Zagadka wymarcia „hobbitów” wyjaśniona? Odpowiedź była zaklęta w stalagmitach
Przedstawiciele gatunku Homo floresiensis, nazywani „hobbitami”, dziesiątki tysięcy lat temu zniknęli z powierzchni Ziemi w tajemniczych okolicznościach. Archeolodzy i klimatolodzy połączyli siły, by tę zagadkę wyjaśnić. Efekt ich współpracy rzuca nowe światło na rolę klimatu w tej historii.
Naukowcy od lat zastanawiali się, dlaczego zniknął „hobbit”, czyli Homo floresiensis, wczesny gatunek człowieka. Te małe istoty zamieszkiwały jaskinię Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores. Zniknęły z zapisu kopalnego około 50 000 lat temu. Dlaczego? To stanowiło zagadkę, chociaż było kilka tropów. Nowe badanie sugeruje, że to nie inni ludzie, ale dramatyczna zmiana klimatu mogła odegrać kluczową rolę w ich upadku. Aby poznać tę tajemnicę, międzynarodowy zespół badaczy, przede wszystkim z Australii i Stanów Zjednoczonych, postanowił wykorzystać do analiz nietypowe źródło. Było nim „archiwum deszczu” w postaci jaskiniowych stalagmitów. Wnioski opublikowano właśnie na łamach „Communications Earth & Environment”. Stalagmity opowiadają historię „hobbitów” Przebadane stalagmity znajdują się w jaskini Liang Luar blisko Liang Bua. Przechowują chemiczne zapisy dawnych opadów. Naukowcy zbadali w nich izotopy tlenu i magnezu do wapnia (Mg/Ca), aby sprawdzić, jaka była wilgotność w tym rejonie dziesiątki tysięcy lat temu. W ten sposób badacze odtworzyli historię klimatu sprzed 91 000 do 47 000 lat temu na tej indonezyjskiej wyspie. Wysychające rzeki i znikająca ofiara Badanie wykazało, że ekosystem wokół Liang Bua zaczął się drastycznie wysuszać mniej więcej w czasie, gdy zniknął Homo floresiensis. Od około 76 000 lat temu trwała susza. Krytyczny moment nastąpił między 61 000 a 55 000 lat temu. Wówczas średnie roczne opady deszczu spadły z około 1560 mm do 990 mm. Co gorsza, opady letnie – czyli te, które w największym stopniu zasilają rzeki – zmalały do rekordowo niskiego poziomu. Oznaczało to, że koryta rzek sezonowo wysychały, a dostęp do słodkiej wody był ograniczony. Słodka woda była kluczowa do przetrwania zarówno dla ludzi, jak i dużych zwierząt. Susza uderzyła głównie w karłowatego słonia (Stegodon florensis insularis). Te zwierzęta ważyły od 350 do 950 kg i, podobnie jak współczesne słonie, źle znosiły długotrwały brak wody. Jednocześnie były one ulubionym celem polowań „hobbitów”. Z zapisu kopalnego wynika, że populacja słoni spadła gwałtownie około 61 000 lat temu, czyli dokładnie w czasie szczytowego okresu suszy. Koniec rajskiego „Hobbitonu” Spadek liczebności słoni karłowatych wiązał się z utratą ważnego źródła pożywienia dla „hobbitów”. Byli oni zmuszeni do opuszczenia Liang Bua około 61 000 lat temu z powodu braku wody i jedzenia. – Ekosystem wokół Liang Bua stał się drastycznie suchszy mniej więcej w czasie, gdy wyginął Homo floresiensis. Spadły letnie opady deszczu, a koryta rzek sezonowo wysychały, co stanowiło obciążenie zarówno dla hobbitów, jak i ich ofiar – komentuje główny autor badania dr Mike Gagan. W poszukiwaniu lepszych, bardziej wilgotnych miejsc „hobbici” mogli się w końcu natknąć na migrujących Homo sapiens. Odkrycie to wspiera teorię, w myśl której to postępująca zmiana klimatu doprowadziła do opuszczenia jaskini Liang Bua przez „hobbitów”, a ostatecznie do ich zniknięcia. Zmiana środowiskowa uniemożliwiła im przetrwanie w ich dotychczasowym raju. Źródło: Communications Earth & Environment Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
Pochodzenie współczesnych ludzi jest przedmiotem zażartej dyskusji. Analizy genetyczne jako kolebkę naszego gatunku wskazują Afrykę, jednak do tej pory nie było jasne, jak rozprzestrzenił ię oni na inne kontynenty. Czy to możliwe, że kluczową rolę odegrały… owoce morza?
Najnowsze hipotezy zakładają, że Homo sapiens opuścił południowe wybrzeże Afryki – skąd szacuje się, że pochodził – 70 000 lat temu, rozpoczynając największą migrację w historii świata. Pomogło mu w tym wyjątkowe wśród hominidów przystosowanie do przybrzeżnego trybu życia i obecność smakowitych skorupiaków. Jakie dowody przemawiają za naszym przedwiecznym związkiem z morzem? Gdzie pojawili się pierwsi ludzie? Aktualne teorie Przez wiele lat dominowała teoria, że człowiek współczesny – czyli Homo sapiens – pojawił się w Afryce Wschodniej około 200 000 lat temu, a następnie zaczął rozprzestrzeniać się na inne kontynenty. Wskazywały na to analizy szczątków kostnych oraz narzędzi znalezionych na terenie Etiopii oraz Tanzanii. Nie było jak jasne, jak tego dokonał. Ostatnie dekady przyniosły jednak fascynujące odkrycia. Badania genetyczne wskazują na to, że w naszej historii kluczowe mogło być południowe wybrzeże Afryki. Najnowsza hipoteza zakłada, że to właśnie tam, na terenie dzisiejszego południowego Kapsztadu, człowiek współczesny rozwinął nie tylko szereg „nadmorskich” umiejętności, które umożliwiły mu przetrwanie, ale i zaawansowaną kulturę związaną z morzem, dzięki której rozprzestrzenił się na inne kontynenty. Kompleksy przybrzeżnych jaskiń Pinnacle Point i inne miejsca w rejonie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ponieważ stanowią najbardziej zróżnicowany i najlepiej zachowany zapis rozwoju zachowań współczesnego człowieka. Sięga on 162 000 lat wstecz. Wielka wędrówka z południowej Afryki Najnowsza hipoteza podróży z Afryki określana jest mianem „koncepcji migracji przybrzeżnej” i zakłada, że nasi przodkowie opuścili region współczesnego RPA około 70 000 lat temu. Według prof. Alana Whitefielda i jego zespołu badawczego, pierwsi ludzie przez 20 000 lat przemieszczali się wzdłuż wybrzeży wschodniej Afryki, korzystając z bogactw zasobów morskich, i dotarli aż do półwyspu Arabskiego, a stamtąd w dalsze regiony Azji i Europy. Badania genetyczne prowadzone na uniwersytetach w Kapsztadzie, Johannesburgu oraz Oxfordzie wykazały, że to właśnie w południowej Afryce pierwsi ludzie mogli wykształcić umiejętności pozwalające im korzystać z dobrodziejstw morza. Te zaś miały pomóc im w wędrówce wzdłuż wybrzeża. Region dzisiejszego RPA obfitował w schronienia skalne, pożywienie – w szczególności owoce morza i mięczaki, które Homo sapiens musieli nauczyć się zdobywać – a także w surowce (kości) umożliwiające rozwój prymitywnych narzędzi. Analizy genetyczne dowodzą, że korzystanie z zasobów morskich poprawiło dietę pierwszych ludzi i umożliwiło znaczący rozwój ich zdolności poznawczych. Mieli oni przewagę nad tymi hominidami, które polegały wyłącznie na polowaniu i zbieractwie w głębi lądu. Dlaczego pierwsi ludzie opuścili Afrykę? Decyzja o opuszczeniu afrykańskiej kolebki wynikała z wielu czynników, ale dużą rolę odegrały… zmiany klimatyczne. Okresy globalnego ochłodzenia, czyli tzw. epoki lodowcowe, powodowały obniżenie poziomu mórz i umożliwiały odkrywanie nowych terenów. Tak najprawdopodobniej stało się z Morzem Czerwonym, które w wyniku globalnego ochłodzenia drastycznie zmniejszyło swój poziom i umożliwiło przeprawę pierwszym ludziom z Afryki na Półwysep Arabski. Przez pewien czas, po erupcji superwulkanu Toba w Indonezji, na dużych obszarach Ziemi panował także niedobór żywności. Według badaczy to migracje wzdłuż wybrzeża i przystosowanie do życia w sąsiedztwie morza między innymi umożliwiły Homo sapiens przetrwanie. Wygląda na to, że pomogły nam… owoce morza, które do dzisiaj uważamy za luksus. Zdolności adaptacyjne, rozwój skutecznych narzędzi i technologii, a także kultury umożliwiającej tworzenie zaawansowanych struktur społecznych sprawiły, że przedstawiciele naszego gatunku zasiedlili niemal każdy skrawek globu. Warto jednak pamiętać, gdzie ta historia miała swój początek. Źródło: Transactions of the Royal Society of South Africa Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Profesor Barkai odkrywa sekret przodków. Ogień nie służył do tego, co myślisz
To nie kuchnia, ale spiżarnia mogła zyskać dzięki opanowaniu ognia. Według izraelskich uczonych Homo erectus konserwował wielkie porcje mięsa. Ta praktyka mogła zmienić bieg ewolucji.
Spis treści: Dlaczego Homo erectus rozpalał ogień? Prehistoryczna tajemnica ognia Ogień towarzyszy nam od milionów lat. Według badaczy ujarzmienie żywiołu było jednym największych epokowych wydarzeń w historii ludzkości. Niektóre kwestie budzą jednak wątpliwości. Naukowcy zastanawiają się na przykład, czy ogień od początku służył tylko do gotowania. Nowa hipoteza badaczy z Uniwersytetu w Tel Awiwie przedstawia nowy punkt widzenia. Ujarzmienie ognia było efektem długiego, stopniowego procesu. Pierwsze próby podjęto już we wczesnym plejstocenie. Według tzw. hipotezy gotowania to właśnie termiczne przetwarzanie roślin i mięsa miało kluczowe znaczenie dla rozwoju Homo erectus. Zmiana w diecie umożliwiła zmniejszenie układu trawiennego, a w konsekwencji zwiększenie mózgu. Dlaczego Homo erectus rozpalał ogień? Około 400 tysięcy lat temu ogień był już używany na co dzień m.in. do pieczenia mięsa, ogrzewania czy oświetlenia. Ale co działo się wcześniej? Tu zaczyna się prawdziwa zagadka. Starsze dowody na użytkowanie ognia są rzadkie i niejednoznaczne. Niewykluczone, że wczesny Homo erectus korzystał z ognia tylko sporadycznie. – Zbieranie opału, rozpalanie ognia i jego podtrzymywanie wymagało dużego wysiłku, dlatego musieli mieć istotny, efektywny energetycznie powód, by to robić – tłumaczy dr Miki Ben-Dor z Katedry Archeologii i Kultur Starożytnego Bliskiego Wschodu im. Alkowa na Uniwersytecie w Tel Awiwie. Ben-Dor i jego zespół przeanalizowali dostępne dane ze wszystkich znanych prehistorycznych stanowisk – jest ich dziewięć – datowanych na okres od 1,8 miliona do 800 tysięcy lat temu, w których znaleziono dowody na użycie ognia. Wśród nich są Geszer Benot Ja’akow i Kamieniołom Evron w Izraelu, sześć stanowisk w Afryce oraz jedno w Hiszpanii. Zespół skorzystał również z badań etnograficznych współczesnych społeczności łowiecko-zbierackich, aby dopasować ich zachowania do prehistorycznych warunków. Prehistoryczna tajemnica ognia Wszystkie stanowiska miały jedną wspólną cechę. Była to obecność kości słoni, hipopotamów czy nosorożców. Nie ma się co dziwić. Jedno dużo zwierzę mogło wyżywić całą grupę przez wiele tygodni. Problem polegał na tym, że ciało upolowanego giganta nie nadawało się do błyskawicznego spożycia. Trzeba je było jakoś zabezpieczyć przed dzikimi zwierzętami, zepsuciem, a nawet innymi ludźmi. Tu właśnie jako rozwiązanie pojawia się ogień. Zespół izraelskich badaczy przeanalizował możliwości konserwacji mięsa i tłuszczu – np. przez suszenie, wędzenie czy opalanie. – Prawdopodobnie, gdy ogień już został rozpalony w tym celu, okazjonalnie używano go również do gotowania – bez dodatkowego kosztu energetycznego. Taki sposób użycia może tłumaczyć dowody na pieczenie ryb sprzed około 800 tysięcy lat w Geszer Benot Ja’akow – wyjaśnia profesor Ran Barkai, również z Uniwersytetu w Tel Awiwie. To nowe ujęcie wpisuje się w większą teorię mówiącą, że ewolucja człowieka była w dużej mierze odpowiedzią na sukcesy i porażki w polowaniu na duże zwierzęta. Kiedy te zaczęły znikać, nasi przodkowie musieli zmieniać swoją dietę i strategie przetrwania. Źródło: Frontiers in Nutrition Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Pierwsi Europejczycy byli ciemnoskórzy. I to dłużej, niż zakładano
Biorąc pod uwagę, że Europa jest zamieszkana przez ludzi od około miliona lat, jasna cera i blond włosy są dość nowym typem urody. Najnowsze badania tłumaczą, że ciemna karnacja dominowała na kontynencie dłużej niż zakładano.
Spis treści: Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Zanim pobledliśmy Dieta a pigmentacja Migracje ludzi nie są niczym nowym. Mowa o jednym z najstarszych zachowań populacji. To dzięki migracjom zasiedliliśmy cały świat. Badacze ustalili, że Homo erectus najprawdopodobniej dotarł do Europy ok. 1,3–1 mln lat temu. Z Afryki na inne kontynenty wyruszył 1,8 mln lat temu. To, jak i kiedy przemieszczali się nasi przodkowie oraz ich kuzyni nie jest jedyną fascynacją naukowców w tej dziedzinie. Niemniej intrygujące jest to, jak wyglądali pierwsi mieszkańcy Europy. Nowe światło na tę kwestię rzuca badanie opisane w serwisie preprintów „bioRxiv”. Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Trudno dziś wskazać, jak wygląda typowy Europejczyk. Inny typ urody reprezentują przeciętni Skandynawowie, inni Hiszpanie, a jeszcze inny mieszkańcy Bałkanów. Bardzo długo naukowcy sądzili, że rozprzestrzenianie się genu jasnej skóry w Europie było procesem stopniowym i jednolitym. Porównywano go do rozsmarowywania masła na kromce chleba – jaśniejszy pigment skóry miał stopniowo zastępować ciemniejszy. Z nowych badań wynika jednak, że przez długi czas Europa była jak cętkowane umaszczenie lamparta. Różne plamy odpowiadały innym odcieniom koloru skóry. Analiza DNA 348 osób żyjących w różnych zakątkach Eurazji pozwoliła naukowcom prześledzić zmiany w pigmentacji skóry, włosów i oczu na przestrzeni ostatnich 45 tys. lat. Jak się okazało, proces „rozjaśniania” skóry przebiegał wolniej, niż wcześniej przypuszczano. Dotychczasowe badania sugerowały, że jasna skóra pojawiła się na terenie Kaukazu około 15 tysięcy lat temu. Następnie rozprzestrzeniła się po Europie wraz z rolnikami z Anatolii. To nie oznacza jednak, że wygląd Europejczyków uległ rewolucji. Zanim pobledliśmy – Mieliśmy już pewne dowody na to, że ciemna skóra utrzymywała się w Europie dłużej – przyznaje prof. Guido Barbujani cytowany przez portal iflscience.com. Przykładem jest Człowiek z Cheddar, który żył w mezolitycznej Anglii około 10 tys. lat temu. Miał on ciemną skórę, choć jego oczy były niebieskie. Z badań wynika, że w paleolicie ciemna pigmentacja była powszechna. Pierwsze przypadki jasnej skóry pojawiły się dopiero około 12 tys. lat temu u łowców-zbieraczy z terenów dzisiejszej Szwecji. W neolicie ciemna skóra wciąż dominowała. Wyjątkiem była niewielka liczby osób o jaśniejszej karnacji na północy Europy. Dopiero w epoce brązu zaczęto częściej dostrzegać kombinację jasnej skóry, niebieskich oczu i blond włosów. Taki wygląd stał się bardziej powszechny w epoce żelaza. Odnotowano to na terenach dzisiejszej Anglii, Węgier, Estonii i Czech. Dieta a pigmentacja Fascynujące jest to, ze ciemna pigmentacja utrzymywała się nawet w czasach wojny trojańskiej i mitycznego założenia Rzymu. Profesor Guido Barbujani tłumaczy, jaką rolę w tym procesie odegrała dieta. – Jasna skóra jest korzystna w środowisku o niskim nasłonecznieniu, ponieważ ułatwia syntezę witaminy D. Ale jeśli twoja dieta była bogata w ryby, mogłeś dostarczać tę witaminę z pożywienia – wyjaśnia. To mogło pozwolić ludziom o ciemniejszej karnacji na dostosowanie się do europejskich warunków klimatycznych bez ewolucyjnej zmiany koloru skóry. W efekcie Europa przez większą część prehistorii była miejscem niezwykłej różnorodności genetycznej, której ślady są widoczne do dziś. Naukowcy od dawna wiedzą, że pierwsi ludzie, którzy wyewoluowali w Afryce, mieli ciemną skórę, włosy i oczy. Te cechy chroniły ich przed intensywnym promieniowaniem słonecznym. Źródła: IFL Science, bioRxiv Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Neandertalczycy byli bardziej inteligentni niż nam się wydawało. Znali się na medycynie i sztuce
Neandertalczycy dysponowali niezwykłą inteligencją i wiedzą o świecie, który ich otaczał. Od środków przeciwbólowych i antybiotyków po jaskiniowe rytuały. Co jeszcze warto wiedzieć o najbliższym krewnym współczesnego człowieka?
