Muzeum Brytyjskie opowiada historię świata. Jego sale kryją bezcenne skarby
Muzeum Brytyjskie jest bez wątpienia jednym z najważniejszych miejsc na kulturalnej mapie świata. Tamtejsza kolekcja, licząca ponad osiem milionów eksponatów, pozostaje jedną z największych na świecie. Należy jednak podkreślić, że brytyjska instytucja nie jest wyłącznie właścicielem skarbów przeszłości, ale także ich strażnikiem i propagatorem wiedzy.
Spis treści: Sir Hans Sloane i idea uniwersalizmu Od rezydencji do neoklasycznego pałacu Kolekcja muzealna jak panorama ludzkiej cywilizacji Kamienie milowe historii Akademickie i literackie serce Londynu Od momentu swojego powstania w połowie XVIII wieku, Muzeum Brytyjskie jest czymś więcej niż „tylko” instytucją gromadzącą artefakty. W praktyce mówimy tu o centralnym punkcie globalnego dyskursu o kulturze i historii. Jako pierwsze na świecie darmowe, narodowe i publiczne muzeum, od 1759 roku realizuje misję udostępniania wiedzy „wszystkim osobom pilnym i ciekawym” i robi to niezwykle skutecznie. Obecnie gmach w londyńskim Bloomsbury przyciąga ponad 6 milionów osób rocznie. Sir Hans Sloane i idea uniwersalizmu Historia Muzeum Brytyjskiego jest nierozerwalnie związana z osobą Hansa Sloane’a. Królewski lekarz, przyrodnik i kolekcjoner „naturalnych i sztucznych osobliwości”, a przy tym także prezes Towarzystwa Królewskiego, umiejętnie wykorzystywał globalne sieci handlowe i naukowe rozwijającego się imperium, aby stworzyć kolekcję o ogromnej skali. W chwili jego śmierci, zbiory te liczyły ponad 80 tys. obiektów, w tym 40 tys. drukowanych książek, 7 tys. manuskryptów, bogate okazy historii naturalnej i ogromną liczbę monet i medali. Pragnąc zachować jedność swojej kolekcji, Sloane w testamencie zaoferował ją królowi Jerzemu II dla narodu. Postawił tylko jeden warunek – jego spadkobiercy mieli otrzymać 20 tys. funtów, co stanowiło kwotę znacznie niższą od rynkowej wartości zgromadzonych artefaktów. 7 czerwca 1753 roku parlament przyjął ustawę, która formalnie ustanowiła muzeum. Do zasobów Sloane’a dołączono trzy inne kluczowe biblioteki: Cottonian, Harleian i Old Royal Library, co nadało instytucji charakter zarówno muzealny, jak i biblioteczny (w 1973 roku oficjalnie oddzielono dział biblioteczny i utworzono Bibliotekę Brytyjską). W tym miejscu warto jednak wspomnieć o dość kontrowersyjnych korzeniach placówki. Początkowe finansowanie zakupu kolekcji i jej utrzymania było powiązane z loterią publiczną, a także, co jest przedmiotem współczesnej krytyki, z dochodami pochodzącymi pośrednio z niewolniczej pracy na jamajskich plantacjach cukru. Muzeum narodowe zostało otwarte 15 stycznia 1759 roku, w Montagu House – siedemnastowiecznej rezydencji, zakupionej specjalnie na potrzeby ekspozycji. Choć z założenia miało być dostępne dla każdego, wczesne dekady charakteryzowały się restrykcyjnym systemem biletowym. Zwiedzający musieli składać pisemne wnioski, a grupy były małe i oprowadzane osobiście przez kustoszy. Dopiero w XIX wieku, wraz ze wzrostem nastrojów demokratycznych i przemianami społecznymi, muzeum otworzyło się na tłumy. Od rezydencji do neoklasycznego pałacu W miarę jak imperium brytyjskie rozszerzało swoje wpływy, kolekcja muzeum rosła w tempie uniemożliwiającym dalsze funkcjonowanie w niszczejącym Montagu House. W 1823 roku król Jerzy IV podarował narodowi Bibliotekę Królewską swojego ojca, co stało się impulsem do budowy nowego gmachu. Zadanie to powierzono sir Robertowi Smirke’owi, jednemu z czołowych przedstawicieli stylu neogreckiego. Projekt Roberta Smirke’a i fasada główna Smirke zaprojektował budynek na planie czworoboku z czterema skrzydłami i centralnym dziedzińcem. Styl neogrecki, który stał się popularny pod koniec XVIII wieku dzięki odkryciom archeologicznym w Grecji, miał odzwierciedlać wagę i powagę przechowywanych wewnątrz skarbów. Najbardziej rozpoznawalnym elementem stała się południowa fasada z 44 kolumnami w porządku jońskim, z których każda mierzy 14 metrów wysokości. Pedyment nad głównym wejściem zawiera rzeźby zatytułowane „Postęp cywilizacji” autorstwa sir Richarda Westmacotta, składające się z 15 alegorycznych figur. Budowa została ukończona w 1852 roku, wykorzystując najnowocześniejsze ówczesne technologie, takie jak betonowe fundamenty i żeliwne ramy konstrukcyjne. King’s Library i Reading Room King’s Library, obecnie znana jako Galeria Oświecenia, była pierwszym ukończonym skrzydłem nowego muzeum. Ta imponująca sala, mierząca 91 metrów długości, została zaprojektowana specjalnie do przechowywania 65 tys. książek Jerzego III. Zastosowano w niej pionierskie żeliwne belki wspierające sufit, co pozwoliło na stworzenie tak ogromnej, otwartej przestrzeni bez konieczności stawiania dodatkowych podpór. W 2003 roku, po renowacji, która przywróciła oryginalną żółto-złotą kolorystykę i pozłocenia, galeria otrzymała prestiżową nagrodę Crown Estate Conservation Award. W samym centrum czworobocznego gmachu, na dawnym dziedzińcu ogrodowym, w 1857 roku wzniesiono Reading Room, czyli okrągłą czytelnię według projektu Sydneya Smirke’a, brata Roberta. Jej kopuła o średnicy 42,6 metra była technologicznym majstersztykiem, wykonanym z segmentów żeliwnych z wypełnieniem z papier-mâché. To właśnie w tym miejscu nad swoimi dziełami pracowali tacy autorzy jak Virginia Woolf, Oscar Wilde czy Bram Stoker. Rewolucja Normana Fostera Największą zmianą architektoniczną na przełomie tysiącleci było stworzenie Wielkiego Dziedzińca im. Królowej Elżbiety II, otwartego w grudniu 2000 roku. Projekt biura Foster and Partners przekształcił zaniedbany wewnętrzny dziedziniec w największy zadaszony plac publiczny w Europie (uznawany za taki w chwili otwarcia). Najbardziej spektakularnym elementem jest szklany dach o powierzchni około 6 700 metrów kwadratowych, składający się z 3 312 paneli szklanych, wsparty na stalowej kratownicy. Inwestycja ta zwiększyła przestrzeń publiczną muzeum o 40%, tworząc nowoczesne centrum z kawiarniami, księgarniami i salami wystawowymi, a jednocześnie – przywracając czytelni jej centralne miejsce w sercu instytucji. Kolekcja muzealna jak panorama ludzkiej cywilizacji Zbiory Muzeum Brytyjskiego są jednymi z najbardziej kompleksowych na świecie – obejmują 2 miliony lat historii ludzkości na wszystkich kontynentach. Choć liczba obiektów szacowana jest na około 8 milionów, na stałych ekspozycjach znajduje się w danym momencie około 80 tys. z nich, co stanowi zaledwie 1% całości. Pozostała część jest przechowywana w magazynach lub udostępniana badaczom w ramach szerokiego programu wypożyczeń. Kolekcja jest podzielona na działy geograficzne i tematyczne. Do najważniejszych departamentów należą: Egipt i Sudan – druga co do wielkości i najważniejsza kolekcja egipska (poza Kairem), z ponad 100 000 obiektów; Grecja i Rzym – zawiera rzeźby z Partenonu, fragmenty mauzoleum w Halikarnasie i świątyni Artemidy w Efezie; Bliski Wschód – słynie z asyryjskich reliefów i skarbów z Mezopotamii; Brytania, Europa i Prehistoria – przechowuje skarby z Sutton Hoo, szachy z Lewis i artefakty rzymskiej Brytanii; Azja, Afryka i Ameryki – prezentuje różnorodność kulturową świata, od brązów z Ife, po mozaiki Azteków. Kamienie milowe historii Wśród milionów artefaktów kilka zyskało status globalnych ikon, stając się obowiązkowymi punktami każdej wizyty. Ich znaczenie wykracza poza wartość estetyczną – są to często klucze do zrozumienia całych cywilizacji. Kamień z Rosetty Prawdopodobnie najsłynniejszy obiekt w muzeum. Jest to fragment steli z 196 r. p.n.e., zawierający dekret wydany w Memfis w imieniu Ptolemeusza V. Tekst zapisano w trzech skryptach: hieroglifach, piśmie demotycznym i starożytnej grece. To właśnie dzięki temu porównawczemu zestawieniu Jean-François Champollion zdołał w XIX wieku odczytać egipskie hieroglify, otwierając drzwi do zrozumienia starożytnego Egiptu. Kamień został przejęty przez wojska brytyjskie od Francuzów w 1801 roku, po kapitulacji Aleksandrii. Rzeźby Partenonu Kolekcja rzeźb, metop i fragmentów fryzu z ateńskiego Partenonu, powstałych w V wieku p.n.e. pod nadzorem Fidiasza. Zostały one zdjęte z Akropolu przez lorda Elgina, ambasadora brytyjskiego przy Porcie Ottomańskiej, w latach 1801–1812. Ich obecność w Londynie jest przedmiotem trwającej od dwóch stuleci kontrowersji między Wielką Brytanią a Grecją. Argumenty za ich pozostaniem opierają się na statusie muzeum jako instytucji uniwersalnej, podczas gdy strona grecka domaga się ich zjednoczenia w nowoczesnym Muzeum Akropolu w Atenach. Skarb z Sutton Hoo Odkryty w 1939 roku w Suffolk, jest uważany za jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych w historii Wielkiej Brytanii. Są to pozostałości po królewskim pochówku łodziowym z VII wieku. Grób prawdopodobnie należy do anglosaskiego króla Raedwalda. Najbardziej ikonicznym elementem jest bogato zdobiony hełm, zrekonstruowany z setek drobnych fragmentów, który stał się symbolem wczesnośredniowiecznej Brytanii. Szachy z wyspy Lewis Zestaw 78 figurek szachowych, wykonanych z kłów morsa i zębów wieloryba, datowanych na XII wiek. Odnalezione w 1831 roku na szkockiej wyspie Lewis, prawdopodobnie zostały wykonane w Norwegii. Figurki te, o niezwykle ekspresyjnych twarzach, są uznawane za najsłynniejsze bierki szachowe na świecie. Mumia Katebet Mimo tysięcy mumii w kolekcji, ta należąca do Katebet – śpiewaczki boga Amona z ok. 1300 r. p.n.e. – jest jedną z najlepiej zbadanych i zachowanych. Jej złocona maska i starannie owinięte ciało stanowią przejmujący dowód staroegipskiej wiary w życie pozagrobowe. Akademickie i literackie serce Londynu Niezwykłą atmosferę muzeum determinują nie tylko zgromadzone tam zbiory, ale także lokalizacja instytucji. Bloomsbury jest sercem londyńskiego życia akademickiego i literackiego. W bezpośrednim sąsiedztwie instytucji znajdują się budynki University College London i Senate House. To właśnie tam narodziła się słynna Grupa Bloomsbury, zrzeszająca takich intelektualistów, jak Virginia Woolf, Vanessa Bell czy John Maynard Keynes, którzy spotykali się w okolicznych domach, by dyskutować o sztuce, polityce i wolności osobistej, często buntując się przeciwko wiktoriańskim restrykcjom. Dla odwiedzających muzeum, spacer po Bloomsbury to także spotkanie z historią medycyny (Great Ormond Street Hospital) oraz literaturą (dom-muzeum Karola Dickensa przy Doughty Street). Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
W Londynie pojawiła się nowa praca słynnego Banksy’ego. Artysta tym razem zdecydował się zaprezentować przechodniom wzbudzający emocje posąg. Dla wielu rzeźba jest unaocznieniem chorego pożądania władzy.
Sztuka Banksy’ego od lat wzbudza emocje wśród ludzi na całym świecie. Artysta poprzez tzw. street art opisuje aktualne nastroje społeczne, często szydząc i drwiąc z establishmentu. Najnowsza praca enigmatycznego twórcy również może odnosić się do grup panujących we współczesnym świecie. Dodatkowe emocje budzi lokalizacja, w której Banksy zdecydował się umieścić najnowsze dzieło. Oślepiająca flaga Artysta tym razem zdecydował się skorzystać z nietypowej dla siebie formy sztuki ulicznej. Banksy to bowiem przede wszystkim słynne murale – tak jak „Dziewczynka z balonikiem” z 2002 roku, która stała się światowym fenomenem – a nie rzeźby i posągi. Mimo to nowo powstała praca jakością nie odbiega od swoich ściennych poprzedników. Pomnik przedstawia człowieka w garniturze, dumnie kroczącego i trzymającego maszt z flagą w dłoni. Nie byłoby w tym marszu nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że łopocząca na wietrze flaga zupełnie przesłania widok jegomościowi z posągu. Brak kontroli nad tym, co znajduje się przed idącym, doprowadza do sytuacji, w której postać ta została uchwycona na chwilę przed spadnięciem z wysokiego cokołu. Jak to zwykle bywa w przypadku instalacji Banksy’ego, interpretacji dzieła jest wiele. Większość z nich odnosi się do oślepiającego głodu władzy, który często przesłania rządzącym racjonalne spojrzenie na sytuację. Pragnienie rządzenia staje się tu siłą destrukcyjną, prowadzącą władców na skraj przepaści, z której nie ma już bezpiecznego powrotu. Motywy te są nam dobrze znane nie tylko ze współczesnej polityki – słynna powieść George’a Orwella „Folwark zwierzęcy” opisuje te same mechanizmy, które w najnowszej pracy uwypukla Banksy. Dostojne towarzystwo Dodatkowego znaczenia pracy dodaje również jej umiejscowienie. Najnowszy posąg pojawił się bowiem na Waterloo Place w samym sercu Londynu, w towarzystwie naprawdę dostojnego grona. W sąsiedztwie nowego dzieła znajdują się m.in. pomniki króla Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910; Florence Nightingale, powszechnie uważanej za założycielkę nowoczesnego pielęgniarstwa; Pomnik Wojny Krymskiej oraz kilka innych monumentów poświęconych postaciom wojskowym, książętom i lordom. Trwałość prac Banksy’ego Nowa rzeźba wpisuje się w intensywny okres aktywności Banksy’ego, który w ostatnim czasie regularnie zaskakuje opinię publiczną. Tuż przed świętami w 2025 roku artysta zaprezentował dwa czarno-białe murale – wizerunki dzieci spoglądających w niebo, które powszechnie uznano za głos w sprawie problemu bezdomności wśród najmłodszych. Miłośnicy sztuki ulicznej wiedzą jednak, że te dzieła – przynajmniej fizycznie – są ulotne. Losy prac takich jak mural przedstawiający sędziego brutalnie wymierzającego karę protestującemu mężczyźnie, który we wrześniu 2025 roku niemal natychmiast zniknął z fasady Królewskich Sądów Sprawiedliwości, momentalnie przyciągają fanów artysty pod jego nowe dzieła. Jak podaje jednak „New York Times”, najnowszej pracy Banksy’ego może nie spotkać tak rychły koniec. Jak wynika z e-maila przesłanego do redakcji, władze Londynu mają nadzieję, że najnowszy posąg nie podzieli losu usuniętych prac i stanie się trwałą atrakcją, cieszącą oczy londyńczyków i turystów. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew: największa kolekcja roślin na Ziemi i skarbiec bioróżnorodności
Będąc w Londynie, trzeba to miejsce zobaczyć. Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew to największy ogród botaniczny świata i najważniejszy ośrodek badań nad roślinami i grzybami. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, pozwalają na obcowanie jednocześnie z przyrodą, historią Anglii i architektonicznymi cudami z żelaza i szkła.
Spis treści: Kew Gardens: od królewskich rezydencji po listę UNESCO Kolekcja Kew Gardens przyprawia o zawrót głowy Kew Gardens w służbie nauki i… policji Perły architektury w Kew Gardens Kew Gardens: liczby i ciekawostki Planowanie wizyty i zwiedzanie Kew Gardens Obejmujące obszar ok. 132 hektarów ogrody są domem dla najbogatszej kolekcji botanicznej na naszej planecie. Każdego roku ponad dwa miliony turystów przybywają tu, by podziwiać tysiące gatunków roślin, spacerować w koronach drzew i odkrywać tajemnice ewolucji. Kew Gardens w Londynie to instytucja o znaczeniu międzynarodowym, zatrudniająca ponad 1100 pracowników, w tym wybitnych naukowców. To żywe muzeum, w którym historia spotyka się z przyszłością, a natura z technologią. Kew Gardens: od królewskich rezydencji po listę UNESCO Historia Kew sięga 1299 roku, kiedy to król Edward I przeniósł swój dwór do pobliskiego Richmond. Przez kolejne stulecia teren ten był związany z rodziną królewską. W 1501 roku Henryk VII wybudował Pałac Richmond, który stał się ulubioną rezydencją i miejscem śmierci królowej Elżbiety I. Wokół niego osiedlali się dworzanie, budując okazałe rezydencje. Początki ogrodu botanicznego to rok 1759, kiedy księżna Augusta, wdowa po księciu Walii, założyła ogród egzotyczny w Kew Park. W 1772 roku król Jerzy III połączył posiadłości Kew i Richmond, co stało się fundamentem dzisiejszego kompleksu. W 1840 roku ogrody zostały oficjalnie uznane za narodowy ogród botaniczny, a pod kierownictwem Williama Hookera ich obszar znacznie powiększono. Przełomowym momentem w nowożytnej historii Kew był lipiec 2003 roku, kiedy UNESCO wpisało ogrody na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa, doceniając ich krajobraz kulturowy oraz wkład w rozwój nauk botanicznych. Kolekcja Kew Gardens przyprawia o zawrót głowy Kew Gardens to nie tylko ogród botaniczny z żywymi roślinami. Dysponuje też kolekcjami naukowymi o niespotykanej skali. Są to: herbarium, zawierające ponad 7 milionów zakonserwowanych okazów roślin; fungarium z 1,25 miliona eksponatów grzybów z całego świata. Najstarsze sięgają początków XVIII wieku; Millennium Seed Bank – największa kolekcja nasion na świecie (2,4 miliarda nasion należących do 40 tysięcy gatunków); kolekcja przedmiotów kultury materialnej wykonanych z roślin i grzybów, od zabawek po jedzenie; 75 tys. próbek DNA i tkanek roślinnych; kolekcja 150 tys. preparatów mikroskopowych; 78 tys. zakonserwowanych okazów roślin; laboratorium z hodowlą 6 tys. okazów in vitro; biblioteka i archiwa z ponad 750 000 woluminów oraz 175 000 rycin i rysunków botanicznych, jedna z największych tego typu kolekcji na świecie. Kew Gardens w służbie nauki i… policji Placówka nie ogranicza się do gromadzenia okazów – prowadzi zaawansowane badania w Jodrell Laboratory, które od 1876 roku jest miejscem odkryć w dziedzinie fizjologii i anatomii roślin. Kew odgrywa również kluczową rolę w kryminalistyce, pomagając policji w identyfikacji materiałów roślinnych mogących stanowić dowód w śledztwach. Jednym z największych osiągnięć naukowych Kew było uratowanie przed wyginięciem najmniejszej lilii wodnej świata Nymphaea thermarum, którą udało się wyhodować z nasion w 2009 roku. Nadrzędnym celem ponad 400 naukowców pracujących w Kew jest ratowanie światowej bioróżnorodności roślin i grzybów. Wielu z nich prowadzi badania terenowe m.in. na Grenlandii, w Wietnamie, w Azji Środkowej i wielu krajach Afryki. Perły architektury w Kew Gardens Na terenie ogrodów stoją ikoniczne budowle, wśród których najsłynniejsza to Palm House – gigantyczna szklarnia zbudowana w latach 1844–1848 przez Decimusa Burtona i Richarda Turnera. Jest to najważniejsza zachowana wiktoriańska konstrukcja z kutego żelaza i szkła. Jeszcze większa jest Temperate House, największa wiktoriańska szklarnia świata, mieszcząca rośliny klimatu umiarkowanego. Nowocześniejszym obiektem jest otwarta w 1987 roku Princess of Wales Conservatory, posiadająca dziesięć komputerowo sterowanych stref mikroklimatycznych, od suchych tropików po bagna. Miłośnicy mocniejszych wrażeń mogą skorzystać z Treetop Walkway – platformy widokowej o długości 200 metrów, wznoszącej się 18 metrów nad ziemią, która pozwala na spacer wśród koron drzew. Innym ciekawym obiektem jest The Hive – 17-metrowa instalacja ze stali i aluminium, która za pomocą światła i dźwięku imituje życie wewnątrz pszczelego ula. Na uwagę zasługuje również Pałac Kew – najmniejszy z brytyjskich pałaców królewskich. Na rozległym terenie ogrodów rozsiane są liczne obiekty małej architektury: charakterystyczne dla ogrodów angielskich mini-świątynie, XVII-wieczny „wiejski domek” królowej Charlotte, czy 15-metrowa Wielka Pagoda. Kew Gardens: liczby i ciekawostki To właśnie tutaj rośnie najstarsza roślina doniczkowa na świecie – sagowiec (Encephalartos altensteinii), przywieziony do Kew w 1775 roku przez Francisa Massona z jednej z wypraw kapitana Cooka. Na terenie arboretum rośnie ponad 11 000 drzew. Historyczna Wielka Pagoda posiada 253 schody, a po renowacji w 2018 roku na jej dachy powróciło 80 pozłacanych smoków. Podczas II wojny światowej na teren ogrodów spadło 30 bomb, które uszkodziły m.in. Temperate House i Palm House. Mało kto wie, że Kew posiada własną jednostkę policji, Kew Constabulary, działającą nieprzerwanie od 1845 roku i składającą się obecnie z kilkunastu funkcjonariuszy. W 2009 roku, z okazji 250-lecia ogrodów, wybito specjalną monetę 50-pensową, która stała się rzadkim okazem kolekcjonerskim. Planowanie wizyty i zwiedzanie Kew Gardens Ogrody są otwarte dla zwiedzających przez cały rok, codziennie od 10 do 19 (ostatnie wejście o 18). Sezonowo oferują dodatkowe atrakcje: od festiwalu orchidei w lutym, po świąteczne iluminacje „Christmas at Kew” zimą. Na zwiedzanie warto zarezerwować co najmniej 3 godziny, choć obszar 132 hektarów nadaje się i na cały dzień. Można skorzystać z 7 gotowych szlaków tematycznych, np. szlaku randkowego czy architektonicznego. Do Kew Gardens można łatwo dotrzeć z centrum Londynu (około 30 minut) metrem (linia District – stacja Kew Gardens) lub koleją naziemną (stacja Kew Bridge). Ogrody są dostępne przez cztery główne bramy: Elizabeth Gate, Victoria Gate, Lion Gate i Brentford Gate. Na miejscu dostępna jest kolejka turystyczna Kew Explorer, która ułatwia przemieszczanie się między odległymi zakątkami parku. Zwiedzający mogą korzystać z licznych kawiarni i restauracji, w tym z zabytkowej Oranżerii i organizować pikniki w wyznaczonych miejscach. Kew jest w dużej mierze dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Bilet dla dorosłych, kupiony przy wejściu, kosztuje 28 funtów w sezonie (1 lutego–31 października). Dla dzieci, młodzieży, studentów i osób z niepełnosprawnościami są zniżki. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
Przez ponad trzy stulecia dokładna lokalizacja londyńskiego domu Williama Szekspira pozostawała wielką zagadką dla historyków i wielbicieli jego talentu. Teraz udało się odnaleźć unikatowy plan z 1668 roku, który precyzyjnie wskazuje fundamenty zaginionej posiadłości w dzielnicy Blackfriars. To niepozorne znalezisko zdradza nam to, co działo się w ostatnich latach życia artysty.
