Miejsce pamięci o kulturze żydowskiej Cudem Polski 2025. To wspomnienie wielokulturowości Lubelszczyzny
Muzeum Synagogalne we Włodawie to zespół barokowych synagog i jeden z najlepiej zachowanych kompleksów żydowskich w całej Polsce. Jego urok docenili czytelnicy „National Geographic Traveler”, wybierając je jako jeden z Cudów Polski 2025. To wyjątkowe, pełne historii miejsce, które warto odwiedzić. Z wielu różnych powodów.
„Cuda Polski” to coroczny plebiscyt, podczas którego w internetowym głosowaniu wybierane są nieoczywiste, nieokryte perły polskiej turystyki. Każde województwo ma swojego zwycięzcę, a na Lubelszczyźnie rywali zdeklasowało Muzeum Synagogalne we Włodawie, które stanowi bezcenne świadectwo dziedzictwa żydowskiego. To miejsce przypominające, że historia powinna nas przede wszystkim łączyć. Jedyny taki kompleks w Europie W sercu Włodawy, na wschodnich rubieżach województwa lubelskiego, znajduje się wyjątkowe Muzeum Synagogalne. To kompleks trzech synagog zachwycających barokową architekturą oraz autentyczną atmosferą przeszłości, który stanowi wyjątkowy punkt na mapie dziedzictwa nie tylko Polski, ale i całej Europy. Zespół Synagogalny to miejsce będące nie tylko świadectwem burzliwej, wielokulturowej historii regionu, ale także centrum życia kulturalnego i edukacyjnego. Muzeum jest jedynym tego typu kompleksem na Starym Kontynencie, który obejmuje aż trzy dobrze zachowane budynki należące niegdyś do włodawskiego kahału – żydowskiej gminy wyznaniowej. Zespół Synagogalny we Włodawie Muzeum składa się z trzech Synagog. Najstarszą z nich jest Wielka Synagoga wybudowana w latach 1764–1774 – to monumentalny przykład barokowej architektury sakralnej będący dawnym domem zgromadzeń (hebr. bet ha-kneset). Jej wnętrze przyciąga misternie zdobionym aron-kodesz, czyli szafą ołtarzową, oraz zachowanymi polichromiami i hebrajskimi inskrypcjami. Dla zwiedzających jest okazją do poznania tradycji religijnej i społecznej włodawskiej społeczności żydowskiej, która stanowiła integralną część miasta aż do II wojny światowej. Niemal równie wiekowa jest Mała Synagoga (hebr. bet ha-midrasz) pochodząca z końca XVIII stulecia. Służyła jako miejsce modlitwy i studiowania ksiąg religijnych, a dziś jest przestrzenią wystawienniczą. Znajdziemy w niej m. in. zbiory judaików oraz archiwalia dotyczące losów lokalnej diaspory żydowskiej. Najmłodszym z budynków jest Dom Pokahalny z 1928 roku: pełnił on funkcje edukacyjne i społeczne i był świadkiem nowoczesnych prądów międzywojennego judaizmu. Każdy z tych obiektów jest oddzielną kartą księgi dziejów polskich Żydów na Lubelszczyźnie. Obecnie pełnią one role edukacyjne i dokumentacyjne, nie pozwalając nam zapomnieć czy przeinaczać historii naszego kraju. Zwiedzanie synagogi we Włodawie jest okazją do doświadczenia wyjątkowej atmosfery przeszłości. Festiwal Trzech Kultur we Włodawie Szczególnie ważnym wydarzeniem organizowanym przez Muzeum Synagogalne jest Festiwal Trzech Kultur, który od lat przyciąga turystów z całej Polski i zagranicy. To hołd dla wielokulturowości regionu, w którym przez wieki współistniały społeczności katolicka, prawosławna i żydowska. W trakcie festiwalu odbywają się koncerty, warsztaty, wykłady, spektakle czy wystawy, których celem jest budowanie mostów pomiędzy różnymi tradycjami i wyznaniami. W 2025 roku wydarzenie to miało szczególny wymiar ze względu na jubileuszową, XXV edycję. Następna taka okazja w przyszłym roku. Muzeum Synagogalne we Włodawie – Cud Polski 2025 – jest symbolem otwartości, pamięci i dialogu, inspirując do refleksji nad wspólną przeszłością i przyszłością regionu. Warto je odwiedzić: nie tylko przez zaszczytny tytuł, ale także z uwagi na misję, którą realizuje obiekt. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, Muzeum Zespół Synagogalny we Włodawie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gekon w rukoli z supermarketu. Uratowała go spostrzegawcza klientka
Spotkanie z dziką przyrodą może wydarzyć się wszędzie: nawet na zakupach w supermarkecie. Mieszkanka Chełma myślała, że kupiła tylko składniki na sałatkę, a wróciła do mieszkania z nowym domownikiem. Zwierzę trafiło już pod opiekę Fundacji Epicrates.
Młody gekon murowy najpierw przyjechał do Polski w paczce z rukolą, a następnie trafił na półkę Lidla w okolicach Lublina. Egzotyczne zwierzę nieświadoma klientka zabrała do domu i… zaopiekowała się nim jak prawdziwa zoolożka. Podjęła szybką interwencję. Gad przypominający krokodyla odwiedził Polskę Gekon murowy (Tarentola mauritanica) to największy europejski gatunek gekona, który od pyska po czubek ogona mierzy zwykle około 12–16 cm. Polskie powietrze mu wyraźnie służy, bo w łódzkim zoo udało się wyhodować 20-centymetrowego olbrzyma. Przybysz z rukoli chyba o tym usłyszał, bo najwyraźniej także chciał odwiedzić swojego wyrosłego kuzyna. Te urocze gady zamieszkują zwykle tereny basenu Morza Śródziemnego – zarówno po europejskiej, jak i afrykańskiej stronie akwenu. Spotkamy je także na wielu rozsianych po śródziemnomorzu wyspach, ale do tej pory stroniły od Lubelszczyzny. Przypominają nieco miniaturowe krokodyle, dlatego czasem nazywa się je gekonami krokodylowymi. Żyją najczęściej około 5 lat i żywią się owadami. Gekon w rukoli z Lidla trafił na dobrą osobę Gekon przyjechał do Polski w paczce rukolą i trafił na półkę Lidla w miejscowości położonej pomiędzy Chełmem a Lublinem. Zawartość jego tymczasowego „domu” miała posłużyć jako składnik na sałatkę z fasolą, a nowa właścicielka gekona – chociaż jeszcze tego nieświadoma – zobaczyła go dopiero w misce podczas przygotowywania potrawy. Na szczęście udało jej się go dostrzec jeszcze przed dodaniem octu i sosu! Nie było to łatwe, ponieważ uroczy, malutki gekon mieści się na czubku palca. Klientka zadziałała wzorowo – szybko skontaktowała się z lubelską Fundacją Epicrates, która zajmuje się udzielaniem pomocy zwierzętom egzotycznym. Szybka reakcja pomogła uratować jego życie, bo gad był już bardzo wychłodzony i wymęczony podróżą. O rokowaniach będzie można mówić dopiero za jakiś czas: obecnie gekon otrzymał imię Mr.Bean – od sałatki z fasolą, w której prawie skończył – i przebywa w sterylnym terrarium, w którym przechodzi kwarantannę. Fundacja Epicrates ratuje życie egzotycznych zwierząt Niezwykła fundacja powstała z inicjatywy wolontariuszy Lubelskiego Egzotarium – pierwszego w Polsce ośrodka rehabilitacji i opieki nad bezdomnymi zwierzętami egzotycznymi. To z kolei jest niezwykłym działem Lubelskiego Schroniska dla Zwierząt. Fundacja Epicrates była pomysłem na przeniesienie działalności miejskiej placówki na teren całego kraju. Jest organizacją non-profit, która propaguje odpowiedzialną terrarystyką oraz właściwe warunki utrzymania zwierząt. Zapewnia także opiekę weterynaryjną i rehabilitacyjną zwierzętom – na przykład sympatycznemu gekonowi-fasolce. – Tacy pasażerowie na gapę trafiają do nas przynajmniej kilkanaście razy w roku. Uważajcie więc na zakupach i uważnie sprawdzajcie kupione rośliny: czasem może się kryć w nich jakiś mały pechowiec – uczulają pracownicy Fundacji. Bez ich pomocy i szybkiej interwencji klientki Lidla nie udałoby się uratować zabłąkanego w rukoli gada. Źródło: Fundacja Epicrates, medianauka.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa kujawsko-pomorskiego i lubelskiego
Plebiscyt Cuda Polski 2025 trwa w najlepsze! Przed nami kolejni finaliści, którzy walczą o prestiżowy tytuł „cudu” w swoim regionie. Tym razem przyglądamy się reprezentantom z województwa kujawsko-pomorskiego oraz lubelskiego. Redakcja „National Geographic Traveler” wybrała prawdziwe turystyczne perełki – decyzja nie będzie łatwa, więc liczy się każdy głos.
Cuda Polski to coroczna akcja organizowana przez „National Geographic Traveler”. W internetowym głosowaniu czytelnicy magazynu oraz użytkownicy portalu national-geographic.pl wybierają najbardziej niezwykłe, a często wciąż mało znane miejsca w Polsce. Z każdego z 16 województw nominowano po 3 lokalizacje, a głosowanie trwa do 13 października. Dziś przedstawiamy kolejną szóstkę kandydatów – tym razem z województwa kujawsko-pomorskiego i lubelskiego. Które miejsce podbije Wasze serca? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa kujawsko-pomorskiego Pałac Lubostroń Zamek Golubski Brzózki Pałac Lubostroń Klasycystyczna rezydencja z XVIII wieku, wzorowana na włoskiej Villi Rotonda. Otoczona 40-hektarowym parkiem, była ośrodkiem życia patriotycznego i artystycznego. Zachwyca harmonią architektury i wnętrz. To jedna z pereł polskiego klasycyzmu. Zamek Golubski Zamek łączy gotycką surowość z renesansową finezją dzięki Annie Wazównie. Słynie z turniejów rycerskich i legendy o białej damie. Można tu zobaczyć cele pokutnicze, aptekę, refektarz i sekretny korytarz. To miejsce z klimatem i historią. Brzózki Wieś Brzózki ozdobiona jest muralami inspirowanymi twórczością van Gogha. Artystyczna przestrzeń uzupełniona jest rzeźbami i kapliczkami. Mieszkańcy współtworzą kulturę miejsca. Brzózki to galeria pod gołym niebem. Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa lubelskiego Zoom Natury w Janowie Lubelskim Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie Muzeum Synagogalne we Włodawie Zoom Natury w Janowie Lubelskim Nowoczesne centrum edukacji przyrodniczej położone nad Zalewem Janowskim. Interaktywne laboratoria i liczne atrakcje promują wiedzę o faunie i florze. W ofercie są też parki linowe, ścieżki edukacyjne i wodny plac zabaw. Miejsce łączy naukę z aktywnym wypoczynkiem. Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie Region słynie z ponad 60 jezior o czystej wodzie, idealnych do żeglowania i wypoczynku. Zachwyca Jezioro Białe we Włodawie i sąsiedztwo Poleskiego Parku Narodowego. Wśród lasów i rezerwatów biegną szlaki piesze i rowerowe. To oaza ciszy i przyrody. Muzeum Synagogalne we Włodawie Zespół barokowych synagog mieści muzeum prezentujące kulturę i historię żydowską regionu. Wnętrza zdobią unikalne polichromie i zabytkowy aron ha-kodesz. Co roku odbywa się tu Festiwal Trzech Kultur. To jedno z najlepiej zachowanych miejsc tego typu w Polsce. Macie swoich faworytów? Oddajcie głos klikając na baner poniżej: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gadożer na Lubelszczyźnie – tajemniczy łowca węży w akcji!
Na Lubelszczyźnie pojawił się gadożer – ptak tak rzadki, że w Polsce widuje się go tylko w wybranych miejscach. Ten mistrz polowania na węże kryje się w tajemniczych lasach, torfowiskach i otwartych polanach. To jeden z 9 gatunków orłów w Europie i jeden z 4 w Polsce – odkryj jego sekrety!