W tym artykule: Neandertalczycy stosowali penicylinę Początki ziołolecznictwa Prehistoryczna opieka nad chorymi Rytuały pogrzebowe neandertalczyków Kamienne kręgi w jaskiniach Nie doceniamy neandertalczyków Najstarsze malowidła to dzieła neandertalczyków? Tajemnica ściany w El Castillo Neandertalczycy posiadali zdolność sprawnej komunikacji Neandertalczyk w Polsce Leczenie chorób, budowanie skomplikowanych konstrukcji, staranne grzebanie zmarłych, a także tworzenie rysunków naskalnych. Te umiejętności jeszcze do niedawna uchodziły za domenę Homo sapiens. W świetle najnowszych badań okazuje się jednak, że tysiące lat zanim przedstawiciele tego gatunku pojawili się w Europie, a czasami nawet dziesiątki tysięcy lat zanim wpadli na pomysł opuszczenia swojej afrykańskiej kolebki, neandertalczycy posiadali wiedzę, która nawet z dzisiejszej perspektywy robi wrażenie. Czasami dotyczyła odpowiedniego wykorzystania dostępnych surowców. Czasami wiązała się z trudną do odczytania symboliką opartą na wierzeniach i rytuałach. Ich celu ani przebiegu nie da się dziś odtworzyć. Jednym słowem neandertalczycy posiadali inteligencję i zdolności poznawcze, których im jeszcze do niedawna odmawiano, przedstawiając jako bezmyślne małpoludy. Neandertalczycy stosowali penicylinę Dowodzą tego sensacyjne ustalenia opublikowanie na początku marca 2017 roku w prestiżowym tygodniku „Nature”. Wynika z nich, że neandertalczycy posiadali dość zaawansowaną wiedzę medyczną. Potrafili bowiem leczyć rozmaite schorzenia. Ujawniła to analiza pozostałości pożywienia i bakterii uwięzionych w kamieniu nazębnym kilku osobników, zamieszkujących tereny dzisiejszej Belgii oraz Hiszpanii. Jeden z hiszpańskich osobników, mężczyzna żyjący ok. 49 tys. lat temu w jaskini El Sidrón, zwrócił szczególną uwagę badaczy. Jego kamień nazębny zawierał DNA pasożyta Enterocytozoon bieneusi z grupy mikrosporydiów. Może on wywoływać bóle brzucha i ostrą biegunkę. Ponadto w jego szczęce była dziura. To znak, że cierpiał z powodu ropnia. Przy ostrym zakażeniu zęba bakterie dosłownie wyjadają kość. – Obydwie te rzeczy musiały powodować intensywny ból – mówi współautor pracy w „Nature” Antonio Rosas z Museo Nacional de Ciencias Naturales w Madrycie. Jednak według Rosasa mężczyzna ten sam albo przy pomocy współbratymców próbował się wyleczyć. W jego kamieniu nazębnym znaleziono DNA Penicilinum, czyli pędzlaka. To grzyb, z którego wyizolowano pierwszy antybiotyk – penicylinę. Ponadto naukowcy odkryli ślady materiału genetycznego topoli. Jej kora, korzenie i liście zawierają kwas salicylowy. Czyli „naturalną aspirynę” o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Początki ziołolecznictwa Te odkrycia współgrają z wcześniejszymi badaniami kamienia nazębnego osobników z El Sidrón. W 2012 roku zespół Karen Hardy z Universitat Autònoma de Barcelona stwierdził, że zawierał on pozostałości krwawnika i rumianku. Obydwie rośliny są do dziś wykorzystywane w ziołolecznictwie. Pierwsza – do leczenia wrzodów żołądka, niestrawności i stanów zapalnych układu pokarmowego. Druga przydaje się przy bólach brzucha, ma również działanie rozkurczające. Według Amandy Henry, paleoantropolożki z uniwersytetu w Lejdzie, neandertalczycy nie jedli tych rzeczy z powodu zawartości kalorycznej lub smaku. Mogli świadomie wykorzystywać ich medyczne właściwości. Oczywiście, nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy wiedza o naturalnych medykamentach była dostępna dla wszystkich. Może istnieli neandertalscy „specjaliści” od leczenia. Czyli szamani strzegący wiedzy i odpowiednich rytuałów związanych z owymi medykamentami, a też (być może) z innymi „magicznymi” czynnościami. Niezależnie jednak od tego, kto leczył, jest bardzo prawdopodobne, że wiedza naszych kuzynów na temat zdrowotnych właściwości roślin była niezwykle rozległa. Neandertalczycy toczyli wojnę z ludźmi przez 100 tys. lat. Właśnie to odkryto Około 600 tys. lat temu ludzkość podzieliła się na dwie grupy. Jedna została w Afryce, druga ruszyła mostem lądowym do Azji i Europy. Tymi wędrowcami byli neandertalczycy Prehistoryczna opieka nad chorymi Jednak odpowiednie leki są tylko jednym z wielu elementów „opieki medycznej”. Neandertalczycy potrafili również odpowiednio zajmować się chorymi. Najlepiej świadczy o tym pochówek 40-letniego mężczyzny, znaleziony kilkadziesiąt lat temu w Szandar (północny Irak). Analiza kości dowiodła, że od urodzenia cierpiał na niedowład prawej strony ciała. Był ślepy na jedno oko, amputowano mu rękę, a rana znakomicie się zagoiła. Współplemieńcy musieli zajmować się nim przez dziesiątki lat. Nie był to odosobniony przypadek. Kilkanaście lat temu szwajcarscy naukowcy dokonali wirtualnej rekonstrukcji pogruchotanej neandertalskiej czaszki znalezionej w 1979 roku nieopodal francuskiej wioski St. Cesaire. Okazało się, że na jej czubku znajdowała się zagojona rana, zadana prawdopodobnie ostrym narzędziem. Także i ten uraz wymagał długotrwałej pielęgnacji rannego, a zapewne i medycznej wiedzy. Być może tym zabiegom towarzyszyły jakieś magiczne praktyki. Pewną poszlakę wskazującą na istnienie duchowego życia neandertalczyków dają znajdowane w ich grobach kawałki czerwonej ochry czy hematytu. To minerały o dużej zawartości tlenków żelaza. Krwista barwa we wszystkich kulturach świata symbolizuje życie. Antropolodzy uważają, że i dla naszych kuzynów miała to samo znaczenie. Rytuały pogrzebowe neandertalczyków Same pochówki są zresztą ciekawe z kilku powodów. Po pierwsze, zmarłych składano w specjalnie wykopanych jamach w ziemi, niekiedy prostokątnych, czasami okrągłych. Ponadto do grobu neandertalczycy wkładali nie tylko kawałki kolorowych skał, lecz również inne dary. Na przykład pochówkowi 2-letniego neandertalskiego dziecka, znalezionego w 1993 roku w syryjskiej jaskini Dederiyeh, towarzyszyło 14 krzemiennych narzędzi, 100 kamiennych odłupków, kości zwierzęce i muszle. Z grzebaniem zmarłego musiały więc wiązać się jakieś rytuały. Być może część z nich dotyczyła manipulacji związanych z cięciem zwłok lub usuwaniem tkanek miękkich. Na wielu neandertalskich kościach widnieją bowiem rysy sugerujące takie działania. Słynne rzeźby świata. Najstarsza figura powstała nawet 300 tysięcy lat temu W starożytności rzeźbiarstwo było jedną z najważniejszych dziedzin artystycznych. W tym okresie powstało wiele figur i posągów, które stanowią przykład monumentalnych dzieł sztuki W 2015 roku zespół prof. Marii Dolores Garraldy z uniwersytetu w Bordeaux opublikował pracę dotyczącą szkieletów znalezionych na francuskim stanowisku paleolitycznym Marillac. Dowodziła, że ciała dwóch dorosłych neandertalczyków i dziecka zostały rozczłonkowane krótko po śmierci. Na ich kościach widniały nacięcia i ciemne plamy zrobione za pomocą kawałków manganu. Owe plamy są wyjątkowo ciekawe. „Manganowe kredki” czy też „ołówki” (jak nazywają je archeolodzy) znajdowane są na różnych stanowiskach archeologicznych związanych z neandertalczykami. Istnieje nawet teoria, według której nasi kuzyni malowali sobie nimi ciała. Miała to być dodatkowa forma (wizualnej) komunikacji ze współplemieńcami. Owe manipulacje i nacięcia na neandertalskich kościach są przez badaczy często interpretowane jako ślady po kanibalskich ucztach. Prof. Garralda pozostaje w tej kwestii bardzo ostrożna. „Do tej pory byliśmy w stanie wykazać istnienie takich manipulacji na wielu neandertalskich stanowiskach w Europie. Jednak nie byliśmy w stanie dowieść konsumpcji ludzkiego mięsa przez neandertalczyków. Chociaż zostało to wykazane w przypadku innych, bardziej współczesnych populacji” – mówi prof. Garralda. Niewykluczone więc, że mamy do czynienia ze śladami po jakichś rytuałach, których przebieg i symboliczne znaczenie być może nigdy nie będą dla nas zrozumiałe. Kamienne kręgi w jaskiniach Neandertalskie pochówki są w większości znajdowane w jaskiniach. Jaskinie zdawały się więc mieć dla naszych kuzynów wyjątkowe znaczenie. Dowodzą tego dwie prace naukowe. Pierwszą na łamach „Nature” umieścił zespół archeologów z uniwersytetu w Bordeaux pod kierunkiem znanego specjalisty od paleolitu prof. Jacques’a Jauberta. Dotyczyła niezwykłego odkrycia we francuskiej jaskini Bruniquel. Znaleziono tam 6 kamiennych kręgów, wzniesionych z ułamanych stalagmitów. Największa ze struktur miała blisko siedem metrów średnicy. Ich ściany nie były wysokie – maksymalnie mierzyły 40 cm. W wielu miejscach były jednak osmalone i nosiły ślady podgrzewania. Stąd badacze są przekonani, że palono w nich ogień. Kiedy po raz pierwszy ludzie ujarzmili ogień? W rozwiązaniu tej zagadki pomogła sztuczna inteligencja Izraelscy naukowcy odkryli, że człowiek mógł zacząć używać ognia już co najmniej 800 000 lat temu. Dowody odnaleźli na prastarych krzemiennych narzędziach. Paleniska znajdowały się jednak bardziej na ścianach ze stalagmitów niż na dnie jaskini. Dlaczego? Naukowcy nie wiedzą. Datowanie tych niezwykłych kamiennych kręgów przyniosło sporą niespodziankę. Okazało się, że zostały wzniesione ok. 175 tysięcy lat temu. W tym czasie nasi przodkowie z gatunku Homo sapiens (który pojawił się na arenie dziejów ok. 200 tys. lat temu) zamieszkiwali tereny dzisiejszej Etiopii. Używali prymitywnych narzędzi i nawet nie przymierzali się do opuszczenia Afryki. Jedynymi hominidami zamieszkującymi Europę byli neandertalczycy. Najwyraźniej nie bali się wejść głęboko do jaskini (kręgi znaleziono 336 metrów od jej wejścia). I odprawiali w jej wnętrzu sobie tylko znane rytuały. Nie doceniamy neandertalczyków Komentując odkrycie swoich kolegów na łamach „Nature” Marie Soresi, archeolożka z uniwersytetu w Lejdzie, napisała: „Być może powinniśmy rozważyć idee, że brak wyrazistości danych na temat neandertalczyków wynika z braku ich zachowania”. Zasugerowała przy tym, że naukowcy są po prostu uprzedzeni. Analizując znaleziska, zawsze w pewien sposób przeciwstawiają sobie obydwie grupy. Czyli tych, którzy wyginęli (neandertalczyków) i tych, którzy przetrwali oraz odnieśli sukces (Homo sapiens). A neandertalczycy wyginęli, bo nie do końca byli tacy jak my. Bo to przecież my – przedstawiciele gatunku Homo sapiens – jesteśmy wyjątkowi (i tacy mądrzy). Być może stąd biorą się wciąż pełne niedowierzania publikacje naukowe kwestionujące intelektualne zdolności naszych kuzynów. Najstarsze malowidła to dzieła neandertalczyków? Wiele wskazuje na to, że już wkrótce będzie trzeba je zrewidować. Pomóc w tym może ponowne wydatowanie najstarszych naskalnych malowideł na świecie, w tym pochodzących z tak słynnych miejsc jak hiszpańska jaskinia Altamira. Do tej pory wiek tych dzieł sztuki ustalano głównie, badając drobinki węgla drzewnego wchodzące w skład pigmentów używanych do malowania. Nie chcąc jednak niszczyć malowideł, naukowcy pobierali naprawdę mikroskopijne próbki. A to zwiększało prawdopodobieństwo ich zanieczyszczenia i zafałszowania wyniku badań. Stąd zespół dr. Alistaira Pike’a z uniwersytetu w Bristolu zdecydował się na wykorzystanie datowania radiouranowego. Czyli opartego na rozpadzie połowicznym uranu, wchodzącego w skład wapiennych nacieków tworzących się na malowidłach i wyrytych w niektórych jaskiniach wzorach. Okazało się, że przyjmowane do tej pory za pewnik datowania oparte na węglu 14C były mocno zaniżone. Na przykład malowidła w Altamirze są o 10 tys. lat starsze, niż sądzono – mają co najmniej 35,6 tys. lat. A sama jaskinia była wielokrotnie „przemalowywana” na przestrzeni 20 tysięcy lat. Największe zaskoczenie przyniosło jednak datowanie innej hiszpańskiej jaskini – El Castillo. Widniejący tam dysk zrobiony poprzez dmuchanie barwnikiem na ścianę ma co najmniej 40,8 tys. lat. Jest więc również 10 tys. lat starszy, niż do tej pory sądzono. Kiedyś uważano, że malowidła w tej jaskini są dziełem Homo sapiens, ale czy na pewno? Tajemnica ściany w El Castillo Homo sapiens pojawił się na terenie północnej Hiszpanii 41,5 tys. lat temu. Neandertalczycy wyginęli tam ok. 40 tys. lat temu. Kto zatem dmuchał na ścianę w El Castillo? Dr Pike nie wyklucza, że ci drudzy. – Możliwe, że malowidła istniały przez wiele tysięcy lat, zanim utworzyła się na nich wapienna powłoka. Stąd musimy wziąć pod uwagę możliwość, że zostały zrobione przez neandertalczyków – mówił Pike na briefingu prasowym towarzyszącym publikacji odkryć w „Science”. Ze swoim kolegą zgodził się obecny na sali współautor publikacji, światowej sławy specjalista od neandertalczyków prof. João Zilhào z uniwersytetu w Barcelonie. Przypomniał, że m.in. zawieszki zrobione z kości, zębów, muszli można było spotkać na terenie Francji i Półwyspu Iberyjskiego już 50 tys. lat temu. – Wiemy, że były dziełem neandertalczyków. Nie byłoby więc dziwne, gdyby to oni okazali się pierwszymi artystami jaskiniowymi. Stwierdzenie to może szokować, ale w kontekście tego, czego dowiedzieliśmy się o neandertalczykach w ciągu ostatniej dekady, naprawdę nie powinno być zaskoczeniem – powiedział Zilhão. Neandertalczycy posiadali zdolność sprawnej komunikacji Według portugalskiego uczonego, jeśli pierwsze naskalne malowidła były dziełem neandertalczyków, to musieli posiadać zdolność sprawnego porozumiewania się (język) oraz inteligencję dorównującą naszej. A wszystko to odziedziczone po żyjącym pół miliona lat temu ostatnim wspólnym przodku Homo sapiens oraz naszych kuzynów. Można się tu więc pokusić o przypuszczenie, że być może to właśnie neandertalczycy nauczyli hiszpańskich Homo sapiens malować w jaskiniach. A nasi przodkowie po prostu rozwinęli tę umiejętność. Naukowcy w Hiszpanii odkryli nowe malowidła naskalne. W badaniach wykorzystano technikę z XIX wieku Nowe badania sztuki naskalnej z hiszpańskiej jaskini pozwoliły odkryć zupełnie nowe malowidła. Badacze wykorzystali w tym celu obrazowanie 3D. Wspomniana już hiszpańska jaskinia El Sidrón kryje również prawdopodobnie wyjaśnienie zagadki zagłady naszych kuzynów. Naukowcy wciąż bowiem się zastanawiają, dlaczego około 40 tys. lat temu neandertalczycy po prostu zniknęli z powierzchni ziemi. Wiemy, że dochodziło do ich kontaktów z przedstawicielami gatunku Homo sapiens. Kontakty te nie ograniczały się do wymiany pozdrowień, ale dotyczyły również i genów. Próbka DNA pobrana od jednego z mężczyzn pochowanych w El Sidrón pozwoliła ustalić, że warunkujący płeć męską neandertalski chromosom Y znacznie różnił się od naszego. Znajdujące się w jego obrębie mutacje w czterech genach mogły uniemożliwiać neandertalczykowi spłodzenie syna z ludzką kobietą. Wiele wskazuje na to, że wszystkie męskie płody były przez jej organizm odrzucane lub rodziła chłopca, który był jednak bezpłodny. Stąd całkowity brak w naszym DNA neandertalskich chromosomów Y, są natomiast chromosomy X. My więc na relacjach z kuzynami zyskaliśmy nowe geny. Tymczasem oni, chcąc stworzyć z nami jedno wielkie plemię, powoli tracili na znaczeniu, aż w końcu wyginęli. Neandertalczyk w Polsce Na terenie dzisiejszej Polski odkryto liczne ślady obecności neandertalczyków w różnych okresach paleolitu. W Jaskini Ciemnej (koło Ojcowa) znaleziono narzędzia krzemienne związane z kulturą mustierską. Z kolei w Jaskini Raj znaleziono nie tylko narzędzia, ale również dowody na to, że neandertalczycy polowali na zwierzęta, takie jak nosorożce włochate czy mamuty. W Jaskini Stajnia w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej odkryto fragmenty zębów, które przypisano neandertalczykom. Analizy genetyczne potwierdziły, że należały one do przedstawicieli tego gatunku. To jedno z najważniejszych odkryć na terenie Polski, ponieważ dostarcza dowodów na fizyczną obecność neandertalczyków. Odkrycia wskazują, że neandertalczycy na ziemiach polskich zajmowali się przede wszystkim łowiectwem i zbieractwem. Byli dobrze przystosowani do surowych warunków klimatycznych okresu lodowcowego, budując schronienia i korzystając z naturalnych jaskiń. Byli obecni głównie w południowej i południowo-zachodniej części Polski, na obszarach Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Gór Świętokrzyskich i Sudetów. Te rejony były bogate w schronienia skalne oraz zasoby zwierzęce i roślinne. Poza narzędziami i szczątkami, na wielu stanowiskach znaleziono ślady obozowisk, ognisk czy kości zwierząt noszących ślady obróbki, co wskazuje na neandertalskie praktyki. Źródło: National Geographic Polska
Dwa gatunki praludzi żyły jeden obok drugiego. Dowodzą tego ślady stóp sprzed 1,5 mln lat
Dwa gatunki praludzi żyły przed milionami lat w tym samym środowisku, na brzegu jeziora w dzisiejszej Kenii. Po raz pierwszy znaleziono na to bezpośredni dowód. Są nim ślady stóp pozostawione w tym samym miejscu przez przedstawicieli Homo erectus oraz Paranthropus boisei.
