National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-01T14:41:12.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
items: Rakieta Falcon 9 SpaceX wyniesie pięć polskich satelitów. Wśród nich pierwszego satelitę Iceye dla Wojska Polskiego
items: Perun wystrzelił prosto w niebo! Udany lot testowy polskiej rakiety suborbitalnej
items: Jeden statek, dwóch chętnych. Chińscy astronauci utknęli na orbicie przez kosmiczne śmieci
items: Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
items: Mikroby w kosmosie – czy bakterie z ludzkiego ciała przetrwają przeciążenie 30 g?
items: Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
items: Loty kosmiczne przyspieszają starzenie się. Dotyczy to ludzkich komórek macierzystych
items: Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
items: NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
items: Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
items: Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
items: Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
items: Polski astronauta wraca na Ziemię. Wiemy, jak taka podróż wpływa na organizm
items: Polski astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wraca na Ziemię. Kończy się misja Ax-4
items: ChatGPT pilotował statek kosmiczny. Poszło mu nadspodziewanie dobrze
items: Nie tylko Hermaszewski i Uznański. Ten Polak był o krok od lotu w kosmos
items: Kosmiczny pogrzeb zmienił się w kosmiczną porażkę. Prochy 166 zmarłych wylądowały w Pacyfiku
items: Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
items: Polak na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej! Misja Ax-4 przebiega zgodnie z planem
items: Wystartowała misja Axiom-4. Polak leci w kosmos!
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: Start misji ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim ponownie odwołany. Z rakiety Falcon 9 wycieka paliwo
items: Za kilka dni Sławosz Uznański-Wiśniewski poleci w kosmos. Lustrzana, symulowana misja rozpoczęła się już w Pile
items: Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?

Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
type: item
date: 2025-12-01T12:35:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kazachstan
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
description: Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
encoded: Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońsk…

shutterstock1323060440-86b6d26.jpg
width: 2560
height: 1709

Rakieta Falcon 9 SpaceX wyniesie pięć polskich satelitów. Wśród nich pierwszego satelitę Iceye dla Wojska Polskiego
type: item
date: 2025-11-26T15:16:23.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: satelita
subject: satelity
subject: wojsko
description: Jeszcze nigdy nie zdarzyło się, by jednego dnia trafiło w kosmos aż pięć satelitów z polską flagą. Misja Transporter-15, realizowana przez rakietę Falcon 9 firmy Elona Muska SpaceX, wyniesie w kosmos satelity Iceye, SatRev i trzy satelity konstelacji PIAST.
encoded: Misja Transporter-15 miała polecieć w kosmos 26 listopada. Start zapowiedziany był na godz. 19.18, ale został odwołany. Najbliższy termin to piątek, 28 listopada. Dla pierwszego stopnia rakiety Falcon 9 będzie to już trzydziesty lot. Po separacji stopni pierwszy stopień Falcona 9 powróci na Ziemię i wyląduje na autonomicznej barce „Of Course I Still Love You” stacjonującej na Oceanie Spokojnym. W tym czasie drugi człon będzie kontynuował wznoszenie. Rakieta wyniesie ponad 100 satelitów Falcon 9 wyniesie łącznie 140 satelitów na orbitę heliosynchroniczną. Pośród wielu satelitów komercyjnych i naukowych będzie też pięć polskich urządzeń: trzy nanosatelity z polskiej konstelacji PIAST (Polish ImAging SaTellites) – przeznaczone do obserwacji optycznej Ziemi; satelita typu „mikro SAR” zbudowany przez firmę ICEYE – radarowy instrument obserwacji Ziemi podwójnego zastosowania; nanosatelita (6U) PW6U polskiej firmy SatRev – do obrazowania multispektralnego Ziemi i przetwarzania danych na orbicie. Iceye w służbie Wojska Polskiego Przeznaczony dla Wojska Polskiego satelita radarowy Iceye bazuje na technologii tzw. syntetycznej apertury. Może monitorować powierzchnię Ziemi niezależnie od pokrywy chmur, ponieważ te nie zakłócają obserwacji radarowych. Satelity radarowe Iceye znakomicie sprawdziły się podczas ubiegłorocznej powodzi na południu Polski, dostarczając cennych danych służbom ratowniczym. Ten konkretny satelita, zbudowany w rekordowym czasie sześciu miesięcy, ma pozwolić na ciągłą obserwację interesujących wojsko obszarów, w tym infrastruktury wojskowej, transportowej czy energetycznej. Pozwoli strzec z orbity naszych granic, a w razie wojny posłuży do rozpoznawania nieprzyjacielskich wojsk i śledzenia ich ruchu. Satelita powstał na specjalne zamówienie Ministerstwa Obrony Narodowej. Umowa zawarta pomiędzy polsko-fińską spółką Iceye a MON mówi o trzech satelitach SAR z możliwością rozszerzenia konstelacji do sześciu urządzeń. Liczba ta dawałaby Polsce dużą samodzielno…

piast-1-321209b.jpg
width: 1400
height: 800

Perun wystrzelił prosto w niebo! Udany lot testowy polskiej rakiety suborbitalnej
type: item
date: 2025-11-24T13:40:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: polska
description: W ostatnią sobotę z Centralnego Poligonu Sił Powietrznych w Ustce wystartowała mała polska rakieta suborbitalna Perun. Projekt rozwijany jest przez firmę SpaceForest, założoną przez pasjonatów kosmosu i technologii rakietowych.
encoded: Mierzy 11,5 metra długości, ma średnicę 45 cm i jest napędzana innowacyjnym silnikiem hybrydowym SF-1000, który wykorzystuje parafinę jako paliwo stałe oraz podtlenek azotu w roli utleniacza. Co ważne, rakieta Perun jest odzyskiwalna, co pozwala na znaczne obniżenie kosztów wynoszenia ładunków. A te stanowić mają głównie różnego rodzaju eksperymenty biologiczne i techniczne wymagające przetestowania w warunkach przeciążenia i wibracji powstałych podczas startu i lotu rakiety. Przekroczyć granicę kosmosu Docelowo rakieta ma mieć zdolność wynoszenia na wysokość 150 km, czyli 50 km powyżej umownej granicy kosmosu, ładunków o masie do 50 kg. Taki pułap zapewnienia możliwość prowadzenia krótkich, kilkuminutowych eksperymentów w warunkach kosmicznych i w mikrograwitacji. W dodatku dzięki możliwości odzyskiwania rakiety i jej ponownego użycia, koszty takich misji mogą znacząco spaść, otwierając drogę do częstszych i tańszych badań przestrzeni okołoziemskiej dla rodzimych uczelni i startupów. Testowy lot Peruna odbył się w sobotę 22 listopada ok. godziny 14. Godzinę startu podano na około 40 minut przed odliczaniem, zgodnie ze wcześniejszymi zapowiedziami firmy. – Podczas lotu udało nam się przetestować wiele systemów i eksperymentów. Wszelkie szczegóły poznamy wkrótce – powiedział Polskiej Agencji Prasowej przedstawiciel SpaceForest Marcin Sarnowski. Biologia w mikrograwitacji Wśród eksperymentów, jakie umieszczono na pokładzie Peruna, znalazły się: THOR 1/2 – analizujący wpływ przeciążeń dla prób biologicznych; THOT 2/2 – hodowla żywych komórek kostnych w mikrosystemach biologicznych; RESQ-Stab – badający stabilności siły zacisku opaski uciskowej RESQ w warunkach suborbitalnych; AstroFarms Kombucha – badania kultur SCOBY w warunkach lotu kosmicznego; nasiona Toraf – eksperyment badający wpływ ekstremalnych warunków startu i lotu na kiełkowalność nasion; PLUTONIC – test alternatywnego odbiornika czasu korzystającego z sygnału radiowego 225 kHz w warunkach suborbitalnych; z…

