale zajmujący się historią Ameryki Łacińskiej, wyruszył z obozowiska nad rzeką Urubamba z dwoma Peruwiańczykami. Chciał zbadać położone nad przepaścią ruiny znane jako Machu Picchu (co w języku keczua znaczy „stara góra”), o których opowieści krążyły po okolicy. Mniej więcej 550 m nad dnem doliny wspinacze spotkali dwóch chłopów, którzy wynieśli się wysoko w góry, uciekając przed poborcami podatkowymi. Napotkani mężczyźni upewnili sceptycznego Binghama, że ruiny rzeczywiście istnieją i znajdują się tuż obok. Przysłali nawet chłopca, który miał do nich doprowadzić badaczy. Gdy Bingham dotarł na miejsce, zaniemówił z wrażenia. Z zarośli wyrastały labirynty murów i tarasów. Zaginione miasto Inków kryło się przed światem przez blisko 400 lat. Zdało mi się, że to sen – napisał później. Cóż to za miejsce?! Bingham nie był pierwszym współczesnym odkrywcą Machu Picchu. Pewien peruwiański dzierżawca wypisał swoje imię na murze 10 lat wcześniej. Jednak to właśnie on pierwszy rozpoczął badania tego miejsca. Dzięki środkom z Uniwersytetu Yale i Towarzystwa National Geographic jego ludzie oczyścili miasto z roślinności, która je przez wieki porosła, sporządzili mapy i dokumentację fotograficzną, a tysiące znalezisk przesłali do Muzeum im. Peabody’ego w Yale. Gdy wieści o „zaginionym mieście” się rozeszły, naukowcy zabrali się do rozwiązywania zagadki Machu Picchu. Czy była to warownia? Kompleks świątynny? Ostatecznej odpowiedzi długo nie było. Przełom nastąpił w latach 80. XX w., gdy historycy odkryli dokument z 1568 r., a więc sporządzony niecałe 40 lat po podboju Peru przez Hiszpanów. Potomkowie władcy Pachacuteca Inki Yupanquiego złożyli wniosek do hiszpańskiego sądu z oświadczeniem, że ich przodek był właścicielem gruntu w miejscu zwanym Picchu, w pobliżu dzisiejszego Machu Picchu. Badania architektoniczne i znaleziska archeologiczne – od garnków używanych przez służbę po brązowe zwierciadło królowej – wskazują na to, że Pachacutec żył w tym swoim wysokogórskim zaciszu w luksusie. Jadał na srebrnej zastawie, kąpał się w kamiennej wannie i wypoczywał w kwietnym ogrodzie, gdzie unosiła się woń orchidei. W ostatnich czasach sprawa znalezisk Binghama, zgromadzonych przez niego w trakcie trzech wypraw, stała się przedmiotem ostrego sporu między rządem Peru a Uniwersytetem Yale. Jesienią ubiegłego roku, w ramach przygotowań do setnej rocznicy odkrycia Binghama, uniwersytet uległ i ogłosił, że odeśle eksponaty do Peru. Dziś Machu Picchu dzień w dzień odwiedza 2 tys. ludzi podziwiających w zachwycie ten sam widok, który Binghama skłonił do okrzyku: To zapiera dech w piersi! Heather Pringle, 2011
Przez pół tysiąca lat zaginione miasto Inków ukryte było wysoko w Andach.
Tajemnicze Machu Picchu leży wyżej niż szczyt polskich Rysów. Ruiny miasta (dobrze zachowane) odnaleziono dopiero w 1911 r. Do dziś nie wiadomo, dlaczego Inkowie zbudowali je tak wysoko, odcinając od reszty świata, a mieszkańców skazując na przymusową samowystarczalność. Na co dzień przebywało tutaj tylko tysiąc ludzi. Kim byli? Warto zadumać się nad minioną cywilizacją, stojąc na stromym szczycie Wayna Picchu lub Machu Picchu Peak. Widać stąd całą historyczną osadę: dwieście budynków, wśród nich domy, świątynie, wieże i pałac. Wokół rozciąga się skalisty krajobraz porośnięty wyjątkowo bujną puszczą. Tym, którzy chcieliby widzieć Machu Picchu rano po przebudzeniu, polecamy hotel Machu Picchu Sanctuary Lodge, jedyny ulokowany tak blisko tajemniczego miasta Inków. (JZ) NO TO W DROGĘ: KIEDY ■ Zwiedzanie jest możliwe od 6 do 18. WARTO WIEDZIEĆ ■ Samo wejście na jego teren to koszt 45 dol. Prywatny przewodnik to wydatek ok. 20 dol. Noclegi w okolicy od 100 zł do 2 tys. zł. Machu Picchu leży wysoko w górach, warto urządzić sobie kilkudniowy trekking po Andach. Po kilku dniach takiego marszu widoki są jeszcze bardziej ekscytujące.
Władze kazały autorowi zdjąć ten film z YouTube. Był tak popularny
Till Sonnemann nagrał film z przelotu dronem nad starożytnym miastem Machu Picchu. Widoki, które zarejestrował były przepiękne. Tak bardzo, że zainteresował się tym rząd Peru.