Spis treści: Gdzie znaleziono niezwykłe ślady stóp Dwa rodzaje śladów pozostawione przez różne gatunki Do kogo należały odkryte ślady? Konkurencja? Raczej nie Dzisiaj istnieje tylko jeden przedstawiciel rodzaju Homo. To, my, ludzie rozumni, Homo sapiens. Jednak w przeszłości było nas znacznie więcej. Do homininów – do których należy człowiek oraz wszyscy jego wymarli krewni – zalicza się, według różnych szacunków, od kilku do kilkunastu różnych gatunków. Wszystkie znamy z wykopalisk: z zachowanych do naszych czasów szczątków, narzędzi, ale również śladów pozostawianych w piasku i mule. Naukowcy od dawna przypuszczali, że w odległej przeszłości na Ziemi przedstawiciele różnych gatunków praludzi musieli żyć obok siebie. Dotychczas jednak brakowało na to twardych dowodów. Dowody takie zostały właśnie znalezione w Kenii, na brzegu Jeziora Turkana. Są nimi odciśnięte obok siebie stopy dwóch różnych człowiekowatych. Tego typu ślady zostały odkryte po raz pierwszy, a znalezisko jest na tyle sensacyjne, że opisujący je artykuł został opublikowany w prestiżowym czasopiśmie „Science”. Gdzie znaleziono niezwykłe ślady stóp Przede wszystkim znalezione ślady są bardzo stare. Mają 1,5 mln lat. Znaleziono je w formacji Koobi Fora w Kenii, w pobliżu wschodniego brzegu Jeziora Turkana. Kiedyś była tutaj tętniąca życiem sawanna, pełna rozmaitych roślin i zwierząt. Środowisko musiało być zróżnicowane i bogate w żywność, skoro obok siebie żyły w nim co najmniej dwa różne gatunki człowiekowatych. Ślady zostały odkryte w 2021 roku. Zachowały się znakomicie w wysuszonej warstwie piasku i mułu. Wpierw na miejsce zwrócili uwagę Kenijczycy, którzy przeszukiwali okolicę, współpracując z działającymi tam naukowcami z zespołu Louise Leakey (wnuczki i córki słynnych paleontologów, Louisa i Richarda). Po zdjęciu wierzchniej warstwy zauważono wielkie ślady ptaka oraz odciski stóp praludzi. Dwa rodzaje śladów pozostawione przez różne gatunki Badacze znaleźli całą ścieżkę składającą się z dwunastu odcisków stóp. Musiał pozostawić ją jeden osobnik idący prosto przed siebie. Obok niej znajdowało się również odizolowane odciski, które pozostawiły trzy inne osobniki. Obie grupy odcisków były równie dobrze zachowane. Nie widać na nich było odpadających resztek zaschniętego mułu, nie nachodziły też jedne na drugie. Na tej podstawie naukowcy postawili zaskakującą hipotezę. Ich zdaniem jedne i drugie ślady zostały pozostawione niemal dokładnie w tym samym czasie. – Szacujemy, że okno czasowe wynosi od minut do zaledwie kilku dni – powiedział Kevin Hatala, pierwszy autor pracy. Do kogo należały odkryte ślady? Jedne ze znalezionych odcisków wyglądają znajomo. Pozostawił je ktoś, kto chodził podobnie jak my. Wpierw stawiał na ziemi piętę, następnie przetaczał całą stopę po podłożu, by na koniec odepchnąć się od niego największym palcem. Naukowcy przypuszczają, że był to przedstawiciel gatunku Homo erectus. Drugi typ odcisków jest nieco inny. Również pozostawiła je istota dwunożna i wyprostowana, jednak jej stopa była znacznie bardziej płaska. Na podstawie innych znalezisk z okolicy naukowcy podejrzewają, że był to Paranthropus boisei, jeden z gatunków zamieszkujących Afrykę australopiteków. Konkurencja? Raczej nie Znalezisko wskazuje, że oba gatunki obok siebie w tym samym środowisku w tym samym okresie. Czy walczyły ze sobą albo przynajmniej konkurowały? Naukowcy policzyli, że Homo erectus i Paranthropus boisei koegzystowały w tym samym terenie przez około 100 000 lat. Konkurencja między nimi raczej nie była specjalnie silna, ponieważ oba gatunki poszukiwały różnego typu pożywienia. Homo erectus odżywiał się w bardzo zróżnicowany sposób i potrafił polować na duże zwierzęta. Z kolei Paranthropus boisei, znany głównie z zachowanych do naszych czasów fragmentów kości czaszki, miał duże i szerokie zęby, co wskazuje, że sięgał przede wszystkim po pokarm roślinny. Inaczej też potoczyły się ich losy. Homo erectus, nasz bezpośredni przodek, utrzymał się na Ziemi jeszcze przez ponad milion lat. Natomiast Paranthropus boisei wyginął ok. 1,2 mln lat temu. Dlaczego, dokładnie nie wiadomo. Źródła: Science, phys.org, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ostatni neandertalczyk mógł mieć polskich krewnych. Naukowcy rozwikłali zagadkę wymarcia tego gatunku
Thorin, neandertalczyk, którego szczątki odkryto we Francji w 2015 roku, miał związki z terenami dzisiejszej Polski. Pochodził jednak z odrębnej linii niż te z zachodniej Eurazji. Linia ta pozostawała w izolacji.
Spis treści: Dlaczego neandertalczycy wymarli? Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Zaawansowana technika odtwarza życie Thorina Izolacja przyczyną wymarcia neandertalczyków Neandertalczycy to poprzedzający Homo sapiens gatunek człowieka, który koegzystował z naszymi przodkami. Świadczą o tym pozostałości genomu neandertalczyka w naszym DNA. Neandertalczycy jednak wymarli około 40 tysięcy lat przed naszą erą. Pozostawili po sobie dziedzictwo śladów i bogatą kulturę. Dlaczego neandertalczycy wymarli? Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten gatunek człowieka nie przetrwał. Najbardziej popularnymi wyjaśnieniami są warunki zewnętrzne: zmiany klimatu, erupcje wulkanów lub zmiany w polu magnetycznym Ziemi. Niektórzy zwracali również uwagę na niedoskonałości w organizacji społecznej neandertalczyków. Chodzi przede wszystkim o niewielkie grupy społeczne oraz mniej intensywne kontakty z innymi. Naukowcy z Uniwersytetu w Tuluzie we Francji wskazują na coś jeszcze innego. Czyli na długotrwałą izolację niewielkich grup neandertalczyków poprzedzającą ich wymarcie. Prowadziło to wykształcania się odrębnych linii neandertalskich. Potwierdza to analiza genomu Thorina, żyjącego na terenie dzisiejszej Francji. Thorin należał do grupy, która pozostawała w izolacji przez niemal 50 tysięcy lat. Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Naukowcy przeprowadzili bardzo szczegółową analizę DNA tego neandertalczyka. Jego szczątki odkryto w osadach w Grocie Mandrin. Badano także zęby na zawartość strontu oraz przeprowadzano inne analizy chemiczne zgromadzonego materiału. Okazało się, że genom Thorina zawiera ślady różnicowania się tej linii neandertalskiej szacowane na 100 tysięcy lat przed naszą erą. Jednocześnie odkryto bliskie cechy wspólne w mitochondrialnym DNA, które jest dziedziczone wyłącznie po matce, z neandertalczykami ze stanowiska Stajnia w Polsce. Co ciekawe, ślady w genomie wskazujące na pochodzenie kaukaskie były odrębne od innych, późnych neandertalczyków zachodniej Eurazji. Zaawansowana technika odtwarza życie Thorina Thorin żył na otwartej przestrzeni w klimacie chłodnym. – To można stwierdzić po badaniu ilości określonych pierwiastków chemicznych w zębach – mówi Ludovic Slimak, główny autor badania z Uniwersytetu w Tuluzie. – Co więcej, wynik analizy zębów jest spójny z rezultatem badania DNA z osadów w grocie – dodaje naukowiec. Badaczom udało się również wyizolować kompletną sekwencję genomu Thorina z zębów, eliminując przy tym zanieczyszczenia pochodzące od DNA ludzi współczesnych. Możliwe było także odtworzenie całości genomu w celu identyfikacji odcinków charakterystycznych dla człowieka. Pomogły w tym zasoby technologiczne Uniwersytetu Oksfordzkiego. Z tak dogłębnej analizy mitochondrialnego DNA wynika, że linia człowieka współczesnego oddzieliła się od neandertalczyka ponad 330 tysięcy lat przed naszą erą. Sama gałąź, do której przynależał Thorin jest młodsza niż wcześniejsze szacunki i liczy sobie około 123 tysiące lat. Izolacja przyczyną wymarcia neandertalczyków Co więcej, Thorin przynależał do linii, która przez 50 tysięcy lat nie wykazywała w swoim DNA śladów dopływu genów od innych znanych i późnych neandertalczyków zamieszkujących Europę. Było tak, pomimo że inne grupy żyły właściwie po sąsiedzku i pomimo wcześniejszych związków z neandertalczykami z Gibraltaru. Populacje neandertalskie ze wschodniej części Europy również wykazywały się niewielką liczebnością oraz były mniej skłonne do wymiany genów poza grupą. Odrębnych linii mogło więc być co najmniej kilka. I właśnie to, zdaniem badaczy jest najważniejszą przyczyną wymarcia neandertalczyków: izolacja i brak dopływu świeżych genów. Źródło: Cell Genomics.
Ludzie dotarli do Argentyny znacznie wcześniej, niż zakładano. Przetrwali, jedząc te wielkie zwierzęta
Nowe badanie szczątków wymarłych glyptodonów sugeruje, że ludzie zasiedlili Argentynę już 20 tysięcy lat temu. Naukowcy twierdzą, że żywili się tymi wymarłymi wielkimi pancernikami.
W tym artykule: Ludzie pojawili się w Argentynie 20 tysięcy lat temu Czym były glyptodony? Wielkie pancerniki pozyskiwano ze względu na dużą ilość mięsa Kwestia zasiedlenia Ameryki Południowej przez Homo sapiens od lat rozgrzewa środowisko archeologiczne. Do tej pory uważano, że człowiek po raz pierwszy przybył na ten kontynent ok. 15 tysięcy lat temu. Jednak wiele badań sugeruje, że ludzie dotarli tu nawet podczas ostatniego zlodowacenia, od 18 do nawet 26 tysięcy lat temu. Ludzie pojawili się w Argentynie 20 tysięcy lat temu Nowe badania opublikowane właśnie na łamach czasopisma „PLOS One” dodają kolejną cegiełkę do tej debaty. W artykule naukowcy opisują niezwykle interesujące odkrycie, które sugeruje, że ludzie mogli jeść wymarłe zwierzęta z rodzaju wielkich pancerników – glyptodony – nawet 20 tysięcy lat temu. Badacze przeanalizowali ślady na kościach tych stworzeń i doszli do wniosku, że wykazują one ślady obróbki, którą mógł wykonać tylko człowiek. – Początkowe zaludnienie Ameryki Południowej jest tematem intensywnej debaty archeologicznej. Jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii pozostaje charakter interakcji człowiek-megafauna oraz możliwa rola człowieka (wraz z wpływem zmian klimatu) w wyginięciu kilku rodzajów zwierząt pod koniec plejstocenu – czytamy w badaniu. Badacze dokonali analizy szczątków gatunku Neosclerocalyptus, który należy do rodzaju glyptodonów. Szczątki zostały przed laty odnalezione na brzegach rzeki Reconquista, na południowym-wschodzie Argentyny. Datowanie wykazało, że kości stworzenia mają ok. 21–20 tysięcy lat. Czym były glyptodony? Glyptodony żyły od późnego pliocenu do końca plejstocenu, czyli aż od 2,5 mln do 11 tys. lat temu. Zasiedlały terytorium Ameryki Południowej, głównie Argentyny, Boliwii i Brazylii. Zwierzęta te były jednymi z największych szczerbaków. Osiągały długość nawet 3 metrów (wraz z ogonem) i miały do 1,5 m wysokości. Mogły ważyć nawet tonę. Stworzenia miały kopulasty pancerz, który zbudowany był z jednego bloku składającego się z około 1000 małych płytek kostnych. Ich głowa również chroniona była kostnym hełmem, a ogon pokrywały sztywne płytki. U niektórych gatunków na końcu ogona znajdowała się maczuga, która ważyła nawet kilkadziesiąt kilogramów. Wszystkie te cechy sprawiały, że ten wielki pancernik aż do momentu pojawienia się w Ameryce Południowej ludzi nie miał naturalnych wrogów. Kości odkrytego w Argentynie neosklerokaliptusa zawierały ślady nacięć. Badacze są przekonani, że zostały zrobione przez człowieka. Oznacza to, że jest to najwcześniejszy przykład interakcji człowieka z megafauną w Ameryce Południowej. Wielkie pancerniki pozyskiwano ze względu na dużą ilość mięsa Jednak, aby ustalić, czy ślady rzeczywiście zostały stworzone przez człowieka, badacze sfotografowali i stworzyli skany 3D kości pancernika. Niektóre znaki miały przekrój w kształcie litery V, co zdaniem naukowców w dużym stopniu sugeruje, że ślady te zostały wykonane kamiennymi narzędziami. W sumie uczeni zidentyfikowali 32 nacięcia na kościach wymarłego stworzenia. Ludzie pojawili się w Ameryce znacznie wcześniej niż sądzono. I robili biżuterię z kości ogromnych leniwców Analiza prehistorycznej biżuterii ze zwierzęcej kości wykazała, że pierwsi ludzie pojawili się w Ameryce Południowej co najmniej 25 000 lat temu. To znacznie wcześniej, niż dotychczas zak.. Korzystając z nowoczesnych technik badawczych naukowcy ustalili nawet, że miejsca, w których znajdowały się ślady, wskazują, które części ciała były najchętniej pozyskiwane na mięso. To głównie okolice miednicy i ogona. – Najprawdopodobniej ludzie wybierali glyptodony ze względu na ich rozmiary. Miały wystarczająco dużo mięsa, aby wyżywić dużą grupę osób – powiedział współautor badania Miguel Delgado, paleoantropolog z Narodowego Uniwersytetu La Plata w Argentynie. – Jednak nie tylko interakcje człowieka z megafauną Argentyny są tutaj istotne. Nasze badanie przesuwa chronologiczne ramy obecności człowieka w tym regionie o prawie 6000 lat wcześniej, niż dotychczas sądzono – czytamy w badaniu. Źródło: PLOS One. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język
Niektóre badania sugerują, że neandertalczycy mogli mieć swój język, którego używali do komunikacji. Jednak ich mowa nie była zbyt wyszukana.
W tym artykule: Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Czy neandertalczycy umieli mówić? Najważniejsza była analogia Neandertalczycy od dziesiątek lat fascynują naukowców. Nie tylko dlatego, że to bliscy krewni naszego gatunku. Również dlatego, że Homo neanderthalensis i Homo sapiens krzyżowali się, dlatego wielu z nas do dziś ma geny tych hominidów. Z drugiej strony badacze coraz częściej odkrywają dowody na to, że człowiek neandertalski był dużo bardziej inteligentny, niż przez lata uważano. Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Naukowcy do dziś próbują rozwiązać zagadkę wyginięcia neandertalczyków. Doszło do tego ok. 40 tysięcy lat temu. Jednak wcześniej nasze gatunki współistniały na obszarze Eurazji przez tysiące lat. To Svante Pääbo jako pierwszy zsekwencjonował genom naszego krewnego, dzięki czemu dowiedzieliśmy się o nim znacznie więcej. Szwedzki biolog w 2022 roku dostał za to nagrodę Nobla. Naszemu gatunkowi jako jedynemu udało się przetrwać do dziś. Zaludniliśmy cały świat i osiągnęliśmy niesamowicie wysoki poziom rozwoju. Naukowcy uważają, że stało się to m.in. dzięki językowi. Wymiana myśli, pomysłów, spostrzeżeń, a nawet błahe dyskusje prowadziły do wielkich odkryć. Oczywiście zanim to nastąpiło, ten język musiał powstać, a był to taki sam proces, jak każdy w kontekście ewolucji. – Dowody wskazują na kluczowe różnice w mózgach naszego gatunku i neandertalczyków, które pozwoliły współczesnym ludziom (H. sapiens) na tworzenie abstrakcyjnych i złożonych idei za pomocą analogii i metafory – umiejętności porównywania dwóch niezwiązanych ze sobą rzeczy. Aby tak się stało, nasz gatunek musiał odbiegać od neandertalczyków pod względem struktury mózgu – mówi Steven Mithen, profesor archeologii na Uniwersytecie w Reading. Czy neandertalczycy umieli mówić? Jednak coraz więcej wskazuje na to, że neandertalczycy również mogli wykształcić swój język. Nowe dowody anatomiczne wykazują, że gatunek ten miał aparat głosowy i przewód słuchowy, które niewiele różniły się od naszych. – To wskazuje, że z anatomicznego punktu widzenia byli oni tak samo zdolni do porozumiewania się za pomocą mowy – wyjaśnia prof. Mithen. Przełomowe odkrycie na Syberii. To pierwsza zidentyfikowana rodzina neandertalczyków Czy neandertalczycy żyli w rodzinach? Najnowsze odkrycie w syberyjskich jaskiniach rzuca nowe światło na codzienność i więzi społeczne naszych przodków. Neandertalczycy mieli swoją sztukę, a także potrafili wytwarzać narzędzia. Tworzyli malowidła naskalne, które odkryto m.in. w Hiszpanii. To wszystko sugeruje, że mieli swoją kulturę, którą musieli dzielić się z innymi przedstawicielami swojego gatunku. Ale w jaki sposób? – Chociaż dowody archeologiczne mogą być kwestionowane, dowody neuronaukowe i genetyczne dostarczają pewnych tropów w kwestii różnic językowych i poznawczych między H. neanderthalensis i H. sapiens – twierdzi brytyjski uczony. Najważniejsza była analogia – Mózg Homo sapiens rozwinął swoją formę z sieciami neuronowymi łączącymi izolowane semantyczne skupiska słów. Chociaż współcześni ludzie i neandertalczycy mieli taką samą zdolność do tworzenia słów i składni, wydaje się, że różnili się pod względem grupowania i przechowywania danych w mózgu – uważa Mithen. Badacze twierdzi, że nasz gatunek wyewoluował zdolność myślenia i komunikowania się za pomocą metafor i analogii. To właśnie abstrakcyjne myślenie umożliwiło współczesnym ludziom rozwój właściwie w każdej dziedzinie życia. Neandertalczycy nie operowali wyrafinowanym językiem i nie mieli zdolności poznawczych, które mogłyby ich prowadzić do skuteczniejszego radzenia sobie z problemami. Mogli w dużo gorszy sposób przekazywać sobie ważne informacje. Można to porównać do sztucznej inteligencja. AI operuje olbrzymimi bazami danych, a jej sukces w dużej mierze opiera się na porównywaniu tych danych. Dzięki analogicznemu „myśleniu” potrafi błyskawicznie rozwiązać problem, którego rozwiązanie człowiekowi zajęłoby trochę więcej czasu (a neandertalczyk mógłby go w ogóle nie rozwiązać). – Abstrakcyjne myślenie i zdolność do analogii było prawdopodobnie najważniejszym z naszych narzędzi poznawczych, które umożliwiło nam tworzenie złożonych koncepcji. Choć pewne słowa i składnia mogły być wspólne dla Homo sapiens i neandertalczyków, to właśnie umiejętność metafor i analogii zmieniły język, myśl i kulturę naszego gatunku, tworząc głęboki podział pomiędzy neandertalczykami a Homo sapiens. Oni wymarli, podczas gdy my zaludniliśmy świat i nadal się rozwijamy – podsumował naukowiec. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nareszcie wiadomo, kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami. Co z tego zostało?
