„Pojechałam po słońce i gwiazdy, a zostałam dla widoków” – najpiękniejszy stan USA z bezpośrednim połączeniem z Polski
Kalifornia potrafi zaskoczyć – od luksusowych butików w Beverly Hills, przez medytacje w słuchawkach w Santa Monica, aż po mistyczne sekwoje i kulinarne rytuały nad Pacyfikiem. Sprawdziliśmy, jak wygląda podróż przez najciekawsze miejsca Zachodniego Wybrzeża USA. Poznaj plan idealnej wyprawy, w której każdy znajdzie coś dla siebie – i gwiazdy kina, i miłośnicy ciszy.
Spis treści: Szary dres i czerwone ferrari – jak wygląda codzienność bogatych mieszkańców LA? Kalifornijski roadtrip śladami Kerouaca, Coachelli i hollywoodzkich marzeń Gdzie rosną baśniowe olbrzymy – Park Narodowy Sekwoi San Francisco: między Doliną Krzemową a beatnikami i cioppino Jak zaplanować podróż do Kalifornii Dzień na Montana Avenue w kalifornijskiej Santa Monica zaczyna się wcześnie. Już ok. 7 rano ustawia się kolejka do jednej z kultowych kawiarni, La La Land, gdzie w weekendy w tłumie czekającym na słynne caramel brûlée latte stoją gwiazdy filmowe i mieszkańcy z całego sąsiedztwa (niektórzy spełniają oba te kryteria). Rozglądam się w poszukiwaniu Leonarda DiCaprio albo (najchętniej!) Ryana Goslinga, ale tym razem ich nie dostrzegam. Szary dres i czerwone ferrari – jak wygląda codzienność bogatych mieszkańców LA? Towarzyszy mi za to cały zastęp Kalifornijczyków w klasycznym porannym uniformie: szarym dresie w rozmaitych fasonach. Jednolity i bez logotypów jest zarezerwowany dla technologicznych nerdów, którzy (jeśli mieszkają tutaj) są założycielami wartych fortunę start-upów. Ten składający się z bluzy z kapturem, który można szybko naciągnąć na twarz, upodobali sobie ci, których twarze są na pierwszych stronach serwisów plotkarskich. W dresie chodzą też multimilionerzy – właściciele posiadłości osłoniętych dyskretnymi żywopłotami albo wysokimi murami, których nie sforsują nawet najbardziej wytrwali paparazzi. A także influenserzy o perfekcyjnych ciałach i twarzach udoskonalonych wypełniaczami. Ci ostatni po kawę wpadli zaraz po pierwszym tego dnia treningu. Pieniądze nie grają tu roli, więc na co dzień nie trzeba się z nimi obnosić – o ile się je ma. Widać je za to wyraźnie w bocznych uliczkach, gdzie przed domami wartymi miliony dolarów stoją samochody z prywatnych kolekcji właścicieli. Do wyboru: ferrari lub maybach, w zależności od nastroju. Od czasu do czasu między luksusowymi autami przejeżdża robot dostarczający jedzenie na wynos albo najnowszy model samochodu elektrycznego bez kierowcy. Przyszłość już tu jest. Ocean Avenue Spacerem docieram do Ocean Avenue, gdzie między palmami – znakiem rozpoznawczym Los Angeles – niektórzy już kończą poranny jogging, a inni przyszli wyprowadzić perfekcyjnie uczesanego pieska i nacieszyć oczy widokiem niekończącej się plaży z błękitnymi budkami ratowników. Przypomina to scenografię „Słonecznego patrolu”, kultowego serialu z lat 90. Parę kroków dalej mam już panoramę mola w Santa Monica – z diabelskim młynem, który jest prawdopodobnie tak znany jak filmy, w których „grał”. Ławki przy deptaku przejęli z kolei ci, których cały dobytek mieści się w sklepowym wózku: kilka koców, kubek, talerz, na szczycie góry ułożonej z zakurzonych poduszek i śpiworów czule zawinięty jedyny towarzysz życia – pies. To miasto nie ma litości dla tych, którym się nie powiodło. Nadal rządzi tu filozofia amerykańskiego snu. Nic dziwnego – w końcu to tu narodziła się idealistyczna (i nierealistyczna) wizja życia, w którym można urzeczywistnić każde marzenie, jeśli tylko się chce i ciężko pracuje. Aglomeracja Mieszanka zachwytu i oszołomienia towarzyszy mi tutaj na każdym kroku. Tracę cierpliwość, stojąc w korkach, kiedy próbuję przemieścić się z jednego punktu do drugiego w niekończącej się aglomeracji, która składa się z kilku rozłożystych miejscowości: legendarne Hollywood z wielkim napisem na wzgórzach, nadmorska Santa Monica, luksusowe Malibu, Downtown ze słynnymi wieżowcami i imponującą Museum District. To wreszcie kultowe Beverly Hills z horrendalnie drogimi butikami przy Rodeo Drive i rozsławioną przez niekończący się serial „Melrose Place” lokalną kawiarnią Fig & Olive, w której przesiadują Kim Kardashian i Halle Berry. Wszystkie „miasteczka” mają własny charakter i… są oddalone od siebie minimum o 40 minut jazdy samochodem. Jednak za każdym razem, kiedy wreszcie docieram do celu, nie mogę opanować zachwytu. Tak jest np. pod muzeum Getty’ego. Nagrodą za wspinaczkę przez park jest fantastyczna panorama na Los Angeles. We wnętrzach oglądam wybitne dzieła sztuki: od „Irysów” van Gogha po prace amerykańskich klasyków fotografii: Roberta Mapplethorpe’a, Ansela Adamsa czy Walkera Evansa. Dzień kończę na sesji medytacji w jednej z niezliczonych szkół jogi. Oczywiście to doświadczenie w stylu LA: nasz „guru” stoi na podium, a w trakcie medytacji mamy na uszach słuchawki. Na deser zostaje seans filmowy w lokalnym kinie Aero na rogu Montana i 14 Ulicy. Neonowy szyld nie zmienił się od 1940 r., a w programie można znaleźć same klasyki. Kalifornijski roadtrip śladami Kerouaca, Coachelli i hollywoodzkich marzeń – Plany na przyszłość? Targi sztuki na pustyni! – następnego dnia mówi mi z typowo kalifornijskim entuzjazmem Nicholas Fahey, właściciel galerii Fahey/Klein przy La Brea Avenue, niedaleko West Hollywood. Odwiedzam galerię, w której właśnie zawisły zdjęcia legendarnego fotografa mody, Alberta Watsona. Od razu przychodzi mi na myśl porównanie do festiwalu Coachella, na który co roku do kalifornijskiego pustynnego miasteczka w hrabstwie Riverside zjeżdża kilkadziesiąt tysięcy osób – w tym gwiazdy mody, muzyki i kina. Bo Kalifornia to nie tylko film i przepych, ale też duchowość i niesamowita natura, która daje wytchnienie od wszechobecnego nadmiaru. To właśnie spektakularna przyroda – pustynia, góry i ocean – zainspirowały słynnych poetów pokolenia bitników do stworzenia kultowych powieści, które z kolei stały się biblią następnych pokoleń podróżników. Wydana w 1957 r. „W drodze” Jacka Kerouaca – powieść, która powstała w trakcie 20-dniowego transu wywołanego alkoholem i narkotykami – została okrzyknięta przez krytyków „New York Timesa” głosem generacji. Jej kultowość sprawiła, że kalifornijski roadtrip do dziś jest punktem obowiązkowym dla niezliczonych turystów z całego świata. Na liście miejsc są przeważnie park Yosemite i wzgórze Fremont Peak (uwielbiane przez innego słynnego literata, Johna Steinbecka). W książce „Włóczędzy Dharmy” Kerouac przewidział modę na backpackerskie podróże i wycieczki w góry w poszukiwaniu mistycznych przeżyć. A tych nie trzeba szukać daleko. Wystarczy wypożyczyć samochód przy stacji Union Square i ruszyć w drogę. Trasa numer 1 wiedzie przez wzgórza aż do oceanu, na wysokości Oxnard. Rzeczywistość jest piękniejsza niż sen, a wiatr furczy we włosach na zakrętach słynnej trasy, którą przemierzali bitnicy i bohaterowie niezliczonych filmów. Sama czuję się jak protagonistka jakiejś hollywoodzkiej produkcji, szczególnie w czasie przystanku na molo w Santa Barbara. Zatoka mieni się pastelowymi kolorami przy zachodzącym słońcu, a najlepsze nadal przede mną: krab z Santa Barbara Shellfish Company, kalifornijski sen w prawdziwym życiu. Gdzie rosną baśniowe olbrzymy – Park Narodowy Sekwoi Nie wszystkie gwiazdy lubią miejski splendor. Te największe najlepiej czują się w mistycznym krajobrazie, zasnute mgłą, a zimą odgrodzone od cywilizacji oblodzonymi górskimi drogami. Jadę do słynnego Parku Narodowego Sekwoi. Można tu zobaczyć największe drzewa na świecie. To one, w całej swojej niemożliwej do ogarnięcia okazałości, wzbudzają w odwiedzających jedną reakcję: westchnięcie zakończone pełnym podziwu „wow”. Są ku temu powody – las gigantów wyłania się zaraz za podjazdem. Drzewa są tu jak z baśni, mają gargantuiczne wręcz rozmiary. W Giant Forest, sercu parku, rośnie ponad 8 tys. sekwoi. Największe z nich osiągają ponad… 90 m wysokości i ok. 10 m średnicy. Ich waga może dobiegać do 200 ton! Po ogarnięciu wzrokiem ogromnego pnia, przy którym człowiek wygląda niczym krasnal, który zgubił się gdzieś w zaczarowanej krainie, przychodzi kolejny zachwyt – na widok koron tych gigantów. Ich gałęzie są równie imponujące, powykrzywiane i sękate. W kolorze szarym i brązowym, w kontraście do pnia, który jest czerwono-pomarańczowy. W 1978 r. gałąź słynnego Generała Shermana, który uznawany jest za największe pod względem objętości drzewo na świecie, odłamała się od pnia – miała „jedyne” 45 m długości. Trudno w to uwierzyć, ale te baśniowe rośliny stoją tu od ponad 3 tys. lat! Kora pokryta ogromnymi bruzdami jest jak mapa czasu, na której widać też blizny po pożarach. Sekwoje są w większości ognioodporne, nawet uderzenia piorunów zostawiają w nich tylko pewne ślady. W tym drugim najstarszym (po Yellowstone) parku narodowym w Stanach Zjednoczonych zakaz wycinki drzew sprawił, że zachował się tu unikatowy krajobraz, w tym granitowe monolity, jeziora i jaskinie, które zamieszkuje 315 gatunków zwierząt, w tym wszędobylskie niedźwiedzie. Na moich oczach turyści jak zaczarowani oplatają pień Generała Shermana. A nie jest to zadanie łatwe – potrzebna jest synchronizacja grupy co najmniej 15 osób! Wreszcie wszyscy patrzą w górę. Wśród niemego zachwytu nad niekończącą się perspektywą najlepszą puentą jest spontaniczny komentarz: „to prawdziwa bajka!”. San Francisco: między Doliną Krzemową a beatnikami i cioppino Im bliżej San Francisco, tym więcej szyldów reklamujących najnowsze technologiczne udogodnienia z udziałem sztucznej inteligencji i aplikacji ułatwiających życie. Nie ma wątpliwości – jestem w Dolinie Krzemowej. Chociaż niemal dwa stulecia minęły od czasów gorączki złota, która zmieniła San Francisco w największe miasto Zachodniego Wybrzeża, pęd do rozwoju i rywalizacja napędzają to miasto do dziś – tym razem stawką jest przyszłość. Dawno minęły już czasy, kiedy wielkie wynalazki powstawały w garażach przyjaciół z uniwersytetów – swoją drogą najlepszych na świecie! Tak zaczynali Steve Jobs czy Bill Gates. Teraz stoją tu siedziby największych technologicznych koncernów. Przy tym jednak czuć tu sporo luzu. Wspinając się na wzgórza San Francisco: od Haight-Ashbury, gdzie trzeba zobaczyć Painted Ladies, czyli charakterystyczne kolorowe domy w wiktoriańskim stylu, przez Telegraph Hill, po Russian Hill, można poczuć artystyczny i kontrkulturowy klimat miasta. Są tu małe, przytulne kafejki, bary z muzyką na żywo i księgarnie – w tym słynna City Lights założona przez wydawcę wszystkich wielkich pisarzy: Jacka Kerouaca, Charlesa Bukowskiego, a przede wszystkim Allena Ginsberga, od którego wszystko się zaczęło. Dlatego przy kasie wystawione są kopie „Skowytu” – legendarnego tomiku Ginsberga, od pierwszego do ostatniego wydania. Pamiątka z księgarni towarzyszy mi w spacerze po kulinarnej kolebce San Francisco, Fisherman’s Wharf. To do tego portu przyjeżdżali w XIX w. włoscy imigranci, głównie rybacy z Ligurii. Do dziś szczycą się tym nabrzeżne restauracje serwujące owoce morza i ryby w niezliczonych odmianach. Ale tylko mistrzostwo w przyrządzaniu jednego dania gwarantuje status legendarnego miejsca – i to od lat. Utrzymuje je rodzina od pokoleń prowadząca Anchor Oyster Bar. Roseann Grimm jest przedstawicielką kolejnego już pokolenia, które przyrządza cioppino, jednogarnkowe danie z kraba, małży, krewetek w sosie pomidorowym z czosnkiem, według przepisu swojego dziadka Nicoli DeSimone, rybaka z Amalfi. Kiedy zanurzam chrupiący chleb w aromatycznym sosie, mogę stwierdzić z przekonaniem, że tego uczucia nie może pobić nawet widok zasnutego obłokami Golden Gate. Mam za to ochotę nucić bez przerwy słowa utworu Rogue Wave: „California – lead us there”. Jak zaplanować podróż do Kalifornii Dojazd Bezpośredni lot z Warszawy do Los Angeles oferuje LOT. Od 4 tys. zł w obie strony. Transport W Downtown Los Angeles najłatwiej poruszać się metrem. Cena przejazdu to 1,75 dol. W miastach funkcjonuje aplikacja Uber i Waymo – taksówka bez kierowcy; waymo.com. Jadąc co najmniej na kilka dni, opłaca się wypożyczyć samochód. Od 320 zł za dzień. Między miastami kursują autobusy FlixBus i Greyhound. Od 160 zł za przejazd pomiędzy San Francisco a Los Angeles. W San Francisco już za kilka dolarów warto wypożyczyć rower za pośrednictwem aplikacji lyft.com. Nocleg Orange Drive Hostel. Pokoje w hollywoodzkiej willi, tuż obok Hollywoodzkiej Alei Gwiazd. Ok. 400 zł za pokój 2-os. ze wspólną łazienką. CitizenM (Los Angeles, San Francisco) – sieć hoteli w dobrych lokalizacjach, od 440 zł za pokój 2-os. Autocamp – glamping w PN Sequoia. Przyczepa premium dla maks. 4 osób: 740 zł. Jedzenie Santa Monica Farmers Market – w każdą środę, sobotę i niedzielę w czterech lokalizacjach w Santa Monica można kupić produkty prosto od wytwórców, w tym np. trufle czy… jaja emu. Dear John’s – kultowa restauracja, w której przesiadywał Frank Sinatra, odrestaurowana z zachowaniem stylu. Japantown – najstarsza dzielnica japońska w USA istnieje w San Francisco. To mekka miłośników kuchni azjatyckiej. Warto odwiedzić Daeho. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Wiktoria Michałkiewicz Dziennikarka i reportażystka. Publikuje m.in. w „National Geographic Traveler”
Tesla otworzyła pierwszą restaurację. Pomysł wywołał kontrowersje
Dwupoziomowy lokal w Hollywood jest połączeniem fast foodu, kina samochodowego i technologicznego show. Już pierwszego dnia przyciągnął tysiące klientów, mimo kontrowersji, jakie wzbudził jeszcze przed otwarciem.