Film pojawił się także na naszej stronie. Jednak lokalne władze poprosiły autora by usunął go ze swojego konta na YouTube. Dlaczego? Obawiają się, że liczba chętnych do tworzenia takich filmików będzie na tyle duża, że zagrozi temu miejscu, które jest najważniejszą atrakcją turystyczną w regionie. Jednak oprócz filmu Sonnemanna na YouTube można zobaczyć wiele przelotów dronami nad Machu Picchu. View oEmbed on the source website Stworzenie tego filmu zajęło autorowi trzy dni, które spędził filmując ruiny starożytnego miasta w marcu 2015 roku. Till Sonnemann pracuje na Uniwersytecie Leiden, zajmuje się geofizyką i łączy jej dokonania z archeologią. Pracuje między innymi nad projektem badawczym "Nexus1492" zajmującym się kulturami Ameryki Południowej przed nadejściem europejskiej kolonizacji.
Właściwie nie znam nikogo, kto by gór nie lubił, dlatego w tym wydaniu Travelera przygotowaliśmy dla Was osiem najpiękniejszych szlaków trekkingowych na świecie. Od Peru i świętej drogi Inków, którą pokonał Mateusz Waligóra, po królestwo Mustangu, wejście na gruziński Kazbek czy Mont Blanc Kasi Kachel, dla której była to pierwsza tak poważna wyprawa. W górach jest coś mistyczne go i tajemniczego, czego nie doświadcza się w żadnym innym miejscu. Jakkolwiek byśmy tego nie nazwali, góry mają moc, chodzimy w nie, bo nas oczarowują, oszałamiają, inspirują, leczą, uspokajają, dają poczucie wolności i pierwotnego obcowania z naturą. Kontaktu, za którym tęsknimy, a który tylko tam staje się namacalny. Góry też kształtują charakter, uczą dystansu do siebie i świata, szacunku, wytrwałości i pokory, bo nie wybaczają błędów, dlatego nie można pójść tam nieprzygotowanym. W górach można wreszcie zawiązać przyjaźnie na całe życie i znaleźć odpowiedzi na wiele pytań. Do zobaczenia na szlaku! Agnieszka Franus SPIS TREŚCI 8. Podróż życia W dżungli Borneo 18. Planeta Travelera 19. Wieści ze świata 24. Kierunek kultura 27. Podróżuj z głową 28. Tanie podróżowanie Modny Mediolan 30. Patent Travelera Lekcje w podróży zamiast w szkolnej ławce 32. Świat na patelni Masz babo placek 34. Sprawdzony nocleg Niezwykłe hotele w Polsce 38. Ludzie w drodze Michał Woroch i Maciej Kamiński – na wózkach inwalidzkich przez Amerykę 45. Ruszaj w góry! 46. Gruzja. Jeśli w Kaukaz, to na Kazbek 52. Peru. Przez świętą dolinę Inków na Machu Picchu ruszaj w góry 58. Chiny. Konno na Lodowego Olbrzyma 64. Norwegia. Wyżej obiadu już nie zjesz 70. Nepal. Przez starożytne królestwo Mustangu 76. Polska. Tatrzański szlagier inżyniera Mamonia 82. Korsyka. Legendarny GR 20 – powietrze pod nogami 86. Francja. Mont Blanc – amatorka idzie na całość 96. Miasto w 48 godz. Moskwa – po prostu inny świat 104. Polska jest najfajniejsza 105. Tarnowskie Góry. Kopalnie kruszcu docenione przez UNESCO! 106. Poznań. Kulinarna stolica Polski 108. 7 nowych cudów Polski Sprawdź nominowanych i głosuj w naszym plebiscycie 112. Adventure 113. Warto spróbować Wszystko o trekkingu 118. Raport specjalny Od żeglarzy do rozbitków – Maurice i Maralyn Baileyowie nie tracą nadziei 124. Podróż czytelnika Miraże boliwijskich Andów 128. Swoją drogą Igor Zalewski o górach 130. Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników
Nowe znaleziska archeologiczne w Machu Picchu
Kamienną posadzkę i rytualne inkaskie naczynie odkryli archeolodzy na stanowisku Machu Picchu w Peru – informuje serwis internetowy Peru This Week.
Machu Picchu to najlepiej zachowane miasto Inków, zbudowane na przełęczy górskiej na wysokości 2090-2400 m n.p.m. w Andach peruwiańskich w II połowie XV wieku i opuszczone przez mieszkańców ok. 100 lat później. Zespół naukowców z Parku Archeologicznego Machu Picchu w przejściu znajdującym się za pomieszczeniem z tzw. „wodnymi zwierciadłami”, w Świątyni Słońca w górnej części miasta, odsłonili posadzkę wyłożoną kamiennymi płytami oraz fragmenty rytualnego naczynia. Jak poinformował archeolog Jose Bastante, odkryte skorupy to według wstępnych ustaleń fragmenty ceramicznego naczynia o spiczastej podstawie, służącego do przeprowadzenia ceremonii ofiarnej przez inkaskich kapłanów. Takie naczynia po odprawieniu ceremonii były poddawane rytualnemu spaleniu, tak jak w przypadku ostatniego znaleziska w Machu Picchu. Na wewnętrznych ściankach naczynia znajdują się pozostałości osadów, które będą analizowane podczas dalszych, szczegółowych badań w warunkach laboratoryjnych. Zabytkowe Machu Picchu, jako obiekt zostało w 1983 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Źródło: PAP
Wieści z Peru: kilkumiesięczne przygotowania zakończone kompromisem. Podróżnicy z Before It Is Gone ruszają w góry
Mateusz Waligóra i Michał Dzikowski kontynuują reporterski projekt „Before It Is Gone”. Tym razem wyruszyli do Peru, gdzie zamierzają wysłuchać opowieści mieszkańców gór Cordillera Vilcabamba, których życie determinują nieubłagane zmiany klimatu.
