Dlaczego Antarktyda „krwawi”? Wyjaśniono zagadkę czerwonych wodospadów
Blood Falls, czyli „Krwawe Wodospady” na czole Lodowca Taylora na Antarktydzie, długo stanowiły zagadkę dla naukowców, ze względu na swój jaskrawoczerwony kolor i nieregularność. O ile kolor wyjaśniono już dawno, to najnowsze badania wreszcie wyjaśniły tę kapryśność.
Przełom nastąpił dzięki danym zebranym we wrześniu 2018 roku. Zespół badaczy pod kierunkiem Petera T. Dorana z Louisiana State University zarejestrował rzadki, spójny sygnał z trzech różnych systemów pomiarowych: czujników GPS na powierzchni lodowca, kamer poklatkowych oraz termistorów (czujników oporu) w pobliskim jeziorze Bonney. Wyniki tych badań, opublikowane w czasopiśmie „Antarctic Science”, udowadniają bezpośredni związek między nagłymi wypływami czerwonej solanki a fizycznymi zmianami w strukturze lodowca. Okazuje się, że Blood Falls nie jest tylko powierzchniową plamą, lecz widocznym sygnałem głębokich zmian ciśnienia i ruchu wody ukrytej pod lodem. Mechanizm wyrzutu i osiadanie lodowca Najważniejszym odkryciem dokonanym przez zespół Dorana jest powiązanie wypływu solanki z obniżeniem powierzchni lodowca. Dane z odbiornika GPS wykazały, że od 10 września do 22 października 2018 roku powierzchnia lodu obniżyła się o około 15 milimetrów. Ten spadek nastąpił dokładnie w momencie, gdy kamery zarejestrowały rozpoczęcie wypływu „krwawej” wody. Jednocześnie zaobserwowano spowolnienie ruchu lodowca o blisko 10%. Zjawisko to tłumaczy się tym, że wypływająca woda uwalnia ciśnienie nagromadzone u podstawy lodowca. A gdy ciśnienie spada, ciężki lód silniej naciska na skałę macierzystą, co zwiększa tarcie i spowalnia jego przesuwanie się. Proces ten sugeruje, że lodowiec działa jak gigantyczna prasa, która okresowo nie jest w stanie utrzymać uwięzionej pod nim wody. Chemia rdzy i życie w solance Charakterystyczny czerwony kolor wody, który po raz pierwszy odnotowali polarnicy w 1911 roku, jest wynikiem gwałtownej reakcji chemicznej. Woda wydostająca się spod lodowca Taylora jest bogata w żelazo. Gdy tylko zetknie się z powietrzem, następuje proces utleniania, zmieniający barwę cieczy na rdzawą w ciągu zaledwie kilku minut. Sama woda jest w rzeczywistości gęstą solanką, która nie zamarza nawet w ekstremalnie niskich temperaturach Antarktydy. Badania radarowe i elektromagnetyczne wykazały, że pod lodowcem i dnem doliny istnieją rozległe „potoki” wód gruntowych o długości wielu kilometrów. Szacuje się, że ten podziemny rezerwuar został uwięziony 3–5 milionów lat temu. Co fascynujące, w tym odizolowanym środowisku przetrwały mikroorganizmy, które czerpią energię z przemian chemicznych żelaza i siarki. Tworzą jeden z najstarszych i najbardziej niezwykłych ekosystemów na Ziemi. Wpływ na ekosystem jeziora Bonney Badania z 2018 roku potwierdziły też, że solanka z Blood Falls ma istotny wpływ na pobliskie jezioro Bonney (WLB), do którego uchodzi lodowiec Taylora. Czujniki temperatury umieszczone w jeziorze na głębokości około 18 metrów odnotowały spadki temperatury o nawet 1,5 st. Celsjusza w okresach wypływu. Dzieje się tak, ponieważ zimna i gęsta solanka opada głęboko do jeziora, tworząc tam anomalie termiczne. Takie zastrzyki obcej wody zaburzają stabilną stratyfikację (warstwowość) jeziora, co może prowadzić do przemieszczania się składników odżywczych. Może to znacząco wpływać na funkcjonowanie tamtejszych organizmów. Źródło: Antarctic Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm
Nowe badanie ETH Zurich ujawnia niepokojące prognozy: przy ociepleniu o 4°C w Alpach może pozostać jedynie 20 lodowców do końca wieku. Apogeum rocznej utraty może nastąpić już w latach 2033–2041.
Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z ETH Zurich, opublikował 15 grudnia 2025 roku w czasopiśmie „Nature Climate Change” przełomowe badanie dotyczące przyszłości lodowców na świecie. Główny autor, Lander Van Tricht z ETH Zurich, wraz z zespołem obliczył, ile lodowców może przetrwać do końca XXI wieku w zależności od scenariuszy ocieplenia klimatu. Wyniki są alarmujące. Przy globalnym wzroście temperatury o 4°C do 2100 roku, na całym świecie przetrwa jedynie około 18 tys. lodowców. Dla porównania, scenariusz ograniczający ocieplenie do 1,5°C przewiduje pozostanie około 100 tys.lodowców. Szczególnie niepokojące są dane dla Alp, gdzie liczba lodowców może zmniejszyć się drastycznie już w ciągu nadchodzących dwóch dekad. Ile lodowców przetrwa w Alpach do 2100 roku? Badacze wykorzystali trzy globalne modele lodowcowe oraz kilka scenariuszy klimatycznych, aby prognozować przyszłość lodowców w Alpach. W 2025 roku w tych górach znajduje się około 3 tys. lodowców. W zależności od scenariusza ocieplenia: przy +1,5°C do 2100 roku przetrwa około 430 lodowców (12%), przy +2,0°C – około 270 lodowców (8%), przy +2,7°C – około 110 lodowców (3%), przy +4,0°C – zaledwie około 20 lodowców (1%). Tak dramatyczna redukcja liczby lodowców oznacza niemal całkowity zanik tych formacji w Alpach. Znane lodowce, takie jak Rhône czy Aletsch, mogą zredukować się do niewielkich fragmentów lub zniknąć całkowicie. Kiedy tempo zaniku lodowców osiągnie apogeum? Naukowcy z ETH Zurich wprowadzili nowy termin – „Peak Glacier Extinction” – oznaczający moment, w którym w ciągu jednego roku zniknie największa liczba lodowców. Zgodnie z badaniem: przy ociepleniu o +1,5°C, apogeum nastąpi około 2041 roku – zniknie wtedy około 2 tys. lodowców; w scenariuszu +4,0°C, szczyt nastąpi około 2055 roku – zniknie aż 4 tys. lodowców. W przypadku Alp szczyt rocznej utraty lodowców może wystąpić jeszcze wcześniej – między 2033 a 2041 rokiem. Tempo zaniku jest tak intensywne, że większość małych lodowców może zniknąć w ciągu najbliższych 10–20 lat. Co oznacza zanik lodowców dla Europy Środkowej, turystyki i gospodarki? Zanik lodowców to nie tylko problem środowiskowy, ale również kulturowy i ekonomiczny. Lodowce są kluczowe dla turystyki w regionach alpejskich, a ich zniknięcie wpłynie bezpośrednio na dochody z tego sektora. Mniejsze lodowce, choć nie wpływają znacząco na poziom mórz, pełnią ważną rolę w lokalnym zaopatrzeniu w wodę oraz przyciągają turystów. W Europie Środkowej, gdzie obecnie znajduje się około 3 tys. lodowców, ich liczba może spaść do zaledwie 110 w scenariuszu +2,7°C – co stanowi jedynie 3% obecnej liczby. Taki ubytek może prowadzić do znaczących zmian w gospodarce regionu i sposobie życia lokalnych społeczności. Jak globalne ocieplenie wpłynie na lodowce na całym świecie? Badanie objęło nie tylko Alpy, ale również inne regiony świata, w tym Kaukaz, Góry Skaliste, Andy, Azję Centralną oraz góry Afryki. Wyniki pokazują, że: w Górach Skalistych: przy +1,5°C przetrwa około 4 400 lodowców (25%), przy +4,0°C – tylko 101; w Andach: przy +1,5°C przetrwa 43% lodowców, przy +4,0°C – tylko 950; w Azji Centralnej: przy +1,5°C przetrwa 43%, przy +4,0°C – około 2 500 lodowców (spadek o 96%). Każdy dodatkowy stopień ocieplenia przyczynia się do utraty tysięcy lodowców. Co więcej, nawet regiony wcześniej uznawane za względnie stabilne – jak Karakorum – są obecnie zagrożone zanikiem lodowców. Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z ETH Zurich, Swiss Federal Institute for Forest, Snow and Landscape Research (WSL) oraz Vrije Universiteit Brussel. Współautorem jest profesor Daniel Farinotti z ETH Zurich. Badanie powstało dzięki modelowaniu komputerowemu i wsparciu m.in. Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych oraz NASA. Źródło: ETH Zurich
Oto, co kryje się pod powierzchnią Grenlandii. Naukowcy zbadali to po raz pierwszy
Naukowcy z Uniwersytetu w Ottawie przeprowadzili szczegółowe badania geologiczne struktury znajdującej się pod powierzchnią Grenlandii. Ich wyniki dostarczają nowych informacji, które mogą pomóc lepiej prognozować przyszłe zmiany klimatu.
Grenlandia to największa wyspa na świecie, położona między Oceanem Arktycznym a Atlantykiem. Formalnie należy do Królestwa Danii, ale w praktyce posiada szeroką autonomię. Wyróżnia ją surowy, arktyczny klimat oraz fakt, że niemal całą jej powierzchnię pokrywa ogromna pokrywa lodowa, która tworzy jeden z najbardziej spektakularnych krajobrazów na naszej planecie. Co kryje się pod lodem Grenlandii? Lodowa wyspa spoczywa na jednych z najstarszych skał na Ziemi. Ma fragmenty skorupy liczące nawet ponad 3,5 miliarda lat. To część tzw. tarczy kontynentalnej, zwanej również krystaliczną. Ziemia Grenlandii z kolei zawiera złoża m.in. żelaza, niklu, miedzi, uranu czy metali ziem rzadkich, dlatego obszar ten od dawna wzbudza zainteresowanie nie tylko geologów, ale także polityków. Pamiętamy przecież plany Donalda Trumpa, który otwarcie mówił o przejęciu wyspy. W wielu miejscach pod grenlandzkim lodem znajduje się również podwyższony strumień ciepła z wnętrza Ziemi, który wpływa na tempo topnienia lodowca od spodu. Od dłuższego czasu ta aktywność była obiektem zainteresowania części naukowców, którzy w końcu postanowili dokładnie przyjrzeć się tym zjawiskom. Badacze z Uniwersytetu w Ottawie opublikowali właśnie swoje badania na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”. „Grenlandia jest interesująca ze względu na jej oddziaływanie z islandzkim punktem aktywnym oraz ze względu na pokrywę lodową, która już teraz i w przyszłości będzie jednym z głównych czynników przyczyniających się do globalnego wzrostu poziomu mórz” – podkreślają autorzy. W badaniu wykorzystano różne zestawy danych satelitarnych i naziemnych oraz przeprowadzono setki tysięcy symulacji na zasobach obliczeniowych o wysokiej wydajności. Boczne wahania w strukturze termicznej Na podstawie analizy wyników tych obliczeń naukowcy doszli do wniosku, że w strukturze termicznej ziemi pod Grenlandią zachodzą znaczące „boczne wahania”. To miejscowe różnice temperatury w skałach na tej samej głębokości, spowodowane różnymi warunkami geologicznymi. „Przejście Grenlandii nad islandzkim punktem aktywnym jest dobrze udokumentowane, choć dokładna trajektoria tej ścieżki wciąż budzi dyskusje. Nasze wyniki wskazują na silną boczną zmienność struktury termicznej, która jest zgodna z rekonstrukcjami sugerującymi migrację punktu aktywnego z zachodu na wschód przez centralną Grenlandię.” – napisali w artykule badacze. Przyspieszenie procesu topnienia lodu – Te zmiany pomagają nam lepiej interpretować historię tektoniczną Grenlandii i jej wpływ na właściwości geofizyczne skał podłoża – powiedział Glenn Milne, główny autor badania i profesor zwyczajny w Katedrze Nauk o Ziemi i Środowisku Uniwersytetu w Ottawie. – Badania pogłębiają naszą wiedzę na temat wewnętrznej struktury Ziemi pod Grenlandią. Wahania temperatury bezpośrednio wpływają na interakcje między pokrywą lodową a podłożem skalnym. Muszą one zostać jednak określone ilościowo, aby zinterpretować obserwacje ruchu lądu i zmian grawitacji – dodaje badacz. Milne twierdzi, że odkrycie to wskazuje, jak pokrywa lodowa reaguje na ocieplenie klimatu. Lokalnie te wahania w strukturze termicznej mogą wpływać na tempo topnienia lodu na Grenlandii, a przez to pośrednio wpływać na podnoszenie poziomu mórz. – Ta praca dobrze ilustruje, jak nasza wiedza o Ziemi zwiększa nasze możliwości zrozumienia systemu klimatycznego” – mówi Milne. – Poprawiając sposób modelowania interakcji lód-ziemia, możemy lepiej prognozować przyszły wzrost poziomu morza i odpowiednio planować działania – podsumowuje badacz. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Tajemnicza czarna góra lodowa zauważona u wybrzeży Kanady. Skąd się wzięła?