Spis treści: Nowa restauracja Elona Muska Co można zjeść w Tesla Diner? Planowana ekspansja lokali gastronomicznych Muska Wydaje się, że po chwilową fascynacją polityką Elon Musk znów skupia się na rozwoju własnej firmy. Kilka dni temu dyrektor generalny Tesli otworzył futurystyczną restaurację, której powstanie zapowiadał już w 2018 roku. Lokal przyciąga tłumy ludzi, choć wcześniej wywołał protest i niezadowolenie wśród mieszkańców Kalifornii. Nowa restauracja Elona Muska Przez kilka ostatnich miesięcy o Elonie Musku było głośno przez wzgląd na jego relacje z Donaldem Trumpem. Miliarder pełnił nawet funkcję starszego doradcy prezydenta Stanów Zjednoczonych. Niespodziewanie jednak przyjaźń najbogatszego człowieka świata z jednym z najpotężniejszych przywódców świata się zakończyła. Choć współzałożyciel Tesli ogłosił na swojej platformie mediów społecznościowych X, że stworzy nową partię polityczną o nazwie „Partia Ameryki”, która ma na celu „zwrócenie Amerykanom wolności”, to wydaje się, że znów bardziej skupia się na swoich przedsiębiorstwach. Zaledwie kilka dni temu, bo 21 lipca br., biznesmen otworzył w Hollywood „Tesla Diner”. Długo zapowiadana restauracja mieści się w futurystycznym budynku przy jednym z głównych bulwarów w Los Angeles, czyli Sunset Boulevard. Jej design nawiązuje do restauracji typu fast-food, które zyskały popularność w USA w latach 50. XX wieku. Działały one najczęściej przy autostradach i serwowały posiłki kierowcom przez całą dobę. Restauracja miliardera również jest otwarta o każdej porze dnia i nocy, a ponadto – zamiast stacji benzynowej – nowoczesny budynek oferuje V4 Supercharger, czyli zasilanych energią słoneczną 80 stacji szybkiego ładowania samochodów elektrycznych. Co można zjeść w Tesla Diner? Powstanie dwupoziomowej restauracji Tesla Diner w Kalifornii wywołało mieszane reakcje mieszkańców. W dniu otwarcia przed lokalem zgromadził się tłum demonstrantów z transparentami z hasłami w rodzaju: „Władzę powinni mieć robotnicy, a nie miliarderzy”. Protest nie zniechęcił jednak klientów – wręcz przeciwnie, już od pierwszych godzin działalności restauracja przyciągnęła tłumy. Przed wejściem ustawiły się długie kolejki, mimo że w środku przewidziano jedynie 250 miejsc siedzących. View oEmbed on the source website Jak poinformował wspólnik Elona Muska, Bill Chait, w rozmowie z „Los Angeles Times”, tylko pierwszego dnia restaurację odwiedziło co najmniej tysiąc osób. A co mogli w niej skosztować? Menu obejmuje m.in. tosty z tuńczykiem, burgery (za 13,50 dolara, czyli ok. 49 zł), frytki, hot dogi, placki ziemniaczane, śniadaniowe tacos, kanapki klubowe (za 13 dolarów, czyli 47 zł) czy szarlotkę z lodami. Potrawy serwowane są w pudełkach w kształcie Cybertrucka, czyli charakterystycznego pickupa Tesli, a na kubkach i opakowaniach umieszczono logo firmy. Co więcej, goście doceniają wykorzystanie lokalnych składników, które nadają ofercie świeżości i regionalnego charakteru. Planowana ekspansja lokali gastronomicznych Muska Restauracja łączy tradycyjne doświadczenie kulinarne z futurystycznymi akcentami. Przy obiekcie zainstalowano dwa ogromne ekrany LED, na których wyświetlane są filmy w stylu kina samochodowego. Na piętrze z kolei gości obsługuje robot Optimus serwujący popcorn, co dodatkowo wzmacnia innowacyjny wizerunek miejsca. Elon Musk już zapowiedział, że jeśli projekt odniesie sukces, restauracje Tesli pojawią się „w największych miastach na całym świecie”, a także na stacjach szybkiego ładowania Supercharger przy głównych trasach. „Chcemy, aby było to przyjemne doświadczenie dla każdego, niezależnie od tego, czy posiada Teslę, czy nie. Będziemy się nadal rozwijać” – napisał Musk na należącej do niego platformie X. Wiadomo, że po otwarciu lokalu akcje Tesli wzrosły o 1%, a firma uzyskała zgodę na budowę drugiego punktu w Los Angeles. Kolejna odsłona Tesla Diner ma powstać przy Santa Monica Boulevard, czyli jednej z najbardziej prestiżowych ulic miasta, przebiegającej przez Beverly Hills i West Hollywood. Źródła: Property Design, NSS Magazine, What Now Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Bitwa o Los Angeles. Czy w 1942 roku nad Kalifornią przelecieli Obcy?
W 1942 roku Los Angeles stało się miejscem jednego z najbardziej tajemniczych wydarzeń II wojny światowej. Wielu sądzi, że tego dnia zachodnie wybrzeże USA nawiedziło UFO.
W tym artykule: Niezidentyfikowane obiekty nad Los Angeles Kto zaatakował Kalifornię? Czym była bitwa o Los Angeles? Jeśli nie Japończycy, to kto? Jakie jest racjonalne wytłumaczenie bitwy o Los Angeles? Co w rzeczywistości się wydarzyło nad Kalifornią 25 lutego 1942 roku? Od końca 1941 roku mieszkańcy Stanów Zjednoczonych żyli w nieustannym napięciu. Niespodziewany ostrzał bazy Pearl Harbor przez japońskie lotnictwo wstrząsnął krajem. Ameryka oficjalnie przystąpiła do wojny z państwami Osi, a Pacyfik stał się jedną z największych aren walk II wojny światowej. Nowa sytuacja wywoływała uzasadniony strach – obawiano się, że zagrożenie może sięgnąć kontynentu amerykańskiego. Niezidentyfikowane obiekty nad Los Angeles Z całkiem realnym niebezpieczeństwem ataku ze strony Japonii Amerykanie mieli zmierzyć się blisko 3 miesiące później. 25 lutego 1942 roku południowa Kalifornia pogrążyła się w mroku. – Syreny zaczęły wyć w środku nocy, wszędzie gasły światła – relacjonuje świadek zdarzenia Albert W. Metz. Mężczyzna mieszkał w tym czasie w Los Angeles, centrum wydarzeń, które szybko zyskały miano tajemniczych. Decyzja o zaciemnieniu miała charakter wojskowy. O godzinie 2.25 w nocy pozbawiono oświetlenia teren rozciągający się od granicy z Meksykiem po dolinę San Joaquin. Ryk syren zbudził ze snu prawie 2 miliony Amerykanów. Dlaczego podjęto tak radykalne kroki? – Wyraźnie widziałem 25 srebrnych samolotów tworzących formację w kształcie litery V. Stopniowo przesuwały się w kierunku miasta Long Beach – twierdził nieżyjący już Peter Jenkins, pracownik gazety „Los Angeles Herald Examiner”. Według jego relacji, nad wybrzeżem Kalifornii pojawiły się niezidentyfikowane obiekty. Patrolujące ten obszar oddziały marynarki również dostrzegły zagrożenie. Ogłosiły więc stan gotowości bojowej. Jupitery z nabrzeża skierowano w miejsce, gdzie rzekomo znajdowały się latające pojazdy. „Obiekt, uchwycony w samym środku świateł, przypominał migoczące koło od roweru. Wokół niego błyskały pierścienie ognia” – pisał nazajutrz „Los Angeles Times”. Wszyscy byli zgodni – nad niebem południowej Kalifornii pojawił się intruz. Zareagowano gwałtownie. W ciągu 2 godzin – między 2.25 a 4.14 – oddano 1430 wystrzałów z broni naziemnej. Bez rezultatu: „Działa przeciwlotnicze zostały użyte przeciwko niezidentyfikowanemu statkowi powietrznemu w okolicach Los Angeles, krótko po 3.00 nad ranem czasu miejscowego (...) Niezidentyfikowany obiekt – potencjalnie sterowiec – leciał od strony Santa Monica i zniknął na północy Long Beach” – komentowało radio CBS. Mimo kilkudziesięciominutowego natarcia, zagadkowy pojazd bądź pojazdy zniknął z pola widzenia. Wśród świadków do dziś nie ma zgody, ile obiektów pojawiło się nad zachodnim wybrzeżem. Syreny zamilkły o 7.21 rano. Nie zdobyto bowiem dowodów świadczących o tym, aby w nocy wystąpiło jakiekolwiek zagrożenie. Trójkąt bermudzki. Dlaczego legenda trzyma się mocno? Trójkąt bermudzki. Dlaczego zwykły kawałek morza u wybrzeży Stanów Zjednoczonych cieszy się tak złą sławą? Cała sprawa ma więcej wspólnego z medialną wrzawą niż z rzetelnymi danymi Kto zaatakował Kalifornię? To w końcu Japończycy zaatakowali czy nie? – pytali mieszkańcy Kalifornii. „Niebo przez całą noc było czyste. Decyzja o podjęciu działań wynikła z nadmiernej nerwowości” – oświadczył sekretarz Marynarki Wojennej Frank Knox. Wypowiedź ta była jedyną publiczną reakcją władz na wydarzenia nad Los Angeles. Pozornie niewinny incydent pociągnął jednak dużo poważniejsze konsekwencje. W nocną operację zaangażowano przecież około 12 tysięcy funkcjonariuszy służb porządkowych, koordynujących na lądzie akcję ewakuacyjną. Kilkaset tysięcy osób szukało schronienia. – Miałem 8 lat. Ojciec wrócił do domu i powiedział mamie, abyśmy zeszli do schronu tak szybko, jak to możliwe. Dziadek zwykle ruszający się jak mucha w smole stawił się w piwnicy w 30 sekund – tak opisuje zajścia tamtej nocy dziś już emerytowany profesor antropologii Scott Littleton. Nie obyło się bez ofiar – śmierć poniosło co najmniej 6 osób. Jeden z żołnierzy zmarł na atak serca, kiedy przewoził furgonem zapasy amunicji, a światła na drodze nagle zgasły. Z podobnej przyczyny ofiarą wypadku samochodowego padła kobieta w mieście Arcadia i policjant z Long Beach. View Ediplayer on the source website Czym była bitwa o Los Angeles? „Bitwa o Los Angeles” – tak dziennikarze zaczęli nazywać dziwne zdarzenie z 25 lutego. Ale nie tylko media były zainteresowane incydentem. Nazajutrz, 26 lutego, prezydent Roosevelt wystosował memorandum skierowane do sekretarza wojny Henry’ego Stimsona. Żądał wyjaśnień. „Kto jest za to odpowiedzialny? Czy ktokolwiek nieupoważniony przez przedstawicieli armii Stanów Zjednoczonych może wszcząć alarm lotniczy?”. Zagadkowość sprawy skłaniała do snucia różnych teorii. Niektórzy świadkowie nie mieli wątpliwości. „Japończycy bombardują Beverly Hills” – pisał Ralph Blum, wówczas 9-letni chłopiec. Wiele osób, mając w pamięci japoński szturm na Pearl Harbor, upatrywało tożsamości intruza w gościach z Dalekiego Wschodu. „Reakcja tego typu jest w dzisiejszej psychologii określana »syndromem Pearl Harbor«. Atak na amerykańską bazę stanowił przeżycie traumatyczne. Mniejsze znaczenie miał tu rezultat. Chodziło o ujawnienie słabości – przeciwnicy obnażyli amatorstwo naszej armii. Nikt nie chciał, aby sytuacja się powtórzyła” – twierdzi dr John P. Wilson, specjalista od badań nad zespołem stresu pourazowego. Można zakładać, że marynarka, zauważywszy niezidentyfikowany obiekt, chciała zawczasu wyeliminować zagrożenie. Zwłaszcza, że 36 godzin wcześniej doszło do podobnego incydentu. Około 12 mil na północ od Santa Barbara namierzono japońską łódź podwodną, która w trakcie 25-minutowego ataku ostrzelała rafinerię ropy naftowej w Ellwood. Obyło się bez większych szkód, ale całe zachodnie wybrzeże zostało zaalarmowane. O możliwej obecności intruza informował, w utajnionym do roku 1974 memorandum, szef sztabu Armii Lądowej gen. George Marshall. Pisał do Roosevelta: „Myślę, że jeśli w sprawę były zaangażowane niezidentyfikowane samoloty, pochodziły ze źródeł handlowych. Mogły działać na zlecenie obcych agentów w celu wywołania alarmu, namierzenia obrony przeciwlotniczej i spowolnienia naszej produkcji przez pozbawienie światła”. Jeśli nie Japończycy, to kto? Opinia publiczna uważała co innego. Samoloty nie pochodziły ze „źródeł handlowych”. Były to wojskowe sterowce. – Wśród obecnych wówczas pogłosek największą popularnością cieszyła się ta, według której nad Los Angeles przeleciał japoński sterowiec. Miał to być przyczynek do bombardowań, ataku podobnego do tego z Pearl Harbor – relacjonuje ówczesne nastroje Littleton. Czy istniała możliwość, aby japońskie siły powietrzne dokonały nalotu za pomocą sterowców? Specjaliści twierdzą, że nie. – Japończycy zaniechali korzystania z tego typu konstrukcji po I wojnie światowej. Nie posiadali odpowiednich środków do produkcji niepalnego helu, a stosowanie wodoru uznano za niebezpieczne w warunkach wojennych. Wodór jest w końcu łatwopalny – komentował Paul T. Collins na łamach czasopisma „Fate” Nie zabrakło wielbicieli teorii spiskowych. „Los Angeles Times” wspominał o pojeździe przypominającym koło od roweru, inni wyraźnie dostrzegali latający spodek. „Patrząc z perspektywy czasu, »bitwa o Los Angeles« przejawia typowe cechy wizyty UFO” – przyznaje prof. Littleton. Aby rozwiązać zagadkę, antropolog postanowił połączyć siły z wielbicielem zjawisk paranormalnych Frankiem Warrenem oraz dr. Bruce’em Maccabee – czołowym ufologiem, byłym fizykiem Marynarki Wojennej USA. Analizie poddano m.in. wypowiedzi świadków i materiały fotograficzne. „Osoby zamieszkujące na północy Baldwin Hills (dystrykt w LA) widziały to dokładnie. Z doniesień wynika, że zaobserwowano okrągły obiekt, z niewielkim wzniesieniem w części środkowej. Kobieta o imieniu Katie, która śledziła zdarzenie z okna swego domu, stwierdziła, że był to duży eliptyczny kształt, skąpany w błyszczącej, pomarańczowej poświacie” – dzielą się ustaleniami badacze. „Aspektem rozstrzygającym, który uprawdopodobnia teorię o wizycie UFO, jest fakt, że zaobserwowany obiekt przetrwał ostrzał ponad 1400 pocisków. Niewiele współczesnych samolotów, nie wspominając o maszynach z okresu II wojny światowej, byłoby w stanie uciec przed takim natarciem” – wnioskuje Littleton. Jakie jest racjonalne wytłumaczenie bitwy o Los Angeles? Ufolodzy nie zdobyli powszechnej akceptacji dla swojej teorii. Większość badaczy opowiada się za bardziej racjonalnymi uzasadnieniami incydentu. Kluczowy okazał się rok 1983, kiedy to ukrócono domysły w sprawie „bitwy o Los Angeles”. 