Spis treści: Rzadkie stwierdzenie gadożera na Lubelszczyźnie Węże na celowniku – kim jest gadożer? Endemit polskich lasów – naturalne środowisko gadożera Rzadkie gatunki ptaków drapieżnych na Lubelszczyźnie Lubelszczyzna – ostoja pierzastych mieszkańców Gadożer to niezwykle rzadki drapieżnik w Polsce, wyspecjalizowany w polowaniu na węże. W 2025 roku odnotowano go ponad 100 razy, a najczęstsze obserwacje pochodzą z Lubelszczyzny. Przypomina dużą mewę, ale wyróżnia się masywnymi skrzydłami i charakterystycznym ubarwieniem. To krytycznie zagrożony ptak w naszym kraju, a jego obecność na Lubelszczyźnie podkreśla znaczenie regionu jako ostoi dla najbardziej tajemniczych i zagrożonych ptaków szponiastych. Rzadkie stwierdzenie gadożera na Lubelszczyźnie 7 września 2025 roku w gminie Łaszczów (woj. lubelskie) zaobserwowano gadożera (Circaetus gallicus) – jednego z najrzadszych ptaków szponiastych w Polsce. Gatunek ten należy do dziewięciu orłów występujących w Europie, z czego w naszym kraju stwierdzono tylko cztery. Jak podaje Ornitho.pl, w tym roku odnotowano gadożera w Polsce ponad 100 razy, głównie na obszarze wyżyn polskich i nizin środkowopolskich. Do niedawna pojedyncze lęgi tego ptaka potwierdzano w Puszczy Białowieskiej, Augustowskiej i Solskiej, a także na Podlasiu i prawdopodobnie w Bieszczadach. Węże na celowniku – kim jest gadożer? Gadożer, znany również jako krótkoszpon, to imponujący ptak drapieżny wyspecjalizowany w polowaniu na węże. Najczęściej jego ofiarą padają zaskrońce – niejadowite i najpospolitsze gady w Polsce. Krótkoszpon nie gardzi jednak także płazami, ptakami czy drobnymi ssakami. Wielkością przypomina dużą mewę, którą często widujemy w miastach, lecz wyróżnia się znacznie większymi skrzydłami. Grzbiet i lotki ma ubarwione brązowo, natomiast biały brzuch zdobią brunatne plamki układające się w poprzeczne pręgi. Samiec i samica wyglądają podobnie, a różnica płciowa sprowadza się głównie do rozmiaru – samice są większe. Jak pisał w swoim wierszu Franciszek Kobryńczuk, polski lekarz weterynarii: „to drapieżnik – ten gadożer, zwany także krótkoszponem. W białowieskim mieszka borze. Ma od siebie większą żonę”. Endemit polskich lasów – naturalne środowisko gadożera Gadożer wybiera do gniazdowania urozmaicone siedliska – rozległe kompleksy leśne z obecnością bagien, torfowisk i otwartych przestrzeni, bogatych w węże, które stanowią jego główne pożywienie. Wybitny polski ornitolog XX wieku, Jan Sokołowski, w dziele „Ptaki ziem polskich” pisał o krótkoszponie: „żyje tajemniczo w okolicach mało uczęszczanych przez człowieka. W locie przypomina myszołowa (Buteo buteo), ale jest od niego większy. Gniazdo ścieli tuż przy pniu drzewa lub na bocznej gałęzi, i zawsze w tej części lasu, która najbardziej obfituje w łąki, polany i brzegi wód”. Krótkoszpony łączą się w pary wyłącznie na czas lęgów. Samica składa jedno jajo i wysiaduje je ponad 40 dni, podczas gdy samiec poluje i przynosi jej pokarm. Młode, które przychodzi na świat, dorasta powoli – dojrzałość płciową osiąga dopiero w wieku 3-4 lat i wtedy może rozpocząć własne lęgi. Rzadkie gatunki ptaków drapieżnych na Lubelszczyźnie Puszczyk mszarny (Strix nebulosa) – pierwsze stwierdzenie tej rzadkiej sowy odnotowano w Lasach Sobiborskich w 2010 roku. W 2024 krajową populację szacowano na ok. 9 par lęgowych. Kobczyk (Falco vespertinus) – niewielki sokół, polujący m.in. na nietoperze. Dziś regularnie przelotny w Polsce, często obserwowany na Lubelszczyźnie (ostatni potwierdzony lęg kraju odnotowano w 1942 r. pod Makowem Mazowieckim). Sokół wędrowny (Falco peregrinus) – na przełomie XIX i XX w Europie było ok. 4 tys. par, a ostatnie gniazdo przed zanikiem populacji stwierdzono w 1964 r. Pierwsze udane lęgi po introdukcji zanotowano w 1998 roku. Orzeł cesarski (Aquila heliaca) – zagrożony gatunek majestatycznego orła, w Polsce nie gniazduje. Do 2023 r. stwierdzono ok. 135 obserwacji, obejmujących 139 osobników (dane Komisji Faunistycznej 2007–2024). Orlik krzykliwy (Clanga pomarina) – najmniejszy z orłów w Polsce. Według najnowszych danych Komitetu Ochrony Orłów krajowa populacji liczy ok. 2 tys. par, z czego na Lubelszczyźnie w 2017 r. odnotowano ponad 400 par. Trzmielojad (Pernis apivorus) – krewniak myszołowa zwyczajnego, nieliczny gatunek lęgowy w Polsce. W ostatniej dekadzie w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska populację krajową oszacowano na 3–5 tys. par. Lubelszczyzna – ostoja pierzastych mieszkańców Lubelszczyzna, czyli województwo lubelskie, to trzecie co do wielkości województwo i jedno z najczystszych ekologicznie regionów Polski. Dzięki obfitej różnorodności biologicznej i krajobrazowej obszar ten wyróżnia się bogactwem unikatowych siedlisk: jezior, torfowisk, kompleksów leśnych oraz dolin wielkich rzek – Bugu, Wisły i Wieprza. Ważną rolę odgrywają tu również tereny podmokłe, będące oazą wielu rzadkich ptaków. To właśnie z nimi związany jest m.in. żuraw zwyczajny (Grus grus) – jeden z najcenniejszych gatunków polskiej awifauny. Na Lubelszczyźnie żyją także inne cenne gatunki, takie jak kania ruda, bielik, puszczyk uralski, sóweczka, orlik krzykliwy czy głuszec. Źródła: ornitho.pl, KOO, OTOP
Ten zamek był perłą, która obróciła się w ruinę. Dziś to jedna z największych atrakcji regionu
Zamek w Janowcu to wspaniała rezydencja szlachecka. Imponował zarówno stylem architektonicznym, jak i nowoczesnymi rozwiązaniami. W swoim czasie przyćmił nawet wznoszącą się na Górze Zamkowej królewską warownię w Kazimierzu. Dziś budowla wybudowana na brzegu Wisły jest jedną z głównych atrakcji województwa lubelskiego. Poniżej przybliżamy historię tego wspaniałego zamku.
Spis treści: Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Zwiedzanie zamku w Janowcu Ciekawostki o zamku w Janowcu Nie jest łatwo wskazać drugą ruinę, która zachowałaby się do naszych czasów w tak dobrym stanie. W czasach swojej świetności, zamek w Janowcu był dobitnym wyrazem zamożności, ale także dobrego gustu właścicieli. Siedem wielkich sal, dziewięćdziesiąt osiem pokojów, marmurowe posadzki, ściany zdobione kunsztownymi malowidłami – takiej rezydencji nie powstydziłby się nawet król. Przez lata zamieszkiwały tam najznakomitsze rody. Później ten zamek w Lubelskiem zaczął popadać w ruinę. Dziś znajduje się tam muzeum. Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Budowla została wzniesiona z wielkim rozmachem. Nic dziwnego. W ten sposób fundatorzy zamku, pełniący najwyższe państwowe urzędy, chcieli podkreślić swój status. Początki zamku i Janowca Budowę zamku rozpoczął w 1508 roku Mikołaj Firlej herbu Lewart, na ziemskich dobrach na pograniczu powiatów lubelskiego i radomskiego, które późniejszy starosta kazimierski zakupił wraz z ojcem, Piotrem z Dąbrowicy. Na murach starej warowni, należącej do Janowskich, przez 18 lat powstawała bastejowa budowla o charakterze mieszkalno-obronnym, utrzymana w renesansowym stylu. W 1537 roku król nadał osadzie prawa miejskie i wyznaczył lokację Janowca w pobliżu zamku Firlejów. Podczas uroczystości lokacyjnej wspaniałą rezydencję odwiedził Zygmunt I Stary wraz z małżonką, królową Boną. Należy wspomnieć, że w tamtym czasie rodową siedzibą Firlejów wciąż pozostawał zamek w Dąbrowicy. Zmieniło się to dopiero w drugiej połowie XVI stulecia. Pierwsza przebudowa zamku 1 września 1553 roku zmarł Piotr Firlej, syn Mikołaja i współfundator zamku. Dobra janowieckie odziedziczył wówczas jego syn, Andrzej Firlej, późniejszy kasztelan lubelski. Cztery lata później zadecydował o przekształceniu warowni w luksusową rezydencję rodową. Pracami zajął się Santi Gucci, architekt włoskiego pochodzenia, który w Rzeczypospolitej cieszył się reputacją jednego z najzdolniejszych w swoim fachu. Pod jego kierunkiem zamek zyskał regularny układ. Wzdłuż murów obronnych dobudowano okazałe skrzydła mieszkalne, połączone arkadowymi krużgankami i zwieńczone attyką. Prace zakończyły się w latach 80. XVI stulecia. Nowi właściciele zamku w Janowcu Ostatnim właścicielem zamku z rodu Firlejów był Jan II, bratanek Andrzeja. Po jego śmierci, Barbara z Wielkich Kończyc (wdowa po Janie) wyszła za kasztelana chełmińskiego Jana Karola Dulskiego herbu Przegonia. Ich córka, Barbara Dulska, w 1614 roku wniosła dobra janowieckie w posagu rodzinie Tarłów herbu Topór. Nowi właściciele zadecydowali, że rezydencja zyska elementy wczesnobarokowe. Zamek został rozbudowany o część wschodnią, amfiladę i wieżę zachodnią. To właśnie za czasów Tarłów mury zewnętrzne zyskały biało-czerwone pasy, a elewacje – nieco karykaturalne malowidła przedstawiające żołnierzy, które w zamyśle miały nawiązywać do sztuki ludowej. W 1654 roku Barbara Tarłówna wyszła za Sebastiana Jerzego Lubomirskiego i wniosła zamek w posagu rodowi herbu Drużyna. Zamek w Janowcu po potopie szwedzkim W 1655 roku Szwedzi dokonali inwazji na Rzeczpospolitą. Potop szwedzki, jedna z ostatnich odsłon II wojny północnej, pozostawił po sobie ogromne zniszczenia. Potężnemu najazdowi nie oparł się też zamek w Janowcu. Wycofujące się wojska Karola Gustawa pozostawiły po sobie zgliszcza. Po wyjściu Szwedów, Lubomirscy, z pomocą holenderskiego architekta Tylmana z Gameren, przywrócili rezydencji utracony blask. Powstała wówczas kaplica z absydą na granicy zamkowych dziedzińców, część gospodarczą przebudowano na mieszkalną i wybudowano nowe pomieszczenia dla służby. Nieco później, gdy dobrami janowieckimi rządził Antoni Benedykt Lubomirski, skrzydło południowe zyskało rokokowe ozdoby okien. Upadek zamku Koniec panowania Lubomirskich w Janowcu przypadł na 1783 rok. Jerzy Marcin Lubomirski sprzedał klucz janowiecki wraz z zamkiem podkomorzemu krzemienieckiemu Mikołajowi Junoszy Piaskowskiemu. Rezydencja zaczęła wówczas podupadać. Magnat lekką ręką trwonił swój majątek i gdy nie było już czego wydawać, dokonał żywota w niszczejących murach. Po jego śmierci, dobra janowieckie zostały sprzedane rodzinie Osławskich z Krakowa. Po nich kolejnymi właścicielami byli: August Zawisza, Feliks Ćwirko-Gotycki i Paulina Wiktoria Zieleniewska. Niestety, po Lubomirskich żaden posiadacz rezydencji nie był szczególnie zainteresowany utrzymaniem jej w należytym stanie. Dla nich, zamek był przede wszystkim tanim źródłem solidnego budulca. Całe wyposażenie (łącznie z pokrywającymi ściany marmurami) zostało sprzedane, a wspaniała niegdyś budowla popadła w ruinę. Zamek w Janowcu w XX wieku W 1931 roku zamek w Janowcu został kupiony przez ostatniego prywatnego właściciela – warszawiaka Leona Kozłowskiego. Inwestor planował częściową odbudowę ruin, ale niewiele z tego wyszło. Wzniesiona przez Firlejów rezydencja popadała w dalszą ruinę. Zamek we współczesności W 1975 roku obiekt został zakupiony od Kozłowskiego przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Podjęto wówczas intensywne działania, zmierzające do zabezpieczenia rozpadających się ruin. Rozpoczęły się prace remontowo-budowlane, których celem była częściowa rekonstrukcja i dostosowanie zamku do potrzeb turystycznych. Przez pół wieku zamek w Janowcu pozostawał filią Muzeum Nadwiślańskiego. Obiekt ten odgrywa jednak ogromną rolę w dziedzictwie kulturowym regionu, a jako taki powinien mieć wyższy status. 1 stycznie 2025 roku placówkę przekształcono w samodzielną instytucję kultury – Muzeum Zamek w Janowcu. Zwiedzanie zamku w Janowcu Reorganizacja wymusiła czasowe zamknięcie obiektu, ale od lutego zamek znów jest dostępny dla zwiedzających. Poza szlachecką rezydencją, na zespół zamkowy składa się także zabytkowy park i skansen zabudowy dworskiej. W odbudowanych zamkowych wnętrzach eksponowana jest wystawa stała, której tematem są dzieje dóbr janowieckich. Od maja do października organizowane są wystawy czasowe. Dobrze zachowane ruiny warto odwiedzić nie tylko dla bogatej ekspozycji. Zamek sam w sobie stanowi niemałą atrakcję. Zrekonstruowane krużganki we wschodniej części dziedzińca prezentują się fantastycznie, podobnie zresztą jak odbudowany pałac północny i łączący się z wieżą apartament zachodni. Warto też zobaczyć odkryte tarasy budynku bramnego, z których rozpościera się wspaniała panorama doliny Wisły. Jakie atrakcje oferuje skansen? Odwiedzając Janowiec, w planie wycieczki warto uwzględnić także znajdujący się nieopodal zamku niewielki skansen. Można tam podziwiać między innymi pochodzący z drugiej połowy XVIII stulecia barokowy modrzewiowy dwór z Moniak, gdzie znajduje się stała wystawa wnętrz domu ziemiańskiego. Wymieniając atrakcje tego miejsca, nie sposób pominąć spichlerza z Podlodowa (gdzie eksponowane są między innymi łodzie transportowe i służące do połowu ryb na Wiśle), lamusa z woźnicą z Kurowa i stodoły z Wylągów. Każdy z tych obiektów jest datowany na XIX wiek. Ciekawostki o zamku w Janowcu Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawych informacji na temat wspaniałej rezydencji w Janowcu. W 1606 roku na zamku w Janowcu pojednali się Zygmunt III Waza i Mikołaj Zebrzydowski, który w historii zapisał się nie tylko jako marszałek wielki koronny, ale także jako ten, który po śmierci Jana Zamoyskiego rozpoczął powstanie nazwane jego nazwiskiem – rokosz Zebrzydowskiego. Mierzący 121 na 71 m zamek w Janowcu należy do największych w Polsce. Zamek w Janowcu gościł wiele koronowanych głów. Poza Zygmuntem I Starym i Zygmuntem III, we wspaniałej rezydencji przebywali: Stefan Batory, Michał Korybut Wiśniowiecki, Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, August II Mocny, Stanisław Poniatowski i Piotr I Wielki. Według legendy, zamek nawiedza Czarna Dama. Duch Heleny Lubomirskiej podobno ukazuje się tam podczas pełni księżyca. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Atrakcje tego regionu są związane przede wszystkim z przyrodą. Tu można uciec do natury
Jest tu najwięcej słonecznych dni w roku w Polsce. Zachwyt budzą tutejsze lasy. A rzeka Wieprz to taka mała Amazonka. Oto atrakcje na Roztoczu.