William Szekspir to postać, której nie trzeba przedstawiać – jego wpływ na literaturę światową jest ogromny. Jednak mimo jego sławy, wiele szczegółów z jego życia prywatnego pozostawało w sferze domysłów. Przez stulecia naukowcy wiedzieli, że w marcu 1613 roku zakupił on nieruchomość w prestiżowej dzielnicy Blackfriars w Londynie, w obrębie dawnego XIII-wiecznego klasztoru dominikanów. Problem polegał na tym, że nikt nie potrafił wskazać, gdzie dokładnie ten dom się znajdował. Napis na tablicy pamiątkowej przy 5 St Andrew’s Hill głosił jedynie, że budynek stał „w pobliżu tego miejsca”, co przez wieki irytowało badaczy. Czego nie wiedzieliśmy o mistrzu? Do tej pory powszechnie uważano, że William Szekspir po zakupie domu w 1613 roku szybko wycofał się z Londynu do rodzinnego Stratford-upon-Avon, gdzie wiódł spokojne życie szlachcica. Historycy często traktowali tę londyńską nieruchomość wyłącznie jako bezpieczną lokatę kapitału, a nie faktyczne miejsce zamieszkania. Nie znano ani precyzyjnych rozmiarów budynku, ani jego układu, a brak konkretnych planów uniemożliwiał odtworzenie codziennego życia twórcy w stolicy. Ta luka w biografii wielkiego dramaturga sprawiała, że jego ostatnie lata w Londynie były owiane tajemnicą. Archiwalny przełom profesor Munro Przełom nastąpił dzięki dociekliwości profesor Lucy Munro z King's College London, która podczas prac badawczych natrafiła na trzy kluczowe dokumenty – dwa w Archiwach Londynu i jeden w Archiwach Narodowych. – Prowadziłam badania w ramach szerszego projektu i nie mogłam uwierzyć, na co patrzę. Był to plan domu Szekspira w Blackfriars. Wszyscy myśleli, że nie znajdziemy już nic nowego, więc temat na lata poszedł w odstawkę – wspomina prof. Munro moment znaleziska. Najważniejszym znaleziskiem okazał się sporządzony w 1668 roku plan części dzielnicy Blackfriars, narysowany już po Wielkim Pożarze Londynu. To właśnie ten unikatowy dokument pozwolił na precyzyjne namierzenie fundamentów i rozmiarów posiadłości Szekspira. Badaczka przyznała, że była to chwila niedowierzania, gdyż dotychczas sądzono, że w tej kwestii nie da się już znaleźć żadnych nowych dowodów. Detale na temat zaginionej posiadłości Dzięki odkryciu wiemy już, że dom Szekspira obejmował tereny dzisiejszego wschodniego krańca Ireland Yard, dół Burgon Street oraz fragmenty budynków pod numerami 5 przy Burgon Street i St Andrew’s Hill. Posiadłość była pokaźna – główna część mierzyła blisko 14 metrów i około 4,5 metra szerokości. Okazało się, że tablica pamiątkowa wcale nie znajduje się jedynie „w pobliżu”, lecz dokładnie w miejscu, gdzie niegdyś stał dom mistrza. Dokumenty ujawniły także, że dom pozostał w rękach rodziny do 1665 roku, kiedy to wnuczka poety, Elizabeth Hall Nash Barnard, sprzedała go na rok przed tym, jak został zniszczony przez pożar. Dom jako warsztat pracy To ustalenie ma ogromne znaczenie dla historii literatury. – To odkrycie podważa narrację, jakoby Szekspir po prostu przeszedł na emeryturę do Stratford i nie spędzał już czasu w mieście. Czasami uważano, że kupił swoją posiadłość w Blackfriars jedynie jako inwestycję, ale nie wiemy, czy to prawda ani czy nigdy jej nie wykorzystał dla siebie. Mógł przecież kupić nieruchomość inwestycyjną w dowolnym miejscu w Londynie, ale ten dom znajdował się blisko jego miejsca pracy w teatrze Blackfriars – zauważa prof. Munro. A ta bliskość domu względem teatru sugeruje, że budynek ten był jego miejscówką, w której pracował i odpoczywał. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że to właśnie tutaj Szekspir współtworzył sztukę „Dwóch szlachetnych krewnych” z Johnem Fletcherem pod koniec 1613 roku. Fakt, że posiadał tak dużą nieruchomość w samym sercu kulturalnym miasta dowodzi, że Londyn pozostawał dla niego domem znacznie dłużej, niż sądziliśmy. Nowy obraz Szekspira jako Londyńczyka Co z tego wynika dla współczesnych wielbicieli poezji? Przede wszystkim zyskujemy nowy obraz Szekspira jako pisarza londyńskiego, silnie osadzonego w tkance miasta do ostatnich lat życia. To odkrycie pokazuje, że nawet w przypadku tak wielkich postaci, archiwa wciąż skrywają tajemnice. A Szekspir ciągle inspiruje. Niedawno powstał obsypany nagrodami film „Hamnet” na temat losów rodziny dramatopisarza. Źródło: King’s College London Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
Wembley Stadium to nie tylko obiekt sportowy. Mówimy tu o instytucji, która od ponad stulecia stanowi centralny punkt na mapie światowego sportu i rozrywki. O budowli, która jest sercem brytyjskiej tożsamości. Pelé, powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy w historii, nazwał Wembley „katedrą futbolu”, co najlepiej oddaje niemal sakralny status tego miejsca w świecie sportu.
Spis treści: Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Narodziny Empire Stadium Finał białego konia Złota era stadionu Muzyka i popkultura Pożegnanie bliźniaczych wież Cud architektury i inżynierii Nowe wydarzenia sportowe Kultowe koncerty Od momentu otwarcia pierwotnej konstrukcji w 1923 roku, Wembley przeszło niezwykłą ewolucję – od symbolu imperialnej potęgi, przez arenę powojennej odbudowy ducha, aż po dzisiejszy cud nowoczesnej inżynierii. W tym kontekście nie można powiedzieć, że obiekt ten to tylko stal, beton i trawa. Słynny stadion to de facto miejsce, gdzie emocje znajdują swoje ujście i symbol ciągłości brytyjskiej kultury. Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Zanim na murawie Wembley wybrzmiał pierwszy gwizdek, teren ten miał stać się domem dla struktury, która rzuciłaby wyzwanie paryskiej wieży Eiffla. Historia Wembley Park zaczyna się bowiem od śmiałego sir Edwarda Watkina, przedsiębiorcy kolejowego, który w latach 90. XIX wieku zapragnął zbudować „wielką wieżę Londynu”. Niedokończony gigant Konstrukcja Gustawa Eiffla wywarła na Watkinie tak duże wrażenie, że postanowił wybudować kolosa, który przyćmiłby „żelazną damę”. W 1890 roku ogłosił konkurs architektoniczny na centralny punkt rekreacyjnego parku – mającą mierzyć 358 metrów wieżę. Zwycięski projekt zakładał ośmionogą konstrukcję, którą później, ze względów ekonomicznych, zredukowano do czterech nóg. Prace rozpoczęto w 1892 roku, jednak ze względu na problemy z fundamentami i brak funduszy przerwano je, gdy wieża mierzyła zaledwie 47 metrów. Ostatecznie rozebrano ją w 1907 roku. Jednak niespełnione ambicje Watkina stały się fundamentem dla obiektu, który stał się jednym z najważniejszych punktów na sportowej i rozrywkowej mapie świata. Narodziny Empire Stadium Decyzję o budowie stadionu podjęto w ramach Wystawy Imperium Brytyjskiego. Rząd potrzebował reprezentacyjnego obiektu, który pomieściłby pawilony prezentujące poszczególne kolonie i poświęcone różnym dziedzinom nauki i sztuki. Za najdogodniejszą lokalizację uznano Wembley Park. Empire Stadium został wybudowany w zaledwie 300 dni, kosztem 750 tys. funtów. Architekci sir John Simpson i Maxwell Ayrton, współpracując z inżynierem sir Owenem Williamsem, stworzyli monumentalny obiekt, którego najbardziej rozpoznawalnym symbolem stały się twin towers – dwie białe wieże o wysokości 35 metrów, zwieńczone kopułami nawiązującymi do architektury subkontynentu indyjskiego. Finał białego konia Pierwszym wydarzeniem sportowym na nowym obiekcie był finał FA Cup z 28 kwietnia 1923 roku, rozegrany pomiędzy Bolton Wanderers a West Ham United. To, co miało być zwykłym meczem piłkarskim, zamieniło się w wydarzenie, którego z całą pewnością nie można nazwać typowym. Chaos i kontrola tłumu Oficjalna pojemność stadionu wynosiła wówczas 127 tys. miejsc. Entuzjazm kibiców był jednak tak duży, że przez bramki wtargnęło, według szacunków, od 240 tys. do ponad 300 tys. osób. Tłum wylał się na murawę, uniemożliwiając rozpoczęcie gry. Sytuację opanował dopiero policjant George Scorey na swoim białym koniu o imieniu Billy, który z niezwykłym spokojem pomagał spychać tłum za linie boczne boiska. To wydarzenie wymusiło konieczność wprowadzenia biletowania na wszystkie przyszłe wydarzenia. Na cześć Billy’ego kładka łącząca stację kolejową ze stadionem została nazwana White Horse Bridge. Złota era stadionu W połowie XX wieku Wembley ugruntowało swoją pozycję jako centrum światowego sportu. Igrzyska 1948 Po II wojnie światowej, stadion stał się główną areną Igrzysk Olimpijskich w Londynie w 1948 roku. To symboliczne wydarzenie udowodniło światu, że Londyn podnosi się z gruzów wojny. Największą bohaterką igrzysk została Holenderka Fanny Blankers-Koen, która zdobyła na Wembley cztery złote medale lekkoatletyczne. Finał Matthewsa Rok 1953 przyniósł finał FA Cup, który do dziś jest uznawany za jeden z najbardziej dramatycznych meczów w historii. Blackpool pokonało Bolton Wanderers 4:3, a spotkanie zostało nazwane „Finałem Matthewsa” na cześć 38-letniego Stanleya Matthewsa, który w swoim trzecim finale w końcu zdobył upragnione trofeum. Bohaterem statystycznym był jednak Stan Mortensen, który zdobył jedynego hat-tricka w historii finałów FA Cup na starym Wembley. Anglia na szczycie Najważniejszą datą w historii stadionu pozostaje jednak 30 lipca 1966 roku. Finał mistrzostw świata przeciwko RFN przyniósł Anglii jedyny jak dotąd tytuł mistrzowski. Hat-trick Geoffa Hursta i ikoniczny obraz Bobby’ego Moore’a odbierającego Puchar Jules Rimet z rąk królowej Elżbiety II do dziś pozostają fundamentami angielskiej kultury sportowej. Zwycięski remis Dla nas najważniejszym wydarzeniem na londyńskim stadionie pozostaje mecz Anglia-Polska z 17 października 1973 roku, rozegrany w ramach eliminacji do mistrzostw świata 1974. Polacy wcześniej wygrali z Anglikami 2:0 na Stadionie Śląskim w Chorzowie, jednak to gospodarze byli faworytami spotkania. Reprezentacja Anglii miała zdecydowaną przewagę, ale polska drużyna prezentowała się wyśmienicie, zwłaszcza bramkarz Jan Tomaszewski. W 57. minucie Jan Domarski zdobył bramkę dającą nam prowadzenie. W 63. minucie Anglicy wyrównali po rzucie karnym, ale remis utrzymał się do końca. Dzięki temu reprezentacja Polski po raz pierwszy po II wojnie światowej awansowała do finałów Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej. Muzyka i popkultura W latach 70. i 80. XX wieku stary Wembley przestał być wyłącznie areną sportowych zmagań. Słynny stadion stał się także najważniejszym przystankiem dla największych tras koncertowych świata. 13 lipca 1985 roku obiekt gościł Live Aid – charytatywny mega-koncert zorganizowany przez Boba Geldofa i Midge’a Ure’a. Występ zespołu Queen, z Freddiem Mercurym u szczytu formy, do dziś regularnie wygrywa w plebiscytach na najlepszy występ na żywo w historii rocka. Na stadionie wystąpił także Michael Jackson, który podczas trasy Bad w 1988 roku wyprzedał Wembley siedmiokrotnie, co wówczas było absolutnym rekordem. Występowali tam również U2 i Madonna. Później na tamtejszej scenie stanęły gwiazdy takiego formatu, jak zespół Take That, który w 2011 roku przyciągnął 266 000 fanów w ciągu czterech nocy, i Adele (z rekordową publicznością 98 000 osób w 2017 roku). Pożegnanie bliźniaczych wież Decyzja o zburzeniu starego Wembley w 2000 roku była niezwykle kontrowersyjna. Twin towers były dla wielu „świętością”, jednak obiekt był już przestarzały i nie spełniał rygorystycznych wymogów. Brakowało udogodnień dla niepełnosprawnych, odpowiedniej liczby toalet i wystarczającej ilości miejsca na nogi. Wizja Normana Fostera Projekt został opracowany przez biuro Foster + Partners oraz HOK Sport. Nowy Wembley miał zmieścić 90 tys. miejsc. Budowa rozpoczęła się w 2003 roku, a zakończyła – cztery lata później. Całkowity koszt wyniósł 757 milionów funtów. Głównym wykonawcą projektu była australijska firma Multiplex, w której jednym z głównych inżynierów był Edmund Obiała. Polski inżynier brał udział w koordynacji prac projektowych i wykonawczych, dbając o to, by wizja architektów z Foster + Partners została przełożona na rzeczywistość budowlaną. Cud architektury i inżynierii Nowy Wembley to arcydzieło inżynierii strukturalnej, którego parametry budzą podziw na całym świecie. Mówimy tu o drugim pod względem wielkości stadionie Europy. Angielski kolos ustępuje tylko Camp Nou w Barcelonie. Ikoniczny łuk Głównym elementem wizualnym i konstrukcyjnym (a także „duchowym spadkobiercą” bliźniaczych wież) jest stalowy łuk o wysokości 133 metrów. Ma on rozpiętość 315 metrów, co czyni go najdłuższą jednoprzęsłową konstrukcją wsporczą dachu na świecie. Łuk wspiera cały dach północny i 60% dachu południowego. To założenie konstrukcyjne eliminuje potrzebę stosowania kolumn podtrzymujących wewnątrz stadionu i gwarantuje każdemu kibicowi niczym niezakłócony widok na murawę. Nowe wydarzenia sportowe Od otwarcia w 2007 roku Wembley Stadium gościł wydarzenia, które w Anglii na nowo zdefiniowały pojęcie sportowej rozrywki. Futbol amerykański Wembley jest regularnym gospodarzem meczów NFL poza granicami USA. Inauguracyjne starcie Miami Dolphins z New York Giants zapoczątkowało trend, który sprawił, że Londyn stał się nieoficjalną europejską stolicą futbolu amerykańskiego. Boks Stadion stał się też areną dla wielkich walk bokserskich. W 2017 roku Anthony Joshua skrzyżował tam rękawice z Władimirem Kliczko. Pięć lat później Tyson Fury zmierzył się z Dillianem Whyte’em. Każda z tych potyczek zgromadziła na trybunach ok. 90 tys. widzów. Kultowe koncerty W ostatnich latach odbyły się tam wydarzenia muzyczne, które już teraz można nazwać kultowymi, nie tylko ze względu na fenomenalne widowisko. Nie bez znaczenia jest także aspekt ekonomiczny takich wydarzeń. W 2024 roku, w ramach trasy The Eras Tour, Taylor Swift wystąpiła na Wembley osiem razy, bijąc rekord Michaela Jacksona dla solowego artysty. Szacuje się, że jej występy dołożyły 300 milionów funtów do gospodarki Londynu. Z kolei powrót zespołu Oasis w 2025 roku przyniósł inny rekord. Według danych firmy Delaware North, fani grupy wypijali średnio 250 tys. pint piwa na jeden wieczór. To ponad sześciokrotnie więcej niż podczas koncertów Taylor Swift i dwukrotnie więcej niż u fanów Coldplay. Każdy koncert przynosił ponad 2 miliony funtów przychodu z samej sprzedaży złotego trunku. Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
Podróże Agathy Christie, od spokojnych krajobrazów Devonu i ulic Londynu, po egzotyczne brzegi Nilu i starożytną Petrę, stały się fundamentem jej najsłynniejszych powieści kryminalnych. Dziś te same miejsca przyciągają turystów, którzy chcą podążać śladami „królowej zagadek” i odkrywać scenerie znane z jej książek.
Spis treści: Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Londyn śladami Agathy Christie i jej bohaterów Egipt Agathy Christie – Nil, Luksor i literackie inspiracje Stambuł i Orient Express śladami pisarki Kapsztad Agathy Christie, czyli podróże i inspiracje w RPA Karaibskie inspiracje powieści Agathy Christie na Barbadosie Petra i sceneria powieści „Spotkanie ze śmiercią” Pięćdziesiąt lat po swojej śmierci w 1976 roku Agatha Christie pozostaje jedną z najważniejszych autorek w historii literatury popularnej. Jej powieści sprzedały się w ponad dwóch miliardach egzemplarzy, a charakterystyczny sposób budowania napięcia i konstruowania intrygi wywarł wpływ na twórców na całym świecie – od literatury azjatyckiej, po współczesne produkcje filmowe. Mniej oczywistym, choć równie istotnym elementem jej biografii, była pasja do podróżowania. Już jako młoda kobieta odwiedziła Egipt, a w 1922 roku wyruszyła w wielomiesięczną podróż obejmującą m.in. Afrykę Południową, Australię i Kanadę. Z czasem wyprawy stały się dla niej nie tylko sposobem poznawania świata, lecz także bezpośrednią inspiracją dla fabuł – egzotyczne krajobrazy, środki transportu i spotkania z ludźmi różnych kultur przenikały do jej książek, nadając im wyjątkową atmosferę. Jak zauważa badaczka twórczości pisarki, dr Michelle Kazmer, zamknięte przestrzenie – takie jak statki czy pociągi – sprzyjały budowaniu napięcia, ponieważ gromadziły w jednym miejscu osoby, które w innych okolicznościach nigdy by się nie spotkały. To właśnie w takich sceneriach rodziły się jedne z najbardziej rozpoznawalnych historii, w tym „Morderstwo w Orient Expressie” czy „Śmierć na Nilu”. Które miejsca na świecie odegrały zatem kluczową rolę w twórczości Agathy Christie? Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Południowy Devon, a zwłaszcza Torquay, to przestrzeń nierozerwalnie związana z życiem i wyobraźnią Agathy Christie. To właśnie tutaj pisarka przyszła na świat i przez lata czerpała inspiracje do swoich historii. Jednym z najważniejszych punktów na tej mapie pozostaje Greenway House – jej dawna rezydencja nad rzeką Dart, dziś udostępniona zwiedzającym jako muzeum, w którym zachowały się oryginalne wnętrza, prywatne pamiątki oraz bogaty zbiór pierwszych wydań jej książek. Region można odkrywać także poprzez specjalnie wytyczony szlak Agathy Christie, prowadzący przez miejsca pojawiające się w jej twórczości – od eleganckiego Imperial Hotel, po lokalne muzeum z poświęconą jej galerią. Szczególne wrażenie robi jednak Burgh Island – niewielka wyspa, która w czasie przypływów zostaje odcięta od lądu i stała się inspiracją dla mrocznej scenerii powieści „I nie było już nikogo”. Surowy krajobraz, zmieniający się wraz z rytmem morza, do dziś pozwala poczuć atmosferę napięcia charakterystyczną dla jej książek, a cały region regularnie celebruje tę literacką spuściznę podczas wydarzeń i festiwali poświęconych autorce. Londyn śladami Agathy Christie i jej bohaterów Londyn odegrał istotną rolę w życiu Agathy Christie, będąc nie tylko miejscem jej zamieszkania, lecz także tłem dla wielu literackich intryg. W latach 30. XX wieku autorka posiadała tu kilka nieruchomości, m.in. przy Sheffield Terrace oraz Cresswell Place, a sama stolica stała się naturalnym środowiskiem dla takich postaci jak Herkules Poirot. Dziś miłośnicy jej książek mogą odkrywać miasto poprzez specjalne trasy spacerowe prowadzące przez miejsca związane z jej powieściami i życiem prywatnym. Szczególne znaczenie ma także St Martin’s Theatre na West Endzie, gdzie nieprzerwanie wystawiana jest sztuka „Pułapka na myszy” – najdłużej grany spektakl teatralny na świecie. W czasie II wojny światowej pisarka pracowała jako aptekarka w szpitalu University College Hospital, co pozwoliło jej zdobyć wiedzę o substancjach chemicznych, później wykorzystywaną w fabułach. Mieszkała również w modernistycznym kompleksie Isokon Flats w dzielnicy Belsize Park, który do dziś przyciąga zainteresowanych historią architektury i życia artystycznego Londynu, ukazując mniej znane, lecz równie fascynujące oblicze jej biografii. Egipt Agathy Christie – Nil, Luksor i literackie inspiracje Podróże do Egiptu zajęły wyjątkową rolę w twórczości Agathy Christie. Po pierwszej wizycie na początku XX wieku pisarka wielokrotnie wracała nad Nil, towarzysząc swojemu drugiemu mężowi, archeologowi Maksowi Mallowanowi, podczas prac wykopaliskowych. Szczególne znaczenie miały dla niej Luksor i Asuan – miasta, które stały się tłem jednej z jej najsłynniejszych powieści pt. „Śmierć na Nilu”. Inspiracją dla tej historii był m.in. historyczny parowiec Steamship Sudan, kursujący między tymi miastami do dziś. Egipskie krajobrazy, monumentalne świątynie i atmosfera starożytnych ruin przeniknęły również do innych jej książek, w tym „Zakończeniem jest śmierć”, której akcja osadzona jest w Tebach. Współcześni podróżnicy mogą odwiedzić miejsca znane z tych opowieści, takie jak kompleks świątynny w Karnaku, świątynia Hathor w Denderze czy imponujące Abu Simbel. Sama pisarka często zatrzymywała się w luksusowych hotelach nad Nilem, m.in. w Sofitel Winter Palace Luxor oraz Sofitel Legend Old Cataract Aswan, gdzie – jak się uważa – powstawały fragmenty jej powieści, inspirowane widokiem rzeki i spokojnym rytmem egipskiego życia. Stambuł i Orient Express śladami pisarki Stambuł zajmuje szczególne miejsce w biografii pisarki, przede wszystkim za sprawą legendarnej trasy Orient Express. To właśnie podróże tym luksusowym pociągiem, odbywane zarówno samotnie, jak i u boku Maxa Mallowana, stały się inspiracją dla jednej z jej najbardziej rozpoznawalnych powieści – „Morderstwo w Orient Expressie”. Choć oryginalne połączenie zakończyło działalność w 2009 roku, jego klimat odtwarzany jest dziś przez historyczny skład Venice Simplon-Orient-Express, który przywołuje atmosferę międzywojennej elegancji. W samym Stambule można odwiedzić Sirkeci Railway Station – dawną stację końcową tej trasy, gdzie zachowały się elementy związane z epoką wielkich podróży kolejowych. Tuż obok działa muzeum kolejnictwa prezentujące pamiątki z czasów świetności Orient Expressu. Szczególnym miejscem pozostaje jednak Pera Palace Hotel, w którym pisarka zatrzymywała się podczas swoich pobytów i gdzie – według przekazów – powstawały fragmenty jej powieści. Hotel do dziś podtrzymuje tę tradycję, udostępniając gościom apartament inspirowany jej pobytem, z zachowanymi detalami z epoki, które pozwalają poczuć atmosferę czasów, gdy podróż była częścią literackiej intrygi. Kapsztad Agathy Christie, czyli podróże i inspiracje w RPA Pobyt w Kapsztadzie był jednym z ważniejszych etapów słynnej podróży dookoła świata, którą Agatha Christie odbyła w 1922 roku. Wraz z pierwszym mężem odwiedziła Republikę Południowej Afryki, gdzie – jak podkreślają badacze jej twórczości – zetknęła się m.in. z popularnym już wtedy surfingiem. To właśnie te doświadczenia znalazły odzwierciedlenie w powieści „Mężczyzna w brązowym garniturze”, której część akcji rozgrywa się w tym regionie. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc związanych z jej pobytem jest plaża Muizenberg Beach, znana z łagodnych fal i rzędów kolorowych domków, które do dziś tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Kapsztadu. Pisarka zatrzymała się również w eleganckim Mount Nelson Hotel, słynącym z różowej fasady i widoku na Table Mountain. W czasie pobytu odwiedziła także lokalne instytucje, w tym parlament oraz historyczne winnice regionu Constantia, które do dziś uchodzą za jedne z najstarszych w Republice Południowej Afryki i pozostają ważnym elementem dziedzictwa tego miejsca. Karaibskie inspiracje powieści Agathy Christie na Barbadosie Egzotyczny klimat Barbadosu znalazł z kolei swoje odbicie w powieści „Karaibska tajemnica”. Choć jej bohaterowie często przemierzali Europę i Bliski Wschód, to właśnie panna Marple została wysłana przez autorkę w jedną z nielicznych podróży poza Wielką Brytanię – na fikcyjną wyspę inspirowaną karaibskim krajobrazem. Impulsem do stworzenia tej historii była wizyta Christie na Barbadosie w latach 50., kiedy odkryła zupełnie inny, spokojniejszy rytm życia. Podczas pobytu zatrzymała się w Coral Reef Club, eleganckim, rodzinnym hotelu, który posłużył jako pierwowzór literackiego kurortu znanego z powieści. Do dziś miejsce to zachowuje atmosferę klasycznej brytyjskiej rezydencji przeniesionej w tropikalne realia. Wyspa oferuje również krajobrazy, które mogły inspirować autorkę – od spokojnych plaż, po bardziej dynamiczne zatoki, takie jak Bathsheba Soup Bowl, cenione przez surferów. Barbados pozostaje miejscem, gdzie kontrast między sielankowym wypoczynkiem a subtelnym napięciem fabuły Christie wydaje się szczególnie wyraźny, tworząc scenerię idealną dla kryminalnej intrygi. Petra i sceneria powieści „Rendez-vous ze śmiercią” Monumentalne ruiny Petry, ukryte wśród pustynnych krajobrazów Jordanii, stały się jedną z najbardziej sugestywnych scenerii w twórczości Agathy Christie. Na długo przed tym, jak miejsce to zyskało globalną popularność dzięki kinu, autorka wykorzystała jego wyjątkowy charakter w powieści „Rendez-vous ze śmiercią”. Historia rozgrywa się w trakcie podróży z Jerozolimy do Petry, a samo starożytne miasto przedstawione jest jako przestrzeń pełna napięcia i niepokoju, gdzie surowe krajobrazy potęgują atmosferę zagadki. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów jest Al-Khazneh, czyli słynny Skarbiec Faraona wykuty w skale, do którego prowadzi wąski wąwóz Siq – miejsce, które w powieści nabiera niemal symbolicznego, mrocznego znaczenia. Współcześni podróżnicy mogą podążać trasą bohaterów, odkrywając kolejne części miasta, w tym klasztor Ad-Dajr czy punkt widokowy na Wzgórzu Ofiarnym. Szczególne wrażenie robi wieczorne wydarzenie „Petra by Night”, kiedy starożytne ruiny oświetlane są setkami świec, przywołując atmosferę tajemnicy, którą Christie tak sugestywnie oddała w swojej prozie. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Myślisz, że to tylko serialowa scenografia? Te miejsca z „Bridgertonów” istnieją naprawdę
Serial „Bridgertonowie” znów rozbudza wyobraźnię widzów na całym świecie. Wytworne pałace, ogrody jak z malarskich pejzaży i monumentalne sale balowe istnieją naprawdę – i można je odwiedzić. Oto miejsca, w których ekranowa epoka regencji nabiera realnych kształtów.