41 lat po incydencie amerykańskie Biuro ds. Historii Sił Lotniczych opublikowało oświadczenie z wynikami śledztwa. Według tego oświadczenia tajemniczym obiektem mógł być... balon meteorologiczny. Tego typu sonda, mogąca przypominać kształtem sterowiec, jest rutynowo stosowana do badania warunków atmosferycznych. Balon został najpewniej wypuszczony nad Los Angeles wieczorem 24 lutego. Do późnych godzin nocnych dryfował, nie zmieniając kursu. Zaalarmowane służby nabrzeża zdecydowały się więc na użycie środków bojowych. W huraganowym ostrzale nie widziano praktycznie niczego prócz dymu i śladów eksplozji. Korespondenci będący naocznymi świadkami zdarzenia, Ernie Pyle i Bill Henry byli zgodni – w takich warunkach nie dało się zobaczyć niczego, o wrogich samolotach nie mówiąc. Skąd więc powszechne przekonanie o obecności nie jednego, lecz wielu obiektów? Jak czytamy w oświadczeniu: „Zamieszanie wywołały prawdopodobnie wybuchy pocisków. Nałożone na siebie i uchwycone w świetle reflektorów nabrały kształtu gromady niezidentyfikowanych obiektów o różnych rozmiarach, w liczbie od jednego do kilkuset, poruszających się na wysokościach od kilku do dwudziestu tysięcy stóp, ze zmienną prędkością, od »bardzo wolnej« do ponad 200 mil na godzinę (...) Mieszkańcy, widząc grad pocisków i snopy świateł, doświadczyli pierwszego rzeczywistego i namacalnego zagrożenia wojennego. W takiej sytuacji nietrudno o wyolbrzymienia”. Co w rzeczywistości się wydarzyło nad Kalifornią 25 lutego 1942 roku? Stanowisko amerykańskich sił powietrznych wydaje się przekonujące, mimo to wydarzenie do dziś wywołuje emocje i inspiruje. W 1979 roku na ekrany kin trafił film Stevena Spielberga „1941”, w prześmiewczy sposób ukazujący próbę japońskiej inwazji na wybrzeża Kalifornii. Zaś w 2011 r. odbyła się premiera obrazu science fiction „Inwazja: Bitwa o Los Angeles”, opowiadającego o ataku kosmitów na Ziemię. Niewinny balon znad Pacyfiku nie uleciał ze zbiorowej wyobraźni, wzbudza wiele sensacyjnych skojarzeń.
Oto 10 najfajniejszych dzielnic na świecie. Ranking Time Out 2020
Jak co roku serwis turystyczny Time Out przepytał tysiące użytkowników i ekspertów, żeby sprawdzić, które miasto na świecie i jaka jego dzielnica jest najbardziej atrakcyjne pod względem oferowanej rozrywki, wydarzeń kulturalnych, społecznych czy kulinariów. Zobaczcie, jakie miasto zajęło pozycję lidera.
„Każdego roku badamy tysiące ludzi na całym świecie, aby odkrywać najfajniejsze dzielnice świata: miejsca, które reprezentują ducha największych miast na ziemi. Są to miejsca, gdzie można zjeść i zabawić się, poznać sztukę i kulturę, atmosferę i osobowość” – piszą organizatorzy plebiscytu. 2020 rok był wyjątkowy w historii rankingu, bo w tym roku jak nigdy wcześniej spędziliśmy wiele czasu w swojej najbliższej okolicy, poznając lokalne atrakcje, kuchnie, czy angażując się w akcje społeczne. Time Out przepytał ponad 38 000 mieszkańców największych miast oraz poprosił o opinię swoich redaktorów i ekspertów z całego świata. W ten sposób wyłoniono 40 najfajniejszych dzielnic na świecie, a my przedstawiamy pierwszą dziesiątkę. 10. Marrickville, Sydney Marrickville to prawdziwy kulturowy i społecznościowy tygiel, i właśnie ta różnorodność sprawia, że jego popularność jako modnego przedmieścia Sydney, wciąż rośnie. Maxim Boon z Time Out Sydney mówi, że Marrickville to miejsce zaskakujących dwoistości, gdzie rzemieślniczy piekarze z Two Chaps i stylowi sommelierzy z Where's Nick dzielą ten sam kawałek chodnica, co prosty wietnamski sklep z kanapkami. Obecność portugalskich, wietnamskich, włoskich i greckich imigrantów sprawiła, że powstała tu najbardziej eklektyczna scena kulinarna w mieście. Kluczową rolę w przekształceniu tego niegdyś przemysłowego zakątka miasta w popularny cel wieczornych wypraw odegrali też artyści i queerowi twórcy. Pomimo bliskości drogiego śródmieścia, Marrickville zdołało pozostać przystępne cenowo, w dużej mierze dzięki brakowi wieżowców i hoteli. 9. Haut-Marais, Paryż Mniej turystyczne niż właściwe Marais, Haut-Marais na północy Paryża w ciągu ostatnich kilku lat stało się bardzo stylową lokalizacją. Dzielnica położona pomiędzy stacjami metra Rambuteau, Temple i Saint-Sébastien Froissart, przyciąga smakoszy ekskluzywnymi restauracjami położonymi w historycznych murach Marché des Enfants Rouges. Odwiedzający mają też szansę wstąpić do wiodących galerii sztuki współczesnej, a miłośnicy słodyczy do kawiarni Jacquesa Genina, której właściciel przekazał 500 kg doskonałej czekolady pracownikom służby zdrowia na początku tego roku. Haut-Marais ożywa szczególnie nocą i znane jest jako swoista „ojczyzna” koktajl-barów. Little Red Door, Bisou, Candelaria – wystarczy zagłębić się w kręte uliczki, żeby znaleźć oszałamiające lokale serwujące najlepsze drinki. 8. Dennistoun, Glasgow Graniczy z Nekropolią, M8 i liniami kolejowymi, Dennistoun przypomina odosobnioną wyspę na East End w Glasgow. W ciągu ostatniej dekady napływ młodych ludzi – głównie studentów z pobliskiego Uniwersytetu Strathclyde – zmienił demografię tej niegdyś robotniczej dzielnicy. Za zmianą mieszkańców jeszcze nie nadeszła fala architektoniczna, wciąż królują tu więc kamienice z żółtego i czerwonego piaskowca. Przed pandemią Dennistoun było też znane z bogatego i kolorowego życia kulturalnego – w lokalach nie brakowało muzyki na żywo i kabaretów. Zaangażowana młoda społeczność chętnie wspiera inicjatywy takie jak Zero Waste Market oraz Food Forest w Alexandra Park, gdzie mieszkańcy z różnych środowisk spotykają się, aby sadzić warzywa i rośliny, a przy okazji budować wspólnotę. 7. Shaanxi Bei Lu / Kangding Lu, Szanghaj Sto lat temu ta senna dzielnica była częścią Międzynarodowej Osady Szanghajskiej – zachodniej enklawy do 1941 r. Teraz szybko przekształca się w tętniące życiem miejsce, gdzie rozkwitają nowe kawiarnie, bary i restauracje. Wśród niskich domów i oldschoolowych sklepów można tu znaleźć maleńką naturalną winiarnię SOiF i japońsko-amerykański Lucky Diner. Jednym z najbardziej ekscytujących nowości w Shaanxi Bei Lu jest najnowsza wersja całodziennego baru wrotkarskiego Riink. To dzieło Ting Ting Liang, właściciela pobliskiego lokalu LBTQ+ – baru Roxie. Chociaż Międzynarodowa Osada dawno przestała istnieć, dzielnica nadal wydaje się być kulturową krzyżówką. 6. Wedding, Berlin Dzielnice Berlina, takie jak Neukölln, Kreuzberg i Mitte, były znane z modnych restauracji i sklepów, które już dziś nie istnieją, ale w Wedding wciąż można znaleźć tamten klimat. Na północny zachód od centrum miasta, jego wielokulturowa, wielopokoleniowa społeczność pozostaje lojalna wobec lokalnych firm, od niezależnych sklepów spożywczych po nowatorskie punkty gastronomiczne. Oprócz znanych od dawna faworytów, takich jak Asia Deli na Seestraße, nowicjusze, tacy jak przyjazne weganom włoskie Sotto, domowa kuchnia tajwańska Cozymazu i Ernst (z gwiazdką Michelin) szybko zyskały popularność jako lokalne miejsca spotkań. Chociaż miasto jest znane jako miejsce 24-godzinnej imprezy, boczne uliczki Wedding są na tyle ciche, że gwarantują spokojny sen, gdy zdecydujesz się odpocząć po zbyt wielu atrakcjach. Za dnia możesz cieszyć się wspaniałymi widokami nad jeziorem Plötzensee i w Volkspark Rehberge. 5. Yarraville, Melbourne Melbourne zawsze było kulturalną stolicą Australii, ale w 2020 roku lockdown sprawił, że wiele ważnych atrakcji i wydarzeń zostało zawieszonych – muzyka na żywo, imprezy kulturalne, kawiarnie, galerie, muzea. Z drugiej strony duch wspólnoty w Melbourne nigdy nie był silniejszy, a dzielnica, która najlepiej to uosabia to Yarraville – zachodnie przedmieścia. Podsumowują to dwie historie z Yarraville, które przytacza tamtejsza korespondentka Time Out. Lee Smith-Moir, mieszkanka dzielnicy, w czasie lockdownu razem z córkami zaczęła rozwieszać w okolicy plakaty zachęcające do dzielenia się uśmiechem. Z kolei łyżwiarka Belle Hadiwidjaja jeździła ulicami dzielnicy na rolkach ubrana w bajkowe kostiumy, aby zapewnić sąsiadom – a szczególnie dzieciom – odrobinę rozrywki w czasie zamknięcia. 4. Bedford-Stuyvesant, Nowy Jork Ta brooklyńska dzielnica wiktoriańskich kamienistych kamienic stała się w tym roku „największym inkubatorem przyszłości Nowego Jorku”. Bed-Stuy to otoczona historią dzielnica z zielonymi ulicami, które tętnią poczuciem wspólnoty i tradycji – pisze Time Out. Przez długi czas Bed-Stuy było kulturalnym centrum czarnoskórej społeczności miasta i stało się też głównym centrum protestów Black Lives Matter. W obliczu pandemii Covid-19 i trwających protestów dzielnica stała się siedzibą społecznych akcji pomocowych – jak Bed-Stuy Strong – które pomagają najbardziej potrzebującym. Do nowych warunków szybko dostosowały się lokalne firmy, które otworzyły swoje podwoje na ulice, łącząc przestrzeń prywatną i publiczną. Peaches HotHouse serwuje pieczonego kurczaka w jadalni na świeżym powietrzu, Harold i Maude Vintage sprzedają kolorowe ubrania dla wszystkich płci, a Billie Holiday Theatre wystawia wspaniałe, zdystansowane społecznie spektakle teatralne. 3. Sham Shui Po, Hongkong Jedna z najstarszych dzielnic Hongkongu, znana z przemysłu tekstylnego, Sham Shui Po została niedawno ożywiona przez młodych twórców. Tradycyjni sprzedawcy uliczni, historyczne budynki i sklepy z tkaninami – odwiedzane przez międzynarodowych projektantów, takich jak Versace i Calvin Klein – znajdują się tu obok polecanych przez Michelin restauracji, takich jak Kung Wo Tofu Factory i rodzinny sklep z makaronem Lau Sum Kee Noodle. Stare instalacje współgrają ze współczesnymi kawiarniami i kreatywnymi centrami, takimi jak Phvlo Hatch: trzypiętrowy dawny sklep tekstylny, w którym obecnie znajduje się kawiarnia Color Brown, platforma projektowania mody promująca zrównoważony rozwój poprzez upcykling, oraz Hatch – lokalna organizacja pozarządowa poświęcona wsparciu osób niepełnosprawnych umysłowo. W centrum dzielnicy znajduje się Wontonmeen – hostel, w którym na co dzień mieszkają turyści i artyści wystawiający się w okolicy. Od wybuchu pandemii hostel został przekształcony w studio umożliwiające muzykom nagrywanie filmów i występy online. Część hostelu służy też jako schronienie dla bezdomnych dotkniętych epidemią, a znajdująca się na parterze kawiarnia serwuje dla nich posiłki. Sham Shui Po było też głównym polem bitwy w protestach w 2019-2020. 2. Downtown, Los Angeles 2020 to najbardziej bolesny rok w najnowszej historii Los Angeles, a ze względu na brak jednego centralnego miejsca spotkań w mieście, Downtown stało się obecnie jego „duszą”. To tu w ostatnich miesiącach miały miejsce najważniejsze i często niełatwe spotkania – tu zbierali się pogrążeni w żałobie fani Kobe Bryanta, tu po zabójstwie George'a Floyda wybrzmiał głos mniejszości. „Nie obyło się bez walki, ale w dniu, w którym tysiące ludzi przepływały ulicami Downtown, nastąpił wyraźny zwrot w kierunku jedności” – pisze Time Out. 1. Esquerra de l'Eixample, Barcelona Rozległa dzielnica Eixample w Barcelonie jest podzielona na dwie odrębne części. I chociaż Dreta de l’Eixample zwykle przyciąga całą uwagę, dzięki olśniewającym luksusowym sklepom i spektakularnym modernistycznym budynkom, w 2020 roku wszystkie oczy skierowane są na Esquerra de l’Eixample. Ta lewa strona Eixample ma charakterystyczną architekturę, w której każdy blok posiada własny wewnętrzny dziedziniec. Podczas ścisłego zamknięcia Barcelony przestrzenie te stały się źródłem miejskiego życia, gdy mieszkańcy organizowali imprezy taneczne na swoich balkonach. W międzyczasie powstała lokalna Sieć Wzajemnego Wsparcia, aby pomóc najsłabszym, a Ada Parellada ze znanej restauracji Semproniana zaczęła gotować dla pracowników służby zdrowia. „W tym roku to Esquerra de l’Eixample wskazuje drogę do przyszłej Barcelony, w której to miejscowi, a nie turyści, rządzą grzędą” – pisze Borja Duñó z Time Out Barcelona.