Spis treści: Zagroda Guciów Spływ po Wieprzu Zwierzyniec Rowerem przez puszczę Roztocze – informacje praktyczne Z mgielnego woalu wyłaniają się drzewa na łące. U ich stóp – ule. To widok z okolicy Zagrody Guciów w dolinie Wieprza. Fani „Leśniczówki” rozpoznają go z czołówki. Otwiera i kończy każdy odcinek serialu. Wita mnie klekot bocianów, które uwiły sobie gniazdo na latarni przy wejściu. Przechodzę przez zadaszoną bramkę, która wieńczy zbudowany z konarów płot. Wśród gęstej zieleni stoją zabudowania zagrody: kryta strzechą chałupa o ścianach pomalowanych na jasny błękit z XIX w., stodoła i obora o konstrukcji zrębowej na jaskółczy ogon z początku ubiegłego wieku. Zagroda Guciów – Przyjechaliśmy do Guciowa jako studenci geografii w latach 80. Tu mieściła się stacja badawcza – zaczyna Stanisław Jachymek, który wraz z żoną Anną założył to magiczne miejsce. – Zauroczył nas tak bardzo, że kupiliśmy najstarszą chatę we wsi i postanowiliśmy tu zostać – dodaje. – To było jak powrót do sielskiego dzieciństwa – wtóruje mu pani Anna. Zdecydowali, że chcą się podzielić swoim odkryciem ze światem. Tak powstała Zagroda Guciów. Z biegiem lat na wiejskim podwórku wyrastały kolejne budynki. – Sprowadzaliśmy je z okolicznych wsi – ciągnie swą opowieść gospodarz, prowadząc mnie do najstarszego zabudowania. – Tak trafił tu drewniany, kryty dranicą lamus z 1762 r. Prywatne muzeum Zanurzam się w jego wnętrzu i przecieram oczy ze zdumienia. Pan Stanisław zgromadził tu niesamowitą kolekcję meteorytów, tektytów i innych skał. Wśród nich wypatruję skałę w kształcie ostrosłupa. Ma rdzawy kolor i waży ponad 5 kg. To słynny meteoryt Zakłodzie. – Wiedziałem, że w 1897 r. zaobserwowano przelatujący nad Lubelszczyzną świetlisty meteor – opowiada pan Jachymek – więc jego odłamki musiały też gdzieś tutaj trafić. Od dawna marzyłem, by je odszukać. No i udało się. We wrześniu 1998 r. na poboczu lessowej drogi w Zakłodziu dostrzegłem dużą rdzawo-burą skałę. Nie wyglądała wyjątkowo, ale czułem, że to może być to. Naukowcy potwierdzili, że odnalazł osiemnasty „polski” meteoryt. Słuchając opowieści, podziwiam pozostałe eksponaty w jego kolekcji: skamieniałe amonity i paproć drzewiastą w kredzie sprzed 70 mln lat. Ale także imponujący zbiór starych narzędzi, mebli oraz przedmiotów codziennego użytku. Są tu więc piły, słomiane buty, sanie do kuligów i tornister, który należał do dziadka pana Stanisława. Szary i niewielki, bo jak tłumaczy gospodarz, w tamtych czasach, uczniowie nie używali zeszytów ani książek, tylko tabliczek i rysików. Na podwórku zaś stoi stary wóz. – To nim mój tata zwoził do zagrody zboże i ziemniaki. Kolekcję uzupełniają przedmioty z okresu PRL-u: radioodbiorniki tranzystorowe, meble, a nawet motocykl. – To już zasługa naszego syna Jana – wyjaśnia pani Anna. Niesamowite wrażenie robi również XVIII-wieczny spichlerz z okolic Tarnogrodu. To najstarszy, po lamusie, budynek w zagrodzie. Do środka prowadzą dębowe drzwi, a ściany powstały z solidnych bali. Warsztaty garncarskie Nie przyjechałem tutaj jednak tylko zwiedzać. Biorę udział w warsztacie garncarskim. Zakasuję rękawy i zanurzam ręce w glinie. Kręcę kołem i próbuję nadać jej kształt. Powoli rośnie mój wazonik. Nawet nie zauważam, jak mija 90 min i warsztat dobiega końca. Nic tak nie odpręża jak lepienie. W zimnej wodzie myję ręce i podziwiam swoje pierwsze w życiu dzieło. Gospoda w Guciowie Zanim ruszę w dalszą drogę, posilam się w gospodzie. Wygląda jak dawna karczma. Serwuje się tu dania kuchni regionalnej. – Częstujemy gości kuchnią chłopską – mówi gospodyni. – Kuchnią naszego dzieciństwa. Prostą, pożywną i smaczną. Na pierwszy ogień idzie zupa z pokrzyw zerwanych po sąsiedzku, w dolinie rzeki. Palce lizać. Potem kolej na podpłomyki z ręcznie zagniatanego ciasta pieczone na fajerkach. Przepis jest banalnie prosty. Wystarczą cztery składniki: mąka pszenna, zsiadłe mleko, szczypta soli i sody. Gospodyni ugniata ciasto, a ja wsłuchuję się w kojący trzask płomieni, cieszę wzrok widokiem z okna i podziwiam tradycyjne wnętrze: grube belki stropowe, pobielone ściany i piec chlebowy z okapem. Pełno tu zieleni, kwitną żółte kwiaty dziewanny, brzęczą pszczoły. Prawdziwa sielanka. Po chwili placki lądują na talerzu przede mną. Skądś znam ten zapach i smak… Tak, jadłem je dawno temu u babci. Z masłem, ręcznie robioną konfiturą i kubkiem ciepłego mleka. Niebo w gębie! Spływ po Wieprzu W doskonałym nastroju wsiadam w samochód i ruszam rzez gęsty las na zachód. Po kilku minutach drzewa rozstępują się i wjeżdżam do Obroczy. Na łące tuż obok drogi piętrzą się kolorowe kajaki. Kwadrans później meandruję już niesiony spokojnym nurtem i siłą własnych mięśni. Wiosłuję bez pośpiechu. Otacza mnie rozkoszna cisza, którą zakłócają jedynie bzyczenie owadów, śpiew ptaków i plusk zanurzających się w wodzie wioseł. W nurcie rzeki wypatruję pstrągów i lipieni, w koronie drzew zauważam wiewiórki. To z perspektywy kajakarza najlepiej widać, jak malownicza jest dolina Wieprza. Zatrzymuję się na krótki postój na jednej z przystani. Gdy ruszam w dalszą drogę, żegnają mnie łabędzia rodzina i stadko cyranek. Wkrótce docieram do Zalewu Rudka. Już nie niesie mnie nurt. Chwytam mocniej za wiosła i prę do przodu. Na przeciwległym brzegu czeka mnie przenoska. Potem znów płynę rzeką wśród drzew. Wkrótce wpływam do Zwierzyńca. Czas znów zejść na ląd. Zwierzyniec Zwierzyniec uważany jest za stolicę Roztocza, krainy wciąż jeszcze dzikiej, nieokiełznanej. Miasto jest nieduże, skąpane w zieleni i ciche. Gwarno robi się tylko w sierpniu, kiedy Zwierzyniec we władanie biorą kinomani. Letnia Akademia Filmowa to nie tylko pokazy starych i nowych hitów filmowych, ale także warsztaty, spotkania z twórcami, lekcje mistrzowskie i dyskusje do późnej nocy czy wreszcie koncerty. Wieczorem ruszam w stronę jednego z symboli miasta – browaru Zwierzyniec. Z ustawionej na jego dziedzińcu sceny płynie muzyka. Trafiam na występ zespołu Hańba. „Zbuntowana orkiestra podwórkowa” rozgrzewa publiczność do czerwoności. Wystarczą do tego jedynie bandżo, akordeon, tuba, no i głos wokalisty. Teksty znanych poetów wykrzykiwane z punkowymi aranżacjami niosą się echem przez uliczki. Rozciągam się na łące i poddaję urokowi chwili. Na czarnym niebie podziwiam morze gwiazd. Spacer po mieście Kolejny dzień zaczynam od spaceru po Zwierzyńcu. W 2023 roku miasto świętowało 430-lecie. Na początku powstał tu dwór myśliwski, potem założyciele – rodzina Zamoyskich – wybudowali tu pałacyk, a także przenieśli siedzibę ordynacji Zamoyskich. Do dziś przetrwał budynek jej zarządu. Z daleka widać jego klasycystyczną bryłę. Tuż obok, na niewielkiej wyspie na urokliwym stawie, stoi słynny Kościół na wodzie. Jego barokowa sylwetka z białą fasadą i czerwonym dachem odbija się w tafli stawu. Jak mówi legenda, zbiornik wykopać mieli jeńcy tatarscy i tureccy na polecenie królowej Marysieńki, żony Jana III Sobieskiego. Browar Zwierzyniec Zamoyscy w Zwierzyńcu założyli także tartak, manufakturę bryczek oraz browar. Z daleka widać białą sylwetkę głównego budynku tego ostatniego, wybudowanego na planie podkowy i przykrytego dwuspadowym blaszanym dachem, a także wieżę dawnej słodowni z czerwonej cegły. Dołączam do wycieczki, która zwiedza wnętrza zakładu. Browar powstał na początku XIX w., a pierwszy pracujący tu piwowar, John McDonald, pochodził ze Szkocji. Słuchając opowieści o krętych losach zakładu, przechodzimy przez kolejne pomieszczenia. Olbrzymie kotły w warzelni i lśniące kadzie w fermentowni robią niesamowite wrażenie. Rowerem przez puszczę Następnego dnia przesiadam się na rower. Moim celem jest Florianka. To tam żyją potomkowie wymarłych tarpanów, które niegdyś zamieszkiwały okoliczną puszczę i lasy Europy Środkowej. Do przejechania mam 15 km. Trasę, która należy do szlaku rowerowego Green Velo, wyznaczają żółte znaki. Jazda aleją przez las to czysta przyjemność. Jest ciepło, słonecznie. Pięknie. Roztocze jest zresztą znane z tego, że doświadcza największej liczby słonecznych dni w roku w Polsce. Pierwszy przystanek to stawy Echo. Pokryta złotym piaskiem plaża kusi, ale tym razem wybieram szybką, odświeżającą kąpiel w chłodnej wodzie i jadę dalej. Mijam wiekowe klony i jawory i po 45 minutach docieram na miejsce. Idę do Izby Leśnej. W odrestaurowanej leśniczówce należącej niegdyś do ordynacji Zamoyskich pieczołowicie odtworzono dawne wnętrze. Spaceruję po kancelarii, kuchni i sypialni leśniczego. W stodole oglądam używany dawniej sprzęt leśny i rolny. Stąd jadę do Ostoi Rezerwatowej Hodowli Konika Polskiego. Hodowane są tu rumaki wywodzące się od legendarnych tarpanów. Te ostatnie trafiły na Roztocze w 1780 r. z Puszczy Białowieskiej – oczywiście za sprawą Zamoyskich. Wkrótce konie przekazane zostały okolicznym rolnikom i przez następne stulecie wykorzystywano je w pracach na roli. W drugiej dekadzie XX w. odkrył je profesor Uniwersytetu Poznańskiego Tadeusz Vetulani. To on nazwał je konikami polskimi. W roztoczańskich lasach żyje ich kilkadziesiąt. Co roku rodzi się kilka źrebiąt. Zwierzęta żyją tu w naturalnym środowisku. Same zdobywają pokarm, z wyjątkiem zimy, gdy dokarmiają je pracownicy. Wytrawni obserwatorzy wypatrzeć mogą je w lesie. We Floriance możemy zaś stanąć z nimi twarzą w pysk, a nawet ich dotknąć. Hasają po rozległym wybiegu. Są przyjazne i towarzyskie. Głaszcząc ich grzywy, czuję, że niczego więcej mi w tym momencie nie potrzeba. Roztocze – informacje praktyczne Noclegi Gościniec w Zagrodzie Guciów – w drewnianym domu znajdują się 4 pokoje. Agroturystyka Siedlisko Łozowica. Można tutaj zapalić ognisko i skorzystać z wędzarni. Kemping Echo w Zwierzyńcu to dobre miejsce na namiot. W sezonie bywa tu dość tłoczno, za to blisko stąd nad Staw Kościelny i do Browaru. Atrakcje Jedną z głównych atrakcji wypadu na Roztocze jest spływ kajakiem po Wieprzu. Kajaki wypożyczymy od ręki np. na przystani w Obroczy, gdzie operuje wiele firm. W lipcu i sierpniu warto wcześniej dokonać rezerwacji. W Zagrodzie Guciów warto również wziąć udział w pokazie pieczenia podpłomyków czy warsztatach tkackich, podczas których poznać można stare techniki i stworzyć własny kilim. Roztoczańska przyroda od wieków nie tylko żywiła, ale także chroniła mieszkańców. Bartnicy zbierali w lasach naturalny miód, drwale pozyskiwali drewno. Zielarki i znachorzy wyszukiwali składniki swoich receptur. Jak wyglądała dziewicza przyroda, dowiemy się, wędrując ścieżką przez Rezerwat Szum. Źródło: archiwum NG
Historyczne skarby odkryte w Lubelskim. Schowano je w 1939 roku
Sztandar i proporzec należące do wojskowych walczących w kampanii wrześniowej w 1939 roku odkryto pod Tomaszowem Lubelskim. Płat sztandaru należał do 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, a proporzec mistrzowski – do 21. Dywizji Piechoty Górskiej.
Spis treści: Sztandar i proporzec – bezcenne znaleziska Okoliczności ukrycia i wieloletnie poszukiwania O znalezisku poinformowało Muzeum 4. Pułku Strzelców Podhalańskich. Sztandary wojskowe są największymi świętościami dla każdej jednostki Wojska Polskiego. Dlatego ich odkrycie to prawdziwa gratka dla pasjonatów historii. Sztandar i proporzec – bezcenne znaleziska – Jak oficjalnie udało się potwierdzić, w rejonie ostatnich walk pułku z Cieszyna pod Tomaszowem Lubelskim odkryto w resztkach tornistra Proporzec 21 Dywizji Piechoty Górskiej oraz szarfy ze sztandaru 4 Pułku Strzelców Podhalańskich – przekazał Krzysztof Neścior, właściciel cieszyńskiego muzeum 4. PSP w mediach społecznościowych. W późniejszym wpisie poinformował również o odkryciu samego sztandaru. Jak wyjaśnił Neścior, proporzec mistrzowski 21 DPG był co roku wręczany pułkom tej dywizji za najlepsze osiągnięcia w szkoleniu strzeleckim. Ostatni raz wręczono go w 1938 roku właśnie 4 Pułkowi Strzelców Podhalańskich z Cieszyna. Na razie nie udało się namierzyć orła z drzewca sztandaru, ale pasjonaci liczą na znalezienie go w pobliżu. Sam sztandar zachował się bardzo dobrze. – Płat sztandaru, najprawdopodobniej z uwagi na miejsce zakopania oraz wysoką jakość materiału, z jakiego został wykonany (w tym złote i srebrne nici), jest najlepiej zachowanym sztandarem wydobytym z ziemnego depozytu – czytamy w mediach społecznościowych Muzeum 4. Pułku Strzelców Podhalańskich. Sztandar ufundowała społeczność Ziemi Cieszyńskiej z ks. Sznurowackim na czele. Jego wyszycie zlecono siostrom Felicjankom z klasztoru w Czechowicach-Dziedzicach. Okoliczności ukrycia i wieloletnie poszukiwania Sztandar i proporzec ukryto prawdopodobnie w nocy z 20 na 21 września 1939 roku w czasie kampanii wrześniowej. Odpowiadała za to być może grupa żołnierzy pułku kierowana przez płatnika, kapitana Władysława Kronholda. Co ciekawe, w latach 60. byli żołnierze pułku podjęli próbę odnalezienia sztandaru, ale okazała się bezskuteczna. Teraz, na początku maja szczęście uśmiechnęło się do Macieja Podgórskiego, właściciela Muzeum 3 Dywizji Legionów w Zamościu i Piotra Szymali. Bezcenne pamiątki trafiły do Muzeum Regionalnego w Tomaszowie Lubelskim i mają być przekazane do konserwacji do Muzeum Wojska Polskiego. Do podobnego znaleziska doszło niedawno pod Sochaczewem, gdzie pasjonaci natknęli się na sztandar 68. Wrzesińskiego Pułku Piechoty. Źródło: Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
UFO nad Polską. Co się wydarzyło w Emilcinie? – podcast National Geographic Polska
Jest prawdopodobne, że w 1978 roku w Emilcinie „doszło do doświadczenia o autentycznym charakterze” – mówi Mateusz Kijewski, ekspert zajmujący się UFO w podcaście National Geographic Polska. Jednak po latach badacze inaczej niż wcześniej interpretują bliskie spotkania.