Megahit Netflixa, czyli serial „Bridgertonowie”, którego czwarty sezon pojawi się 29 stycznia, zainspirował fanów do czegoś więcej niż tylko obserwowania uwodzenia i skandali rodem z epoki regencji. Coraz więcej podróżników planuje wycieczki w miejsca, które pojawiły się na ekranie – od parków i pałaców, po słynne anglezowane wnętrza. Gdzie można zobaczyć te najbardziej kultowe lokacje? Jak „Bridgertonowie” odmienili turystykę w Wielkiej Brytanii? Nie od dziś wiadomo, że filmy i seriale potrafią przyciągnąć fanów w konkretne zakątki świata – od „Niebiańskiej plaży” z Leonardo DiCaprio po średniowieczne zamki znane z „Outlandera”. W podobny sposób megahit Netflixa „Bridgertonowie” wpływa na turystykę w Wielkiej Brytanii, a postaci w strojach epoki regencji zachęcają widzów do odwiedzania rzeczywistych lokalizacji znanych z ekranu. Brytyjska platforma rezerwacji biletów Trainline odnotowała, że liczba podróży do miejsc, gdzie kręcono serial, wzrosła średnio o 50% tuż przed premierą trzeciego sezonu i aż o 135% rok do roku wśród amerykańskich podróżnych. Regionalne władze i organizacje turystyczne coraz częściej mówią o tzw. „Bridgerton factor” – efekcie, który pomaga lokalnej gospodarce i promuje historyczne miasta takie jak Bath czy pałacowe rezydencje jako realne cele podróży dla fanów serialu. Jak podkreśla Patricia Yates, dyrektor generalna VisitBritain, „serial oferuje wyjątkową okazję do promowania historii i dziedzictwa Wielkiej Brytanii oraz inspiruje odwiedzających do zobaczenia tych miejsc na własne oczy”. A skoro popularność serialu przekłada się na realne wycieczki, to które kultowe lokalizacje w Anglii warto zobaczyć w pierwszej kolejności? Gdzie kręcono „Bridgertonów” w Londynie i Chatham? Te miejsca możesz odwiedzić Londyn i jego okolice to prawdziwa gratka dla fanów „Bridgertonów” oraz prequela „Królowa Charlotta: Opowieść ze świata Bridgertonów”. Jednym z najważniejszych punktów na mapie jest Pałac Kew i otaczające go Królewskie Ogrody Botaniczne nad Tamizą. To właśnie tutaj mieszkali król Jerzy III i królowa Charlotta, a historyczne wnętrza i ogrody stały się naturalnym tłem dla opowieści o początkach ich relacji. Sceny do serialowego świata kręcono również w pobliskim Belton House oraz we wzniesionym w XVIII wieku Królewskim Obserwatorium Astronomicznym. Literacki klimat epoki można zaś poczuć w Hatchards przy Piccadilly – najstarszej księgarni w Londynie, działającej od 1797 roku. Niedaleko znajduje się też kościół św. Jakuba, gdzie powstały sceny ślubu Anthony’ego Bridgertona i Edwiny Sharmy. W rejonie Greenwich wykorzystano z kolei Queen’s House jako filmowy odpowiednik Somerset House, a fasady Old Royal Naval College i Ranger’s House oddały charakter londyńskiej architektury epoki regencji. Na zachodzie miasta uwagę przyciąga także pałac Hampton Court, którego dziedzińce i ogrody pojawiają się w serialowych ujęciach. Ponadto około godziny drogi na wschód od stolicy leży Chatham, gdzie brukowane uliczki posłużyły jako tło scen spacerów Lady Featherington i Mariny. W tamtejszej historycznej stoczni kręcono także sekwencje z salonu bokserskiego, w którym książę ćwiczył z Willem Mondrichem – postacią inspirowaną prawdziwym bokserem Billem Richmondem, jednym z najbardziej niezwykłych sportowców epoki regencji. Bath, czyli miasto z „Bridgertonów”, które zachwyca architekturą Bath, położone w południowo-zachodniej Anglii, odgrywa w świecie „Bridgertonów” rolę niemal równorzędną z Londynem. Miasto słynie z charakterystycznej, miodowej barwy georgiańskiego kamienia i harmonijnej zabudowy z XVIII wieku, dzięki czemu idealnie oddaje atmosferę epoki regencji. Jak podkreślają lokalne organizacje turystyczne, jego „majestatyczne budynki stanowią doskonałą imitację historycznego Londynu i inspirują podróżnych planujących wizytę w Wielkiej Brytanii”. Zaledwie półtorej godziny jazdy pociągiem ze stolicy dzieli fanów serialu od jednego z najbardziej rozpoznawalnych miejsc – Muzeum Holbourne, które na ekranie pełni funkcję domu Lady Danbury. Sam budynek, wzniesiony w 1794 roku jako Hotel Sydney, otoczony jest eleganckimi ogrodami i od lat przyciąga miłośników sztuki oraz historii. W jego zbiorach znajdują się autentyczne przedmioty z epoki, w tym pamiątki związane z królową Charlottą, która w rzeczywistości odwiedzała Bath. Niedaleko stąd mieści się również słynny Royal Crescent – półkolisty zespół georgiańskich kamienic, którego fasady wykorzystano jako zewnętrzny wizerunek rezydencji Featheringtonów. Monumentalna, symetryczna architektura i rozległy trawnik przed budynkami sprawiają, że to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w całej Anglii. York, Oxfordshire, Surrey i Buckinghamshire jako następne lokalizacje z „Bridgertonów” Śladami serialowych bohaterów można jednak podążać znacznie dalej niż Londyn czy Bath. W północno-wschodniej Anglii, niedaleko historycznego Yorku, znajduje się imponująca posiadłość Castle Howard, która w Bridgertonach występuje jako Clyvedon – rezydencja, w której Daphne i Simon spędzają miesiąc miodowy. Monumentalny pałac, rozległe ogrody i jezioro tworzą krajobraz jak z malarskiej wizji epoki regencji, a zwiedzający mogą nie tylko spacerować po terenach posiadłości, lecz także wybrać się w rejs po wodach North Lake. W hrabstwie Oxfordshire uwagę przyciąga Kingston Bagpuize House and Gardens, wykorzystany przy realizacji trzeciego sezonu, a także monumentalny Pałac Blenheim, wpisany na listę UNESCO, który na ekranie zastępuje królewską rezydencję. Z kolei w Surrey filmowcy sięgnęli po romantyczne pejzaże Painshill Park – ogrodu krajobrazowego z grotami, jeziorem i malowniczymi mostkami, gdzie odbywa się piknik rodziny Featheringtonów. Na mapie fanów warto zaznaczyć również Claydon House w Buckinghamshire – osiemnastowieczną wiejską rezydencję o bogato zdobionych wnętrzach, dziś częściowo udostępnioną zwiedzającym. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miasto właśnie zostało kulinarną stolicą globu. Wyprzedziło światowych gigantów
Gdy myślimy o miastach słynących ze swojej kuchni, pierwszymi skojarzeniami są zazwyczaj Rzym, Paryż czy Tokio. To właśnie te metropolie od lat uchodzą za kulinarne stolice świata. Tym razem jednak ranking przygotowany przez portal TripAdvisor przyniósł niespodziankę – tytuł najlepszego miasta pod względem jedzenia na świecie trafił do zupełnie innego miejsca, które dla wielu może być zaskoczeniem.
W zestawieniu Travellers’ Choice Awards, opartym na milionach opinii podróżnych publikowanych w internecie w ciągu ostatnich 12 miesięcy, wyłoniono listę „najlepszych z najlepszych” kierunków kulinarnych. Analizie poddano jakość restauracji, różnorodność kuchni, autentyczność smaków oraz ogólne doświadczenia gastronomiczne turystów. Tym samym na szczycie tegorocznego rankingu znalazło się miasto z Wielkiej Brytanii, wyprzedzając tradycyjnych faworytów. Jak wygląda pełne zestawienie i dlaczego właśnie to miejsce zdobyło uznanie podróżnych? Londyn z najlepszą gastronomią. Dlaczego wygrał ranking? Przez długie lata Londyn nie był pierwszym miastem, które przychodziło na myśl w kontekście światowej gastronomii. Kojarzono go raczej z klasycznym fish and chips, kuchnią pubową i popołudniową herbatą niż z kulinarną rewolucją. Dziś jednak brytyjska stolica przeszła spektakularną przemianę, a jej scena gastronomiczna stała się jedną z najbardziej dynamicznych i różnorodnych na świecie. To właśnie ta ewolucja sprawiła, że w najnowszym zestawieniu Travellers’ Choice Awards 2026 portalu TripAdvisor Londyn zdobył tytuł najlepszego kierunku kulinarnego na świecie. Serwis zwrócił uwagę na niezwykłe połączenie „lokalnych miejscówek” i kuchni z różnych zakątków globu, które współtworzą tożsamość miasta i sprawiają, że niemal każda dzielnica ma własny kulinarny charakter. Aż 46% podróżnych deklaruje, że podczas wyjazdów najbardziej ekscytuje ich możliwość odkrywania lokalnej kuchni, a Londyn daje w tej kategorii niemal nieograniczone możliwości. Od eleganckich restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin, przez tętniące życiem targi street foodowe, po rodzinne lokale prowadzone przez społeczności imigrantów z Azji, Bliskiego Wschodu, Afryki czy Karaibów – kulinarna mapa miasta jest odzwierciedleniem jego wielokulturowego charakteru. To właśnie ta różnorodność sprawia, że jednego dnia można spróbować autentycznego ramenu, kolejnego – kuchni etiopskiej, a wieczorem zakończyć dzień nowoczesną interpretacją brytyjskiej klasyki. – Uważam, że Londyn jest najlepszym miastem kulinarnym na świecie ze względu na swoją niesamowitą różnorodność. Mamy szczęście, że możemy zaoferować wyjątkowe doznania kulinarne w każdej cenie – od prostych, świetnie przygotowanych dań po wyrafinowane restauracje, które naprawdę są warte swojej ceny. Można tu zjeść wyjątkowo dobrze każdego dnia tygodnia, niezależnie od tego, czy to szybka przekąska, czy okazjonalny posiłek – podkreślił Mathew Carver, założyciel restauracji Pick & Cheese, w rozmowie z „Travel + Leisure”. Pozostałe najlepsze destynacje kulinarne 2026 Choć Londyn zdobył pierwsze miejsce, tuż za nim w globalnym rankingu TripAdvisor uplasował się Dubaj – miasto, które łączy bogactwo tradycyjnej kuchni Bliskiego Wschodu z eksplozją smaków z całego świata. W Dubaju można skosztować aromatycznych mezze i grillowanych mięs w lokalnych restauracjach, a także nowoczesnych dań inspirowanych kuchniami z Azji i Europy, co czyni go idealnym miejscem dla podróżnych szukających różnorodnych doświadczeń kulinarnych. Na trzecim miejscu uplasowała się stolica Włoch, uznawana za jedno z najważniejszych miast gastronomicznych na świecie. Rzymska kuchnia słynie z prostoty i jakości składników – klasyczne makarony, jak carbonara, cacio e pepe czy amatriciana, przygotowywane z niewielkiej liczby składników potrafią zachwycić nawet najbardziej wymagających smakoszy. Spacerując po ulicach historycznego centrum, warto też próbować lokalnych przysmaków, takich jak pizza al taglio, suppli albo rzymskie gelato. Na czwartym miejscu znalazł się Hongkong, miasto znane z dynamicznej sceny panazjatyckiej kuchni. Hongkong to raj dla miłośników dim sum, owoców morza i zup z makaronem, a liczne restauracje z gwiazdkami Michelin obok ulicznych straganów oferują ogromną różnorodność smaków: od klasycznych kantońskich potraw po kreatywne połączenia fusion. W pierwszej dziesiątce zestawienia znalazły się także inne fascynujące kierunki. Paryż pozostaje synonimem klasycznej finezji kulinarnej – od maślanych croissantów i wyrafinowanych deserów patisserie po bistro serwujące foie gras, sery i wina, które od dekad wyznaczają standardy światowej gastronomii. Majorka (kulinarna perła Morza Śródziemnego) słynie z tapas, świeżych ryb i owoców morza oraz lokalnych specjałów takich jak frito mallorquín czy ensaimada, które odzwierciedlają tradycje Balearów. Doha w Katarze (7. miejsce) łączy tradycyjne arabskie dania z luksusową ofertą restauracyjną. Kreta, największa grecka wyspa, kusi oliwkami, świeżymi serami i moussaką podawanymi w tawernach z widokiem na morze. Daleko na liście, lecz równie ciekawy jest Bangkok – mekka ulicznego jedzenia i aromatycznych potraw tajskich, oraz Marrakesz (10. miejsce), gdzie na stołach królują przyprawy, kuskus czy tagine, a medyny tętnią życiem i smakami. Źródła: Condé Nast Traveller, Travel + Leisure, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
Muzeum Historii Naturalnej w Londynie to coś więcej niż tylko popularna atrakcja turystyczna i zbiór prehistorycznych skamieniałości i minerałów. Imponujący gmach i zgromadzone tam zbiory są w istocie świadectwem nieustającej misji dokumentowania i ochrony życia na Ziemi. Stając przed gotycką, neoromańską fasadą na Cromwell Road, tak naprawdę staje się przed katedrą nauki.
Spis treści: Lokalizacja w South Kensington Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Podwójna rola muzeum Cztery strefy tematyczne Pałac Westminster i Big Ben, opactwo Westminster, Tower of London, Muzeum Brytyjskie, Muzeum Wiktorii i Alberta, Galeria Narodowa i oczywiście Muzeum Historii Naturalnej. Londyn ma wiele do zaoferowania, ale to właśnie ostatnia z wymienionych atrakcji bije rekordy popularności. Według statystyk, w 2024 roku słynna instytucja gościła 6,3 miliona zwiedzających, co uczyniło ją drugą najczęściej odwiedzaną atrakcją w Wielkiej Brytanii. Trudno się temu dziwić. Tamtejsze zbiory są doprawdy imponujące, a gmach sam w sobie stanowi arcydzieło architektury. Należy jednak podkreślić, że londyńskie Muzeum Historii Naturalnej jest także jedną z największych potęg badawczych i edukacyjnym gigantem. Lokalizacja w South Kensington Muzeum Historii Naturalnej zajmuje miejsce w prestiżowej dzielnicy South Kensington, będącej sercem tzw. Albertopolis – kulturalnego i edukacyjnego kompleksu w zachodnim Londynie. Gmach zlokalizowany na Cromwell Road sąsiaduje z innymi ikonami nauki i kultury, takimi jak Muzeum Nauki i Muzeum Wiktorii i Alberta. Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Historia Muzeum Historii Naturalnej w Londynie jest bezpośrednio związana z kryzysem przestrzennym w Muzeum Brytyjskim, gdzie pierwotnie przechowywano zbiory historii naturalnej. Kolekcje te, w tym eksponaty zgromadzone przez sir Hansa Sloane’a, rosły w niekontrolowanym tempie, przekraczając zdolności magazynowe i wystawowe instytucji. Priorytetową kwestią stało się wybudowanie dla nich dedykowanego „domu”. Kluczową postacią w narodzinach Muzeum Historii Naturalnej był sir Richard Owen, wybitny przyrodnik. W 1856 roku objął on stanowisko kuratora zbiorów historii naturalnej i natychmiast rozpoczął kampanię na rzecz oddzielenia tych zasobów od Muzeum Brytyjskiego. Owen przekonywał zarząd, że dla ich dalszego rozwoju i ekspozycji niezbędny jest odrębny budynek. W 1863 roku uzyskał aprobatę dla swojej wizji. Katedra dla natury Owen nie widział jednak nowego obiektu jako zwykłego magazynu. Wyobrażał sobie go jako „katedrę dla natury” – miejsce, które nie tylko pomieści rosnący katalog świata naturalnego, ale także będzie hołdem dla jego bogactwa i obfitości. W jego wyobrażeniu, nowe muzeum miało być miejscem inspirującym zarówno naukowców, jak i szeroką publiczność. Dzieło Waterhouse’a Wykonaniem projektu budynku zajął się Francis Fowke, jednak po jego nagłej śmierci w 1865 roku, zadanie to przydzielono Alfredowi Waterhouse’owi. Architekt znany ze swojego wkładu w neogotyk wiktoriański i wczesny neoromański, podjął się realizacji niezwykłej wizji. Pod kierownictwem Owena, zaprojektował budynek, który odzwierciedlał ówczesną praktykę muzealną i naukową, zgodnie z którą działy geologii i paleontologii miały być fizycznie oddzielone od działów zoologii i botaniki. Ta wiktoriańska systematyka została nie tylko zachowana w wewnętrznym układzie galerii, ale także wkomponowana w sam budynek. Detale gmachu i ich symbolika Muzeum Historii Naturalnej wyróżniają wszechobecne, misternie wykonane zdobienia z terakoty. Waterhouse zdecydował się na ten materiał, ponieważ był on tańszy, a jednocześnie znacznie bardziej odporny na zanieczyszczenia i smog, „plagę” wiktoriańskiego Londynu, niż tradycyjny kamień. W rezultacie udało mu się uzyskać efekt, który można przyrównać do trójwymiarowego traktatu naukowego. Terakotowe zdobienia pięknie odwzorowują florę i faunę. Jednak genialność tego projektu polegała na ukrytej zasadzie klasyfikacyjnej. Waterhouse i Owen postanowili, że na fasadzie od strony zachodniej i wschodniej umieszczone zostaną rzeźby przedstawiające okazy wymarłe, natomiast wewnątrz muzeum, zwłaszcza na kapitelach kolumn i wewnętrznych galeriach, przedstawione zostaną okazy żyjące. Prace budowlane zakończyły się w 1880 roku. 18 kwietnia 1881 roku nastąpiło oficjalne otwarcie placówki. Podwójna rola muzeum Przez osoby niezwiązane z nauką, słynna instytucja jest kojarzona przede wszystkim jako jedna z najciekawszych atrakcji Londynu. Należy jednak podkreślić, że Muzeum Historii Naturalnej to także globalne centrum badawcze. Muzeum jest domem dla około 80 milionów obiektów, które tworzą najważniejszą kolekcję historii naturalnej na świecie. Zbiory te są aktywnie wykorzystywane przez międzynarodową społeczność naukową do prowadzenia badań. Służą one do znajdowania odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące przeszłości, teraźniejszości i przyszłości życia na Ziemi, geologii naszej planety i Układu Słonecznego. Cztery strefy tematyczne Imponujący gmach został podzielony na cztery strefy, które organizują ekspozycje wokół kluczowych tematów naukowych i ułatwiają nawigację. Są to: strefa czerwona (poświęcona Ziemi), strefa niebieska (dedykowana różnorodności życia), strefa zielona (skoncentrowana na historii życia), strefa pomarańczowa (pełniąca funkcję archiwum). Centralną częścią gmachu i wizytówką placówki jest natomiast Hintze Hall. Hintze Hall To właśnie tam, od 2017 roku, gości wita 25-metrowy szkielet płetwala błękitnego, nazwany Hope. Szkielet ten pochodzi od wieloryba, który osiadł na mieliźnie w Wexford w Irlandii 126 lat temu. Przejście od znalezienia do zawieszenia wymagało trzyletniego, skomplikowanego procesu konserwacji. Dziś Hope jest symbolem nadziei na przetrwanie dla gatunków zagrożonych, a jego obecność służy edukowaniu. Przed Hope, od 1979 do 2017 roku, salę główną zdobił Dippy – gipsowy odlew szkieletu diplodoka. Zmiana głównego eksponatu – z Dippy’ego, symbolu wymarłej, dalekiej przeszłości, na Hope, symbol zagrożonej, ale wciąż żyjącej przyszłości – była strategicznym posunięciem kuratorskim. Muzeum, zamiast koncentrować się wyłącznie na geologicznej historii, przekształciło się w ośrodek aktywizmu i dialogu na temat stanu planety. Strefa czerwona Strefa czerwona to przestrzeń poświęcona dynamicznej naturze naszej planety i procesom, które ukształtowały życie. Kluczową atrakcją tej strefy jest Earth Hall, gdzie zwiedzających wita 6-metrowy szkielet stegozaura – jeden z najbardziej kompletnych okazów tego dinozaura, jaki kiedykolwiek odkryto. Inne galerie w tej strefie eksponują między innymi skały, także pochodzenia wulkanicznego. Strefa niebieska Strefa zlokalizowana na lewo od Hintze Hall bada różnorodność życia na Ziemi, od najwcześniejszych organizmów, po współczesną megafaunę. Jest to najbardziej popularna część muzeum. To właśnie tam mieści się Galeria Dinozaurów. Poza szkieletami, olbrzymią atrakcją tego miejsca jest ruchomy model tyranozaura. W tej strefie znajduje się także Sala Dużych Ssaków, gdzie można podziwiać imponujący model płetwala błękitnego i wystawy poświęcone innym gigantom, od wymarłych mamutów, po jelenie olbrzymie. Prezentowana jest również bogata różnorodność fauny w galeriach ryb, płazów i gadów, a także szczegółowa ekspozycja poświęcona współczesnym ssakom, od niedźwiedzi polarnych po ryjówki. Strefa zielona Strefa zielona koncentruje się na historii życia, geologii Wielkiej Brytanii i pierwotnych zbiorach muzeum. Jedną z największych tamtejszych atrakcji jest Galeria Minerałów. Zbiory są prezentowane w oryginalnych dębowych gablotach z 1881 roku, umożliwiając zwiedzającym spojrzenie na muzeum tak, jak wyglądało w epoce wiktoriańskiej. Strefa pomarańczowa Trzonem strefy pomarańczowej jest Centrum Darwina – nowoczesne skrzydło, które w praktyce jest zaawansowanym kompleksem badawczym. Przechowuje się tam ważne i wrażliwe eksponaty, w tym 23 miliony okazów zoologicznych zakonserwowanych w alkoholu. Znajduje się tam także większość zbiorów entomologicznych i botanicznych. Warto wspomnieć o niezwykłym Wildlife Garden. W ogrodzie czynnym od marca do listopada można podziwiać nie tylko liczne gatunki roślin, ale także wspaniałe okazy ptaków i płazów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jedna linia, od której zależą wszystkie zegarki – to wzgórze nad Tamizą uporządkowało globalną nawigację
Greenwich to miejsce, w którym nowoczesny świat spotyka się z wiekami królewskiej potęgi, naukowych odkryć i morskiej dominacji. To bez wątpienia coś więcej niż tylko jedna z wielu dzielnic Londynu. To właśnie tam narodził się czas, a przynajmniej sposób, w jaki go mierzymy. To tam przebiega południk zerowy, dzieląc świat na wschód i zachód. Tam biło serce morskiej potęgi Wielkiej Brytanii, o czym przypomina majestatyczna architektura nad brzegiem Tamizy.