Skateboarding. Jak deskorolka z ulicznego hobby zmieniła się w sport olimpijski
Miejska deska. Jak deskorolka przeszła długą drogę od niszowego hobby do sportu, który ma wpływ na krajobraz miast oraz kulturę na całym świecie?
Jest słoneczne poniedziałkowe popołudnie w Venice Beach. Wysoki młody mężczyzna ubrany w T-shirt i luźne spodnie przeskakuje przez barierkę okalająca skate park, upuszcza na betonowa powierzchnie deskorolkę, stawia na niej stopę i sunie dookoła parku, nabierając prędkości. Wjeżdża do jednej z dwóch głębokich mis, a następnie wyłania się z duża prędkością na jej drugim końcu. Zbliża się do rampy. Ale zanim na nią wskoczy, obraca tylna stopa deskorolkę o 180 stopni, który to trik wykona ponownie, zeskakując z rampy i lądując na chodniku. Chłopak nazywa się Sean Davis i odkąd skończył osiem lat, myśli o sobie przede wszystkim jako o deskorolkowcu. W zeszłym roku przeprowadził sie do Los Angeles z Naperville w stanie Illinois. Waletuje u znajomych na kanapach, od czasu do czasu śpi w swoim samochodzie – wszystko po to, aby móc mieszkać w południowej Kalifornii, ojczyźnie skateboardingu. Niegdyś podwórkowe hobby, następnie sport, który zdobył popularność wśród kalifornijskich surferów, skateboarding jest obecnie uprawiany na całym świecie. Uliczny charakter deskorolki zawojował takie miejsca jak Szanghaj, São Paulo, Helsinki, a nawet Kabul. Sport ten ma swoje własne określenia na triki (fakie, vert, kickfl ip, ollie), ojców założycieli (m.in. Tony’ego Alve, Steve’a Caballero czy Tony’ego Hawka), renomowany magazyn (Trasher z San Francisco), poświęcony sobie fi lm którego reżyserem jest legenda skateboardingu Stacy Peralta, a narratorem Sean Penn), oraz celebrytów hobbystów (Justina Biebera, Rihanne, Lila Wayne’a, Miley Cyrus). Deskorolkowcy, niegdyś będący – jak powiedział Ocean Howell, były profesjonalny skateboardzista, a dziś profesor historii – „sola w oku architektów zieleni, planistów i właścicieli budynków”, stali się nieoficjalnymi adwokatami miejskiego planowania przestrzennego i designu. – Instytucje rządowe wspierają dziś deskorolkę tak jak piłkę nożna – mówi Yulin Olliver, mieszkająca w Los Angeles agentka sportowa pracujący w agencji Wasserman reprezentującej kilku skateboardzistów. Jakby na potwierdzenie tych słów oraz jako milczące przyznanie potrzeby zwrócenia się ku młodszej publiczności, na kolejnej olimpiadzie planowane są nowe konkurencje: deskorolka uliczna oraz parkowa kobiet i mężczyzn. Pierwsza konkurencja odbywać się będzie na torze składającym się ze schodów, poręczy, krawężników oraz innych miejskich przeszkód, druga w terenie z zagłębieniami i misami. Mimo ze sport ten jest dzisiaj wszechobecny, strefa zero skateboardingu pozostaje południowa Kalifornia – miejsce jego narodzin. Codzienny spektakl rozgrywający się w Skate Parku Venice Beach jest złudnie niepozorny, zdaje się być niczym spontaniczny mecz w koszykówkę czy tenisa rozgrywany kilkaset metrów dalej. Deskorolkowcy maja jednak więcej wspólnego z kulturystami ubiegłego stulecia, takimi jak Reg Lewis czy Dave Draper, którzy byli ucieleśnieniem nie tylko kalifornijskiego stylu życia, ale również determinacji i ambicji. Tak jak ci muskularni bywalcy plaż dążyli do transformacji ludzkiego ciała, skateboardzisci przybywają tłumnie do południowej Kalifornii, aby nadawać kształt ścieżkom, którymi chadzają piesi. – Tutejsza rzeczywistość jest dokładnie taka, jak ja malują – mówi Sebastian „Sebo” Walker, który przeprowadził się z Salem w Oregonie ponad dekadę temu i przez pierwsze cztery lata często sypiał w furgonetce, aby tylko móc spędzać całe dnie w kalifornijskich skate parkach i szlifować swe umiejętności. – No wiesz, słonce każdego dnia, mnóstwo wyśmienitych deskorolkowców i słynny na cały świat styl życia. Ten wszechobecny beztroski styl zyskał ekskluzywny sznyt, gdy Venice Beach stało się popularne wśród turystów. Tłumy odwiedzających rywalizują z miejscowymi o stolik w popularnych restauracjach takich jak Charcoal Venice, Tasting Kitchen czy tez elegancka kawiarnia Intelligentsia. Zwiedzanie Venice Beach nie może się jednak obejść bez zahaczenia o deskorolkową scenę. Skate park w Venice Beach reprezentuje sielski czar tego miejsca, z jego promiennymi zachodami słońca i jeszcze nie do końca wysublimowanym plażowym klimatem. O każdej porze dnia możemy spotkać tu cały przekrój użytkowników parku: małe dzieci wraz z krążącymi wokół nich rodzicami, młode talenty takie jak Sean Davis, od czasu do czasu jakiegoś sowicie opłacanego zawodowca, oraz nastoletnich miłośników deskorolki, którzy znaleźli w niej ten rodzaj spersonalizowanego ujścia własnej kreatywności, którego nie jest w stanie zaoferować żaden bardziej tradycyjny sport. Skate Park w Venice powstał dekadę temu, The Cove – park w Santa Monica – został zbudowany w 2005 r., a będący oazą deskorolkowców Stoner Skate Park w zachodnim L.A. otwarto w roku 2010. Każdy z nich ma lokalnych sympatyków. – To pewien rodzaj terytorialnego braterstwa – mówi Jim McDowell, współwłaściciel znajdującego się w Santa Monica malutkiego, nastrojowego sklepu skateboardingowego Rip City Skates założonego w 1978 r. w lokalu, w którym niegdyś znajdował się bar. – Chłopaki z Venice Beach powiedzieli tym z Santa Monica „mamy was gdzieś” i vice versa. Skate parki południowej Kalifornii – będące inspiracją dla publicznych przestrzeni na całym świecie – same są kopiami miejskich przestrzeni. Odnoszą się do tradycji deskorolki jako wyjętego spod prawa sportu nadającego nowy kształt statecznemu i uporządkowanemu krajobrazowi miasta. Schody, ławki, poręcze są po to, aby wykorzystywać je do jazdy na deskorolce. – Skateboarding to naginanie zasad – mówi Steve Alba, legenda tego sportu od czterech dekad. – To sposób myślenia: my przeciwko nim. Salba (jak na niego wołają), obecnie 57-latek, należał do drugiej fali deskorolkowych pionierów, którzy nastali po Z-Boys, nazwanych tak na cześć sklepu surfingowego Zephyr w Santa Monica, do którego chadzali. Salba był jedną z osób, które spopularyzowały tzw. vert skateboarding, odmianę deskorolki wykorzystującą powierzchnie pionowe. Ten rodzaj jazdy na deskorolce powstał w latach 70. ubiegłego stulecia, kiedy to ogromna susza uniemożliwiła wielu mieszkańcom południowej Kalifornii wypełnienie basenów wodą. Głębokie misy w dzisiejszych starannie zaprojektowanych parkach są odwzorowaniem prywatnych basenów, do których zakradał się Salba ze swoją ekipą, aby beztrosko wykonywać tam karkołomne triki, zanim pojawi się policja. Pewnego zimowego ranka w ogrodzie rezydencji w hrabstwie San Bernardino obserwuję Salbę z kilkorgiem młodszych skaterów szlifujących umiejętności w pustym basenie. Dwóch z nich to mega-gwiazdy w swojej dyscyplinie: Oskar „Oski” Rozenberg, 23-letni charyzmatyczny Szwed uważany za jednego z najbardziej pomysłowych skaterów na świecie, oraz pochodzący z San Bernardino i wyróżniający się wyjątkowym luze 22-letni Tristan Rennie. Długowłosi gladiatorzy na kółkach w przydomowym Colosseum przez godzinę wykonują powietrzne triki. Podziwiają wzajemnie swoje umiejętności, wykrzykując chóralne „Zajebiście, stary!”, „Zawalisty trik!”. Salba jeździ wraz z nimi. Ma na głowie kask – zawsze czerwony – i ochraniacze na łokcie oraz kolana w lamparci wzór. Jego ruchy są wyraźnie sztywniejsze. Mimo to młodsi deskorolkowcy patrzą na Salbę z szacunkiem. To człowiek, który na deskorolce zbudował karierę – dzięki sponsoringowi, programom mentoringowym, sprzedaży filmów wideo, umowom z firmami odzieżowymi, nie wspominając o jego niesłabnącej aktywności w basenach na terenie tzw. Badlands w hrabstwach Los Angeles i San Bernardino. Salba jest tym, który obmyślił najtrudniejsze triki. – To miłe, gdy nowe pokolenia powracają do dawnych tradycji – mówi weteran. – Jak Oski. W Szwecji nie ma on za bardzo możliwości pojeżdżenia w basenach… Ale to jest właśnie to, na czym polega skateboarding – na niepozwalaniu, aby cokolwiek stanęło ci na drodze. Sean Davis wie coś na temat niepozwalania, aby cokolwiek było przeszkodą. Jest kelnerem w restauracji w Santa Monica, której specjalnością są steki. Z Venice Beach do pracy jeździ na deskorolce. Po południu, gdy kończy pracę, kieruje się do parku. Wieczorem zaś zamieszcza na Instagramie obserwowanym przez 12 tys. osób filmiki ze swoimi najnowszymi wyczynami. Poczciwy, pochodzący ze Środkowego Zachodu koleś, który zdaje się latać na kawałku drewna prosto w paszczę zachodzącego słońca. Rankami skacze na skakance, podnosi ciężary i uprawia jogę. Regularnie odwiedza lokalny sklep z wyrobami z konopi, aby kupić konopny krem. Używa go do uśmierzania bólu znanego tylko osobom uprawiającym ten sport, którego częścią jest rzucanie się bez specjalnej ochrony w betonową misę. Miał złamaną kostkę, łokieć, nadgarstek, palec u ręki, kciuk, palec u nogi oraz serce po rozstaniu z dziewczyna, która przeprowadziła się wraz z nim z Illinois do Kalifornii. Poświecił się tej pasji całkowicie. Davis ma sporo sponsorów, m.in. firmę Nike, ale głównie wynagradzany jest darmowym sprzętem. Chciałby być profesjonalnym skaterem, zarabiać tym sportem na życie, być może nawet założyć własna markę odzieżową związaną z deskorolka. Na razie skoncentrował się na jednym celu. – Chce spełnić moje dziecięce marzenie i zobaczyć swoje imię na deskorolce. Olimpijski status, który zyskała deskorolka, pod pewnymi względami wydaje się dziwny. Jak zawodnicy tacy jak Tristan Rennie, uprawiający sport, który przede wszystkim stawia na indywidualny styl, maja podporządkować się olimpijskim