Spis treści: Zagadka Emilcina Ekspert o emilcińskim UFO Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? W najnowszym odcinku rozmawiamy o najgłośniejszym w Polsce domniemanym spotkaniu z kosmitami. Dojść do niego miało we wsi Emilcin w dzisiejszym województwie lubelskim w 1978 roku. Zagadka Emilcina Zarówno pojazd latający, jak i ufonautów napotkać miał rolnik Jan Wolski. Spotkanie z kosmitami wspominał dobrze. Goście z kosmosu nie mieli wyrządzić mu żadnej krzywdy. Przeciwnie, byli przyjaźnie nastawieni, poczęstowali go nawet nietypowym posiłkiem, którego rolnik nie przyjął. Mimo że Wolski był w zasadzie jedynym świadkiem domniemanego wydarzenia, to Emilcin stał się bardzo ważnym miejscem dla polskich ufologów. Sprawą zainteresowało się mnóstwo ekspertów. Emilcin zainspirował też artystów i filmowców. Swoją premierę ma właśnie miniserial komediodramatyczny „Projekt UFO” na platformie Netflix, który jest inspirowany tymi wydarzeniami. A my próbujemy wspólnie z naszym gościem zrozumieć, co tak naprawdę wydarzyło się w Emilcinie w 1978 roku. Ekspert o emilcińskim UFO Na czynniki pierwsze sprawę UFO z Emilcina rozłożył nasz gość, Mateusz Kijewski. Jest to publicysta ufologiczny, twórca strony „UFO bez stereotypów” i prowadzący „Kanał o UFO” na platformie medialnej Sekielski Brothers Studio. W swojej pracy stara się zachować maksymalny obiektywizm, prezentując różne perspektywy. W debacie na temat tego złożonego fenomenu (lub fenomenów) dba o to, by wykorzystywać nie tylko dorobek nauk ścisłych, ale i takich dziedzin jak kulturoznawstwo, socjologia czy religioznawstwo. Czy faktycznie w Emilcinie wylądowało UFO? W ocenie Kijewskiego ten przypadek jest „dobry”. Ale czy należy mówić o fizycznym lądowaniu UFO czy raczej o autentyczności przeżyć? Ekspert zastanawia się, czy za te zdarzenia nie odpowiada nietypowa, anomalna reakcja mózgu na zetknięcie go z jakimś jeszcze nie do końca znanym nauce zjawiskiem. Poruszamy też inne wątki, a wśród nich intrygująco brzmiącą zemstę hipnotyczną, która jest jednym z wyjaśnień wydarzeń emilcińskich. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
Ile prawdy w nowym serialu Netfliksa o UFO? Fakty o Emilcinie
Kilka dekad temu w niewielkiej wsi Emilcin miało dojść do wizyty obcych. Teraz na platformie Netflix można obejrzeć miniserial „Projekt UFO” inspirowany tymi wydarzeniami.
Spis treści: Projekt UFO – polskie Roswell na szklanym ekranie Emilcin: podstawowe informacje Kontrowersyjny przypadek Emilcina Pomnik UFO w Emilcinie Niezidentyfikowane obiekty latające w Polsce UFO w Emilcinie to najważniejszy epizod w historii rzekomych wizyt obcych w naszym kraju. Właśnie w lubelskiej wsi stoi jedyny, jak do tej pory, pomnik UFO w Polsce. Teraz historia ta zainspirowała filmowców. Swoją premierę na platformie Netflix ma właśnie miniserial „Projekt UFO”. Projekt UFO – polskie Roswell na szklanym ekranie Takiego serialu jeszcze nie było. W środę swoją premierę na Netfliksie ma „Projekt UFO”. To czteroodcinkowy komediodramat Kaspra Bajona – autora scenariusza „Wielkiej Wody”. Wśród aktorów zobaczymy takie gwiazdy jak Piotr Adamczyk, Mateusz Kościukiewicz czy Maja Ostaszewska. Jak informują twórcy produkcji, serial inspirowany jest prawdziwymi wydarzeniami. I faktycznie wiele faktów, które zobaczymy na ekranie ma odzwierciedlenie z realnymi lub domniemanymi zajściami. Mamy tu świadka zagadkowego spotkania z kosmitami, który pochodzi z niewielkiej wsi na Warmii, pszczelarza Jana Kunika. Jest też spór badaczy (ufologów), łaknących prawdy. A co naprawdę wiemy o Emilcinie? Dowiecie się z naszego tekstu. Emilcin: podstawowe informacje Maleńki Emilcin zamieszkuje niewiele ponad 200 osób (stan z 2023 r.). Chyba żadna tak mała wieś w Polsce nie cieszy się jednak aż tak sporą sławą. Powód jest niecodzienny. Można śmiało powiedzieć, że nieziemski. Chodzi bowiem o rzekome pojawienie się w tym miejscu UFO. To w Emilcinie miało dojść do jednego z najsłynniejszych domniemanych spotkań z istotami pozaziemskimi w naszym kraju. Ponad 40 lat temu rolnik Jan Wolski stwierdził, że 10 maja 1978 roku napotkał dwie nietypowe postacie podczas powrotu do domu przez las. Według jego relacji, istoty te były niewysokie, miały około 1,4 metra wzrostu, oliwkowozielone twarze, skośne oczy i wystające kości policzkowe. Ich ciała pokrywały czarne kombinezony, odsłaniające jedynie twarze i dłonie, a palce były połączone błoną pławną. Wolski opowiadał, że istoty te wsiadły na jego wóz konny. Następnie poprosiły go, by podwiózł ich na polanę, gdzie unosił się nad ziemią pojazd wielkości połowy autobusu. Rolnik został zaproszony do środka za pomocą platformy przypominającej windę. Wewnątrz pojazdu, jak relacjonował, został poddany badaniu, po czym opuścił obiekt i wrócił do domu. Kontrowersyjny przypadek Emilcina Relacja Jana Wolskiego o spotkaniu z istotami pozaziemskimi w Emilcinie w 1978 roku wywołała zróżnicowane reakcje w społeczeństwie i mediach. Z czasem stała się przedmiotem zainteresowania zarówno entuzjastów ufologii, jak i sceptyków Sprawą zainteresował się Zbigniew Blania-Bolnar, socjolog i ufolog, który przeprowadził szczegółowe badania i opisał je w książce „Zdarzenie w Emilcinie”. Jego praca była jedną z pierwszych prób analizy incydentu. Spotkała się jednak z krytyką ze strony niektórych badaczy. Naukowcy zarzucali autorowi np. pominięcie wcześniejszych przypadków dziwnych wizji w rodzinie Wolskich. W miarę upływu lat, historia z Emilcina zyskała na popularności i była szeroko opisywana w literaturze ufologicznej oraz mediach. W 2013 roku pojawiły się jednak informacje podważające autentyczność zdarzenia. Badacz Bartosz Rdułtowski w swojej książce „Tajne operacje. PRL i UFO” zasugerował, że incydent mógł być mistyfikacją, będącą efektem rywalizacji między ufologami. Wolski mógł z kolei zostać zmanipulowany za pomocą technik parapsychologicznych. W 2019 roku Krzysztof Drozd opublikował książkę „Emilcin 1978. W poszukiwaniu prawdy”. Podjął w niej próbę ponownego zbadania incydentu i przedstawienia nowych faktów oraz interpretacji związanych z tym wydarzeniem. Pomimo kontrowersji, zdarzenie w Emilcinie pozostaje jednym z najbardziej znanych przypadków domniemanego kontaktu z UFO w Polsce, a sam Emilcin zyskał miano „polskiego Roswell”. Chodzi o podobieństwo do słynnego incydentu w USA z 1947 roku, gdzie rzekomo rozbił się statek kosmitów. W obu przypadkach świadkowie twierdzili, że widzieli istoty pozaziemskie i latające obiekty. Autentyczność tych historii jest kwestionowana, ale i tak pozostają symbolami lokalnej ufologii. Pomnik UFO w Emilcinie W celu upamiętnienia rzekomego spotkania z obcymi, 15 października 2005 roku w Emilcinie odsłonięto pomnik UFO. Pomnik ma formę metalowego sześcianu umieszczonego na kamiennym cokole z napisem: „10 maja 1978 roku w EMILCINIE wylądował obiekt UFO. Prawda nas jeszcze zadziwi... FUNDACJA NAUTILUS 2005 r.”. Autorem koncepcji pomnika jest polski malarz Andrzej Fogtt, a inicjatorem jego powstania była Fundacja Nautilus, zajmująca się badaniem zjawisk niewyjaśnionych. Pomnik nie znajduje się w miejscu domniemanego lądowania, lecz w centrum wsi. W takiej lokalizacji jest bardziej dostępny dla odwiedzających. A tych nie brakuje. Emilcin jest celem wycieczek turystów oraz pasjonatów zjawisk paranormalnych. W 2011 roku nieopodal pomnika zakopano kapsułę czasu z listami do przyszłych pokoleń, która ma zostać otwarta w 3011 roku. Mimo upływu lat, historia Jana Wolskiego o spotkaniu z domniemanymi istotami pozaziemskimi pozostaje żywa w świadomości wielu osób. Według raportu „Co Polacy wiedzą o UFO?” z 2023 roku, 54% respondentów uważa, że istnieją dowody na istnienie cywilizacji pozaziemskich. 7% twierdzi, że miało kontakt z UFO lub istotami z kosmosu. Niezidentyfikowane obiekty latające w Polsce W Polsce UFO miało być widziane na przestrzeni lat w kilku miejscach. Poza słynnym Emilcinem, innym ważnym miejscem jest Wylatowo, gdzie w latach 2000–2006 regularnie pojawiały się kręgi w zbożu. Mieszkańcy relacjonowali obserwacje świateł i niezidentyfikowanych obiektów na niebie, a badacze próbowali wyjaśnić te fenomeny naukowo. Niektóre z tych zjawisk były przedmiotem badań m.in. przez Fundację Nautilus. Relacje świadków trafiły do raportów i publikacji prasowych. Niezależnie od sceptycyzmu te historie stały się częścią polskiej kultury ufologicznej i nadal inspirują poszukiwaczy pozaziemskich cywilizacji. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Świat zachwycił się filmem, a przy okazji polskim miastem. Turyści już je odkrywają
Kolejne polskie miasto przyciąga uwagę zagranicznych mediów. Wystarczyła jedna oscarowa produkcja, by zrobiło się o nim naprawdę głośno.
W tym artykule: Kolejne polskie miasto docenione Lublin bije rekordy popularności Polskie miasta robią coraz większe wrażenie za granicą. W ostatnim czasie zachwycają się nimi zwłaszcza brytyjscy dziennikarze. Przykładem jest Tamara Hinson z „The Independent”, która na łamach internetowego wydania dziennika rozpływała się nad Łodzią. Gościni z Wysp doceniła jej niepowtarzalny klimat i przyznała, że w niczym nie ustępuje bardziej popularnej turystycznie Warszawie czy Krakowowi. Kolejne polskie miasto docenione Na tym jednak nie koniec. Po Łodzi przyszedł czas na Lublin, który również znalazł się w centrum zainteresowania brytyjskich mediów. O stolicy wschodniej Polski wspomnieli dziennikarze „The Times”, wskazując ją jako ukrytą perełkę idealną na weekendowy wypad. – To mniej znane polskie miasto jest jednocześnie jednym z najpiękniejszych. [...] Lublin ma osobliwy urok, który sprawia, że ​​weekendowa wizyta jest w pełni satysfakcjonująca – brzmi fragment artykułu. Autorzy publikacji, oprócz pochwał pod adresem miasta, przygotowali także gotowy plan zwiedzania. Polecili m.in. Zamek Lubelski, Bramę Grodzką, Stare Miasto i Podziemną Trasę Turystyczną. Wśród rekomendowanych punktów znalazł się także zabytkowy cmentarz przy ulicy Lipowej. Dziennikarze nie pominęli również bolesnej historii Lublina. Jako obowiązkowe miejsce refleksji wskazali były niemiecki obóz koncentracyjny Majdanek. – Zwiedzanie jest bolesne, ale niezbędne – dodano. Ponadto w artykule wskazano konkretne adresy, pod którymi warto zatrzymać się na posiłek i spróbować lokalnych specjałów. Dziennikarze zaznaczyli również, że „Polska ma niezawodną sieć kolejową”, co czyni Lublin świetnym punktem wypadowym do wspomnianych wcześniej Warszawy i Krakowa. Lublin bije rekordy popularności Lublin z roku na rok przyciąga coraz większą liczbę turystów. Tylko w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy miasto odwiedziło ponad 1,9 miliona osób. Jednym z czynników, który bez wątpienia wpłynął na wzrost zainteresowania, jest międzynarodowy sukces filmu „Prawdziwy ból” (Oscar dla najlepszego aktora drugoplanowego). Część zdjęć do wyreżyserowanej przez Jessego Eisenberga produkcji realizowano właśnie w Lublinie. Nie można też pominąć faktu, że Lublin – jako trzecie polskie miasto w historii, po Krakowie i Wrocławiu – został ogłoszony Europejską Stolicą Kultury 2029. Źródła: thetimes.com; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To najbardziej kolorowa biblioteka w Polsce. Jest istnym rajem dla moli książkowych
Jej stylowe wnętrza – na pierwszy rzut oka kojarzące się z modną kawiarnią – sprawiają, że przyciąga nie tylko miłośników literatury. Najbardziej kolorowa biblioteka w Polsce, bo o niej mowa, to przestrzeń, w której kultura spotyka się z kreatywnością.