Kanadyjski rybak zauważył niezwykłą czarną górę lodową na Morzu Labradorskim. Jej równomierna barwa i kształt zaintrygowały nawet glacjologów.
Spis treści Lód rzadko kiedy jest naprawdę biały Hipotezy naukowców: skąd pochodzi czarna góra lodowa? W połowie maja u wybrzeży Kanady, na Morzu Labradorskim, rybak Hallur Antoniussen zauważył coś niezwykłego — całkowicie czarną górę lodową. Zaskoczony i zaintrygowany, uwiecznił to niezwykłe to zjawisko i opublikował zdjęcie w mediach społecznościowych. Jak sam stwierdził w rozmowie z CBC Radio, widział wcześniej góry lodowe z domieszką kamieni, jednak ta była zupełnie inna – niemal czarna, o charakterystycznym, diamentowym kształcie. Lód rzadko kiedy jest naprawdę biały Zazwyczaj góry lodowe kojarzą się z białymi bryłami lodu, czasem lekko niebieskimi lub zielonkawymi. Biały kolor wynika z obecności mikroskopijnych bąbelków powietrza, które rozpraszają światło. W miarę jak lód się starzeje i ulega kompresji, traci powietrze, staje się przezroczysty, a potem nabiera niebieskiego odcienia (czerwone fale świetlne są pochłaniane, a niebieskie rozpraszane). Czasem jednak góry lodowe przybierają inne kolory w wyniku domieszek. Zielone zawierają tlenki żelaza (żółtawe), które po zmieszaniu z niebieskim lodem dają kolor zielony. Czarne lub ciemnoszare góry lodowe są znacznie rzadsze i zazwyczaj powstają, gdy lód miesza się z ciemnym materiałem – np. osadem lub pyłem – często gdy przewraca się po ciemnym dnie morskim. Hipotezy naukowców: skąd pochodzi czarna góra lodowa? W przypadku lodowca zauważonego przez Antoniussena jego jednolita czarna barwa wskazuje, że jest czymś innym niż zwykłą mieszanką lodu z piaskiem czy kamieniami. Glacjolog Lev Tarasov z Memorial University w Kanadzie sugeruje, że może to być bardzo stary fragment lądowego lodowca, który odłamał się i trafił do oceanu. Lodowce są w ciągłym, choć powolnym ruchu i zabierają ze sobą dużo materiału skalnego. Jednolita czarna barwa „diamentowej góry” sugeruje, że zanieczyszczenia musiały mieszać się z lodem przez bardzo długi czas — nawet od 1000 do 100 000 lat. Inne hipotezy mówią że ciemna barwa to sprawa pyłu wyrzuconego przez wulkany, a nawet meteorytu wmieszanego w lód. Jeśli góry nie zbadają glacjolodzy, pozostaną tylko domysły, jak powstała. Morze Labradorskie to część Oceanu Atlantyckiego położona między półwyspem Labrador a Grenlandią. Charakteryzuje się zimnym klimatem, obecnością gór lodowych oraz silnymi prądami morskimi, w tym Prądem Labradorskim. To obszar bogaty w ryby i ssaki morskie, bardzo istotny dla rybołówstwa. Odgrywa też ważną rolę w globalnej cyrkulacji oceanicznej, wpływając na klimat półkuli północnej. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Katastrofa w szwajcarskich Alpach. Ta urokliwa wioska już nie istnieje
Kolejny lodowiec w Alpach kończy swój żywot katastrofą. Szwajcarska miejscowość Blatten została niemal doszczętnie zniszczona przez masy lodu, które oderwały się od lodowca Birch. Kilka dni wcześniej mieszkańców na szczęście ewakuowano.
Spis treści Bezprecedensowa katastrofa w Alpach zniszczyła całą wioskę Co było przyczyną katastrofy? To nie pierwszy raz, gdy rozpada się alpejski lodowiec To nie pierwsza i niestety zapewne nie ostatnia bardzo niebezpieczna katastrofa, której przyczyną jest topniejący lodowiec w Alpach. Wiele z nich kurczy się w szybkim tempie z powodu ocieplenia klimatu. Coraz więcej staje się przez to niestabilnych i grozi podobnymi incydentami. Bezprecedensowa katastrofa w Alpach zniszczyła całą wioskę W kantonie Valais w Szwajcarii doszło do katastrofy naturalnej, która wstrząsnęła całym regionem. Z lodowca Birch oderwała się ogromna masa lodu, skał i zmrożonego śniegu, szacowana na ponad 3,5 miliona metrów sześciennych. Fragmenty lodowca runęły na położoną poniżej wioskę Blatten, w dolinie Lötschental. Siła osuwiska była tak potężna, że fala błota i gruzu o długości 2 km zniszczyła około 90% zabudowy miejscowości. Zniszczyło ono nie tylko zabudowania – zablokowało też koryto rzeki Lonza, tworząc potencjalnie niebezpieczne, powiększające się rozlewisko. View oEmbed on the source website Na szczęście, dzięki wcześniejszym ostrzeżeniom geologów i władz, około 300 mieszkańców oraz ich zwierzęta zostało ewakuowanych kilka dni przed katastrofą. Jedna osoba – 64-letni mężczyzna – pozostaje zaginiona. Służby ratunkowe wspierane przez wojsko i drony z kamerami termowizyjnymi prowadzą poszukiwania. Burmistrz Blatten, Matthias Bellwald, zapowiada odbudowę wsi. Katastrofa ta jest jedną z największych w historii szwajcarskich Alp, a skala zniszczeń jest bezprecedensowa. Co było przyczyną katastrofy? Przyczyny katastrofy są badane. Christian Huggel z Uniwersytetu w Zurychu wskazuje, że najprawdopodobniej są one złożone. Niestabilność lodowca nie zaczęła się w nim samym, a w okolicznych skałach. Czy grało tu rolę tylko ocieplenie klimatu i topnienie fragmentów, które wcześniej zawsze były zamarznięte? Na razie nie ma pewności. To nie pierwszy raz, gdy rozpada się alpejski lodowiec 3 lipca 2022 roku we włoskich Dolomitach także doszło do katastrofy, której przyczyną były masy lodu. Ze słynnego lodowca Marmolada oderwał się ogromny blok lodu, który spadł na popularny szlak turystyczny. Lawina śniegu, lodu i skał zabiła wówczas 11 osób, a kilka zostało rannych. Przyczyną tragedii było najprawdopodobniej rekordowe ocieplenie, które osłabiło strukturę lodowca. Katastrofa stała się symbolem skutków topnienia lodowców w Alpach. Teraz dołącza do niej, niestety, kolejna. Źródło: Reuters Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania
Francuscy naukowcy obliczyli, że każdego roku topnieje ok. 300 miliardów ton lodu na całym świecie. Nowe badanie wykazało, że od 2000 roku lodowce straciły 5% swojej pierwotnej objętości.
Spis treści: Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Wyobraźcie sobie, że trzy baseny olimpijskie są po brzegi wypełnione wodą. Domyślacie się zapewne, że jest to bardzo dużo wody. A teraz wyobraźcie sobie, że woda z tych trzech basenów trafia do oceanów. Nie, nie jednorazowo. Co sekundę. Każdego dnia. Tak właśnie dzieje się od 25 lat według najnowszych badań naukowców z Francuskiego Centrum Badań Naukowych (CNRS). Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Badacze przeprowadzili analizę globalnej ewolucji lodowców (z wyłączeniem czap lodowych na Antarktydzie i Grenlandii) w latach 2000–2023. Uczeni podkreślają, że badanie po raz pierwszy oparte było o połączenie różnych metod pomiarów terenowych i obserwacji satelitarnych. Analizę przeprowadziła grupa składająca się w sumie z 35 zespołów badawczych, a wnioski opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. Wyniki wskazują, że od 2000 roku stopniało niemal 300 miliardów ton lodu ze wszystkich lodowców na naszej planecie. Oznacza to spadek o 5% objętości od początku tego tysiąclecia. To nie wszystko. Naukowcy zaobserwowali również rekordową utratę masy lodowców w latach 2022 i 2023, a więc wtedy, kiedy odnotowano wiele rekordów związanych z ociepleniem klimatu. Badanie wykazało, że w tym czasie europejskie lodowce w Alpach i Pirenejach straciły około 40% swojej objętości. To oznacza, że stopniały najbardziej spośród wszystkich lodowców świata. – Spodziewaliśmy się, że lodowce topnieją. Jednak ilość lodu utraconego w ciągu ostatnich kilku lat jest szokująca nawet dla nas, naukowców – powiedział główny autor badania Michael Zemp, profesor na Uniwersytecie w Zurychu i dyrektor World Glacier Monitoring Service. – Przez ostatnie 20 lat zyskaliśmy mnóstwo narzędzi do szacowania zmian masy lodowca – tłumaczy naukowiec. Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm W badaniu naukowcy podkreślili, że woda z topniejących lodowców spowodowała od 2000 roku wzrost globalnego poziomu mórz o 18 milimetrów. – To o 2,5 mm więcej, niż przyczynia się do tego topniejąca pokrywa lodowa Grenlandii od lat 90. XX wieku – napisali autorzy w artykule. Ale badacze zwracają uwagę na to, że wzrost poziomu mórz to nie jedyna zła wiadomość. – Lodowce są niezbędnymi i swoistymi „zapasami” słodkiej wody, szczególnie dla lokalnych społeczności w Azji Środkowej i Andach Środkowych – twierdzi współautorka badania Inés Dussaillant Lehmann, glacjolog z Uniwersytetu w Zurychu. – Malejące rezerwy słodkiej wody z lodowców mogą zagrozić bezpieczeństwu wodnemu w tych regionach – dodaje uczona. Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Naukowcy zwracają uwagę, że to pierwsze tak dokładne badania, które pokazują skalę problemu. Problemu, który niestety będzie postępował, narastał i przyspieszał coraz szybciej, wraz ze zwiększeniem globalnego ocieplenia. Bo właśnie globalne ocieplenie jest głównym powodem, dlaczego lodowce na świecie topnieją. – W ciągu 25 lat XXI wieku powierzchnia lodowców na całym świecie zmniejszyła się o 5%. Jednak to tylko ułamek tego, co może się wydarzyć w ciągu następnych dekad – podkreślają badacze. Co ciekawe, jedno z poprzednich badań wykazało, że do 2100 roku lodowce utracą aż 25% swojej powierzchni, nawet jeśli już teraz podjęlibyśmy próbę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. A dobrze wiemy, że zatrzymanie tej gigantycznej machiny jest nie tyle trudne, co właściwie niewykonalne w obecnej sytuacji. Z drugiej strony prof. Zemp podkreśla, że lodowce mają opóźnioną reakcję na zmiany klimatu. To co dzieje się teraz, jest konsekwencją tego, co wydarzyło się kilka, a nawet kilkanaście i kilkadziesiąt lat temu. Prawdopodobnie skutki rekordów, które odnotowujemy w ostatnich latach, odczuje nasza planeta dopiero w połowie tego stulecia. Co więcej, zakładając, że modele opracowane przez zespół naukowców i zaprezentowane w najnowszej pracy, są najbliżej rzeczywistości, nasza planeta straci nie 25%, lecz połowę powierzchni lodowców do 2100 roku. Źródło: Nature Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Perito Moreno jest jednym z największych lodowców na świecie. Wycieczka po nim to niezapomniane przeżycie
Argentyński lodowiec Perito Moreno przez wiele lat rósł. Teraz i on zaczyna się kurczyć. Takie są skutki globalnych zmian klimatu.