Na początku maja dziennikarz National Geographic Polska Mateusz Waligóra wraz z fotografem Michałem Dzikowskim rozpoczęli wyprawę Victorinox Qhapaq Ñan w ramach reporterskiego projektu Before It Is Gone. Reporterzy chcą ocalić od zapomnienia miejsca i tradycje, które ulegają nieodwracalnym zmianom. Obecnie przebywają w Cuzco, gdzie przygotowują się do wymarszu w stronę góry Salkantay. Przeczytaj również: Rusza kolejna wyprawa Before It Is Gone Mateusz Waligóra, w korespondencji przesłanej do redakcji, relacjonuje: Celem projektu Before It Is Gone jest dokumentacja miejsc i tradycji, które ulegają nieodwracalnym zmianom. Reporterów interesują wszystkie aspekty tych przemian: społeczne i kulturowe, związane z degradacją środowiska czy przekształcaniem natury przez człowieka. Nie chcą jednak odkrywać czegoś, co dawno zostało odkryte. Nie chodzi o to, by ocalić coś, co z góry skazane jest na zagładę. Jadą, by wysłuchać historii ludzi, a następnie przekazać te historie dalej. Mateusz i Michał korzystają z lokalizatora satelitarnego. Ich położenie można na bieżąco śledzić na: www.mateuszwaligora.com/?spot#zobacz-gdzie-jestem Zaglądajcie też na profil National Geographic Traveler oraz na Instagram, gdzie publikujemy zdjęcia nadsyłane przez uczestników wyprawy.
10 najwyżej ocenianych atrakcji turystycznych na świecie w 2016 roku [RANKING]
Poznaj miejsca, które turyści uznali w tym roku za najciekawsze.
Zobacz miejsca, które otrzymały najwięcej głosów od użytkowników TripAdvisor.com >>> Źródło: tripadvisor.com
Machu Picchu to najbardziej niezwykłe i tajemnicze miejsce w Peru. Dlaczego powstało i jaką pełniło funkcję?
– miał powiedzieć na widok Machu Picchu jego odkrywca Hiram Bingham, archeolog z Uniwersytetu Yale, który dotarł tam wraz z ekspedycją badawczą w 1911 r. On sam myślał, że oto właśnie odnalazł legendarną ostatnią stolicę Imperium Inków Vilcabambę, w której schroniły się niedobitki ich oddziałów po opanowaniu państwa przez Hiszpanów. Położone, niczym orle gniazdo, na wysokości 2400 m n.p.m. w niedostępnych partiach Andów pasowało do romantycznych wyobrażeń o ostatnim bastionie inkaskiego oporu. Okazało się jednak, że zostało opuszczone, zanim przybyli tu konkwistadorzy, którzy zresztą do samego Machu Picchu nigdy nawet nie dotarli, a nie jest wykluczone, że w ogóle o nim nie słyszeli. Jak na cytadelę ma ono też zbyt słabe mury, które zdaniem specjalistów nie wytrzymałyby żadnego oblężenia. Machu Picchu nie było więc twierdzą. Po co w takim razie włożono tak olbrzymi wysiłek, żeby zbudować ten ośrodek? Niektórzy badacze uważają, że była to rezydencja Pachacuti, władcy, którego imię w języku keczua znaczy ten, który stworzył świat. Panował on w XV w. i za jego aż 103-letnich rządów Inkowie stali się największą potęgą Ameryki Południowej. Kto jak nie on mógł rzucić wyzwanie Andom i wznieść tutaj swój prywatny azyl z daleka od dworskich intryg i polityki. Gdzie w rajskich ogrodach, wśród fontann i łaźni, do których doprowadzały wodę akwedukty, mógł wypoczywać i cieszyć się życiem rodzinnym, a miał ponad 150 dzieci. Tylko że nie jest łatwo tu dotrzeć, a tym bardziej zapewnić zaopatrzenie godne królewskiego dworu. Czyżby więc Machu Picchu było sanktuarium, ośrodkiem religijnym, gdzie oddawano cześć bogu słońca, za którego syna uważał się Pachacuti? Świadczyć o tym mogłaby chociażby liczba świątyń i fakt, że na 100 odkrytych tu szkieletów 80 należało do kobiet. Prawdopodobnie były to dziewice słońca, które służyły kapłanom odpowiedzialnym za kult boga. Ale dlaczego wszyscy oni nagle opuścili Machu Picchu zaledwie kilkadziesiąt lat po zamieszkaniu – to kolejne pytanie, na które nie ma odpowiedzi. Więcej w lipcowym National Geographic Traveler.