W tym artykule: Kraśnik skrywa najbardziej kolorową bibliotekę w Polsce Kraśnicka biblioteka z prestiżową nagrodą Polska skrywa wiele miejsc pełnych uroku i oryginalności. Często jednak są one znane tylko lokalnie i wciąż czekają na odkrycie przez szersze grono odbiorców. Doskonałym tego przykładem jest Biblioteka „Nowy Horyzont” w Kraśniku (ok. 50 km na południowy zachód od Lublina), która już zdobyła miano najbardziej kolorowej w kraju. Dlaczego? Przekonacie się, odwiedzając jej wnętrza, ale zanim zaplanujecie wizytę, poznajcie historię tego wyjątkowego projektu. Kraśnik skrywa najbardziej kolorową bibliotekę w Polsce „Nowy Horyzont” już od progu łamie stereotypy. Zamiast typowej biblioteki oferuje dynamiczną przestrzeń pełną barw, energii i nowoczesnych rozwiązań. Za tym niezwykłym projektem stoi Grzegorz Kłoda, który w 2022 r. podjął się modernizacji obiektu. Jak sam przyznaje, od początku zależało mu na stworzeniu miejsca, gdzie każdy będzie czuł się mile widziany, a książki staną się pretekstem do spotkań i kreatywności. W swojej pracy kierował się ideą „trzeciego miejsca” Raya Oldenburga, która w tym przypadku łączy komfort i atmosferę modnej kawiarni, zachęcając do swobodnego spędzania czasu. – Pomysł przyszedł, gdy popijałem kawę w jednej z wrocławskich kawiarni: „a gdyby tak całą przestrzeń biblioteki zaprojektować w stylu modnej kawiarni z ogródkiem?”. Zamysł wydaje się słuszny zwłaszcza w tych dziwnych, post-pandemicznych czasach, gdzie bardzo często szukając spokoju, oddechu czy spotkań ze znajomymi udajemy się właśnie do klimatycznych kawiarenek – przyznaje projektant. Wnętrza biblioteki zostały zaprojektowane tak, by odpowiadały użytkownikom o różnych osobowościach. Sala dla introwertyków, znajdująca się na parterze, oferuje kameralność i prywatność. Przytulne loże w kształcie litery U sprzyjają spokojnemu czytaniu czy pracy, a huśtawki przy oknach wprowadzają element relaksu i beztroski. Pomieszczenie dla osób – jak czytamy w przesłanej notatce prasowej – o charakterze pośrednim mieści się w przeciwległym skrzydle. Centralnym punktem jest okrągła lada recepcyjna, a przestrzeń, łącząca otwartość z kameralnymi zakątkami wydzielonymi ozdobnymi lamelami, zachęca do interakcji. Atmosfera przypomina nowoczesną kawiarnię, tworząc miejsce idealne zarówno do pracy, jak i rozmów. Ulokowana na piętrze sala dla ekstrawertyków to najbardziej otwarta strefa. Modułowe meble pozwalają na dowolną aranżację przestrzeni, co sprzyja organizacji spotkań, warsztatów czy występów artystycznych. Na miejscu znajduje się również bar oraz scena, co podkreśla wielofunkcyjny charakter tej sali. Mało tego: na parterze znajdują się sala multimedialna, przestrzeń do gier planszowych oraz sala dla dzieci z księgozbiorem, zabawkami i ścianką wspinaczkową. Dodajmy, że modernizacja kraśnickiej biblioteki objęła nie tylko wnętrza. Przeprowadzono także termomodernizację, wymieniono okna na energooszczędne, zainstalowano fotowoltaikę i zmodernizowano instalacje wewnętrzne, dzięki czemu obiekt stał się bardziej przyjazny środowisku. Z myślą o potrzebach osób niepełnosprawnych budynek wyposażono w windę. Kraśnicka biblioteka z prestiżową nagrodą Najbardziej kolorowa biblioteka w Polsce otrzymała już kilka nagród. BNH triumfowała m.in. w organizowanym przez Niemiecką Radę Wzornictwa prestiżowym konkursie German Design Award 2024 w kategorii Excellent Architecture – Interior Architecture. Sukcesy odnosiła także na krajowym podwórku, wygrywając w konkursie Property Design Awards 2024 w kategorii: Design – Wnętrza – Obiekty publiczne. Ponadto biblioteka może poszczycić się nominacjami do PULSE Awards oraz Nagrody Roku SARP 2024. Przypomnijmy, że w ostatnim czasie coraz więcej polskich projektów zdobywa uznanie poza granicami kraju. Warto wspomnieć chociażby o Dworcu Metropolitalnym w Lublinie, który otrzymał „architektonicznego Oscara” czy warszawskim Parku Akcji „Burza”, uznanym za najlepszą przestrzeń publiczną w Europie. Z kolei klubopiekarnię „Woda” w Bydgoszczy okrzyknięto najpiękniejszą kawiarnią na Starym Kontynencie. Źródła: materiały prasowe GK-Atelier Grzegorz Kłoda; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Kozłowiecki Park Krajobrazowy to oaza zieleni w Lubelskiem. Wizytówką tego miejsca jest wspaniała przyroda
Kozłowiecki Park Krajobrazowy to niezwykle malowniczy obszar, który swoimi granicami obejmuje zwarty kompleks leśny w samym centrum województwa lubelskiego. Jest idealnym miejscem dla wszystkich, którzy stawiają na aktywny wypoczynek w zacisznej okolicy. Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Charakterystyka Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Rośliny w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Zwierzęta w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Szlaki piesze w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Trasy rowerowe w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Centralna część województwa lubelskiego jest słabo zalesiona. Największy ekosystem leśny tworzą tam Lasy Kozłowieckie, od wschodu ograniczone bagnami przy ujściu Bystrzycy do Wieprza, a od zachodu – stawami w Samoklęskach. Kozłowiecki Park Krajobrazowy powstał właśnie po to, by chronić ten cenny kompleks. Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Utworzony w 1990 roku Kozłowiecki Park Krajobrazowy znajduje się w centralnej części województwa lubelskiego, na terenie powiatu lubartowskiego i lubelskiego. Swoim zasięgiem obejmuje trzy gminy: Niemce, Kamionka i Lubartów. W ujęciu geograficznym, park rozciąga się w obrębie Wysoczyzny Lubartowskiej – mezoregionu na południu Niziny Południowopodlaskiej. Charakterystyka Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Kozłowiecki Park Krajobrazowy zajmuje teren o powierzchni 6121 ha. Powierzchnia otuliny to 7431 ha. Jest zatem zaliczany do średniej wielkości obszarów chronionych, podobnie jak Chojnowski Park Krajobrazowy czy znajdujący się w województwie podlaskim Suwalski Park Krajobrazowy. W granicach parku znajduje się kompleks Lasy Kozłowieckie wraz z przyległymi stawami, bagnami i śródleśnymi łąkami. Obszary leśne pokrywają około 90 proc. powierzchni KPK. Teren ma charakter równinny, na którym wyróżniają się nieliczne wydmy, niewielkie wzgórza morenowe i doliny rzeczne. W Parkowej otulinie dominują użytki rolne, na które składają się pola, pastwiska i łąki. Znajduje się tam także rozległy kompleks stawów w Samoklęskach. Rośliny w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Drzewostany w granicach Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego cechują się dużą różnorodnością, zarówno pod względem składu gatunkowego, jak i wieku. Przeważają lasy i bory mieszane. Bór suchy, wilgotny i bagienny, olsy i łęgi zajmują stosunkowo niewielkie obszary. W kontekście przyrodniczym największą wartość mają lite drzewostany dębowe i sosnowo-dębowe starodrzewy. Warto podkreślić, że duża część kompleksu Lasów Kozłowieckich zachowała swój naturalny charakter. W runie leśnym można spotkać wiele gatunków rzadkich i chronionych. Do takich należą między innymi: lilia złotogłów, zdrojówka rutewkowata, bluszcz pospolity, podkolan biały i zielonawy, kruszczyk błotny, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko. Wśród roślin błotnych i torfowiskowych szczególnie wyróżniają się następujące gatunki: bagno zwyczajne, pełnik europejski, starzec błotny, brzoza niska. Zwierzęta w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Fauna Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego także odznacza się dużą różnorodnością. Ssaki Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Wśród ssaków najbardziej wyróżniają się gatunki kopytne, w tym łoś, jeleń, sarna, dzik i przede wszystkim daniel. Nie brakuje też mniejszych przedstawicieli tej gromady. Na terenie KPK dobrze odnajdują się gatunki takie jak zając, lis pospolity, borsuk europejski, bóbr, wydra. Gady Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Na szczególną uwagę zasługuje bogato reprezentowana gromada gadów. Oprócz jaszczurki zwinki, żyworodnej czy padalca, w parku można spotkać także dwa węże (żmiję zygzakowatą i zaskrońca) i żółwia błotnego, czyli jedynego przedstawiciela tego rzędu, który żyje w Polsce. Płazy Kozłowieckiego Parku krajobrazowego Liczne na tym terenie stawy, oczka wodne torfianki i starorzecza stwarzają dobre warunki dla płazów. W parku można natknąć się między innymi na kumaka nizinnego, grzebiuszkę ziemną i ropuchę szarą, a w nadwodnych i śródłąkowych zadrzewieniach – także na rzekotkę drzewną. Ptaki Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Na terenie parku stwierdzono występowanie około 30 gatunków ptaków związanych z lasami. Z tego połowę stanowią dziuplaki, w tym: pełzacz leśny, muchołówka żałobna, muchołówka białoszyja, dzięcioł czarny, dzięcioł średni, kowalik. Nie brakuje tam także ptaków związanych z wodnymi ekosystemami. Nad tamtejszymi stawami można spotkać między innymi wodnika, bąka, perkoza dwuczubego i rdzawoszyjego, łabędzia niemego, czernicę, głowienkę, czaplę siwą, zausznika, błotnika stawowego i bączka. Śródleśne polanki są z kolei domem dla czajki, słonki i srokosza. Szlaki piesze w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Jedyny oznaczony szlak pieszy prowadzi wzdłuż parkowej otuliny. Należy jednak podkreślić, że bez problemu można spacerować siecią dróg leśnych i przecinek, tym bardziej, że na turystów czeka sporo udogodnień. Nie brakuje tam wiat, stołów i tablic edukacyjnych. Znajdą się też miejsca, w których można rozpalić ognisko. Warto też wspomnieć o trasie dla biegaczy, która zaczyna się przy parkingu w Kopaninie. Wytyczona droga ma dwa warianty, krótszy i dłuższy. Pierwszy mierzy 11,7 km, a drugi – 23 km. Trasy rowerowe w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Kozłowiecki Park Krajobrazowy stwarza dogodne warunki do uprawiania nie tylko pieszej turystyki. Wzdłuż leśnych dróg wyznaczono trasy rowerowe, które zaczynają się w tym samym miejscu, co trasy biegowe. Także w tym przypadku do wyboru są dwie pętle, dłuższa i krótsza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Polesie Lubelskie ma wszystko, aby stać się turystycznym hitem. Nawet dzikie żółwie
Polesie Lubelskie to obok Krainy Lessowych Wąwozów kolejny region Lubelszczyzny, który zdobywa coraz większą popularność wśród miłośników natury. I słusznie. Niedoceniany park narodowy oraz malownicze pojezierze to największe atuty tego regionu, ale nie jedyne. Zobaczymy tu też żółwie, winnice, konkursowe pączki i... owadożerne rośliny.
Spis treści: Poleski Park Narodowy, czyli żółwie i rosiczki Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie to ponad 60 jezior Polesie Lubelskie – wino, jacuzzi i pączki W ostatnich latach Polacy nieco chętniej zaczęli podróżować po kraju. Dzięki temu na popularności zyskały inne kierunki niż wybrzeże czy Tatry i Karkonosze. I słusznie, bo przecież Polska – jako jeden z największych krajów w tej części Europy – turystycznie ma do zaoferowania naprawdę wiele. To, że pewne regiony są mniej znane, często jest wynikiem przypadku. Ma to jednak swoje zalety, choćby ciszę i spokój, a te w dobie powszechnego przebodźcowania są coraz bardziej pożądane. Poleski Park Narodowy, czyli żółwie i rosiczki Polesie Lubelskie, bo to tam miałem okazję wsłuchać się siebie i otaczającą przyrodę, zachwyca nie tylko sielską aurą. Absolutną perłą i niejako sercem tego miejsca jest Poleski Park Narodowy. W jego granicach znajdują się wyjątkowe ekosystemy bagienne i torfowiskowe – unikatowe nie tylko w skali Polski, ale i Europy. Torfowiska sprzyjają wyjątkowej roślinności. Tuż przy wytyczonych dla turytów drewnianych kładkach można zobaczyć między innymi owadożerną rosiczkę okrągłolistną, żurawinę błotną czy wełniankę pochwowatą. Poleski Park Narodowy jest też jednym z nielicznych miejsc w naszym kraju, w których można spotkać żółwia błotnego. Gady te zamieszkują tereny podmokłe. Jeśli nie uda nam się zobaczyć ani jednego osobnika na wolności, warto wstąpić do Ośrodka Dydaktyczno-Administracyjny Poleskiego Parku Narodowego w Urszulinie. Działa tam Ośrodek Ochrony Żółwia Błotnego, gdzie w okresie od września do maja można oglądać małe żółwiki. Uprzedzam – jak na przedstawicieli swojego gatunku poruszają się zaskakująco szybko. W parku znajduje się kilka ścieżek edukacyjnych, m.in. „Dąb Dominik” (ok. 4 km), „Czahary” (6 km), „Spławy” (ok. 7,5 km) i „Perehod” (ok. 6,5 km), które prowadzą przez najbardziej malownicze i najciekawsze obszary. Wiele z tych szlaków prowadzi przez drewniane kładki nad bagnami i torfowiskami, co umożliwia bliskie obcowanie z dziką przyrodą. Na bliższe poznanie Poleskiego Parku Narodowego warto przeznaczyć 2–3 dni. Nocleg można zaplanować np. w gospodarstwie agroturystycznym Agroturystyka Polesie. Pokoje gościnne znajdują się zaledwie kilka kilometrów od wejścia na teren parku narodowego. Obcować z dziką przyrodą można nawet bez opuszczania terenu posesji. Na rozległych łąkach widzianych z huśtawek na werandzie spotykają się ze sobą między innymi łosie oraz żurawie. Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie to ponad 60 jezior Poleski Park Narodowy otacza malownicze Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie. To miejsce dobrze znane mieszkańcom Lubelszczyzny. Młodzież i rodziny z dziećmi chętnie spędzają letnie weekendy nad Jeziorem Białym, które cieszy się największą popularnością. Ma też najbardziej rozbudowaną infrastrukturę turystyczną. Położona nad Białym wieś Okuninka już od lat 60. ubiegłego wieku rozwija się jako letnisko. Co ciekawe, woda w Jeziorze Białym jest wyjątkowo czysta dzięki naturalnym procesom samooczyszczania. Całe Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie obejmuje ponad 60 jezior. Akweny różnią się nie tylko głębokością i rozmiarami. Nie wszystkie tętnią życiem, tak jak lubelskie Las Vegas w Okunince. Przykładowo Jezioro Piaseczno – najgłębsze w okolicy (ok. 38 m) i jedno z najczystszych w Polsce – jest już znacznie spokojniejsze. Warto je podziwiać nie tylko z brzegu, ale i z wody, a właściwie z pokładu łódki. Rejs najlepiej zaplanować wieczorową porą. Wrześniowy zachód słońca na Piasecznie to widok, który będę wspominał w zimowe wieczory. Zwłaszcza, że wrażeń estetycznych i dźwiękowych nie mąciło praktycznie nic. W trakcie niemal godzinnego rejsu minąłem zaledwie jedną rybacką łajbę. Region jezior oferuje też liczne szlaki rowerowe i piesze prowadzące przez malownicze krajobrazy rezerwatów, w tym Rezerwat Jezioro Brzeziczno czy Rezerwat Bagno Bubnów. Chronią one unikatowe ekosystemy bagienne. Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie to także miejsce o bogatej historii. W pobliskiej Włodawie znajduje się Wielka Synagoga – jeden z najważniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej w Polsce. Co roku we wrześniu we Włodawie organizowany jest Festiwal Trzech Kultur. Kilkudniowa impreza celebruje wieloetniczne dziedzictwo regionu łączące tradycje polskie, żydowskie i ukraińskie. Polesie Lubelskie – wino, jacuzzi i pączki Do listy poleskich niespodzianek dorzucam winnicę Ludvinus. To nie moja pierwsza wizyta w polskiej winnicy, ale niezmiennie zaskakuje mnie to, że jest ich w naszym kraju coraz więcej. Poza możliwością degustacji win zwiedzanie winnicy w Ludwinie daje też poczucie przeniesienia się do zupełnie innego świata – a z pewnością kraju. Rzędy winorośli przywodzą na myśl Toskanię, a nie wschód Polski. Niedziwne więc, że walory te regularnie wykorzystują fotografowie (m.in. ślubni) oraz organizatorzy warsztatów jogi. Na miejscu dowiedziałem się też, że oprócz wina Ludwin (przynajmniej na skalę lokalną) słynie również z pączków. Już do ponad dwudziestu lat hucznie obchodzi się tam Tłusty Czwartek. Tego dnia (albo w jego okolicach) odbywa się Ludwiński Festiwal Smaków, podczas którego można wziąć udział w warsztatach kulinarnych, wystawić swoje specjały w konkursie i bawić się przy ludowej muzyce. Jak przekonują mieszkańcy, chodzi nie tylko o integrację mieszkańców gminy, ale też kultywowanie miejscowych tradycji. Dużą zaletą Polesia Lubelskiego jest to, że choć region ma niejedną turystyczną perełkę, nie zastaniemy tam ogromnych kompleksów hotelowych. Tego typu obiekty, mimo że nierzadko oferują luksusowe usługi, mogą odstraszać turystów, którym zależy na spokoju i autentycznych, lokalnych doznaniach. Dlatego też Polesie, tak jak Kraina Lessowych Wąwozów, stoi na gospodarstwach agroturystycznych takich jak Przy Gościńcu we wsi Grądy. Pobyt w tym miejscu zmienia podejście do wypoczynku na wsi. Tak, jest cicho, spokojnie, a w altance na talerzach lądują lokalne mięsa i inne przysmaki, ale na posesji znalazło się też miejsce dla sauny i jacuzzi. Bo czemu nie? Polska wieś nie stoi w miejscu, również idzie z duchem czasu. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Chełm słynie z kredowych wzgórz i tajemniczych podziemi. Każdego roku przyciąga tłumy
Chełm to malownicze miasto na Lubelszczyźnie, znane z unikalnych kredowych wzgórz i tajemniczych podziemi. Jego bogata historia, wielokulturowe dziedzictwo oraz atrakcje, takie jak Chełmskie Podziemia Kredowe, co roku przyciągają tłumy turystów z kraju i ze świata.