Spis treści: Marsz przez Perito Moreno Wycieczka po wschodniej stronie lodowca Perito Moreno – ciekawostki Dojazd do Perito Moreno Wbijam raki w lód i szukam słów potrafiących opisać ten chropowaty poszczerbiony cud, na którym stoję. Rozjarzony kolorami: akwamaryną, oślepiającą bielą, jasną szarością, grafitem i wreszcie nieziemskim, fluorescencyjnym błękitem. Argentyński lodowiec Perito Moreno. Zastygłe pole chłodu i migoczących barw. – Pamiętajcie o rękawiczkach – upomina Jorge, nasz przewodnik. – Jeżeli się potkniecie i oprzecie gołymi dłońmi o lód, nie wyjdziecie stąd bez pociętej skóry. Powierzchnia lodu wygląda gładko. Wystarczy jednak przesunąć po niej palcem, by przekonać się, że to złowroga tarka. Twarda i ostra jak szkło. Potęga jednego z najbardziej spektakularnych lodowców Ameryki Południowej wydaje się niezagrożona. Niewykluczone jednak, że jesteśmy ostatnim pokoleniem, które ma szansę zobaczyć Perito Moreno w pełnej okazałości. Marsz przez Perito Moreno Idziemy, rozstawiając nienaturalnie szeroko nogi. Raki założone na buty ułatwiają podejścia, ale spowalniają nasz marsz. Jorge kluczy, zmienia trasę, wybiera przejścia. Pomaga przy przekraczaniu wąskich szczelin. Jest skupiony. Perito Moreno nigdy nie zastyga. Wciąż się zmienia, lód napiera, cofa się. Każdego dnia trasy wycieczek trzeba wytyczać od nowa. Tam, gdzie wczoraj dało się przejść bez trudu, dziś jest już zbyt wielkie ryzyko. Tam, gdzie trzy dni temu ziała szczelina, dziś jest gładka powierzchnia. Brnę przed siebie, myśląc o tym, że jestem w miejscu, które jakimś cudem wymykało się globalnym procesom. Podczas gdy 95 proc. ziemskich lodowców cofało się, kurczyło w zatrważającym tempie, Perito Moreno, będący najjaśniejszą gwiazdą mającego ponad 7 tys. km kw. Parque Nacional Los Glaciares w Patagonii, był w doskonałej kondycji. Przybierał na masie. Każdej doby rósł o dwa metry – najszybciej z wszystkich lodowców świata. Spływa z Andów i ciągnie się 30-kilometrowym jęzorem po jeziorze Argentino. Zasilany andyjskim śniegiem przesuwał się do przodu, po drodze zrzucając z siebie bryły wielkości samochodu. Ten marsz kończył się, gdy czoło lodowca docierało do półwyspu oddzielającego jeziora Argentino i Lago Roca. Jednak od 2020 r. także Perito Moreno zaczął się kurczyć. Wycieczka po wschodniej stronie lodowca Po dwugodzinnym błąkaniu się po Perito Moreno wciąż miałem niedosyt. Wycieczka pozwoliła mi poczuć pod stopami jakieś niewyobrażalne ilości zamrożonej wody i śniegu. W narzuconym tempie marszu i w kilkunastoosobowej grupie nie potrafiłem jednak do końca zmierzyć się z jego potęgą. Dlatego następnego dnia w lekko zacinającym deszczu wyruszam na samotną włóczęgę po drewnianych kładkach wijących się po wschodniej stronie lodowca. Biegną zakosami, trzymając się Perito Moreno, nie wcinając się jednak w jego serce. Stawiam ostrożnie kroki. Słyszę tępe dudnienie pracującego lodu. Niski dźwięk przemieszcza się gdzieś w głębi, narasta, oddala się i zbliża. Przysiadam na ławce. Patrzę. Jesteśmy sami. Tylko ja i on. To poszarpane pole lodowe jest trzecim pod względem wielkości rezerwuarem pitnej wody na świecie. Wydaje się wieczne, jego potęga może okazać się jednak złudna. Jak długo jeszcze uda mu się opierać globalnym zmianom temperatury? Perito Moreno – ciekawostki Perito Moreno ma 258 km kw. powierzchni i 30 km długości. To trzeci największy lodowiec na świecie. Początkowo lodowiec nazwano „Francisco Gormaz”, potem „Bismarck”. Nazwę „Perito Moreno” nosi od 1899 r. Wycieczki trekkingowe po Perito Moreno mają dwa warianty: półtoragodzinny i pięciogodzinny. Perito Moreno znany jest z wyjątkowego zjawiska. Co dwa do czterech lat wielki łuk niebieskiego i białego lodu z hukiem wpada do jeziora Argentino. Około połowy marca turyści gromadzą się, aby zobaczyć ten spektakl. Park Narodowy Los Glaciares, na terenie którego znajduje się lodowiec, zajmuje powierzchnię około 600 tys. ha. Leży w południowo-zachodniej części prowincji Santa Cruz. Został założony już w 1937 roku, a w 1981 roku wpisano go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dojazd do Perito Moreno Z Warszawy do Buenos Aires w <a href="https://www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/">Argentynie dolecisz z przesiadką we Frankfurcie linią Lufthansa. Dalej musisz dotrzeć do El Calafate – najwygodniej samolotem (np. Airlines Argentina). Z El Calafate do lodowca Perito Moreno codziennie rano jadą autobusy. Dojazd trwa mniej niż 2 godziny. Źródło: archiwum NG.
Naukowcy rozważają budowę ogromnych podwodnych „kurtyn” wokół lodowej pokrywy Antarktydy
Antarktyda zawiera największy rezerwuar lodu na Ziemi, liczący około 26,5 miliona kilometrów sześciennych. Każdej godziny kontynent traci około 17 milionów ton lodu – co odpowiada gigantycznej bryle o wymiarach 260 metrów sześciennych. Powstrzymanie topnienia lodowców jest niezbędne, jeśli chcemy żyć na naszej planecie przez kolejne setki lat. Czy umożliwi to nam podwodna kurtyna?
Spis treści: Krytyczny wzrost poziomu mórz i oceanów Polityczne zamrożenie Kontynent zdemobilizowany Między zyskiem a ekologią Antarktyda to jedyny kontynent na Ziemi, który nigdy nie doświadczył wojny – przynajmniej na razie. Jednak nowy pomysł ratowania lodowej pokrywy kontynentu może doprowadzić do eskalacji międzynarodowych konfliktów politycznych. Hipotetyczny plan geoinżynieryjnego ratowania Antarktydy zakłada – w uproszczeniu – budowę pływającej „kurtyny” o wysokości 100 metrów, przytwierdzonej do dna morskiego. Ma się ona rozciągać na 80 kilometrów wokół zagrożonych pokryw lodowych, takich jak zachodnia pokrywa lodowa Antarktydy. Kurtyna miałaby ograniczyć przepływu ciepłych prądów oceanicznych, które przyspieszają topnienie lodu. Pomysł pochodzi od interdyscyplinarnego zespołu badawczego, który zdaje sobie sprawę, że to rozwiązanie wymaga dalszych badań i wiąże się z licznymi wyzwaniami technologicznymi. Krytyczny wzrost poziomu mórz i oceanów Przy projektach na tak wielką skalę trudno o pewność, czy się sprawdzą. Mimo wszystko przy katastrofalnej utracie lodu – mówimy przecież o 17 milionach ton na godzinę – należy rozważyć wszelkie możliwości. Polarnicy, którzy niedawno spotkali się w Australii aby przedyskutować metody spowolnienia utraty lodu twierdzą, że sam lodowiec wschodnioantarktyczny zawiera wystarczającą ilość wody, aby podnieść światowy poziom mórz o około 50 metrów, jeśli całkowicie się stopi. Ale, jak się okazuje, problemem jest nie tylko technologia. Nowe badanie wskazuje, że taki megaprojekt geoinżynieryjny może uczynić z Antarktydy „przedmiot międzynarodowych sporów”. Dlaczego ratowanie lodowego kontynentu może wywołać międzynarodowy konflikt? Antarktyda to wyjątkowy przypadek w stosunkach międzynarodowych. Dziesiątki państw podpisały Układ Antarktyczny z 1959 roku, który zakazuje działań militarnych, testów nuklearnych i wydobycia surowców na tym obszarze. Polityczne zamrożenie Siedem krajów – Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia, Norwegia i Wielka Brytania – rości sobie prawa terytorialne do części Antarktydy, ale roszczenia te są „zamrożone” na mocy układu. Mimo pewnych nakładających się roszczeń – zwłaszcza między Wielką Brytanią, Chile i Argentyną – układ skutecznie zapobiegł konfliktom na kontynencie. Przynajmniej na razie. Z artykułu zamieszczonego na łamach „International Affairs” można dojść do wniosku, że projekt „kurtyny” może zakłócić ten długotrwały pokój, wywołując nowe spory o suwerenność, władzę i bezpieczeństwo. Choć Układ Antarktyczny zawiesza roszczenia terytorialne, nie rozwiązuje ich, co otwiera przestrzeń na napięcia, gdy działania takie jak geoinżynieria mogą być postrzegane jako faworyzujące lub podważające interesy określonych państw. Kontynent zdemobilizowany Jedną z kwestii rozważanych w artykule jest nawet to, czy tego typu mega struktura antarktyczna mogłaby być celem ataku terrorystycznego. Groźba przerwania kurtyny byłaby realnym zagrożeniem dla krajów położonych na niskiej wysokości nad obecnym poziomem morza. – Nawet jeśli te scenariusze wydają się odległe, sama możliwość takich zagrożeń bezpieczeństwa ma istotne implikacje dla proponowanych dóbr publicznych. W związku z tym infrastruktura musiałaby być monitorowana i chroniona, co miałoby poważne konsekwencje dla środków bezpieczeństwa i użycia siły na Antarktydzie […] mając na uwadze, że jest to obecnie kontynent zdemilitaryzowany i jedyny na świecie, który nigdy nie doświadczył wojny – napisali autorzy artykułu Patrick Flamm z Instytutu Badań nad Pokojem we Frankfurcie i Akiho Shibata z Kobe University. Autorzy w swojej pracy odwołują się również do wcześniejszych sporów, aby zastanowić się, jak można by zarządzać taką hipotetyczną sytuacją. Przykładowo, wskazują na intensywne debaty dotyczące wydobycia surowców na Antarktydzie w latach 80., które udało się rozwiązać w 1991 roku dzięki „Protokółowi o ochronie środowiska do Układu Antarktycznego”, zakazującemu wydobycia w tym regionie na czas nieokreślony. Między zyskiem a ekologią Rozważania te rzucają nowe światło na projekty mające kluczowe znaczenie dla ratowania Ziemi i ludzkości. Bo z jednej strony mówimy o zbliżającej się katastrofie. W wyniku roztopienia lodów Antarktydy i wzrostu poziomu mórz i oceanów wielkie miasta portowe i cenna infrastruktura mogą zostać zatopione. Podniesienie się poziomu mórz nie będzie przebiegać spokojnie. Wzrost ilości wody w obiegu to również większa ilość pary wodnej w powietrzu i ekstremalne zjawiska pogodowe jak np. niedawna błyskawiczna powódź w Hiszpanii, które pochłonęła ponad dwieście ofiar. Ekstremalne zjawiska pogodowe będą również niszczyć uprawy i zagrażać nam na dziesiątki innych sposobów. Z drugiej strony interes polityczny oraz zasoby, nawet jeśli wydają się być krótkotrwałe i mniej znaczące, są dla państw bardziej kuszące niż wspólna dbałość o planetę. Od tego, czy w tym sporze wygra nauka, czy ekonomia, zależy nasze być albo nie być. – W obecnych warunkach, przy rosnącej rywalizacji międzynarodowej i strategicznej konkurencji wielkich mocarstw, niezwykle mało prawdopodobne byłoby osiągnięcie dyplomatycznego sukcesu na poziomie wymaganym dla realizacji proponowanej infrastruktury geoinżynieryjnej – podsumowują autorzy artykułu. Źródło: ‘Ice sheet conservation’ and international discord: governing (potential) glacial geoengineering in Antarctica | International Affairs | Oxford Academic Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Miliony lat temu Antarktyda była podmokła i panowały na niej umiarkowane temperatury. Kontynent przecinały potężne rzeki
Kolejne badania potwierdzają, że miliony lat temu przez Antarktydę płynęły rzeki. Naukowcy ogłosili znalezienie największego tamtejszego systemu rzecznego, który łączył dzisiejszą Antarktydę Zachodnią i Wschodnią.