Peru: podróż życia dziennikarzy Travelera
Zobacz film Agnieszki Franus i Michała Cessanisa prosto z Peru
Dziennikarze Travelera ruszyli w podróż śladami Inków. Zobaczyli Machu Picchu, odwiedzili stolicę kraju - Limę oraz imponujące Cuzco. Powędrowali Świętą Doliną Inków, a na wysokości ponad 3000 m n.p.m. na własnej skórze zweryfikowali ostrzeżenia przed chorobą wysokościową. Wrażenia? Prezentują w relacji prosto z kraju Inków - tylko na naszej stronie internetowej. Relacja z podróży wkrótce w Travelerze.
Samolotem do Machu Picchu. Turyści zaleją ruiny?
Władze Peru ogłosiły budowę nowego portu lotniczego w pobliżu miasta Cuzco, bazy wypadowej do inkaskich ruin Machu Picchu.
Prezydent Ollanta Humala zapowiedział upaństwowienie terenu w miasteczku Chinchero, na którym za 460 mln dolarów powstanie lotnisko. Cuzco ma już jedno lotnisko, obsługujący 1,3 mln pasażerów rocznie międzynarodowy port lotniczy Alejandro Velasco Astete International Airport. Machu Picchu, ruiny miasta Inków z XV wieku odwiedza dzień w dzień 2500 turystów. Liczba ta jest odgórnie ustalona. Międzynarodowa organizacja UNESCO od dawna przekonuje, że nadmierna eksploatacja turystyczna ruin może mieć na nie negatywny wpływ. Obawy o niewystarczającej konserwacji inkaskiego miasta wróciły wraz z decyzją o budowie lotniska w Chinchero. Przyjęło się, że Macchu Picchu odkrył w 1911 roku amerykański historyk Hiram Bingham, choć istnieją poszlaki pozwalające sądzić, że odnaleziono je już w drugiej połowie XIX wieku. Ruiny znajdują się na wysokości 2500 m n.p.m. Dziś dotrzeć można do nich na trzy sposoby: pociągiem, autobusem lub piechotą. Wszystkie wycieczki zaczynają się w oddalonym o 112 kilometrów Cuzco.
Świat nie stoi w miejscu. Wciąż pojawiają się nowe możliwości, wynalazki, udogodnienia, zakazy, nakazy. Trudno za tym nadążyć, lecz warto spróbować, do czego namawia Monika Witkowska
Moda na igloo To, że za kołem podbiegunowym można się przespać w igloo, to normalne, jednak ostatnio nastąpił prawdziwy „wysyp” wiosek igloo w Alpach. Śnieżno-lodowe chatki, w których turyści mogą przenocować, powstały na lodowcu w austriackim Solden, przy najwyższym szczycie Niemiec – Zugspitze i w Szwajcarii – koło Grindelwald (z widokiem na legendarną północną ścianę Eigeru) oraz nad jeziorem Trubsee koło Engelbergu. Nocleg na łożach ze śniegu (w ciepłym śpiworze) nie jest wcale tańszy od luksusowego hotelu – trzeba liczyć od 90 euro od osoby. Oprócz małych, kameralnych śnieżnych apartamentów w wioskach igloo jest też wielkie igloo-świetlica, a zarazem bar. Przy budowie tradycyjną technologię mieszkańców Północy zastąpiono nowoczesną techniką – nadmuchany wielki balon przysypano grubą warstwą śniegu (przydały się armatki). To, jak długo śnieżne domki przetrwa-ją, zależy oczywiście od pogody. Prohibido fumar Hiszpanie, którzy w europejskim rankingu palaczy zajmują mało chwalebne 2. miejsce (po Grekach) postanowili zabrać się za walkę z nałogiem. Obecnie pali ok. 1/3 hiszpańskiego dorosłego społeczeństwa, czyli 10 mln osób. Zakazem palenia objęto w pierwszej kolejności miejsca pracy, środki transportu i centra handlowe. Napisy „prohibido fumar” od nowego roku są już wszechobecne, a łamać zakazu zdecydowanie nie warto, bowiem najtańsze grzywny zaczynają się od 30 euro, kolejna „wpadka” kosztuje do 600 euro, a trzykrotne naruszenie przepisów – nawet 10 tys. euro! Kwiat jak korona cierniowa Jedni mówią o nim marakuja, inni – passiflora (z łaciny) albo „owoc Pasji” (po angielsku jest to passion fruit), choć poprawna polska nazwa to męczennica jadalna. Pochodzi z Brazylii, ale rośnie w wielu tropikalnych krajach. Kuliste owoce okryte ciemnofioletową, pomarańczową lub żółtozieloną skórką, zawierające w swym wnętrzu liczne pestki otoczone galaretowatym miąższem, wykorzystuje się głównie na sok. Skąd taka oryginalna nazwa? Od biało-fioletowych kwiatów z licznymi białymi „nitkami” tworzącymi kształt korony porównywanej do korony cierniowej, którą miał Jezus. Siedem cudów współczesnego Świata Jakie obiekty zostaną uznane za siedem cudów naszej planety, dowiemy się na początku przyszłego roku. Póki co, trwa głosowanie, w którym wziąć