zasadom? Tego nikt nie wie. – Wywołuje to wiele napiec – przyznaje Salba – ale obecność konkurencji deskorolkowych na igrzyskach to świetna sprawa. Choc według mnie olimpiada potrzebuje deskorolki bardziej niż deskorolka olimpiady. W położonym nad samym oceanem Encinitas, mieście oddalonym od Venice Beach o dwie godziny jazdy, spotykam się z Bryce Wettstein, która w ogrodzie za domem wykonuje triki na własnych misach nazwanych Iguana Bowl, na cześć zmarłej iguany, pupila rodziny. Jak typowa nastolatka Wettstein często chichocze, niezbyt elokwentnie się wysławia i jest nieco niezdarna. Ale gdy tylko sunie po wodach oceanu na desce surfingowej czy tez po betonie na deskorolce, staje się gigantem. Surfuje i jeździ na deskorolce, odkąd skończyła pięć lat, a w wieku ośmiu brała już udział w zawodach. Długo nie mogła się zdecydować, który sport woli, aż w końcu trzy lata temu dotarło do niej, ze walka z natura na falach jest nie do końca tym, co odpowiada jej kreatywnej osobowości. – Surfując, jesteś w dużej mierze skazany na łaskę i niełaskę Matki Natury. Bryce została mistrzynią USA w parkowej odmianie deskorolki. Jest młoda kobieta, która osiągnęła sukces w sporcie od czasów swego powstania zdominowanym przez testosteron. To zarówno szansa, jak i wyzwanie dla kobiet. – Po męskiej stronie jest ocean talentów, wiec facetom trudniej się wybić i osiągnąć sukces – mówi Yulin Olliver, agentka Wettstein. – Z drugiej strony sponsoring i wygrane w zawodach dla kobiet są tak małe, ze ciężko byłoby z tego wyżyć. Według Olliver w USA jest nie więcej niż kobiety, które mogą uznać skateboarding za pełnoetatowa prace – i żadna z nich nie wzbogaciła się na umowach ze sponsorami. Wettstein nadal chodzi do szkoły. Jej głównym zmartwieniem teraz jest nie tyle finansowa niezależność, ile niebezpieczeństwo, ze zostanie skreślona z listy uczniów za zbyt duża liczbę nieobecności spowodowanych wyjazdami na zawody do Brazylii, Szwecji, Peru czy Chin. Ma tez nadzieje wejść do reprezentacji olimpijskiej. Deskorolkowcy z południowej Kalifornii to architekci na kółkach, nieustannie redefiniujący spalony słońcem miejski krajobraz. Podglądanie ich w Venice Beach, gdy uprawiają sport dziś już olimpijski, łapiąc krawędzie i robiąc kick flippy w swoim unikalnym stylu, to jak obserwowanie czegoś tak odwiecznego jak fale Pacyfi ku: ludzkiego pragnienia, aby przezwyciężyć prawa natury rządzące wszechświatem. I oczywiście odlotowo przy tym wyglądać. Źródło: NationalGeographic.com: How California skateboarding revolutionized global culture
Jak zrobiłem sobie szalony prezent na urodziny i poleciałem na weekend do Los Angeles
W Mieście Aniołów chciałem zobaczyć Universal Studios, pospacerować po słynnej Hollywoodzkiej Alei Sławy, poleżeć na plażach Venice, Santa Monica czy Manhattan znanych nie tylko z seriali Słoneczny Patrol i Beverly Hills 90210, a na koniec wypożyczyć kabriolet i pojechać szlakiem kalifornijskich winnic do Santa Barbara. Nie sądziłem jednak, że w ciągu zaledwie trzech dni razem z przyjaciółką Marzeną, będę podróżował z imprezy na imprezę, zaliczając nawet party w domu milionera na wzgórzach Hollywoodu.
Plotki przy śniadaniu - Idąc od hotelu w prawą stronę, dojdziesz do domu Reese Witherspoon, to zaledwie trzy domy dalej. Jeśli pójdziesz w lewą stronę, to tuż przy pierwszym skrzyżowaniu jest budynek, w którym apartament ma Bruce Willis, a nieco po skosie od hotelu, po drugiej stronie mieszka Janet Jackson - tłumaczył mi Chris, lekarz medycyny estetycznej, którego poznałem przy śniadaniu w hotelu Kimpton Palomar Beverly Hills. O swoich sąsiadach z ulicy opowiadał za każdym razem, gdy o poranku spotykaliśmy się przy naleśnikach z syropem klonowym, soku pomarańczowym i czarnej kawie w kubku XXL. Chris jadał tu codziennie, podobnie jak jego znajomi - hotelowa restauracja była najbliżej ich domów. Wpadał do niej po porannym joggingu, zawsze ze swoim maltańczykiem, którego przez cały czas trzymał na ręku. Najpierw przeglądał stos codziennych gazet, potem zamawiał śniadanie. I zagadywał hotelowych gości siadających przy nim na barowych stołkach. Nie powiem, jego opowieści o sąsiadach z pierwszych stron plotkarskich magazynów zrobiły na mnie wrażenie. Na drugi dzień wybrałem się nawet na spacer Wilshire Boulevard przy którym stoi hotel w nadziei, że może spotkam kogoś znanego. Po powrocie z porannej przechadzki nie mogłem uwierzyć w to, że wyszedłem przespacerować się tylko po to, by spotkać kogoś znanego. Jednak daję głowę, że też ulegniecie magii Beverly Hills. I po śniadaniu pojedziecie uberem (zdecydowanie taniej niż taksówką) na Rodeo Drive, gdzie pośród luksusowych butików najdroższych marek świata spacerowała Pretty Woman, a potem zajrzycie na Hollywoodzką Aleję Sławy, by sfotografować się z gwiazdami Poli Negri, Meryl Streep, Michaela Jacksona, Królika Bugsa albo i Donalda Trumpa. Spotkacie wielu sobowtórów gwiazd, którzy za zdjęcia każą sobie płacić nawet po kilkanaście dolarów (takie stawki miał niby Elvis Presley, któremu odklejały się bokobrody). Mnie oskubała kobieta kot, która za selfie zgarnęła pięć dolarów! Swoją głupotę tłumaczę jetlagiem. View oEmbed on the source website Zaproszenie na wzgórza Ten SMS zupełnie zmienił moje weekendowe plany: „Cześć, mamy zaproszenie dzisiaj na kolację i wino do Barry’ego, który mieszka na wzgórzach Hollywood. Dołączycie?" - pisał Marek, znajomy aktor, wykładowca wydziału teatralnego na Uniwersytecie Kalifornijskim. Nie widzieliśmy się całe lata, więc odpowiedź mogła być tylko na tak. Dom Barry’ego, milionera z branży tytanowej, był elegancki, urządzony ze smakiem, z mahoniowymi drewnianymi meblami, granatowymi kanapami, nastrojowymi lampami, kolekcją obrazów, biblioteką, piwniczką doskonałego wina i domkiem dla gości. No i z przepięknym ogrodem, z którego można było spojrzeć na światła Los Angeles. Naturalna sceneria do jakiegoś kolejnego hollywodzkiego hitu. Barry sam przyrządził kolację, na której oprócz nas i Marka z żoną, byli też inni znajomi. Wieczór w ogrodzie z kieliszkiem kalifornijskiego wina - idealne zakończenie dnia. Nawet nie wiem, w którym momencie przyjęcia u Barry’ego przyszło zaproszenie na kolejną imprezę. - Jeszcze nigdy nie urządzałam party w poniedziałek. Ale twoje urodziny muszą być najlepsze w życiu, widzimy się jutro u nas - zdecydowała Teresa, Polka, która wraz z mężem Mikołajem w Los Angeles mieszka od lat. Zwiedzili niemal cały świat - Mikołaj fotografuje cuda natury m.in. dla National Geographic. Ma zachwycającą kolekcję zdjęć i filmów, którymi raczył mnie podczas poniedziałkowego wieczoru. Teresa zaś serwowała przepyszne dania - jest mistrzynią w urządzaniu przyjęć, ale też kolekcjonowaniu wyjątkowych przedmiotów, jak chociażby azjatyckiego rękodzieła. Po powrocie do hotelu zastanawiałem się, czy jeszcze kiedyś spotkam Teresę i Mikołaja… Kilka dni temu wrzuciłem na Facebooka zdjęcie z podpisem: „Kto ma się spotkać w życiu, ten się spotka. Trzy tygodnie temu poznałem w Los Angeles Teresę i Mikołaja, spędziłem wieczór w ich domu. Myślałem sobie, że widzimy się pierwszy i ostatni raz. Dwa dni temu wpadliśmy na siebie w Warszawie na ulicy Kredytowej”. Jak to zorganizować? Od kwietnia do Los Angeles latają bezpośrednio z Warszawy Polskie Linie Lotnicze LOT. Cena biletu w promocji od 1999 zł w dwie strony. Nocleg? Spałem hotelu Kimpton Palomar Beverly Hills (kimptonhotels.com), skąd blisko miałem do plaż Venice i Santa Monica oraz do Hollywoodzkiej Alei Sław i Rodeo Drive, a także w butikowym, młodzieżowym Farmer’s Daughter Hotel, farmersdaughterhotel.com, w sercu Los Angeles, na przeciwko centrum handlowego, w którym zrobicie zakupy na wyprzedażach. Blisko stąd również do targu z lokalnym ekologicznym jedzeniem, choć tego skosztujecie także np. podczas kolacji w hotelowej restauracji Tart (w karcie spory wybór dań). A rano dostaniecie tu prawdziwe, gigantyczne amerykańskie śniadanie z kiełbaskami, jajecznicą, pieczonymi ziemniakami i fasolą - będziecie najedzeni przez cały dzień. View oEmbed on the source website Tekst i zdjęcia: Michał Cessanis Miejsca, które warto zobaczyć w Los Angeles 1. Hollywood Gwiazdy Hollywood jeszcze nigdy nie były tak blisko Ciebie. Odwiedź słynną Aleję Gwiazd zawierającą ponad 2600 pięcioramiennych gwiazd, upamiętniających znane osobistości świata show-biznesu. Wybierz się na wycieczkę dwupiętrowym autobusem i odwiedź najciekawsze miejsca w Los Angeles. 2. Venice Beach Najbardziej romantyczne miejsce w sercu Kalifornii. Jazda rowerem lub na wrotkach wzdłuż jednej z najpiękniejszych plaż na świecie pozwoli Ci w pełni poczuć klimat tego wyjątkowego miejsca. 3. Rodeo Drive Zrób zakupy na jednej z najsłynniejszych ulic handlowych, to tu swoje butiki mają najbardziej prestiżowi projektanci mody oraz mieszczą się renomowane restauracje. Na Rodeo Drive przesiadują gwiazdy Hollywood oraz znani politycy. 4. Disneyland Poczuj się jak dziecko podczas niezapomnianej wycieczki po Disneylandzie. Disneyland skradnie twe serce i sprawi, że zechcesz w nim zostać jak najdłużej. 5. Universal Studios Odwiedź znane na całym świecie studio filmowe i zobacz na własne oczy scenografię do największych produkcji hollywodzkich. Nie możesz pominąć Wizarding World of Harry Potter, by na jeden dzień stać się uczniem słynnego Hogwartu. Źródło: lot.com
Miasto Aniołów bezpośrednio z Polski! Sprawdź, jak zorganizować wyjazd i nie wydać fortuny
Od 3 kwietnia LOT uruchamia nowe, bezpośrednie połączenie z Warszawy do Los Angeles. Bez przesiadek, na pokładzie Boeinga 787 Dreamliner. Żal nie skorzystać!