W tym artykule: Co wiemy o rzekach na Antarktydzie Nowe wnioski o rzekach Antarktydy Góry i rzeki Antarktydy Zmiany klimatu a lodowce Antarktydy – Trudno sobie wyobrazić Antarktydę inaczej niż jako piekielnie zimny, pokryty lodem świat. Jednak miliony lat temu to było podmokłe środowisko o umiarkowanych temperaturach – opowiada Yani Najman z Uniwersytetu Lancaster. Najman jest współautorką najnowszej pracy o przeszłości Antarktydy. Artykuł został opublikowany w czasopiśmie „Science Advances”. Powstał dzięki polarnej ekspedycji do Zachodniej Antarktydy odbytej w 2017 r. na lodołamaczu „Polarstern”. Członkowie ekspedycji znaleźli dowody, że kiedyś Antarktydę przecinał potężny system rzeczny. Tamtejsze rzeki mogły mieć ponad tysiąc kilometrów. Co wiemy o rzekach na Antarktydzie Samo stwierdzenie, że na szóstym kontynencie płynęły kiedyś rzeki, nie jest niczym nowym. W zeszłym roku wykazał to zespół badaczy kierowany przez Stewarta Jamiesona z Uniwersytetu w Durham. Naukowcy opracowali wówczas mapę obszaru o powierzchni 32 tys. km kw, znajdującego się pod Wschodnim Lądolodem Antarktycznym. Pomogły w tym zdjęcia satelitarne, na których uchwycono niewielkie pofałdowania pokrywy lodowej. Na tej podstawie odtworzono, co znajduje się pod spodem, a wnioski potwierdzono dzięki radarowi. Badania prof. Jamiesona wykazały, że kilkanaście milionów lat temu przez badany teren przepływały trzy rzeki. Rejon składał się z wyżyn pociętych głębokimi rzecznymi korytarzami. Dopiero później na wiele milionów lat przykrył go dobrze znany lód. Który – nota bene – topiąc się, sam jest dzisiaj źródłem rzek. Rok temu okazało się, że pod lądolodem w zachodniej części Antarktydy płynie rzeka długości 460 km. Nowe wnioski o rzekach Antarktydy Co nowego dodają do tego obrazu najnowsze badania? Przede wszystkim członkowie ekspedycji na „Polarsternie” pozyskali nowe dane do analizy. Dotarli na Morze Amundsena i pobrali próbki osadów z jego dna. Pochodziły z okresu, gdy Antarktyda ciągle jeszcze stanowiła część superkontynentu Gondwany. I chociaż znajdowała się w okolicach południowego bieguna, aż do końca eocenu, czyli do 34 mln lat temu, panował na niej umiarkowany klimat. Przez Antarktydę zaś płynęły rzeki. I to nie byle jakie. Badanie osadów z Morza Amundsena wykazało, że większość tworzących je minerałów i skał wcale nie pochodzi z Zachodniej Antarktydy. Tylko z Gór Transantarktycznych, długiego łańcuch górskiego przecinającego szósty kontynent na część wschodnią i zachodnią. Góry Transantarktyczne dzieli od Morza Amundsena 1,5 tys. kilometrów. Czy da się uratować „Lodowiec Zagłady”? Tak, ale trzeba by wydać aż 50 mld dolarów Naukowiec wpadł na radykalny pomysł, jak uratować słynny Lodowiec Zagłady. Chce umieścić pod wodą długie na sto kilometrów kurtyny. Góry i rzeki Antarktydy Co ciekawe, po wwiereniu się 30 m w morskie dno, naukowcom udało się pobrać próbki osadów z dwóch okresów. W osadach sprzed 85 mln lat znajdowały się skamieniałe korzenie, zarodniki i pyłki roślin charakterystyczne dla lasów deszczowych, które wówczas porastały Antarktydę. Osady ze średniego i późnego eocenu (czyli sprzed 40-30 mln lat) zawierały już głównie piasek. Układał się w warstwy typowe dla delt rzek. W próbkach znaleziono też ślady molekuł charakterystyczne dla cyjanobakterii żyjących w słodkich wodach. Wnioski? Przez Antarktydę musiały płynąć niegdyś wielkie rzeki. Góry Transantarktyczne wypiętrzyły się w późnym eocenie. Ich powstanie i erozja było źródłem skalnego materiału, który dziś składa się na osady z Morza Amundsena. Naukowcy wnioskują, że odległość między górami a dzisiejszym morzem materiał ten pokonał właśnie dzięki rzekom. Zmiany klimatu a lodowce Antarktydy To największy system rzeczny opisany dotychczas dla szóstego kontynentu. Naukowcy przyrównują go do dzisiejszych rzek: Rio Grande i jej doliny albo Renu przecinającego Nizinę Górnoreńską. „Istnienie takiego transkontynentalnego systemu rzecznego pokazuje, że – inaczej niż obecnie – duże części Antarktydy Zachodniej musiały być położone nad poziomem morza jako rozległe, płaskie równiny przybrzeżne” – czytamy w oświadczeniu prasowym. „Pod koniec eocenu Antarktyda Zachodnia była nadal wolna od lodu, podczas gdy górzyste regiony Antarktydy Wschodniej już dotykało zlodowacenie”. Czy to wszystko to wyłącznie ciekawostki dla specjalistów? Niekoniecznie. – Jeśli myślimy o potencjalnie poważnej zmianie klimatu w przyszłości, musimy wyciągnąć wnioski z okresów w historii Ziemi, w których takie zmiany już następowały – mówi „portalowi Live Science” Johann Klages, współautor pracy z niemieckiego Instytutu Alfreda Wegenera. I przypomina, że 30-40 mln lat temu, gdy rozpoczynało się zlodowacenie, Ziemię dotknęły potężne zmiany klimatyczne. Źródła: Science Advances, Lancaster University, Live Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
Od lat naukowcy alarmują: lodowiec na Grenlandii topi się coraz szybciej. Jest to związane z rosnącymi temperaturami. Tempo topnienia wzmagają glony. A te są zainfekowane – jak się właśnie okazało – przez gigantyczne wirusy.
W tym artykule: Grenlandia: lód utracony Nadzieja w wirusie gigancie Niewidzialni giganci Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Grenlandia jest największą wyspą na świecie. Położona jest na oceanie Atlantyckim i staje się coraz częstszym celem wycieczek. Turyści doceniają przepiękną i dziewiczą przyrodę. Jednak krajobraz wyspy dramatycznie się zmienia. Grenlandia: lód utracony W ostatnich latach naukowcy sygnalizują, że tempo topnienia lądolodu na Grenlandii przyspieszyło. A warto pamiętać, że pokrywy lodowe Antarktydy i Grenlandii zawierają łącznie ponad 99% słodkowodnego lodu na Ziemi. Należy dbać o to, żeby nie zniknęły, bo gdyby tak się stało, poziom oceanów podniósłby się o ponad 67 metrów. Obecnie lód pokrywa około 80% Grenlandii. Lodowiec topi się pod wpływem zjawiska globalnego ocieplenia. Ten proces wzmagają glony, które rozpoczynają kwitnienia na wiosnę. Objawia się to zaczernieniem dużych połaci lodu. Kiedy lód ciemniej, zmniejsza się jego zdolność do odbijania promieni słonecznych. To z kolei przyspiesza topnienie lodu. Nadzieja w wirusie gigancie Naukowcy pod kierunkiem dr Laury Perini z Wydziału Nauk o Środowisku na Uniwersytecie w Aarhus w Danii pobrali próbki z lodowca w Grenlandii. Na zdjęciach dokumentujących to wydarzenie widać ciemnobrunatną wodę w worku foliowym. Następnie w laboratorium przeanalizowano skład cieczy. – Zarówno w ciemnym lodzie, jak i czerwonym śniegu (barwa ta to świadectwo pobytu specyficznego gatunku alg – przyp. red.) znaleźliśmy sygnatury aktywnych gigantycznych wirusów. Po raz pierwszy znaleziono je na powierzchni lodu i śniegu zawierającego dużą ilość pigmentowanych mikroalg – mówi dr Perini. Wielkie wirusy odkryto w 1981 roku w oceanie – infekowały w nim algi. Później okazało się, że są obecne nawet w glebie na lądzie, a nawet – wśród ludzi. Wirusy są z reguły znacznie mniejsze niż bakterie. Zwykłe wirusy mierzą 20–200 nanometrów, podczas gdy typowa bakteria ma 2–3 mikrometry. Innymi słowy, normalny wirus jest około 1000 razy mniejszy od bakterii. Tymczasem gigantyczne wirusy osiągają rozmiar 2,5 mikrometra. To więcej niż większość bakterii. Genom wielkich wirusów jest też znacznie większy niż zwykłych wirusów. Długo sądzono, że lodowce są martwe, pozbawione żywych organizmów. Nowe badania wskazują, że oprócz glonów zasiedlają je m.in. bakterie, grzyby nitkowate i inne oraz gigantyczne wirusy. Niewidzialni giganci Mimo że nowo odkryte wirusy są gigantyczne, nie można ich zobaczyć gołym okiem. Dr Laura Perini nie widziała ich jeszcze nawet pod mikroskopem. Jak zatem doszła do wniosku, że istnieją? – Sposób, w jaki odkryliśmy wirusy, polegał na analizie całego DNA w pobranych próbkach. Przeszukując ten ogromny zbiór danych w poszukiwaniu określonych genów markerowych, znaleźliśmy sekwencje o wysokim podobieństwie do znanych gigantycznych wirusów – wyjaśnia badaczka. Sprawdź swoją wiedzę o Grenlandii. Jakie gatunki zwierząt tam żyją? Zwierzęta Grenlandii żyją w wyjątkowo niesprzyjającym miejscu, gdzie temperatury tylko miejscami osiągają wartości dodatnie, przez cały rok wieje silny wiatr, a pokrywa lodowa jest stałym... Aby upewnić się, że DNA wirusów nie pochodzi z dawno wymarłych mikroorganizmów, ale z żywych i aktywnych wirusów, wyodrębniono również całe mRNA z próbki. W ten sposób uzyskano potwierdzenie. Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Gigantyczne wirusy są nadal słabo rozpoznanymi organizmami i niewiele o nich wiadomo. W przeciwieństwie do większości innych wirusów mają one wiele aktywnych genów, które umożliwiają im naprawę, replikację, transkrypcję i translację DNA. Jak i dlaczego to się dzieje – nie jest to do końca jasne. Naukowcy muszą ustalić, jakie organizmy są infekowane przez wirusy. Zapewne część celuje w glony, inne w protisty – te ostatnie to organizmy eukariotyczne obejmujące jednokomórkowce grzybopodobne. Eksperci liczą, że dzięki analizom wirusów będą mogli znaleźć sposób na kontrolowanie wzrostu alg śnieżnych – i być może w dłuższej perspektywie – ograniczenie topnienia części lodowca. Odkryte wirusy zapewne żywią się algami śnieżnymi i mogą działać jako naturalny mechanizm kontrolujący zakwity alg. Źródło: Microbiome Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Od lodowca na Antarktydzie oderwała się wielka góra lodowa. Ma powierzchnię większą niż Kraków
Europejskie i amerykańskie satelity obserwacyjne uchwyciły moment „cielenia się” lodowca na Antarktydzie. Fragment o powierzchni około 380 kilometrów kwadratowych oderwał od lodowca szelfowego Brunt. Jest to trzecia tego typu sytuacja na przestrzeni ostatnich czterech lat.
W tym artykule: Trzecie cielenie lodowca Monitorowanie lodowców Kurczenie się lodowców Dwa satelity obserwacyjne Ziemi – europejski Copernicus Sentinel-1 i Landsat 8 NASA – zaobserwowały moment, w którym doszło do oddzielenia się góry lodowej od lodowca. Taki proces określa się mianem cielenia. Do oderwania się góry lodowej doszło po tym, jak kilka tygodni temu w lodowcu szelfowym nagle pojawiło się pęknięcie. Trzecie cielenie lodowca Góra lodowa oderwała się wzdłuż 14-kilometrowej przepaści, utworzonej pod kątem dziewięćdziesięciu stopni do istniejącego już pęknięcia zwanego Halloween. Nastąpiło to po długim okresie osłabienia lodu w McDonald Ice Rumples. Jest to trzecie duże cielenie się góry lodowej w tym obszarze w ciągu ostatnich czterech lat. Doszło do niego około dekady po tym, jak naukowcy z British Antarctic Survey (BAS) po raz pierwszy wykryli wzrost rozległych pęknięć w lodzie na lodowcu Brunt. Nowa góra lodowa została oficjalnie oznaczona przez amerykańskie Narodowe Centrum Lodowe jako A-83. Centrum nadaje nazwy na podstawie części Antarktydy, w którym góra lodowa została po raz pierwszy zaobserwowana. Ponieważ Brunt znajduje się we wschodniej części Morza Weddella, jego góry otrzymują oznaczenie „A”, podczas gdy numery są przydzielane sekwencyjnie. Monitorowanie lodowców Nieustanne monitorowanie szelfów lodowych przez satelity pozwala naukowcom śledzić skutki zmian klimatycznych w odległych regionach, takich jak Antarktyda. Przede wszystkim satelity pozwalają monitorować, w jaki sposób szelfy lodowe zachowują swoją integralność strukturalną w odpowiedzi na zmieniającą się dynamikę lodu oraz wzrost temperatury atmosfery i oceanów. Lodowiec szelfowy Brunt jest też miejscem, w którym znajduje się stacja badawcza Halleya prowadzona przez British Antarctic Survey (BAS). Glacjolodzy z BAS od lat monitorują zachowanie lodowca szelfowego. – To cielenie było spodziewane od czasu pojawienia się pęknięcia Halloween osiem lat temu. Wydarzenie to sprawiło, że lodowiec Brunt ma w tej chwili najmniejszą powierzchnię od czasu rozpoczęcia monitoringu – wyjaśnia w oświadczeniu prasowym dr Oliver Marsh, glacjolog BAS. Dr Marsh spędził cztery sezony pracując na lodowcu szelfowym Brunt. Jest też naukowcem, który jako pierwszy wykrył cielenie za pomocą urządzeń GPS. Kurczenie się lodowców – Cielenie się gór lodowych jest częścią naturalnego funkcjonowania lodowców szelfowych. Ale tego typu wydarzenia często powoduje duże zmiany w geometrii lodowca szelfowego i mogą wpływać na lokalną cyrkulację oceaniczną. Nasze zespoły naukowe i operacyjne nadal monitorują szelf lodowy w czasie rzeczywistym, aby upewnić się, że jest on bezpieczny. I że nie musimy przenosić w nowe miejsce stacji badawczej w Halley – dodaje badacz. Wyodrębnienie się A-83 jest trzecim znaczącym cieleniem się lodowca w tym regionie w ciągu ostatnich czterech lat. Pierwsze miało miejsce w 2021 roku, kiedy A-74 oderwała się od pokrywy lodowej. Jeszcze większa góra o nazwie A-81 pojawiła się w 2023 roku. – Pływające lodowce szelfowe Antarktydy rosną stopniowo w wyniku przepływu lodu i kurczą się epizodycznie w wyniku cielenia się gór lodowych. Równowaga między tymi dwoma procesami wpływa na ich zdolność do zatrzymywania lodu na lądzie. Niepokojące jest jednak to, że nawet w tym stosunkowo zimnym sektorze Antarktydy w ciągu ostatnich 3–4 lat doszło do trzech dużych cieleń. Lodowiec szelfowy Brunt dostarcza wielu danych, które pomogą nam zrozumieć proces cielenia się i przewidzieć przyszłą ewolucję tych ważnych ciał lodowych – napisał w oświadczeniu profesor Adrian Luckman, naukowiec z Uniwersytetu w Swansea. Postępująca utrata lodu na Antarktydzie jest jedną z najwyraźniejszych oznak wzrostu globalnych temperatur i poważnym ostrzeżeniem. Przyczynia się do wzrostu poziomu mórz, powodzi przybrzeżnych i ekstremalnych warunków pogodowych. Utrata lodu polarnego prowadzi do pochłaniania dodatkowego promieniowania słonecznego przez ziemskie oceany, powodując dalszy wzrost temperatury. Źródło: British Antarctic Survey, Universe Today. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Czy da się uratować „Lodowiec Zagłady”? Tak, ale trzeba by wydać aż 50 mld dolarów
Naukowiec wpadł na radykalny pomysł, jak uratować słynny Lodowiec Zagłady. Chce umieścić pod wodą długie na sto kilometrów kurtyny.