perun-rakieta-1-c0e5a92.jpg
width: 1200
height: 900

Jeden statek, dwóch chętnych. Chińscy astronauci utknęli na orbicie przez kosmiczne śmieci
type: item
date: 2025-11-20T13:11:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: chiny
subject: loty w kosmos
subject: stacja kosmiczna
description: Od piątku, 14 listopada 2025 r., trójka astronautów misji Shenzhou 21 jest uwięziona na pokładzie stacji kosmicznej Tiangong. Załoga nie ma czym wrócić na Ziemię: ich statek został użyty do powrotu poprzedników z misji Shenzhou 20. Wszystko przez kosmiczne śmieci.
encoded: Przy chińskiej stacji kosmicznej Tiangong pozostał przycumowany tylko jeden, uszkodzony statek powrotny. Został on na początku listopada trafiony przez mikrometeoryt, co doprowadziło do pęknięcia iluminatora (okna obserwacyjnego) pojazdu. Przyczyną kolizji był „drobny fragment kosmicznych śmieci”, jak poinformowała wówczas Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych (CMSA) w oświadczeniu. Zamiana statków uwięziła chińskich astronautów na orbicie Jedyny sprawny statek został użyty do powrotu na Ziemię poprzedniej misji. Zamiana statków uwięziła załogę misji Shenzhou 21 na nieokreślony czas – wysłanie nadprogramowej, ratunkowej rakiety w kosmos to przedsięwzięcie niełatwe i czasochłonne. Do tego czasu załoga w składzie Zhang Lu, Wu Fei i Zhang Hongzhang, pozostanie na stacji. Urzędnicy CMSA twierdzą, że pracują nad wysłaniem zastępczego statku. Choć nie potwierdzono daty powrotu, według raportów lotniczych start zaplanowano na 25 listopada. Rakieta Długi Marsz 2F miałaby wynieść na orbitę pusty statek załogowy Shenzhou-22, który pierwotnie miał polecieć na stację Tiangong z kolejną załogą, dopiero w połowie 2026 roku. Eksperci obawiają się jednak, że coś może pójść nie tak w tzw. międzyczasie. Nie jest jasne, dlaczego cała szóstka astronautów (czy też, według chińskiej nomenklatury, taikonautów) z obydwu misji (Shenzhou 20 i 21) nie została utrzymana na stacji do czasu zapewnienia kompletu statków powrotnych. Astronauci utknęli na orbicie już drugi raz To zdarzenie jest już drugim przypadkiem w ciągu ostatnich 2 lat, kiedy astronauci utknęli na orbicie. W marcu astronauci NASA Butch Wilmore i Suni Williams wrócili bezpiecznie na Ziemię po tym, jak ich ośmiodniowa misja zamieniła się w dziewięciomiesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Stało się tak z powodu problemów technicznych ze statkiem Starliner. Kosmiczne śmieci to rosnące zagrożenie Jan Osburg, inżynier z RAND Corporation, stwierdził w rozmowie ze Space.com, że oba te wydarzenia są „poważnym syg…

chinscy-astronauci-utkneli-na-orbicie-bc9f3a5.jpg
width: 5708
height: 3805

Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
type: item
date: 2025-10-28T06:30:39.000Z
creator: Robin George Andrews
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania
subject: bakterie
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Bakteria odkryta w clean roomach NASA przetrwała najbardziej zaawansowane metody sterylizacji. Naukowcy właśnie ujawnili, jak jej się to udało i dlaczego może to być problem nie tylko dla misji kosmicznych, ale i na Ziemi.
encoded: Spis treści: Nieznane bakterie w halach NASA Zabójcze clean roomy Jak bakterie oszukują naukowców? Historia odkrycia „niewidzialnej” bakterii Czy wysłaliśmy mikroby na Marsa? Jak walczyć ze sprytnymi mikrobami? Aby zbudować statek kosmiczny, potrzeba sterylnie czystej strefy montażowej. To kluczowe, jeśli mamy zamiar szukać śladów życia pozaziemskiego. Nikt nie chciałby pomylić ziemskiego „pasażera na gapę” z pierwszym dowodem na istnienie obcych. Sterylność jest równia ważna dla zdrowia astronautów. Nieznane bakterie w halach NASA Dlatego załogowe i bezzałogowe statki kosmiczne powstają w tzw. clean roomach – najbardziej sterylnych środowiskach na Ziemi. Dekadę temu pewna bakteria zaskoczyła naukowców. Przetrwała w dwóch clean roomach, oddalonych od siebie o tysiące mil. Był to gatunek Tersicoccus phoenicis. Choć okazał się nieszkodliwy, wzbudził niepokój. Najwyraźniej był gościem w clean roomach na długo przed swoim odkryciem. Jak zdołał uniknąć wykrycia i przetrwać rygorystyczne protokoły sterylizacji? W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Microbiology Spectrum” naukowcy wreszcie rozszyfrowali jego sekret. Okazuje się, że T. phoenicis potrafi wejść w stan głębokiej hibernacji, który uniemożliwia naukowcom wykrycie jej obecności. – Ona nie jest martwa. Ona tylko udawała martwą – mówi Madhan Tirumalai, mikrobiolog z Uniwersytetu w Houston (USA) i współautor badania. Od czasu wykrycia T. phoenicis, w clean roomach agencji kosmicznych stwierdzono kolejne tajemnicze drobnoustroje. – Cała masa z nich może być problematyczna – mówi William Widger, biolog i biochemik z Uniwersytetu w Houston, współautor pracy. Zabójcze clean roomy Wiele statków kosmicznych nie musi być sterylnych, np. teleskop do badania odległych planet czy poszukiwania planetoid powstaje w halach, gdzie inżynierowie noszą kombinezony („bunny suits”). Jeden zabłąkany pyłek czy kilka bakterii nie zniweczy takich misji. Jeśli jednak chcemy zbudować łazik, który ma szukać pozaziemskich mikrobów,…

NASA-Bacteria-TersicoccusPhoenicis-20131106-14fe3e6.jpg
width: 1200
height: 946

Mikroby w kosmosie – czy bakterie z ludzkiego ciała przetrwają przeciążenie 30 g?
type: item
date: 2025-10-14T08:45:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: eksperyment
subject: loty w kosmos
description: Ludzkość wysłała w kosmos mnóstwo bakterii. Mikroby znajdują się na rakietach, sondach kosmicznych, lądownikach i łazikach. Ale po raz pierwszy wysłaliśmy je celowo, by sprawdzić, czy szczepy niezbędne dla człowieka poradzą sobie w ekstremalnym środowisku.
encoded: Historia załogowych lotów kosmicznych rozpoczęła się 9 czerwca 1946 roku, gdy zdobyta przez Amerykanów w hitlerowskich Niemczech rakieta V-2 wyniosła poza umowną granicę kosmosu pierwszy żywy organizm. Tym żywym organizmem, a raczej całą chmarą, były muszki owocówki. Zasobnika nie udało się odzyskać, ale rok później powtórzono test. Okazało się, że muszki po podróży w kosmos mają się świetnie, a przeciążenia nie wywołały u nich żadnych znaczących zmian. Kosmiczny zwierzyniec Potem wysyłano w kosmos różnorodne zwierzęta: pająki, myszy, makaki, szympansy, psy, a nawet kota i żółwie. Oczywiście w międzyczasie wysłano też człowieka. Jednak na tym nie skończyło się badanie żywych organizmów, szczególnie tych najdrobniejszych. W 1960 roku Związek Radziecki wysłał na orbitę satelitę z bakteriami E.coli, Staphylococcus i Enterobacter/Aerobacter aerogenes. W 1992 roku wahadłowce pozwoliły na zbadanie pełnego cyklu rozwoju nicieni. 15 lat później w kosmos poleciały niesporczaki, a w ostatnich latach drożdże i archeony. A w 2022 roku australijscy badacze z Royal Melbourne Institute of Technology (RMIT) wysłali w kosmos spory bakterii Bacillus subtilis – mikroorganizmu wspierającego układ odpornościowy, zdrowie jelit oraz krążenie krwi. Wyniki długotrwałych analiz tego eksperymentu zostały właśnie opublikowane na łamach „Microgravity”. Co badano w najnowszym eksperymencie? Celem eksperymentu było sprawdzenie, jak bakterie poradzą sobie w warunkach startu, mikrograwitacji oraz ponownego wejścia w atmosferę. Jest to szczególnie ważne, ponieważ bakterie takie, jak B. subtilis, mogą okazać się niezbędne do długotrwałego podtrzymywania życia poza Ziemią, np. w przyszłych koloniach na Marsie. Dlaczego? Bo w naszych ciałach jest porównywalna liczba komórek ludzkich i tych bakteryjnych. Bez wielu z nich po prostu nie jesteśmy w stanie sprawnie funkcjonować, o czym przekonał się każdy, kto długo przyjmował antybiotyki. Bakterie niczym kierowcy Formuły 1 Australijscy badacze zapakowali s…