Los Angeles na wyciągnięcie ręki Od 3 kwietnia w zaledwie 12 godzin będziemy mogli znaleźć się na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych. To pierwsze takie połączenie LOT-u i jednocześnie najszybsza możliwa podróż z Polski do Kalifornii. Rejsy do Miasta Aniołów będą realizowane samolotami Boeing 787 Dreamliner 4 razy w tygodniu: w poniedziałki, wtorki, piątki i soboty. Bilety dostępne są w sprzedaży (więcej: tutaj). Zaplanuj zwiedzanie Mamy bilet i co dalej? Absolutny szlagier to Walk of Fame, spacer po hollywoodzkim deptaku, na który składa się ponad 2,5 tys. gwiazd z nazwiskami celebrytów. Najpopularniejsza trasa przebiega od skrzyżowania z Vine Street aż do starego Chińskiego Teatru. Następny punkt - Universal City - tematyczny park rozrywki na obrzeżach Hollywood. W planie zwiedzania warto uwzględnić wizytę w Venice, dzielnicy artystów, hipsterów i studentów, by poczuć nieco inny klimat miasta. Do tego przyda się też krótka wycieczka poza miasto - kilkanaście minut jazdy od LA znajduje się Malibu, uroczy nadmorski kurort. Idealne miejsce, by przekonać się, że Kalifornia to nie tylko gwiazdy, ale też plaże i fale idealne dla surferów. Zminimalizuj koszty I tu pojawia się pytanie, jak zobaczyć to wszystko i nie zbankrutować? Oszczędzanie warto zacząć już na lotnisku i zamiast wydawać 100 dolarów na taksówkę, lepiej przeznaczyć tę sumę na wypożyczenie samochodu na trzy dni i pełen bak paliwa (przed podróżą można zarezerwować samochód na rentalcars.com). Najtrudniej będzie z noclegiem, bo hotele w Kalifornii należą do najdroższych na świecie. Zawczasu lepiej nastawić się na nocleg w motelach. Jest ich sporo nawet w Hollywood. Warto upewnić się, czy proponowana cena jest kompletna i czy nie zostaną naliczone dodatkowe opłaty, na przykład za sprzątanie. Za noc w Los Angeles powinniśmy wydać ok. 60 dolarów. A to, co w LA będziemy mieć całkiem za darmo to… zachody słońca. Najlepiej podziwiać je z Mulholland Drive, pełnej meandrów drogi. Spektakl świateł odbijających się w szybach wieżowców – bezcenny. Nie trzeba więcej, by zrozumieć, że znajdujemy się w samym sercu Fabryki Snów. Przekonani do wyjazdu? Najmocniejsze argumenty znajdziecie w naszej GALERII >>>
Miasto Aniołów bezpośrednio z Warszawy. LOT uruchamia połączenie do Los Angeles
To pierwsze bezpośrednie połączenie z Polski na zachodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych.
Pierwsze dreamlinery do Los Angeles wystartują 3 kwietnia i będą realizowane 4 razy w tygodniu: w poniedziałki, wtorki, piątki i soboty. W ten sposób LOT zapewni najkrótszą podróż na zachodnie wybrzeże USA głównie z myślą o pasażerach z Polski i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. - Otwieramy pierwsze bezpośrednie połączenie z regionu Europy Środkowo-Wschodniej do Los Angeles, jednego z najważniejszych i najsłynniejszych miast Stanów Zjednoczonych – mówi Rafał Milczarski, prezes LOT-u. - Jestem przekonany, że Kalifornia to nie tylko idealny kierunek na wakacje, ale także coraz ważniejszy ośrodek biznesowy – dodaje. Dreamlinerem Połączenie do Los Angeles będzie obsługiwane wyłącznie najnowocześniejszymi samolotami świata, tj. Boeingami 787 Dreamliner. Maszyny pozwalają utrzymać na pokładzie o wiele lepsze ciśnienie, wilgotność i zapewniają więcej przestrzeni/ Wszystko to redukuje efekt tak zwanego jet lagu. Na ich pokładach pasażerowie mają do dyspozycji trzy klasy podróży: LOT Business Class, LOT Premium Economy i LOT Economy Class. Klasa biznes to 18 foteli, które rozkładają się do pozycji płaskiego łóżka – jednego z największych na rynku. W LOT Premium Economy czeka 21 przestronnych foteli, które wyposażone są w indywidualne podłokietniki, podnóżki i podpórki pod uda. W klasie LOT Economy fotele rozkładają się do przodu, nie zabierając miejsca na nogi pasażerom siedzącym przed nami, wyposażone są także w podnóżki. Każdy pasażer ma do dyspozycji indywidualny system rozrywki pokładowej. Nowe połączenia Los Angeles będzie ósmym połączeniem dalekiego zasiegu w siatce LOT-u, w tym piątym kierunkiem w Ameryce Północnej. W sumie tylko w tym roku LOT ogłosił i uruchomił 24 nowe połączenia, w tym ogłoszone kilka dni temu połączenie do Newark w USA i połączenie do Seulu, które wystartuje już 17 października. Bilety na rejsy do Los Angeles można już nabyć we wszystkich kanałach sprzedaży, miedzy innymi na stronie lot.com, poprzez Contact Center, w biurach LOT Travel i u agentów.
6 miejsc na świecie, które warto odwiedzić właśnie w kwietniu
Przyjrzeliśmy kilku czynnikom takim jak pogoda, ceny, wydarzenia kulturalne i wybraliśmy te miejsca, w których kwiecień to najlepszy miesiąc na odwiedziny. Stawiamy również na egzotykę. Zobacz nasz przegląd.
_______________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze w Polsce! Poznaj nominowanych, zagłosuj i wygraj cenne nagrody: View oEmbed on the source website
W Los Angeles, celebryckiej stolicy Stanów Zjednoczonych, na razie królują gwiazdy filmowe, ale wkrótce zaroi się tam od małych, pasiastych i skrzydlatych obywateli.
Wszystko dzięki niedawnej decyzji władz miasta legalizującej hodowlę pszczół w dzielnicach mieszkalnych. Ale owady te żyją także w polskich miastach. W samej Warszawie można znaleźć 300 uli. W Łodzi powszechne są hodowle w ogródkach działkowych na obrzeżach miasta. Próby wprowadzania owadów do centrum podejmuje się też w Szczecinie. Zwolennicy miejskiego pszczelarstwa twierdzą, że ich pszczoły radzą sobie nie gorzej od tych hodowanych w gospodarstwach rolniczych. – Miasto ze swoją bioróżnorodnością jest lepszym miejscem do ich hodowli. Tu przez cały rok coś kwitnie. Z kolei na wsi często dochodzi do sytuacji, w której po przekwitnięciu na przykład rzepaku pszczoły zwyczajnie nie mają już co jeść i z czego budować zimowych zapasów – mówi Jędrzejewski z inicjatywy Miejskie Pszczoły. Miasto to hektary dachów niedostępnych dla przypadkowych ludzi. Mogą one stać się dla pszczół najbezpieczniejszym schronieniem, a dla mieszczuchów ciekawostką i sposobem na ratowanie zagrożonego gatunku, bez którego i my nie przetrwamy. Mimo to, jeszcze do niedawna pszczoły żyły w polskich miastach nielegalnie. Jak się to zmieniło? O tym w listopadowym wydaniu "National Geographic Polska" – już w kioskach. Zobacz, co jeszcze w numerze!
Ponad 40-procentowe obniżki cen biletów KLM do wybranych miast w Ameryce Północnej
Kolejna promocja KLM tym razem objęła trzy znane, zwłaszcza wśród Polaków, metropolie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Przeloty do Chicago można teraz kupić z 37-procentowym upustem w stosunku do ceny regularnej poza okresem promocji – już od 1679 PLN. Natomiast do Montrealu (43 procent zniżki), jak i Los Angeles (47 procent zniżki) można polecieć już od 1979 PLN. Warunkiem skorzystania z nowej oferty jest zakup przelotu między 8 i 10 maja br. a wyjazd należy zaplanować od 23 sierpnia do 15 grudnia br. Na promocyjnej liście KLM znalazło się Chicago w cenie 1679 PLN, określane również mianem "Wietrznego miasta" (ang. Windy City). Metropolia leżąca nad jeziorem Michigan (stan Illinois), stanowi trzecie pod względem wielkości i zaludnienia miasto w Stanach Zjednoczonych (po Nowym Jorku i Los Angeles). Kojarzone często, jako jedno z największych skupisk Polaków i Amerykanów pochodzenia polskiego. Do końca lat 80. XX wieku wielu Polaków w Chicago zamieszkiwało dzielnicę Polish Village, potocznie nazywaną Jackowem (od kościoła świętego Jacka). Obecnie Polacy są mniejszością, a dzielnicę tę zamieszkują głównie Meksykanie. Chicago to jednak nadal szczególnie ważne miejsce dla Polaków, m.in. z siedzibą władz centralnych Kongresu Polonii Amerykańskiej. Kolejnym kierunkiem objętym promocją KLM (po Chicago i Los Angeles) jest Montreal w Kanadzie – dostępny w cenie 1979 PLN. Z pewnością warto odwiedzić to pełne uroku miasto, usytuowane nad rzeką Świętego Wawrzyńca w prowincji Quebec. Niegdyś była tu mała osada francuska na cześć królewską nazwana Mont Royal – „Wzgórze królewskie”. Montreal to drugie, co do wielkości miasto w kraju, a zarazem główny ośrodek gospodarczy i kulturalny francuskojęzycznej części państwa. Grupa Air France KLM jest obecnie liderem pod względem gęstości siatki połączeń lotniczych, m.in. w Ameryce Północnej i proponuje w tym rejonie świata 23 kierunki. Dzięki partnerstwu transatlantyckiemu joint venture z Delta Airlines, linie Air France i KLM mogą zaoferować podróżnym bilety do tak odległych miejsc, jak Hawaje czy Alaska, w bardzo atrakcyjnych cenach. Alianse lotnicze oznaczają nie tylko bardziej rozległą siatkę połączeń. To także więcej sposobności zbierania mil w programie lojalnościowym Flying Blue, a nawet możliwość zorganizowania podroży dookoła świata „na jednym bilecie”. Warto wspomnieć, że wszystkie loty KLM realizowane się zawsze z przesiadką w Amsterdamie. W rozkładzie letnim (obowiązującym od 30 marca do 25 października br.) między Warszawą a Amsterdamem realizowanych jest 21 rejsów tygodniowo. Bilety KLM można rezerwować na stronach www.klm.pl, pod numerami telefonów: +48 (22) 55 66 400; +48 (22) 55 66 444, a także w biurach podróży na terenie całego kraju.
Zachodnie Wybrzeże to KONIEC Ameryki. Ten kraj założyli ludzie, którzy wędrowali na zachód. Po prostu szli przed siebie tak długo, aż doszli do Pacyfiku. Dziś ich statystyczny potomek zmienia miejsce zamieszkania kilkanaście razy w ciągu życia. Codziennie pokonuje kilkadziesiąt kilometrów w drodze do pracy, a podczas wakacji jedzie samochodem tysiące kilometrów, aby zobaczyć, na przykład, największy na świecie kłębek włóczki lub miejsce, gdzie podobno wylądowali kosmici.