Homo sapiens i neandertalczycy pomimo różnic krzyżowali się ze sobą. Co zostało z ich międzygatunkowej wymiany genów? Najnowsze badanie rzuca nowe światło na to, jak wyglądało spotkanie człowieka rozumnego z krewnymi z Eurazji.
W tym artykule: Międzygatunkowa wymiana genów Kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami? Co zostało z genomu neandertalczyka? Kwestia krzyżowania się Homo sapiens z neandertalczykami od lat zajmuje badaczy. Na fali niedawnych ustaleń naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku uznali, że niemal każdy z nas ma w sobie coś z Homo neanderthalensis. Wymiana genów jest więc pewna. Pozostaje jednak pytanie: kiedy dokładnie doszło do spotkania człowieka rozumnego z jego krewnymi? Autorzy artykułu opublikowanego na serwerze preprintów „bioRxiv” twierdzą, że nie tak dawno temu. Oczywiście biorąc pod uwagę skalę ewolucji człowieka, która trwa od kilku milionów lat. Kontekst jest dobrze znany badaczom. Przyjęli bowiem, że fale migrantów Homo sapiens z Afryki dotarły do Eurazji około 60 tys. lat temu. Tam zastali neandertalczyków. Analiza setek starożytnych i współczesnych genomów wykazała, kiedy oba gatunki zaczęły łączyć się w pary. Naukowcy ustalili również, kiedy w genomie H. sapiens pojawiły się poszczególne sekwencje DNA neandertalczyka. Wiadomo, czy zostały one zachowane. Międzygatunkowa wymiana genów O tym, że H. sapiens i H. neanderthalensis mieli ciepłe relacje (i stosunki, a jakże), ma świadczyć między innymi to, że prawie każdy współczesny człowiek niepochodzący z Afryki nosi genetyczne pozostałości ich międzygatunkowej wymiany genów. Ludzie o pełnym afrykańskim pochodzeniu najczęściej nie mają znacznych ilości neandertalskiego DNA, ponieważ ich przodkowie nie brali udziału w migracjach z kontynentu za życia neandertalczyków. Dotychczasowe badania sugerowały, że wymiana genów zachodziła w okresie od 50 000 do 60 000 lat temu. Jej szczegóły, w tym długoterminowe konsekwencje pozostawały jednak nieokreślone. Leonardo Iasi, genetyk ewolucyjny w Instytucie Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech, postanowił odpowiedzieć przynajmniej na część pytań nurtujących naukowe środowiska. W tym celu razem ze współpracownikami przeanalizował DNA 58 osób, które żyły między 2200 a 45 000 lat temu i porównał je z grupą 231 współczesnych ludzi. Kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami? Kluczowe w tym porównaniu było przyjrzenie się tzw. introgresji sekwencji genomu neandertalczyka do genomu współczesnego człowieka. Jak ustalono, przepływ genów rozpoczął się około 47 000 lat temu i trwał około 6800 lat. Jak zauważyli autorzy analizy, 7000 lat to niedługi czas. Dlatego też wiele elementów genomu neandertalczyków szybko zniknęło z genomu H. sapiens. Według Emilii Huerta-Sanchez, biologa ewolucyjnego z Brown University w Providence w stanie Rhode Island, sugeruje to, że wiele sekwencji neandertalczyków mogło być szkodliwych dla ludzi. Dlatego ewolucja aktywnie i szybko je selekcjonowała. – Jedną z zalet badania jest to, że dzięki włączeniu starożytnych genomów ludzkich dowiedzieli się więcej o tym, jak siły ewolucyjne ukształtowały zróżnicowanie neandertalczyków w populacjach ludzkich – tłumaczy naukowczyni cytowana przez „Nature”. Neandertalczycy byli bardziej inteligentni niż nam się wydawało. Znali się na medycynie i sztuce Od środków przeciwbólowych i antybiotyków po jaskiniowe rytuały. Wszystko wskazuje na to, że neandertalczycy dysponowali niezwykłą inteligencją i wiedzą o świecie, który ich otaczał. Co zostało z genomu neandertalczyka? Wyniki badania rzeczywiście rzuciły nowe światło na pewne luki w naszej wiedzy. Badacze nadal podkreślają jednak, że wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Nie wiadomo na przykład, dlaczego dane genomowe przodków człowieka z Oceanii i Azji Wschodniej są znacznie rzadsze niż z zachodniej Eurazji. Pod tym względem Azja Wschodnia jest szczególnie intrygująca. Z badań wynika bowiem, że mieszkańcy tego regionu mają w swoim DNA nawet do 20% więcej z neandertalczyka niż Europejczycy. To, że między Homo sapiens a Homo neanderthalensis dochodziło do zbliżeń, nie oznacza jednak, że gatunki te od początku do końca żyły w pokojowych relacjach. Współczesne odkrycia z dziedziny biologii i paleontologii pokazują, że jeden zawzięcie walczył z drugim. Wojna neandertalczyków z ludźmi miała trwać nawet 100 tys. lat. Źródła: bioRxiv, Nature.
To mógł być ostatni wspólny przodek Homo sapiens i Człowieka-Smoka. Teoria wokół czaszki zaskakuje
Naukowcy od lat szukają szczątek Człowieka-Smoka. Dotychczasowe informacje o tym wymarłym gatunku Homo są niewystarczające, aby jasno określić jego miejsce w drzewie genealogicznym współczesnego człowieka.
W tym artykule: Zagadkowy gatunek Homo longi Czy to szczątki Człowieka-Smoka? Jak wyglądał Człowiek-Smok? Homo longi to wymarły gatunek z rodzaju Homo, który żył w Azji w środkowym plejstocenie. Gatunek ten, nazywany Człowiekiem-Smokiem, został zidentyfikowany na podstawie prawie kompletnej czaszki datowanej na 148 tys. lat. Do jej odkrycia doszło ponad 90 lat temu w prowincji Heilongjiang w Chinach. Jak to często bywa, tu również zadziałała siła przypadku. Czaszkę znaleźli robotnicy budujący most nad rzeką Songhua. Zagadkowy gatunek Homo longi Tzw. Człowiek-Smok do dziś intryguje naukowców. O wymarłym gatunku ostatnio znów jest głośno za sprawą artykułu opublikowanego na łamach repozytorium „bioRxiv”. Na wstępie warto jednak podkreślić, że artykuł nie został jeszcze poddany recenzji innych naukowców. Autorzy twierdzą, że czaszka odnaleziona w 2022 r. w chińskiej prowincji Hubei mogła należeć właśnie do przedstawiciela Homo longi. Co ciekawe, w okolicy już wcześniej znaleziono dwie inne zagadkowe ludzkie czaszki. Ich pochodzenie i klasyfikacja również stanowią naukową zagadkę. Niewykluczone, że wszystkie trzy są brakującymi elementami naszej wiedzy o Homo longi. Znaleziska te nazwano roboczo „Człowiekiem z Yunxian”. Wymarły gatunek jest zagadką dla badaczy. Nie wiadomo, gdzie dokładnie umiejscowić Człowieka-Smoka w drzewie genealogicznym Homo. Jedna z teorii mówi na przykład, że Homo longi tak naprawdę należał do denisowian. Naukowcy nie dysponują jednak wystarczającą ilością dowodów, aby to potwierdzić. Czy to szczątki Człowieka-Smoka? Według ostatnich naukowych doniesień Człowiek-Smok może mieć związek z czaszkami odnalezionymi w Hubei. Skąd takie wnioski? Badacze doszli do tego po zrekonstruowaniu najlepiej zachowanej z czaszek. Następnie dokładnie zbadali jej kształt i porównali ze szczątkami innych członków rodziny Homo. Zadania nie ułatwiał fakt, że zrekonstruowana czaszka miała wiele cech typowych dla różnych gatunków przodków i krewnych Homo sapiens. Autorzy badania najbardziej skłaniają się jednak ku temu, że miała należeć do Homo longi. Tak wyglądał neandertalski „starzec”. Niesamowita rekonstrukcja twarzy sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat W jednej z francuskich jaskiń przed laty naukowcy odnaleźli szkielet neandertalczyka. Nowa rekonstrukcja rzuca światło na to, jak wyglądali nasi historyczni kuzyni w konkretnym wieku. – Analiza czaszki sugeruje, że jest to wczesny przedstawiciel azjatyckiej linii Człowieka-Smoka, która prawdopodobnie obejmuje denisowian, i jest siostrzaną grupą linii Homo sapiens. Zarówno linie H. sapiens, jak i H. longi mają głębokie korzenie rozciągające się poza środkowy plejstocen – tłumaczą w artykule naukowcy. Tzw. Człowiek Yunxian jest znacznie starszy od linii Człowieka-Smoka i H. sapiens. Według datowania czaszki mogą liczyć około 940 tys. lat. To otwiera drzwi kolejnej hipotezie. Badacze sugerują, że być może Człowiek z Yunxian jest czymś w rodzaju ostatniego wspólnego przodka naszego gatunku z Człowiekiem-Smokiem. Jak na razie są to jednak tylko przypuszczenia. Jak wyglądał Człowiek-Smok? Potoczna nazwa H.longi nie pochodzi od jego wyglądu, a od Long Jiang, czyli Smoczej Rzeki, w prowincji Heilongjiang w Chinach. To, jak mógł prezentować się Człowiek-Smok nie jest jednak tajemnicą. W 2023 r. rąbka tajemnicy uchylił Cícero Moraes. Wcześniej artysta przygotował rekonstrukcje twarzy egipskich faraonów oraz ludzi nazywanych „hobbitami”. Na podstawie modelu obliczono, że obwód głowy Homo longi mógł wynosić około 65,1 centymetra. To najwięcej ze wszystkich znanych nauce hominidów. Już wcześniej wiadome było, czaszka H. longi jest niska i długa. Objętość jego mózgu wynosiła 1420 cm3, co odpowiada zakresowi przypisywanemu współczesnym ludziom i neandertalczykom. Uwagę zwracają też masywne łuki brwiowe, szerokie oczodoły i wydatne usta. Człowiek-Smok, podobnie do współczesnych ludzi, miał płaską twarz. Gdyby dziś pojawił się na ulicy, mógłby jednak wyróżniać się dość dużym nosem. Źródło: bioRxiv.
Już 300 tysięcy lat temu ludzie wytwarzali śmiercionośną broń. Wystarczyło im do tego drewno
Najnowsze badania wykazały, że broń, którą wytwarzali prehistoryczni ludzie, była niezwykle skuteczna i śmiercionośna. Korzystali z niej myśliwi, którzy polowali na grubą zwierzynę.
W tym artykule: Najstarsza broń w historii Badanie artefaktów z Schöningen Drewno – klucz do ewolucji człowieka Historia broni jest naprawdę bardzo długa. Wszystko zaczęło się od tworzenia kamiennych narzędzi przez naszych przodków ponad 3 mln lat temu. Z czasem ludzie zdali sobie sprawę, że wytwarzane przez nich przedmioty mogą służyć również do walki i polowania. Najstarsza broń w historii Broń biała powstała znacznie później niż pierwsze prymitywne narzędzia. Uważa się, że najstarsze przykłady przedmiotów służących w celach bojowych powstały ok. 300–400 tysięcy lat temu. To m.in. drewniane włócznie odkryte w niemieckim Schöningen. Odnalazł je w 1995 roku archeolog Hartmut Thieme. Niemieccy naukowcy z Dolnej Saksonii we współpracy z badaczami z Wielkiej Brytanii postanowili jeszcze raz przyjrzeć się drewnianym artefaktom z Schöningen. Chcieli przede wszystkim sprawdzić, czy broń rzeczywiście była wykorzystywana w przypadku polowań, czy może był to jedynie wyrób „eksperymentalny” lub nawet rytualny. – Drewniane narzędzia rzadko przetrwały w zapisach paleolitycznych, co ogranicza nasze zrozumienie plejstoceńskich sposobów życia łowców-zbieraczy. Ze 187 drewnianych artefaktów, które w sumie odnaleziono, te z Schöningen stanowią największy na świecie zbiór. Do narzędzi drewnianych zalicza się co najmniej 10 włóczni, siedem kijów do rzucania używanych podczas polowań oraz 35 nowo rozpoznanych spiczastych elementów drewnianych, prawdopodobnie używanych w pracach domowych – napisali naukowcy na łamach czasopisma „PNAS”. Badanie artefaktów z Schöningen Badanie dostarczyło nowych informacji na temat plejstoceńskich technik obróbki drewna, projektowania narzędzi, a także tego, w jaki sposób prehistoryczni ludzie mogli z nich korzystać. – Badania ewolucji człowieka pokazują, że rozwój technologii zbiegał się z polowaniami w grupach w ciągu ostatnich 2 mln lat. –podkreślają badacze. Dodają, że poszczególne grupy ludzi miały na siebie wzajemny wpływ i rozwój zawdzięczają m.in. współpracy. Na Półwyspie Arabskim archeolodzy odkryli pradawną broń. Ma ponad 200 tys. lat Archeolodzy z Arabii Saudyjskiej odnaleźli zabytkową broń z epoki paleolitu. To tak zwany pięściak lub tłuk pięściowy. Wstępne datowanie wykazało, że może mieć nawet 200 tys. lat. – Z przekazów etnograficznych wynika, że w życiu codziennym łowców-zbieraczy kluczową rolę odgrywały narzędzia drewniane, do których zaliczały się narzędzia do zdobywania pożywienia wykorzystywane w myślistwie (np. włócznie, kije do rzucania) i zbieractwie (np. kije do kopania, obieraczki do kory). A także narzędzia domowe, takie jak naczynia – czytamy w artykule. Naukowcy w swoim badaniu wykorzystali metodę obrazowania 3D i skanery mikro-CT do zbadania 187 drewnianych artefaktów z Schöningen w Niemczech. – Sposób, w jaki drewniane narzędzia zostały wyprodukowane, był dla nas bardzo dużym zaskoczeniem – powiedziała Annemieke Milks, archeolożka z Uniwersytetu w Reading. Drewno – klucz do ewolucji człowieka – Drewno było kluczowym surowcem w ewolucji człowieka. Jednak tylko w Schöningen przetrwały artefakty z okresu paleolitu w tak doskonałej jakości – komentował archeolog z Uniwersytetu w Getyndze Thomas Terberger. Co ciekawe, na stanowisku w Schöningen zidentyfikowano również szczątki aż 25 zwierząt, głównie koni. – Okazuje się, że przodkowie Homo sapiens tworzyli narzędzia i broń do polowania na grubą zwierzynę – powiedział Terberger w rozmowie z „New York Times”. – Nie tylko porozumiewali się ze sobą, aby zlokalizować swoją ofiarę. Jednak byli na tyle sprawni, że udało im się ją uchwycić, zabić, a następnie oporządzić. To wskazują dowody na stanowisku archeologicznym – dodał archeolog. Naukowcy twierdzą, że te prehistoryczni myśliwi wypracowali swoje zdolności łowieckie znacznie wcześniej, niż wytworzone zostały drewniane artefakty z Schöningen. – Umiejętności te zapewniły im dostęp do żywności, która wpływała na ich rozwój i ewolucję przez pokolenia. To zaś przyczyniło się do wzrostu mózgu i rozwoju umiejętności poznawczych – twierdzą autorzy artykułu. – Skuteczne polowanie i wykorzystanie dobrej jakości śmiercionośnej broni miało pozytywny wpływ zrównoważenie populacji ludzi w plejstocenie, nawet w mniej sprzyjających częściach Europy. Przyczyniło się więc do ekspansji człowieka na całym kontynencie – napisali naukowcy. Źródło: PNAS. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
To tu powstały słynne rysunki naskalne przedstawiające giganty. Wiemy już, kiedy i jak żyli ich autorzy
Najpierw odkryto tam ogromne rysunki naskalne. Teraz badaczom udało się ustalić, kiedy do Amazonii przybyli ich autorzy. Wiadomo też, czym się zajadali. Mieli zaskakującą dietę.