AdobeStock214239851-99f5112.jpeg
width: 5760
height: 3840

Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
type: item
date: 2025-09-26T14:11:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Niemal trzy lata po pierwszym starcie nowej rakiety księżycowej SLS, która wyniosła w kierunku Srebrnego Globu pusty załogowy statek Orion, czyli misji Artemis 1, na horyzoncie majaczy Artemis 2. Czworo amerykańskich astronautów za pięć miesięcy okrąży Księżyc wybierając się dalej, niż jakikolwiek inny człowiek. Jak wyglądają przygotowania do startu?
encoded: Dokładnie 5 lutego 2026 roku z Kennedy Space Center na Florydzie rakieta Space Launch System (SLS) wyniesie na orbitę ziemską amerykańsko-europejski statek załogowy Orion. Czworo astronautów misji nadało mu imię „Integrity”, co w tym wypadku należy tłumaczyć jako uczciwość/nieskazitelność. Zdaniem samych astronautów misji Artemis 2 Orion jest symbolem niezawodności i wytrzymałości konstrukcji oraz wartości moralnych, które NASA łączy z misją. Dalej niż Apollo 13 Faktycznie należy mieć nadzieję, że dowódca Reid Wiseman, pilot Victor Glover, specjaliści misji Christina Koch oraz Jeremy Hensen, będą mogli w pełni polegać na swoim statku. Tym bardziej, że poleci on nawet dalej niż misja Apollo 13, która ze względu na eksplozję zbiornika tlenu statku nie mogła wykonać lądowania – była zmuszona okrążyć Księżyc i wrócić do domu. Aby tego dokonać, astronauci musieli oddalić się od Ziemi na 400 171 km. Ten rekord nie został pobity do dziś. Może tego dokonać dopiero Artemis 2, które ma oddalić się od Ziemi na 414 tysięcy km. Oczywiście, jeśli wszystko pójdzie dobrze. Ceremonia nadania imienia statkowi z serii Orion miała miejsce 24 września w Centrum Kosmicznym Johnsona. Był to też dobry moment, by po kilku latach od ogłoszenia składu załogi, spotkać się z astronautami Artemis 2. Dowódca Artemis 2 Reid Wiseman powiedział dziennikarzom: – Chcemy polecieć na Księżyc – to nasz cel – ale to jest misja testowa i jesteśmy gotowi na każdy scenariusz, gdy znajdziemy się ponad 400 000 kilometrów od Ziemi. Wiemy, że będzie to niesamowite przeżycie. Gotowi na wszystko Odnosząc się do pytania, czy misja po wielu przesunięciach faktycznie wystartuje w lutym przyszłego roku, powiedział: – Wystartujemy, gdy pojazd będzie gotowy, gdy zespół będzie gotowy. Wykonamy tę misję najlepiej, jak potrafimy. Przypomnijmy, że misja potrwa 10 dni – załoga okrąży Księżyc i wróci na Ziemię. Ma to być jedynie wstęp do kolejnego etapu – Artemis 3, pierwszego lądowania astronautów na Księżycu w ramach nowego…

nasa-artemis-ii-115e861.jpg
width: 2048
height: 1363

Loty kosmiczne przyspieszają starzenie się. Dotyczy to ludzkich komórek macierzystych
type: item
date: 2025-09-08T08:29:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: starość
description: Ograniczona zdolność do wytwarzania nowych, zdrowych komórek, większa podatność na uszkodzenia DNA i szybsze skracanie końcówek chromosomów – naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego odkryli, że podróże kosmiczne znacznie przyspieszają starzenie komórkowe. Jeśli chcemy wysyłać ludzi daleko poza orbitę ziemską, musimy nauczyć się temu przeciwdziałać. A kto wie, może przy okazji dowiemy się, jak opanować starzenie komórkowe u tych, którzy zostali na Ziemi.
encoded: Spis treści: Różne typy komórek krwi 45 dni w kosmosie Ostateczny test ludzkiego organizmu W badaniach opublikowanych w czasopiśmie naukowym „Cell Stem Cell” zespół uczonych związanych z Uniwersytetem Kalifornijskim w San Diego, przedstawił wyniki zaawansowanych testów prowadzonych na hodowli ludzkich komórek macierzystych w kosmosie. Wykazały one, że podróże kosmiczne przyspieszają starzenie się ludzkich krwiotwórczych komórek macierzystych i progenitorowych (HSPC), które są kluczowe dla utrzymania zdrowia krwi i układu odpornościowego. Różne typy komórek krwi – Hematopoetyczne komórki macierzyste i progenitorowe (HSPC) to populacja komórek zdolnych do samoodnowy oraz przeobrażenia w różne typy komórek krwi, takie jak czerwone krwinki, granulocyty, monocyty, limfocyty i płytki krwi. Ich rola jest fundamentalna dla utrzymania prawidłowej produkcji i odnowy komórek krwi w życiu człowieka. W układzie odpornościowym umożliwiają odnowę puli komórek uczestniczących w odpowiedzi immunologicznej, a w układzie krwionośnym stanowią rezerwuar komórek niezbędnych do produkcji krwi i zdolności odpowiedzi na zwiększone zapotrzebowanie, na przykład w sytuacji krwawienia – wyjaśnia dr n. med. inż. Maksymilian Brzezicki, wykładowca medycyny Uniwersytetu Oxfordzkiego, lekarz akademicki w dziedzinie neurologii i neurochirurgii czynnościowej, współpracownik Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dr Brzezicki nie jest związany z cytowanymi badaniami. Chcąc przeprowadzić badania w warunkach kosmicznych, badacze Uniwersytetu Kalifornijskiego – we współpracy z firmą biotechnologiczną Space Tango – opracowali nowatorską platformę nanobioreaktora. Zminiaturyzowane trójwymiarowe systemy biosensoryczne umożliwiły hodowlę ludzkich komórek macierzystych w kosmosie i śledzenie ich zachowania za pomocą narzędzi obrazowania wspieranych przez sztuczną inteligencję. 45 dni w kosmosie Pozyskane od ludzi HSPC zostały kilkukrotnie eksponowane na warunki liczącego od 32 do 45 dni lotu kosmicznego. Po takim czas…

loty-kosmiczne-starzenie-2560a40.jpg
width: 1000
height: 626

Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
type: item
date: 2025-08-26T07:30:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: jowisz
subject: loty w kosmos
subject: sonda
subject: wenus
description: Już 31 sierpnia sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer) zbliży się Wenus, by wykonać manewr tzw. asysty grawitacyjnej. Jednak przez kilka długich dni nie było kontaktu ze statkiem kosmicznym, a inżynierowie obawiali się, że sonda weszła w tryb przetrwania.
encoded: Wystrzelona 14 kwietnia 2023 roku sonda JUICE leci w kierunku Jowisza, by na miejscu zbadać trzy księżyce gazowego olbrzyma – Ganimedesa, Kalisto i Europę. To światy, o których wiemy, że posiadają ogromne oceany, czyli mogą być środowiskiem przyjaznym życiu. Jednak po ponad dwóch latach praktycznie bezproblemowego lotu, nagle utracono kontakt z sondą. Problem pojawił się 16 lipca podczas rutynowego przelotu nad stacją naziemną. Antena ESA do komunikacji z kosmosem znajdująca się w Cebreros w Hiszpanii nie nawiązała kontaktu z JUICE o przewidywanej godzinie 04:50 CEST. Wstępne kontrole wykluczyły problemy ze stacją naziemną, co wymusiło przekazanie sprawy do zespołu kontroli JUICE w Europejskim Centrum Operacji Kosmicznych ESA w Darmstadt (ESOC). Próby nawiązania kontaktu ze statkiem kosmicznym za pośrednictwem innej stacji ESA w New Norcia również zakończyły się niepowodzeniem, co potwierdziło, że problem leżał po stronie statku. Jak zdiagnozować sondę kosmiczną? Bez sygnału i telemetrii inżynierowie obawiali się, że JUICE mogła przejść w tryb przetrwania – konfigurację, która jest uruchamiana w przypadku wielokrotnych awarii systemów pokładowych. W takim stanie statek kosmiczny obraca się powoli, przesuwając antenę nad Ziemią raz na godzinę. Nie wykryto jednak takiego przerywanego sygnału. – Utrata kontaktu ze statkiem kosmicznym jest jednym z najpoważniejszych scenariuszy, z jakimi możemy się zetknąć. Bez telemetrii znacznie trudniej jest zdiagnozować i rozwiązać podstawową przyczynę problemu – powiedziała Angela Dietz, kierowniczka ds. operacyjnych statku kosmicznego JUICE. Inżynierowie projektu podejrzewali albo niewłaściwe ustawienie tzw. anteny średniego zysku JUICE, albo awarię nadajnika lub wzmacniacza sygnału. Rozważano dwie strategie naprawcze: poczekanie na następny automatyczny reset statku kosmicznego za 14 dni lub wysłanie „na ślepo” poleceń w kierunku, w którym powinna znajdować się sonda. – Czekanie nie wchodziło w grę. Musieliśmy działać szybko. Cze…