Spis treści: Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Linia, która definiuje świat Morskie Greenwich, czyli wspaniały krajobraz historii Królewskie Obserwatorium i Greenwich Park Greenwich to miejsce niezwykłe – jednocześnie królewskie i naukowe, lokalne i globalne, stare i nowoczesne. To właśnie te sprzeczności definiują jego charakter i niezaprzeczalny urok. Niezwykłą atmosferę i wspaniałą historię tego miejsca doceniło UNESCO, wpisując wiele tamtejszych zabytków na Listę światowego dziedzictwa. Z punktu widzenia turysty, jest to miejsce, którego po prostu nie można nie odwiedzić, będąc w Londynie. Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Dzielnica Greenwich znajduje się w południowo-wschodniej części Londynu, na południowym brzegu Tamizy. Historycznie obszar ten znajdował się w granicach hrabstwa Kent. Dopiero w 1889 roku, gdy utworzono hrabstwo Londyn, miejscowość weszła w skład nowo powstałej jednostki administracyjnej – Metropolitan Borough of Greenwich – stając się częścią Wielkiego Londynu. Mimo że w kontekście administracyjnym i prawnym Greenwich zostało włączone w struktury metropolitarne, do dziś zachowało swój unikatowy charakter, ale zyskało też nowe, drugie oblicze. Z jednej strony jest to urokliwa, niemal wiejska dzielnica Londynu, z historycznym rynkiem, krętymi uliczkami i przytulnymi pubami. Z drugiej, jest to miejsce o ogromnym znaczeniu globalnym, punkt zerowy na mapie świata, który organizuje całą planetę. Linia, która definiuje świat O globalnym znaczeniu Greenwich decyduje przede wszystkim południk zerowy. Jego ustanowienie nie było przypadkowe. Stanowiło kulminację wieków pracy naukowej i rosnącej dominacji morskiej Wielkiej Brytanii. W XIX wieku, wraz z rozwojem handlu i podróży, pojawiła się pilna potrzeba ujednoliconego systemu nawigacji i pomiaru czasu. Ponieważ brytyjskie mapy morskie, oparte na obserwacjach z Greenwich, były najpowszechniej używane na świecie, wybór tego miejsca jako globalnego punktu odniesienia był naturalnym krokiem. Decyzja została formalnie przypieczętowana podczas Międzynarodowej Konferencji Południkowej w Waszyngtonie w 1884 roku. Greenwich zostało wówczas oficjalnie uznane za lokalizację południka głównego, a średni czas słoneczny Greenwich (Greenwich Mean Time, GMT) stał się globalnym standardem czasu. Ten akt nie tylko ugruntował pozycję Greenwich jako centrum naukowej precyzji, ale także symbolicznie umieścił je w samym środku świata, który Wielka Brytania w tamtym czasie zdominowała. Umowna linia przez sto lat przebiegała przez dziedziniec Królewskiego obserwatorium, dzieląc Ziemię na półkulę wschodnią i zachodnią. Obecna tam do dziś mosiężna listwa nadal symbolizuje południk zerowy, będąc czymś w rodzaju linii historycznej. W 1984 roku, w wyniku ewolucji technologii pomiarowych, linię geograficzną przesunięto o około 102,5 metra na wschód od historycznej i od tamtej pory przechodzi ona przez tereny Greenwich Park. Morskie Greenwich, czyli wspaniały krajobraz historii Wymieniając atrakcje tej niezwykłej dzielnicy, należy zacząć od „Morskiego Greenwich”. Mowa o wyjątkowym zespole architektury, który w 1997 roku, w uznaniu jego „wyjątkowej uniwersalnej wartości”, doczekał się wpisu na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zespół tworzy harmonijną całość, opowiadającą historię morskiej potęgi i wybitnych osiągnięć naukowych. Old Royal Naval College Centralnym punktem tego kompleksu jest Old Royal Naval College, określany mianem jednego z najwybitniejszych zespołów budowli barokowych w Anglii. Zespół zaprojektowany przez sir Christophera Wrena, z istotnym wkładem Nicholasa Hawksmoora, działał w latach 1696–1869 jako Królewski Szpital dla Marynarzy. W 1873 roku jego funkcję zmieniono, przekształcając go w Królewską Szkołę Marynarki Wojennej (Royal Naval College), która funkcjonowała tam aż do 1998 roku. Dziś w jego murach mieszczą się Uniwersytet Greenwich i prestiżowe konserwatorium muzyczno-taneczne Trinity Laban. Kiedy królowa Maria II zleciła budowę, postawiła jeden warunek: nowy budynek nie mógł zasłaniać widoku na rzekę z Queen’s House. Wren rozwiązał ten problem w genialny sposób, dzieląc główną bryłę na dwie symetryczne części, zwieńczone bliźniaczymi kopułami. Klejnotem w koronie kompleksu jest Painted Hall, często nazywana „brytyjską Kaplicą Sykstyńską”. Jej monumentalne malowidła ścienne i sufitowe, dzieło sir Jamesa Thornhilla, są olśniewającą alegorią triumfu brytyjskiej potęgi morskiej i chwały monarchii. To właśnie w tej sali, w 1806 roku, wystawiono na widok publiczny trumnę ze zwłokami admirała Horatio Nelsona, bohatera spod Trafalgaru, zanim złożono ją w katedrze św. Pawła. The Queen’s House Idealnie wkomponowany w perspektywę stworzoną przez Wrena Queen’s House jest budynkiem o fundamentalnym znaczeniu dla brytyjskiej architektury. Zaprojektowany przez Inigo Jonesa w XVII wieku dla Anny Duńskiej, był pierwszym budynkiem palladiańskim w Anglii. Jego pojawienie się było rewolucją – radykalnym zerwaniem z ciężkim, ceglanym stylem Tudorów na rzecz klasycznej harmonii, symetrii i proporcji inspirowanych architekturą włoskiego renesansu. Dziś Queen’s House, jako część Royal Museums Greenwich, jest miejscem, gdzie eksponowana jest imponująca kolekcja sztuki. Wymieniając najcenniejsze zbiory, należy wskazać na słynny „Portret Armady”, upamiętniający zwycięstwo Anglii nad hiszpańską Wielką Armadą w 1588 roku i przedstawiający królową Elżbietę I u szczytu potęgi. National Maritime Museum Narodowe Muzeum Morskie jest największą tego typu instytucją na świecie. W jego rozległych galeriach można prześledzić historię brytyjskiej żeglugi, dzieje Royal Navy oraz życie jej największego bohatera, admirała Nelsona. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest mundur, który Nelson miał na sobie w chwili śmierci podczas bitwy pod Trafalgarem. Cutty Sark Zwieńczeniem morskiego dziedzictwa Greenwich jest zacumowany w suchym doku Cutty Sark – ostatni zachowany kliper herbaciany. Statek zwodowany w 1869 roku został zaprojektowanym do jak najszybszego transportu herbaty z Chin. Co prawda w „herbacianym wyścigu” nie odniósł spektakularnego sukcesu, jednak zdobył ogromną sławę na trasie do Australii, bijąc rekordy prędkości w transporcie wełny. Królewskie Obserwatorium i Greenwich Park Najbardziej wyjątkowym obiektem w Greenwich bez wątpienia jest obserwatorium, które otacza najstarszy królewski park w Londynie. To właśnie tam narodziła się nowoczesna nawigacja i globalny standard czasu. Mapowanie nieba i mórz Królewskie Obserwatorium zostało założone w 1675 roku, z polecenia Karola II. Powstanie tego obiektu miało w praktyczny sposób rozwiązać najbardziej palący problem epoki – jak precyzyjnie określić długość geograficzną na morzu? Błąd w nawigacji mógł oznaczać katastrofę statku, utratę ładunku i załogi. Rozwiązanie tego problemu było kluczem do bezpiecznej i zyskownej dominacji na oceanach. Misję tę powierzono pierwszemu astronomowi królewskiemu, Johnowi Flamsteedowi, którego praca nad skatalogowaniem gwiazd położyła podwaliny pod przyszłe przełomy. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Wysokie wzgórze, na którym niegdyś stała wieża księcia Humphreya, oferowało idealny, niezaburzony horyzont do obserwacji astronomicznych. Ponadto park stanowił coś w rodzaju naturalnej strefy buforowej, chroniącej wrażliwe instrumenty przed dymem i światłami rozwijającego się Londynu. Miejsce wypełnione atrakcjami Wizyta w Królewskim Obserwatorium w Greenwich to bez wątpienia niezwykłe doświadczenie. Zwiedzający mogą tam zobaczyć lśniącą mosiężną linię południka zerowego, zajrzeć do wnętrza Flamsteed Housce, oryginalnego budynku obserwatorium, i zobaczyć Wielki Teleskop Równikowy, czyli jeden z największych na świecie tego typu instrumentów (umiejscowiony w Meridian Building). Niemałą atrakcją jest też nowoczesne Centrum Astronomiczne z Planetarium Petera Harrisona, które zabiera widzów w zapierające dech w piersiach podróże po kosmosie. Greenwich Park Ogromną atrakcją jest też otaczający obserwatorium park. To idealne miejsce na spacer i odpoczynek. Wśród jego atrakcji znajduje się piękny ogród różany, a także historyczne pamiątki, takie jak Dąb Królowej Elżbiety – wiekowe drzewo, w którego wydrążonym pniu, według legendy, królowa Elżbieta I jadała posiłki. Jednak największą nagrodą dla tych, którzy wejdą na szczyt wzgórza, jest spektakularny widok. Stojąc obok pomnika generała Wolfe’a, można podziwiać jedną z najsłynniejszych panoram Londynu, która łączy historyczne dziedzictwo Greenwich z nowoczesną sylwetką miasta. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najdziwniejsze zakazy dla turystów w 2025 roku. Tak Europa broni się przed tłumami
Zakaz klapek na szlakach, mandaty za siadanie na murku, selfie tylko w wyznaczonej strefie – europejskie miasta mówią „dość” masowej turystyce. W 2025 roku wiele wprowadzanych ograniczeń przestaje budzić zdziwienie, stopniowo stając się standardem.
Spis treści: Czarne elewacje jako protest wobec nadmiaru turystów w Notting Hill Kontrole obuwia na szlakach turystycznych w Cinque Terre Strefa selfie przy Sagrada Familia w Barcelonie Benidorm i ograniczenia w korzystaniu z pojazdów elektrycznych Nowe przepisy dla zachowania porządku i spokoju w Portofino Lato 2024 roku okazało się przełomowe dla wielu europejskich miejscowości turystycznych. Gwałtowny wzrost liczby odwiedzających sprawił, że turystyka – dotąd postrzegana jako motor wzrostu gospodarczego i źródło lokalnych dochodów – zaczęła być traktowana jako coraz poważniejsze obciążenie. W 2025 roku, mimo licznych apeli o wdrażanie zasad turystyki zrównoważonej, nie widać sygnałów, które wskazywałyby na osłabienie tego trendu. W odpowiedzi wiele miast i regionów decyduje się na konkretne działania, mające na celu ograniczenie negatywnego wpływu ruchu turystycznego na lokalne społeczności i infrastrukturę. Część wdrożonych działań miało przewidywalny charakter. Wprowadzono bowiem m.in. ograniczenia liczby odwiedzających, redukcję ruchu statków wycieczkowych czy podniesienie podatków turystycznych. Inne natomiast zyskały rozgłos ze względu na swoją nietypową formę, stając się jednocześnie wyrazem narastającej frustracji mieszkańców. Czarne elewacje jako protest wobec nadmiaru turystów w Notting Hill Notting Hill, niegdyś spokojna dzielnica zachodniego Londynu, zyskała światową rozpoznawalność, dzięki filmowi z 1999 roku z Julią Roberts i Hugh Grantem w rolach głównych. Od lat barwne fasady domów przyciągały tysiące turystów, szukających idealnego kadru do publikacji w mediach społecznościowych. Z czasem liczba odwiedzających przekroczyła jednak zdolność dzielnicy do przyjęcia tak intensywnego ruchu turystycznego. Mieszkańcy skarżyli się na hałas, zaśmiecanie ulic oraz brak poszanowania prywatności.– Zdarzały się przypadki, w których osoby pozujące do zdjęć próbowały wejść do prywatnych domów, mówiąc, że zależy im na idealnym ujęciu – relacjonowała jedna z mieszkanek w rozmowie z brytyjską prasą. W ramach protestu część właścicieli domów zdecydowała się na radykalny krok – przemalowanie elewacji na stonowane kolory, w tym czerń i grafit, mające zniechęcić do fotografowania. Przed budynkami pojawiły się również tablice informujące o „strefie ciszy” oraz łańcuchy i liny rozwieszone na schodach, mające na celu ograniczenie dostępu do drzwi wejściowych. Kontrole obuwia na szlakach turystycznych w Cinque Terre Włoski region Cinque Terre, słynący z malowniczych wiosek zawieszonych na klifach Ligurii, każdego roku przyciąga setki tysięcy turystów. Szczególną popularnością cieszą się piesze szlaki łączące poszczególne miejscowości, oferujące panoramiczne widoki na wybrzeże i urokliwe krajobrazy. To właśnie te trasy, choć niezwykle cenione przez odwiedzających, stały się również źródłem poważnych problemów związanych z nadmiernym ruchem turystycznym. W trosce o bezpieczeństwo oraz ochronę środowiska, już w 2019 roku władze Parku Narodowego Cinque Terre wprowadziły zakaz poruszania się po szlakach w niewłaściwym obuwiu — na przykład w klapkach lub sandałach o cienkiej, śliskiej podeszwie. W 2025 roku przepisy te są rygorystycznie egzekwowane. Policja prowadzi kontrole przy wejściach na szlaki, a osoby nieprzestrzegające zasad mogą zostać ukarane grzywną. „Nieodpowiednie obuwie może kosztować turystę od 50 do 2500 euro grzywny” – poinformował Euronews. Dodatkowo wprowadzono ruch jednokierunkowy na najbardziej zatłoczonych odcinkach tras, zwłaszcza w sezonie wiosenno-letnim. Zarówno ten system, jak i ograniczenia dotyczące obuwia, mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa oraz usprawnienie ruchu na szlakach turystycznych. Strefa selfie przy Sagrada Familia w Barcelonie Sagrada Familia — monumentalna bazylika zaprojektowana przez Antoniego Gaudíego — od lat znajduje się wśród najczęściej fotografowanych zabytków Europy. W ostatnim czasie niekontrolowany napływ turystów, pragnących uwiecznić swoją obecność na tle świątyni, zaczął jednak powodować poważne zakłócenia w funkcjonowaniu przestrzeni publicznej Barcelony. Sytuację pogłębiła popularność internetowych trendów, polegających między innymi na nagrywaniu materiałów wideo na ruchomych schodach pobliskiej stacji metra z bazyliką w tle. Tego rodzaju działania często prowadziły do blokowania wyjść ewakuacyjnych i utrudniały swobodny przepływ turystów. W odpowiedzi na te problemy władze Barcelony zdecydowały o wyznaczeniu specjalnej strefy do fotografowania — o powierzchni 6200 m² — zlokalizowanej pomiędzy fasadą Narodzenia Pańskiego a placem Gaudí. „Naszym celem jest zachowanie równowagi między ruchem turystycznym a codziennym życiem mieszkańców” – podkreśliła rzeczniczka ratusza. Zakończenie inwestycji planowane jest na kwiecień 2026 roku, w setną rocznicę śmierci Gaudíego. Benidorm i ograniczenia w korzystaniu z pojazdów elektrycznych Hiszpański kurort Benidorm, od lat cieszący się popularnością wśród seniorów z całej Europy, mierzy się z problemem niewłaściwego wykorzystywania elektrycznych pojazdów przeznaczonych dla osób z ograniczoną mobilnością. Władze miasta zwracają uwagę, że coraz częściej są one wynajmowane przez turystów wyłącznie w celach rekreacyjnych — bez uzasadnienia zdrowotnego oraz bez wymaganego ubezpieczenia. „To urządzenia przeznaczone dla osób z ograniczoną mobilnością, a nie pojazdy rozrywkowe” – podkreślił rzecznik lokalnej policji. Z tego względu funkcjonariusze mają prawo nakładać mandaty w wysokości do 500 euro za niewłaściwe użytkowanie pojazdu lub naruszenie zasad obowiązujących w przestrzeni publicznej. Nowe przepisy mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa pieszych oraz uporządkowanie ruchu w strefach turystycznych, gdzie te pojazdy coraz częściej stawały się przyczyną incydentów i kolizji. Nowe przepisy dla zachowania porządku i spokoju w Portofino Portofino, malownicze i luksusowe miasteczko na włoskiej Riwierze, corocznie między 15 lipca a 30 września wprowadza sezonowe ograniczenia mające na celu ochronę lokalnej społeczności oraz zachowanie unikatowego charakteru miejsca. Zakazy obejmują poruszanie się boso poza plażą, noszenie strojów kąpielowych lub przebywanie bez górnej części garderoby w przestrzeni publicznej, spożywanie alkoholu poza wydzielonymi strefami gastronomicznymi, siadanie bądź leżenie na chodnikach, murkach i w parkach, a także urządzanie pikników i pozostawanie w przestrzeni publicznej z walizkami lub sprzętem muzycznym. Za nieprzestrzeganie zasad grożą mandaty w wysokości od 25 do 500 euro. Rada miejska tłumaczy, że działania te mają chronić estetykę miejskiej zabudowy, dziedzictwo kulturowe oraz zapewnić mieszkańcom i odwiedzającym spokój w najbardziej intensywnym okresie turystycznym. Portofino nie jest jednak jedyną destynacją wprowadzającą takie środki — podobnie postępują także inne włoskie kurorty, w tym Diano Marina, Capri i Positano, a także niektóre historyczne miasta, jak Wenecja czy Rzym. Źródła: Euronews, The Sun Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To tu narodził się James Bond. Londyńskie tunele szpiegów odsłonią swoje sekrety
Ukryte 30 metrów pod ulicami Londynu, przetrwały w cieniu największych wydarzeń XX wieku. Niebawem wreszcie będzie można zajrzeć do niegdyś supertajnych tuneli. Powstały w czasie II wojny światowej.
Spis treści: Od II wojny światowej do szpiegowskiej legendy Nowe życie tuneli: muzeum wywiadu i podziemny bar Choć Londyn należy do najczęściej odwiedzanych miast świata, wciąż skrywa miejsca o bogatej historii, które pozostają niemal nieznane. Jednym z nich jest sieć tuneli, wybudowana 30 metrów pod ulicami. Ich istnienie przez dziesięciolecia pozostawało tajemnicą — dziś mogą stać się kolejnym ważnym punktem na turystycznej mapie miasta. Władze lokalne zatwierdziły bowiem projekt zagospodarowania 8400 metrów kwadratowych tego obiektu. Od II wojny światowej do szpiegowskiej legendy Pierwsze podziemne korytarze, znane jako Kingsway Exchange Tunnels, powstały między 1940 a 1942 rokiem w odpowiedzi na naloty podczas bitwy o Anglię. Miały pomieścić do 8000 osób, ale zanim oddano je do użytku, metro przejęło tę rolę i schron nie spełnił już swojego pierwotnego celu. Tunele szybko znalazły jednak inne zastosowanie – przejęła je tajna organizacja Special Operations Executive (SOE), działająca na rozkaz Winstona Churchilla. Gdy podziemny kompleks służył jako zaplecze operacyjne tej brytyjskiej jednostki (powołanej do prowadzenia misji wywiadowczych i dywersyjnych w okupowanej Europie), pracował w nim Ian Fleming – oficer wywiadu, a później autor powieści o Jamesie Bondzie. To właśnie doświadczenia związane z tym miejscem, jego tajnością i nowatorskimi technologiami, miały zainspirować go do stworzenia Q Branch – fikcyjnego działu MI6 odpowiedzialnego za gadżety i wynalazki wykorzystywane przez agenta 007. W kolejnych latach tunele pełniły z kolei funkcje związane z bezpieczeństwem i łącznością. W czasach zimnej wojny działała tu tajna linia telefoniczna łącząca Biały Dom z Kremlem. Była to jedna z kilku tras zapewniających możliwość szybkiego i bezpiecznego kontaktu między mocarstwami w razie kryzysu. Na przestrzeni dekad obiekt stopniowo tracił swoje strategiczne znaczenie, aż w końcu – w latach 80. – został wycofany z użytku. Przez pewien czas pozostawał w gestii British Telecom, by w 2008 roku trafić na sprzedaż. Po latach ciszy ich los się odmienił – teren przejęła fundacja Castlestone Management oraz spółka The London Tunnels. Dzięki temu, ta ponad kilometrowa sieć korytarzy ma szansę zyskać nowe życie. Władze Londynu zatwierdziły projekt przekształcenia jej w nowoczesne centrum kulturalno-historyczne. Według wstępnych szacunków, podziemną atrakcję będzie mogło odwiedzać nawet 3 miliony turystów rocznie. Angus Murray, czyli dyrektor generalny The London Tunnels, stwierdził: „To niezwykła przestrzeń, wspaniałe miejsce. I myślę, że opowiada fascynującą historię”. Nowe życie tuneli: muzeum wywiadu i podziemny bar Rewitalizacja tego obiektu ma stawiać na różnorodność doświadczeń, które połączą historię z nowoczesną technologią. Sercem kompleksu stanie się muzeum szpiegostwa, poświęcone historii brytyjskiego wywiadu wojskowego, ze szczególnym uwzględnieniem roli, jaką tunel odegrał w działaniach operacyjnych w XX wieku. Znajdą się tu oryginalne dokumenty, broń czy sprzęt wykorzystywany przez tajne służby – w tym wyposażenie należące do SOE. Będą wyświetlane także prezentacje multimedialne związane z serią filmów o Jamesie Bondzie. Integralną częścią projektu stanie się ekspozycja upamiętniająca ponad 40 000 cywilów z Londynu poległych podczas niemieckich nalotów. Zwiedzający będą mogli również skorzystać ze stref edukacyjnych oraz obejrzeć wystawy czasowe. Kluczowym elementem, który wyróżni obiekt, stanie się z kolei podziemny bar – jeden z najniżej położonych lokali gastronomiczno-rozrywkowych w Europie. Projektanci zapowiedzieli, że jego wnętrza wypełni wyposażenie z dawnych lat, gdy obiekt służył personelowi technicznemu. Projekt realizowany jest przez firmę The London Tunnels we współpracy z Muzeum Wywiadu Wojskowego. Budżet przedsięwzięcia wynosi 220 milionów funtów, a oficjalne otwarcie planowane jest na 2028 rok. Źródła: Associated Press News, Independent, The London Tunnels Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Londynie odkryto pierwszą rzymską bazylikę. To kluczowe znalezisko archeologiczne
Pozostałości po rzymskiej bazylice sprzed dwóch tysięcy lat odkryto w centrum Londynu. To jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych dokonanych w tym mieście w ostatnich latach – nie mają wątpliwości archeolodzy.
Spis treści: Rzymska bazylika pod biurowcem Czym była rzymska bazylika? Immersyjna wystawa Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat aż do początku V wieku n.e. W 43 roku naszej ery Rzymianie najechali ją i podporządkowali sobie lokalną celtycką społeczność. Wkrótce potem założyli Londiunium, które znajduje się pod dzisiejszą zabudową stolicy Wielkiej Brytanii. Co jakiś czas podczas prac budowlanych dochodzi do znalezisk z czasów rzymskich. Tym razem jednak budowlańcy natknęli się na prawdziwą perełkę. Rzymska bazylika pod biurowcem Podczas prac poprzedzających budowę nowego biurowca przy ulicy Gracechurch, odkryto fragmenty kamiennego muru. Sposób konstrukcji i lokalizacja reliktów nie pozostawiła archeologom żadnych wątpliwości – są to ruiny jednej z ważniejszych konstrukcji wczesnego Londynu – pierwszej bazyliki. Badania prowadzili eksperci z Museum of London Archaeology (MOLA). Przed bazyliką znajdował się otwarty dziedziniec, na którym miejscowi i przyjezdni angażowali się w działania publiczne i społeczne oraz handlowali. Przez dziesięciolecia badań i badań archeologicznych w mieście, archeolodzy byli już świadomi lokalizacji starożytnej bazyliki. Nie było jednak wiadomo, jak duża jej część przetrwała. W niektórych miejscach mur zachował się aż do długości 10 m, szerokości 1 m i głębokości 4 m. Tak duże fragmenty rzymskiej zabudowany są odkrywane bardzo rzadko na terenie Londynu. – To jedno z najważniejszych odkryć dokonanych w londyńskim City w ostatnich latach. Stan zachowania bazyliki znacznie przekroczył nasze oczekiwania. Do tego mamy prawdopodobnie do czynienia z najważniejszą częścią budynku – mówi dyrektorka ds. rozwoju w MOLA Sophie Jackson. Czym była rzymska bazylika? Wzniesiono ją w 70 r. n.e., za rządów namiestnika rzymskiego w Brytanii – Gnejusza Juliusza Agrykoli. Funkcjonowała jednak pewnie około 20 lat, bo forum następnie rozbudowano w latach 90-120 n.e. i stało się pięć razy większe niż to pierwsze. Nawet pierwsza bazylika była imponującą budowlą, na którą składały się być może nawet trzy kondygnacje. Nie miała jednak nic wspólnego z funkcją bazyliki we współczesnym znaczeniu tego słowa. Bazylika była częścią rzymskiego forum, zatem placu, na którym odbywały się zebrania ludowe, targi, sąd. Otoczony był przez kluczowe budowle, w tym właśnie bazylikę. Pierwsze rzymskie forum w Londynie miało powierzchnię zbliżoną do boiska piłkarskiego. Odkryte fundamenty należały do części bazyliki określanej jako trybunał. W tym miejscu, na podwyższeniu, sędziowie, przywódcy polityczni i ważni urzędnicy podejmowali ważne decyzje dotyczące Londynu i być może nie tylko. Co ciekawe, kształt rzymskiej (świeckiej) bazyliki posłużył za wzór do wznoszenia podobnych konstrukcji przez chrześcijan w kolejnych wiekach. Mają one kształt wydłużonego prostokąta i podzielona są rzędami kolumn lub filarów na kilka podłużnych naw. Immersyjna wystawa Znalezisko będzie udostępnione dla zwiedzających w ramach immersyjnej ekspozycji. Właściciele terenu Hertshten Properties wspólnie z MOLA planują jej przygotowanie. Właśnie ruszają konsultacje publiczne w tej sprawie. Jednocześnie będą trwały dalsze wykopaliska. Być może uda się odsłonić więcej murów i uzyskać więcej informacji na temat starożytnej budowli. Otwarcie wystawy planowane jest na lata 2029/2030. Musimy zatem uzbroić się w cierpliwość. Źródło: MOLA Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tower of London to jedna z największych atrakcji stolicy Anglii. Żona króla straciła tu głowę
Tower of London to miejsce, które przez wieki pełniło funkcję fortecy, więzienia, pałacu królewskiego oraz skarbca. Jego mury kryją wiele tajemnic, a zwiedzający mogą poznać historię Anglii, w tym mroczne i dramatyczne wydarzenia, do których tam dochodziło.