udział może każdy. Po wstępnej selekcji na liście znajduje się już tylko 21 miejsc i obiektów, od bardzo wiekowych po zupełnie współczesne. Rywalizują m. in. posągi z Wyspy Wielkanocnej, ateński Akropol, opera w Sydney, Timbuktu w Mali, Hagia Sophia w Stambule, Wielki Mur Chiński, wieża Eiffla, peruwiańskie Machu Picchu, nowojorska Statua Wolności, piramidy w Gizie (jedyny ze starożytnych siedmiu cudów, jaki przetrwał do czasów obecnych) i wiele innych. W prace mającej siedzibę w Zurychu New 7 Wonders Foundation zaangażowano międzynarodowe grono ekspertów, wśród których znalazł się m.in. prof. Federico Mayor – były dyrektor generalny UNESCO, Bertrand Piccard – słynny baloniarz i psychiatra, jak również wielu znanych architektów. Więcej o konkursie, zdjęcia nominowanych obiektów oraz możliwość głosowania: www.n7w.com Mao – wielki brat W chińskim mieście Shaoshan, gdzie urodził się i dorastał przywódca komunistycznych Chin Mao Zedong, powstaje muzeum należących do niego przedmiotów. Projekt pochłonie ok. 36 mln dolarów, przy czym prawie 2 mln zostaną wydane na poprawę ogólnej estetyki miasta, które ma się stać „narodową bazą patriotycznej edukacji”. Już teraz co roku Shaoshan odwiedza 3 mln gości, z których znaczna część rzeczywiście szczerze oddaje hołd nieżyjącemu od 30 lat politykowi. Otwarcie muzeum ma nastąpić w grudniu 2007 roku. Słonie w hotelu Jednym z powodów wyjazdów do Afryki jest możliwość oglądania z bliska dzikich zwierząt. Owa „bliskość” jest niekiedy wręcz szokująca, zwłaszcza gdy zwierzęta przechodzą przez tereny campingów czy hoteli. Na jednym z miejsc biwakowych w parku Serengeti częstymi gośćmi są np. hieny. Już nie raz zdarzyło się, że w środku nocy przegryzały one namioty, wywlekając plecaki, w których znajdowało się jedzenie (turystów uprzedza się, że prowiant powinni złożyć w okratowanej kuchni). Z kolei w lodgu Ark w kenijskim parku Aberdare główną atrakcją są słonie podchodzące do siedzących w fotelach i popijających kawę turystów niemal na wyciągnięcie ręki (tak naprawdę przychodzą do znajdującej się przed hotelem solnej lizawki). Czworonożne kolosy od dwunożnych istot dzieli jedynie przeszklona ściana. Słonie są też częstymi gośćmi w wybudowanym na ich ścieżce kompleksie turystycznym Mvuu Lodge w Zambii. Kto komu schodzi z drogi, chyba wiadomo... Półtoraroczni globtroterzy Aiden i Noe to półtoraroczne bliźniaki, które mimo młodego wieku zdążyły już zaliczyć półroczną podróż dookoła świata. Teraz, wraz z rodzicami (Polakami mieszkającymi w Belgii), odbywają 3-miesięczną podróż przez Afrykę. Celem jest przejechanie terenowym samochodem liczącej 8 tys. km trasy z Antwerpii do Timbuktu (przez Maroko, Mauretanię, Senegal, Gambię i Mali), a po drodze – życie niczym tamtejsi nomadzi. To, że podróże to zarówno przyjemności, jak i problemy, maluchy już wiedzą – zaraz po wjechaniu do Maroka chłopcy zgubili ulubione przytulanki. Więcej o wyprawie oraz aktualne miejsce pobytu globtroterskiej rodzinki: www.twinplanet.net 800 km na szczudłach. Dość niekonwencjonalny sposób podróżowania, a przy tym – zarabiania pieniędzy na pomoc chorym dzieciom, wybrał 25-letni Krzysztof Dzienniak. W 2004 r. przejechał 8 tys. km przez całe Stany Zjednoczone na... rolkach. Wyruszył z Nowego Jorku, zakończył wyprawę w Kalifornii, w siedzibie Microsoftu, skąd wrócił z podpisanym przez Billa Gatesa czekiem na pomoc dwóm niepełnosprawnym dziewczynkom. Latem 2005 roku Dzienniak wsiadł na... kosiarkę i przemierzając 1,2 tys. km po polskich drogach, dojechał do Jana Kulczyka, który na pomoc chorym dzieciom dał 200 tys. zł. Ostatnia wyprawa niestrudzonego Krzyśka to zakończona przed ostatnim Bożym Narodzeniem 800-kilometrowa wędrówka na szczudłach, tym razem przez Niemcy, od Zgorzelca do Leverkusen, gdzie znajduje się główna siedziba koncernu farmaceutycznego Bayer. W ciągu 30 dni Krzysiek wywrócił się tylko 3 razy, natomiast dwa razy niemiecka policja kazała mu schodzić ze szczudeł. Wysiłek nie poszedł na marne – pieniądze z Bayera pozwoliły na zakup protezy ręki dla 6-letniej Emilki z Brzegu. Kulisy srebrnego ekranu W dobie cyfrowej rewolucji, gdy rzutniki slajdów odeszły