Spis treści: Chełmskie Podziemia Kredowe Miasto na wzgórzu Wielokulturowa historia Chełma – cerkiew, kościół, synagoga Chełm – informacje praktyczne Powiedzieć, że Chełm na kredzie stoi, to jakby nic nie powiedzieć. Miasto bowiem nie tylko wznosi się na kredowych wzgórzach, ale także zagłębia się w ich wnętrzu. Podróż do tego miasta jest jak wyprawa do wnętrza ziemi. Chełmskie Podziemia Kredowe Z jasnej ulicy Lubelskiej, która wspina się stromo w stronę rynku, krętymi schodami schodzę w dół i zanurzam się w głębi ziemi. Po chwili wokół mnie ciągną się spowite w półmroku korytarze. Gdy latarka oświetla ich ściany, okazuje się, że są białe. Jestem w Chełmskich Podziemiach Kredowych. To ewenement na skalę Europy. Mieszkańcy zaczęli drążyć podziemne korytarze już w XIII w. Służyły one jako kryjówka w razie napaści wrogów. Potem wydobywana kreda okazała się cennym surowcem i stała się przedmiotem lukratywnego handlu. Chełmska kreda służyła za materiał budowlany, wchodziła w skład farb, leków i kosmetyków, nie tylko na miejscu. Dokumenty potwierdzają, że używano jej nawet w Krakowie. Z czasem korytarze schodziły coraz głębiej, rozrastały się i łączyły ze sobą, tworząc prawdziwy labirynt. Sieć obejmowała całe centrum miasta, a niekiedy wychodziła poza jego granice. W sumie powstało od 40 do 60 km takich chodników. Dziś do zwiedzania udostępniona jest trasa licząca niecałe 2 km. We wnętrzu ziemi panuje przyjemny chłód. Przez cały rok utrzymuje się tu stała temperatura 9°C i wilgotność na poziomie 70–85 proc. Krążymy krętymi chodnikami, zaglądamy do komnat, czyli większych pomieszczeń, od czasu do czasu muszę się schylić, gdy przemieszczamy się niskim łącznikiem, a ja cieszę się, że nie muszę być tu sam. Łatwo można by się zgubić. Nagle gaśnie światło i zapadają ciemności. Wtem mrok rozjaśnia światło i ukazuje się Duch Bieluch. To strażnik ukrytych w podziemiach skarbów, duch niedźwiedzia, który według legendy zamieszkiwał jaskinię pod trzema dębami na Górze Chełmskiej, aż pewnego dnia skrył się pod ziemią. Dziś jego wizerunek zdobi herb Chełma. – Pomyśl życzenie – podpowiada przewodnik. – Na pewno się spełni. Bieluch już o to zadba. Miasto na wzgórzu W podziemnym labiryncie tracę poczucie przestrzeni i czasu, więc gdy wychodzę na powierzchnię, potrzebuję chwili, by oswoić się ze światłem słonecznym i powrócić do rzeczywistości. Spoglądam na zegarek. Podziemna eksploracja trwała prawie godzinę, a mnie się wydaje, jakby to była chwila. Ruszam na spacer po mieście. Pierwszy przystanek to plac dr. E. Łuczkowskiego, czyli chełmski rynek. Z kawiarnianych ogródków dochodzą głosy rozmów. Rodziny spacerują z dziećmi, zakochani umawiają się tu na randki. Chyba nikt się tu nie śpieszy. – A po co? – pyta mnie Joanna, wieloletnia mieszkanka. – Chełm jest miejscem do życia na miarę. Przechodzę obok fundamentów nieistniejącego już ratusza, podziwiam odlaną z brązu makietę przedstawiającą miasto z początku XIX w. i zaglądam do zrekonstruowanej studni. Jej szyb widziałem podczas zwiedzania podziemi. Na makiecie widać, że Chełm jest położony na wzgórzu. Przekonuję się o tym za każdym razem, gdy przyjeżdżam tu drogą krajową z Lublina. Szosa wznosi się i opada, a ja zawsze wypatruję białej sylwetki bazyliki na szczycie wzniesienia. Gdy się ukazuje, znak to, że za moment wjadę do miasta. – O jego topografii mówi już sama nazwa. Słowo „chełm” wywodzi się od słowiańskiego określenia kopulastego wzgórza („chołm”). Unoszę głowę i nie mam wątpliwości. Przede mną wznosi się Góra Zamkowa (Chełmska), którą mieszkańcy miasta nazywają po prostu Górką. Wspinam się więc na nią i kilka minut później zanurzam w chłodnym, pachnącym woskiem i kwiatami wnętrzu bazyliki Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. To właśnie jej białe, przykryte hełmami wieże widziałem z rogatek miasta. Wybudowana została w połowie XVIII w. jako katedra unicka, na miejscu, w którym wcześniej stała cerkiew prawosławna. Tuż obok mieszczą się dawny klasztor bazylianów, pałac biskupów unickich oraz Brama Uściługska wchodząca niegdyś w skład obwarowań miejskich. Wybudowana w 1616 r. budowla nosi dziś zaszczytny tytuł najstarszej w mieście. Opuszczam świątynie i ścieżką przez zielony park zaczynam się wspinać na kopiec zwany Wysoką Górką. Badania archeologiczne wykazały, że niegdyś znajdowało się tu grodzisko z X w., a od XIII w. zamek księcia halicko-wołyńskiego Daniela Romanowicza. Staję na szczycie i łapię oddech. Rozciąga się stąd piękny widok. Patrzę na zatopione w zieleni miasto u mych stóp i przypominam sobie słowa Szlemiela, bohatera jednej z powieści laureata literackiej Nagrody Nobla Isaaca Bashevisa Singera: Ci, którzy opuszczają Chełm, zakończą wędrówkę w Chełmie. Ci, którzy zostają w Chełmie, są już tam na pewno. Wszystkie drogi prowadzą do Chełma. Gdyż cały świat to jeden wielki Chełm. Wielokulturowa historia Chełma – cerkiew, kościół, synagoga To, że miasto pojawia się w twórczości Singera, nie jest dziełem przypadku ani artystycznej wyobraźni. Chełm od zawsze był miejscem, gdzie spotykały i przenikały się kultury: polska, ruska i żydowska. Do dziś można się o tym przekonać. Wracam na znajomy plac. Zanim go przetnę, podziwiam jeszcze mierzące 15 m wysokości i ponad 2 m obwodu drzewo. To ajlant gruczołowaty, zwany bożodrzewem, objęty ochroną jako pomnik przyrody. Jego korona przywołuje na myśl wielką zieloną żarówkę. Idę dalej. Po chwili staję przed wejściem do rzymskokatolickiego kościoła parafialnego Rozesłania Świętych Apostołów. Budowla uznawana jest – jak najbardziej zasłużenie – za arcydzieło baroku. Wchodzę do środka i nie mogę się napatrzeć na piękną polichromię autorstwa Józefa Meyera – nadwornego malarza Augusta III. Ruszam dalej śladem wielokulturowego Chełma. Wąskimi uliczkami schodzę z rynku i na rogu Krzywej i Kopernika staję przed białą fasadą piętrowej kamienicy. Ma inny niż sąsiednie wygląd – półokrągłe okna i sterczyny (smukłe wieżyczki z iglicami) na dachu. To dawna Mała Synagoga, czyli bethamidrasz. – Żydzi zamieszkiwali Chełm od średniowiecza – opowiada przewodnik. – Pierwsza synagoga powstała w XVI w. Ta, którą widzisz, wybudowana została w drugiej dekadzie XX w. Złożyli się na nią sami żydowscy mieszkańcy miasta. Działało tutaj towarzystwo pomocy ubogim i szkółka talmudyczna. Dziś w budynku mieści się restauracja, ale pamięć o dawnych mieszkańcach wciąż żyje. Niemal wszyscy nadal nazywają budynek synagogą. Ulicą Kopernika schodzę niżej. Sto metrów od synagogi wyrasta przede mną jasna bryła cerkwi pw. św. Jana Teologa. Jej kryte czerwoną blachą kopuły pięknie grają z zielenią drzew. Wybudowano ją w latach 40. XIX w. na potrzeby stacjonujących w mieście żołnierzy rosyjskich. Była to więc pierwotnie cerkiew garnizonowa, ale szybko przekształciła się w parafialną. – Świątynia wciąż jest ważnym ośrodkiem dla wyznawców prawosławia z Lubelszczyzny – wyjaśnia przewodnik. – W mszach biorą udział wierni nie tylko z Chełma, ale także z dalszych okolic. Z wnętrza dobiegają śpiewy i zapach kadzideł. Trwa nabożeństwo. Gdy dobiega końca, tłum wylewa się na dziedziniec, a ja zaglądam do środka. W pozłacanym ikonostasie migocze światło świec. Chełm od początku swego istnienia był i do dziś pozostał miejscem, gdzie stykają się różne kultury i tradycje. Spokojnym i zielonym tyglem na wzgórzu. Chełm – informacje praktyczne Nocleg Hotel Edels (aleja Przyjaźni 9). Nowoczesny i wygodny. Od 270 zł. Hotel Kamena (al. Armii Krajowej 50). 450 m od kredowych tuneli. Od 250 zł. Jedzenie W Chełmie warto spróbować cebularzy – kulinarnej pozostałości po dawnych jego mieszkańcach. Smakosze nie będą żałować wizyty w restauracji Gęsie Sprawki (ul. Lubelska 27) mieszczącej się w piwnicy zabytkowej kamienicy. Jej specjalnością jest pieczona gęś. Miłośnicy dań rybnych powinni się udać do Żółtańców-Kolonii, 1,5 km od Chełma, gdzie przy ul. Pstrągowej 17 mieści się gospodarstwo rybackie i smażalnia ryb Pstrągowo. Zajrzeć warto do Imbryk Cafe & Lunch przy placu Łuczkowskiego 7. Można tu skosztować m.in. pieczonego na miejscu chleba, a do kawy zjeść ciasto domowego wypieku. Co warto wiedzieć? Przy Chełmskim Domu Kultury działa Teatr Ziemi Chełmskiej, którego tradycja sięga 1906 r. Warto wybrać się na spektakl. W XVIII w. na sto domów w centrum miasta aż 80 miało wejścia do podziemi. Najgłębsze wyrobiska leżały 20 m pod powierzchnią ziemi. Nieopodal Chełma warto zwiedzić wieżę obronną w Stołpiu. Pochodzi ona z XII w. I jest to najstarszy zabytek architektury romańskiej we wschodniej Polsce. Przypomnijmy, że Chełmskie Podziemia Kredowe zostały nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. lubelskiego. Wśród nominowanych – oprócz zwycięskich podziemi – znalazły się także Dworzec Metropolitalny w Lublinie oraz popularne uzdrowisko Nałęczów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler, Shutterstock
O polskim mieście mówi cała Europa. Niebawem przyciągnie jeszcze więcej turystów
Polskie miasto ponownie nagrodzone tytułem Europejskiej Stolicy Kultury. Tym razem to prestiżowe wyróżnienie przypadło Lublinowi, który powtórzył sukces Krakowa i Wrocławia, odpowiednio sprzed 24 i 8 lat.