Spis treści: Tower of London – co to za miejsce? Tower of London – zwiedzanie Tower of London – bilety Rola Tower of London w historii Mieszkańcy i osadzeni w Tower of London Tower of London – ciekawostki Tower of London to, obok Big Bena i Pałacu Buckingham, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Londynie. Ta imponująca budowla, której historia liczy blisko tysiąc lat, przyciąga turystów z całego świata swoją bogatą przeszłością. Przez stulecia funkcje Tower of London zmieniały się wielokrotnie, co czyni to miejsce niezwykle fascynującym. Wycieczka po Tower of London z przewodnikiem to zdecydowanie to obowiązkowy punkt każdej wizyty w stolicy Wielkiej Brytanii, szczególnie dla miłośników historii i tajemnic. Tower of London – co to za miejsce? To kompleks zamkowy, który przez wieki pełnił wiele ról: od pałacu królewskiego, przez fortecę i więzienie, aż po skarbiec. Jego mury były świadkami jednych z najbardziej krwawych momentów w historii Anglii. Opowieści o wydarzeniach rozgrywających się na tym terenie do dziś budzą emocje. Początki Tower of London sięgają 1078 roku. Wtedy to Wilhelm Zdobywca nakazał budowę twierdzy na brzegu Tamizy, wkrótce po zwycięstwie w bitwie pod Hastings. Centralnym punktem kompleksu jest White Tower, majestatyczna biała wieża, która pierwotnie pełniła funkcję rezydencji królewskiej. Była też symbolem siły i władzy Wilhelma. White Tower to też jedna z pierwszych kamiennych budowli w Anglii, co dodatkowo podkreślało jej wyjątkowość. Przez kolejne wieki Tower of London rozbudowywano i dostosowywano do ówczesnych potrzeb monarchii. Z czasem twierdza stała się nie tylko militarnym bastionem, ale także miejscem przechowywania królewskich skarbów, a nawet... więzieniem. Najbardziej znani osadzeni to m.in. Guy Fawkes – organizator nieudanego spisku prochowego z 1605 roku – oraz Anna Boleyn, druga żona Henryka VIII. Tower of London – zwiedzanie Zwiedzanie Tower of London jest jak podróż przez historię nie tylko samej budowli, ale i miasta. W ramach zwiedzania turyści mogą odkrywać liczne wieże, w tym słynną White Tower będącą jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych budynków w Anglii. Poza White Tower zwiedzający mogą zajrzeć także między innymi do Bloody Tower, w której uwięzieni byli członkowie rodziny królewskiej czy Tower Green, gdzie przeprowadzono egzekucję m.in. Anne Boleyn. Bogatą historię Tower of London ukazują wystawy, w tym kolekcja Królewskich Klejnotów, gdzie przechowywane są najcenniejsze skarby Anglii, takie jak korona królewska, berło czy miecz ceremonialny. Zwiedzania zamku to również okazja do podziwiania panoramy Londynu przeciętego Tamizą. Tower of London – bilety Bilety na zwiedzanie Tower of London można kupić online lub bezpośrednio przy wejściu do zamku. Standardowy bilet dla dorosłych kosztuje około 30 funtów. Bilety dla dzieci i seniorów są tańsze. Warto pamiętać, że bilet obejmuje dostęp do wszystkich atrakcji na terenie zamku, w tym wystaw, wież oraz Królewskich Klejnotów. Aktualny cennik można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej obiektu. Osoby, które planują zwiedzanie innych atrakcji Londynu, mogą rozważyć zakup London Pass. To specjalna karta turystyczna, która pozwala na zwiedzanie najważniejszych atrakcji Londynu w korzystnej cenie i często z pominięciem kolejek. Rola Tower of London w historii Tower of London odegrało kluczową rolę w historii Anglii, pełniąc przez wieki różnorodne funkcje. W średniowieczu był to nie tylko zamek królewski, ale również więzienie. Zamek pełnił także funkcje militarno-obronne. W czasach Tudorów Tower of London było również skarbcem królewskim. Przechowywano w nim cenne przedmioty, w tym koronę królewską. Mieszkańcy i osadzeni w Tower of London Jednym z najsłynniejszych „rezydentów” Tower of London był Thomas More, uwięziony za odmowę uznania Henryka VIII za głowę Kościoła Anglikańskiego. Jego proces i śmierć są uznawane za jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii Anglii. Tower of London – ciekawostki Według legend Tower of London jest jednym z najbardziej nawiedzonych miejsc w Anglii. Wśród duchów, które rzekomo nawiedzają zamek, ma być m.in. duch Anne Boleyn. Podobno przechadza się po murach twierdzy, trzymając w dłoniach swoją ściętą głowę. Oto inne ciekawostki o Tower of London, jakie warto znać przed wycieczką do Anglii. Przed koronacją królewską monarchowie odwiedzali Tower of London w ramach tradycyjnej ceremonii . Był to rytuał, podczas którego przyszły władca spędzał noc w Tower, składając przysięgi lojalności wobec państwa i Kościoła Tower of London posiada jedną z największych na świecie kolekcji broni i zbroi, która przyciąga wielu miłośników historii militariów. W bogatej historii Tower of London pełniło także funkcję ogrodu zoologicznego. W XVII wieku monarchowie trzymali tam niezwykłe zwierzęta, w tym żółwie, które były prezentem od monarchów z Azji i Afryki. Yeomen Warders, znani także jako Beefeaters, to strażnicy Tower of London, którzy od wieków pełnią symboliczną rolę opiekunów tego miejsca. Ich pierwotnym zadaniem była ochrona więźniów i skarbów królewskich, ale dziś są oni przede wszystkim przewodnikami i żywymi ikonami historii Tower. Każdy Yeomen Warder musi mieć co najmniej 22-letni staż służby wojskowej. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Londyn to najbardziej świąteczne miasto w Europie. Nakręcono tu ulubiony zimowy romans Polaków
Londyn, jedno z największych miast w Europie, mimo bycia metropolią skrywa wiele urokliwych miejsc. Część z nich warto odwiedzić szczególnie w okolicach świąt Bożego Narodzenia. Wyglądają magicznie, a do tego przywodzą na myśl sceny z pewnych kultowych filmów.
Spis treści: Londyn śladami bohaterów „To właśnie miłość” Spacer po Londynie wśród świątecznych świateł Londyn zimową porą. Tu poczujesz magię świąt Londyn, podobnie jak Paryż, Rzym czy inne europejskie stolice, nie potrzebuje szczególnej promocji pod względem turystyki. Miasto odwiedzają rocznie miliony podróżnych, a kierują nimi różne fascynacje. Od brytyjskiej rodziny królewskiej, przez lokalizacje związane z Harrym Potterem, aż po muzea i sztukę uliczną. W tak wielkim mieście trudno się nudzić. Zwłaszcza w grudniu, kiedy Londyn szykuje się do świąt Bożego Narodzenia. Bogato zdobione choinki czy jarmarki świąteczne to niejedyne znaki, że Boże Narodzenie zbliża się coraz większymi znakami. W zimowym Londynie nie brakuje miejsc, które po prostu przyciągają magią. Niedziwne więc, że właśnie tu powstała jedna z ulubionych świątecznych komedii Polaków – „To właśnie miłość”. Odwiedzając stolicę Wielkiej Brytanii, warto zajrzeć do miejsc, które pojawiają się w filmie. Londyn śladami bohaterów „To właśnie miłość” Fani filmu „To właśnie miłość” powinni w pierwszej kolejności odwiedzić dzielnicę Notting Hill, gdzie znajduje się urokliwy dom Juliet i Petera. Budynek przy St Luke’s Mews to też miejsce powstania jednej z najbardziej kultowych scen, w której Mark wyznaje swoje uczucia Juliet za pomocą kartek. Okolica ta cieszy oko przez cały rok z uwagi na charakterystyczną architekturę. Piętrowe domy mogą kojarzyć się widzom nie tylko z filmem „To właśnie miłość”, ale też z „Notting Hill” właśnie. Kolejnym miejscem znanym z filmu jest dom towarowy Selfridges na Oxford Street. To tutaj Harry kupuje naszyjnik dla swojej sekretarki, co okazuje się potem bardzo ważne dla fabuły. W okresie świątecznym Selfridges zachwyca bogatymi dekoracjami i wystawnymi witrynami. Samo ich podziwianie wprawia w świąteczny nastrój. South Bank – miejsce romantycznych spacerów South Bank to rejon nad Tamizą, który pojawia się w kilku scenach filmu. W okolicy znajduje się wiele świątecznych atrakcji, w tym jarmarki bożonarodzeniowe i lodowisko. Spacerując wzdłuż rzeki, można poczuć magię Londynu podobnie jak bohaterowie filmu. Należy jednak pamiętać, że South Bank to też jedno z najdynamiczniej rozwijających się miejsc w mieście. Wygląda więc nieco inaczej niż na początku lat dwutysięcznych, kiedy powstał film „To właśnie miłość”. Klimat pozostał jednak ten sam. Grosvenor Chapel Grosvenor Chapel w okresie Bożego Narodzenia oferuje koncerty kolęd i wyjątkową atmosferę. To właśnie w tej kaplicy położonej w Mayfair filmowi Juliet i Peter brali ślub. Millennium Bridge W jednej ze scen Sarah przechodzi przez Millennium Bridge. Ten słynny most z widokiem na katedrę św. Pawła jest szczególnie urokliwy w zimowe wieczory, kiedy Londyn rozświetlają świąteczne światła. Downing Street Choć filmowe wnętrza rezydencji premiera były kręcone w studiu, zewnętrzne ujęcia nawiązują do realnej lokalizacji przy Downing Street. Okolica ta jest szczególnie klimatyczna w okresie świąt, z dekoracjami i tradycyjnymi elementami brytyjskiej architektury. Spacer po Londynie wśród świątecznych świateł Świąteczne iluminacje to wizytówka Londynu. Regent Street i Oxford Street zachwycają anielskimi i gwiezdnymi motywami, a Carnaby Street wyróżnia się nietuzinkowymi dekoracjami promującymi miłość i radość. Z kolei luksusowa Bond Street przyciąga spektakularnymi wystawami takich marek jak Cartier czy Dior. Winter Wonderland w Hyde Parku to największy jarmark w Londynie, z lodowiskiem, karuzelami i mnóstwem stoisk. Na Camden Market można kupić unikalne prezenty, a Borough Market zachwyci każdego smakosza sezonowymi świątecznymi przysmakami. Londyn zimową porą. Tu poczujesz magię świąt Lodowiska, takie jak to przy Somerset House, oferują jazdę na łyżwach w pięknej, historycznej scenerii. Inne popularne ślizgawki to Canary Wharf i nowo otwarte Glide przy Battersea Power Station. Nieodłącznym elementem świąt są także kolędy. W Londynie można posłuchać ich na żywo w wielu miejscach. Przykładowo kościół St Martin-in-the-Fields organizuje koncerty kolęd w wyjątkowym otoczeniu świec. Kultowe miejsce koncertowe Royal Albert Hall oferuje dodatkowo zjawiskowe przedstawienia. Wśród tradycyjnych świątecznych tytułów często gości też balet „Dziadek do Orzechów”. Londyńskie puby, jak Scarfes Bar w hotelu Rosewood, to idealne miejsca na relaks przy kominku z gorącym napojem i tradycyjnym świątecznym jedzeniem. Te i wiele innych atrakcji sprawiają, że Londyn jest idealnym miejscem na przeżycie niezapomnianych świąt. Niezależnie od tego, czy planujesz spacer wśród świateł, wizytę na jarmarku, czy śledzenie śladów filmowych bohaterów, stolica Anglii zachwyca zimą i nie tylko. Podobnych doznań możesz spodziewać się w Nowym Jorku, gdzie swego czasu sam na święta został filmowy Kevin McCallister. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jak ochłodzić miasto? Lepsze od dachów pokrytych roślinnością są dachy pomalowane na biało
Najefektywniejszy sposób ochłodzenia miasta w upały? Odpowiednie pokrycie dachów. Ale nie roślinnością czy panelami słonecznymi, tylko białą farbą albo powłoką odbijającą promienie słoneczne, policzyli naukowcy.
W tym artykule: Jak ochłodzić Londyn? Zieleń? Chłodzi, ale nie aż tak Panele tak, klimatyzacja – nie Do takich wniosków doszli badacze z Kolegium Uniwersyteckiego w Londynie. Opracowali trójwymiarowy model stolicy Wielkiej Brytanii, żeby ustalić, jak w czasie upałów sprawdzą się różne systemy zarządzania ciepłem. Za modelowe przyjęto dwa dni z sierpnia 2018 r. Wówczas Wielką Brytanię nawiedziło apogeum skwaru. Sześć lat temu na Wyspach lato było mordercze. Przez kilka tygodni temperatury regularnie przekraczały 30 st. C. W szczycie osiągnęły 35,6 st. C. Niestety, to, co w przeszłości stanowiło ewenement, lada moment będzie normą. Dla przypomnienia – kwiecień tego roku, jedenasty miesiąc z rzędu z rekordowymi temperaturami na planecie, był o 1,58 st. C cieplejszy od średniej dla kwietnia z lat 1850–1900. Zmiany klimatyczne dotyczą całej kuli ziemskiej. Także Polski. Jak podaje portal „Nauka o klimacie”, od lat 90. liczba upalnych dni w roku – upalnych, czyli z temperaturą przekraczającą 30 st. C – coraz częściej przekracza u nas 20. Jeszcze w połowie XX. W było ich zaledwie kilka. Klimat Polski zaczyna zaś przypominać klimat północnych Włoch 70 lat temu. Upadły szczególnie dokuczają mieszkańcom miast. Stąd badania mające sprawdzić, jakie najlepiej ochłodzić miasto w gorące dni. Jak ochłodzić Londyn? Wyniki badań Brytyjczyków zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym „Geophysical Research Letters”. Używając modelu, naukowcy sprawdzili, jak na temperaturę w mieście w dni skwaru wpłynęłoby zastosowanie kilku różnych rozwiązań. Takich jak: zieleń na dachach, zieleń na wysokości ulicy, panele słoneczne na dachach, dachy pomalowane na biało albo odbijające promienie słoneczne, powszechne używanie klimatyzacji. Najskuteczniejsze w studzeniu miasta okazały się „chłodne dachy” (ang. cool roofs). Czyli albo pomalowane na biało, albo pokryte powłokami odbijającymi promienie słoneczne. Powszechne ich zastosowanie sprawiłoby, że średnia temperatura w mieście spadłaby o 1,2 st. C. W niektórych rejonach zmiana byłaby jeszcze większa – wynosiłaby aż minus 2 st. C. Zieleń? Chłodzi, ale nie aż tak Co ciekawe, efekt rozbudowanej miejskiej zieleni nie był aż tak duży. Sadzenie roślinności na masową skalę na wysokości ulicy co prawda ochłodziłoby miasto, ale tylko o 0,3 st. C. Powszechna zieleń na dachach zaś w ogóle nie wypłynęłaby na temperaturę. Choć miałaby inne pozytywne efekty: np. tworzyłaby siedliska dzikiej przyrody i wspierałaby bioróżnorodność. A dokładniej – nie wpłynęłaby średnio. Zielone dachy miałyby zbawienny efekt w najcieplejszych godzinach dnia, kiedy obniżałyby temperaturę o 0,5 st. C. Zostałoby to jednak zrównoważone w nocy: po zachodzie słońca zaczęłyby oddawać ciepło. W sumie ich wpływ na ciepłotę miasta byłyby więc zbliżony do zera. Naukowcy odkryli sposób na upały. Wystarczy taśma i folia Rozwiązanie jest dziecinnie proste, tanie i w zasięgu każdego. Czy to będzie nowy sposób na upały? Panele tak, klimatyzacja – nie W modelu całkiem dobrze wypadły panele słoneczne. Gdyby pokryć nimi wszystkie dachy Londynu, obniżyłoby to temperaturę średnio o 0,5 st. C. Z kolei upowszechnienie klimatyzacji byłoby mordercze. W klimatyzowanych pomieszczeniach byłoby co prawda chłodniej, jednak na zewnątrz temperatura wzrosłaby o 0,15 st. C. Zaś w centrum Londynu o najgęstszej zabudowie – aż o 1 st. C. Jednak badacze zwracają uwagę, że zapotrzebowanie energetyczne klimatyzacji mogłyby zaspokajać właśnie panele słoneczne. – W Londynie tym, co najskuteczniej obniżyło temperaturę zewnętrzną na poziomie pieszych, były białe dachy – mówi „New Scientistowi” Oscar Brousse, główny autor badań. – Myślę, że to prawdopodobnie najłatwiejsza do zastosowania interwencja ze wszystkich. Nie widzę powodu, aby nie zacząć jej wprowadzać na szeroką skalę – dodaje naukowiec. Źródło: Geophysical Research Letters, EurekAlert, New Scientist, WMO, Nauka o klimacie. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Weekend majowy za granicą? Sprawdź najlepsze tanie loty na majówkę 2024
Oto najlepsze promocje na tanie loty na majówkę 2024. Przekonaj się, że aby spędzić długi weekend majowy w Europie, wcale nie trzeba wydawać kroci. Dobrze jednak się pospieszyć. Im bliżej daty wylotu, tym ceny biletów lotniczych mogą być wyższe.
W tym artykule: Tanie loty na majówkę 2024 Gdzie na majówkę w Europie? Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Weekend majowy to znakomita okazja na relaksujący, kilkudniowy wypad w góry, nad morze czy na zagraniczny city break. Szczególnie gdy spojrzymy w kalendarz. Kiedy wypada majówka 2024? W tym roku wyjątkowo korzystnie. Tegoroczny weekend majowy jest wyjątkowo długi. 1 maja wypada w środę, a 3 maja w piątek. Wystarczy więc, że weźmiemy trzy dni wolnego i będziemy mogli cieszyć się 9-dniowym urlopem. Naturalnie rodzi się więc kolejne pytanie: gdzie wyjechać na majówkę 2024? Na przełomie kwietnia i maja Polacy coraz chętniej decydują się na wycieczki do popularnych europejskich metropolii. W tym roku również warto rozważyć taką opcję. A to dlatego, że bilety lotnicze na majówkę 2024 są niedrogie i zachęcają do zagranicznych wojaży. Jak wiadomo, zazwyczaj to właśnie koszty wyjazdu są głównym czynnikiem przy wyborze kierunku. Tanie loty na majówkę 2024 Tanie loty na majówkę 2024 oferują między innymi niskobudżetowe linie lotnicze Ryanair i Wizz Air. Przejrzeliśmy oferty obu przewoźników, a następnie wybraliśmy najciekawsze i najtańsze z nich. Tanie linie lotnicze oferują korzystne cenowo połączenia z Polski na przykład do kilku włoskich miast. W okolicach majówki kusząco wyglądają ceny na bilety, chociażby do Mediolanu. Za lot z Warszawy (wylot w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 17:55; powrót w piątek 3 maja o godz. 9:20) w podstawowej ofercie zapłacimy 753 zł. Połączenie obsługuje Wizz Air. Z kolei Ryanair zabierze turystów z Krakowa do Mediolanu np. w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 7:00 i wróci w piątek 3 maja o godz. 20:00. Taka podróż w dwie strony to koszt 695 zł. Również z Krakowa za 612 zł kupimy bilet w dwie strony do Wenecji (wylot we wtorek 30 kwietnia o godz. 13:00; powrót w piątek 3 maja o godz. 21:55). Z Ryanairem do Wenecji w przystępnej cenie polecimy także z Katowic. Bilet w dwie strony na podróż w dniach od 30 kwietnia do 3 maja to wydatek 656 zł. Gdzie na majówkę w Europie? Bardzo kuszące ceny biletów lotniczych dotyczą również innych europejskich państw. W dniach 1–4 maja (wylot o godz. 11; powrót o 9:55) z Gdańska do Oslo polecimy już za 252 zł. To niejedyna ciekawa propozycja w tym terminie dla podróżników zafascynowanych Skandynawią. Również z Gdańska z bilet w dwie strony do Sztokholmu zapłacimy tylko 371 zł. Pierwsza trasa jest obsługiwana przez Wizz Air, druga przez Rynair. A może Kopenhaga na długi weekend majowy? Za bilet w dwie strony (Ryanair) z Warszawy do stolicy Danii zapłacimy 470 zł. Wylot z Lotniska Warszawa Modlin 1 maja o godz. 20:40, lądowanie tamże 4 maja o godz. 22:10. Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Warto regularnie sprawdzać tanie loty na majówkę 2024. Ceny biletów mogą i najprawdopodobniej będą ulegać zmianom. Dobrze więc pamiętać o tym, że koszty podróży publikowane w tym artykule odpowiadają ofercie przewoźników z dnia 15.04.2024. Co więcej, są to ceny biletów w najprostszej ofercie. Redakcja nie uwzględniała dodatkowych kosztów wynikających z zabrania na pokład dodatkowego bagażu lub wykupienia ubezpieczenia. Nawet po dodaniu tych opłat tanie loty na majówkę 2024 pozostaną w rozsądnych cenach. Gdzie jeszcze warto spędzić tegoroczny weekend majowy za granicą? Lot w dwie strony z Krakowa do Rygi za 294 zł. 27 kwietnia (07:00) – 4 maja (10:00); połączenie obsługuje Ryanair. Podróż na Łotwę można połączyć z wypadem na Litwę lub Estonię. Lot w dwie strony z Bydgoszczy do Londynu za 450 zł. 29 kwietnia (17:30) – 2 maja (17:15); połączenie obsługuje Ryanair. Lot w dwie strony z Gdańska do Hamburga za 299 zł. 28 kwietnia (11:35) – 1 maja (20:25); połączenie obsługuje Ryanair
Prawdziwy Batman straszył w Londynie. Kim był wiktoriański Bruce Wayne?
Przerażał piekielnym wyglądem, skakał po dachach, nie bał się nawet żołnierzy. Oto Spring-Heeled Jack, który straszył Anglików w XIX wieku. W rzeczywistości miał niewiele wspólnego z filmowym Bruce'em Wayne'em.