do lamusa, na oglądanie zdjęć i filmów po powrocie z wycieczki wszyscy zbierają się przed telewizorem. Dzisiejsze nowoczesne ekrany pozwalają bowiem na projekcje obrazów w różnorodnych formatach i z doskonałą jakością. Życie ułatwiają jeszcze rozwiązania takie, jak np. zastosowane w nowej linii telewizorów Thomson Intuiva. Wystarczy w nich bowiem podłączyć do ekranu dowolne urządzenie zewnętrzne (jak kamerę wideo, komputer, osiem rodzajów kart z aparatów cyfrowych, pen drive, a nawet konsolę do gier), by sprzęt sam je rozpoznał i dostosował wszystkie parametry. O ile to przyjemniejsze niż przeglądanie zakurzonych albumów z odbitkami! NAGRODY ZA LATANIE Często podróżujesz samolotami? W takim razie masz szansę na darmowe bilety, prawo zabrania większego bagażu, skorzystanie z luksusowej poczekalni, prezenty rzeczowe i inne bonusy w Programach lojalnościowych „frequent flyer”. Jak to działa? Wszystkie propozycje dla „częstych lataczy” opierają się na podobnej zasadzie: lecąc w trasę obsługiwaną przez danego przewoźnika lub jego partnerów, „zarabiamy” tzw. powietrzne mile. Jeśli już ich trochę nazbieramy, będziemy mogli wymienić je na nagrody. Niekiedy mile można otrzymać także bez przemieszczania się w przestworzach – np. za wynajem samochodów, noclegi w hotelach, zakupy w sklepach wolnocłowych, rozmowy przez telefon komórkowy etc. Szczegóły wyjaśniają regulaminy poszczególnych programów. Najłatwiej jednak mile „wylatać”. Przykładowo – w programie Miles & More, w ramach którego jesteśmy premiowani za korzystanie z usług PLL LOT, Lufthansy, Austrian Airlines, SWISS-a i współpracujących z nimi przewoźników (punkty dostajemy niezależnie od tego, którym z nich lecimy, byleby byli partnerami danego programu), za podróż z Warszawy via Frankfurt do Meksyku i z powrotem otrzymamy tyle punktów, że w nagrodę będziemy mogli sobie wybrać dowolną podróż którymś z wymienionych przewoźników po Europie. Z kolei po trzech takich lotach do Meksyku dostaniemy darmowy bilet np. do Egiptu, Kenii czy na Zanzibar. Podobnie jest i u innych lotniczych potentatów, którzy programom „częstego latacza” nadają swoje nazwy. Na przykład w British Airways jest to „Executive Club”, w KLM i Air France – „Flying Blue”. To, ile konkretnie za daną trasę dostaniemy punktów, zależy przede wszystkim od klasy podróży (za lot w pierwszej lub biznes punktów będzie dużo więcej niż za ekonomiczną), ale także od rodzaju biletu (tzw. klasy rezerwacji). Np. lecąc LOT-em z Warszawy do Londynu w klasie ekonomicznej, widełki zarabianych mil wahają się od 250 do 2500! W skrócie: im droższy bilet, tym więcej mil mamy przyznanych, ale są też bilety (np. pracownicze lub z promocji), za które nie dostaniemy punktów. Bywają i promocje odwrotne, gdy za jakąś trasę możemy otrzymać np. podwójną liczbę mil (do 15 marca jest tak w programie Mile & More za podróże LOT-em z Warszawy do Madrytu). Plastik do kolekcji Aby zbierać mile, najpierw musimy oficjalnie zgłosić się do uczestnictwa w programie. Nic za to nie płacimy, nie ma też znaczenia, czy latamy na danej trasie dwa razy w miesiącu, czy jest to nasza pierwsza podróż i nie wiemy, kiedy będzie następna. Nie odgrywa też roli, czy należymy do konkurencyjnych programów – możemy mieć kilkanaście plastikowych kart, od różnych przewoźników. O druk zgłoszenia najlepiej zapytać stewardessę w samolocie lub obsługę na lotnisku. Czasem można go znaleźć w bezpłatnych magazynach pokładowych, które mamy w kieszeni przy fotelu w samolocie, albo – w przypadku większości znanych linii – na ich stronach internetowych. Po wysłaniu zgłoszenia pod wskazany adres po pewnym czasie otrzymamy potwierdzenie przyjęcia do programu i plastikową kartę z naszym numerem identyfikacyjnym. Od tej pory przy każdej podróży podczas odprawy biletowo-bagażowej lub też, jak np. w British Airways – w czasie wykupywania rezerwacji, pokazujemy kartę „częstego latacza” i od razu mamy naliczane punkty. Inny system jest w British Airways, gdzie wystarczy wpisać na stronie internetowej programu rejsy, którymi się leciało, i mile zostaną naliczone. O stanie naszego konta milowego będziemy co jakiś czas informowani pocztą