JUICE-antena-15a59de.png
width: 900
height: 600

NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
type: item
date: 2025-08-24T10:14:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: sztuczna inteligencja
subject: Zdrowie
description: Długotrwałe i odległe misje kosmiczne wymagają nowych rozwiązań. Wśród nich jednym z kluczowych jest zapewnienie astronautom wsparcia medycznego i psychicznego. Już dzisiaj roboty wykonują standardowe zabiegi medyczne, a także precyzyjne operacje chirurgiczne, a modele językowe pozwalają na uzyskanie podstawowego wsparcia w problemach natury psychicznej. NASA wraz z Google właśnie opracowują asystentów medycznych dla misji lunarnych i marsjańskich.
encoded: Spis treści: Lekarz na orbicie Wylecz się sam Robo-doktor Można powiedzieć, że już od dłuższego czasu funkcjonujemy w świecie elektronicznych asystentów zdrowotnych. Począwszy od prostych opasek monitorujących nasz stan fizyczny – aktywność, puls, jakość snu – poprzez bardziej złożone parametry jak poziom glukozy, wskaźnik stresu czy ekspozycję na promieniowanie słoneczne. Istnieją chatboty analizujące w czasie rzeczywistym stany emocjonalne rozmówcy, a także wykorzystujące elementy terapii behawioralno-poznawczych. SI świetnie radzi sobie z rozpoznawaniem wzorców, co stanowi ogromną pomoc w szybkim rozpoznaniu rodzącego się epizodu depresji czy zaburzeń lękowych. A chociaż technologia ta rozwija się bardzo szybko, może okazać się niewystarczająca w sytuacji, gdy można liczyć tylko na siebie i na robota. Lekarz na orbicie Taki sytuacjami są na przykład wielomiesięczne wyprawy arktyczne czy długotrwałe misje kosmiczne. Aktualnie nie mamy możliwości wysyłania ludzi dalej niż na krążącą około 400 km nad naszymi głowami Międzynarodową Stację Kosmiczną. Powrót z niej, w przypadku np. zagrożenia życia załoganta, to kilka–kilkanaście godzin. Będzie to bardziej skomplikowane w przypadku misji księżycowych, gdzie sam lot będzie trwał około trzech dni. Gorzej, jeśli rozchoruje się astronauta misji marsjańskiej. Wówczas powrót na Ziemię może zabrać mu od sześciu miesięcy do roku. Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od ponad dekady testowane są roboty z funkcjami medycznymi. Sferyczne roboty CIMON i CIMON2 całkiem dobrze sprawdzały się w rolach robotycznych przyjaciół i wsparcia emocjonalnego. EXO-UL8 i Raven opracowane przez ekspertów z Uniwersytetu Kalifornijskiego, to systemy teleoperacyjne i egzoszkielety badane pod kątem ich zastosowania w chirurgii kosmicznej. EXO-UL8 to egzoszkielet wspomagający ruchy rąk, a Raven to system umożliwiający zdalne sterowanie narzędziami chirurgicznymi. Oba projekty są częścią badań nad możliwością przeprowadzania operacji w przes…

asystent-medyczny-841dd07.jpg
width: 1000
height: 653

Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
type: item
date: 2025-08-20T11:13:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
description: Międzygwiezdna podróż to marzenie ludzkości, które może się spełnić… za kilkaset lat. Własnie zaprojektowano gigantyczny statek z myślą o locie do Alfa Centauri, trwającym niemal pół milenium. To nie film science-fiction, lecz realny projekt naukowców. Ale czy jesteśmy gotowi na takie wyzwanie?
encoded: Spis treści: Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Projekt Hyperion Stocznia oddalona o 1,5 mln kilometrów 16 pokoleń do celu Podróże kosmiczne, wbrew powieściom i filmom science-fiction, są skomplikowane, a wielu przypadkach niemal nierealne. Nie tylko dlatego, że przestrzeń kosmiczna jest zwyczajnie zabójcza dla naszego gatunku, ale przede wszystkim ze względu na niekompatybilność między długością ludzkiego życia, a kosmicznymi odległościami. Weźmy przykład Parker Solar Probe, która w 2024 roku osiągnęła przez krótki czas rekordową prędkość ponad 635 000 km/h (ok. 176 km/s). Gdyby jakikolwiek statek mógł utrzymać tę zawrotną prędkość przez całą podróż, dotarcie do Alfa Centauri zajęłoby mu niemal 7400 lat. A to dla naszego gatunku okres, który rozpoczął się powstaniem pierwszych wiosek, a zakończył powszechnymi systemami sztucznej inteligencji. Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Właśnie dlatego, jeśli w przyszłości będziemy chcieli wysłać ludzi do innego układu gwiezdnego, być może będziemy musieli pogodzić się z tym, że dotarcie tam zajmie setki lat. Jedynym rozwiązaniem zdają się statki pokoleniowe. Koncepcja rozwijana była początkowo przez twórców SF, choć od lat 70. ubiegłego wieku jest traktowana poważnie przez naukowców. Wówczas grono znakomitych ekspertów z Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego stworzyło „Projekt Dedal”. To teoretyczne studium dotyczące zaprojektowania i wysłania w kosmos wielopokoleniowego, międzygwiezdnego statku kosmicznego napędzanego energią fuzji jądrowej. Projekt Dedal przewidywał budowę bezzałogowej sondy międzygwiezdnej zdolnej dotrzeć do gwiazdy Barnarda w mniej niż 50 lat. Aby osiągnąć prędkość około 12% prędkości światła, miała wykorzystywać napęd pulsacyjny oparty na mikroeksplozjach termojądrowych. Statek o masie 54 tys. ton (z czego 50 tys. ton stanowiło paliwo: deuter i hel-3) miał być dwustopniową rakietą: pierwszy stopień rozpędzałby go przez 2 lata, drugi przez kolejne 1,…

chrysalis0-062a133.png
width: 1059
height: 755

Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
type: item
date: 2025-07-27T08:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
subject: zsrr
description: Walentyna Tierieszkowa zapisała się w historii jako pierwsza i póki co jedyna kobieta, która samotnie poleciała w kosmos. W latach 60. XX wieku, stała się symbolem triumfu Związku Radzieckiego nad Stanami Zjednoczonymi, a przy tym – także jedną z największych sław ówczesnego świata. Jest to o tyle niezwykłe, że Chruszczow miał do wyboru wiele innych kandydatek, mogących pochwalić się lepszym przygotowaniem. Wybrał jednak kobietę z ludu. Kim była Walentyna Tierieszkowa? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Córka kołchoźników Marzenia o kosmosie Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Zimna wojna rozgrywała się na wielu płaszczyznach, od siły militarnej i gospodarki, po wpływy kulturowe i technologiczne. Decydującym polem rywalizacji między USA i ZSRR była przestrzeń kosmiczna. Oba supermocarstwa chciały przed całym światem udowodnić swoją wyższość technologiczną, ideologiczną i intelektualną. Finalnie to Amerykanie jako pierwsi ludzie postawili stopę na Księżycu. Jednak zanim to nastąpiło, Rosjanie osiągnęli ogromny sukces propagandowy, wysyłając na samotny lot w kosmos kobietę z ludu. Córka kołchoźników Walentyna Władimirowna Tierieszkowa urodziła się 6 marca 1937 roku, w odległej o około 40 km od Jarosławia wsi Bolszoje Maslennikowo. Jej ojciec, Władimir, był zatrudniony w kołchozie jako traktorzysta. Matka także była kołchoźnicą. Gdy Walentyna miała dwa lata, Władimir Aksionowicz Tierieszkow zginął podczas wojny zimowej, w trakcie ataku ZSRR na Finlandię. Wówczas Elena Tierieszkowa zadecydowała, że wraz z trojgiem dzieci przeniesie się do Jarosławia. Znalazła tam pracę w zakładach włókienniczych. Poszła w ślady matki Po ukończeniu szkoły, nastoletnia Walentyna obrała tę samą drogę, co jej matka. Zatrudniła się w włókienniczym kombinacie i zaocznie ukończyła technikum włókiennicze. Wtedy też rozpoczęła się jej działalność polityczna. Pracując w fabryce Krasnyj Pieriekop, wstąpiła do komunistycznej młodzieżowej organizacji Komsomoł, w której od 1960 do 1961 roku pełniła funkcję sekretarza. Nietypowe hobby Tierieszkowej Praca i działalność w młodzieżowym zapleczu KPZR pochłaniały większość jej czasu, a mimo to znajdowała chwile na realizację swoich zainteresowań. W tajemnicy przed matką skończyła korespondencyjny kurs i zaczęła zajmować się spadochroniarstwem. Pochłonęło ją to do tego stopnia, że zdecydowała się założyć Klub Spadochroniarzy Pracowników Tekstylnych. Oddała 126 skoków, co miało zaprocentować w niedalekie…