W tym artykule: Metalowe szpony i kule ognia Spring-Heeled Jack – bohater opowieści Markiz antybohater Dowcipnisie i naśladowcy „Spring-Heeled Jack – demoniczna postać wyróżniająca się nadludzką zwinnością i upodobaniem do zionięcia niebiesko-białymi kulami ognia w twarze swoich ofiar – jest być może najbardziej przerażającą postacią w całym brytyjskim folklorze”, pisał angielski historyk Mike Dash w artykule „Spring-heeled Jack: To Victorian Bugaboo from Suburban Ghost”. Kim mógł być ten czarny charakter z przerażających miejskich legend? Wymysłem, zjawą, czy żądnym przygód diabolicznym milionerem, swoistym przeciwieństwem Bruce’a Wayne’a z „Batmana”? Metalowe szpony i kule ognia Pseudonim „Spring-Heeled Jack”, który mu nadano, można przetłumaczyć jako „gość ze sprężynami w obcasach”. Ewentualnie jako „Kuba na sprężynach”. Jeśli potraktować go analogicznie do pseudonimu Kuby Rozpruwacza – Jack The Ripper. Imieniem „Jack” określano podejrzanych typów o nieznanym imieniu, reszta pseudonimu podkreślała skoczność osobliwego napastnika. „Od swojego pierwszego pojawienia się na obrzeżach Londynu w latach 1837–1838, Jack wzbudzał strach i ciekawość w równym stopniu. Ze szponami zamiast palców, dziwnym białym skafandrem i zdolnością do wykonywania niemożliwych wyczynów sportowych – niektórzy twierdzili, że był w stanie skakać z ulicy na dachy pobliskich domów – wydawał się bardziej diabłem niż człowiekiem, a jego długowieczność (obserwacje były nadal zgłaszane aż do XX wieku) sprawiła, że trudno było wytłumaczyć jego pojawienia się jako zwykłe figle i oszustwa” – pisze Mike Dash. Relacje ze spotkań ze „Spring Heeled Jackiem” były makabryczne. W październiku 1837 roku zaatakował nocą w południowym Londynie służącą Mary Stevens, próbując zimnymi pazurami zedrzeć z niej ubranie. Niedługo później tak napędził stracha pewnemu woźnicy, że doprowadził do wypadku. Pewną lutową nocą 1838 roku nawiedził zaś mieszkającą pod Londynem rodzinę Aslopów. Stanął w drzwiach w dziwnym hełmie i płaszczu, a potem napastował 18-letnią Jane. Miał złowrogie, świecące, czerwone oczy. Plunął w dziewczynę kulą ognia, a następnie zaczął zdzierać z niej ubranie i drapać metalowymi pazurami. Jane zdołała uciec, napastnik zniknął bez śladu. Kilka dni później zaatakował inną młoda kobietę, również przy pomocy ognistych kul. Spring-Heeled Jack – bohater opowieści Opowieści o „Spring-Heeled Jacku” pojawiały się z różnym natężeniem przez kilkadziesiąt lat. Stał się bohaterem pamfletów i fikcyjnych powieści groszowych – tanich historyjek z dreszczykiem dla angielskich czytelników spragnionych makabry. Jedne z ostatnich doniesień o osobliwym napastniku pochodziły z dwóch garnizonów wojskowych: w Aldershot (1877) i Colchester (1878). W tym pierwszym dowództwo, zaskoczone atakiem skaczącego intruza, wydało żołnierzom stojącym na warcie ostrą amunicję, by strzelało do napastnika. W Colchester „Spring-Heeled Jack” poturbował kilku wojaków, po czym znów rozpłynął się we mgle. Markiz antybohater Kim był? Ci, którzy wierzą w moce nadnaturalne, widzą w „Spring-Heeled Jacku” istotę nie z tego świata (podobnie jak w Mothmanie, „człowieku-ćmie” pojawiającym się w USA w latach 60. XX wieku). Są też bardziej racjonalne wytłumaczenia. Historyk Simon Young w książce „The Nail in the Skull and Other Victorian Urban Legends” wspomina pogłoski o dziwacznych zakładach wśród wiktoriańskich brytyjskich arystokratów, zblazowanych i znudzonych próżniaczym życiem. Stawiali duże pieniądze np. na to, czy uda im się przebrać za ducha, wystraszyć ludzi i nie zostać złapanym. Pewien artykuł z 1887 roku mówił o człowieku, który za 1000 funtów gotów był odwiedzić w roli „Spring-heeled Jacka” każdą wioskę na półwyspie Wirral. Z kolei na początku XX wieku donoszono o człowieku, który założył się, że w przebraniu „pojawi się w niektórych wioskach wokół Leeds około północy, a następnie 13 razy przejdzie wokół muru więzienia Armley; chociaż policja próbowała go złapać, udało mu się uciec 11 razy, ale na koniec został złapany i skazany”. Niestety, nic nie wiadomo o owym rzekomo schwytanym śmiałku. Tak jak i o losie podejrzanego, na którego wskazywał lord Ernest Hamilton, odbywający służbę wojskową w jednostce w Colchester w 1878 roku. Stwierdził on w swoich wspomnieniach, że za „Spring-Heeled Jacka” przebrał się tam zapewne porucznik Alfrey, wysportowany żołnierz znany ze skłonności do żartów. Wśród podejrzanych znalazł się również markiz Waterford, Henry de La Poer Beresford. Ten irlandzki arystokrata był znanym ekscentrykiem. Poza tym pił, wszczynał burdy, zaczepiał kobiety. Uwielbiał szczeniackie wybryki: a to demolował i przemalowywał szyldy, a to złapał kogoś i dla żartu posmarował farbą, a to nastraszył podróżnych. Uwielbiał przy tym zakłady. Co ciekawe, podczas jednego z ataków „Spring-Heeled Jacka”, dostrzeżono na jego pelerynie wyhaftowaną literę „W”, co mogło się kojarzyć z Waterford, rodowym terenem szalonego markiza. Dowodów jednak nie ma, są tylko poszlaki. Na dodatek Henry de La Poer Beresford zmarł w roku 1859, co więc z późniejszymi atakami? Ktoś wszedł w jego rolę? Niezwykłe odkrycie w Polsce. Dotychczas odnaleziono tylko 15 podobnych artefaktów W okolicach Kamienia Pomorskiego entuzjasta archeologii odnalazł późnośredniowieczną szlufkę. Prawdopodobnie służyła do zawieszania kluczy lub sakiewki. Dowcipnisie i naśladowcy Biorąc pod uwagę wszystkie te fakty, możliwy jest następujący przebieg wydarzeń. W czasach, gdy ludzie panicznie bali się duchów, pojawili się żartownisie, którzy udawali dziwaczne istoty dla żartu. W ślad za nimi poszli znudzeni bogaci awanturnicy, którzy zaczęli przebierać się za „Spring-Heeled Jacka”, ponieważ się o to założyli. Na koniec zaś z legendy nocnego straszydła zaczęli korzystać dowcipnisie, którzy wychowali się na opowieściach o tajemniczej demonicznej postaci. ŹRÓDŁA: Simon Young, „The Nail in the Skull and Other Victorian Urban Legends”, University Press of Mississippi 2022, Mike Dash, „Spring-heeled Jack: To Victorian Bugaboo from Suburban Ghost”, Fortean Studies 1996 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Archeolodzy odkrywają zaginione miasto pod powierzchnią Londynu. Jego zasięg był większy, niż sądzono
Lundenwic, czyli osada założona przez germańskich Sasów z Westfalii i Dolnej Saksonii, rozciągała się na większym obszarze niż do tej pory sądzono. Archeolodzy odkrywają pod Londynem jej pozostałości sprzed 1400 lat.
W tym artykule: W poszukiwaniu Lundenwic – osady Sasów Nowe wykopalisk rzucają światło na wieki ciemne Trudne losy Lundenwic – najazdy wikingów Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat. Wojska cesarza Klaudiusza zajęły ją w 43 r. n.e. Wpływy rzymskie trwały do 410 roku. Rzymianie niemal od razu założyli Londinium (to serce dzisiejszego Londynu). Z 60 roku n.e. pochodzi informacja na temat osady zapisana przez rzymskiego historyka Tacyta. Wynika z niej, że Londinium było centrum handlowym z wieloma kupcami. Ale co stało się później, po odejściu Rzymian? W poszukiwaniu Lundenwic – osady Sasów Rzymianie założyli Londinium na północ od bagnistej doliny Tamizy, gdzie znajdowały się dwa niskie wzgórza. Od V wieku miasto coraz bardziej pustoszało. Po podboju Anglii przez Anglo-sasów powstawały nowe osady. Z jakiegoś powodu Sasi woleli założyć nową osadę jakieś 1,5 km na zachód od Londinium, poza jego murami. Nosiła nazwę Lundenwic. Drugi człon tego słowa „wic” oznacza w języku staroangielskim osadę handlową. Aglosasi szybko podporządkowali sobie wielkie rejony Brytanii. Z badań genetycznych wynika, że w ciągu 15 pokoleń ponad połowa mieszkańców wyspy miała już germańskie geny. Aż do początków lat ’80 XX wieku historycy i archeolodzy nie posiadali w zasadzie żadnych namacalnych dowodów na istnienie saskiej osady pod Londynem. Zmieniły to szeroko zakrojone projekty architektoniczne, które wymusiły prace ziemne, a co za tym idzie – wykopaliska, w czasie których odkryto stanowiska archeologiczne. Dopiero wówczas zlokalizowano domostwa Lundenwic w rejonie Covent Garden. Osada rozciągała się od Trafalgar Square aż do współczesnego Aldwych wzdłuż ulicy Strand. Naukowcy szacują, że mieszkało tam do 10 tysięcy osób. Nowe wykopalisk rzucają światło na wieki ciemne National Gallery w Londynie szykuje się na wielkie obchody z okazji 200-rocznicy swojego istnienia. To londyńskie muzeum jedną z największych galerii sztuki na świecie. Założył je parlament w 1824 roku. W galerii znajduje się kolekcja obrazów zachodnioeuropejskich pochodzących od końca XIII do początku XX wieku. Kolekcja obejmuje dzieła Artemisi Gentileschi, Belliniego, Cezanne'a, Degasa, Leonarda, Moneta, Rafaela, Rembrandta, Renoira, Rubensa, Tycjana, Turnera, Van Dycka, Van Gogha i Velázqueza. Trwa przebudowa kompleksu. W jej ramach archeolodzy natknęli się na wiele pozostałości archeologicznych. Badacze z Instytutu Archeologii University College London (UCL) opublikowali raport z wykopalisk na północnym krańcu Trafalgar Square. Z odkryć wynika, że centrum miejskie saskiego Londynu rozciągało się dalej na zachód niż wcześniej sądzono. Archeolodzy odkryli paleniska, dołki posłupowe, dołki po palach, doły i ślady po ogrodzeniach wyznaczające granice nieruchomości na zachodnim przedmieściu Lundenwic. Jedno z palenisk wydatowano z pomocą metody węgla radioaktywnego C14. Pochodzi z okresu między 659 a 774 lat n.e. Powyżej, w okresie późnego średniowiecza wzniesiono mury, które przebudowywano wielokrotnie w kolejnych stuleciach. W czasie wykopalisk prowadzonych wcześniej, w ostatnich dwóch dekadach, w obrębie Lundenwic odkryto między innym cenną srebrną biżuterię, która zapewne należała do nadzorcy portu, a także paciorki ze szkła i ametystu. W obrębie osady były też groby. Niektórych zmarłych pochowano z bronią, a innych z atrybutami kupców. Badacze wydzieli dwie strefy: handlową i jej zaplecze. Nieznana rzymska sieć dróg w Wielkiej Brytanii. Odkryto ją dzięki laserowi Dzięki wykorzystaniu lotniczego skanowania laserowego odkryto w Wielkiej Brytanii nieznaną sieć dróg wykonaną również przez Rzymian. Trakty te używano bardzo długo i poprowadzono w nieprzy... Trudne losy Lundenwic – najazdy wikingów Osada saska nie wytrzymała najazdów wikińskich ze Skandynawii, które trwały od końca VIII wieku. W pierwszej połowie IX wieku Londyn był wielokrotnie plądrowany, a jego mieszkańcy – wycinani w pień. Nie pomogły nawet rowy obronne, które kopali mieszkańcy ówczesnego Londynu, a które odkryli w ostatnich latach archeolodzy. Być może Lundenwic znalazło się pod kontrolą wikingów w latach 70. VIII wieku. W drugiej połowie IX wieku ludzie przenieśli się w dawne mury rzymskiego Londinium. Alfred Wielki powoli odzyskiwał panowanie nad ziemiami i stawił czoła wikingom. Źródło: National Gallery London. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Na nim zmarły miał spać wiecznie. Pierwsze takie odkrycie archeologiczne w Wielkiej Brytanii
W centrum Londynu odkryto kompletnie zachowanie rzymskie łoże pogrzebowe sprzed blisko 2 tysięcy lat. To pierwsze takie znalezisko na terenie Wielkiej Brytanii.
W tym artykule: Miejsce spoczynku pierwszych mieszkańców Londynu Znalezisk archeologicznych jest więcej Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat. Rzymianie ustanowili prowincję za czasów cesarza Klaudiusza w 43 r. n.e. Władza Rzymu utrzymywała się tam do początku V wieku. To w tym czasie powstało dużo miast, które istnieją do dziś. Londinium (rzymski Londyn) założono około 50 r. n.e. Szybko stał się centrum administracyjnym prowincji. Dziś to stolica Wielkiej Brytanii. Rzymianie dbali też o infrastrukturę wyspy i stworzyli na przykład siatkę dróg łączących nawet najbardziej odległe części Brytanii. Miejsce spoczynku pierwszych mieszkańców Londynu Wysyp kolejnych odkryć archeologicznych w centrum Londynu nie powinien zatem nikogo dziwić. W końcu miasto ma bardzo długą historię. Ostatnio w czasie badań poprzedzających budowę wielkiego biurowca w rejonie Holborn Viaduct archeolodzy z Museum of London Archaeology (MOLA) natknęli się na cmentarz z czasów rzymskich. A konkretniej: miejsce pochówku pierwszych londyńczyków! – Wiemy, że Rzymianie chowali swoich zmarłych wzdłuż dróg, poza ośrodkami miejskimi. Nie było więc wielkim zaskoczeniem odkrycie pochówków w tym miejscu, które w okresie rzymskim znajdowało się 170 m na zachód od murów miejskich i obok głównej rzymskiej drogi […]. Jednak stan zachowania, jaki napotkaliśmy, a zwłaszcza odkrycie tak szerokiej gamy drewnianych znalezisk - naprawdę nas zaskoczył – przyznała Heather Knight z MOLA. Łoże na wieczność Znaleziska są unikatowe. Wśród nich jest pięć dębowych trumien. Do tej pory w Londynie odkryto tylko trzy takie obiekty. Natomiast absolutną sensacją jest świetnie zachowane łoże pogrzebowe. Taka praktyka pogrzebowa była znana w całym Imperium Rzymskim i „zadokumentowana” w postaci przedstawień w ówczesnej sztuce. Jednak do tej pory w Wielkiej Brytanii archeologom nigdy nie udało się odkryć kompletnego łoża pogrzebowego. Wykonano je z wysokiej jakości dębu. Ma rzeźbione nóżki przymocowane małymi drewnianymi kołkami. Co ciekawe, łoże zdemontowano przed umieszczeniem w grobie. Naukowcy przypuszczają, że było użyte do przenoszenia zmarłej osoby do grobu i prawdopodobnie miało w symboliczny sposób służyć w życiu pozagrobowym. Przedmioty z drewna zachowały się dobrze z tego względu, że znajdowały się w bardzo wilgotnej glinie tuż obok podziemnej rzeki Fleet, która płynie pod stolicą Wielkiej Brytanii. Wilgoć to sojusznik archeologów. Dzięki niej zachowały się też słynne relikty osady pradziejowej w Biskupinie. Zachowały się też szkielety. Obok nich archeolodzy znaleźli pieczołowicie wykonaną biżuterię z bursztynu, przedmioty osobiste, w tym paciorki, szklaną fiolkę i zdobioną lampkę oliwną. Artefakty pochodzą z wczesnego okresu rzymskiego, co pozwala datować cały cmentarz na lata 48-80 n.e. Znalezisk archeologicznych jest więcej Znaleziska z czasów rzymskich znajdowały się w jednej z wielu warstw, które archeolodzy napotkali w czasie wykopalisk. W wyższych, czyli późniejszych, odkryli pobielane podłogi i wyłożone drewnem studnie. Badacze uważają, że to pozostałości XIII-wiecznej garbarni. Natknęli się też na dużą drewnianą rurę z XV lub XVI wieku, która prawdopodobnie była pierwotnie używana do pompowania wody na statku. Kim byli cesarze rzymscy? To prawdziwy gabinet osobliwości: od erotomanów po szaleńców Cesarze rzymscy do dziś wzbudzają ogromne zainteresowanie historyków i nie tylko. Trzeba przyznać, że niektórzy z nich mieli wyjątkowo barwne życie. Kto zaszkodził, a kto pomógł imperium? Ponad tysiąc lat po tym, jak w tym miejscu znajdował się cmentarz, powstał kolejny. W XVI w. nieopodal znajdował się kościół St. Sepulchre przy którym chowano zmarłych. Po zniszczeniach spowodowanych Wielkim Pożarem Londynu w 1666 r., powstały tu domy, sklepy i puby. W czasach wiktoriańskich stanęły zaś magazyny. Źródło: MOLA Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Wielki jak Big Ben – ciekawostki o jednym z najważniejszych punktów na turystycznej mapie Londynu
Big Ben pojawia się w tle opowieści o Sherlocku Holmesie i tych o Harrym Potterze. Jest obok angielskich duble-deckerów, bobby’ch w charakterystycznych czapkach i budek policyjnych, którymi mógłby podróżować Doktor Who, najbardziej znanym symbolem Londynu.
W tym artykule: Dlaczego wieża nazywa się Big Ben? Ile lat budowano Big Ben? Z czego zbudowany jest Big Ben? Kto zaprojektował Big Ben? Ciekawostki o Big Benie Big Ben w kulturze masowej Choć Big Ben jest znanym punktem orientacyjnym w Londynie, jego oficjalna nazwa brzmi Elizabeth Tower. Wieża, która przez wiele lat była znana jako Wieża Zegarowa, została przemianowana na cześć królowej Elżbiety II podczas jej Diamentowego Jubileuszu w 2012 roku. Dlaczego wieża nazywa się Big Ben? Ale na tym nie kończy się zamieszanie z nazwami. Bo chociaż mówiąc „Big Ben” zwykle odnosimy się do wieży z zegarem, to pierwotnie imię to nosił wewnętrzny dzwon wieży. Oficjalnie nazywał się on Wielkim Dzwonem, a nazwa "Big Ben" wzięła się z od imienia pierwszego komisarza robót publicznych w Londynie – Benjamina Halla. Choć mogło być jeszcze inaczej, bo Big Ben mógł też nawiązywać do Benjamina Caunta, pięściarza wagi ciężkiej, cieszącego się ogromną popularnością w okresie oddania do użytku wieży. A do samego oddania wieży doszło w połowie XIX wieku. Wszystko zaczęło się od tragicznego pożaru, jaki wybuchł 16 października 1834 roku. Pożar zniszczył znaczną część Pałacu Westminsterskiego – siedzibę brytyjskiej Izby Gmin, Izby Lordów oraz urzędów z nimi związanych. Ile lat budowano Big Ben? Pałac został przebudowany. W niezmienionej formie ocalały zaledwie dwie historyczne struktury: 900-letnia Westminster Hall oraz kaplica św. Stefana. Właśnie w trakcie odbudowy pałacu rozpoczęto konstruowanie neogotyckiej wieży zegarowej. Projektantami kompleksu, w tym wieży, byli między innymi Charles Barry oraz jego asystent Augustus W. Pugin. Prace rekonstrukcyjne trwały aż do roku 1858. W obecnej postaci pałac liczy sobie 1200 pomieszczeń. Ma rozbudowaną sieć korytarzy o łącznej długości ponad trzech kilometrów. Z czego zbudowany jest Big Ben? Sama wieża została wzniesiona na grubej na trzy metry betonowej płycie o boku 15,2 metra. Wysokość wieży zegarowej wynosi 96,3 metra, a każda z czterech tarcz zegarowych ma średnicę 7 metrów. Dostęp na szczyt wieży zapewniają kręte schody liczące 334 stopnie. Sam dzwon waży aż 13,7 ton, co stanowi dwukrotność masy Tyranozaura! Średnica dzwonu to 2,7 metra, a wewnątrz dzwonu znajduje się młotek ważący około 200 kg. Budowa wieży wymagała niemal 90 metrów sześciennych kamienia i ponad 2600 metrów sześciennych cegieł. Tarcze zegarowe składają się z 312 sekcji szkła opalowego, wymagającego czyszczenia co 5 lat. Kto zaprojektował Big Ben? Pierwotny projekt mechanizmu zegarowego stworzył Edward Dent. Ale to Edmund Beckett Denison, który zmodyfikował projekt Denta, jest znany jako główny projektant zegara. Denison, choć nie był zegarmistrzem, odegrał kluczową rolę w kształtowaniu końcowego projektu, który jednak nie został opatentowany, pozostając otwarty dla zegarmistrzów. Tarcza zegara, zaprojektowana przez Augustusa Pugina, została umieszczona w stalowej ramie o średnicy siedmiu metrów. Wskazówka godzinowa mierzy 2,7 metra, a minutowa 4,2 metra. Rzymskie cyfry mają wysokość 60 centymetrów. Atrakcje w Anglii - 8 miejsc i rzeczy, które warto zobaczyć! By zobaczyć najpopularniejsze atrakcje w Anglii musimy się przede wszystkim udać do Londynu – ale nie tylko tam! Czy warto? Oczywiście! W Anglii czeka na nas bowiem wiele atrakcji! A chociaż wieża zegarowa nosi obecnie imię królowej Elżbiety II, to sam zegar jest nieodłącznie związany z inną monarchinią. Na każdej z tarcz Big Bena widnieje napis "Domine salvam fac reginam nostram Victoriam primam", co oznacza: Panie, zachowaj naszą królową Wiktorię Pierwszą. Ciekawostki o Big Benie Każdy zegar wykorzystuje wahadło do regulacji ruchu wskazówek. Jego regulacja zakłada dodawanie lub odejmowanie niewielkich ciężarków, za które służyły drobne monety. Jeśli zegar się spieszy, dodaje się angielskie grosze (pence, penny) do wahadła, a jeśli działa za wolno, usuwa się monetę. Stąd wywodzi się angielskie powiedzenie "putting a penny on". Big Ben został uruchomiony po raz pierwszy 11 lipca 1859 roku. Niestety już dwa miesiące później dzwon pękł, przez co wieża milczała przez cztery lata, aż do naprawy dzwonu. Ale to nie jedyna sytuacja, gdy najsłynniejszy zegar świata nie działał prawidłowo. W 1949 roku działanie zegara zakłóciło stado ptaków, które osiadło na wskazówce minutowej. W wyniku tego ptasiego wybryku zegar opóźnił się o 41 minut. Kolejne spóźnienie miało miejsce w nocy sylwestrowej w 1962 roku, kiedy Big Ben spóźnił się o 10 minut z powodu intensywnych opadów śniegu. W 1976 roku doszło do pierwszej i jedynie usterki mechanicznej, spowodowanej uszkodzeniem mocowania regulatora wiatrakowego. Przyspieszenie mechanizmu bicia doprowadziło do uszkodzenia łożysk, pęknięcia ramy i zniszczenia wielu elementów. Zegar zamilkł niemal na rok, od 10 sierpnia 1976 roku do 9 maja 1977 roku. W tym czasie prowadzono naprawy i przywracano zniszczone elementy, wprowadzając jednocześnie nowoczesne zabezpieczenia. W 1997 roku zdarzyły się dwa zatrzymania zegara, a 27 maja 2007 przestał tykać na 90 minut. Big Ben w kulturze masowej Big Ben gości w wielu produkcjach filmowych, w tym w filmach Disneya takich jak: „Piotruś Pan” „101 dalmatyńczyków” „Pułapka na rodziców” „Mary Poppins powraca” Pojawił się także w produkcjach filmowych takich jak: „Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia” „28 dni później” „V jak Vendetta” „Sherlock” „Widmo” „Upadł Londyn” Prawdę powiedziawszy trudno znaleźć film pozbawiony choćby krótkiej scenki z Big Benem w tle, jeśli tylko akcja obrazu toczy się w Londynie. Wieża zegarowa jest także popularną atrakcją turystyczną w Wielkiej Brytanii. Big Ben to świadek historii, ponieważ był obecny podczas panowania sześciu monarchów. Wieża przetrwała wiele zdarzeń historycznych, w tym okres bombardowań Londynu w okresie drugiej wojny światowej. Została nawet uszkodzona przez niemieckie bombowce w 1941 roku. Wieża jest oświetlona 28 bardzo energooszczędnymi żarówkami, które wytrzymując nawet 60 000 godzin pracy. Podczas sesji parlamentu zapala się również specjalne światło na szczycie wieży, znane jako światło Ayrtona. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
To mogło przytrafić się każdemu. Pechowe zdarzenie na lotnisku kosztowało ją 20 tys. zł
Historia Emily Allen to przestroga dla wszystkich pasażerów. Brytyjka była zmuszona odwołać rodzinne wakacje w Grecji po tym, jak jej paszport został „podarty”.