lub mailem. Wybór należy do ciebie Bilet, jaki nam przysługuje za „zarobione” mile, możemy wykorzystać sami albo podarować go komuś innemu. Mile możemy też wykorzystać w inny sposób – np. podwyższając sobie klasę podróżowania (lecimy na normalnie płatny bilet, ale przeraża nas długi lot w zatłoczonej i ciasnej klasie ekonomicznej – w tym wypadku za mile możemy przenieść się do klasy biznes). Możemy też zebrane mile wymienić na nagrody rzeczowe (w PLL LOT są to np. eleganckie wyroby skórzane, szwajcarskie scyzoryki czy bony książkowe). Jedno jest pewne – warto mile zbierać! POSZUKAJ W INTERNECIE Informacje o programach lojalnościowych największych potentatów lotniczych: www.miles-and-more.pl , tel. (022) 5777 222 – program m.in. PLL LOT, Lufthansy, Austrian Airlines, SWISS, w którym liczą się także punkty zgromadzone u partnerów sojuszu Star Alliance tj. m. in. SAS, Air Canada, United Airlines, Varig, Singapore Airlines, US Airways i in. www.britishairways.com/execc lub tel. (022) 529 90 39 – informacje o programie British Airways, w którym liczą się mile zgromadzone także u innych partnerów aliansu One World, czyli w American Airlines, Iberia, Finnair, Qantas Airways, Cathay Pacific, LanChile, Aer Lingus i in. www.skyteam.com (zakładka „Benefits”) – program aliansu Sky Team, do którego należą m.in. KLM, Air France, AlItalia, Continental Airlines, Czeskie Linie Lotnicze CSA, Aero Mexico i inne. ODLOTOWO Regularnie do Iraku Pierwszą europejską linią lotniczą, która odważyła się na wprowadzenie do rozkładów regularnych połączeń do Iraku, jest Austrian Airlines. Z Wiednia do irackiego Erbil od marca można latać dwa razy w tygodniu, od maja liczba rejsów zostanie zwiększona do trzech. Piątka liderów Polacy lubią latać, zwłaszcza odkąd pojawiły się tanie linie. Według danych Urzędu Lotnictwa Cywilnego w ciągu 9 miesięcy 2005 roku z polskich lotnisk wyleciało blisko 7,7 mln pasażerów (2 mln więcej niż rok wcześniej), przy czym 27,89 proc. regularnych przelotów (czyli z pominięciem czarterów) stanowią podróże tanimi liniami. Na pierwszym miejscu w przewozach jest nadal LOT (45,51 proc. pasażerów), a dalej kolejno: Wizz Air (11,64 proc.), Lufthansa (6,08 proc.), SkyEurope (4,77 proc.) i Centralwings (4,74 proc.). WIEŚCI ZE STOKÓW Narty w samolocie Coraz częściej na narciarski urlop lecimy samolotem. Czy za przewiezienie nart musimy dopłacać? Wszystko zależy od przewoźnika. Np. w Lufthansie i Alitalii, jeśli mieścimy się w regulaminowym limicie bagażu (w klasie ekonomicznej zwykle 20 kg), wówczas narty lub deskę bierzemy gratis, a płacimy przy przekroczeniu limitu. W Lufthansie będzie to kwota jak za 3 kg nadbagażu, czyli przy trasie do Monachium 93 zł, z kolei w Alitalii – 30 euro. U innych przewoźników (Centralwings, Swiss, Austrian Airlines) narty nie mają nic wspólnego z głównym bagażem – niezależnie od tego, ile waży nasza torba, sprzęt na stok (jedną parę nart lub deskę) bierzemy za darmo. Jedwabna kuracja Po całym dniu na stoku fryzura nie zawsze wygląda tak, jakbyśmy tego chcieli. Z pomocą przychodzi Silk Therapy, produkt z nowej serii BioSilk firmy Farouk Systems. W skład preparatu wchodzi jedwab, który ułatwia układanie włosów i nadaje im zdrowy wygląd, a poręczne opakowanie łatwo zabrać ze sobą na wyjazd. www.farouk.com.pl Narty po turecku Jednym z oryginalniejszych pomysłów na zimowy wyjazd mogą być narty w… Turcji. W górach Anatolii działa 7 ośrodków narciarskich. Do najpopularniejszych należy położony zaledwie 150 km od Stambułu masyw Ulu Dag koło Bursy, gdzie narciarze mają do dyspozycji 15 wyciągów (gondolka, krzesełka, orczyki). Śnieg jest gwarantowany do kwietnia – w szczycie sezonu jego pokrywa sięga trzech metrów. Sprzęt możemy pożyczyć na miejscu, przy czym warto wiedzieć, że narty po turecku to… „kayak”. Przegląd tureckich ośrodków narciarskich znajdziemy na stronach www.tourismturkey.org/special-interest/winter-ski/winter.html Tatrzański skipass Gospodarze polskich stoków wciąż nie mogą dogadać się w sprawie objęcia różnych stoków jednym skipassem, w przeciwieństwie do naszych południowych sąsiadów. No cóż, tym chętniej będziemy jeździli w słowackie