Myśląc o podróży do Ameryki, nie planowaliśmy zobaczyć największego na świecie kłębka włóczki, nie marzyliśmy też, aby się przespać w motelu o wyglądzie psa bernardyna. Myśleliśmy o przestrzeniach bez ludzi, bezkresnym niebie oraz o Indianach, którzy przybyli piechotą z Azji, a także o „matce wszystkich dróg”, czyli Drodze 66. Myśleliśmy też o książce Kerouaca W drodze, którą spisał na kilkunastometrowym zwoju papieru, oddając w ten sposób hołd idei niekończącej się wędrówki… Po blisko 12 godzinach lotu dotarliśmy do miasta świętego Franciszka. Kolorowy tłum przetaczał się po labiryncie lotniska. Ortodoksyjni Żydzi z pejsami mijali arabskie kobiety w czadorach i Murzynów o dredach we wszystkich kolorach tęczy. Biznesmeni ściskali swoje palmtopy niczym Święte Graale, matki uciszały dzieci, sezonowi robotnicy o zmęczonych oczach pili kawę z papierowych kubków, policjanci przegryzali pączki, turyści pchali przed sobą załadowane lotnisko-we wózki, a w nich maski z Papui-Nowej Gwinei, matrioszki z Moskwy i starannie zapakowane butelki polskiej wódki. Tereny dzisiejszego San Francisco były zamieszkane już 3 000 lat p.n.e. Gdy jednak w poszukiwaniu El Dorado przybyli tu Hiszpanie, natrafili jedynie na kilka wiosek Indian Yelamu. Siedem lat po przybyciu pierwszych białych, w 1776 r., powstała tu „Mission San Francisco de Asís” (Mission Dolores). Potem przyszły: gorączka złota, kryzys związany z jego brakiem, odkrycie srebra i wreszcie odkrycie zalet klimatu – Kalifornia stała się krajem wina. Kolejne fale najazdu na te tereny miały miejsce w czasie recesji w początkach XX w. oraz w latach 60., gdy do Kalifornii zaczęli zjeżdżać hipisi. Niektóre miejsca otwierają nam szufladki w głowach – Egipt to piramidy, Paryż to Luwr, a San Francisco to kwiaty we włosach (jak w piosence), rewolucja hipisów i poeci bitnicy – Ginsberg, Kerouac, Bukowski. Ginsberga spotkałem swego czasu w warszawskim Kino-Teatrze Tęcza, gdzie deklamował Skowyt. W przerwie staliśmy na korytarzu i podając sobie skręta, rozmawialiśmy o Jacku Kerouacu i jego książce W drodze oraz o San Francisco, gdzie w małej księgarni na zapleczu China Town z kilku poetyckich wieczorów urodziła się rewolucja hipisów. Parę godzin później wyjeżdżaliśmy z lotniska w stronę rozrzuconego na wzgórzach miasta. San Francisco przywitało nas upałem i dzwonkami tramwajów zjeżdżających z uliczek. Zaczęliśmy zwiedzanie. Najpierw Golden Gate i położony na pobliskim wzgórzu cmentarz dla zwierząt. Potem rzut oka na wyspę Alcatraz. Wille w stylu meksykańskim. Plaża z surferami. Centrum biznesowe. Podrabiane antyki China Town, gdzie na rogach ulic wirowały w powietrzu czerwone balonyz chińskimi znakami… Mieliśmy dość. Postanowiliśmy rozpocząć sentymentalną podróż śladami Ginsberga. W samolocie spisaliśmy kolejne punkty naszej pielgrzymki. Najpierw dom na 1010 Montgomery Street – tu powstał Skowyt i tu Ginsberg mieszał buddyzm z peyotlem. Później księgarnia City Lights Bookstore (261 Columbus Ave – koło uliczki Kerouaca) z murami pokrytymi graffiti i wmurowanymi w chodnik fragmentami wierszy. Weszliśmy do środka z nieśmiałością charakterystyczną dla ludzi wkraczających w sferę sacrum, by na pięterku, w Sali Poetów, usiąść na podłodze i czytać wzięty z półki Skowyt: (…) którzy studiowali Plotyna Św. Jana od Krzyża telepatię i bon kabałę, ponieważ kosmos instynktownie wibrował pod ich stopami w Kansas (…). Czując, jak kosmos wiruje nam pod stopami, odstawiliśmy Ginsberga na półkę i wyszliśmy na zewnątrz. Naprzeciw zapraszał nas legendarny Vesuvio’s Bar. I wtedy zrozumieliśmy, jak wielkie znaczenie dla literatury i dzisiejszego świata miały te 3–4 metry dzielące drzwi księgarni od drzwi baru. Wszystko zaczęło się w październiku 1955 r., gdy Neal Cassidy przed wejściem na poetycki wieczór swoich przyjaciół w pobliskiej księgarni zaszedł tu na piwo. Odtąd bar stał się nieoficjalnym „domem kultury” bitników. Tu tworzyli i dyskutowali do rana w oparach marihuany i tytoniu. A potem to, co powstawało przy barze, czytane było na piętrze księgarni. Usiedliśmy. Zamówiliśmy Jacka Kerouaca (rum, tequila, sok pomarańczowy, limonetka, serwowane w dużej szklance lodu). Pijąc Jacka Kerouaca, na rogu ulicy Jacka Kerouaca, patrząc na zdjęcie Jacka Kerouaca, czytając fragmenty Jacka Kerouaca – zrozumieliśmy, że dobra literatura dociera do człowieka na różne sposoby. Wskoczyliśmy na Międzystanową 5, omijając w ten sposób Big Sur, piękną zatokę Monterrey i jedną z najładniejszych dróg w USA – 17-Mile Drive. Pragnęliśmy wreszcie zapoznać się z amerykańską przestrzenią i znanymi ze starych filmów amerykańskimi drogami. Z radia leciała Janis Joplin. W 1894 r. rodzina farmera Horacego Wilcoxa dotarła do Los Angeles i założyła farmę „Hollywood”. Kilka lat później filmowcy odkryli zalety Los Angeles. Świetna pogoda, dużo światła i bliskość granicy z Meksykiem, do którego było łatwo uciec w przypadku problemów finansowych lub prawnych, sprawiły, że w „świętym lesie” wyrosła „fabryka snów”, w której powstaje najlepszy towar eksportowy USA – rozrywka. Do Los Angeles wjechaliśmy Mulholland Drive. Kręta droga wyrzuciła nas na wprost oceanu. Po plaży biegały dziewczyny jakby żywcem wyjęte ze Słonecznego patrolu. Mewy atakowały plażowe kosze na śmieci. Od pierwszej chwili w Los Angeles wszystko kojarzyło się nam z filmem. Mulholland Drive, dziewczyny ze Słonecznego patrolu, mewy z Hitchcocka, autostrada z Thelmy i Louise… Jechaliśmy dalej wijącą się wzdłuż oceanu drogą. Malibu z domami gwiazd i ich fryzjerów. Getty Museum z Irysami Van Gogha. Venice Beach z punktami „Zielonego Krzyża”, sprzedającymi na receptę zawiniątka z marihuaną, i wreszcie Hollywood Boulevard. Najsłynniejsza ulica Ameryki. Najpierw weszliśmy na umieszczone w chodniku gwiazdy z podpisami Wielkich Bohaterów Świata Zbiorowej Wyobraźni – Myszki Miki i Shirley Temple, Antony’ego Quinna i Królika Bugsa. Kiedy tak skakaliśmy z gwiazdy na gwiazdę, nasunęło się nam pytanie natury filozoficznej – jeśli Myszka Miki ma swoją gwiazdę obok gwiazdy Shirley, to czy oznacza to, że Myszka Miki też miała gdzieś dom, rodzinę jak Shirley? W tym miejscu oboje byli realni i żywi. Zresztą na Hollywood Boulevard wszystko jest możliwe – przez jezdnię przechodzi Batman, a żołnierze Imperium za dolara pozują do zdjęć z dziećmi. Zrozumieliśmy, że mimo wszechobecnego kiczu i komercji Hollywood ma nieodpartą magię. Przecież to tu powstają nowe idee, mity, archetypy. Tu współcześni Homerowie, Andersenowie i bracia Grimm tworzą cudowne światy, w które za parę lat wszyscy uwierzymy. Lub już teraz wierzymy. Zrobiło się późno. Ulica rozbłysła nagle światłami i wypełniła się tłumem turystów. Wróciliśmy do samochodu.I wtedy, jak to bywa w Hollywood, okazało się, że nasz parkingowy był scenarzystą i bezrobotnym aktorem. Podpisał się nam na kwicie. Wędrujący przez pustynię Mojave mormoni skojarzyli wyciągnięte w górę gałęzie juki krótkolistnej z rękami biblijnego proroka Jozuego. Drzewo stało się więc jego symbolem. Joshua Tree National Park znajduje się w południowo-wschodniej części Kalifornii. Jego atrakcją są nie tylko drzewa Jozuego, ale i pustynia, niesamowite konstrukcje skalne, kaktusy, setki gatunków ptaków oraz kilka gatunków… grzechotników. Samochód zaparkowaliśmy przodem do zatoczki otoczonej głazami. Rozłożyliśmy na ziemi karimaty. I wtedy zatrzymał się czas. Otaczała nas doskonała cisza. Rozgrzanego powietrza nie poruszał najmniejszy powiew wiatru. Drzewa Jozuego wyglądały, jakby były tu od początku świata. Spomiędzy kamieni wyszedł pustynny zając. Czas znowu zaczął płynąć. Rzuciliśmy zwierzęciu sałatę i plastry gumowatego chleba z Walmartu. Zając zjadł. Słońce zachodziło. Drzewa Jozuego stawały się rozrzuconą po pustyni gromadą dziwnych stworów. Pochylone, poskręcane. Zając pokicał w pustynię. I znów przez chwilę nie było Czasu. Podczas jazdy przez pustynię Mojave zepsuła nam się klimatyzacja w aucie. Rozgrzana blacha karoserii parzyła. W sklepie Armii Zbawienia kupiliśmy starą lodówkę samochodową. Wrzuciliśmy do niej kilka worków z lodem. Moczyliśmy w lodzie bandany i przywiązywaliśmy je sobie do karków. Zaczęliśmy zastanawiać się nad tymi, którzy pierwsi przemierzali te tereny w poszukiwaniu szczęścia w Kalifornii. Jedna z grup wyruszyła ze Wschodniego Wybrzeża w 1848 r. Z 200 osób, które rozpoczęły podróż, dotarło do Kalifornii tylko 30. Ci, którzy przeżyli, jedli po drodze ciała zmarłych przyjaciół. Spojrzałem na Asię prowadzącą samochód. Dziwnie się uśmiechała. Na wszelki wypadek odblokowałem drzwi samochodu. Gdy w 1946 r. Bobby Troup z żoną Cynthią wyruszał w podróż z Chicago do Los Angeles, nie przypuszczał, że właśnie tworzy historię R & R. W drodze pisał dziennik podróży, który wkrótce stał się hymnem R & R – jego piosenkę Get Your Kicks On Route 66 w tydzień po tym, jak Troup dotarł do Los Angeles, nagrał Nat King Cole. Droga 66 powstała 20 lat wcześniej. Przebiegała przez kilka stanów: Illinois, Missouri, Kansas, Oklahomę, Teksas, Nowy Meksyk, Arizonę i Kalifornię, i kończyła się w Los Angeles. W kilka lat stała się główną magistralą łączącą Chicago z Kalifornią, którą setki tysięcy ludzi wędrowały podczas kryzysu lat 30. XX wieku. W latach 60. wyruszyli nią na zachód bitnicy i hipisi. W 1985 r. uznano, że stara Matka Dróg powinna ustąpić miejsca nowej Międzystanowej czterdziestce. W Kalifornii nie da się zapomnieć o Drodze 66. Na stacja benzynowych na stojakach z pamiątkami zalegają naklejki na samochody, przewodniki, plakaty z czarno-białym znakiem Drogi 66, której… nie ma na większości map samochodowych. Dawna magistrala stała się skansenem prowincjonalnej Ameryki. Stacyjki benzynowe, miasteczka widma, sklepiki, w których sprzedawczynie w perkalowych sukienkach handlują zawiniętymi w kraciaste chusty sokami i dżemami własnej produkcji. Obtłuczone krążowniki szos niewierzące w dziurę ozonową i konieczność oszczędzania benzyny. Czasem drogę przetnie skulony na koniu Marlboro Man albo kawalkada harleowców. Jadąc, słuchaliśmy Stonesów śpiewających Kick the Route 66, a kostki lodu rozpuszczały się na naszych głowach. Canyon de Chelly został uznany za pomnik narodowy w 1931 r. Składa się z trzech kanionów – de Chelly, del Muerto i Monument. Znajdują się w rezerwacie Indian Navajo i można je zwiedzać tylko z indiańskim przewodnikiem (oprócz ruin Białego Domu). Na terenie kanionów do dziś żyją członkowie plemienia Navajo. Można tam też trafić na ruiny dawnych siedzib Indian Anasazi. Słowo „Anasazi” pochodzi z języka Navajo i oznacza „wrogich przodków” lub „dawnych ludzi, którzy nie są nami”. Według archeologów Anasazi byli jednym z największych plemion w północnej Ameryce. Przez ponad 2 000 lat zamieszkiwali tereny dzisiejszej Arizony i Nowego Meksyku. Zbudowali rozwinięte miasta, potężne miejsca religijnych ceremonii i ponad 700 km dróg. Zniknęli około 1300 r. Niektórzy twierdzą, że wypędziła ich stąd susza, inni, że zginęli w walkach plemiennych, ale jeszcze inni dowodzą, że Anasazi odlecieli do innego świata. Zostawili po sobie trochę ceramiki, petroglify i niesamowite, zbudowane pod ścianami klifów domy. Równina drogi skończyła się nagle. Podjechaliśmy do krawędzi kanionu. Na parkingu nie było nikogo prócz nas i siedzącego na ziemi starego indiańskiego sprzedawcy pamiątek. Mężczyzna poprosił o papierosa. Zapaliliśmy. Usiadłem przy nim. Mężczyzna zaczął mówić, patrząc przed siebie. Było więc trochę tak, jakby mówił do siebie: wszystko żyje. Skały, ziemia, rośliny. Wszystko jest święte. I wszystko tak jak człowiek, jak natura istnieje w cyklach – lato, jesień, zima, wiosna. Życie, śmierć, odrodzenie… – Mam ładną porcelanę – zaczął grzebać w starej torbie – chcesz? Historia Wielkiego Kanionu Kolorado sięga 2 miliardów lat – tyle mają najstarsze kamienie. Od około 4 tys. Lat w jego okolicy żyli Indianie. W 1540 r. dotarli tu biali – hiszpańscy konkwistadorzy pod wodzą Francisca Vasqueza de Coronado. Szukając mitycznych Miast Cibolato, trafili na Wielki Kanion – niestety, nie było w nim miast pełnych złota. Kolejni biali dotarli tam ponad 200 lat później i odtąd wciąż wracają. Co roku Wielki Kanion odwiedza ponad 5 mln ludzi. Listonosz uciekający przed psem, lewa noga olbrzyma, pirat z fajką, stado szalonych krów, koło roweru, anioł grający na bandżo, słoń, płonący dom… – siedząc z nogami wyciągniętymi w stronę słońca zachodzącego nad kanionem, wyliczaliśmy skojarzenia, które budziły w nas jego ściany. Kamienne figury zmieniały się w zależności