Spis treści: Lublin Europejską Stolicą Kultury 2029 Lublin podbija serca turystów Dotychczas tylko dwa polskie miasta były nagradzane tytułem Europejskiej Stolicy Kultury. W 2000 roku zaszczyt ten przypadł Krakowowi. Z kolei w 2016 r. to nie lada wyróżnienie otrzymał Wrocław. Po ośmiu latach oczekiwania ponownie mamy powody do radości, bowiem ESK 2029 okrzyknięty został Lublin. Lublin Europejską Stolicą Kultury 2029 ​ Mieszkańcy i władze Lublina ponownie świętują sukces miasta. Po przyznaniu tytułu Europejskiej Stolicy Młodzieży 2023, tym razem stolica Lubelszczyzny została jedną z dwóch Europejskich Stolic Kultury 2029. W drugim, finałowym, etapie konkursu „stolica wschodniej Polski” okazała się lepsza od Bielska-Białej, Katowic i Kołobrzegu. O tym, ile wysiłku, pracy i poświęcenia kosztowały starania o tytuł ESC 2029, opowiedział prezydent Lublina. – Ostatnie dwa lata były dla nas wszystkich czasem intensywnej pracy i realizacji wielu wartościowych projektów oraz wydarzeń w duchu idei RE:UNION. Przed nami kilkuletni okres przygotowań i pracy nad przełożeniem idei zawartych w naszej aplikacji na konkretne działania. Dziękuję wszystkim zaangażowanym środowiskom za wspólną pracę i wkład w ten wielki sukces. Udowodniliśmy po raz kolejny, że lubelska kultura i ludzie ją tworzący mają ogromny potencjał – mówi z dumą Krzysztof Żuk. Polskiego zwycięzcę wyłonił zespół niezależnych ekspertów, składający się z 10 osób wyznaczonych przez Parlament Europejski, Radę UE, Komisję Europejską i Komitet Regionów oraz dwóch specjalistów wskazanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Lublin zyskał zaszczytny tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Jest to wydarzenie, które nie tylko wpisze się w historię tego miejsca, ale także nada mu nowy kierunek rozwoju, umocni jego pozycję na kulturalnej mapie Europy. A przede wszystkim przyczyni się do wzbogacenia dziedzictwa kulturowego całej Polski – przyznaje Hanna Wróblewska, minister kultury i dziedzictwa narodowego. Decyzją MKiDN trzy pozostałe polskie miasta – Bielsko-Biała, Katowice i Kołobrzeg – które także startowały w konkursie, zostaną nagrodzone tytułem Polskiej Stolicy Kultury, odpowiednio w 2026, 2027 i 2028 r. Dodajmy, że drugą Europejską Stolicę Kultury 2029 poznamy w grudniu. O to miano walczą dwa szwedzkie miasta – Kiruna i Uppsala. Lublin podbija serca turystów Przypomnijmy, że 2023 r. okazał się dla Lublina rekordowy pod względem frekwencji turystycznej. Po raz pierwszy w historii miasta liczba odwiedzających przekroczyła milion i to jeszcze przed zakończeniem roku. Tylko od lipca do września do stolicy Lubelszczyzny przyjechało 567 tys. podróżnych, czyli niemal dwukrotnie więcej w porównaniu do tego samego okresu roku 2022. – To rekordowy wynik, na który wpłynęło wiele czynników. Nie tylko liczne wydarzenia organizowane w ramach obchodów Europejskiej Stolicy Młodzieży Lublin 2023, ale również skuteczne działania promocyjne, szeroka oferta kulturalna, intensywne działania podmiotów lokalnego sektora turystyki czy coraz lepsza dostępność komunikacyjna Lublina – podkreślała wówczas Beata Stepaniuk-Kuśmierzak, pełniąca funkcję zastępczyni Prezydenta Miasta Lublin ds. Kultury, Sportu i Partycypacji. Co ciekawe, Lublin na przestrzeni ostatniego roku zaskarbił sobie sympatię nie tylko zagranicznych gości, ale również międzynarodowych mediów. „Stolica wschodniej Polski” została doceniona m.in. przez brytyjski dziennik „The Guardian”. Neelam Tailor, autorka publikacji, przyznała w swoim tekście, że w mieście za sprawą urokliwych uliczek oraz klimatycznych kamienic i kawiarni panuje prawdziwy włoski klimat. – Budynki w pastelowych kolorach z ozdobnymi białymi gzymsami i imponującymi frontami. Tętniące życiem restauracje połączone sznurami bajkowych światełek. Renesansowe rezydencje sąsiadują z gotyckimi zamkami i klubami techno. Jestem zauroczona – brzmiał fragment artykułu. Źródła: gov.pl, lublin.eu, archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Kraina Lessowych Wąwozów pachnie jabłkami i spokojem. To nieodkryta perła Lubelszczyzny
O ile położony niedaleko Lublin od kilku lat cieszy się coraz większą popularnością, o tyle Kraina Lessowych Wąwozów nadal jest odwiedzana przez nielicznych turystów. Może i dobrze, bo pozostaje regionem, w którym naprawdę można uspokoić myśli, nacieszyć oko i spróbować lokalnych smaków. A przede wszystkim spotkać życzliwych ludzi.
Spis treści: Kraina Lessowych Wąwozów – nieoczywisty wybór na sielski urlop Tam, gdzie rosną róże Przez wąwozy do lubelskiej Częstochowy Minerały i glamping Kowalstwo w Wojciechowie Jak Guliwer przez Lubelszczyznę Artyści lubią nie tylko Kazimierz Dolny Polacy pytani o ulubione miejsce na krótszy lub dłuższy urlop w kraju najczęściej wymieniają jednym tchem: góry, Mazury i morze. A przecież Polska ma do zaoferowania znacznie więcej. Na przykład wąwozy. Ba, całą krainę wąwozów, a konkretnie Krainę Lessowych Wąwozów. Kraina Lessowych Wąwozów – nieoczywisty wybór na sielski urlop Perspektywa podróży po Krainie Lessowych Wąwozów bardzo mnie ucieszyła. Nie ukrywam, to moje rodzinne strony, jednak większość miejsc, jakie odwiedziłem przez trzy dni, znałem tylko z opowieści lub widziałem lata temu. Można więc powiedzieć, że przemierzałem kolejne wsie, bo to one grają tu pierwsze skrzypce, z perspektywy lokalsa i turysty jednocześnie. Planowanie podróży do Krainy Lessowych Wąwozów warto rozpocząć od wyboru środku transportu. Jeśli mamy do dyspozycji tylko 2–3 dni lub weekend, najlepiej postawić na samochód. W przypadku dłuższego urlopu na miejsce warto przyjechać pociągiem (lubelską przygodę można zacząć np. na dworcu PKP w Puławach lub Nałęczowie), a następnie przemieszczać się lokalnymi busikami. Od wiosny do jesieni warto również rozważyć poruszanie się po okolicy rowerem – swoim lub z wypożyczalni. Do Kazimierza Dolnego, który z Puławami i Nałęczowem tworzy Lubelski Trójkąt Turystyczny, nie dojeżdżają pociągi. Można jednak dostać się tam busem – zarówno lokalnym, jak i kursującym z Warszawy kilka razy dziennie. Dla mnie idealną bazą wypadową na trzy dni okazała się agroturystyka „Pod Jabłonią” w Celejowie. Co prawda spędzałem tam tylko noce i poranki, ale za to jakie. Suto zastawiony stół przy śniadaniu z widokiem na jabłkowy sad będę wspominał jeszcze długo. Po jedzeniu obowiązkowy spacer między jabłoniami z bosymi stopami i kawą w ręku. Tak można zaczynać dzień pełen spotkań z ludźmi, dla których lokalne tradycje to coś więcej niż tylko praca. Tam, gdzie rosną róże Pierwszy przystanek to Stara Wieś granicząca z Końskowolą. To tu już od ponad 10 lat prężnie działa rodzinne gospodarstwo „Manufaktura Różana”. Różami pachnie od progu. Kilka kroków dalej różowo, a właściwie różano jest już wszędzie. Od klombów po stół, na którym do degustacji przygotowano konfiturę z owoców róży, mus z owoców dzikiej róży z pigwowcem czy syrop z pigwowca. Wszystkie te dobra można nabyć na miejscu. O ich jakości świadczą liczne nagrody m.in. Orzeł Polskiego Rolnictwa 2019 oraz „Perły” przyznawane w ramach konkursu „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. To, że Stara Wieś pachnie i smakuje różami, nie jest przypadkiem. Okolica od lat słynie z uprawy krzewów i roślin ozdobnych. Prekursorką różanych tradycji była sama Izabela Czartoryska. To dzięki niej w Końskowoli powstał pierwszy ogród różany. Po słodkim czas na słone. Gospodarstwo Agroturystyczne „W Dolinie Stawów” w Karmanowicach oferuje nie tylko miejsca noclegowe, ale też – jak nazwa wskazuje – dwa stawy, w których można łowić ryby. Zaleca się, aby goście mieli ze sobą własne wędki. Przez wąwozy do lubelskiej Częstochowy Lessowe wąwozy na Lubelszczyźnie są wyjątkowe na skalę Europy ze względu na ich liczbę, ukształtowanie i malowniczość. Powstają w wyniku erozji lessu – drobnoziarnistej gleby, która tworzy strome, wąskie wąwozy o wysokich, nierównych ścianach. Wąwozy, często porośnięte bujną roślinnością, stanowią unikatowy krajobraz, który przyciąga turystów i przyrodników. Wiele osób odkrywa je pieszo lub na rowerach. Alternatywą dla najmłodszych lub osób, które z różnych powodów mają ograniczoną mobilność może być np. Retro Meleks. Cichy ekologiczny pojazd pozwala delektować się pięknem przyrody. Moja trasa poza wąwozami prowadziła przez Kębło i Wąwolnicę. Kębło to mała wieś o ogromnym znaczeniu dla historii i duchowości tych terenów. To właśnie tutaj, według legend, w XIII wieku objawiła się Matka Boska, co dało początek kultowi maryjnemu. W Kęble czuć mistycyzm i spokój, zwłaszcza gdy odwiedza się miejsce objawienia, które stało się częścią lokalnej tradycji religijnej. Wąwolnica słynie głównie z Sanktuarium Matki Bożej Kębelskiej, które co roku w pierwszą niedzielę września odwiedzają pielgrzymi z całej Polski. Kościół św. Wojciecha, z cudowną figurą Matki Boskiej, ma długą historię i jest niezwykłym miejscem, które emanuje duchowością i bogactwem architektonicznym. Minerały i glamping Z Wąwolnicy jest już blisko do Nowego Gaju, gdzie znajduje się Młyn Hipolit – miejsce, które łączy tradycję z nowoczesnością. Dawny młyn, który niegdyś mielił zboże, został przekształcony w unikatowe muzeum minerałów. Wejście do środka przeniosło mnie do innego świata, pełnego kolorów i form natury. Kryształy, ametysty, kwarce – wszystko to błyszczało i mieniło się w świetle. Jednak Młyn Hipolit to nie tylko muzeum. Na terenie obiektu znajduje się również glamping – luksusowy kemping dla tych, którzy chcą zasmakować w naturze, nie rezygnując z komfortu. Nocleg w stylowych, komfortowych namiotach, otoczonych naturą, to idealny sposób na spędzenie kilku dni w tej malowniczej okolicy. Kowalstwo w Wojciechowie Dotarłem też do Wojciechowa, wsi od wieków związanej z kowalstwem. To tutaj spotkałam lokalnego kowala, Romana Czernieca, który z dumą kontynuuje tradycję swoich przodków. Kowalstwo w Wojciechowie to nie tylko rzemiosło – to sztuka, której tajniki przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Pan Roman z zapałem i poczuciem humoru opowiada o pracy z żelazem, o jego gięciu, kuciu i nadawaniu mu kształtów. Na miejscu chętni mogą wziąć udział w warsztatach i spróbować sił w tym niełatwym i fascynującym rzemiośle. W Wojciechowie nie sposób również pominąć wizyty w Wieży Ariańskiej. Średniowieczna budowla pełniła kiedyś funkcje obronne, a dziś jest siedzibą Muzeum Kowalstwa. Wieża stanowi symbol historii Wojciechowa i przypomina o bogatych dziejach tej miejscowości. W muzeum można zobaczyć wyjątkowe eksponaty związane z kowalstwem, od dawnych narzędzi po imponujące dzieła wykonane przez mistrzów tego rzemiosła. Jak Guliwer przez Lubelszczyznę Kolejne miejsce, w którym spokojnie można spędzić kilka godzin, jest Park Miniatur Labiryntów i Miniatur w Rąblowie. Od innych tego typu obiektów w naszym kraju różni się tym, że nie zobaczymy tu znanych na świecie budowli, jak np. wieża Eiffla, a miejscową architekturę w skali mikro. Możemy więc, jakby z lotu ptaka, zobaczyć historyczne budynki z Nałęczowa, Kazimierza czy nieistniejącą już bramę wjazdową do Puław. Niemniej zabawy dostarczają labirynty, które zajmują znaczną część parku. W zależności od pory roku możemy trafić nie tylko na klasyczne korytarze z zielonymi roślinnymi ścianami, ale też labirynt różany czy truskawkowy. Artyści lubią nie tylko Kazimierz Dolny Mniej znaną perełką Krainy Lessowych Wąwozów jest Męćmierz, jedna z najbardziej klimatycznych wsi na Lubelszczyźnie. To niewielka osada nad Wisłą, która wydaje się zatrzymana w czasie. Męćmierz przyciąga artystów, fotografów i miłośników spokoju, którzy szukają inspiracji w urokach tego miejsca. Można tu spędzić czas, podziwiając panoramę Wisły, odwiedzając lokalne galerie sztuki czy po prostu delektując się ciszą. Jest to jedno z tych miejsc, które zaprasza do kontemplacji i refleksji. Aż trudno uwierzyć, że zaledwie kilka kilometrów stąd leży tętniący życiem Kazimierz Dolny. Kraina Lessowych Wąwozów stoi agroturystykami. Mając tydzień na podróż po tym wyjątkowym fragmencie Lubelszczyzny, warto zaplanować noclegi w przynajmniej dwóch miejscach. Poza wspomnianymi adresami sielski wypoczynek oferują również: Zagrodowa Osada w Uściążu, Domek w Miłocinie, Agroturystyczne Gospodarstwo Ekologiczne Zaborze 47. Źródło: National Geographic.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najdłuższy kanał w Polsce miał uzdrowić rolnictwo. Doprowadził jednak do zniszczenia środowiska
Najdłuższy kanał w Polsce miał być pokazem możliwości inżynierii PRL-u i zbawieniem dla lubelskich rolników. Władza niosła na sztandarach krzepiące serca hasła, zachęcając miejscową ludność do pomocy w pracach. W praktyce, Kanał Wieprz-Krzna okazał się niewypałem – narzędziem destrukcji, które zamiast długotrwale uzdrowić rolnictwo, doprowadziło do zniszczenia lubelskiej fauny i flory.