W tym artykule: Jak wyglądało zasiedlanie Ameryki Południowej? Tego nie wiedzieliśmy Pierwsi mieszkańcy Serranía La Lindosa Prehistoryczne tajemnice Amazonii Ameryka Południowa to jedno z ulubionych miejsc archeologów. Do tej pory odnajdywane są tam pamiątki po Inkach czy nawet całe zaginione miasta. Historia ludzi zamieszkujących ten kontynent jest jednak znacznie dłuższa. Dowodzi tego najnowsza analiza prehistorycznych osad w Amazonii. Jak wyglądało zasiedlanie Ameryki Południowej? Tego nie wiedzieliśmy Jak ustalili autorzy artykułu opublikowanego na łamach czasopisma naukowego „Quaternary Science Reviews”, ludzie zadomowili się w tym regionie już około 13 tys. lat temu. Tu pomocne okazały się badania warstw gleby. Na podstawie wyników naukowcy poznali wieloletnią historię dwóch różnych osad, które kiedyś się tam znajdowały. Ich starożytni mieszkańcy zaczęli tworzyć dzieła sztuki naskalnej ponad 10 tys. lat temu. Zostawione przez nich rysunki są dziś cennym źródłem historycznym. Przedstawiają między innymi zwierzęta zaliczane do megafauny. Około osiem tysięcy lat później lokalne społeczności zajęły się rolnictwem. Naukowcy cały czas odkrywają nowe fakty na temat migracji naszych przodków. Jednym z jej najważniejszych etapów było zaludnienie Ameryki Południowej. Bardziej zbieracze niż łowcy. Poznaliśmy roślinną dietę pierwszych mieszkańców Ameryki Południowej Pierwsi mieszkańcy dzisiejszego Peru stawiali głównie na roślinną dietę. Mięso stanowiło tylko niewielki dodatek. To zaskoczenie dla naukowców. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bardziej-zbieracze-niz-lowcy-poznalismy-roslinna-diete-pierwszych-mieszkancow-ameryki-poludniowej-c24da83.png" width="938" height="492" alt="Bardziej zbieracze niż łowcy. Poznaliśmy roślinną dietę pierwszych mieszkańców Ameryki Południowej" title="Bardziej zbieracze niż łowcy. Poznaliśmy roślinną dietę pierwszych mieszkańców Ameryki Południowej" /> Ostatnie odkrycie archeologów jest na swój sposób przełomowe. A to dlatego, że do tej pory przybycie ludzi do biomu Amazonii stanowiło zagadkę. – Nasze ostatnie wykopaliska pomagają wypełnić tę lukę. Nie tylko datując ich przybycie na dużo wcześniej, niż wcześniej sądzono, ale także dostarczając nowatorskiego wglądu w ich życie – tłumaczy w oświadczeniu autor badania Mark Robinson. Obiektem badań były skalne pozostałości osad, odkryte podczas prac terenowych przeprowadzonych w latach 2017 i 2018 w regionie Serranía La Lindosa. 13-kilometrowy odcinek ściany z jedną z największych na świecie kolekcji prehistorycznej sztuki naskalnej wskazywał na obecność ludzi już tysiące lat temu. Jednak do tej pory niewiele było wiadomo na temat tego, jak wyglądało życie w tym miejscu. Pierwsi mieszkańcy Serranía La Lindosa Po przeanalizowaniu różnych warstw gleby, w których znaleziono m.in. węgiel drzewny i odpady spożywcze, badacze byli w stanie wyróżnić cztery fale aktywności. Pierwsza z nich przypada na okres od około 12,6 do 10 tys. lat temu, czyli późny plejstocen i wczesny holocen. Znalezione dowody na szlifowanie czerwonej ochry sugerują, że praktykę malowania ścian zapoczątkowali już pierwsi mieszkańcy regionu. Badacze twierdzą, że zostawione przez nich rysunki naskalne „mogłyby z powodzeniem rejestrować sposób postrzegania świata i życia w nim”. Dodatkowo szczątki zwierząt wskazały, że dieta pierwszych mieszkańców miejscowych osad opierała się m.in. na piraniach, krokodylach, żółwiach i kapibarach. Naukowcy ustalili, że kolejne fazy aktywności przypadały we wczesnym i środkowym holocenie (9500–5900 lat temu), początku późnego holocenu (4100–3700 lat temu) i w późnym holocenie (3000–300 lat temu). Co ciekawe, amazońska ciemna gleba wykorzystywana przez rolników w całym regionie pojawiła się tam dopiero w ostatniej fazie rozwoju. Prehistoryczne tajemnice Amazonii Zwrócono również uwagę na to, że schroniska skalne najprawdopodobniej zostały opuszczone między około 6000 a 4000 lat temu. Dlaczego? Konkretny powód jak na razie pozostaje zagadką. Autorzy zaznaczają jednak, że znane są przypadki podobnych zjawisk w tym okresie na innych terenach Amazonii. Najważniejsze odkrycie to jednak przede wszystkim potwierdzenie, że „zasiedlanie Serranía La Lindosa rozpoczęło się w późnym plejstocenie, około 12 600 lat temu, i trwało do XVII wieku”. Dwa schroniska skalne, na których skupili się autorzy badań to oczywiście niejedyne takie obiekty w regionie. Jest ich znacznie więcej. Według badaczy może to świadczyć o tym, że okolica z dostępem do lasów tropikalnych zdominowanych przez palmy, sawanny i rzeki, była niezwykle atrakcyjna dla grup zbieraczy. Źródło: Quaternary Science Reviews. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wielka zagadka archeologii rozwiązana? Lodowa „autostrada” mogła umożliwić marsz pierwszych ludzi do Ameryki
Jak i kiedy pierwsi ludzie dostali się z Azji do Ameryki? To jedna z większych zagadek archeologii. Miało stać się to 13 tysięcy lat temu wzdłuż wąskiego pasa lądu, który na krótko powstał. Nowa koncepcja jest inna: lodowa „autostrada” mogła to umożliwić już tysiące lat wcześniej.
W tym artykule: Analiza klimatu pomocna w badaniu dawnych migracji Ślady po obecności pierwszych ludzi w Ameryce Autostrada wodorostów i inne koncepcje Niewiele jest tematów, o które z takim zapamiętaniem spierają się archeolodzy. Od dziesiątków lat trwa na przykład dyskusja na temat zasiedlenia Ameryki. Kiedy po raz pierwszy człowiek postawił stopę w Nowym Świecie? Szacunki do dzisiaj się dość rozbieżne. Analiza klimatu pomocna w badaniu dawnych migracji Aby uzyskać pełniejszy obraz warunków panujących na obszarze, w którym stykają się kontynenty, dr Summer Praetorius z US Geological Survey i jej koledzy przebadali osady oceaniczne u styku kontynentu azjatyckiego i amerykańskiego. Skupiono się na analizie skamieniałego planktonu. Obfitość i skład chemiczny tych organizmów pomaga zrekonstruować temperatury oceanów, zasolenie i pokrywę lodu morskiego. Takie dane rzucają światło na możliwe migracje. Jakie są wnioski badaczy? Dane klimatyczne sugerują, że warunki wzdłuż wybrzeża mogły sprzyjać migracji między 24 500–22 000 lat temu a 16 400–14 800 lat temu. Tyle że wówczas, aby przejść z kontynentu na kontynent, ludzie z dużym prawdopodobieństwem musieli iść też po zamarzniętym oceanie i to zimową porą. Bo latem i wiosną, gdy lodu nie był,o prądy morskie uniemożliwiłyby prostym łodziom dostanie się dalej na południe. – Zamiast wiosłować pod ten straszny prąd lodowcowy, może używali lodu morskiego jako „platformy” – powiedziała dr Praetorius. Zwróciła uwagę na to, że mieszkańcy Arktyki podróżują dziś wzdłuż lodu morskiego na psich zaprzęgach i skuterach śnieżnych. – Pradawni Amerykanie mogli również korzystać z „lodowej autostrady”, aby poruszać się i polować na ssaki morskie, powoli przedostając się do Ameryki Północnej – dodała Praetorius. Taką koncepcję badaczka przedstawiła 15 grudnia na dorocznym spotkaniu Amerykańskiej Unii Geofizycznej (AGU23) w San Francisco w USA. Praetorius przyznała, że udowodnienie, tego że ludzie używali lodu morskiego do podróżowania, będzie trudne, bo większość stanowisk archeologicznych z tego czasu znajduje się pod wodą. Według niej lodowa „autostrada” nie wyklucza się wzajemnie z innymi teoriami. Bo około 14 tys. lat temu morski prąd uspokoił się w tym rejonie i tym samym ułatwił ludziom podróżowanie łodziami wzdłuż wybrzeża. Ślady po obecności pierwszych ludzi w Ameryce Mamy zatem dane, które wskazują, że ludzie mogli przedrzeć się do Ameryki wcześniej, niż do tej pory sądzono. Ale czy z tak wczesnych okresów są jakieś znaleziska archeologiczne? Okazuje się, że tak. Rośnie liczba znalezisk archeologicznych i genetycznych w Nowym Meksyku datowanych na około 23 000 lat. Przez wiele lat archeolodzy nie uznawali tak wczesnych znalezisk, sugerując, że były one błędnie datowane. Tymczasem wszystko wskazuje na to, że pierwsi Amerykanie prawdopodobnie podróżowali wzdłuż wybrzeża Pacyfiku z Beringii, czyli pomostu lądowego między Azją a Ameryką Północną, który powstał podczas ostatniego maksimum lodowcowego. Wówczas pokrywy lodowe związały duże ilości wody, powodując spadek poziomu mórz. W obronie tradycji i historii. Rdzennych Amerykanów walka z rasistowskimi uprzedzeniami Rdzenni Amerykanie od wieków przekazują swoje plemienne historie jako piękne obrazy na skórzanych kalendarzach albo rzeźbione totemy. Tymczasem przybysze ledwie przyjmują do wiadomości istni... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rdzenni-amerykanie-jak-dzis-zyje-tubylcza-ludnosc-ameryki-fot-daniella-zalcman-national-geographic-b06aa70.jpeg" width="938" height="528" alt="Rdzenni Amerykanie: jak dziś żyje tubylcza ludność Ameryki (fot. Daniella Zalcman/National Geographic)" title="Rdzenni Amerykanie: jak dziś żyje tubylcza ludność Ameryki (fot. Daniella Zalcman/National Geographic)" /> Autostrada wodorostów i inne koncepcje Pomysł, że pierwsi Amerykanie mogli podróżować tysiące lat temu wzdłuż wybrzeża Pacyfiku, nie jest nowy. Nowością jest jednak sugestia, że dotarli oni „ślizgiem” po lodzie. Wcześniej wskazywano na przykład na to, że mogli przemieszczać się „autostradą wodorostów”. Teoria ta zakłada, że pierwsi Amerykanie podróżowali łodziami do Ameryki Północnej, podążając za obfitymi zasobami znalezionymi w wodach przybrzeżnych. Archeolodzy znaleźli dowody na istnienie osad przybrzeżnych w zachodniej Kanadzie już 14 000 lat temu. Jednak w 2020 r. naukowcy zauważyli, że słodka woda z topniejących wówczas lodowców mogła stworzyć silny prąd, który utrudniałby ludziom podróżowanie dalej na południe wzdłuż wybrzeża. Źródło: AGU. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tak wyglądał neandertalski „starzec”. Niesamowita rekonstrukcja twarzy sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat
W jednej z francuskich jaskiń przed laty naukowcy odnaleźli szkielet neandertalczyka. Nowa rekonstrukcja rzuca światło na to, jak wyglądali nasi historyczni kuzyni w konkretnym wieku.
W tym artykule: Wyjątkowa rekonstrukcja neandertalskiego „starca” Zespół stworzył dwa modele Jak wyglądali neandertalczycy? To już kolejna rekonstrukcja, za którą odpowiada Cicero Moraes. Brazylijski artysta, który zajmuje się grafiką 3D, stał się jednym z najpopularniejszych ekspertów od „przywracania do życia” ludzi z przeszłości. To dzięki niemu mogliśmy zobaczyć, jak wyglądał rdzenny mieszkaniec Brazylii „Zuzu”, a nawet średniowieczny Polak, który cierpiał na dwie rzadkie choroby. Wyjątkowa rekonstrukcja neandertalskiego „starca” Chociaż odtwarzanie wyglądu osób, które żyły tysiące lat temu nie jest w 100% dokładne, współczesne techniki ekstrakcji i analizy DNA, a także zaawansowane i nowoczesne technologie sprawiają, że modele stają się coraz bardziej rzeczywiste. Dużo zależy również od tego, jak dobrze zachowane są czaszki, które naukowcy chcą zrekonstruować i na ich podstawie cyfrowo stworzyć tkanki miękkie. Tym razem Moraes postanowił „ożywić” neandertalczyka, który żył ok. 47–56 tys. lat temu, na terenie dzisiejszej Francji. Jego szczątki zostały odnalezione w 1908 roku przez grupę katolickich księży w jaskini w gminie La Chapelle-aux-Saints, w południowo-środkowej części kraju. Szkielet był prawie kompletny. Czaszce brakowało kilku zębów, właśnie dlatego neandertalczyka nazwano „starcem”. Zespół stworzył dwa modele W rzeczywistości mężczyzna zmarł w wieku ok. 40 lat. Przez wiele lat uważano, że kości należą do gatunku Homo sapiens. Dopiero badania DNA wykazały, że jest to przedstawiciel wymarłego 40 tys. lat temu człowieka neandertalskiego. Ponadto, jego czaszka wykazywała charakterystyczne cechy dla tego gatunku, m.in. duże oczodoły i brak podbródka. Praca nad najnowszą rekonstrukcją wyglądała podobnie jak w przypadku poprzednich modeli. Cicero Moraes wraz z zespołem wykorzystali istniejące skany czaszki neandertalczyka, które zostały wykonane metodą tomografii komputerowej. Następnie badacze pobrali cyfrowe próbki od żywych „dawców”, aby zrekonstruować ubytki w czaszce. Zobacz, jak wyglądała kobieta, która żyła 31 tysięcy lat temu. Zachwycająca rekonstrukcja twarzy Pierwotna analiza czaszki początkowo błędnie wykazała, że fragment kości należał do mężczyzny. Po 141 latach naukowcy naprawili błąd poprzedników i stworzyli niezwykłą rekonstrukcj.. Ostatnim krokiem było odtworzenie tkanek miękkich twarzy neandertalskiego „starca”. W tym celu naukowcy również wykorzystali markery tkanek od współczesnych ludzi. Dzięki temu zespół Moraesa mógł standardowo stworzyć dwa modele. Jeden bardziej rzeczywisty. Pierwszy jest czarno-biały i pozbawiony owłosienia. Drugi – jak mówi sam autor – jest spekulatywny. Neandertalczyk otrzymał w nim włosy, kolor skóry i oczu, a także zarost. – Wygenerowaliśmy dwa zdjęcia, jedno bardziej obiektywne, przedstawiające twarz w odcieniach sepii bez włosów. Drugie jest spekulatywne i kolorowe, z brodą i włosami – powiedział w rozmowie z Live Science Cícero Moraes – To zdjęcie pokazuje, że neandertalczycy byli do nas podobni, ale jednocześnie trochę się różniliśmy – dodaje grafik. Jak wyglądali neandertalczycy? – Mimo tego, że nie jest to w 100% dokładne przedstawienie tego, jak ten człowiek wyglądał, to i tak możemy sobie wyobrazić życie tej osoby tysiące lat temu – przyznał autor rekonstrukcji. Moraes podkreślił też, że nie jest pierwszym artystą, który dokonał rekonstrukcji twarzy neandertalczyka. Jego badania są jednak wyjątkowe, ponieważ wykorzystał skany tomografii komputerowej. Poprzednie modele przedstawiały wymarły gatunek człowieka w zupełnie inny sposób, znacznie mniej ludzki. Wiele modeli neandertalczyków przypomina człowiekowate podobne do małp, tymczasem Homo neanderthalensis mogli nie różnić się tak bardzo od pierwszych ludzi rozumnych. Tym bardziej że te dwa gatunki przez tysiące lat krzyżowały się, a większość współczesnych ludzi do dziś posiada kilka procent genów neandertalczyka. Rekonstrukcja Moraesa jest więc kolejnym dowodem, na to, jak bliscy nam mogli być nasi kuzyni. – Zmianę w naszym postrzeganiu neandertalczyków na przestrzeni lat można z pewnością przypisać licznym odkryciom w badaniach ich anatomii i fizjologii. Zdaliśmy sobie sprawę, że w końcu nie różnili się oni tak bardzo od nas, współczesnych anatomicznie Homo sapiens. Nasze nowe przybliżenie twarzy oferuje zatem nowe spojrzenie na tego starożytnego osobnika i odzwierciedla tę ewoluującą ideę – mówi w rozmowie z National Geographic Polska koordynator badania Francesco M. Galassi, profesor uczelni w Katedrze Antropologii Uniwersytetu Łódzkiego i współautor badania. Źródło: Research Gate Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Te tajemnicze kamienne kule zostały wykonane celowo. Stworzyli je praprzodkowie człowieka 1,4 mln lat temu
Najnowsza analiza kulistych kamieni sprzed 1,4 mln lat sugeruje, że praludzie celowo dążyli do stworzenia takiego kształtu. Naukowcy zastanawiają się teraz, do czego służyły te tajemnicze artefakty?