tiereszkowa-1-a149bb6.jpg
width: 1024
height: 768

Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
type: item
date: 2025-07-18T11:30:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: tlen
subject: woda
description: Zespół naukowców z Chin odkrył metodę pozwalającą wydobyć z księżycowych skał i pyłu niezbędną do życia wodę oraz tlen. W dodatku pokazali, jak dokonać tego w tylko jednym kroku. Czy ta sama metoda zadziała poza laboratorium oraz czy będzie opłacalna dla przyszłych lunonautów?
encoded: Spis treści: 23 tys. dolarów za litr wody Jak zrobić księżycowy metan? Próbki księżycowe pobrane przez Chang’e 5 Możliwość szybkiego i taniego pozyskiwania wody oraz tlenu jest jedną z głównych zagwozdek programu Artemis. Ze względu na odległość od Ziemi oraz koszty wynoszenia ładunków, baza księżycowa musi być możliwie niezależna od dostaw z naszej planety. A najbardziej kluczowe są tlen oraz woda. Właśnie dlatego odkrycie chińskich badaczy może być absolutnie przełomowe dla obecności człowieka na Księżycu. 23 tys. dolarów za litr wody – Największym zaskoczeniem dla nas był namacalny sukces tego zintegrowanego podejścia. Jednoetapowa integracja ekstrakcji wody księżycowej i fototermicznej katalizy dwutlenku węgla może zwiększyć efektywność wykorzystania energii oraz zmniejszyć koszty i złożoność rozwoju infrastruktury – napisał w oświadczeniu członek zespołu Lu Wang, chemik z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu. Analizy wykazały, że transport jednego litra wody z Ziemi na Księżyc kosztowałby około 23 tys. dolarów, a każdy lunonauta potrzebowałby dziennie przynajmniej 4 litrów wody. Na całe szczęście zarówno badania prowadzone na powierzchni Księżyca, jak i te z orbity wykazały, że na Księżycu jest dużo wody, chociaż nie jest to od razu widoczne. Woda, która trafiła na Księżyc w wyniku uderzeń komet, planetoid i mikrometeorytów, a nawet wiatru słonecznego, kryje się w stale zacienionych kraterach na biegunach księżycowych, uwięziona w minerałach takich jak ilmenit. Samo wydobycie wody pitnej jest stosunkowo łatwe i istnieje wiele technologii opisujących, jak można to zrobić. Jedną z opisywanych wcześniej metod jest również ogrzewanie księżycowego regolitu poprzez skupienie na nim promieni słonecznych. Jednak chiński zespół był w stanie pójść o krok dalej. Jak zrobić księżycowy metan? – Chińska metoda zakłada wykorzystanie gleby księżycowej jako katalizatora do rozkładu cząsteczek dwutlenku węgla i połączenia ich z wydobywaną wodą w celu wytworzenia metanu – powiedzi…

tlen-woda-ksiezyc-f2067b9.jpg
width: 1000
height: 563

Polski astronauta wraca na Ziemię. Wiemy, jak taka podróż wpływa na organizm
type: item
date: 2025-07-15T09:29:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: spacex
subject: Wolny czas
description: Powrót Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego to dobra okazja, by przyjrzeć się temu, jak kosmos wpływa na ludzki organizm. Najnowsze badania pokazują, że ciało potrafi dobrze poradzić sobie z taką podróżą – pod warunkiem, że nie trwa ona zbyt długo.
encoded: W tym artykule: Największa baza danych z medycyny kosmicznej Czy podróże kosmiczne są bezpieczne? Lot na Marsa? Najlepiej tylko raz Medycyna kosmiczna ma jedno poważne ograniczenie. Stanowi je mała liczba potencjalnych obiektów badań. Jako pierwszy na orbicie Ziemi znalazł się Jurij Gagarin. Po 63 latach od tego historycznego lotu w jego ślady poszło niecałe 700 osób. Absolutna większość z nich to zawodowi astronauci. Przed wylotem w kosmos – na misje księżycowe albo na stacje kosmiczne – przechodzili wielomiesięczne szkolenia. Nowość stanowią „zwykli” kosmiczni podróżnicy. Czyli osoby bez specjalistycznego przygotowania, które również pojawiły się na orbicie. Największa baza danych z medycyny kosmicznej Pierwszy taki w pełni komercyjny lot w kosmos odbył się w 2021 r. Misja Inspiration4, finansowana przez miliardera Jareda Isaacmana miała udowodnić, że kosmos jest dostępny i bezpieczny nawet dla kosmicznych „amatorów”. Czworo śmiałków – amerykańskich kosmicznych turystów – spędziło trzy dni na wysokości 575 km nad powierzchnią Ziemi. W tym czasie ci tzw. komercyjni astronauci przeprowadzili na samych sobie wiele badań biomedycznych. Ich wyniki zostały właśnie upublicznione. Wchodzą w skład całego pakietu danych medycznych, analiz, protokołów i artykułów zebranych pod nazwą The Space Omics and Medical Atlas (SOMA). Do jego opracowania przyczyniło się ponad 100 instytucji naukowych z 25 krajów. To najbardziej kompletna baza danych z medycyny kosmicznej, jaka istnieje. SOMA, zawierająca również 44 artykuły naukowe, została właśnie udostępniona publicznie. Czy podróże kosmiczne są bezpieczne? W przestrzeni kosmicznej organizm człowieka wystawiony jest na działanie kilku niekorzystnych czynników. Najważniejsze to promieniowanie kosmiczne i mikrograwitacja. Kosmicznym turystom i eksploratorom grożą uszkodzenie DNA, utrata masy mięśniowej i kostnej. Pobyt w kosmosie odbija się też na większości istotnych markerów zdrowotnych. Wpływa na krew, serce, skórę, nerki, geny, mit…

podroz-kosmiczna-a-organizm-czlowieka-182e12f.jpg
width: 5568
height: 3712

Polski astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wraca na Ziemię. Kończy się misja Ax-4
type: item
date: 2025-07-14T09:10:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
subject: stacja kosmiczna
description: – To była jedna z najbardziej magicznych chwil w moim życiu – powiedział w trakcie niedzielnego pożegnania z załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Polski astronauta wykonał plan misji w ponad 90 procentach.
encoded: Spis treści: Odpowiedni kąt wejścia w atmosferę Grace ma wodować na Pacyfiku Polskie eksperymenty na ISS Już dzisiaj około godziny 10.50 zamknie się właz kapsuły Dragon Crew „Grace” – pojazdu, który dowiózł załogę Ax-4 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Teraz zabierze wszystkich czworo z powrotem na Ziemię. Odłączenie od stacji zaplanowane jest na godzinę 13.05. Tym samym wejdziemy w ostatni etap misji. Etap wyjątkowo niebezpieczny. Poza Polakiem załogę misji Ax-4 tworzą: Peggy Whitson (USA), Tibor Kapu (Węgry) i Shubhanshu Shukla (Indie). Dla dowódczyni, Peggy Whitson, był to piąty pobyt w kosmosie. Zliczając wszystkie misje, w których brała udział, wychodzi, że przebywała w kosmosie przez niemal dwa lata. Można więc śmiało powiedzieć, że ten najniebezpieczniejszy moment misji, nie jest dla niej nowością. Odpowiedni kąt wejścia w atmosferę Powrót załogi na Ziemię potrwa dobę – ze względu na konieczność wykonania serii manewrów orbitalnych, które ustawią statek na odpowiedniej trajektorii. Manewry muszą zapewnić kapsule bardzo precyzyjny kąt wejścia w atmosferę. Bo w związku z tym, że w trakcie przebijania się przez kolejne warstwy atmosfery kapsuła rozgrzewa się do temperatury około dwóch tysięcy stopni Celsjusza, odpowiedni kąt wejścia chroni statek przed spłonięciem. Jeśli kąt wejście będzie zbyt łagodny, Dragon Crew „odbije się” od atmosfery. Jeśli zbyt ostry, kapsuła może się zapalić. Sama kapsuła w trakcie przelotu przez atmosferę spręża znajdujące się przed nią powietrze, które rozgrzewa się i zmienia się w plazmę. Plazma powoduje problemy z łącznością, przez co nie mamy przez pewien czas kontaktu z załogą. Właśnie dlatego tak ważne jest precyzyjne wejście w dość wąski korytarz pozwalający na bezpieczne wejście w atmosferę. Jest to tym bardziej istotne, ponieważ w momencie powrotu na Ziemię astronauci nie mają żadnej ścieżki ucieczki. Jeśli w trakcie startu z Ziemi dojdzie na przykład do problemów z rakietą nośną, system ratunkowy odłączy kapsułę od ra…