W tym artykule: Wzrost poziomu morza Co to jest „Lodowiec Zagłady”? Czy „Lodowiec Zagłady” da się uratować? Ile będzie kosztować ratowanie „Lodowca Zagłady”? John Moore, glacjolog i geoinżynier z University of Lapland, wymyślił, jak powstrzymać rozpadanie się „Lodowica Zagłady”. To gigantyczny fragment lądolodu Antarktydy, który rozpada się w niebezpiecznie szybkim tempie. Jak powstrzymać ten proces? Moore proponuje radykalne rozwiązanie. Chce przyczepić do dna Morza Amundsena bardzo długie kurtyny. Miałyby one uniemożliwić podmywanie dolnych części lodowca przez ciepłą oceaniczną wodę. Kosztowałoby to jednak niebagatelną kwotę. Całe przedsięwzięcie wymagałoby wyłożenia aż 50 mld dolarów. To tyle samo, ile wynosi ok. 1/3 rocznego budżetu Polski (w 2023 r. dochody naszego kraju wyniosły, w przeliczeniu na dolary, 140 mld). Wzrost poziomu morza Z powodu zmian klimatu poziom oceanów podnosi się coraz szybciej. Na podstawie pomiarów satelitarnych NASA wyliczyła, że obecnie jest to 3,4 mm na rok. WMO – czyli Światowa Organizacja Meteorologiczna – podaje nieco wyższą wartość dla lat 2013–2022: 4,6 mm rocznie. W dekadzie 1993–2002 było to 2,27 mm. Na pozór takie wielkości nie wydają się groźne. Jednak stopniowe podnoszenie się poziomu morza może mieć fatalne skutki. Gdyby poziom morza wzrósł o 60 cm, dotknęłoby to aż 100 mln ludzi na całym świecie. Życie w dzisiejszych miastach na wybrzeżach albo stałoby się niemożliwe, albo byłoby drastycznie trudne. 60 cm to całkiem sporo, biorąc pod uwagę, jak ogromna jest Ziemia. Jednak o tyle podniósłby się poziom morza, gdyby zniknął tylko jeden lodowiec. To Lodowiec Thwaites, nazywany chwytliwie „Lodowcem Zagłady”. Co to jest „Lodowiec Zagłady”? Lodowiec Thwaites to ogromny fragment lądolodu Zachodniej Antarktydy. Przezwisko „Lodowiec Zagłady” zawdzięcza swoim gigantycznym rozmiarom, niestabilności oraz coraz szybszemu topnieniu. Powierzchnia tego lodowca wynosi ok. 190 tys. km2. To odpowiada połowie powierzchni naszego kraju. Lodowiec Thwaites topi się w niebezpiecznie szybkim tempie. Już w tej chwili jego topnienie odpowiada za wzrost poziomu morza o 0,2 mm rocznie. To największe pojedyncze źródło dodatkowej wody w oceanie. „Ze względu na ocieplenie klimatu (a przede wszystkim oceanu), [lodowiec ten – przyp.red.] być może wszedł w fazę samonapędzającego się rozpadu, którego nic nie zatrzyma” – ostrzega dr Jakub Małecki na portalu Nauka o Klimacie. Jakie byłyby tego skutki? Jego całkowite stopienie podniosłoby poziom morza właśnie o 65 cm. Jednak zniknięcie Lodowca Thwaites negatywnie wpłynęłoby również na sąsiednie części antarktycznego lądolodu. Gdyby się rozpadły, poziom morza wzrósłby aż o 2–3 metry. Na szczęście najprawdopodobniej trwałoby to co najmniej kilka stuleci. Wpłynęli pod „Lodowiec Zagłady”. Jest gorzej niż sądzono Uzyskane po raz pierwszy „od spodu” dane na temat topnienia lodowca Thwaites, zwanego przez część klimatologów Lodowcem Zagłady, pokazały większy niż zakładano przepływ ciepłej wody. Czy „Lodowiec Zagłady” da się uratować? Z uwagi na ogromne rozmiary Lodowca Thwaites, naukowcy od dawna zastanawiają się, jak powstrzymać jego rozpad. John Moore już wcześniej sugerował, by sięgnąć po rozwiązania geoinżynieryjne. W 2018 r. proponował, by na dnie morskim wznieść potężny mur. Podobnie jak kurtyny, miałby on zapobiec podmywaniu lodowca przez cieplejsze wody. Teraz jednak Moore twierdzi, że kurtyny to bezpieczniejsze rozwiązanie. Gdyby np. okazało się, że negatywnie wpływają na środowisko naturalne, łatwo można by je usunąć. – Jakakolwiek interwencja to powinno być coś, co da się odwrócić, gdy zmienisz zdanie – mówi glacjolog portalowi Science Alert. Ile będzie kosztować ratowanie „Lodowca Zagłady”? Na razie Moore wraz z naukowcami z Univeristy of Cambridge pracuje nad prototypem kurtyn. Badacze testują ich wersję długości 90 cm w akwarium. Jeśli technologia sprawdzi się w małej skali, przeniosą się z powiększonym prototypem na rzekę Cam. Następny krok to dwuletni test na którymś z norweskich fiordów. Oczywiście wraz ze skalą rosną też koszty. W tym roku badacze wydali na testy 10 tys. dol. Szacują, że opracowanie technologii będzie wymagało 10 mln dol. Zaś zainstalowanie kurtyn na Morzu Amundsena – 50 mld. Jak mówi Moore – może się wydawać, że to niezwykle dużo. Jednak tyle będą wynosiły roczne koszty ochrony wybrzeży na każdy metr wzrostu poziomu mórz. Bogate rejony będzie stać na ich ponoszenie, biedne – nie. – Jedną z najważniejszych dla nas motywacji jest kwestia sprawiedliwości społecznej – mówi Moore. – [Ratowanie Lodowca Thwaites – przyp.red.] to bardziej sprawiedliwy sposób radzenia sobie ze wzrostem poziomu morza niż zwykłe stwierdzenie: „Powinniśmy wydać te pieniądze na adaptację” – dodaje naukowiec. Źródła: Science Alert, Nauka o klimacie, NASA, WMO, Prawo.pl. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Miejsce kultu czy zwykły kamień? W Zachodniopomorskiem odkryto zagadkowy głaz
Waży kilkadziesiąt ton, nosi ślady obróbki, a jego górna część jest płaska – na polu pod Kamieniem Pomorskim odkryto zagadkowy głaz. Czy było to starożytne miejsce kultu?
W tym artykule: Zwykły głaz, miejsce kultu, diabelski kamień? Wygląd głazu Badania głazu. Co dalej? Przez bardzo dużą część pradziejów obszar Polski niemal w całości był skuty lodem. Lodowiec ostatecznie wycofał się z naszych terenów zaledwie kilkanaście tysięcy lat temu. Świadectwem jego działalności są liczne głazy narzutowe, które lądolód ze sobą przyniósł. W okolicach Kamienia Pomorskiego, w rejonie wsi Grabowo, Dariusz Jarosik, jeden z jej mieszkańców, natknął się w czasie prac polowych na taki kamień. Ten jednak jest inny niż wszystkie. Zwykły głaz, miejsce kultu, diabelski kamień? Informacja o odkryciu za pośrednictwem ks. Dariusza Żarkowskiego, proboszcza z parafii pw. św. Ottona w Kamieniu Pomorskim, trafiła do pracowników pobliskiego Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej. Kapłan od lat wspiera projekty dotyczące dziedzictwa historycznego organizowane przez lokalne muzeum. O interwencji w terenie poinformowali w mediach społecznościowych muzealnicy. – Na płaskim szczerym polu taki gigant musiał się wyróżniać i dla ludności pradziejowej mógł stanowi jakieś miejsce szczególne. To są oczywiście tylko nasze domysły, ale po kształcie kamienia, jego wielkości i obrobionych bokach można przypuszczać, ze mógł służyć jako miejsce kultowe – informują muzealnicy. I sami się głowią: – Zwykły głaz, miejsce kultu, czarci głaz, diabelski kamień, a może jeszcze coś innego? Wygląd głazu Granitowy głaz jest olbrzymi. Według wstępnych szacunków waży kilkadziesiąt ton. – Po przybyciu na miejsce i zobaczeniu go zdumiała nas jego wielkość i kształt, przypominający rodzaj wielkiego kamiennego ołtarza – mówią muzealnicy. W planie głaz ma dość regularny, trapezoidalny kształt. Dłuższe krawędzie są równoległe i mają ok. 3,2 m długości. Te krótsze są mniej regularne i mają ok. 2,8 długości. Eksperci stwierdzili, że jest to z pewnością głaz narzutowy, który osiadł w tym miejscu po wycofaniu się lodowca około 11-10 tysięcy lat temu. Badania głazu. Co dalej? To od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie będzie zależeć, jakie dalsze działania zostaną podjęte. – Na razie zrobiliśmy jedynie dokumentację tego, co jest odkryte – powiedział National Geographic Polska dyrektor Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej Grzegorz Kurka, który jest też archeologiem. Ze względu na trudne warunki pogodowe – przenikliwą wilgoć i deszcz – nie udało się zrobić wiele więcej. 7 najbardziej ekscytujących odkryć archeologicznych 2023 roku. Ranking według National Geographic Zaginione miasto Majów, zatopiona świątynia we Włoszech, wyjątkowo dobrze zachowane miecze w jaskini nad Morzem Martwym. Te znaleziska zmieniły nasze spojrzenie na historię. Poznajcie 7 najb... W mediach społecznościowych rozgorzała dyskusja na temat funkcji głazu. Zwrócono uwagę, że wcale nie musiało to być miejsce starożytnego kultu, ale źródło materiału budowlanego. Z kamienia miano odłupywać kawałki surowca. – Raczej nie. Gdyby tak się działo, boki byłyby nieregularne – odpowiedzieli muzealnicy. Zwrócono też uwagę, że kamień oddalony był od zabudowań, a budulec pozyskiwano raczej z bliższej odległości. – Ludzie kiedyś byli bardziej praktyczni niż my obecnie. Po prostu nie byłoby sensu transportować kamienie na dużą odległość przy dużej liczbie głazów narzutowych w okolicy – zauważyli. Obszar, na którym odkryto głaz, jest dla badaczy przeszłości bardzo ciekawy. Niedaleko, po drugiej stronie cieśniny Dziwna, leży wyspa Wolin. To tam tysiąc lat temu znajdowało się legendarne miasto Wineta. Było to emporium handlowe włączone w granice państwa Mieszka I w 967 roku. Uważa się też, że Wolin był miejscem kultu boga Świętowita. Źrodło: Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
Dewon był epoką ryb. Poznaj ciekawostki o tym niezwykłym okresie Ziemi
Dewon był czwartym okresem ery paleozoicznej. Nazywany jest epoką ryb, ponieważ to właśnie te stworzenia rządziły wówczas naszą planetą. Niektóre gatunki z tego okresu można nawet dziś spotkać na Ziemi w praktycznie niezmienionym kształcie.