W tym artykule: Uszkodzony paszport uniemożliwił jej wymarzoną podróż Straty poniesione przez pasażerkę Paszport tymczasowy na lotnisku Zanim wejdziemy na pokład samolotu i rozpoczniemy wymarzoną podróż każdego z pasażerów, czeka jeszcze odprawa biletowo-bagażowa oraz kontrola bezpieczeństwa. Podróżni wybierający się do krajów spoza UE i Schengen muszą przejść również kontrolę paszportową. I tu, jak się okazuje, mogą zacząć się schody. Przekonała się o tym Brytyjka Emily Allen, która mimo ważnego dokumentu nie poleciała na upragnione wakacje do Grecji. Uszkodzony paszport uniemożliwił jej wymarzoną podróż W jednej minucie marzenia Emily Allen i jej bliskich o greckich wakacjach legły w gruzach. Do rzadko spotykanej sytuacji doszło na największym londyńskim lotnisku, czyli porcie Heathrow, skąd cała rodzina miała rozpocząć swoją podróż na wyspę Korfu. Brytyjka została zmuszona odwołać wyjazd w ostatniej chwili z powodu „podartego” paszportu. Dokument kobiety uległ uszkodzeniu po tym, jak umieściła go w automacie do samodzielnej odprawy. Jak sama zaznacza, maszyna zrobiła calowe rozdarcie na stronie ze zdjęciem. – Początkowo włożyłam paszport do maszyny w odwrotną stronę, więc ostrożnie go wysunęłam i odwróciłam. Podczas tego procesu strona ze zdjęciami, która w moim dokumencie z 2016 r. nie jest zalaminowana, została podarta, pozostawiając calowe rozdarcie na krawędzi zdjęcia paszportowego – mówiła w rozmowie z dziennikiem „Telegraph”. O feralnym zdarzeniu pasażerka natychmiast poinformowała pracownika linii British Airways, który podobno miał zasugerować, by kobieta kupiła w pobliskim sklepie taśmę i zakleiła rozdarcie powstałe na stronie ze zdjęciem. Choć nie ma ogólnych zasad, jakimi przewoźnicy powinni się kierować w podobnych sytuacjach, mogą zostać obciążeni karą finansową za wpuszczenie na pokład osoby z uszkodzonym dokumentem stwierdzającym tożsamość. – Powiadomiłam członka personelu linii lotniczej, który początkowo zasugerował, żebym kupiła taśmę klejącą w sklepie na lotnisku i sama naprawiła uszkodzenie. Sytuacja szybko jednak się pogorszyła i odmówiono wpuszczenia mnie na pokład – dodaje podróżna. Problem niedozwolonych rzeczy w bagażu rozwiązany. Sprytny pomysł polskiego lotniska Lotnisko Chopina ponownie wychodzi naprzeciw potrzebom podróżnych. Dzięki nowemu udogodnieniu pasażerowie bez problemu będą mogli odesłać do domu przedmioty, które nie przeszły kontroli b... Głos w sprawie zabrała również rzecznik British Airways. Przedstawiciel brytyjskich linii lotniczych nie krył zdziwienia całą sytuacją, dodając, że uszkodzony paszport to prawdziwa rzadkość. Straty poniesione przez pasażerkę – Dziesiątki tysięcy osób bez problemu korzysta z samoobsługowych automatów do odprawy, więc jest to niezwykle rzadka sytuacja. Linie lotnicze mają prawny obowiązek upewnienia się, że wszelkie przedstawione dokumenty podróżne są ważne, dlatego też uszkodzone paszporty nie będą akceptowane. Rozumiemy frustrację naszych klientów i skontaktujemy się z nimi bezpośrednio, aby dokładniej omówić tę kwestię – brzmi komentarz przewoźnika przesłanym do redakcji „The Mirror”. Niestety, mimo prób zdobycia tymczasowego paszportu, Emily Allen, jej mąż i dwójka małych dzieci zostali zmuszeni do rezygnacji z tygodniowych wakacji. Co gorsze, ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania za uszkodzony paszport, a hotel w Korfu zażądał, by rodzina pokryła część kosztów pobytu. Za urlop, który finalnie nie doszedł nie doszedł do skutku, Allen zapłaci 4000 funtów, czyli ok. 20 tysięcy złotych. – Nasz hotel na Korfu odrzucił naszą prośbę o przeniesienie naszej rezerwacji na inny termin i zażądał zapłaty 90 procent kosztów w związku z naszym odwołaniem w ostatniej chwili. Teraz obniżyli tę kwotę do 50 procent. Zgodziłam się zapłacić. W sumie straciliśmy 4000 funtów – mówi. Paszport tymczasowy na lotnisku Przypomnijmy, że od kwietnia 2023 roku na warszawskim lotnisku Chopina działa punkt, gdzie pasażerowie mogą wyrobić szybki paszport tymczasowy. O dokument ubiegać się mogą podróżni, którzy w ostatniej chwili zorientowali się, że ich dokument jest nieważny lub po prostu zapomnieli go z domu. W chwili złożenia wniosku należy mieć ze sobą: aktualny bilet lotniczy, opcjonalnie inny dokument potwierdzający naszą tożsamość. Ulokowany w budynku Terminala A punkt otwarty jest w dni powszechne od godziny 8:00 do 20:00. Jakie jeszcze miejsca znajdziemy na stołecznym lotnisku, które mogą ułatwić nam podróż? Więcej o tym przeczytasz tutaj. Źródło: mirror.co.uk/travel.
W Londynie odkryto starożytne rzymskie mauzoleum. „Jedyne w swoim rodzaju”
Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska na placu budowy w Londynie, odnaleźli starożytne mauzoleum Rzymian. Zaledwie rok wcześniej badacze odnaleźli tam rzymskie mozaiki.
W tym artykule: Centrum handlu, rozrywki i kultury „Jedyne tego rodzaju odkrycie w Anglii” Obszar w czasach rzymskich mógł być większą nekropolią Liberty of Southwark to obszar położony w samym sercu Londynu. Miejsce od najdawniejszych czasów cieszyło się wyjątkową sławą. Po południowej stronie Tamizy istniała przestrzeń, w której wolność traktowano dosłownie. Właśnie dlatego w średniowieczu schronienia nierzadko szukali tu podróżnicy, pielgrzymi, a nawet ludzie wyjęci spod prawa i dłużnicy. Bo prawo w tym miejscu głosiło, że niemal wszystko jest dozwolone. Dzielnica wolności miała niepowtarzalną jurysdykcję, która zapewniała niezależność od reszty stolicy. Centrum handlu, rozrywki i kultury Wbrew pozorom nie były to jednak slumsy. Ta część Londynu bardzo szybko zyskała na znaczeniu i stała się ważnym ośrodkiem artystycznej bohemy i dużym centrum handlu. Liberty of Southwark stało się miastem w mieście. Bary i karczmy pękały tu w szwach, a targowiska od rana przyciągały kupców i handlarzy. Co więcej, istniały tu nawet teatry, które wystawiały sztuki przyciągające widzów z całej Anglii. Jednak historia tego obszaru jest znacznie starsza. W 2022 roku zespół archeologów prowadził wykopaliska na placu, w którym planowana jest budowa nowej nieruchomości. Badacze odnaleźli wówczas jeden z największych zbiorów rzymskich mozaik. Naukowcy wiedzieli, że mogą tu znaleźć coś więcej. Nie pomylili się. Kolejne miesiące prac przyniosły nowe odkrycie. „Jedyne tego rodzaju odkrycie w Anglii” Archeolodzy poinformowali, że udało im się odnaleźć rzymskie mauzoleum, które określili mianem „całkowicie wyjątkowego”. Autorzy twierdzą, że to jedyna tak dobrze zachowana konstrukcja grobowa, jaką odnaleziono na terytorium Wielkiej Brytanii. Znajdowało się tuż obok targu Borough Market i stacji London Bridge. Badania zostały przeprowadzone przez Museum of London Archaeology (MOLA). Mauzoleum to rodzaj monumentalnego grobowca. Najczęściej budowano je na część ważnych postaci. Była to budowla o bogatym wystroju architektonicznym. Odkryte pozostałości obejmowały ściany i wewnętrzną podłogę. W samym centrum odkryto zjawiskową mozaikę, którą otaczała podwyższona platformą. Na niejej prawdopodobnie umieszczano pochówki. Badacze przekazali, że zachowały się również najniższe stopnie wejściowe, które prowadziły do wnętrza konstrukcji. – To stosunkowo niewielkie stanowisko w Southwark jest mikrokosmosem dla zmieniających się losów rzymskiego Londynu: od wczesnej fazy, w której Londyn się rozrastał, a obszar ten ma bogato zdobione rzymskie budynki, aż do późniejszego okresu, kiedy osada kurczyła się i stawała się cichszą przestrzenią, w której ludzie wspominali swoich zmarłych – mówi Antonietta Lerz, archeolożka z MOLA i współautorka odkrycia. Obszar w czasach rzymskich mógł być większą nekropolią Ruiny mauzoleum są niczym okno na Londyn w okresie cesarstwa rzymskiego. To dowód na to, jak wyglądała ówczesna architektura i jacy ludzie żyli w tych czasach. – Te niezwykłe znaleziska dodają wielkiego znaczenia i tak bogatej już kulturowo lokalizacji The Liberty of Southwark. Cieszymy się, że mogliśmy współpracować wraz z MOLA, aby zapewnić, że znaleziska te zostały odkryte przed rozpoczęciem budowy. Jesteśmy zobowiązani do zabezpieczenia dziedzictwa Southwark – mówi Marcus Geddes, dyrektor zarządzający w Landsec, firmie, która wspierała prace archeologiczne. Autorzy odkrycia dodają, że mauzoleum przeszło znaczące modyfikacje w trakcie swojego istnienia. Archeolodzy odkryli również drugą mozaikę, którą znajdowała się bezpośrednio pod pierwszą. Obie dekoracje mają podobny wygląd. W centrum znajduje się kwiat, który otoczony jest wzorami z małych czerwonych płytek. Mauzoleum w Halikarnasie było jednym z siedmiu cudów świata. Co się z nim stało? Halikarnas to starożytne miasto położone nad Morzem Egejskim, które założyli greccy koloniści w Karii. Znajduje się na terytorium współczesnej Turcji, w Bodrum. Miejsce to słynęło z ma... Badacze mówią, że ściany konstrukcji zostały prawie całkowicie rozebrane. Prawdopodobnie doszło do tego w okresie średniowiecza, w celu ponownego wykorzystania materiałów do budowy innego budynku. Wszystko wskazuje jednak na to, że było to naprawdę duże mauzoleum, być może dwukondygnacyjne. Archeolodzy podejrzewają, że mauzoleum było wykorzystywane przez najbardziej zamożnych członków rzymskiego społeczeństwa. Być może był to grobowiec rodzinny. Nie odnaleziono jednak żadnych trumien ani pochówków bezpośrednio w konstrukcji grobowej. Odkryto je jednak tuż obok, co sugeruje, że miejsce to mogło być starożytną większą nekropolią. Badacze znaleźli tam przedmioty osobiste, takie jak miedziane bransoletki, szklane paciorki, monety, ceramikę, a nawet kościany grzebień. Źródło: MOLA.
Lotniska w Londynie – lista. Sprawdź, który port wybrać i ile czasu zajmuje dotarcie do centrum
Lotniska w Londynie należą do jednych z najbardziej obleganych w Europie i na świecie. Poniżej prezentujemy listę londyńskich portów, a także podpowiadamy, jak najłatwiej dojechać z każdego z nich do centrum miasta.
W tym artykule: Lotniska w Londynie Heathrow – największe lotnisko w Londynie Lotnisko Londyn Gatwick Lotnisko Londyn Stansted Lotnisko Londyn Luton Lotnisko London City Lotnisko Londyn Southend Londyn to jedna z najchętniej odwiedzanych metropolii świata. Nic więc dziwnego, że stolica Wielkiej Brytanii dysponuje aż sześcioma lotniskami, które rocznie obsługują miliony pasażerów z całego globu. Który z londyńskich portów znajduje się najbliżej centrum miasta i ma najprostszy dojazd? O tym w dalszej części artykułu. Lotniska w Londynie Heathrow Gatwick Stansted Luton London City Southend Lotniska w Londynie należą do najbardziej obleganych na świecie. Do dyspozycji pasażerów jest aż sześć portów lotniczych, rozmieszczonych w różnych częściach miasta. Najlepszą lokalizacją pochwalić się może lotnisko London City, znajdujące się w odległości zaledwie 10 km od serca miasta. Z kolei najdalej położonym londyńskim portem jest Southend zlokalizowane ponad 60 km od ścisłego centrum. A jak to wygląda w przypadku pozostałej czwórki? Heathrow – największe lotnisko w Londynie Heathrow to największe lotnisko w Londynie i zarazem główny port lotniczy Wielkiej Brytanii. Jego początki sięgają 1929 roku. Zlokalizowane w odległości 24 km na zachód od centrum miasta lotnisko składa się z pięciu terminali, a jeden z nich jest do wyłącznego użytku lokalnych linii lotniczych – British Airways. Port lotniczy Londyn-Heathrow należy do jednego z największych w Europie. Na terenie lotniska kursują bezpłatne autobusy, które przewożą pasażerów do odpowiedniego wejścia. Na lotnisko Heathrow dostaniemy się bez problemu metrem. Jest to zdecydowanie najtańsza opcja, ale jednocześnie bardzo czasochłonna. Przejażdżka podziemną kolejką z centrum zajmuje ok. godziny. Niebieska linia Piccadilly dowiezie nas na wszystkie terminale. Jeżeli chcemy zaoszczędzić trochę czasu, możemy skorzystać z Heathrow Express. Szybki pociąg zawiezie nas ze stacji Paddington w zaledwie kwadrans. W tym przypadku musimy się jednak liczyć z większymi kosztami podróży (około 25 funtów). W minionym roku Heathrow obsłużyło ponad 19 milionów turystów. W rekordowym roku 2019 lotnisko obsłużyło blisko 80 mln podróżnych. Lotnisko Londyn Gatwick Drugim co do wielkości portem lotniczym Londynu jest Gatwick. Ulokowany ponad 40 km na południe od centrum miasta, między miejscowościami Horley a Crawley. Pod względem przewoźników panuje tutaj duża różnorodność. Lądują samoloty między innymi British Airways, ale i EasyJet czy Wizz Air. Gatwick posiada dwa terminale: północny oraz południowy. Gatwick Airport Transit, tzw. people mover, to zautomatyzowany wagonowy system transportowy, który obsługuje darmowe połączenie pomiędzy terminalami co kilka minut. Z lotniska najłatwiej wydostać się korzystając z usług Gatwick Express. Dojdziemy nim do stacji London Victoria. Bilet w jedną stronę to koszt ok. 20 funtów, a czas przejazdu wynosi pół godziny. Można również skorzystać z krajowych połączeń. Co prawda są one o połowę tańsze, ale będziemy jechać do tego samego miejsca dwa razy dłużej. Lotnisko Londyn Stansted Stansted zlokalizowany jest 60 km na północny-wschód od Londynu. Port lotniczy w nieco dalszych okolicach miasta zdominowany jest przede wszystkim przez tanie linie lotnicze, w tym Ryanair, który ma tutaj swoją dużą bazę. Odległość od centrum miasta może odstraszać, jednak mimo liczby kilometrów z łatwością dostaniemy się do Londynu. Stansted Express pozwoli nam dojechać do stacji Londyn Liverpool w mniej niż godzinę. Cena biletu w jedna stronę to około 16 funtów. Kupując od razu bilet powrotny, zapłacimy 30 funtów. Na stronie przewoźnika znajdziemy informację, że pociągi odjeżdżają co 30 minut. Tańszą opcją są autokary National Express. Niestety, to, co zaoszczędzimy na bilecie, stracimy na czasie. Dojazd do centrum może potrwać nawet do dwóch godzin. Kursy autobusów odbywają się między portem lotniczym a stacjami: Stratford, Victoria Coach Station, Liverpool Street Station i Golders Green. Sekcja przylotów nie należy do największych, dlatego duża ilość pasażerów sprawia, że mogą pojawić się długie kolejki do odprawy paszportowej albo do odbioru bagażu nadanego. To tutaj powstanie największe lotnisko świata. Rocznie ma obsługiwać nawet 185 mln pasażerów Największe lotnisko świata od lat zlokalizowane jest w Atlancie. Już niedługo to się zmieni. Władze Arabii Saudyjskiej zapowiedziały budowę nowego portu, który ma przejąć palmę pierwsze... Lotnisko Londyn Luton Luton jest kolejnym sporym lotniskiem, gdzie królują tanie linie lotnicze. Znajduje się 50 km na północ od Londynu i jest to czwarte pod względem wielkości lotnisko w Londynie. Najczęściej obsługiwanymi przewoźnikami są Wizzair, Ryanair oraz EasyJet. Luton to kolejny port położony poza Londynem, ale czas podróży do centrum jest znacznie krótszy w porównaniu do Stansted. Nawet w 30 minut jesteśmy w stanie dotrzeć do stacji King Cross. Pociągi kursują przez całą dobę, nawet do 7 połączeń na godzinę, więc nie musimy się martwić o późną porę przylotu czy wylotu. Jednak trzeba zaznaczyć, że nie jest to połączenie bezpośrednie, po drodze czeka nas przesiadka. Ceny biletów zaczynają się nawet od 9 funtów. Dodatkowo możemy skorzystać z usług National Express. Bezpośrednio na Luton dojedziemy za 11 funtów, a czas podróży to niecała godzina. Autokary odjeżdżają z głównych stacji kolejowych m.in. Paddington Station oraz Victoria Station. Lotnisko London City Zaledwie 10 km od ścisłego centrum, w dzielnicy Royal Docks, znajduje się London City Airport. W porównaniu do najbardziej obleganego lotniska Heathrow jest to niewielki port lotniczy, który współpracuje głównie z największymi lotniskami w Europie. London City Airport skierowany jest do klientów biznesowych, ze względu na blisko położoną biznesową dzielnicę Canary Wharf. W ofercie znajdziemy jednak sezonowe loty wakacyjne. LCA znajduje się blisko centrum konferencyjnego ExCel, do którego można dotrzeć nawet na pieszo. Jest to idealny wybór dla osób, które szybko chcą się dostać do centrum miasta. Z portu wydostaniemy się za pomocą taksówki oraz DRL – automatycznej kolei naziemnej, zarządzanej przez Transport Of London. Działa ona na identycznych zasadach, co londyńskie metro. City Airport znajduje się w trzeciej strefie, więc ceny biletów wynoszą około 4 funtów. Podróż do centrum miasta zajmuje niecałe 20 minut. Lotnisko Londyn Southend Southend to najmniejszy port w Londynie. Ze względu na swoją niezbyt dogodną lokalizację nie jest chętnie wybierany przez pasażerów jako lotnisko docelowe. Dystans od miasta to niecałe 60 km na wschód, co czyni go najdalej położonym portem lotniczym od centrum brytyjskiej stolicy. Warto jednak podkreślić, że latach 60. był jednym z trzech największych lotnisk w Wielkiej Brytanii. Southend obsługuje głównie loty pasażerskie tanich linii lotniczych, a dodatkowo loty czarterowe, towarowe i biznesowe. Na miejscu przeprowadza się również szkolenia dla pilotów. Lotnisko jest lubiane ze względu na swój kameralny charakter, brak tłumów i łatwy dojazd z Londynu. Do Southend dojedziemy pociągiem z centrum Londynu. Obok terminala znajduje się stacja kolejowa. Podróż zajmuje godzinę i ceny zaczynają się od 19 funtów.