slawosz-c8d31ab.jpg
width: 1200
height: 675

ChatGPT pilotował statek kosmiczny. Poszło mu nadspodziewanie dobrze
type: item
date: 2025-07-11T07:03:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: loty w kosmos
subject: sztuczna inteligencja
description: Naukowcy startujący w Kerbal Space Program Differential Game Challenge mieli za zadanie tak wyszkolić modele sztucznej inteligencji, by te mogły pilotować statek kosmiczny. Wyniki sugerują, że era autonomicznej eksploracji kosmosu może być bliższa, niż nam się wydaje.
encoded: Spis treści: Robot-pilot Model językowy dobry na wszystko? Halucynacje AI Naukowcy od dawna interesują się opracowywaniem autonomicznych systemów do sterowania satelitami i nawigowania statkami kosmicznymi. Wszystko dlatego, że w nieodległej przyszłości będzie po prostu zbyt wiele satelitów, by można było kontrolować je ręcznie. Już w tej chwili na naszej orbicie jest niemal 15 tysięcy sztucznych satelitów, jednak liczba tych aktywnych oceniania jest na około 12–13 tysięcy. Wysłaliśmy też różnorodne sondy poza nasza orbitę, łącznie ponad 110. A w przypadku eksploracji przestrzeni kosmicznej ograniczenia związane z prędkością światła oznaczają, że nie możemy bezpośrednio sterować statkami kosmicznymi w czasie rzeczywistym. Robot-pilot Dlatego, jeśli naprawdę chcemy eksplorować kosmos, musimy pozwolić robotom na autonomię, na samodzielne podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym. Kerbal Space Program Differential Game Challenge to rodzaj placu zabaw opartego na popularnej grze wideo. Powstał, by umożliwić szerokiej społeczności projektowanie, eksperymentowanie i testowanie autonomicznych systemów w środowisku odzwierciedlającym rzeczywiste. Ci, którzy podjęli wyzwanie, musieli zmierzyć się z kilkoma zadaniami, m.in. z misjami ścigania i przechwytywania satelity oraz misjami uniknięcia wykrycia. Konkurs, choć wygląda jak dobra zabawa, tworzy bardzo realistyczne scenariusze i bazuje na dostępnych na rynku modelach językowych LLM, takich jak ChatGPT i Llama. Przypomnijmy, że LLM to sieć neuronowa, wytrenowana na ogromnych zbiorach tekstów. Dzięki temu LLM jest w stanie rozumieć pytania i polecenia, dyskutować, pisać raporty, kody komputerowe, a nawet próbować swoich sił w pisaniu twórczym. Model też nieustannie się uczy, analizuje miliardy zdań, ucząc się wzorców językowych. Najnowsze modele LLM, takie jak GPT-4, Claude, czy Gemini, opierają się na architekturze o nazwie Transformer, która umożliwia im skuteczne przetwarzanie długich i złożonych informacji. Model języko…

pilot-AI-dbe48c5.jpg
width: 2309
height: 1299

Nie tylko Hermaszewski i Uznański. Ten Polak był o krok od lotu w kosmos
type: item
date: 2025-07-03T09:57:11.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
description: Zenon Jankowski był o krok od zapisania się w historii lotów kosmicznych jako pierwszy Polak w przestrzeni. Choć to Mirosław Hermaszewski poleciał w ramach misji Sojuz 30, historia Jankowskiego do dziś fascynuje i pokazuje, jak blisko był gwiazd.
encoded: Spis treści: Jak Zenon Jankowski trafił do finałowej dwójki kandydatów na kosmonautę? Treningi w Gwiezdnym Miasteczku – jak przygotowywano Polaków do lotu w kosmos? Filatelistyczny ślad po Jankowskim Sławosz Uznański-Wiśniewski wraz z misją Ax-4 wystartował 25 czerwca z NASA Kennedy Space Center na Florydzie w USA. Podczas dwutygodniowego pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) Polak, wraz z resztą załogi, ma przeprowadzić 60 eksperymentów z zakresu m.in. biologii i medycyny. Przyglądamy się losowi niedoszłego Polaka astronauty, który był bardzo blisko wpisania się na listę polskich naukowców w kosmosie. Jak Zenon Jankowski trafił do finałowej dwójki kandydatów na kosmonautę? W drugiej połowie 1976 r. rozpoczęły się poszukiwania załogi misji Sojuz 30. Planowany lot był elementem szerszego radzieckiego programu Interkosmos, mającego na celu międzynarodową współpracę naukową oraz umożliwienie dostępu przestrzeni kosmicznej sojuszniczym państwom (głównie bloku wschodniego). Rzecz jasna, program był głównie symbolicznym pokazem astronomicznej siły Związku Radzieckiego, które dodatkowo starało się budować poczucie równości technologicznej wśród innych krajów socjalistycznych. Pierwotnie wytypowany 71 kandydatów na polskiego członka załogi. Od samego początku, Polak był szukany na stanowisko kosmonauty badacza, a nie na dowódcę misji. Jako kierownik został bowiem wybrany urodzony w Białorusi Piotr Klimuk – uczestnik poprzednich lotów Sojuz 13 i 18. Z obszernej, kilku dziesiętnej grupy została wytypowana finałowa 10, na którą czekało zgrupowanie w Zakopanem. Celem było kompleksowe sprawdzenie pretendentów w warunkach terenowych. Po dwóch tygodniach zajęć, składających się z treningów w Tatrach oraz badań psychologicznych, udało się wytypować 5 najlepszych kandydatów. Z tej grupy wyciągnięta została finałowa para – Mirosław Hermaszewski i Zenon Jankowski. Treningi w Gwiezdnym Miasteczku – jak przygotowywano Polaków do lotu w kosmos? Finałowa para trafiła w grudniu…

Jankowski-Hermaszewski-b944045.png
width: 900
height: 600

Kosmiczny pogrzeb zmienił się w kosmiczną porażkę. Prochy 166 zmarłych wylądowały w Pacyfiku
type: item
date: 2025-07-01T12:44:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Falcon 9
subject: katastrofy
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: misja
description: Nie tak miała wyglądać droga usługa pogrzebowa połączona z naukową misją kosmiczną. Kapsuła z prochami zmarłych wprawdzie znalazła się na orbicie, ale nie zdołała powrócić na ziemię. Cały ładunek znalazł się w Pacyfiku i jest nie do odzyskania.
encoded: Spis treści Co zawierała kapsuła Nyx? Katastrofalny koniec misji To nie pierwsze fiasko organizatorów Misja kosmiczna „Mission Possible” zorganizowana przez niemiecki startup The Exploration Company zakończyła się „częściowym niepowodzeniem”. Za tym dyplomatycznym stwierdzeniem kryje się fakt, że cały ładunek, zawierający m.in. prochy zmarłych, spadł do Pacyfiku. Co zawierała kapsuła Nyx? Start odbył się 23 czerwca roku z bazy Vandenberg Space Force Base w Kalifornii, na pokładzie rakiety Falcon-9 w ramach misji Transporter-14. Kapsuła Nyx, której celem było przetestowanie kluczowych technologii transportowych, wyniosła w przestrzeń kosmiczną ładunek o wadze około 300 kg. Wśród przewożonych przedmiotów znajdowały się szczątki i próbki DNA ponad 166 zmarłych osób, dostarczone przez firmę Celestis, specjalizującą się w kosmicznych pochówkach. Poza tym materiał roślinny i nasiona konopi indyjskich dostarczone przez projekt Martian Grow, którego celem miało być zbadanie wpływu mikrograwitacji na kiełkowanie roślin i ich odporność, co może być istotne dla przyszłej kolonizacji Marsa. Katastrofalny koniec misji Do pewnego czasu wszystko szło zgodnie z planem: kapsuła osiągnęła orbitę i rozpoczęła kontrolowany powrót do atmosfery. Jednak jej spadochrony nie otworzyły się, co doprowadziło do katastrofalnego wodowania. W wyniku uderzenia w wodę utracono wszystkie przewożone ładunki. Firma poinformowała, że przyczynę awarii wciąż bada, ale uznała misję za „częściowy sukces - częściową porażkę”, podkreślając, że udało się osiągnąć wiele ważnych celów misji, które będą wykorzystane w przyszłych projektach. To pierwszy raz, gdy The Exploration Company przewoziła prywatne ładunki. Dla firmy pogrzebowej Celestis to już druga utrata kosmicznego ładunku — poprzednia miała miejsce w 2023 roku, gdy rakieta z prochami astronauty NASA Philipa K. Chapmana eksplodowała nad Nowym Meksykiem w USA. Celestis opublikowała kondolencje i zapewniła rodziny, że skontaktuje się z każdą osobno w cel…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/07/667ee16b70a616cdfbae90eatec-thumbnail-bc7eae6.jpg
width: 1600
height: 630

Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
type: item
date: 2025-07-01T11:51:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Polski astronauta na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej nie próżnuje – prowadzi eksperymenty, przygotowuje lekcje i szykuje się do transmisji z uczniami z Polski. Oto co dziś dzieje się na pokładzie ISS.
encoded: Spis treści: Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Jakie eksperymenty prowadzi dr Uznański na pokładzie ISS? Jak astronauci trenują umysł i testują dźwięk w przestrzeni kosmicznej? Lekcje z orbity i testy materiałów przyszłości. Co dziś robi polski astronauta? Polski astronauta połączy się z uczniami. Gdzie i kiedy oglądać transmisję? Jutro minie tydzień od momentu, gdy rakieta SpaceX Falcon 9 wyniosła statek Dragon Crew „Grace” w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Od chwili zadokowania do tego ponadnarodowego orbitalnego laboratorium, nikt z członków załogi Ax-4 nie próżnował. Każdy z załogantów przeprowadził już szereg eksperymentów, a Peggy Whitson, która ma tytuł doktora biochemii i przed wstąpieniem do kadry astronautycznej NASA pracowała badawczo w Johnson Space Center NASA, zajmuje się eksperymentem „Cancer in LEO”, rejestrując obrazy organoidów nowotworowych w warunkach mikrograwitacji. Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Organoidy to trójwymiarowe, hodowane w laboratorium miniaturowe struktury komórkowe, które naśladują budowę i funkcje prawdziwych narządów (organów) w ludzkim lub zwierzęcym ciele. Powstają z komórek macierzystych, najczęściej pluripotencjalnych – zdolnych do różnicowania się w różne typy komórek. W odpowiednich warunkach komórki te samoorganizują się, tworząc trójwymiarowe struktury przypominające np. mini jelito, mini mózg, mini wątrobę itp. Choć nie są pełnoprawnymi organami, zachowują wiele ich kluczowych cech fizjologicznych i funkcjonalnych. Prowadzone przez Peggy badanie ma pomóc naukowcom zrozumieć, jak zachowuje się rak w przestrzeni kosmicznej. Realizowane jest we współpracy ze Sanford Stem Cell Institute, a jego celem jest wsparcie rozwoju leku Rebecsinib, który w testach przeprowadzonych w przestrzeni kosmicznej wykazał się skutecznością przewyższającą istniejące metody leczenia. Obecnie Rebecsinib, który uzyskał status nowego leku badanego (IND) zatwierdzonego przez amerykańską…

update-z-ISS-slawosz-6e1bbd4.png
width: 900
height: 600

Polak na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej! Misja Ax-4 przebiega zgodnie z planem
type: item
date: 2025-06-26T13:05:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Około godziny 14.25 dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wszedł na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Przed nim dwa tygodnie misji.
encoded: Spis treści: Udane dokowanie Dwa tygodnie misji – Cieszę się, że wreszcie dotarliśmy na miejsce. To była naprawdę długa kwarantanna – powiedziała, Peggy Whiston kierująca misją Ax-4. Załoganci weszli na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej około godziny 14.25 w środę 26 czerwca, po prawie 30 godzinach od startu i serii manewrów orbitalnych, które pozwoliły statkowi Dragon Crew o imieniu Grace zbliżyć się do ISS. Udane dokowanie Kapsuła SpaceX poprawnie zadokowała do podniebnego laboratorium, a cały proces przebiegał autonomicznie. Procedura wyrównywania ciśnienia, testy i przygotowania do otwarcia włazu trwały niespełna dwie godziny. Czworo komercyjnych astronautów, wśród których jest dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, zostało powitanych przez członków pracującej obecnie na stacji obsady astronautycznej. Pierwsza na pokład weszła Peggy Whitson. Za nią pilot misji Shubham Shukla reprezentujący w tej międzynarodowej misji Indie. Kolejny był Polak – dr Uznański – a ostatni Węgier Tibor Kapu. Dla trzech astronautów jest to pierwszy pobyt w kosmosie, natomiast dla fenomenalnej Peggy Whitson – piąty. Dwa tygodnie misji Niestety, powitanie nie obejmowało szampana, za to każdy z nowoprzybyłych otrzymał torebkę z wodą. Oficjalna ceremonia powitalna odbyła się o godz. 15.30. – Drodzy Polacy, drogie Polki, cieszę się, że mogę Was powitać z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Po raz pierwszy jesteśmy na Stacji, po raz pierwszy mamy polską misję na Międzynarodową Stację Kosmiczną i bardzo się cieszę, że mogę reprezentować właśnie Was – 40 milionów Polaków – powiedział dr Uznański. Potem nowoprzybyłych czekają testy medyczne, zakładanie systemów biometrycznych oraz szkolenie BHP. Następnie będą mogli nieco odpocząć przed zbliżającym się okresem wytężonej pracy. Przypomnijmy, że dr Uznański- Wiśniewski ma przeprowadzić na ISS 13 eksperymentów naukowo-technologicznych oraz wykonać część edukacyjną misji, w tym czterokrotnie łączyć się z młodymi miłośnikami kosmosu. Na stacj…

slawosz-0-187c071.jpg
width: 780
height: 439

Wystartowała misja Axiom-4. Polak leci w kosmos!
type: item
date: 2025-06-25T06:34:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Przełomowy moment w historii polskich badań kosmosu! Falcon 9 z kapsułą Dragon wyniósł Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na orbitę.
encoded: Spis treści: Komercyjna misja kosmiczna Czy Zvezda wciąż przecieka? Dokowanie 26 czerwca Po wielokrotnym przekładaniu terminu startu misji Ax-4, w której skład wchodzi dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, oraz po serii napraw na Ziemi i na orbicie, a także po miesięcznej kwarantannie załogi, doczekaliśmy się chwili, gdy drugi w historii Polak przekroczy umowną granicę kosmosu. – Ostatnie dni, mimo że pełne niespodzianek i emocji, są również czasem skupienia. Jesteśmy gotowi, rozpoczynamy ponownie odliczanie. Do zobaczenia w kosmosie. Go Poland, go Axiom 4! See you in space! – powiedział dr Sławosz Uznański-Wiśniewski w nagraniu opublikowanym na platformie X. 25 czerwca, punktualnie o godzinie 8.31, z historycznego stanowiska 39A kompleksu NASA Kennedy Space Centre na Florydzi, wystartowała rakieta Falcon 9 z kapsułą Dragon Crew na szczycie. W zaledwie 8 minut i 50 sekund statek kosmiczny znalazł się na orbicie, a cała operacja przebiegła podręcznikowo. Rozpoczęła się w ten sposób długo oczekiwana prywatna misja firmy Axiom Space, określana jako Axiom-4 (Ax-4). W trakcie pierwszego, orbitalnego kontaktu z Ziemią, załoganci pozdrowili swoich rodaków. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski podkreślił, że jest to przełomowy moment dla polskiej technologii i nauki kosmicznej. – W kosmosie nie jestem sam. Reprezentuję was wszystkich. Kosmos dla wszystkich – powiedział. Załoga misji Ax-4 poinformowała również, jaką nazwę nadała nowej kapsule Dragon Crew. Piąta i ostatnia kapsuła z tej serii od dzisiaj nosi imię Grace, czyli szlachetność, gracja, wdzięk. Start Dragona nie mógł się też obyć bez specjalnego pluszaka. Maskotką wyprawy jest maleńki łabędź o imieniu Joy (radość). Można więc śmiało powiedzieć, że Ax-4 wystartował z gracją i z radością. Komercyjna misja kosmiczna Załogę Ax-4 tworzą: była astronautka NASA i dyrektor ds. lotów kosmicznych Axiom – Peggy Whitson (dowódczyni misji), Shubhanshu Shukla z Indii, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski z Polski oraz Tibor Kapu z Węgier. Wszyscy…

2025-06-25-083623-Ax-4-Mission--Launch-YouTube-cf86dfe.jpg
width: 792
height: 438