W tym artykule: Dewon nazywany jest epoką ryb Jakie zwierzęta żyły w Dewonie? Rośliny, które powstały w okresie dewonu Jaki klimat panował w dewonie? Dewon to czwarty okres ery paleozoicznej. Trwał około 60 milionów lat. Uważa się, że rozpoczął się ok. 419 mln lat temu, a zakończył 358 mln lat temu. Dzieli się go na trzy epoki: wczesny, środkowy i późny. Zawdzięcza swoją nazwę czerwonym osadom utworzonym w wyniku zderzenia się Ameryki Północnej z Europą. Te charakterystyczne skały zostały po raz pierwszy zbadane w hrabstwie Devon w południowo-zachodniej Anglii. Dewon nazywany jest epoką ryb Kiedy rozpoczął się dewon, około 416 milionów lat temu, Ziemia przechodziła kompletną reorganizację. Wielki superkontynent Gondwana kierował się na północ, z dala od bieguna południowego. W tym samym czasie na równiku zaczął się tworzyć drugi superkontynent, znany jako Euroameryka lub Laurosja. Składały się na niego części Ameryki Północnej, północnej Europy, Rosji i Grenlandii. Dewon jest również zwany epoką ryb, ponieważ okres ten cechowała ich niezwykła różnorodność. Za najbardziej wyjątkowe można uznać ryby pancerne (łac. placodermi), grupę, która po raz pierwszy pojawiła się w sylurze. Charakteryzowały je potężne szczęki pełne ostrych płytek, które pełniły rolę zębów. Wczesne ryby pancerne żywiły się mięczakami i innymi bezkręgowcami, ale później rozwinęły się z nich gatunki groźnych, rozrywających inne ryby potworów mierzących do 10 metrów długości. Inne rodzaje ryb z tej grupy, pozbawione szczęk, przekształciły się w liczne nietypowe formy. Wśród skamienielin znajdują się gatunki o głowach w kształcie podkowy i inne, które wyglądały jak zaokrąglone tarcze. Jakie zwierzęta żyły w Dewonie? Dobra ochrona nie zapewniła jednak tym prymitywnym rybom długiego przetrwania. Dewońscy przodkowie żyjących dzisiaj ryb należeli do dwóch głównych, pozbawionych pancerza, grup. Ryby chrzęstnoszkieletowe, które zyskały tę nazwę dzięki złożonym z chrząstek szkieletom, dały później początek rekinom i płaszczkom. Miały małe i szorstkie łuski, płetwy oraz ostre, wymienne zęby. Druga grupa, ryby kostnoszkieletowe, były pokryte łuskami i potrafiły manewrować dzięki płetwom, a także kontrolować wyporność za pomocą wypełnionych gazem pęcherzy pławnych. Do grupy tej zalicza się większość współczesnych ryb. Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej Era mezozoiczna czasem bywa nazywana średniowieczem dziejów Ziemi. Według tabeli stratygraficznej, mezozoik to środkowa era fanerozoiku. Poprzedzał ją paleozoik, zaś po niej nastąpił trwaj... Należały do niej również ryby mięśniopłetwe, których nazwa pochodzi od grubej, mięsistej podstawy płetwy. Ich rozwój stanowił gigantyczny ewolucyjny krok prowadzący do powstania płazów, czyniąc je przodkami wszystkich kręgowców lądowych mających cztery kończyny, w tym dinozaurów i ssaków. Skamieniałości tych niezwykłych zwierząt pochodzą z czerwonych skał z Devon. Niektóre ryby mięśniopłetwe wciąż żyją i nazywamy je „żywymi skamielinami”. Należą do nich chociażby latimerie. W pierwszej dekadzie XXI wieku odkryto inną skamielinę stworzenia z dewonu, które zostało okrzyknięte jako istotne ogniwo między rybami a pierwszymi chodzącymi po ziemi kręgowcami. Znaleziony w kanadyjskiej Arktyce w 2004 roku tiktaalik, bo tym gatunku mowa, miał podobną do krokodylej głowę i silne, kościste płetwy. Naukowcy uważają, że używał ich jak nóg, aby przemieszczać się w płytkich wodach, a nawet na lądzie. Ryba miała też inne cechy zwierząt lądowych, w tym żebra, szyję i nozdrza na pysku do oddychania powietrzem. Pierwsze płazy oddychały za pomocą prostych płuc i skóry. Spędzały prawdopodobnie większość swojego życia w środowisku wodnym, opuszczając je tylko w razie ucieczki przed rybami drapieżnymi. W trakcie dewonu pojawiły się również pierwsze amonity, stworzenia przypominające ośmiornice i kalmary, które przetrwały aż do końca kredy, 65 mln lat temu. Rośliny, które powstały w okresie dewonu W czasie dewonu rośliny zaczęły rozprzestrzeniać się poza tereny podmokłe i pojawiło się wśród nich kilka nowych gatunków, które mogły przetrwać na suchym lądzie. Pod koniec omawianego okresu pojawiły się pierwsze lasy, a to dzięki roślinom łodygowym i wytworzeniu przez nie drzewiastych struktur zdolnych do wspierania podniesionych gałęzi i liści. Niektóre drzewa z okresu dewonu osiągały 30 metrów wysokości. Pod jego koniec pojawiły się też pierwsze paprocie, skrzypy i rośliny nasienne. Sylur - jeden z okresów ery paleozoicznej. Sprawdź, ile wiesz o tym okresie Sylur to trzeci okres ery paleozoicznej. Poprzedza go ordowik, zaś po nim następuje dewon. Do najważniejszych wydarzeń, jakie miały wtedy miejsce, należy niewątpliwie zasiedlenie lądów prz... Nowe życie rozwijające się na lądzie najwyraźniej uniknęło najgorszych skutków masowego wymierania, które zakończyło dewon. Głównymi ofiarami były stworzenia morskie, gdzie wyginęło aż do 70 procent gatunków. Tworzące rafy zwierzęta prawie całkiem zniknęły. Teorie mające na celu wyjaśnienie tego zjawiska obejmują globalne ochłodzenie z powodu ponownego zlodowacenia Gondwany lub obniżone stężenie dwutlenku węgla (gazu odpowiedzialnego za efekt cieplarniany) w atmosferze wynikające z zalesiania się kontynentów. Jedną z hipotez jest również zderzenie planetoidy z Ziemią. Jaki klimat panował w dewonie? Uważa się, że warunki klimatyczne na Ziemi w okresie dewonu były stabilne. Badacze twierdzą, że dominowały wysokie temperatury, której towarzyszyły obfite deszcze. Suchy klimat występował tylko w niektórych regionach planety. Średnia globalna temperatura wynosiła nawet 30 stopni Celsjusza. Wraz z końcem tego okresu nastąpiło jednak ochłodzenie, które związane było z zaczynającym się glacjałem i zlodowaceniem Gondwany, która znajdowała się na obszarze południowego bieguna Ziemi. Naukowcy wskazują również, że w trakcie dewonu światowy poziom morza był niezwykle wysoki. Co ważne, ślady dewonu znajdują się również na ziemiach Polski. To między innymi: Echa orogenezy kaledońskiej (ruchy górotwórcze) spowodowały niemal całkowite wycofanie się morza. Schyłek najstarszego dewonu to transgresja morska na obszarze niemal całej Polski. Zalaniu nie ulegają tylko Sudety i ich przedgórze. Zaczynają się wstępne ruchy górotwórcze orogenezy hercyńskiej. W Polsce najwięcej pozostałości z okresu dewonu znajduje się na powierzchni w Górach Świętokrzyskich. To wapienie z licznymi skamieniałościami. W Sudetach osady dewońskie występują w Górach Kaczawskich, na Pogórzu Kaczawskim, Pogórzu Izerskim, Pogórzu Wałbrzyskim (w depresji Świebodzic) i Górach Bardzkich – są to słabo zmetamorfizowane osady ilaste i piaszczyste oraz metawulkanity. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy dostrzegli nietypowy lodowiec na Marsie. Wiedzą też, jak szukać wody na odległych planetach
Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge opracowali model, który pozwala przewidzieć, ile bogatych w wodę minerałów znajduje się wewnątrz obserwowanej planety. Te minerały mogą „wchłaniać” wodę i przenosić ją z powrotem na powierzchnię, napełniając zbiorniki wodne opróżnione wcześniej w wyniku intensywnego promieniowania pobliskich gwiazd.
W tym artykule: Woda może się chować pod powierzchnią planet Krążenie wody na planecie sprzyja powstaniu życia Ślady lodowca na Marsie Astronauci na Marsie mogą czerpać wodę z lodu Myśląc o obecności wody na jakiejś planecie, zwykle wyobrażamy sobie rozległe oceany lub płynące rzeki. Innymi słowy, wody powierzchniowe. Ale znaczna ilość wody może być „zamknięta” w skałach i minerałach znajdujących się głęboko pod powierzchnią. Może to dotyczyć również planet, które z pozoru wydają się wyjałowionymi pustyniami. Takich, które krążą na tyle blisko macierzystych gwiazd, że oceany powierzchniowe mogły zagotować się i wyparować. Jest to szczególnie istotne w przypadku planet krążących wokół tzw. czerwonych karłów, czyli najpowszechniejszych gwiazd w Drodze Mlecznej, a także tzw. gwiazd typu M. Te ostatnie w okresie młodości emitują tak intensywne promieniowanie, że mogą wypalać wody powierzchniowe, a nawet niszczyć całe planety. Woda może się chować pod powierzchnią planet – Chcieliśmy zbadać, czy na planetach krążących w pobliżu tego typu gwiazd, osuszonych z wód powierzchniowych, mogą ponownie ukształtować się oceany – powiedziała Claire Guimond. To główna autorka nowego badania i doktorantka na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu w Cambridge. Kierowany przez nią zespół wykazał, że woda uwięziona wewnątrz planety może uzupełniać wody powierzchniowe, gdy gwiazda, wokół której krążą planety dojrzeje i ochłodzi się. – Nasz model wskazuje górną granicę ilości wody, jaką planeta może przechować w wewnętrznych warstwach. Uwzględniliśmy konkretne minerały i ich zdolność do pobierania wody do swojej struktury – dodaje naukowczyni. Życie pozaziemskie istnieje niemal na pewno. Pozostaje pytanie – jak je znaleźć? Odkrycie, że w naszej galaktyce roi się od planet, ożywiło poszukiwania życia. A napływ funduszy prywatnych wytworzył atmosferę sprzyjającą śmiałym poczynaniom badawczym. NASA też inte... Zespół odkrył, że rozmiar planety jest bazą do wyliczeń, ile wody może przechowywać dane ciało niebieskie. Parametr ten określa ilość minerałów bogatych w wodę, które mogą znajdować się pod powierzchnią. Nie musi to jednak oznaczać, że większe planety mają większe rezerwy wody. Wcześniejsze badania wykazały, że planety dwu- lub trzykrotnie większe od Ziemi mają zwykle suchy, skalisty płaszcz. Jest to spowodowane tym, że górny płaszcz, w którym przechowywana jest woda wewnętrzna planety, stanowi mniejszą część masy większych planet. Krążenie wody na planecie sprzyja powstaniu życia Temperatura i ciśnienie w górnym płaszczu są idealne do tworzenia zielono-niebieskich minerałów – wadsleyitu i ringwoodytu – które mogą wchłaniać wodę. Ta warstwa skalna znajduje się również w zasięgu wulkanów, co oznacza, że woda z minerałów może być przenoszona na powierzchnię przez aktywność wulkaniczną w postaci pary wodnej. Proces ten może również przenosić inne składniki niezbędne do życia z wnętrza planety na jej powierzchnię – twierdzą badacze. Odkrycia zespołu mogą pomóc naukowcom określić, które planety należy obrać za cel w pierwszej kolejności w poszukiwaniu życia pozaziemskiego. Ślady lodowca na Marsie Tymczasem zespół badaczy z Mars Institute, SETI Institute, NASA Ames Research Center i University of Maryland, na podstawie danych z kamery HiRISE odkrył na Marsie pozostałości po dawnym lodowcu. Nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie fakt, że lodowiec miał znajdować się w okolicy regionu Valles Marineris i Noctis Labyrinthus, czyli w obszarze okołorównikowym. – Lodowiec pochodził z ostatniej epoki marsjańskiej – Amazonianu. Klimat Marsa był już wtedy zimny i suchy. Jednak lód na powierzchni mógł się utrzymać, co w tych szerokościach obecnie jest już niemożliwe ze względu na bardzo niskie ciśnienie i temperatury, często przekraczające zero stopni Celsjusza. Lód w takich warunkach ulega sublimacji, czyli zamianie w parę wodną. Dlatego mówimy jedynie o morfologii polodowcowej, a nie o lodowcu – wyjaśnia dr Natalia Zalewska, geolożka z Zespołu Eksploracji Marsa Centrum Badań Kosmicznych PAN. Życie na Marsie. Kiedy mogło powstać i czy mamy szanse na odnalezienie organizmów na Czerwonej Planecie? Organizmy potrzebują stabilnych warunków, źródła energii i ciekłej wody. Kiedy zatem mogło powstać życie na Marsie? Tę kwestię wyjaśniamy poniżej. Naukowcom udało się zidentyfikować na tym obszarze takie formy, jak moreny, szczeliny, rysy lodowcowe oraz pęknięcia krzyżowe i radialne. Ta morfologia porównana była z cechami lodowców występujących na Ziemi. Astronauci na Marsie mogą czerpać wodę z lodu – Najciekawszym odkrytym zjawiskiem geologicznym jest wykrystalizowana skorupa soli siarczkowych, którą pozostawił po sobie lodowiec – mówi dr Zalewska. – W okresie istnienia lodowca popioły wulkaniczne z siarką opadały na jego powierzchnię i reagowały z lodem wodnym. W wyniku tego krystalizowała sól. Obszar, na którym znajdował się lodowiec nazwano Noctis Landing, gdyż założono, że mogłoby być to potencjalne miejsce do lądowania dla przyszłych astronautów. Jeśli chcemy wysłać na Marsa misję załogową, łatwo dostępna woda będzie niezbędna. Nie potwierdzono jeszcze, czy poza lodowcowymi cechami morfologicznymi, są gdzieś niżej zagrzebane jego lodowe szczątki. Źródła: Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, space.com, 54th Lunar and Planetary Science Conference 2023. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Czwartorzęd to okres zlodowaceń i powstania człowieka. Jak wyglądało ostatnie 2,6 miliona lat historii Ziemi?
Czwartorzęd to najmłodszy okres ery kenozoicznej. Jest określany jako wiek ludzi, zlodowaceń i mamutów. To wtedy ukształtowała się współczesna rzeźba terenu, dzięki przesuwającym się lądolodom.