Londyn – atrakcje i ciekawostki. Wszystko, co warto wiedzieć przed podróżą do stolicy Wielkiej Brytanii
Londyn to jedno z największych, a zarazem najciekawszych miast świata. Z czego słynie brytyjska stolica? Jakich atrakcji nie można pominąć, planując pobyt nad Tamizą? Odpowiedzi na te i inne pytania, a także ciekawostki o Londynie, do sprawdzenia poniżej.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Londynie Historia Londynu Co warto zobaczyć w Londynie? Pogoda w Londynie Czy w Londynie często pada deszcz? Kiedy najlepiej odwiedzić Londyn? Jakie są dzielnice w Londynie? Czy w Londynie jest niebezpiecznie? Lotniska w Londynie Jak najtaniej dostać się do Londynu z Polski? Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Londynu? Londyn w jeden dzień – plan wycieczki Ciekawostki o Londynie Jeżeli szukasz idealnego miejsca na wycieczkę, to właśnie je znalazłeś. Firma doradztwa w zakresie nieruchomości i turystyki Resonance przedstawiła swoje najnowsze badanie, w którym Londyn został uznany za najlepsze miasto na świecie w 2023 r. Co wiemy o tej metropolii? Najważniejsze informacje o Londynie Londyn jest jedną z największych metropolii Europy, zaraz po Moskwie i Stambule. Jego powierzchnia wynosi 1572 km kw. Położony jest w południowo-wschodniej części kraju, nad jedną z najbardziej rozpoznawalnych rzek – Tamizą. Jak podają dane z 2023 roku, w granicach całej aglomeracji zamieszkuje niemal 9,7 mln ludzi, z czego prawie 40% to imigranci, także z Polski. Ponad 10% Londyńczyków pochodzi z Indii, a imigranci polskiej narodowości są drugą co do wielkości mniejszością (stanowią niemal 7%). Miasto jest niezwykle zróżnicowane pod kątem etnicznym. Dodajmy, że od 2016 roku burmistrzem Londynu jest Sadiq Khan, pierwszy w historii muzułmanin pełniący tę funkcję. Co warto mieć na uwadze przed wyjazdem do Londynu? Poniżej prezentujemy przewodnik po brytyjskiej stolicy. Historia Londynu Londyn zachwyca niepowtarzalnym klimatem, zabytkami i historią, która zaczyna się u zarania naszej ery. Wykopaliska archeologiczne pokazały, że osadnictwo w tym miejscu istniało już w okolicach roku 43 naszej ery. Odkryte pozostałości to rzymska osada z czasów inwazji Imperium na Brytanię. Aby w pełni zrozumieć fenomen tego miasta, warto na chwilę zagłębić się w najciekawsze wydarzenia z jego długiej historii. Oto wybrane ciekawostki historyczne o Londynie. Rzymianie nadali mu nazwę Londinium, która wyraźnie wybrzmiewa do dziś. Oznaczyli też centrum osady Kamieniem Brutusa, który do dziś znajduje się na Cannon Street. Kamień owiany już wielowiekową legendą: ma według wierzeń i porzekadeł zabezpieczać i gwarantować rozwój miasta. W czasach Imperium Rzymskiego Londyn był prężnym, dużym jak na te czasy ośrodkiem i przy tym jednym z bogatszych miast. Od początku XI wieku Londyn pełnił rolę stolicy kształtującego się państwa, a w wieku XII rozpoczął się jego intensywny rozwój i rozbudowa poza granicę dawnej, rzymskiej osady. Następnie Londyn na dłuższy czas utracił splendor i funkcję stolicy na rzecz królewskiego Winchesteru. Bardzo złym okresem w jego historii był wiek XVII – miasto nawiedziła wtedy rozległa epidemia dżumy i wielki pożar, który strawił jego pokaźną część. Odbudowa Londynu tchnęła w niego nowego ducha. Została zorganizowana systematycznie i przyniosła powstanie dzieł architektury, które do dziś można podziwiać w mieście. Odradzający się Londyn zyskał w XVIII wieku miano największego miasta Europy. Już u zarania XIX wieku liczba jego mieszkańców przekroczyła milion, a w okresie rewolucji przemysłowej wzrosła aż siedmiokrotnie. Londyn w czasach rewolucji był miastem kontrastów. Doskonale sportretował go dla nas pisarz i społecznik Charles Dickens. Żyli tutaj ludzie bajecznie bogaci i wpływowi. Londyn został protoplastą dzisiejszego Expo dzięki pierwszej Wystawie Przemysłu Wszystkich Narodów w roku 1851. Powstała tutaj także pierwsza linia kolei podziemnej. Jednocześnie nie brakowało ludzi ubogich, żyjących w nędzy, a ich sytuacji nie poprawiał słabo rozwinięty system opieki społecznej. Szacunkowo jedna trzecia mieszkańców miasta żyła w ubóstwie, które określilibyśmy dziś bez wahania jako „skrajne”. Wiek XX był kolejnym przełomowym dla Londynu. Zarówno podczas I, jak i II wojny światowej miasto było intensywnie bombardowane, co skutkowało licznymi zniszczeniami. Mimo tego dziś Londyn nadal zachwyca przyjezdnych i nie pozostawia nikogo obojętnym. Historia Londynu opowiada historię wielkich miast. To tutaj po raz pierwszy pojawił się smog, ale też dokonał się szybki postęp technologiczny. Warto poświęcić co najmniej kilka dni na zwiedzanie tego wyjątkowego miasta, by poznać dzięki niemu historię Europy w pigułce. Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król? Monarchie na świecie mają się lepiej niż myślimy. Szczególnie, gdy spojrzymy na Europę, gdzie aż w dwunastu krajach na czele stoi koronowana głowa. Tak jak w Wielkiej Brytanii, w której r... Co warto zobaczyć w Londynie? Londyn to idealna propozycja dla miłośników zwiedzania. Różnorodność miasta sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie. Na eksplorację brytyjskiej stolicy można poświęcić niezliczoną ilość czasu, kilka dni, tygodni czy nawet miesięcy. Jedno jest pewne – nie ma tutaj miejsca na nudę. Poniżej lista najważniejszych i najpopularniejszych atrakcji Londynu: Pałac Buckingham Big Ben London Eye Tower Bridge Katedra Świętego Piotra Tower of London Westminster Abbey Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Historii Tate Modern Trafalgar Square Hyde Park The British Museum Camden Town Pałac Buckingham Rodzina królewska to najbardziej rozpoznawalny symbol Wielkiej Brytanii, dlatego zacznijmy od słynnego pałacu będącego ich oficjalną rezydencją. Buckingham nazywany jest perłą architektury późnego baroku. To największy pałac królewski, który wciąż pełni swoją pierwotną rolę. To nie tylko dom brytyjskich monarchów, ale także miejsce gdzie odbywają się uroczystości państwowe. Część pałacu jest udostępniona dla zwiedzających, oczywiście z pominięciem terenów prywatnych. Big Ben Jeden z niekwestionowanych znaków Londynu. Big Ben, czyli największy zegar w mieście, mieszczący się na neogotyckiej wieży. Co kwadrans wybija charakterystyczną melodię. Ważący 13 ton dzwon pełni swoją funkcję od roku 1859. W 2017 r. rozpoczęto prace remontowe wieży zaplanowane na 4 lata. Modernizacja miała na celu m.in. malowanie tarcz zegara, wymianę oświetlenia i dodanie wind. Big Ben pomyślnie przeszedł renowację i znowu cieszy oko turystów. London Eye Słynny diabelski młyn, zwany również Kołem Milenijnym, znajduje się na południowym brzegu Tamizy. Jego oficjalnie otwarcie nastąpiło 31 grudnia 1999 r. Podczas 30-minutowej przejażdżki w jednej z 32 kapsuł możemy podziwiać Londyn z całkiem innej perspektywy. Tower Bridge Niezwykle charakterystyczny most o dwóch zwodzonych przęsłach, z mechanizmem ukrytym w pięknych wieżach. Jedna z głównych atrakcji miasta została wzniesiona w 1872 r. Tower Bridge można podziwiać z zewnątrz, jak i od wewnątrz. Z górnej kładki, na którą można wejść, roztacza się piękny widok na Tamizę. Katedra świętego Pawła Krótki spacer po Moście Milenijnym i możemy podziwiać jeden z najpiękniejszych zabytków na terenie The City of London. Budowa tej monumentalnej świątyni anglikańskiej zakończyła się w roku 1710. Stanowiła ona symbol odrodzenia miasta po fali epidemii oraz wielkim pożarze. Formalnie jest główną świątynią tej dzielnicy. Z daleka rzuca się w oczy kopuła o wadze 700 ton. Warto dodać, że jest to druga największa kopuła na świecie. Wewnątrz oprócz świątyni znajduje się także kilka galerii. Codziennie wieczorem odbywają się tutaj nabożeństwa, jest to świetna okazja do zobaczenia katedry od środka za darmo. Tower of London Tower of London to żywa historia miasta. Niewiele budynków może pochwalić się tak szerokim wachlarzem pełnionych funkcji. Mieściło się tutaj więzienie, mennica, skarbiec, arsenał, miejsce wykonywania egzekucji. Od roku 1078 jest też fortem, a dziś mieści klejnoty koronne, które są pilnie strzeżone przez straż królewską. Symbolem tego miejsca są kruki. Podobno mówi się, że tak długo jak będą one tam mieszkać, tak długo będzie trwać Królestwo Brytyjskie. God, Save the King! Westminster Abbey Po przeciwnej stronie Big Bena znajduje się opactwo westminsterskie. Mieści się tutaj również siedziba parlamentu. Opactwo pełni funkcję siedziby króla, Izby Lordów oraz Izby Gmin. Zachwyca przede wszystkim wspaniała, neogotycka architektura. Do odwiedzenia jest tutaj jedna z najważniejszych świątyń anglikańskich. Istnieje od roku 600. Jest to najważniejsza katedra w kraju, bowiem tu koronowani są królowie brytyjscy, począwszy od Wilhelma Zdobywcy (1066) oraz odbywają się wszystkie inne uroczystości królewskie. Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Nauki Dzielnica Kensington jest kuszącym miejscem dla fanów obcowania z kulturą. Muzeum Historii Naturalnej nie da się w całości zwiedzić w jeden dzień. To miejsce tłumnie odwiedzane przez wielbicieli przyrody, w którym znajduje się ponad 70 milionów unikatowych eksponatów z takich dziedzin jak botanika, mineralogia, entomologia, paleontologia, zoologia. Muzeum jest zaprojektowane w interaktywny sposób, dzięki czemu świetnie bawią się tu także młodsi zwiedzający. Atutem jest bezpłatny wstęp. Zaraz obok znajduje się Muzeum Nauki, odpowiednik Centrum Kopernika w Warszawie. Dzięki niemu dowiemy się trochę więcej o energii i sposobach jej wykorzystania, polecimy w kosmos, poznamy historię niesamowitych wynalazków, które towarzyszyły nam na przestrzeni lat, znajdziemy odpowiedź na pytanie kim jesteśmy oraz zobaczymy wystawy, które pozwolą nam przejść przez ogólny rozwój nauki i technologii. Tate Modern Jedno z najczęściej odwiedzanych muzeów na świecie. Rocznie to miejsce odwiedza ponad 5 milionów koneserów sztuki. Tym bardziej może dziwić fakt, że wejście na główne wystawy jest bezpłatne. Wybierając się na spacer przy Tamizie nie sposób go ominąć, bowiem muzeum znajduje się w budynku, które dawniej służyło jako hala elektrowni Bankside Power Station. Miejsce zostało przebudowane w 2000 roku i jest teraz siedzibą wielu rozpoznawalnych dzieł sztuki nowoczesnej. Pablo Picasso, Andy Warhol czy Jackson Pollock to tylko kilka z ważniejszych nazwisk w branży, które znajdziemy, gdy zagłębimy się Tate Modern. Trafalgar Square W jaki sposób najlepiej upamiętnić zwycięstwo Brytyjczyków w bitwie morskiej nad flotą francuską i hiszpańską? Trafalgar Square to jedno z ważniejszych i najbardziej tętniących życiem miejsc w Londynie. Zaprojektowany został w 1830 roku, aby uwiecznić wygraną Lorda Horatio Nelsona nad flotą Napoleona w bitwie pod Trafalgarem w 1805 roku. Ulokowany w centrum Londynu plac wzbogacony jest o 55-metrową kolumnę Nelsona, u podnóża której spoczywają 4 lwy, reprezentujące jego bohaterstwo. Znajdziemy tutaj kolejną galerię sztuki – National Gallery. Kolekcja ponad 2300 eksponatów oraz nazwiska najwybitniejszych artystów, takich jak Rembrandt, Van Gogh, da Vinci Rubens, Michał Anioł czy Velázquez przyciągają pasjonatów malarstwa z całego świata. Hyde Park W Londynie wszystko jest z rozmachem. Hyde Park jest trzecim pod względem wielkości parkiem miejskim na naszym globie i ustępuje tylko Amsterdamowi oraz Chicago. Jego powierzchnia wynosi 350 akrów. Oderwie Cię od tłocznego centrum miasta i przeniesie na łono natury i świeżego powietrza. Jest to jedna z najbardziej pożądanych dzielnic stolicy Wielkiej Brytanii. W okolicy znajdziemy również halę koncertową Albert Hall oraz Pałac Kensington, czyli rezydencję księcia i księżnej Cambridge. The British Museum Jak zgromadzić wszystkie kultury pod jednym dachem? Pierwsze publiczne muzeum narodowe na świecie zna odpowiedź na to pytanie. Mieści się tu ogromna kolekcja sztuki starożytnej (choć nie tylko). Od Egiptu i faraonów, przez Grecję i Rzym, po obie Ameryki, Oceanię czy Afrykę. Zbiory muzeum są imponujące i liczą blisko 75 tysięcy eksponatów. Kamień z Rosetty jest jednym z najbardziej wartościowych obiektów The British Museum. Camden Town Miejsce, w którym szaleństwo i oryginalność stają się normą. Z pewnością jest to najbardziej kolorowa i ekscentryczna dzielnica w Londynie, która pozwoli nam na chwilę oderwać się od rzeczywistości. Miasteczko Camden słynie z wszechobecnego graffiti, hipsterskich miejscówek, olbrzymich przedmiotów na budynkach oraz odjechanych stylizacji. Jej artystyczny charakter zaskakuje na każdym kroku. Będąc tam warto zahaczyć o Camden Market, na którym znajdziemy wszystko: od rękodzieła, po międzynarodową kuchnię. Podróże pociągiem za darmo. Unia Europejska rozdaje tysiące biletów Podróże pociągiem po Europie od kilku lat przeżywają renesans. Sprzyjają temu nowe połączenia i promocje na bilety. Sprawdź, kto może podróżować za darmo. Pogoda w Londynie Londyn jest dla większości turystów wymarzonym celem podróży, bowiem brytyjska stolica zachwyca, niezależnie od pory roku i aury za oknem. A ta potrafi być kapryśna. O angielskiej pogodzie krążą zresztą legendy. Co się za nimi kryje? Anglia charakteryzuje się klimatem umiarkowanym morskim, co oznacza, że temperatura zbliżona jest do warunków panujących w Polsce. Różni się tylko o wiele większą wilgotnością. Nie doświadczymy tutaj upalnego lata czy ostrej zimy, chociaż zdarzają się wyjątki. Nad Tamizą bardzo rzadko pada śnieg. Średnia temperatura w najcieplejszym okresie osiąga średnio 24 stopnie Celsjusza, natomiast w najchłodniejszym około 7 st. C. Warto pamiętać o zmiennych warunkach atmosferycznych – rano zaobserwujemy pochmurne niebo, po południu słońce, które szybko może zamienić się w deszcz. Czy w Londynie często pada deszcz? Deszcz jest dla wielu nieodłącznym elementem Londynu. Nie oznacza to jednak, że w największym brytyjskim mieście ciągle pada. Choć, co ciekawe, nie ma tutaj miesiąca bez opadów deszczu. Dlatego zawsze należy mieć przy sobie parasolkę i być przygotowanym na pogorszenie pogody. W Londynie nie doświadczymy intensywnych opadów deszczu (odznaczają się jedynie większą częstotliwością) i gwałtownych wyładowań atmosferycznych. Roczna suma opadów wynosi 620 litrów/m kw. W porównaniu do Warszawy, gdzie w ciągu roku spada 565 l/m kw., nie jest to tak spora różnica, jakby się mogło wydawać. Kiedy najlepiej odwiedzić Londyn? Okres od maja do sierpnia to idealny czas dla osób, które cenią sobie podziwianie najważniejszych atrakcji w towarzystwie słońca. Wówczas temperatury w Wielkiej Brytanii osiągają najwyższe wartości. Meteorolodzy za najcieplejszy miesiąc uznają lipiec. Tym, którzy obawiają się deszczowej pogody, polecamy marzec albo wrzesień. To właśnie wtedy, co potwierdzają wieloletnie badania, odnotowywane są najmniejsze opady w kraju – w skali miesiąca jest średnio zaledwie dziewięć dni deszczowych. Z kolei zima to najspokojniejszy termin na zwiedzanie Londynu. Niemal pewne jest, że ominą nas w tym czasie tłumy turystów i długie kolejki do największych atrakcji miasta. Dodatkową korzyścią, które mogą przyciągnąć chętnych nad Tamizę, są zaczynające się na przełomie grudnia i stycznia wyprzedaże, idealne do zapuszczenia się w głąb Oxford Street. Co więcej, miasto zyskuje wtedy zupełnie inny klimat. Rozwieszone wszędzie piękne ozdoby świąteczne pozwolą nam poczuć niezapomnianą magię Bożego Narodzenia. Fani sportu również znajdą idealny okres do zaplanowania podróży dla siebie. Stolica Wielkiej Brytanii słynie z piłki nożnej. Kluby piłkarskie z siedzibą w Londynie, biorące udział w Premier League to: Chelsea, Arsenal, Tottenham Hotspur, West Ham United, Crystal Palace i Brentford. Sezon rozpoczyna się w sierpniu i kończy w maju. Ogromnym zainteresowaniem wśród Brytyjczyków cieszy się „biały sport”. Co roku, na przełomie czerwca i lipca, w południowo-zachodniej części Londynu rozgrywany jest najstarszy i najbardziej prestiżowy turniej tenisowy na świecie, czyli Wimbledon. Ponadto od ponad czterech dekad w Londynie organizowany jest jeden z najsłynniejszych biegów maratońskich i zarazem drugi pod względem liczby uczestników wyścig w Zjednoczonym Królestwie, zaraz po Great North Run w Newcastle. Zazwyczaj odbywa się w kwietniu. Jakie są dzielnice w Londynie? Londyn podzielony jest na 32 dzielnice (ang. boroughs) oraz autonomiczne City of London. Każdy borough to osobna jednostka autonomiczna, która ma swój ratusz, władze lokalne oraz operuje własnym budżetem. Wszystkie gminy tworzą jedną aglomerację, czyli Wielki Londyn (Greater London). City of London oraz 12 innych dzielnic zaliczany jest do wewnętrznego Londynu (Inner London). W jego skład wchodzą ulokowane na północ od Tamizy Camden, Hackney, Hammersmith and Fulham, Islington, Kensington and Chelsea, Westminster, Tower Hamlets oraz południowe Greenwich, Lambeth, Lewisham, Southwark, Wandsworth. Pozostałe 20 tworzą Outer London, czyli Londyn zewnętrzny. City of London to jednostka o oddzielnych prawach miejskich, na której czele stoi wybrany na jednoroczną kadencję lord major. Dzielnicę tę uznaje się za biznesowe serce miasta. Poniżej przedstawiamy listę wszystkich dzielnic Londynu: Barking and Dagenham Barnet Bexley Brent Bromley Camden City of London Croydon Ealing Enfield Greenwich Hackney Hammersmith and Fulham Harringey Harrow Havering Hillingdon Hounslow Islington Kensington and Chelsea Kingston upon Thames Lambeth Lewisham Merton Newham Redbridge Richmond upon Thames Southwark Sutton Tower Hamlets Wandsworth Westminster Czy w Londynie jest niebezpiecznie? Londyn uważany jest za jedną z bezpieczniejszych metropolii na świecie. Skuteczne egzekwowanie prawa oraz duża ilość patroli policji czyni ją przyjaznym miejscem dla turystów. W 2021 roku brytyjska stolica uplasowała się na 15. miejscu w rankingu najbezpieczniejszych miast globu. Nie zapominajmy jednak, że tłoczne i popularne miasta są łakomym kąskiem dla oszustów. Dlatego zawsze warto mieć oczy dookoła głowy. Wschodnia część Londynu uznawana jest za najbezpieczniejszą. Najniższym wskaźnikiem przestępczości pochwalić się może dzielnica Richmond. Zaraz za nią znajdują się Notting Hill, Bermondsey, Highbury i Hampstead. Z kolei szczególną ostrożność należy zachować w Kensington & Chelsea, Westminster oraz w samym City of London. Do rejonów powszechnie uznawanych za niebezpieczne zaliczamy: South Tottenham, Harlesden, Hackney, Seven Sisters, Brixton, Finsbury Park, Walthamstow, Willesden Junction, Canning Town, Peckham, Elephant Tower Hamlets. Warto mieć to na uwadze już na etapie wybierania noclegu. „My nie jesteśmy rodziną. Jesteśmy firmą”. Jaka naprawdę była królowa Elżbieta II? „Deklaruję przed wami wszystkimi, że całe moje życie, czy będzie ono długie, czy krótkie, będzie poświęcone służbie wam i służbie naszej wielkiej imperialnej rodzinie, do której ws... Lotniska w Londynie Miliony turystów przybywających z różnych zakątków świata bez problemu mogą dostać się do stolicy Wielkiej Brytanii. W obrębie aglomeracji londyńskiej funkcjonuje sześć portów lotniczych, które obsługują loty krajowe oraz międzynarodowe. Planując podróż warto przeanalizować, które z nich będzie dla nas najwygodniejsze. Przed kupnem biletu lotniczego lepiej upewnić się, ile zajmuje i ile kosztuje dojazd do centrum miasta. Lista wszystkich lotnisk w Londynie: Heathrow Gatwick Stansted Luton London City Southend Ciekawostki o Wielkiej Brytanii – interesujące fakty kulturalne, historyczne i turystyczne Wielka Brytania nie jest specjalnie odległa od Polski, ani w kontekście geograficznym ani kulturowym. Nie oznacza to jednak, że Zjednoczone Królestwo nie może niczym zaskoczyć. Przeciwnie, te... Jak najtaniej dostać się do Londynu z Polski? Z Polski polecimy na niemal każde z sześciu londyńskich lotnisk. Wyjątek stanowi port Southend, który nie obsługuje żadnych połączeń z kraju nad Wisłą. Jaka oferta do Londynu jest najbardziej korzystna dla polskich pasażerów? Węgierski przewoźnik Wizz Air, czyli jedna z najtańszych linii lotniczych na świecie, oferuje wiele połączeń między Polską a Londynem. Z Krakowa dotrzemy na drugi pod względem wielkości port lotniczy londyńskiej aglomeracji – Gatwick. Natomiast na Luton bez problemu dostaniemy się aż z 10 polskich miast – Bydgoszczy, Gdańska, Katowic, Krakowa, Łodzi, Lublina, Olsztyna, Warszawy (lotnisko Chopina), Wrocławia oraz Poznania. Ceny biletów zaczynają się już od 49 złotych w jedną stronę. Największą konkurencję dla Wizz Air stanowi Ryanair. Irlandzkimi liniami lotniczymi dolecimy na dwa londyńskie porty – Luton i Stansted. Z Bydgoszczy, Krakowa, Lublina i Rzeszowa dolecimy na pierwszy z nich. Natomiast na drugi istnieje możliwość wylotu z 11 polskich miast – Bydgoszczy, Gdańska, Katowic, Krakowa, Łodzi, Olsztyna, Poznania, Rzeszowa, Szczecina, Warszawy (Modlin) oraz Wrocławia. Ryanair pod względem oferty przebija węgierką konkurencję. Cenowo wygląda to podobnie. Bilety oscylują w granicach 60 zł. Jeżeli chcemy wesprzeć lokalnego przewoźnika, Polskie Linie Lotnicze LOT obsługują dwa najbliżej ulokowane Londynu porty – Heathrow oraz City Airport. Tutaj musimy się liczyć z pewnymi ograniczeniami – wylot jedynie z Warszawy, a ceny biletów zaczynają się od 400 złotych. Ostatnią możliwą opcją jest skorzystanie z oferty British Airways. Dzięki brytyjskim liniom lotniczym do stolicy Zjednoczonego Królestwa polecimy z Krakowa oraz Warszawy. Cenowo sytuacja wygląda podobnie, jak w przypadku PLL LOT. Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Londynu? Wyspy robią się – głownie ze względów formalnych – coraz mniej atrakcyjne dla podróżujących. Nie przekroczymy już granicy jedynie za pomocą przedstawienia dowodu osobistego. W 2016 r. większość Brytyjczyków odpowiedziała się w ogólnokrajowym referendum za wyjściem z Unii Europejskiej, co spowodowało utrudnienia dla turystów. Wielka Brytania oficjalnie opuściła unijne struktury 31 stycznia 2020 r. Niestety, od października 2021 r. obywatele Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii mogą dostać się na Wyspy wyłącznie za pomocą ważnego paszportu. Na dodatek zapowiadane są kolejne zmiany w tej kwestii. Rząd europejskiej monarchii zamierza wprowadzić elektroniczne zezwolenia na wjazd dla państw objętych ruchem bezwizowym. Wyrobienie dokumentu będzie dotyczyło również przyjezdnych z Polski i będzie się to wiązało z dodatkowymi kosztami. Uruchomienie elektronicznych zezwoleń na wjazd do Zjednoczonego Królestwa planowane jest na 2024 r. Londyn w jeden dzień – plan wycieczki Najważniejsze w jednodniowej podróży do Londynu jest dopasowanie lotów tak, abyśmy mieli jak najwięcej czasu na eksplorację stolicy. Dobrze zrobiony research pozwoli nam na spędzeniu około 10 godzin na zwiedzaniu metropolii. Jeśli myślimy o jednodniowej wizycie nad Tamizą, z pomocą przychodzi Ryanair. Na trasie Warszawa Modlin-Londyn Stansted jesteśmy w stanie znaleźć wylot o godzinie 6:30, a powrót jeszcze tego samego dnia o 21:00. Wystarczy dobrze się rozejrzeć. Przy dobrych wiatrach możemy się zamknąć nawet w budżecie do 200 zł w obie strony. Gdy już dotrzemy na jedno z sześciu londyńskich lotnisk, szukamy najszybszego środka transportu, aby dostać się do centrum. Jeżeli skorzystaliśmy z połączenia na Stansted, wsiadamy w pociąg i w mniej niż godzinę jesteśmy na miejscu. Wysiadamy na stacji Liverpool Street Station i możemy rozpocząć swoją przygodę. Od czego zacząć? Stacja Liverpool znajduje się w sercu City of London, wysiadając możemy podziwiać pnące się do chmur wieżowce. Zaledwie 15 minut na pieszo zajmie nam spacer do Tower of London oraz umiejscowionego tuż obok Tower Bridge. Możemy na spokojnie dostać się na drugą stronę rzeki kontynuować spacerowanie wzdłuż Tamizy. Po drodze zobaczymy wieżowiec The Shard, teatr Shakespeare's Globe oraz galerię Tate Modern. Gdy dotrzemy do Mostu Milenijnego, powinniśmy dostrzec w oddali Katedrę Świętego Pawła. Stamtąd polecamy wybrać się do British Museum, wtedy blisko będzie już do dzielnicy Soho i Chinatown. Będąc w okolicy nie można zapomnieć o Piccadilly Circus. To plac i skrzyżowanie głównych ulic w sercu miasta. Niecałe 10 minut dzieli nas od Trafalgar Square i Muzeum Narodowego w Londynie. Jeśli siły pozwolą, warto przejść się przez park Świętego Jakuba, który doprowadzi nas do Pałacu Buckingham. Później czeka na już ostatnia prosta – Opactwo Westminster, Big Ben oraz London Eye. Stamtąd bez żadnego problemu dostaniemy się na docelową stację, skąd będziemy mogli ruszyć na lot powrotny. Oczywiście całą trasę można pokonać na pieszo. Dla osób mniej aktywnych polecamy skorzystanie z środków transportu i doświadczenia słynnego londyńskiego metra lub czerwonych autobusów. Można to potraktować jako dodatkową atrakcję. Ciekawostki o Londynie Londyn jest dziś jednym z największych i najbogatszych miast na świecie. W XVII wieku walczył z wielkim pożarem, który pochłonął 2/3 jego powierzchni. Oto mało znane ciekawostki o Londynie, stolicy Zjednoczonego Królestwa Najstarsze metro świata powstało w Londynie. Podziemna kolej miejska została uruchomiona w 1863 roku. Londyńskie metro na przestrzeni lat rozrosło się do 272 stacji oraz 11 linii, rozciągających się na 402 km w głąb przedmieścia stolicy i poza nią. Z tego środku transportu codzienne korzysta ponad 5 milionów pasażerów. Londyn trzykrotnie był gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich. Po raz pierwszy najważniejsza impreza czterolecia odbyła się nad Tamizą w 1908 roku. Ponownie stolica Anglii gościła najlepszych zawodników świata w 1948 i 2012 r. Od 1968 do 2020 roku Wielka Brytania wygrała 918 medali na Letnich Igrzyskach Olimpijskich oraz 32 na zimowych. W Londynie na przełomie czerwca i lipca organizowany jest najstarszy i jeden z najbardziej prestiżowych turniejów tenisowych na świecie, czyli Wimbledon. Zawody na słynnych trawnikach All England Club zaliczane są do Wielkiego Szlema. Najwięcej sukcesów wśród panów ma tu na koncie Roger Federer (8), natomiast wśród pań Martina Navratilova (9). Londyn to miasto, gdzie nie brakuje sklepów. Oxford Street oraz Harrods to symbole współczesnego konsumpcjonizmu. Długa ulica, na której znajdziemy praktycznie wszystkie renomowane marki, jest jednym z najpopularniejszych punktów na mapie Londynu. Londyn był bohaterem wielu filmów i seriali. Nad Tamizą nagrywano m.in. takie produkcje jak: „Paddington”, „Notting Hill”, „Sherlock”, „Dynastia Tudorów” czy „Harry Potter”. Londyn, co potwierdzają coroczne badania, to najlepsze miasto do studiowania nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Stolica Wielkiej Brytanii jest siedzibą wielu prestiżowych uczelni. W ramach ciekawostki dodajmy, że dwie najsłynniejsze uczulenie na świecie – Oksford i Cambridge – oddalone są od siebie o około 80 km. W Londynie znajduje się najwyższy budynek w kraju, czyli biurowiec The Shard. Liczy on 309,6 m wysokości. Do niedawna, zanim Wielka Brytania opuściła Unię Europejską, był największym drapaczem chmur w całej Wspólnocie. Londyn był jednym miastem Europy, który znalazł się w pierwszej dziesiątce rankingu najbogatszych metropolii świata 2022. W Pałacu Westminsterskim, siedzibie brytyjskiego parlamentu, zabronione jest umieranie. Trwający od 2 do 5 września 1666 roku w Londynie wielki pożar strawił ponad połowę miasta. Zniszczonych zostało ponad 13 tys. budynków i blisko 90 kościołów, poważnie ucierpiała m.in. katedra św. Pawła. Był to największy kataklizm w historii miasta. Aby zostać kierowcą słynnej londyńskiej taksówki należy zdać egzamin, który wymaga od potencjalnego kierowcy opanowania aż 320 tras rozłożonych na 25 tysięcy ulicach oraz zapamiętania ponad 20 tysięcy wyróżniających się punktów bez użycia GPS. Londyn jest najdroższym miastem Anglii pod względem cen nieruchomości. Prym tutaj wiedzie ulica Phillimore Gardens znajdująca się w dzielnicy Kensington, gdzie średnio za dom zapłacimy 23,8 mln funtów. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.