W tym artykule: Tajemnicze kule zostały wykonane celowo Badania rzucają nowe światło na kompetencje kulturowe praludzi Przodkowie człowieka dążyli do przedstawienia piękna i symetrii? El-Ubeidiya to stanowisko archeologiczne w dolinie Jordanu, które zostało odkryte w 1959 roku. To najstarsze znalezisko kultury ludzkiej w Palestynie, które jest również dowodem na istnienie kultury aszelskiej z okresu paleolitu dolnego. Zostało pozostawione przez jednego z przodków człowieka, Homo erectus. W latach 60. archeolodzy odnaleźli tam fragmenty czaszki i zęby oraz kamienne narzędzia. Pierwotnie stanowisko datowano na ok. 500 tys. lat, lecz najnowsze badania wykazały, że przodkowie człowieka żyli tu nawet 1,4 mln lat temu. Tajemnicze kule zostały wykonane celowo Wśród odkrytych artefaktów badacze wykopali również prawie 600 tajemniczych kamiennych kulek o średnicy zaledwie kilku centymetrów. Początkowo naukowcy uznali, że kule mogły być pozostałościami po wytwarzaniu innych narzędzi. Jednak najnowsza analiza wykazała, że praludzie mogli celowo przerabiać kamienie, aby stworzyć kuliste obiekty. Badania zostały opublikowane w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Royal Society Open Science”. W artykule naukowcy opisali metody badawcze, które wykorzystali w analizie i wnioski, do jakich doszli podczas pracy nad „sferoidami”. Badacze sugerują, że prehistoryczni krewni człowieka mogli celowo stworzyć te kule. W pracy podkreślono, że prawdopodobnie praludzie mogli zrobić to ze zwykłej potrzeby rozrywki, by nadać symetryczny kształt kamiennym obiektom i zająć w sposób twórczy swój czas. – Badania te mogą być cennym narzędziem do uzyskania wglądu w umysły prehistorycznych rzemieślników – przyznaje cytowana przez „Science” Julia Cabanès, badaczka z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu, która nie była zaangażowana w badania. Badania rzucają nowe światło na kompetencje kulturowe praludzi W artykule podkreślono, że podobne kuliste kamienie były już w przeszłości odnajdywane na prehistorycznych stanowiskach archeologicznych. Jednak do tej pory naukowcy nie mieli pewności, czym właściwie były te enigmatyczne artefakty. W przeciwieństwie do klasycznych narzędzi, kule wydawały się bezużyteczne. Właśnie dlatego przez lata dominował pogląd, że był to wyłącznie produkt uboczny wytwarzania innych artefaktów. To nie Homo habilis zrobił pierwsze kamienne narzędzia. Wyprzedził go bliski krewny praludzi Naukowcy znaleźli narzędzia kamienne pochodzące sprzed około 2,9 mln lat temu. To jedne z najstarszych takich znalezisk, na jakie kiedykolwiek natrafiono. Ich twórcy mogli nie należeć do rod... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/to-nie-homo-erectus-zrobil-pierwsze-kamienne-narzedzia-wyprzedzil-go-bliski-krewny-praludzi-fot-j-s-oliver-homa-peninsula-paleoanthropology-project-41a2413.jpg" width="938" height="468" alt="To nie Homo erectus zrobił pierwsze kamienne narzędzia. Wyprzedził go bliski krewny praludzi (fot. J.S. Oliver, Homa Peninsula Paleoanthropology Project)" title="To nie Homo erectus zrobił pierwsze kamienne narzędzia. Wyprzedził go bliski krewny praludzi (fot. J.S. Oliver, Homa Peninsula Paleoanthropology Project)" /> Zespół naukowców z Laboratorium Archeologii Obliczeniowej Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie we współpracy z badaczami z Tel Hai College i katalońskiego Uniwersytetu Rovira i Virgili opracował nową zaawansowaną metodę do analizy trójwymiarowej. – To specjalne oprogramowanie, które może mierzyć kąty na powierzchni sferoidy, obliczać poziom krzywizny powierzchni i określać środek masy obiektu – podkreślają autorzy badań. Przodkowie człowieka dążyli do przedstawienia piękna i symetrii? Zespół przeprowadził w ten sposób analizę 150 kamiennych kul, które pochodziły ze stanowiska El-Ubeidiya. Uczeni poinformowali, że ich metoda pozwoliła im zrekonstruować, jak przebiegał proces tworzenia kamiennych sferoid. Autorzy stwierdzili, że sferoidy z doliny Jordanu noszą ślady celowego rzemiosła. Naukowcy stwierdzili również, że jest mało prawdopodobne, aby kamienne kule powstały w wyniku procesów naturalnych. Według badaczy struktura artefaktów byłaby wówczas znacznie gładsza, tak jak to bywa np. w przypadku kamieni, które są szlifowane przez wodę. – Kształty sferoid prawie nigdy nie są naprawdę kuliste. Kamienie znalezione w El-Ubeidiya mają szorstką powierzchnię, co wskazuje na ingerencję hominida – podkreślają badacze. Naukowcy zaobserwowali jednak, że niektóre kamienie były niemal idealnymi kulami. Według autorów taki efekt mógł zostać osiągnięty wyłącznie podczas żmudnej pracy rzemieślniczej. Zespół stwierdził, że ich odkrycie może sugerować, że przodkowie człowieka sprzed 1,4 mln lat mogli wykonywać te artefakty, aby wydobyć piękno i symetrię z tak prostej rzeczy, jaką jest zwykły kamień lub kawałek skały. Takie zachowanie z kolei wymagało od praludzi wyjątkowych zdolności technologicznych. Badacze doszli do wniosku, że kamienne kule mogą być dowodem na to, iż wczesne hominidy mogły wykształcić pewne kompetencje kulturowe, które zmierzały do tworzenia nie tylko w celach praktycznych, ale również estetycznych. Należy jednak zaznaczyć, że dokładne przeznaczenie kul wciąż pozostaje zagadką. Naukowcy planują w przyszłości zbadać inne podobne artefakty, które pochodzą z różnych stanowisk archeologicznych w Afryce. Źródło: Royal Society Open Science. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Chinach znaleziono czaszkę hominida niepasującą do linii ludzi znanych nauce. Ma wyjątkowy kształt
Czaszka hominida znaleziona w Azji Wschodniej może być brakującym elementem ewolucji. Naukowcy nie wiedzą, do kogo należała.
W tym artykule: Brakujący element ludzkiej ewolucji Skamieniała czaszka różni się od Homo sapiens Do kogo należały ludzkie szczątki znalezione w Chinach? Czy hobbici istnieli naprawdę? Wiedza naukowców o naszych przodkach stale się poszerza. Ten przyrost wiedzy dotyczy nie tylko migracji. Jak się okazuję, niektóre szczątki nadal są w stanie zaskoczyć badaczy. Najlepszym przykładem jest czaszka hominida znaleziona przez międzynarodowy zespół naukowców w Chinach. Brakujący element ludzkiej ewolucji Szczękę, czaszkę i kości nóg należące do tego jeszcze niesklasyfikowanego człowieka odkryto w Hualongdong w Azji Wschodniej cztery lat temu. Jak dotychczas szczątki te są dla specjalistów pewnego rodzaju niewiadomą. Co mówi o nich artykuł opublikowany na łamach „Journal of Human Evolution”? Odkrycie z 2019 r. od razu zaintrygowało badaczy swoim kształtem. Jak się okazało, nie byli w stanie dopasować skamieniałych szczątków ani do neandertalczyków, ani denisowian. Kształt czaszki sugeruje strukturę twarzy podobną do współczesnego człowieka. Brak podbródka wskazuje jednak bardziej na przedstawiciela denisowian właśnie. Skamieniała czaszka różni się od Homo sapiens Jak ustalono, skamieniała szczęka i czaszka należała do osoby w wieku 12 lub 13 lat. Autorzy analizy twierdzą, że pomimo wielu cech współczesnego człowieka kończyny, czaszka i szczęka „wydają się odzwierciedlać bardziej prymitywne cechy”. Miks tych cech fizycznych potwierdza współistnienie trzech linii rozwojowych w Azji: linii H. erectus, linii denisowian i innej, która jest nam „filogenetycznie bliska”. Naukowcy z uniwersytetów w Chinach, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii sugerują, że możemy mieć do czynienia z zupełnie nową linią w ewolucji ludzi. Ma to być hybryda między współczesnym człowiekiem a gałęzią hominidów, w tym denisowian, którzy zamieszkiwali Azję Wschodnią 40 000 lat temu. To nie pierwszy raz, kiedy szczątki hominidów z plejstocenu znalezione w Chinach nie pasują do żadnej jednej linii naszego rodzaju. Do tej pory naukowcy opisywali je jako archaiczne przykłady Homo sapiens lub zaawansowane formy Homo erectus. Taka uproszczona interpretacja wzbudza jednak słuszne kontrowersje i nie jest powszechnie uznawana w środowisku badawczym. https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/95e889ee8bf75605c024ca03dfbbfad1f3229915-972643f.webpW Chinach znaleziono czaszkę niepasującą do linii ludzi znanych nauce. Ma wyjątkowy kształt (fot. Journal of Human Evolution) Do kogo należały ludzkie szczątki znalezione w Chinach? W tym przypadku powiązania z człowiekiem wyprostowanym nie są jednak trafione. Według ustaleń Homo erectus żył w Indonezji do około 100 000 lat temu. Z kolei niezidentyfikowane szczątki znalezione w Chinach przypominają bardziej współczesne linie hominidów. Czy chodzi zatem o czwartą linię? To sugerowałyby wcześniejsze badania genomu szczątków neandertalczyków w Europie i zachodniej Azji. Grupa ta nigdy nie została jednak oficjalnie zidentyfikowana w zapisie kopalnym. Homo sapiens dotarł do Chin dopiero około 120 000 lat temu. Badacze twierdzą jednak, że niektóre z ludzkich cech fizycznych uważanych za „nowoczesne” były obecne w regionie jeszcze wcześniej. To może świadczyć o tym, że ostatni wspólny przodek H. sapiens i neandertalczyków rozprzestrzenił się na pozostałe kontynenty właśnie z południowo-zachodniej Azji. Niewykluczone ze skamieniałe ludzkie szczątki znalezione w Chinach są brakującym elementem układanki, która od lat absorbuje badaczy ewolucji człowieka. Za wcześnie jednak, aby móc potwierdzić tę teorię. Potrzebne są kolejne badania archeologiczne. Odtworzono twarz kobiety, która zginęła w XVII w. podczas katastrofy galeonu Vasa. Nazwano ją Gertruda Wiemy, jak wyglądała pasażerka pierwszego i jedynego rejsu królewskiego galeonu Vasa. Jej fizjonomię odtworzono po badaniach genetycznych przeprowadzonych w tym roku. Wcześniej sądzono, że ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/odtworzono-twarz-kobiety-ktora-zginela-w-xvii-w-podczas-katastrofy-galeonu-vasa-nazwano-ja-gertruda-fot-oscar-nilsson-31cad00.jpg" width="938" height="528" alt="Odtworzono twarz kobiety, która zginęła w XVII w. podczas katastrofy galeonu Vasa. Nazwano ją Gertruda (fot. Oscar Nilsson)" title="Odtworzono twarz kobiety, która zginęła w XVII w. podczas katastrofy galeonu Vasa. Nazwano ją Gertruda (fot. Oscar Nilsson)" /> Czy hobbici istnieli naprawdę? Paleoantropologiczną ciekawostką jest też Homo floresiensis. Jego szczątki odnaleziono w 2003 r. na indonezyjskiej wyspie Flores. Od wszystkich znanych nauce gatunków hominidów H. floresiensis odróżniał się rozmiarami. Mierzył około metra wzrostu i miał czaszkę ponad dwa razy mniejszą niż współcześni ludzie. Mimo to potrafił myśleć, wytwarzać narzędzia, działać zespołowo. Z uwagi na niewielki wzrost dawnych mieszkańców wyspy Flores nieoficjalnie nazywa się hobbitami. Źródło: Journal of Human Evolution Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Tak polowali nasi przodkowie 300 tys. lat temu. Zaawansowana obróbka drewna zaskoczyła naukowców
Okazuje się, że nasi przodkowie znali bardziej zaawansowane techniki obróbki drewna, niż do tej pory zakładano. Ta wiedza przydała im się w wytwarzaniu lekkiej broni myśliwskiej.
W tym artykule: Pierwsi ludzie byli mistrzami obróbki drewna Zaskakująca broń myśliwska sprzed 300 tysięcy lat Jak polowali nasi przodkowie? Mówienie, że nasi przodkowie żyjący setki tysięcy lat temu byli prymitywni, nie jest do końca zgodne z prawdą. Oczywiście, mieli mniejszy zasób wiedzy i bardziej niż współczesny Homo sapiens kierowali się pierwotnymi instynktami. Nie można im jednak odmówić zręczności i kreatywności. Przypominają o tym liczne odkrycia archeologiczne broni czy biżuterii. Pierwsi ludzie byli mistrzami obróbki drewna Ostatniego tego typu znalezisko dowodzi, że pierwsi mistrzowie obróbki drewna chodzili po Ziemi już 300 tysięcy lat temu. Została po nich zaskakująco zaawansowana broń myśliwska. Chodzi między innymi o kij do rzucania z podwójnym ostrzem, opisany na łamach czasopisma naukowego „PLOS ONE”. Autorzy badania twierdzą, że nasi przodkowie znali bardziej rozwinięte techniki obróbki drewna, niż to podejrzewano do tej pory. Opisana broń została znaleziona w Schöningen w Niemczech prawie 30 lat temu. Jednak naukowcy dopiero teraz opublikowali wyniki długich badań. Analiza wykazała, że kij był wielokrotnie skrobany i szlifowany. Po odpowiednim przygotowaniu wykorzystywano go do zabijania zwierząt. Autorzy badań sugerują, że z tej lekkiej broni mogły korzystać całe społeczności – również dzieci podczas nauki rzucania i polowania. To dlatego, że wystrugane kije były o wiele lżejsze i łatwiejsze w użyciu od włóczni. Zaskakująca broń myśliwska sprzed 300 tysięcy lat – Odkrycia drewnianych narzędzi zrewolucjonizowały nasze rozumienie wczesnych ludzkich zachowań. O dziwo, ci pierwsi ludzie wykazali się zdolnością planowania z dużym wyprzedzeniem, dużą znajomością właściwości drewna i wieloma wyrafinowanymi umiejętnościami obróbki drewna, których nadal używamy – komentuje cytowana przez „EurekAlert” dr Annemieke Milks z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Reading. Współautor badań Dirk Leder wskazuje, że znaleziona broń powstała ze świerkowej gałęzi. Jej obróbka obejmowała wiele etapów. Naukowiec wymienia: cięcie i usuwanie kory, wyrycie aerodynamicznego kształtu, zeskrobywanie powierzchni, sezonowanie drewna, aby uniknąć pęknięć i wypaczeń, szlifowanie w celu ułatwienia obróbki. Odkryto wrak statku u wybrzeży Japonii. Należał do mongolskiej floty, która dokonywała inwazji na kraj Podwodni naukowcy odnaleźli u wybrzeży Japonii wrak statku, który zatonął ok. 800 lat temu. Badania wykazały, że należał do mongolskiej floty, która zamierzała dokonać inwazji na Kraj ... Jak polowali nasi przodkowie? Kij do rzucania z dwustronnym ostrzem ma 77 cm długości. Można go oglądać w Forschungsmuseum w Schöningen. To niejedyne narzędzie do polowania odkryte w tym miejscu. Archeolodzy znaleźli się też włócznie czy drugi kij do rzucania o podobnej wielkości. Lekka broń myśliwska opisana w „PLOS ONE” była najprawdopodobniej używana przez pierwszych ludzi do polowania na średniej wielkości zwierzynę łowną, taką jak jelenie i sarny. Według autorów badań miała także służyć do zabijania z odległości trudnych do dogonienia ptaków czy zająców. Tego typu kije można była rzucać na odległość nawet do 30 metrów. I choć broń była lekka, mogła spowodować śmiertelne rany. Jeśli chodzi o technikę, badacze twierdzą, że wystruganych kijów nie rzucano nad głową, a raczej rotacyjnie – podobnie jak bumerang. – Systematyczna analiza drewnianych znalezisk na stanowisku w Schöningen, sfinansowana przez Niemiecką Fundację Badawczą, dostarcza cennych nowych informacji. Wkrótce można się spodziewać dalszych ekscytujących informacji na temat tej wczesnej drewnianej broni – podsumowuje Thomas Terberger, główny autor badań. Co ciekawe, broni myśliwskiej używają nie tylko ludzie, ale także niektóre zwierzęta. Nie od dziś wiadomo, że szympansy potrafią strugać proste włócznie, które następnie wykorzystują podczas polowań na mniejsze ssaki. Delfiny z kolei penetrują dno morskie z gąbkami morskimi w pyskach. Według innuickich podań i sporadycznych obserwacji, niedźwiedzie polarne mają zaś atakować morsy bryłami lodu. Źródło: PLOS ONE. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Naukowcy spierają się o to, jak są przedstawiani praludzie. Wygląd wielu rekonstrukcji jest mylący
Jak naprawdę wyglądali praludzie? Wygląd rekonstrukcji znanych z książek czy muzeów często nie ma nic wspólnego z obecnym stanem wiedzy naukowej.
W tym artykule: Praludzie – wygląd Lucy i dziecka z Taung Jak powstały nowe rekonstrukcje wyglądu praludzi Wcześniejsze rekonstrukcje były niezgodne z wiedzą naukową Nasz gatunek liczy sobie co najmniej 315 tys. lat. Uczeni zakładają, że w Afryce mogło równolegle ewoluować i krzyżować się między sobą wiele różnych populacji wczesnych Homo sapiens. Jednak ewolucja człowieka zaczęła się znacznie wcześniej. 4,5 mln lat temu na Ziemi pojawił się Australopithecus africanus, czyli australopitek. To pierwsze stworzenie, które pod względem wyglądu przypominało człowieka. Potocznie wobec australopiteków używamy określenia praludzie – wygląd ich bowiem znacznie różnił się od naszego. Kolejni przodkowie Homo sapiens to: Ustalono, kiedy praczłowiek zszedł z drzewa. Dzięki Ardi i Lucy - doskonale zachowanym skamieniałościom Nowe badania pokazują, że nasi prehistoryczni przodkowie Ardipitekowie, którzy żyli 4,4 mln lat temu na terenach dzisiejszej Afryki, potrafili wspinać się na drzewa, jak dzisiejsze szympansy.... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ardipitekowie-zyli-glownie-na-drzewach-i-zywili-sie-owocami-fot-mauricio-anton-science-library-6ffb779.jpeg" width="860" height="460" alt="Ardipitekowie żyli głównie na drzewach i żywili się owocami (fot. Mauricio Anton/Science Library)" title="Ardipitekowie żyli głównie na drzewach i żywili się owocami (fot. Mauricio Anton/Science Library)" /> Homo habilis – człowiek zręczny, Homo rudolfensis, Homo georgicus, Homo erectus – człowiek wyprostowany, Homo heidelbergensis. Praludzie – wygląd Lucy i dziecka z Taung Naukowcy z Wydziału Anatomii i Patologii Uniwersytetu Adelaide w Australii postanowili odtworzyć wygląd słynnej Lucy. Takie imię nadano najstarszym i najbardziej kompletnym szczątkom, należącym do naszej przodkini z gatunku Australopithecus afarensis. Jej szkielet znaleziony w 1974 datuje się na 3,2 mln lat. Pracę na ten temat opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Ecology and Evolution”. Druga rekonstrukcja dotyczy czaszki tzw. dziecka z Taung. To również australopitek, ale żyjący o wiele później niż Lucy, bo 2,8 mln lat temu. Czaszkę dziecka, którego wiek szacuje się na 3 lata, znaleziono w 1924 roku w dzisiejszej Republice Południowej Afryki. W związku z okresem życia i miejscem odkrycia szczątków, pracujący przy rekonstrukcji naukowcy użyli różnych pigmentowanych odlewów silikonowych. Skórze Lucy nadano odcień podobny do karnacji małp bonobo (Pan paniscus). Uważa się bowiem, że małpy bonobo i ludzie mieli wspólnego praprzodka. Z kolei dziecku z Taung przypisano cechy bardziej zbliżone do współczesnych ludzi pochodzących z RPA. Jak powstały nowe rekonstrukcje wyglądu praludzi Rekonstruując twarze Lucy i dziecka z Taung naukowcy starali się „odejść od sugestii” i zachować naukową dokładność i przejrzystość w swoich metodach. W przypadku rekonstrukcji twarzy dziecka z Taung wykorzystano tradycyjne techniki, aby wykonać kopię czaszki z odlewu oryginalnego okazu. Czaszka była dobrze zachowana, ale rekonstrukcja tkanek miękkich wymagała od naukowców przyjęcia pewnych założeń. Nauka nie dysponuje bowiem żadnymi przykładami tego typu tkanek, należących do wczesnych ludzi. Artyści musieli zdecydować, czy w odtwarzaniu mięśni, skóry i wymiarów tkanek oprzeć się o dane pochodzące od małp człekokształtnych, od ludzi, czy też zdecydować się na mieszankę cech. Ostatecznie podczas rekonstrukcji dziecka z Taung zdecydowano się stworzyć dwie wersje. Jedna jest wyglądem bardziej zbliżona do małpy, a druga do człowieka. Chcieli w ten sposób pokazać różnicę między tymi dwiema interpretacjami. Rekonstrukcja twarzy Lucy była wyzwaniem – przyznają naukowcy. A to dlatego, że choć jej szkielet jest jednym z najbardziej kompletnych, to praktycznie nie zachowały się kości czaszki. Jedyna dość kompletna część to dolna szczęka Lucy, która pomogła artystom odtworzyć kształt głowy. W przypadku Lucy zespół wykorzystał dane dotyczące grubości skóry współczesnych ludzi. Wcześniejsze rekonstrukcje były niezgodne z wiedzą naukową Australijscy naukowcy w swoim artykule zwracają uwagę, że inne dotychczas powstałe rekonstrukcje Lucy, dziecka z Taung i innych wczesnych ludzi zostały wykonane przez artystów. Owi artyści przyjęli pewne założenia, często nie kierując się przy tym danymi naukowymi, lecz uprzedzeniami i subiektywnymi przekonaniami. „Te rekonstrukcje często znajdują się w muzeach historii naturalnej i mają na celu edukację społeczeństwa o ewolucji człowieka” – zauważają. Kiedy naukowcy przyjrzeli się przedstawieniom praludzi na całym świecie, odkryli, że „każda wersja Lucy” znajdująca się w muzeum wygląda zupełnie inaczej niż pozostałe. „Różnice były tak poważne, że uznałem, że wszyscy poprzedni praktycy [podejmujący się rekonstrukcji] nigdy nie spotkali się z żadną rekonstrukcją hominidów przed rozpoczęciem własnej” – twierdzi główny badacz Ryan Campbell. Analiza 860 rekonstrukcji hominidów (grupy obejmującej ludzi, małpy i ich wymarłych bliskich krewnych) z 55 ekspozycji muzealnych wykazała niezwykłe niespójności. Nawet w przypadku przestawienia tych samych osobników. Autorzy artykułu podkreślają, że rekonstrukcja wciąż jest bardziej sztuką niż nauką. Przykładem może być kultowy dwuwymiarowy obraz ewolucji człowieka, „Marsz postępu” Rudolpha Zallingera. Został wydrukowany w serii książek naukowych i obecny jest do dziś w popkulturze i edukacji. Jednak utrwala błędny pogląd, jakoby ludzie ewoluowali w sposób liniowy od małpy do człowieka o wyglądzie białego Europejczyka. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution.