od kąta padania światła. Ono tworzyło kanion, którego ciemna czerwień przechodziła w brąz, potem zabrudzoną czerwień, biel, żółć, a najniżej w kolor kremowy. Im dłużej tu siedzieliśmy, tym lepiej rozumieliśmy, że w życiu wszystko jest zmienne. I wtedy zrozumiałem sens relatywizmu. Odwróciłem się do najlepszej z żon: – Kochanie, ta kanapka to jednak mi nie smakowała… Dobrze? Z tańcami pow-wow związanych jest kilka legend – jedni twierdzą, że zapoczątkowały je tańce wojenne tajemnych stowarzyszeń indiańskich, inni wywodzą je z czasów, gdy Indianie byli zmuszani przez białych do tańczenia dla tych, którzy ciekawi byli „dzikich ludzi”. Dziś są atrakcją dla turystów, sposobem na podtrzymanie tradycji, a także okazją do spotkań rodzin, przyjaciół i całych plemion. Na nocleg zatrzymaliśmy się przy stacji benzynowej. Rankiem obudziły nas śmiechy. Obok starego, rdzewiejącego pick-upa zaparkowała indiańska rodzina. Mężczyzna nazywał się Trzy Konie i jeździł po Ameryce w poszukiwaniu tradycyjnych indiańskich pieśni. Wierzył, tak jak australijscy aborygeni, że życie ziemi jest nierozerwalnie związane z pieśniami. Gdy pieśń ginie, jakiś kawałek geograficznej i duchowej przestrzeni Ameryki odchodzi. Pieśni muszą być śpiewane, tańczone – inaczej umierają. Trzy Konie okazał się więc wędrownym bardem, Homerem dzisiejszej Ameryki, który jechał na pow-wow, gdzie spodziewał się poznać jedną z pieśni związanych z przywoływaniem deszczu. Współczesne pow-wow to zjazdy, podczas których najłatwiej znaleźć takie pieśni, bo dla części Indian są one, tak jak tańce, przedmiotem wymiany. Ruszyliśmy za pick-upem. Po kilku godzinach dotarliśmy do placu ogrodzonego kijami z flagami modlitewnymi. Tańce rozpoczęły się od Grand Entry. Starszyzna, weterani, tancerze wnieśli na plac amerykańską flagę, flagi szczepów, flagę POW oraz totem orła i kojota. Potem bębny ucichły, a wódz z pióropuszem spływającym na kowbojską koszulę zaczął modlitwę. Po niej tancerze rozpoczęli pierwszą rundę. Trzy Konie siedział obok mnie i zwijał papierosa. Słuchał. Nagle odłożył skręta. Tytoń rozsypał się na ziemię. Indianin przymknął oczy. – To ta – powiedział. Tancerze poruszali się powoli. Zaczął padać deszcz. Ojczyzną Indian Pueblo jest południowy zachód Ameryki Północnej. Tereny, na których mieszali, wyznaczają rzeki Rio Grande oraz Gila i Salt w Arizonie. Pueblo dzielą się na kilka grup – Hopi, Zuni, Keres, Towa, Tiwa i Tewa. Indianie Zuni podobnie jak inne plemiona Pueblo, wierzą w Kaczina – ducha natury lub jak twierdzą inni – ducha Przodka. Kilka razy w roku na terenie rezerwatu Zuni w Nowym Meksyku odbywają się ceremonie z udziałem Kaczina. Na stacji benzynowej znaleźliśmy plakat przyczepiony pinezkami koło wejścia. W miasteczku Zuni następnego dnia miały się odbyć ceremonialne tańce plemion Pueblo. Obok ktoś ogłaszał, że ma do sprzedania kosiarkę do trawy. Ruszyliśmy w drogę. Niewielkie Zuni znajduje się w środku rezerwatu Indian Zuni. Prawdopodobnie to miejsce z daleka zobaczył w 1539 r. franciszkanin Marcos z Nicei. Po powrocie do Meksyku opowiedział o siedmiu wielkich miastach należących do mitycznej krainy Cibola. Miały być pełne złota i srebra. Wkrótce hiszpański konkwistador Coronado wyruszył na północ w poszukiwaniu kolejnego El Dorado. Złota nie znalazł, ale trafił na puebla – wioski składające się z tarasowych domów ado-be, których ściany z wypolerowanej gliny złocą się w wieczornym słońcu. Ceremonie rozpoczęły się rano. Tancerze, indiańskie królowe piękności, muzycy, szamani i twórcy pamiątek, popcornu i chleba navajo mieszali się z tłumem Indian przybyłych z całego rezerwatu. Tancerze Kaczina wyszli na ulice. Maski, kolorowe pasy pokrywające ciała, w rękach gałązki topoli, pióra. Dla większości Zuni Kaczina są duchami związanymi z deszczem i kukurydzą. Podczas corocznych ceremonii mają sprawić, że spadnie deszcz, kukurydza zakwitnie, a ludzie będą żyli w spokoju. Na naszych oczach tancerze stawali się duchami – Kaczina. Obok był drugi świat: popcornu, baloników i chińskich gadżetów. Kupiliśmy kilka baloników i za miastem wypuściliśmy je w niebo niczym balonowe Kaczina. Założone przez mormonów w 1905 r., Las Vegas w kilkadziesiąt lat z bogobojnej osady pośrodku pustyni zmieniło się w oazę hazardu i wyrafinowanego seksu. W ciągu kolejnych kilkudziesięciu lat dorobiło się poligonu atomowego (NTS – Nevada Test Site), bazy lotnictwa strategicznego Nellis AFB ze składem broni nuklearnej i słynnej Strefy 51, czyli supertajnego ośrodka badawczego lotnictwa wojskowego, w którym podobno przechowywane są szczątki ufoludków. „Co się stało w Las Vegas, zostaje w Las Vegas”. To nieoficjalne motto miasta jest specyficznym usprawiedliwieniem wszystkich zachowań. Tutaj dozwolone są trzyminutowe śluby w tysiącach kapliczek, w kasynach wygrywa się i przegrywa fortuny, prostytutki reklamują się na billboardach. Najdziwaczniejsze wyobrażenia o luksusie, zabawie i pięknie stają się rzeczywistością. Miasto budzi się dopiero nocą. Wtedy wulkan przy głównej ulicy ożywa i zaczyna wypluwać sztuczną lawę. Obok szaleją Syreny z Wyspy Skarbów, a muzyczna fontanna wyrzuca w niebo kolorowe smugi wody. W kasynie hostessy włożyły nam na szyje koraliki z plastiku i tak poszliśmy na spotkanie ze swoją przyszłością finansową. Niestety, Jednoręcy Bandyci nie chcieli pokazać mi trzech truskawek. Ubożsi o kilkadziesiąt dolarów wróciliśmy do samochodu. Zanim na terenie dzisiejszego Sequoia National Park pojawiły się przenośne toalety i turyści, ziemie te zamieszkiwali Indianie Monachee. Potem zawędrowali tu pierwsi biali osadnicy, a z nimi ospa, od której Indianie wymierali, robiąc miejsce dla kolejnych białych osadników. Najciekawszą ich grupę stanowili twórcy socjalistycznej utopii – komuny Kaweah Colony, którzy pod koniec XIX w. zamieszkali w pobliżu parku i próbowali zmienić imię największego na świecie drzewa – Generała Shermana – na imię Karola Marksa. William Sherman podczas wojny domowej zastosował technikę „spalonej ziemi”. Za jego armią ciągnął się pas zniszczeń i gnijące na poboczach dróg ciała. Leżąc teraz pod sekwoją, nazwaną jego imieniem, zastanawialiśmy się nad związkiem między największym na świecie drzewem a techniką „spalonej ziemi”. Wojska Unii potrzebowały ognia, żeby wygrać wojnę. Sekwoje potrzebują go, żeby się rozmnażać. Drugie skojarzenie mieliśmy z ospą, która działając podobnie jak metoda zastosowana przez generała, zdziesiątkowała populację tych terenów. Nie udało nam się połączyć Marksa z generałem Shermanem, ale wiedzieliśmy, że to tylko kwestia czasu. Park Narodowy Yosemite zajmuje powierzchnię ponad 3 tys. km kwadratowych, leży w górach Sierra Nevada. Przez tysiąclecia żyły tu wędrujące indiańskie plemiona i dopiero kalifornijska gorączka złota wpłynęła na zwiększenie liczby białych ludzi w tych okolicach. Tereny parku zamieszkiwało szczególnie waleczne plemię Ahwahneechee, które biali i Indianie z sąsiedniego plemienia Miwok nazywali yohhe’meti, czyli „oni są zabójcami”. Ta nazwa przyjęła się jako określenie tych ziem. Wjazd do jednego z najpiękniejszych parków narodowych Ameryki zaczął się w korku. Potem był zapchany wozami campingowymi, autobusami i samochodami parking. Ludzie, samochody, hałas. Przenieśliśmy się do geologicznego muzeum Ameryki. Siedmiomilową dolinę wcinająca się w góry wyżłobiły lodowce, które przesuwając się, pozostawiły po sobie jeziora, wodospady, strumienie i wbijające się w niebo ostre szczyty. Jechaliśmy wąską drogą wzdłuż skał. W dole widać było łąki i lasy pełne dębów, cedrów i jodeł. O zachodzie słońca wjechaliśmy na punkt widokowy. Słońce zaszło. Widać było tylko rzadkie punkty gwiazd i odcinające się na tle ciemnego nieba kontury gór – było tak sentymentalnie i kiczowato, że zamilkła nawet kłócąca się obok nas rosyjska rodzina. Noc przed wylotem spędziliśmy na parkingu przy stacji benzynowej. Potem w niekończącym się korku wjechaliśmy do San Francisco. Zerwane na łące pod miastem kwiaty wpięliśmy w kapelusze. No to w drogę – zachodnia część USA ■ Zimą w San Francisco jest ciepło, ale często pada deszcz i pojawia się mgła, najwięcej słońca jest od kwietnia do września. ■ Na południu Kalifornii (Los Angeles) zimy są łagodne, a lata suche i gorące, ale nie upalne – średnia temperatura w lipcu, sierpniu oraz wrześniu wynosi 24°C. ■ Samolotem z Europy – najtańsze bilety w promocji oscylują wokół 2 000 zł, np. bilet na przelot Air France z Warszawy z przesiadką w Paryżu do San Francisco z miesięcznym pobytem w Stanach Zjednoczonych kosztuje ok. 2 100 zł (cena z września 2008). www.airfrance.com ■ Lądem ze Wschodniego Wyb-rzeża – pociągiem z Nowego Jorku przez Chicago (3,5 doby), najtańszy bilet kosztuje 300 USD. www.amtrak.com ■ Dojazd z lotniska międzynarodowego San Francisco Int. Airport (www.flysflo.com) do centrum miasta (14 mil): taksówka kosztuje ok. 35 USD (jedzie się ok. 20–40 min), taksówka zbiorowa Super-Shutle 15 USD, kolejka BART kosztuje 5 USD, autobusy SamTrans – nr 292 jedzie 60 min, bilet kosztuje 1,50 USD; nr KX jedzie 35 min – bilet 4 USD; www.samtrans.com. ■ Transport w mieście obsługuje Muni (San Francisco Minicipal Railway, www.sfmuni.com), bilet na autobus i tramwaj kosztuje 1,50 USD, za bilet na kolejkę linowo-szynową zapłacimy 5 USD. ■ Wynajęcie samochodu – na lot-nisku i w centrum miasta są biura firm międzynarodowych (najniższe ceny oferuje zwykle Thrifty) i lokalnych. Najmniejsze auta kosztują 150–250 USD/tydzień. Najtaniej jest na lotnisku, nieco drożej (o 10–20 USD) w centrum. Za oddanie samochodu w innym miejscu niż wynajęcie płaci się do 25 proc. wartości wynajmu. www.sanfrancisco.com/rental-cars; www.thrifty.com ■ Driveaway – w każdym dużym mieście jest agencja poszukująca kierowców do przewożenia samochodów. Najlepiej skontaktować się z biurem ogólnokrajowym: www.autodriveaway.com. Trzeba mieć 23 lata, międzynarodowe prawo jazdy i zostawić depozyt w wysokości 300–400 USD. ■ Joie de Vivre – sieć hoteli w Kalifornii, ceny od 150 USD za 2-os. pokój. www.jdvhotels.com San Francisco: ■ Rezerwacja w 150 hotelach San Francisco, często po obniżonych cenach, od 75 USD za dwójkę: www.hotelres.com. ■ Travelodge Airport Hotel, 326 S. Airport BLVD., San Francisco Intl, – od 33 USD za osobę. Los Angeles: ■ Travelodge Hotel, 4229 West Century Boulevard, Los Angeles Intl Apt – od 35 USD za osobę. ■ Orbit Hotel & Hostel, 7950 Melrose Avenue, West Hollywood, 90046, Los Angeles – łóżko w pokoju 6-osobowym od 75 USD. Las Vegas: ■ Las Vegas – najtańsze noclegi od 26 USD w sali zbiorowej hos-telu. www.usahostels.com ■ Caesars Palace (3570 Las Vegas Blv. ST; słynny hotel będący mieszanką typowego dla Ameryki luksusu i kiczu) – dwójka kosztuje od 130 USD, dzieci do 18 lat bezpłatnie. www.caesars.com ■ Śniadania serwuje się zwykle do 11.00, typowy zestaw (5–10 USD) to jajka z bekonem, tosty, świeże soki i kawa. Lunch (11.30–14.30) kosztuje 8–25 USD. Najtańsze są restauracje meksykańskie (5––15 USD za trzy dania) i pizzerie (7–12 USD dla dwóch osób). ■ Kelnerom pozostawia się napiwek w wysokości 15–20 proc. wartości rachunku. ■ Ame, 689 Mission ST przy 3 rd St, San Francisco – wykwintna mieszanka kuchni świata. www.amerestaurant.com ■ Aqua, 252 California St, San Francisco – owoce morza. www.aqua-sf.com ■ Greens Reastaurant, Fort Mason Center, San Francisco – dania wegetariańskie, lunch 8–14 USD. www.greensrestaurant.com ■ Udział w indiańskim pow-wow kosztuje ok. 5–10 USD. Kalendarz imprez na: www.snowwowl.com; http://indiancenter2.org ■ Park NarodowyJoshua Tree – bilet 15 USD na 7 dni, 3-godzinna wycieczka samochodami terenowymi 110–140 USD. www.nps.gov/jotr ; www.red-jeep.com ■ Canyon de Chelly – wstęp z indiańskim przewodnikiem, koszt 20 USD/godz. (min. 3 godz.). www.nps.gov/cach ■ Wielki Kanion Kolorado – wstęp 25 USD od samochodu, bilet ważny tydzień. www.nps.gov/grca ■ Sequoia National Park – bilet na 7 dni kosztuje 20 USD za samochód lub 10 USD od osoby. www.nps.gov/seki ■ Yosemite National Park – ceny jak wyżej. www.nps.gov/yose ■ Konsulat Honorowy RP w San Francisco, Humboldt Bank Building, 785 Market Street, 15th Floor, CA 94103, tel. (001-415) 777 44 45. www.youradwokat.com ■ Konsulat Generalny RP w Los Angeles, 12 400 Wilshire Blvd., Suite 555, CA 90 025, tel. (00- -1310) 442 8500. www.losangeleskg.polemb.net www.sfvisitor.org; www.ca.gov; www.visitcalifornia.com ■ San Francisco Encounter Guide – Lonely Planet, 2007. ■ Los Angeles & Southern Cali-fornia Travel Guide – Lonely Planet, 2008.