W tym artykule: Czwartorzęd to czas zlodowaceń Poziom mórz obniżył się, tworząc przejścia lądowe Zwierzęta w okresie czwartorzędu Nadejście człowieka Czwartorzęd jest częścią ery kenozoicznej, obejmującą ostatnie 2,6 miliona lat historii Ziemi. Zmiany klimatyczne oraz ich konsekwencje zdominowały przebieg tego okresu. Lodowce przesunęły się z biegunów i ponownie na nie wycofały, rzeźbiąc i formując tereny z każdym ruchem. Poziom mórz opadał i podnosił się wraz z kolejnymi okresami lodowacenia i rozmarzania. Niektóre ssaki osiągnęły masywne rozmiary, wykształciły futro, a następnie wyginęły. Ludzie wyewoluowali do aktualnej formy, wędrowali po świecie i odciskali swoje piętno na prawie każdym ekosystemie na Ziemi, a także na klimacie. Czwartorzęd to czas zlodowaceń Na początku czwartorzędu kontynenty zajmowały już podobne pozycje do obecnych. Czasem tylko poruszały się bardzo wolno pod wpływem przemieszczania się płyt tektonicznych. Przez cały czas jednak planeta obiegała Słońce. Niewielkie zmiany ruchu orbitalnego powodowały, że zlodowacenia pojawiały się i wycofywały. Naukowcy przeanalizowali dzieje naszych przodków. Tak poradzili sobie z epoką lodowcową Naukowcy przeprowadzili analizę genomów prehistorycznych łowców-zbieraczy, którzy żyli w Europie w okresie 35 000–5000 lat temu. Badacze odkryli, jak udało im się przetrwać ostatnią ep... Około 800 tys. lat temu zmiany klimatyczne następowały według cyklicznego wzoru. Zlodowacenia trwały około 100 tys. lat, a rozdzielały je trwające od 10 do 15 tys. lat interglacjały. Ostatnia epoka lodowa zakończyła się około 10 tys. lat temu. Poziom mórz gwałtownie wzrósł, a kontynenty przyjęły swoje aktualne kształty. Poziom mórz obniżył się, tworząc przejścia lądowe Wraz ze spadkiem temperatury, pokrywy lodowe na biegunach rozrastały się i pokryły dużą część Ameryki Północnej oraz Europy, części Azji i Ameryki Południowej, a także całą Antarktydę. Przy tak dużej ilości wody zamkniętej w lodzie poziom mórz zaczął opadać. Między kontynentami utworzyły się pomosty lądowe, jak chociażby zanurzone aktualnie w Cieśninie Beringa połączenie pomiędzy Azją i Ameryką Północną. Pozwoliły one zwierzętom i ludziom na migrację z jednego lądu na drugi. Podczas ciepłych okresów czwartorzędu wycofujący się lód odkrywał świeżo przekształcone góry i nowe rzeki wpadające do gigantycznych zbiorników wodnych, takich jak system Wielkich Jezior. Rośliny i zwierzęta, które wcześniej szukały ciepła i komfortu w okolicach równika, wracały do wyższych szerokości geograficznych. W rzeczywistości każda zmiana temperatury powodowała globalne zmiany w wiatrach i prądach morskich, które z kolei wpływały na rozkład mokrych i suchych obszarów na całym świecie. Zwierzęta w okresie czwartorzędu Od początku czwartorzędu wieloryby i rekiny zdominowały morza i zajęły najwyższą pozycję w łańcuchu pokarmowym. Niższe szczeble przejęły wydry, foki, krowy morskie, ryby, kalmary, skorupiaki, jeżowce i mikroskopijnej wielkości plankton. Z kolei na lądzie, podczas najchłodniejszych momentów czwartorzędu, ssaki takie jak mamuty, nosorożce, bizony i woły rosły, jednocześnie pokrywając się grubym, ciepłym futrem. Żywiły się małymi krzewami i trawami, które rosły przy stale przemieszczających się krawędziach pokryw lodowych. Czy malowidła naskalne z epoki lodowcowej przedstawiają olbrzymy, które zamieszkiwały Ziemię wraz z ludźmi? Megafauna znana jest dziś archeologom i paleontologom nie tylko ze skamieniałości, ale również ze sztuki naskalnej, którą tworzyli ludzie. Tysiące lat temu pradawni malowali rysunki, które... Około 10 tys. lat temu klimat zaczął się ocieplać, a większość z tej tak zwanej megafauny wymarła. Tylko garstka mniejszych, choć nadal imponujących jej przedstawicieli pozostała – słonie afrykańskie, nosorożce i hipopotamy. Naukowcy nie są pewni, czy ocieplenie klimatu było przyczyną wymarcia megafauny pod koniec ostatniej epoki lodowcowej. W tym czasie ludzie współcześni szybko rozprzestrzeniali się po całym świecie, a niektóre badania łączą wyginięcie dużych ssaków właśnie z przybyciem ludzi i ich metodami polowania. Nadejście człowieka Czwartorzęd często nazywa się „wiekiem ludzi”. Co prawda nasi najstarsi praprzodkowie powstali wcześniej, bo w okresie neogenu. Jednak na początku czwartorzędu w Afryce pojawił się Homo erectus. Z biegiem czasu linia hominidów wyewoluowała większe mózgi oraz wyższą inteligencję. Pierwsi współcześni ludzie – Homo sapiens – zjawili się w Afryce około 190 tys. lat temu. Stopniowo zajęli tereny Europy i Azji, a następnie Australii i obu Ameryk. Podczas tego procesu nasz gatunek wpłynął na życie w morzu, na lądzie, jak i w powietrzu. Obecnie naukowcy uważają, że przyczyniamy się także do podnoszenia temperatury całej planety. Globalne ocieplenie sprawia, że topnieją lodowce i podnosi się poziom mórz.
Olbrzymia góra lodowa oderwała się od Antarktydy. Jest trzykrotnie większa niż powierzchnia Warszawy
Góra lodowa o powierzchni ok. 1550 km kw. oderwała się od szelfu lodowego Brunt na Antarktydzie. Naukowcy twierdzą jednak, że to wydarzenie nie ma związku z topnieniem lodowców i zmianami klimatycznymi. Co zatem się stało?
W tym artykule: Od szelfu Antarktydy oderwała się góra lodowa wielkości Londynu To już druga góra lodowa, która oderwała się w tym regionie Antarktydy Gdzie powstają góry lodowe? Antarktyda, kontynent wiecznej zimy oraz bezkresnego śniegu i lodu, już od kilku lat przykuwa uwagę całego świata. To dlatego, że ten region położony prawie w całości na południe od koła podbiegunowego i otoczony przez Ocean Południowy, topnieje w historycznie szybkim tempie. Według badaczy, jeśli proces ten się nie zatrzyma, poziom oceanów może podnieść się niedługo nawet o kilkadziesiąt centymetrów. Już teraz topniejące lodowce Antarktydy odpowiadają za kilka procent globalnego wzrostu poziomu mórz. Od szelfu Antarktydy oderwała się góra lodowa wielkości Londynu Pod koniec ubiegłego roku naukowcy odkryli, że pod antarktycznym lądolodem znajduje się rzeka o długości 460 km. Płynie pod powierzchnią lądolodu w zachodniej części kontynentu, a uczeni sugerują, że jej obecność znacznie przyspiesza topnienie pokrywy lodowej. W tym tygodniu z kolei British Antarctic Survey poinformowało, że od szelfu Antarktydy oderwała się wielka góra lodowa. Zwierzęta Antarktydy - jakie gatunki tam żyją? Antarktyda - najdalej wysunięty na południe kontynent - to jedno z najbardziej tajemniczych miejsc na Ziemi. Południowy biegun zimna jest jedynym kontynentem nieeksploatowanym gospodarczo i niez... Nowa góra lodowa jest większa niż Londyn i ponad trzykrotnie większa niż Warszawa. Ma powierzchnię ok. 1550 km2. Jednak w przeciwieństwie do ostatnich zmian na Antarktydzie, oderwanie zwartej bryły lodu nie ma związku z ocieplaniem klimatu. – Wydarzenie cielenia od lodowca jest częścią naturalnego zachowania szelfu lodowego Brunt i nie jest związane ze zmianami klimatu – twierdzi Dominic Hodgson, glacjolog z British Antarctic Survey. To już druga góra lodowa, która oderwała się w tym regionie Antarktydy Badacze, którzy monitorowali Brunt, od lat wiedzieli już, że wkrótce może dojść do oderwania się bryły. Już 35 lat temu doszło do pęknięcia w 150-metrowej warstwie lodu, które nazwano Chasm-1. Od 2015 pęknięcie stawało się coraz większe. W związku z tym stacja badawcza Halley musiała rok później przenieść się o 23 kilometry w głąb Antarktydy. W końcu 22 stycznia, po 8 latach, góra lodowa oderwała się od szelfu. Co więcej, to już drugie wycielenie w ciągu ostatnich 2 lat. W 2021 roku oderwała się mniejsza góra A-74. Naukowcy ze stacji Halley twierdzą, że nowe wycielenie sprawia, że stacja prawdopodobnie znowu będzie musiała się przenieść. Badacze przewidują, że w ciągu kolejnych kilku lat może dojść do oderwania kolejnej dużej bryły lodu. Obecnie na stacji przebywa 21 pracowników, którzy pracują nad utrzymaniem dostaw prądu i urządzeń, dzięki którym eksperymenty naukowe działają przez całą zimę. Będą tam do 6 lutego, a następnie zostaną zabrani samolotem. Badacze z British Antarctic Survey twierdzą, że nowa góra lodowa będzie przemieszczać się podobną drogą jak A-74, czyli wzdłuż Antarktycznego Prądu Okołobiegunowego do Morza Weddella. Oficjalnie zostanie nazwana przez amerykańskie Narodowe Centrum Lodowe (NIC). Naukowcy z BAS będą teraz stale monitorować jej ruch. Gdzie powstają góry lodowe? Pływające góry lodowe przemieszczają się z różną prędkością. Wpływ na to ma m.in. działanie poruszającej się wody i powietrza. Ruch oderwanego fragmentu lądolodu zależy od: kierunku, prędkości i pionowego zasięgu prądu morskiego, kierunku i prędkości wiatru, stosunku wielkości części zanurzonej i wynurzonej, głębokości zbiorników wodnych. Piramidy na Antarktydzie: Skąd się wzięły tajemnicze struktury na szóstym kontynencie? Kiedy w 2016 roku fotografie tajemniczego obiektu na Antarktydzie obiegły świat, pojawiło się wiele pytań. Ogromny stożek jako żywo przypominał egipskie piramidy z płaskowyżu w Gizie. Czy... Spotyka się je na otwartych morzach w strefach polarnych półkuli północnej i południowej. Ich źródłem są lodowce zachodniej części Grenlandii i Antarktydy. Jednak to kontynent położony najbardziej na południe Ziemi odpowiada za 90% tych obiektów. Największą znaną górą lodową jest B-15. Oderwała się w kwietniu 2000 roku. W chwili powstania miała 275 km długości i 40 km szerokości, a jej powierzchnia wynosiła ok. 11 000 km². Góry lodowe od zawsze stanowiły zagrożenie dla statków. W 1912 roku doszło do najsłynniejszego zderzenia jednostki morskiej z górą lodową. Brytyjski transatlantyk Titanic zderzył się z takim obiektem i zatonął. Dopiero ta katastrofa sprawiła, że znowelizowano zasady bezpieczeństwa morskiego. Od 1914 roku prowadzone są obserwacje na obszarach szlaków żeglugowych. Zajmuje się tym m.in. Międzynarodowy Patrol Lodowy i instytucje takie jak British Antarctic Survey. Źródło: BAS. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lodowce się rozpuszczają wskutek globalnego ocieplenia. Topniejące górskie szczyty mogą zabić tysiące osób. Co na to nauka?
W Alpach naukowcy starają się wprowadzić systemy ostrzegające ludzi i informujące o osuwiskach i powodziach spowodowanymi rozpadaniem się lodowców przez zmiany klimatyczne.