góry, m.in. w Wysokie Tatry, gdzie od tej zimy wprowadzony został „Tatrzański skipass”. Jego posiadacze mogą korzystać z wyciągów w Tatrzańskiej Łomnicy (Łomnica i Jamy), Smokowcu, na Strbskim Plesie i w Liptowskiej Teplicy. Karnet 6-dniowy to 3300 koron (około 340 zł) w przypadku dorosłych i 1980 koron (210 zł) dla dzieci do lat 12. Więcej informacji: www.tatry.sk www.parksnow.sk Kask lepiej mieć Warto pamiętać (żeby potem nie zaczynać jazdy od zakupów), że we Włoszech wszyscy młodociani narciarze i snowboardziści (do lat 14) muszą jeździć w kaskach. Za jazdę bez kasku grożą kary finansowe. Wprowadzenie takiego obowiązku rozważają Austriacy. Ale niezależnie od przepisów w kasku jeździć powinniśmy – dla swojego bezpieczeństwa. OLEJ NA ARKTYCZNE MROZY Sprzedaż specjalnego oleju napędowego, który nie zablokuje silnika nawet podczas podróży w czasie srogiej zimy, rozpoczyna w Polsce Statoil. Arktyczny olej napędowy dostępny będzie przede wszystkim na stacjach w tych regionach, które najsilniej odczuwają powiewy lodowatego powietrza znad Syberii – a więc we wschodniej części kraju. Przystosowany jest do zasilania silników diesla pracujących w temperaturze do –36oC. Od zwykłego oleju napędowego różni się m.in. dodatkiem substancji przeciwdziałających blokowaniu przez parafiny filtru paliwa. Podobne paliwo sprzedawane jest zazwyczaj na stacjach w Skandynawii – w obrębie koła podbiegunowego. W Polsce będzie dostępne w dystrybutorach do końca lutego 2006 r. PODRÓŻ Z ESENCJĄ SMAKU Robert Sowa, szef kuchni hotelu Jan III Sobieski w Warszawie i kucharz piłkarskiej reprezentacji, zwolennik zdrowej i lekkiej kuchni, bogatej w warzywa i owoce, ryby i owoce morza, propagator kuchni polskiej, ale inspirowanej i wzbogaconej doświadczeniami kulinarnymi z podróży zagranicznych, zebrał swoje przepisy w książce „Esencja smaku”. Publikacja Sowy adresowana jest do wszystkich, którzy chcą poznać kuchnię fuisine i szukają inspiracji do kulinarnych eksperymentów i wprowadzania nowych smaków, poznanych podczas wędrówek po świecie. Książka została nominowana w sześciu kategoriach do międzynarodowej nagrody Gourmet Voice 2006 podczas tegorocznej, drugiej już edycji The Gourmet Media World Festival w Cannes, gdzie spotykają się przedstawiciele mediów branży kulinarnej z całego świata. E-PODRÓŻ www.przyjazne.pl– pierwszy w Polsce tego typu portal stworzony z myślą o osobach niepełnosprawnych. Informacje zawarte na stronach ułatwią im poruszanie się nie tylko po najbliższej okolicy, ale nawet zaplanowanie dalszej podróży. Jest więc wykaz bazy noclegowej i gastronomicznej „bez barier”, informacje o kinach czy basenach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych. Dzięki forum można na bieżąco wymieniać uwagi, dzielić się wrażeniami, a także poznać inne osoby mające podobne problemy. Zrobiono nawet miejsce na oferty biur podróży z propozycjami dla niepełnosprawnych i kontakty do firm i organizacji, które pomagają w uaktywnieniu się (propozycje wędkowania, nurkowania, obozy rehabilitacyjno-wspinaczkowe itp.). www.alpineskimaps.com – na tych opisanych po angielsku stronach, nawet nie znając języków obcych, łatwo możemy wyszukać mapy większości alpejskich regionów narciarskich (do wyboru: Szwajcaria, Austria, Włochy, Francja i Niemcy). Co ważne, są to zarówno mapy zimowe przydatne dla narciarzy (schemat wyciągów, nartostrady, wysokości szczytów etc.) jak i letnie, z których można skorzystać podczas górskich wędrówek. Uzupełnieniem są plany niektórych miast i popularnych wśród turystów kurortów alpejskich. www.pogoda.onet.pl – wszystko jedno, czy wybieramy się na narty, czy pod palmy albo czy będziemy w kraju, czy też na drugim końcu świata – warto sprawdzić, jaka tam, gdzie jedziemy, jest pogoda, zarówno aktualna, jak i prognozowana na najbliższe dni. Przynajmniej będziemy wiedzieli, jakie ubrania zabrać! Narciarzy zainteresują zapewne informacje o tym, jakie w popularnych polskich ośrodkach zimowych panują warunki – ile jest śniegu, czy zapowiadane są opady, czy kursują wyciągi. Niestety nie ma jeszcze informacji z regionów alpejskich (co najwyżej możemy sprawdzić najbliższe duże miasto).