W tym artykule: Gdzie znajduje się najdłuższy kanał w Polsce? Jak powstał najdłuższy kanał w Polsce? Kiedy powstał najdłuższy kanał w Polsce? Budowa najdłuższego kanału w Polsce Ile kosztował najdłuższy kanał w Polsce? Jak najdłuższy kanał w Polsce wpłynął na rolnictwo? Zamiast uzdrowić, zdewastował środowisko Pod względem długości, największe kanały wodne w Polsce nie mogą równać się z niekwestionowanym rekordzistą – z mierzącym 1800 km Wielkim Kanałem w Chinach. Trzeba jednak podkreślić, że w tej kategorii wcale nie zasilamy ogona stawki, bo mierzący 140 kilometrów Kanał Wieprz-Krzna jest niewiele krótszy od Kanału Sueskiego. W tym miejscu wypada jednak postawić pytanie: czy ta inwestycja rzeczywiście powinna napawać nas dumą? Gdzie znajduje się najdłuższy kanał w Polsce? Kanał Wieprz-Krzna przebiega przez województwo lubelskie. Zaczyna swój bieg koło wioski Borowica. 140-kilometrowa wstęga wije się dalej wzdłuż Polesia, by pod Międzyrzeczem Podlaskim wpaść do Krzny. Na całość systemu składa się przekop, jeziora zamienione na zbiorniki retencyjne i sztuczne zbiorniki wodne. M.in. Opole-Podedwórze, Mosty, Żelizna i Zahajki. Jak powstał najdłuższy kanał w Polsce? Po II wojnie światowej rolnictwo znajdowało się w opłakanym stanie. Niektóre tereny podnosiły się szybciej, inne – znacznie wolniej. W najgorszej sytuacji znajdowały się obszary na terenach zalewowych, gdzie na skutek uszkodzenia infrastruktury w toku działań frontowych, tereny zielone i pola uprawne znalazły się pod wodą. Pozdrowienia z... Polesia Bardzo byłam ciekawa tej bagiennej krainy. Czy istnieją jeszcze wioski, w których jedyny łącznik ze światem zewnętrznym stanowi łódź? Jak myślą i jak postrzegają świat Poleszucy? Lubelszczyzna mogła poszczycić się żyznymi czarnoziemami i lessami. Jednak zbiory kształtowały się tam na znacznie niższym poziomie niż na obszarach sąsiednich, gdzie gleby były wyraźnie słabsze. Wynikało to z faktu, że obok żyznych pól rozciągały się tereny zaniedbane, o nieuregulowanej gospodarce wodnej. W celu uzdrowienia tej sytuacji, komunistyczny rząd zadecydował o budowie kanału między Wieprzem a Krzną, który miał osuszyć mokradła i nawodnić pola. Kiedy powstał najdłuższy kanał w Polsce? Wykonanie projektu największej wówczas inwestycji melioracyjnej w Polsce powierzono inż. Janowi Kwapiszewskiemu. Budowa rozpoczęła się w 1954 roku. Cztery lata później oddano do użytku pierwszy odcinek (Borowica). Przedsięwzięcie sfinalizowano w 1961 roku. Budowa najdłuższego kanału w Polsce Prace przy kanale były prowadzone jednocześnie na czternastu placach budowy. Była to pierwsza w Polsce tego typu inwestycja, do której zaangażowano tak dużą ilość sprzętu mechanicznego. Koparki, spychacze, zgarniarki i przenośniki taśmowe pracowały pełną parą na lubelskich błotach. Z miejsca na miejsce przerzucano miliony metrów sześciennych gliniastej ziemi. Ze względu na ukształtowanie terenu, niektóre odcinki umieszczono w głębokich wykopach, inne – na specjalnie stworzonych w tym celu nasypach. Brzegi i dno umocniono betonowymi płytami osadzonymi na mchu. W miejscach, w których oś kanału krzyżuje się rzek i strumieni, pod dnem ułożono syfony z betonowych rur. Do spiętrzania wód w kanale i kierowania ich do systemu rowów rozprowadzających posłużyły jazy, na których wzniesiono mosty drogowe. Ile kosztował najdłuższy kanał w Polsce? Koszt realizacji inwestycji (z melioracją szczegółową i zagospodarowaniem 70 tysięcy hektarów) oszacowano na 700 milionów złotych, z czego 132 miliony miała pochłonąć budowa samego kanału. W praktyce, całkowity koszt przekroczył miliard złotych (100 tys. zł po denominacji). W założeniu ówczesnej władzy, wydatek miał zwrócić się w ciągu sześciu lat, w postaci ogromnego przyrostu plonów. Zakładana produkcja miała sięgnąć 2,8 milionów kwintali wysokiej jakości siana. Jak najdłuższy kanał w Polsce wpłynął na rolnictwo? W czasach Polski Ludowej propaganda była potężnym narzędziem, po które komunistyczna władza nader często. Także budowa kanału miała charakter czysto propagandowy. Władzy zależało na wizerunku „opiekuna narodu”, który dba o interesy wszystkich, także tych najuboższych, którym przyszło żyć na „najbardziej zacofanych terenach”. Zapewniano o wzbogaceniu okolicznych obszarów, zachęcając tym samym do udziału w czynie społecznym. Rzeczywiście, początkowo odnotowywano wyraźny wzrost produkcji rolnej. Nie trwało to jednak długo. Już po kilku latach wydajność spadła poniżej poziomu sprzed inwestycji. Dlaczego? Zamiast uzdrowić, zdewastował środowisko Budowa kanału doprowadziła do przesuszenia gruntów, murszenia torfów i erozji gleb w zasięgu oddziaływania inwestycji. W praktyce spowodowało to wyraźne zmniejszenie wydajności produkcji rolnej, ale nie tylko. Należy bowiem podkreślić, że zachwianie stosunków wodnych poskutkowało zanikiem wielu naturalnych siedlisk roślin i zwierząt. Dane z lat 60. i 70. XX wieku wskazują, że kanał reguluje stosunki wodne na około 40 tys. ha gruntów rolnych i około 80 tys. ha użytków zielonych. Dziś wiemy jednak, że ta nieprzemyślana inwestycja doprowadziła do zachwiania stosunków wodnych na znacznie większym obszarze. Na terenach, na których dziś rozpościera się Poleski Park Narodowy, inwestycja poskutkowała zniszczeniem ponad 80 proc. zasobów rzadkich gatunków tamtejszej fauny i flory. Przesuszenie torfowisk w dawnym województwie chełmskim doprowadziło z kolei do wystąpienia masowych pożarów na ok. 15 tys. ha i przekształcenia ich w zachwaszczone nieużytki. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju
Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach toczyła się do samego końca.
W tym artykule: Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Plebiscyt Cuda Polski 2024 zakończony. O miano „nowego cudu”, tak jak w roku minionym, ubiegało 48 niezwykłych, czasem zupełnie nieznanych miejsc z całego kraju. W ich poszukiwaniu pomogły nam regionalne organizacje turystyczne, lokalni przewodnicy, a także sami mieszkańcy. Decydujący głos należał jednak do was, czytelników magazynu „National Geographic Traveler”. I ponownie nie zawiedliście. W tegorocznej edycji plebiscytu oddano łącznie rekordowe 258 tys. głosów. To najlepszy dowód na to, że wciąż uwielbiacie odkrywać nowe miejsca na turystycznej mapie Polski, co bardzo nas cieszy. – Nie mamy wątpliwości, że „Cuda Polski" to największy w naszym kraju plebiscyt, którego celem jest promowanie wciąż niedocenionych miejsc w naszym kraju. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział jeszcze więcej osób niż rok temu. Walka była wyrównana do samego końca, a każdy z ponad 250 tys. głosów oddanych na nominowane miejsca mógł zaważyć o zwycięstwie – przyznaje Łukasz Załuski, redaktor naczelny „National Geographic Polska". I dodaje: – Warto podkreślić, że mimo iż tytuł nowych „Cudów Polski" trafi tylko do 16 miejsc, każda z nominowanych destynacji jest warta odwiedzenia. Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024. Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. – Wielkie gratulacje dla wszystkich tegorocznych zwycięzców. Kolejny raz nasi czytelnicy wybrali 16 nowych „Cudów Polski", oddając na nie rekordową liczbę głosów. To pokazuje, jak bardzo chcemy promować i odkrywać nasz kraj. I jak bardzo jest on zróżnicowany. Na liście znalazły się bowiem miejsca naturalne, takie jak Bory Tucholskie, także te z wielką historią, jak Zamek w Łańcucie czy Twierdza Srebrna Góra, ale nie brakuje też miast, jak Pyzdry czy Lidzbark Warmiński, które z pewnością warto odwiedzić. Mam nadzieję, że „Cuda Polski 2024” staną się wyjątkowym, zaskakującym szlakiem podróżniczym – podkreśla Michał Cessanis, redaktor prowadzący „National Geographic Traveler” i ambasador plebiscytu. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Twierdza Srebrna Góra (Dolnośląskie) Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Twierdza Srebrna Góra / fot. mat. prasowy Pałace w Ostromecku (Kujawsko-Pomorskie) Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze Bydgoszczan. Pałac Stary w Ostromecku / fot. mat. prasowy Chełmskie Podziemia Kredowe (Lubelskie) Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Chełmskie Podziemia Kredowe / fot. mat. prasowy Park Dworski w Iłowej (Lubuskie) Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie. Stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Widok na park z pałacem / fot. mat. prasowy Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej (Łódzkie) Posiada jedną z najbogatszych w świecie kolekcji współczesnej tkaniny artystycznej. Od 1972 r. cyklicznie organizuje prestiżową imprezę wystawienniczą Międzynarodowe Triennale. Muzeum multimedialne oferuje zwiedzającym możliwość wirtualnego obcowania z wybranymi eksponatami, zapoznania się z historią przemysłu włókienniczego, Białej Fabryki oraz rodziny Geyerów, która kryje wiele sekretów. Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej / fot. P. Wacławiak Zamek w Muszynie (Małopolskie) Okazałe ruiny średniowiecznego zamku przyciągają nie tylko amatorów historii. W malowniczej scenerii Beskidu Sądeckiego rozciągają się sensoryczne ogrody zmysłów. Pomimo niezwykle atrakcyjnego położenia, miejsce to zostało zaprojektowane w taki sposób, żeby mogło zapewniać niezwykle intensywne bodźce pozawzrokowe. To idealna propozycja dla osób szukających relaksu i odprężenia. Lot nad Muszyną / fot. Konrad Rogoziński / archiwum MOT Wzgórze Tumskie w Płocku (Mazowieckie) Tu zaczęła się historia miasta w X w., gdy Mieszko I wzniósł na wysokim wzgórzu nad Wisłą gród obronny. To właśnie od tego miejsca najlepiej zacząć spacer po Płocku. Centralną część Wzgórza Tumskiego zajmuje Stary Rynek z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz z ratuszem. Wzgórze Tumskie w Płocku / fot. UM Płock Fabryka Robotów w Mosznej (Opolskie) To dzieło jednego, niezwykle zdolnego człowieka, fana filmów science-fiction i fantasy – pana Sebastiana Kucharskiego. W muzeum można podziwiać zbudowane przez niego roboty. Przede wszystkim postaci z filmów sci-fi, z których największe dochodzą do 3,5 m wysokości i ważą niemal tonę. Fabryka Robotów w Mosznej / fot. mat. prasowy Zamek w Łańcucie (Podkarpackie) Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Zamek w Łańcucie / fot. mat. prasowy Prawosławny skit w Odrynkach (Podlaskie) Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa. Można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach / fot. Maciej Nowakowski Bory Tucholskie (Pomorskie) Bory Tucholskie to nazwa parku narodowego oraz popularnego wśród turystów regionu. Są jednym z największych kompleksów borów sosnowych na terenie naszego kraju, nazywanym często zielonymi płucami. Przyciągają nie tylko walorami przyrodniczymi, ale również unikatową mieszanką kultur – Borowiaków Tucholskich, Kaszubów i Kociewiaków. Bory Tucholskie / fot. mat. prasowy Bielsko-Biała (Śląskie) Nazywana „miastem splotów” Bielsko-Biała to kreatywna przestrzeń spotkań ludzi i pomysłów. W unikatowym wielobarwnym wzorze pojawiają się dwa dominujące motywy: przepleciona krętą nicią rzeki Białej historia dwóch kiedyś odrębnych miast. Ciągły ruch interferuje ze spokojem niezmiennie trwającej górskiej przyrody. „Najfajniejsze miasto w Polsce” – tak Bielsko-Białą określił Filip Springer, renomowany polski pisarz specjalizujący się w tematyce miejskiej. Bielsko-Biała / fot. Łukasz Kałwa Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (Świętokrzyskie) Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Wiślica z lotu ptaka / fot. mat. prasowy Lidzbark Warmiński (Warmińsko-Mazurskie) Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Lidzbark Warmiński / fot. Adobe Stock Pyzdry (Wielkopolskie) Urokliwe małe miasteczko, które rozłożyło się na wysokim brzegu Warty. Niech was jednak nie zwiedzie jego kameralność, bo jest tu naprawdę sporo do zobaczenia i zrobienia. Pyzdry to wielka historia w małym mieście. Swego czasu było jednym z najważniejszych w Wielkopolsce. Zapisało się też na kartach historii w czasach zaborów, kiedy stało się najdalej wysuniętym na zachód miastem pod władzą rosyjskich carów. Darłowo (Zachodniopomorskie) Darłowo to urocze miasteczko nad Bałtykiem. Znane głównie z pięknych plaż i malowniczych widoków, przyciąga turystów z całego kraju i zagranicy. W centrum miasta znajduje się średniowieczny Zamek Książąt Pomorskich. To tu urodził się Eryk Pomorski, jedyny król Danii, Szwecji i Norwegii z pomorskiej dynastii Gryfitów. Darłowo oferuje również liczne możliwości aktywnego wypoczynku, takie jak sporty wodne czy piesze wycieczki po okolicznych lasach i parkach. Darłowo / fot. Shuttertock Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy za udział w konkursie, a laureatom gratulujemy! Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl.
Cuda Polski 2024 – obiekty z Lubelskiego i Lubuskiego nominowane w plebiscycie
Wystartował plebiscyt Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę pochodzących z województw lubelskiego i lubuskiego nominowanych miejsc, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł. Zwycięzcę z każdego regionu wyłonią internauci.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje z Lubelskiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Lubuskiego Park Dworski w Iłowej Lubniewice z Parkiem Miłości im. Michaliny Wisłockiej Łagów Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w latach minionych, także i teraz, zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i użytkownicy serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw lubelskiego i lubuskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje z Lubelskiego Lubelskie Chełmskie Podziemia Kredowe Nałęczów Dworzec Metropolitalny w Lublinie ​​​​​​​ Chełmskie Podziemia Kredowe Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Nałęczów Jedno z najsłynniejszych polskich uzdrowisk z wyjątkowym klimatem, które cieszy się renomą miasta – ogrodu. Jest położone pośród lasów i malowniczych lessowych wąwozów Płaskowyżu Nałęczowskiego, z willową zabudową wzorowaną na domach z tatrzańskich i alpejskich kurortów. Od blisko 200 lat specjalizuje się w leczeniu chorób serca i układu krążenia. W końcu XIX w. był to znany kurort, lubiany przez wielu wybitnych Polaków, m.in. Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa i Stefana Żeromskiego. Dworzec Metropolitalny w Lublinie Jeden z najnowocześniejszych i najpiękniejszych dworców autobusowych w Polsce powstał w wyniku modernizacji i rewitalizacji pobliskich ulic. Projekt dworca wyróżnia się funkcjonalnością. Powstała tu m.in. specjalna mapa z odlewu z informacjami w języku Braille’a i stanowiska przystosowane do obsługi pasażerów korzystających z aparatów słuchowych. Cuda Polski 2024 – nominacje z Lubuskiego Park Dworski w Iłowej Lubniewice z Parkiem Miłości im. Michaliny Wisłockiej Łagów Park Dworski w Iłowej Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie i stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Lubniewice z Parkiem Miłości im. Michaliny Wisłockiej Malowniczo położone Lubniewice na przesmyku dzielącym dwa jeziora Lubiąż i Krajnik, pośród bezkresnych lasów od lat przyciągały rzesze turystów. To tutaj swój początek biorą liczne szlaki piesze i rowerowe poprowadzone przez najatrakcyjniejsze przyrodniczo zakątki ziemi lubniewickiej jak: Rezerwat Przyrody „Janie im. Włodzimierza Korsaka” czy Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Uroczysko Lubiewsko”. Łagów Wieś określana „perłą Lubuskiego” jest położona na przesmyku między Jeziorem Trześniowskiem i Łagowskim. Najbardziej znana budowla w Łagowie to średniowieczny zamek Joannitów z murami obronnymi. Łagów słynie z corocznych przeglądów filmowych, odbywających się w ostatnim tygodniu czerwca pod nazwą „Lubuskie Lato Filmowe”. Koncerty „Flamenco na Zamku” i spektakle teatralne festiwalu „Malta off” to także wielka atrakcja tego miejsca. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.