Naukowcy odnaleźli najstarsze malowidła naskalne na świecie. Nie stworzył ich człowiek
Archeolodzy odnaleźli we francuskiej jaskini malowidła naskalne, które zostały stworzone przez neandertalczyków. Mogą mieć nawet 75 tysięcy lat. Oznacza to, że są to najstarsze jaskiniowe ryty, jakie kiedykolwiek odnaleziono.
W tym artykule: Najstarsze malowidła naskalne, których nie stworzył człowiek rozumny Analiza wykazała, że dzieła należy przypisywać neandertalczykom Kognitywny rówieśnik człowieka rozumnego Naukowcy z francuskiego Uniwersytetu w Tours opublikowali właśnie przełomowe badania. Badacze twierdzą, że w jaskini la Roche-Cotard powstały najstarsze malowidła naskalne w historii. Mogą mieć nawet 75 tysięcy lat i zostały stworzone wiele lat przed tym, gdy pierwszy człowiek z gatunku Homo sapiens pojawił się w tym regionie. Uczeni sugerują, że pradawnymi artystami byli neandertalczycy. Najstarsze malowidła naskalne, których nie stworzył człowiek rozumny Jaskinia la Roche-Cotard znajduje się w gminie Langeais, tuż obok brzegu Loary. Dotychczas grota znana była z odkrycia maski, która miała być rzekomym artefaktem neandertalczyków. To kawałek płaskiego krzemienia, który został uformowany w sposób, który wydaje się przypominać górną część twarzy. Wyżłobione otwory miały reprezentować oczy i nos. Odnaleziono ją w 1975 roku. Datowanie wykazało wówczas, że powstała ok. 75 tys. lat temu. A więc w podobnym okresie, w którym mogły zostać stworzone skalne ryty. Najnowsze badania zostały opublikowane w najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „PLOS One”. Zespołem badaczy kierował Jean-Claude Marquet, profesor z Uniwersytetu w Tours. Uczeni podkreślają, że badania przeprowadzone w ciągu ostatnich dekadach rzuciły wiele światła na kulturę i sztukę neandertalczyków. Z drugiej strony, niewiele wiadomo o symbolice dzieł tych hominidów. Trudno również jednoznacznie określić cel tych artystycznych wytworów, a sama interpretacja wciąż pozostaje przedmiotem wielu debat. Analiza wykazała, że dzieła należy przypisywać neandertalczykom Naukowcy przeprowadzili szczegółowe analizy, a także przeprowadzili fotogrametrię do stworzenia modeli 3D rycin, które zachowały się na ścianach jaskini. Wyniki zostały porównane ze znanymi i eksperymentalnymi znakami, które zostały zinterpretowane w przeszłości i były dziełem zarówno neandertalczyków, jak i człowieka rozumnego. Na podstawie kształtu, odstępów i rozmieszczenia malowideł zespół doszedł do wniosku, że są to bez wątpienia ryty, które wykonano celowo. Co przedstawiają malowidła z Lascaux? Można je podzielić na 3 kategorie Malowidła z Lascaux to jedno z najcenniejszych odkryć XX wieku. Czy turyści mogą zobaczyć je na własne oczy? Poznaj historię słynnych rysunków naskalnych. Badacze przeprowadzili również badanie metodą datowania optycznie stymulowaną luminescencją (OSL). Dzięki temu udało się ustalić, że jaskinia mogła być zamieszkana od co najmniej 57 tysięcy lat, a więc na długo przed tym, jak Homo sapiens osiedlili się w tym regionie. Biorąc pod uwagę to oraz wszelkie inne artefakty, które odkryto w jaskini, naukowcy twierdzą, że dzieła należy przypisywać neandertalczykom. Kognitywny rówieśnik człowieka rozumnego Niestety, symbole i kształty widoczne na ścianach jaskini la Roche-Cotard nie są figuratywne. Oznacza to, że nie przedstawiają konkretnych przedmiotów, zwierząt lub ludzi w ich realnych kształtach. Nie można stwierdzić, czy świat zewnętrzny jest tutaj punktem odniesienia dla poszczególnych symboli. Dlatego też naukowcy nie są w stanie określić, dlaczego w ogóle te malowidła powstały. – Piętnaście lat po wznowieniu wykopalisk na stanowisku La Roche-Cotard, ryciny zostały datowane na ponad 57 tys. lat temu. Jednak dzięki badaniom metodą stratygrafii możemy stwierdzić, że malowidła te mają prawdopodobnie około 75 tys. lat. To czyni tę grotę najstarszą zdobioną jaskinią we Francji, jeśli nie w całej Europie – podkreślają naukowcy. Dotychczas uważano, że najstarsze malowidła naskalne stworzone przez neandertalczyka pochodzą sprzed ok. 64 tys. lat. Ich dzieła znajdowały się w trzech hiszpańskich jaskiniach. Czasopismo naukowe „Science” podkreślało wówczas, że krewni człowieka rozumnego mieli bardzo podobny do nas zmysł artystyczny. Tym bardziej, że ryciny zostawione w różnych częściach świata przez przedstawicieli Homo sapiens pochodziły z podobnego okresu. Autorzy najnowszego badania podkreślają, że to kolejny dowód, który potwierdza, iż pewne działania neandertalczyków niewiele różniły się od zachowania ludzi. Pomimo stereotypowej reputacji „jaskiniowca-głupka”, hominidy te mogły być „kognitywnymi rówieśnikami” Homo sapiens. Cechowały ich podobne kompetencje kulturowe, na co już kilka lat temu zwracali uwagę badacze. Źródło: PLOS One. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Znaleziono najstarsze ślady Homo sapiens w Azji. Populacja poniosła porażkę
Homo sapiens próbował osiedlić się w Azji już tysiące lat przed masową migracją z Afryki. Dowodzi temu najnowsze odkrycie fragmentów kości z Laosu.
W tym artykule: Kiedy Homo sapiens dotarł do Azji? Historia migracji ludzkości Najstarsze ludzkie kości Czy w historii ewolucji ludzkości cokolwiek jest pewne? Na pewno to, że kolejne odkrycia mogą zmienić dotychczasowe rozumienie migracji Homo sapiens. Jak się okazuje, nasi przodkowie dotarli do Azji Południowo-Wschodniej znacznie wcześniej niż do tej pory przypuszczano, bo już 86 000 lat temu. Dowodzi temu fragment ludzkiej kości piszczelowej znaleziony w jaskini w Laosie. Kiedy Homo sapiens dotarł do Azji? Tam Pà Ling, nazywana też Jaskinią Małp, znajduje się na wysokości około 1170 metrów w północnym Laosie. To nie pierwsze tego typu odkrycie w tym miejscu. Wcześniejsze znaleziska były jednak o wiele młodsze. Mowa o fragmentach ludzkich kości liczących 70 tys. lat. Już to odkrycie zmotywowało archeologów do kontynuowania wykopalisk. Tak też się stało. W badaniu opublikowanym na łamach czasopisma „Nature Communications” naukowcy poinformowali, że znaleźli nowe ludzie szczątki. Są to fragmenty przedniej części czaszki i piszczela. Najprawdopodobniej wcześniej znajdowały się gdzieś indziej. Do jaskini miały trafić podczas monsunu. Co prawda kości nie były kompletne, ale to nie przeszkodziło badaczom w porównaniu ich z innymi ludzkimi szczątkami. W ten sposób ustalili, że są najbardziej zbliżone do Homo sapiens. Na tym nie zakończyły się badania. Kolejnym krokiem było ustalenie, z jakiego przedziału czasu pochodzą kości. W tym celu naukowcy wykorzystali datowanie luminescencyjne pobliskich osadów. Jest to technika mierząca, kiedy po raz ostatni dany obiekt był wystawiony na działanie światła słonecznego. Dodatkowo wykorzystano też datowanie metodą uranowo-torową, która polega na rozpadzie promieniotwórczym izotopów uranu i toru. Według szacunków czaszka ma do 73 tys. lat, a kość piszczelowa nawet 86 tys. lat. Historia migracji ludzkości To niezwykle cenne odkrycie w kontekście ustalania szczegółów migracji Homo sapiens do Azji. Zwłaszcza że, jak podkreśla główny autor badań, Fabrice Demeter, od drugiej wojny światowej w Laosie przeprowadzono niewiele badań antropologicznych. Jaskinia Tam Pà Ling stała się więc głównym źródłem informacji. Według dotychczasowej wiedzy, Homo sapiens wyemigrował z Afryki około 60 tys. lat temu. Była to pojedyncza masowa migracja zakończona sukcesem. Archeolodzy zajmujący się prehistorią Azji od dawna podejrzewali jednak, że już ponad 65 tys. lat temu starożytni ludzie byli w stanie dotrzeć do wysp i dokonać przepraw morskich i zaludniać pozornie odległe części świata. Odkrycia jak to w Laosie, wskazują, że wcześniej podejmowane próby mogły kończyć się porażką. W Tam Pà Ling nie znaleziono żadnych kamiennych narzędzi ani innych wskazówek dotyczących stylu życia tych ludzi. Michael B.C. Rivera, antropolog biologiczny z University of Hong Kong, który nie był zaangażowany w badania, przekazał w rozmowie z serwisem „Live Science”, że „być może była to grupa, która rozproszyła się po Azji Południowo-Wschodniej i wymarła, zanim była w stanie przekazać geny dzisiejszym ludziom”. Wyprostowana Lucy? Rekonstrukcja mięśni homininów sugeruje, że australopiteki przyjmowały taką postawę jak my Badaczka z Cambridge stworzyła pierwszy cyfrowy model mięśni wczesnych homininów. Na jego podstawie wywnioskowała, że australopiteki – takie jak słynna Lucy – mogły prostować całą sy... Najstarsze ludzkie kości Jedne z najstarszych ludzkich szczątków, jakie kiedykolwiek odkryto, to kości Omo One znalezione w Etiopii. Przez dziesięciolecia dyskutowano o ich dokładnym wieku. Według ostatnich badań mają około 233 tys. lat. Nie są jednak najstarsze. W 2017 r. archeolodzy odkryli kości co najmniej pięciu osób w Jebel Irhoud, dawnej kopalni barytu położonej 100 km na zachód od Marakeszu. Wiedzieli, że szczątki są stare, ale byli w szoku, gdy testy datowania wykazały, że ząb i kamienne narzędzia znalezione wraz z kośćmi miały około 300 tys. lat. Źródło: Nature Communications Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wyprostowana Lucy? Rekonstrukcja mięśni homininów sugeruje, że australopiteki przyjmowały taką postawę jak my
Badaczka z Cambridge stworzyła pierwszy cyfrowy model mięśni wczesnych homininów. Na jego podstawie wywnioskowała, że australopiteki – takie jak słynna Lucy – mogły prostować całą sylwetkę podobnie jak współcześni ludzie.
W tym artykule: Lucy, najsłynniejszy australopitek Rekonstrukcja mięśni Lucy Dwunożna i wyprostowana Wszyscy znamy obrazek człowieka i jego ewolucyjnych przodków. Widać na nim rząd postaci. Pierwsza, całkowicie skulona, przedstawia małpę. Kolejne istoty są coraz wyższe i mają coraz prostsze plecy. Na końcu znajduje się idealnie wyprostowany przedstawiciel gatunku Homo sapiens. Badania dr Ashleigh Wiseman z Uniwersytetu Cambridge wskazują, że ta ilustracja nie ma nic wspólnego z prawdą. Naukowczyni opracowała trójwymiarowy model mięśni nóg i miednicy hominina należącego do gatunku Australopithecus afarensis. Podstawą były udostępnione publicznie skany szkieletu najsłynniejszej przedstawicielki tych australopiteków – tak zwanej Lucy, znalezionej w latach 70. w Etiopii. W pracy opublikowanej w czasopiśmie „Royal Society Open Science” Wiseman dowodzi, że Lucy potrafiła przyjąć postawę w pełni pionową. Czyli, jeśli tego chciała, mogła stanąć tak prosto, jak robimy to my dzisiaj. Lucy, najsłynniejszy australopitek Australopiteki to ssaki naczelne należące do rodziny człowiekowatych. Jednym z ich gatunków był Australopithecus afarensis. Jego przedstawiciele żyli we wschodniej Afryce ponad 3 miliony lat temu. Homininy te były niższe od nas, a z twarzy bardziej przypominały małpy niż ludzi. Miały małe mózgi, jednak potrafiły już chodzić na dwóch nogach. Dzięki temu dobrze radziły sobie zarówno wśród drzew, jak i na sawannach. Zdaniem badaczy możliwość eksplorowania tych dwóch różnych środowisk sprawiła, że Australopithecus afarensis przetrwały na Ziemi milion lat. Ich najsłynniejszą przedstawicielką jest Lucy. Tak nazwano szczątki znalezione w 1974 r. w pobliżu wioski Hadar. Nazwa pochodzi od piosenki Beatlesów „Lucy in the Sky with Diamonds”, bardzo popularnej w połowie lat 70. Naukowcom udało się skompletować aż 40 procent szkieletu tego hominina. Czyni to Lucy jednym z najbardziej kompletnych szkieletów australopiteków, jakie kiedykolwiek znaleziono. Lucy miała około metr wzrostu i ważyła 28 kilogramów. Jej mózg stanowił jedną trzecią naszego. Rekonstrukcja mięśni Lucy Korzystając z udostępnionych informacji o Lucy, Ashleigh Wiseman opracowała trójwymiarowy model dolnej połowy jej ciała. Po raz pierwszy zrekonstruowała tkanki miękkie. A dokładnie 36 mięśni każdej nogi australopiteka. Mięśnie te zajmowały więcej miejsca w porównaniu z mięśniami współczesnych ludzi. Na przykład główne mięśnie łydek i ud były dwa razy większe niż u Homo sapiens. U człowieka – mającego znacznie więcej tkanki tłuszczowej – mięśnie stanowią połowę masy uda. U Lucy – aż 74 procent. Rekonstrukcja twarzy słynnej „czaszki z Jerycho”. Kim był mężczyzna, którego kości zagipsowano? Po 70 latach od odkrycia naukowcy postanowili zrekonstruować twarz człowieka z Jerycho, którego czaszka została zagipsowana 9000 lat temu. Kim był tajemniczy mężczyzna? Dwunożna i wyprostowana Paleoantropolodzy od dawna zgadzają się, że Australopithecus afarensis były dwunożne. Nie są jednak zgodni co do tego, w jaki sposób się poruszały. Niektórzy sądzą, że Lucy miała kaczy chód, podobny do szympansiego. Inni, że chodziła w sposób zbliżony do naszego. Rośnie również konsensus co do tego, że Lucy była wyprostowana. Pierwsze przesłanki, że to możliwe, pojawiły się już w 2011 r., kiedy przebadano należące do australopiteka kości śródstopia znalezione na stanowisku archeologicznym w pobliżu Hadar. Okazało się, że homininy miały łukowato wygięte podbicie stopy, niezbędne do chodzenia w postawie pionowej. Badania Wiseman dostarczają kolejnych dowodów wspierających tezę o pionowej sylwetce Lucy. Jej mięśnie prostowniki stawu kolanowego pozwalały jej wyprostować kolana tak samo, jak może to dzisiaj zrobić zdrowy człowiek. – Obecnie jesteśmy jedynymi zwierzętami mogącymi stać prosto z wyprostowanymi kolanami – mówi dr Wiseman. – Mięśnie Lucy sugerują, że była tak samo dwunożna jak my, a przy tym mogła również mieszkać na drzewach. Prawdopodobnie poruszała się i chodziła w sposób, jakiego nie używa już żaden żyjący na Ziemi gatunek – dodaje naukowczyni. Źródła: EurekAlert, Royal Society Open Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sensacyjne badania: wymarły gatunek człowieka grzebał zmarłych 100 000 lat przed Homo sapiens
Najnowsze badania wykazały, że Homo naledi mogli chować swoich zmarłych, aby upamiętnić ich i oddać im szacunek. Co więcej, wymarły gatunek człowieka grzebał swoich bliskich nawet 100 000 lat przed tym, jak zaczął to robić Homo sapiens.