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

Start misji ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim ponownie odwołany. Z rakiety Falcon 9 wycieka paliwo
type: item
date: 2025-06-11T08:02:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
description: Już czwarty raz odwołano start misji Ax-4, w skład której wchodzi Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Powodem odwołania wtorkowego startu były m.in. przetaczające się przez Florydę gwałtowne burze. Ale to nie wszystko – załoga operatora rakiety, firmy SpaceX, wykryła zagrażający bezpieczeństwu misji wyciek paliwa z bocznych boosterów rakiety.
encoded: Spis treści: Paliwo rakietowe Przeoczony wyciek Całkiem nowy Dragon Crew „Odwołujemy jutrzejszy start rakiety Falcon 9 z misją Ax-4 do @Space_Station, aby dać zespołom SpaceX dodatkowy czas na naprawę wycieku LOx wykrytego podczas kontroli boosterów po statycznym odpaleniu. Po zakończeniu naprawy – i w zależności od dostępności zakresu – podamy nową datę startu” – ogłosiła firma SpaceX w nocy z wtorku na środę 11 czerwca za pośrednictwem platformy X. Paliwo rakietowe LoX, czyli Liquid Oxygen to ciekły tlen, jedno z dwóch paliw stosowanych w silnikach Merlin rakiety Falcon 9. Drugim jest RP-1, czysta nafta rakietowa. Ciekły tlen i nafta rakietowa tworzą wykorzystywaną od lat 50. ubiegłego wieku mieszankę paliwową w silnikach rakietowych na ciekłe paliwo. Zbiorniki rakiety przechowują osobno schłodzony do minus 183 stopni C ciekły tlen i naftę rakietową o temperaturze pokojowej. Oba składniki są wtłaczane do komory spalania przy pomocy turbopomp. W komorze spalania RP-1 i LoX łączą się, a sam proces spalania jest ekstremalnie szybki i daje temperaturę około 3500°C. Powstają gorące gazy – głównie para wodna i dwutlenek węgla – które, wylatując przez dyszę rakietową, generują ciąg. Jak wspomniano w poście SpaceX, firma zauważyła wyciek LOx po przeprowadzeniu statycznego odpalenia pierwszego stopnia rakiety, które miało miejsce w niedzielę 8 czerwca. Statyczne odpalenia są powszechnymi testami przedstartowymi, podczas których silniki rakiety są na krótko odpalane, podczas gdy rakieta nośna jest przymocowana do platformy startowej. Przeoczony wyciek Bill Gerstenmaier, wiceprezes SpaceX ds. budowy i niezawodności lotów, omówił wyciek podczas konferencji prasowej w poniedziałek 9 czerwca, która odbyła się po przeglądzie gotowości startowej Ax-4. – Pierwszy stopień rakiety Falcon 9 ma za sobą jeden lot, a wyciek zaobserwowano również podczas tej misji, podczas ponownego wejścia w atmosferę ziemską – powiedział wówczas Gerstenmaier. – Podczas remontu nie naprawiliśmy w pełni …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/01/6797ddb0e3f98a280e0b7685Ax4AxiomAnnouncementPortraitsPRIME202409040002-1-1eb37c7.jpg
width: 2501
height: 1406

Za kilka dni Sławosz Uznański-Wiśniewski poleci w kosmos. Lustrzana, symulowana misja rozpoczęła się już w Pile
type: item
date: 2025-06-06T05:58:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: stacja kosmiczna
description: We wtorek 4 czerwca, na tydzień przed startem w kosmos misji Ax-4 z dr. Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, w habitacie badawczym LunAres w Pile zamknięto drzwi za członkami lustrzanej, choć symulowanej misji kosmicznej. Mają wykonać wszystkie zadania postawione przed astronautami Ax-4, tyle że na Ziemi.
encoded: Spis treści: Samotny jak astronauta Analogowo, choć kosmicznie Bezpieczeństwo przyszłych misji kosmicznych Polscy badacze starają się jak najlepiej wykorzystać możliwości, jakie przyniosła misja kosmiczna z udziałem drugiego polskiego astronauty, dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Wiele spośród eksperymentów, jakie Polak ma przeprowadzić na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, to te biologiczne i dotyczące samego życia w kosmicznej izolacji. Jednym z nich jest eksperyment zaproponowany przez Uniwersytet Śląski we współpracy z Uniwersytetem Zielonogórskim, Uniwersytetem Wrocławskim, SWPS z Wrocławia i Placówką Badawczą LunAres. Dotyczy wpływu izolacji, technologii i ograniczonego kontaktu z naturą na dobrostan psychiczny astronautów, ich emocje, efektywność pracy i interakcje ze środowiskiem podczas misji kosmicznej. Samotny jak astronauta – Przebywanie w zamkniętym środowisku stacji kosmicznej, bez kontaktu z naturą, bez bliskich, w bardzo stechnicyzowanym otoczeniu i w nieustannym kontakcie z pozostałymi członkami załogi jest bez wątpienia sytuacją stresogenną. Chcemy, między innymi, monitorować zmienność stanów emocjonalnych astronautów. Uchwycenie potencjalnych wzorców pozwoliłoby w przyszłości proponowanie mechanizmów zaradczych w najbardziej kluczowych momentach – mówi dr Agnieszka Skorupa związana zarówno z Uniwersytetem Śląskim, jak i ze stacją LunAres. Ale badania będą prowadzone nie tylko w kosmosie, lecz również na Ziemi. Właśnie w analogowym habitacie księżycowym LunAres, w którym trenują astronauci oraz naukowcy zajmujący się projektowaniem załogowych misji kosmicznych. – Staraliśmy się możliwie najdokładniej odtworzyć na Ziemi przebieg misji Ax-4. Dlatego najpierw do naszej stacji weszła pięcioosobowa załoga, która w eksperymencie symuluje obecną obsadę ISS. Zostali bardzo szczegółowo przeszkoleni, a duży nacisk położyliśmy na zasady bezpieczeństwa i funkcjonowania stacji. Jest to o tyle ważne, że to właśnie oni będą musieli wdrożyć w reali…

20210506HECATE-41-615394d.jpg
width: 2400
height: 1600

Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
type: item
date: 2025-05-24T07:15:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: astronauci
subject: jedzenie
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
description: Wyżywienie astronautów na misjach kosmicznych wcale nie jest proste. Żywność musi być nie tylko zdrowa i odżywcza, ale też sterylna, łatwa do przechowywania i przygotowania. NASA ma całą długą listę warunków, jakie musi spełnić jedzenie, które może zostać wysłane na Międzynarodową Stację Kosmiczną. A polska firma spełniła je wszystkie.
encoded: Spis treści: Kosmiczna kuchnia Narodowy bonus food Od Himalajów aż do orbity ziemskiej John Young, astronauta misji Gemini 3 z 1965 roku, tak nie cierpiał wyciskanych z tubek past, jakimi żywili się pierwsi astronauci, że przemycił na pokład statku kosmicznego kanapkę z wołowiną. Ten, wydawałoby się, niewinny żart wywołał poważną konsternację w NASA. Wszystko dlatego, że w warunkach mikrograwitacji okruszki chleba i innego pożywienia mogą swobodnie unosić się w kabinie, zagrażając sprzętowi elektronicznemu lub powodując zagrożenie dla załogi. Po tym, jak określiła to prasa, „incydencie kanapkowym” NASA wprowadziła ścisłe procedury związane z żywnością w trakcie misji. W okresie programu Apollo (1968–1972) astronauci mieli nieco większy wybór pożywienia. W zestawach spożywczych pojawiła się m.in. jajecznica, gulasz czy napoje w proszku. Ci, którzy latali promami kosmicznymi, mieli nawet podgrzewacze umożliwiające zjedzenie ciepłego posiłku. Jednak przygotowanie pożywienia na krótkie, kilkudniowe misje to jedno, a karmienie astronautów przebywających w kosmosie wiele miesięcy – to drugie. Kosmiczna kuchnia W tym wypadku konieczna była żywność możliwie lekka, łatwa do przechowywania i przyrządzenia, niepsująca się i po prostu smaczna. Konkretny smak jest o tyle istotny, że mikrograwitacja wpływa na układ krążenia i śluzówki nosa. Właśnie ten efekt sprawia, że astronauci preferują ostre smaki, a jednym z ulubionych dodatków do jedzenia jest sos tabasco. W tej chwili każdy gram żywności, jaki dociera na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), musi spełniać cały długi szereg obostrzeń. Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego. To oznacza, że żywność musi być sterylna, wolna od obecności Clostridium botulinum, salmonelli i innych zagrożeń. Niedozwolone są surowe jaja, niepasteryzowane produkty mleczne, a zamiast chleba używa się tortilli, która nie pozostawia okruszków. Wszystkie dania muszą być hermetycznie zapakowane i możliwe do przechowywania prz…

kosmiczne-jedzenie-LYOFOOD-c3ddd82.jpg
width: 2500
height: 2000