W tym artykule: Kiedy człowiek zaczął grzebać zmarłych? Pochówki Homo naledi starsze nawet o 100 tys. lat Wymarły gatunek człowieka stworzył specjalną przestrzeń rytualną Dotychczas uważano, że pochówek i upamiętnienie zmarłych były jednym z elementów kultury, który określał tak zwane człowieczeństwo i rozwój pierwszych ludzi. Badacze sądzili, że bliskich zaczęli grzebać neandertalczycy i Homo sapiens, którzy śmierć zaczęli postrzegać w sposób metafizyczny. Kiedy człowiek zaczął grzebać zmarłych? Nie wiadomo jednak dokładnie, kiedy po raz pierwszy ludzie pochowali zmarłe ciała. Najstarszy znany pochówek pochodzi sprzed ponad 130 000 lat. Naukowcy są zgodni co do faktu, że oprócz ochrony przed rozkładem, jest to jedna z najwcześniejszych form praktyk religijnych. I wskazuje okres, kiedy człowiek zaczął zastanawiać się nad tym, co czeka go po śmierci. Najnowsze badania sugerują, że pewien gatunek człowieka mógł praktykować pochówki aż o 100 tysięcy lat wcześniej, niż Homo sapiens. Badania, które są finansowane przez Towarzystwo National Geographic wykazały, że Homo naledi, tajemniczy krewny człowieka rozumnego, praktykował chowanie najbliższych w grobach. To wymarły gatunek hominida, który odkryto w 2013 roku w systemie jaskiń Rising Star w Południowej Afryce. Archeolodzy odnaleźli od tego czasu ponad 1550 kości, które należały do co najmniej 15 osobników. Homo naledi mierzył około 150 centymetrów wzrostu i ważył mniej niż 50 kg. Jego mózg był wielkości pomarańczy, a więc był ok. 3 raz mniejszy od mózgu współczesnego człowieka. Badania wykazały również, że kości palców Homo naledi były zakrzywione, co sugeruje, że potrafił on używać prostych narzędzi oraz wspinać się po drzewach. Pochówki Homo naledi starsze nawet o 100 tys. lat Analiza skamieniałości wykazała, że hominidy z afrykańskiej jaskini mogły żyć 250 lub 300 tysięcy lat temu. Odkrycie gatunku było niezwykle istotne w kontekście badań nad ewolucją człowieka, ponieważ wykazało dużą różnorodność gatunków Homo w Afryce. Większą, niż wcześniej sądzono. Naukowcy już od wielu lat sugerowali, że Homo naledi mogli celowo grzebać swoich zmarłych. Zaledwie dwa lata temu archeolodzy odnaleźli czaszkę dziecka należącego do tego gatunku. Datowanie wykazało, że pochodziła sprzed 250 tys. lat. Wykopaliska prowadził prof. Lee Berger, który odpowiadał za pierwsze znaleziska w jaskiniach Rising Star. Kości młodego Homo naledi odnaleziono w bardzo ciasnej, trudno dostępnej przestrzeni. Badacze stwierdzili wówczas, że odkrycie sugeruje, iż dziecko prawdopodobnie zostało celowo pochowane. Jak powstał człowiek, czyli co wiemy o historii ewolucji ludzkości? Człowiek dotarł do miejsca, w którym jest teraz, w toku długich i mozolnych zmian ewolucyjnych. Obecnie nasz gatunek tworzy zorganizowaną społeczność, która zasiedla wszystkie kontynenty, ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstal-czlowiek-czyli-co-wiemy-o-historii-ewolucji-ludzkosci-fot-geography-photos-universal-images-group-via-getty-images-5892b4b.jpg" width="938" height="626" alt="Jak powstał człowiek, czyli co wiemy o historii ewolucji ludzkości? (fot. Geography Photos/Universal Images Group via Getty Images)" title="Jak powstał człowiek, czyli co wiemy o historii ewolucji ludzkości? (fot. Geography Photos/Universal Images Group via Getty Images)" /> To jednak nie pierwszy raz, gdy zespół z afrykańskiej jaskini zasugerował taką możliwość. W 2017 roku na łamach czasopisma naukowego „eLife” prof. Lee Berger po raz pierwszy stwierdził, że grota w rzeczywistości mogła być dużym miejscem pochówku. Wymarły gatunek człowieka stworzył specjalną przestrzeń rytualną Na początku czerwca 2023 roku autorzy odkrycia Homo naledi wzięli udział w konferencji naukowej, podczas której wrócili do tematu rytuału pogrzebowego praczłowieka. Na poparcie swojej tezy przedstawili wyniki trzech nowych badań, które 5 czerwca zostały opublikowane ogólnodostępnym repozytorium preprintów dla nauk biologicznych bioRxiv. Zespół twierdzi, że dysponuje niezwykle wiarygodnymi dowodami. Jednak te doniesienia nie zostały jeszcze zrecenzowane. Naukowcy przekonują, że w systemie jaskiń odnaleźli dwa owalne doły, które zostały wykopane w jednej z komór. W środku znajdowały się szczątki hominidów, które pokryte były osadem. Obok jednego osobnika znajdował się przedmiot, który przypominał kamienny artefakt. Co więcej, na niektórych ścianach znajdowały się ryciny układające się w różne kształty geometryczne, które najprawdopodobniej zostały stworzone ręką człowieka. Symbole są datowane na okres od 241 do 335 tysięcy lat p.n.e. Autorzy przypominają, że podobne symbole znaleziono w innych jaskiniach i zostały wyrzeźbione przez wczesnych Homo sapiens ok 80 tys. lat temu. Uważano, że był to swoisty sposób zapisywania i przekazywania informacji. Prof. Berger uważa, że ryciny mogły być właśnie oznaczeniem poszczególnych grobowców. – Bezpośrednio pod tymi rysunkami znajdują się pochówki tego gatunku – stwierdził paleoantropolog. To sugeruje, że mogła być to przestrzeń kulturowa i rytualna dla Homo naledi. Źródła: National Geographic, eLife. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Kim byli pierwsi ludzie, którzy opuścili Afrykę? Naukowcy na tropie naszych korzeni
Grupa naukowców ze Stanów Zjednoczonych twierdzi, że zdefiniowanie „pierwszych” Homo sapiens jest trudniejsze, niż dotychczas zakładano. Badania genomów wykazały, że ponad 400 000 lat temu krzyżowały się co najmniej dwie populacje ludzi.
W tym artykule: Jak powstał człowiek? Historia ludzkości nie biegnie w linii prostej Kim właściwie jest Homo sapiens? Różnorodność kluczem do sukcesu Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, jak powstał człowiek. Powszechna teoria nazywana „teorią wyjścia z Afryki” zakłada, że Homo sapiens pojawił się w Afryce ok. 200 tys. lat temu. Pierwsi ludzie mieli wyewoluować z wcześniejszych populacji hominidów. Jednak w ciągu ostatnich kilku lat naukowcy odkryli szczątki kilku potencjalnych przedstawicieli naszego gatunku. W 2017 roku w Maroku odnaleziono kości człowiekowatego. Pochodziły one sprzed ok. 300 tys. lat. Naukowcy stwierdzili wówczas, że odkrycie nie nie oznacza, że człowiek rozumny wywodzi się z północnej Afryki. Jego przedstawiciele mieli natomiast ewoluować na całym kontynencie. Jak powstał człowiek? Istnieje również hipoteza przeciwstawna do teorii wyjścia z Afryki, zwaną hipotezą multiregionalną. Ma ona wyjaśniać zróżnicowanie populacji ludzkiej. Według autorów podgatunki Homo sapiens wniosły istotny wkład genetyczny do obecnej puli genetycznej człowieka. Oznacza to, że współczesny człowiek ma geny innych gatunków hominidów. Potwierdzają to ostatnie odkrycia, które wykazały m.in., że większy nos jest cechą odziedziczoną po neandertalczykach. Określenie konkretnego gatunku ludzkiego może nastąpić poprzez m.in. sekwencjonowanie genomów. To, co sprawia, że danego osobnika nazwiemy neandertalczykiem, Homo naledi lub człowiekiem rozumnym, to właśnie zróżnicowanie genetyczne i konkretne geny. To zróżnicowanie było właśnie efektem krzyżowania się różnych populacji hominidów. W rezultacie spowodowało to stworzenie nowego gatunku, który nazywamy dziś Homo sapiens. Była to jednak droga długa i kręta, która trwała prawdopodobnie kilka milionów lat. Historia ludzkości nie biegnie w linii prostej Najnowsze badania naukowców z McGill University i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis sugerują jednak, że sprawa jest mniej oczywista, niż może się wydawać. Można to porównać do drzewa. Ludzie, którzy dziś żyją na naszej planecie, należą obecnie wyłącznie do jednego gatunku. To, co widzimy to nagromadzenie wielu poskręcanych gałęzi, które choć są podobne, nie są identyczne. Jeśli jednak cofniemy się do korzeni, okazuje się, że one również nie rosną w linii prostej. – Niektórzy naukowcy, którzy przyjęli klasyczny model pochodzenia Homo sapiens, sugerowali, że ludzie po raz pierwszy pojawili się we wschodniej lub południowej Afryce – wyjaśnia Brenna Henn z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis, naukowczyni zajmująca się genetyką populacyjną. Jak wyszliśmy z Afryki? Punktem startowym było tajemnicze miejsce na Bliskim Wschodzie, a zagadek jest więcej Opowieść o tym, jak pierwsi Homo sapiens zasiedlili Eurazję, wcale nie jest prosta. Najnowsze badania wykazały, że migranci napływali falami w odstępach liczących kilka tysięcy lat. Skąd?... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wyszlismy-z-afryki-punktem-startowym-bylo-tajemnicze-miejsce-na-bliskim-wschodzie-a-zagadek-jest-wiecej-fot-leonardo-vallini-giulia-marciani-86d8bb5.jpeg" width="938" height="521" alt="Jak wyszliśmy z Afryki? Punktem startowym było tajemnicze miejsce na Bliskim Wschodzie, a zagadek jest więcej (Fot. Leonardo Vallini, Giulia Marciani)" title="Jak wyszliśmy z Afryki? Punktem startowym było tajemnicze miejsce na Bliskim Wschodzie, a zagadek jest więcej (Fot. Leonardo Vallini, Giulia Marciani)" /> – Trudno było jednak zweryfikować te teorie z ograniczonymi zapisami kopalnymi i dowodami archeologicznymi, które dotyczyły ludzkiej obecności na obszarach Maroko, Etiopii lub RPA. Wiele wskazuje na to, że człowiek żył na tym kontynencie już od co najmniej 300 tys. lat – twierdzi Henn. Kim właściwie jest Homo sapiens? Naukowcy porównali genomy 290 współczesnych ludzi z Afryki Południowej, Sierra Leone, Etiopii, Europy oraz Azji ze skamieniałościami najstarszych szczątek człowieka. Badane osoby pochodziły z różnych grup etnicznych. Wyniki badań opublikowali w artykule na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Czytamy w nim, że autorzy znaleźli dowody na bardzo relatywnie małą dywergencję genów. Badacze sugerują, że może to oznaczać, że dotychczas błędnie myśleliśmy o przodkach Homo sapiens. Brenna Henn wraz z jej współpracownikami opracowali specjalny algorytm, który pomógł przeprowadzić symulację historii ludzkości. Program stworzył kilka modeli, które zakładały istnienie różnych populacji w Afryce i poza nią, a następnie przeanalizowali, które z nich mogły wpłynąć na kształt DNA współczesnego człowieka. Według uczonych powstanie naszego gatunku nie przebiegało w prostej linii, lecz było skomplikowaną historią ciągłej migracji i mieszania się gatunków. Co więcej, naukowcy twierdzą, że współcześni ludzie wywodzą się z co najmniej dwóch populacji, które współistniały w Afryce przez miliony lat. Oznacza to, że nie można wskazać na mapie Afryki jednego miejsca, w którym powstał nasz gatunek. Różnorodność kluczem do sukcesu Naukowcy nazwali te dwie populacje Stem1 i Stem2 (angielskie słowo oznaczające trzon lub rdzeń). Według obliczeń zespołu Brenny Henn ok. 600 tys. lat temu niewielka grupa osób oddzieliła się od tej pierwszej populacji, a następnie wyewoluowała w gatunek neandertalczyka. Nadal jednak hominidy z tych dwóch populacji żyły niezależnie od siebie. Badacze uważają jednak, że podobieństwa genomów były na tyle widoczne, że niemalże pewne jest to, że ludzie na całym kontynencie łączyli się w pary i mieszali swoje DNA. Badacze podkreślają, że potencjalne problemy klimatyczne mogły doprowadzić do połączenia dwóch populacji w jedną większą grupę. Gdy niektóre tereny Afryki stawały się niezdatne do życia, Homo musieli szukać innych miejsc, w których spotykali innych ludzi. Co ciekawe, analiza DNA ludu Mende (Sierra Leone) wykazała, że ich przodkowie mogli krzyżować się z ludźmi z populacji Stem2 zaledwie 25 tys. lat temu. Uczeni zwracają uwagę, że to właśnie krzyżowanie się w obrębie różnych podgatunków pomogło Homo sapiens przetrwać i przystosować się zróżnicowanych warunków klimatycznych. Nie można tego powiedzieć o innych hominidach, które dawno wymarły. To właśnie w różnorodności tkwi klucz do sukcesu i odpowiedź na pytanie o ludzkość. Źródło: Nature. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy odnaleźli najstarsze ślady pozostawione przez człowieka. Mają ponad 300 tys. lat
W Niemczech naukowcy odnaleźli prawdopodobnie najstarsze odciski ludzkich stóp. Ślady pochodzą z paleolitycznego stanowiska w Dolnej Saksonii i mogą mieć nawet 300 tys. lat.
W tym artykule: Naukowcy odnaleźli trzy ślady wymarłego hominida Odkrycie rzuca światło na ekosystem, który od dawna nie istnieje Naukowcy odnaleźli również ślady zostawione przez wymarłe gatunki Międzynarodowy zespół badaczy z kilku niemieckich instytucji naukowych oraz z Uniwersytetu w Lejdzie dokonał wyjątkowego odkrycia. Uczeni zidentyfikowali prawdopodobnie najstarsze odciski stopy pozostawione przez człowieka. Ślady odkryto na kilku stanowiskach w Schöningen w Dolnej Saksonii. Pochodzą z okresu paleolitu i mają ponad 300 tys. lat. Naukowcy odnaleźli trzy ślady wymarłego hominida Odkrycie zostało opublikowane na łamach najnowszego wydania czasopisma naukowego „Quaternary Science Reviews”. Uczeni opisują w artykule, że trzy odciski prawdopodobnie należą do Homo heidelbergensis. To wymarły gatunek lub podgatunek człowieka, który żył w środkowym plejstocenie. W miejscu, w którym ci ludzie pozostawili cenne wskazówki paleontologiczne dla następnych pokoleń, badacze odnaleźli również ślady różnych gatunków zwierząt. Niemieccy naukowcy podkreślają, że wszystkie odnalezione dowody ukazują, jak wyglądał ówczesny ekosystem. – Ślady odkryte Schöningen rzucają światło na to, jak wyglądał wówczas świat. Niegdyś na tym terenie żyły różne gatunki ssaków, m.in. stada wymarłych już słoni, nosorożców i zwierząt parzystokopytnych. Stworzenia zamieszkiwały bujne brzozowe i sosnowe lasy oraz żerowały wzdłuż błotnistych brzegów pradawnego jeziora – wyjaśniają naukowcy. I dodają, że był to okres niezwykłej bioróżnorodności. W tym nieistniejącym już świecie żył człowiek heidelberski. Najstarszy przedstawiciel Homo sapiens może być jeszcze starszy niż dotychczas sądzono Okazuje się, że najstarszy odkryty dotąd Homo sapiens, Omo I, może mieć ponad 230 tysięcy lat. Pokazały to najnowsze badania. – Tak mogło wyglądać Dolna Saksonia 300 tys.lat temu. Po raz pierwszy przeprowadziliśmy szczegółowe badania kopalnych śladów z dwóch stanowisk w Schöningen – twierdzi dr Flavio Altamura, główny autor odkrycia i naukowiec z Uniwersytetu w Tybindze. Odkrycie rzuca światło na ekosystem, który od dawna nie istnieje Naukowcy twierdzą, że dwa odciski stóp człowieka prawdopodobnie należały do młodych osobników. Uczeni postawili hipotezę, że kilku przedstawicieli Homo heidelbergensis prawdopodobnie korzystało z zasobów jeziora i jego okolic. Znajdowali się w niewielkiej grupie. Badacze podejrzewają, że mogła być to rodzina. – W zależności od pory roku, wokół jeziora dostępne były rośliny, owoce, liście, pędy i grzyby. Nasze ustalenia wykazały, że wymarły gatunek człowieka heidelberskiego zamieszkiwał brzegi jezior lub rzek z płytką wodą. To potwierdza teorie oparte na dowodach z innych stanowisk z dolnego i środkowego plejstocenu, gdzie również odkryto ślady hominidów – twierdzi dr Altamura. – Na podstawie znalezionych śladów wnioskujemy, że była to prawdopodobnie „rodzinna wyprawa” nad jezioro, a nie grupa myśliwych, która udała się na polowanie – twierdzą badacze. Według autorów dowody zebrane w Schöningen pokazują, jak wyglądała koegzystencja ludzi i zwierząt w tym regionie Europy. A także odkrywa pewne sekrety zwykłego życia naszych przodków. Naukowcy odnaleźli również ślady zostawione przez wymarłe gatunki Zespół przekazał, że wśród pozostałości po prehistorycznych zwierzętach znajdowały się ślady Palaeoloxodon antiquus. To wymarły gatunek słonia, który żył w Europie praktycznie przez cały okres plejstocenu. Był wówczas największym stworzeniem lądowym na tym kontynencie. Ssaki te były nawet dwa razy większe od współczesnych trąbowców. Miały duże i proste ciosy. Największe samce mogły ważyć nawet 10–12 ton. Co ciekawe, dotychczas nie wiadomo było, czy zwierzęta te wyginęły na skutek kontaktu z człowiekiem, czy ich zniknięcie zostało spowodowane zmianami klimatycznymi. Niemalże pewne jednak jest to, że Palaeoloxodon antiquus wycofywały się na południe Europy w okresach lodowcowych, natomiast w okresach międzylodowcowych wędrowały na północ. Ostatnie badania wykazały, że już 125 tysięcy lat temu neandertalczycy polowali na te olbrzymie ssaki. – Ślady słoni, które odkryliśmy w Schöningen, mają aż 55 cm długości. Co więcej, w miejscu niektórych odcisków znaleźliśmy również fragmenty drewna, które zostały wepchnięte przez zwierzęta w miękką wówczas glebę – mówi dr Jordi Serangeli, paleontolog, który nadzorował wykopaliska w Schöningen. Naukowcy odnaleźli również odciski zostawione przez nosorożca z wymarłego rodzaju Stephanorhinus. – To pierwszy odcisk stopy Stephanorhinus, jaki kiedykolwiek odkryto w Europie – wyjaśniają badacze. Źródło: Quaternary Science Reviews.