W tym artykule: Nadciągająca katastrofa Niewidzialne zagrożenie Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ludzie ciągle są nieświadomi Na majestatycznej Marmoladzie, królowej włoskich Dolomitów, pierwsza niedziela lipca była pięknym dniem dla turystów. Niebo prawie bezchmurne i ciepłe 27 stopni Celsjusza. Wtedy z lodowca, największego w paśmie górskim, oderwał się odcinek wielkości dwóch boisk piłkarskich. Lód i gruz pędził z siłą zapadającego się wieżowca. Jedenaście osób, w tym dwóch doświadczonych przewodników górskich, już nie wróciło do domów. – Widziałem zdjęcia tego, jak to wyglądało przed upadkiem i zabrałbym tam tego dnia własnego syna – mówi Alberto Silvestri, włoski przewodnik. Dla alpinistów i mieszkańców tragedia była przerażającym przypomnieniem tego, jak bardzo piękno gór maskuje związane z nimi ryzyko. Pasma górskie obejmują jedną czwartą całej Ziemi. Miliony ludzi, którzy nazywają je domem, zawsze żyły z poczuciem zagrożenia. Teraz to zagrożenie jest większe przez zmiany klimatyczne. Temperatura rejonów górskich wzrosła o 50% szybciej niż temperatura na świecie. Przez to podczas zdobywania szczytów Himalajów alpiniści porzucają teraz kombinezony ekspedycyjne na rzecz lżejszych kurtek. Takie kurtki jednak nie posiadają odpowiedniego zabezpieczenia, co dla alpinistów stanowi niebezpieczeństwo. Naukowcy obliczający ryzyko klęsk żywiołowych w górach, tacy jak Perry Bartlet z Federalnego Instytutu Badań nad Lasami, Śniegiem i Krajobrazem w Szwajcarii, musieli zaktualizować swoje modele. – Skala tego, co obliczamy, zmieniła się całkowicie. Wydarzenia są znacznie większe – mówi badacz. Na początku października kolejny lodowiec zawalił się w Patagonii, a w Kirgistanie w lipcu. Gdy wieczna zmarzlina się rozmraża, skała i gleba, przyzwyczajone kiedyś do temperatur poniżej zera, osuwają się. Wędrowcy na wysokości i mieszkańcy u podnóża zmagają się z istotnym pytaniem: Jak mogą nadal być bezpieczni, kiedy coraz częściej dochodzi do osunięć? Nadciągająca katastrofa To pytanie, które nęka Roberto Rotę, burmistrza górskiej wioski Courmayeur. Jest ona położona po włoskiej stronie Mont Blanc, najwyższego szczytu Europy Zachodniej. Niestabilne zbocze Monte de la Saxe mogłoby uwolnić tyle skał i gleby, że zostałoby to zarejestrowane przez sejsmografy na całym świecie. Nad przysiółkiem Planpincieux, z dwóch niepewnie zawieszonych lodowców może spaść tyle lodu, ile by wypełniło dwa Empire State Building. W najgorszym przypadku, zdaniem Roty, całkowicie zniszczyłoby to cały Planpincieux. Na Rocie spoczywa ogromna odpowiedzialność. Były instruktor narciarski czasem się zastanawia, czy podjął słuszną decyzję o pracy za biurkiem. Ale wierzy w skuteczność systemów, które są ciągle ulepszane. Naziemny radar skierowany do niestabilnych szczytów i zboczy mierzy ruch lodu przez całą dobę. Jeśli prędkość wzrośnie, rośnie również szansa, że lodowiec się zawali. Analizowane są również zdjęcia satelitarne i z dronów. Rota otrzymuje codziennie maila o godz. 14 z danymi i analizami. W dobre dni widzi żółtą tabelkę wskazującą na zagrożenie zawaleniem się lodowców średniego poziomu. W najgorsze dni tabelka jest mocno czerwona. Miejscowi, tacy jak Guiliana Patellani pamiętają jedną sytuację. Dwa lata temu sygnalizacja świetlna wzdłuż drogi do Planpincieux zmieniła się na czerwoną, powstrzymując ludzi przed przejściem do strefy potencjalnej katastrofy. Na telefonach osób w zagrożonych obszarach pojawiły się alerty. Zaniepokojeni ratownicy zapukali do drzwi kamiennego domu, instruując Patellani i jej rodzinę, aby spakowali swój najcenniejszy dobytek i przenieśli się na awaryjne miejsce ewakuacji. Po dwóch nocach, gdy niebezpieczeństwo ustąpiło, wprowadzili się z powrotem. Tego lata otrzymała informację, że mieszkanie tam w czasie upałów jest już zbyt niebezpieczne. Ale nikt tu się nie martwi. Miejscowi widzieli już lawiny i osunięcia skalne, mówi Patellani. Dom, który jej babcia zbudowała w 1936 roku, nigdy nie został dotknięty. – I mamy system monitorowania – mówi jej nastoletnia wnuczka Cecilia, która spędziła lato zbierając grzyby i jagody. Niewidzialne zagrożenie Ale nie wszystkiemu można zapobiec. W potoku ,zaledwie kilkaset metrów od ich domu rodzina pokazuje mi zniszczenia spowodowane osuwiskiem, wywołanym ulewnym deszczem w piątkowy wieczór tego roku. 21-metrowa ściana skał i głazów zburzyła dwa mosty, odcinając przysiółek. Rozbiła też akwedukt, pozostawiając 30 tys. osób bez wody pitnej. – Nigdy nie będzie stuprocentowego bezpieczeństwa – mówi Fabrizio Troilo z Secure Mountain Foundation. W jego siedzibie radary monitorują dolinę Aosty i zbocze Monte de la Saxe. W górnej części doliny Daniele Giordan, geolog z włoskiej Narodowej Rady ds. Badań Naukowych, spędziła ostatnie 10 lat na doskonaleniu systemu monitorowania lodowców. Prognozy i scenariusze są teraz tak precyzyjne, że on i jego koledzy są przekonani, że jest to jeden z najlepszych systemów na świecie. Być może wzór do naśladowania dla innych. Regularnie latają helikopterami nad 180 lodowcami regionu. Wypatrują nowych szczelin. Aktualizują katalog zdjęć, aby monitorować ich ewolucję i wędrują do jezior polodowcowych, które mogą zostać zniszczone. Nie wszystko da się jednak przewidzieć. Roztopiona woda gromadząca się wewnątrz lodowca jest poważnym problemem. Tylko tego lata stopiło się z kilka metrów grubości lodowców Alp. Była to ilość tak dramatyczna, że znacznie przekroczyła najgorsze prognozy naukowców do tej pory. – To wszystko są obserwacje powierzchni. Są procesy, których nie widzimy, ponieważ zachodzą wewnątrz lodowca – mówi Giordan. Po francuskiej stronie Mont Blanc Jean-Marc Peillex, burmistrz kurortu Saint Gervais wie, ile zniszczeń może spowodować ukryta woda roztopowa. W 1892 roku woda wewnątrz lodowca Tête Rousse nabrała tak dużego ciśnienia, że przebiła lód jak balon. Fala o długości prawie 40 metrów niosła lód, śnieg i gruz, zabijając 200 osób. Tylko szkoła podstawowa została nietknięta. Po katastrofie władze niemal co roku zaczęły wiercić otwory w lodowcu, mając nadzieję, że nadmiar wody spłynie. Przez dziesięciolecia nic się nie wydarzyło. W 2009 roku naukowcy, którym zadaniem było sprawdzenie projektu stwierdzili, że po prostu wiercono zbyt wysoko. Głębiej znajdowało się 80 tys. metrów sześciennych wody, wystarczających do wypełnienia 32 basenów wielkości olimpijskiej. Ten zbiornik mógł ponownie rozerwać lodowiec. – To było czyste szczęście, że znaleźliśmy to na czas – mówi Peillex. Woda jest teraz regularnie odprowadzana we właściwych miejscach. A jeśli to się nie powiedzie, czujniki zwisające z lin nad lodowcem uruchomią nowy system alarmowy. Miejscowi mieliby 15 minut na ucieczkę na wyższe wzniesienie. Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Utrzymanie bezpieczeństwa dla 20 tys. osób, które każdego roku próbują zdobyć Mont Blanc, było drugim bólem głowy Peilleksa. Postrzegany jako łatwa wędrówka, szczyt zamienił się w pozycję z listy rzeczy do zrobienia dla niedoświadczonych turystów. Posiada również rekord śmiertelności na górach kontynentu, a każdego roku umiera tam około 100 osób. Kiedy tego lata nawet nocne temperatury na szczycie były powyżej zera, osunięcia się skał stały się jeszcze częstsze. Góra stała się zbyt nieprzewidywalna. Lokalne stowarzyszenia przewodników odwołały wyjazdy na szczyt, a władze wydały ostrzeżenia. Peillex zaproponował, aby każdy, kto nadal próbuje zdobyć szczyt, zdeponował 15 tys. euro, co wystarczy na pokrycie działań ratunkowych i pogrzebu. To rozwiązanie jednak nie zostało wprowadzone. Przed końcem lipca zamykano wysokogórskie schroniska, takie jak ostoja Goûter na wysokości 3814 metrów n.p.m. Bez schronienia i przewodników dwudniowa wycieczka stała się prawie niemożliwa. Jednak około tuzina osób dziennie wciąż próbowało – mówi Tsering Sherpa z „Brigade Blanche”. To zespół rozmieszczony przed Saint Gervais w celu patrolowania tras na szczyt. Wędrowcy bez raków, czekanów czy ciepłych kurtek byli zmuszeni zawrócić. 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Kiedy odwiedziłam to miejsce na początku września, pogoda uspokoiła się, a schroniska właśnie zostały ponownie otwarte – mówi Tsering Sherpa. W biurze Saint Gervais Mountain Guide Company, jednej z najstarszych firm tego typu na świecie, grupa młodych lekarzy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Montpellier planowała ostatnie przygotowania do zdobycia szczytu. Byli zachwyceni, że mogą dostać się na górę. Wzięli udział w czterodniowym kursie przygotowawczym. Tam zaaklimatyzowali się oraz ćwiczyli używanie czekanów lodowych i chodzenie z rakami. Takie kursy cieszą się coraz większą popularnością. Przewodnicy twierdzą, że zauważają, że klienci są bardziej świadomi ryzyka. Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ale tego lata warunki były tak niestabilne, że nawet doświadczeni alpiniści odczuwali trudy wspinaczki. Alpejskie organizacje ratownicze miały więcej pracy i zgłoszeń niż kiedykolwiek. Często znajdowali już tylko ciało wspinacza, który ginął przez osunięcie się kamieni kilka dni uznanych za stabilne. W samej prowincji Salzburg w Austrii odnotowano w tym roku 24 zgony w wysokich górach. – To więcej zgonów niż kiedykolwiek mieliśmy. Nawet dla najbardziej profesjonalnych wspinaczy warunki stały się bardzo trudne – mówi ratowniczka górska i treserka psów Maria Riedler. Niepisane zasady, które przez pokolenia zapewniały alpinistom bezpieczeństwo, już nie obowiązują. Przeprawa przez odcinek Grand Couloir Mont Blanc, czyli 30-sekundowe przejście przez niestabilne skały, była uważana za najbezpieczniejszą wczesnym rankiem. W lipcu tego roku głazy spadały tam przez całą dobę. – Zdecydowanie góry będą stawały się coraz bardziej niebezpieczne – mówi Pietro Picco, przewodnik, który dorastał u podnóża masywu Mont Blanc. Niektóre trasy nie są już do przejścia. W przypadku innych wzrósł wymagany poziom umiejętności, w wyniku czego przewodnicy przyjmują coraz mniejsze grupy. – Jeśli chcesz wspiąć się na szczyt, będziesz musiał być w 100 procentach gotowy na zmianę planów – mówi Picco. On i inni przewodnicy przewidują, że sezon wspinania się na szczyty takie jak Mont Blanc zakończy się w lipcu i być może ponownie rozpocznie się jeszcze przez kilka tygodni we wrześniu. Coraz częściej, gdy szczyt nie jest bezpieczny, wędrowcy będą musieli wybrać alternatywne zajęcia. Np. zdecydować się na jazdę na rowerze, wspinaczkę skałkową lub kanioning. Ludzie ciągle są nieświadomi W Courmayeur burmistrz Rota pracuje nad nowym zestawem piktogramów, które ostrzegałyby ludzi. Zazdrości burmistrzom nad włoskim wybrzeżem, gdzie jedna czerwona flaga trzyma turystów z dala od wody. Lodowiec wielkości połowy Polski roztapia się w błyskawicznym tempie. Co to oznacza dla poziomu mórz? Lodowiec zagłady, bo tak również jest nazywany, roztapia się w znacznie szybszym tempie, niż przewidywali to naukowcy. Nowe badania wykazały, że wkrótce może całkowicie zsunąć się do ... Peillex również chciałby, aby ryzyko zostało potraktowane poważniej. System alarmowy dla lodowca kosztował 7 milionów dolarów, ale gdy przypadkowo włączył się alarm spowodowany przez burzę, ewakuowano tylko około jedną piątą mieszkańców. – Po tych wszystkich wysiłkach na rzecz ochrony ludzi, nie robią ostatniego kroku, aby się chronić – mówi. Stoi przed dziesiątkami nowych domów zbudowanych w obszarze, gdzie lawina lodu i śniegu z 1892 roku była wyższa niż szczyt tsunami w Japonii w 2011 roku. Dziś zabiłaby nie 200, ale 2000 osób. – Musimy zrozumieć, że natura jest silniejsza od nas. I że to my musimy zmienić nasze postępowanie – dodaje Peillex.
Naukowcy się tego nie spodziewali. Pod antarktycznym lądolodem odkryto rzekę o długości 460 km
Rzeka płynie pod powierzchnią lądolodu w zachodniej części Antarktydy. Naukowcy twierdzą, że w jej obecność przyspiesza topnienie pokrywy lodowej.
W tym artykule: Dlaczego Antarktyda topnieje w tak szybkim tempie? Rzeki subglacjalne mają duży wpływ na lądolody i lodowce Wzrost poziomu mórz nawet o ponad 4 metry Od wielu lat naukowcy z całego świata biją na alarm. Antarktyda topnieje w zatrważającym tempie. Badania wykazują, że jeśli proces ten się nie zatrzyma, poziom mórz na Ziemi może podnieść się wkrótce nawet o kilkadziesiąt centymetrów. Eksperci twierdzą, że na zmiany klimatyczne i topnienie szczególnie narażone są lodowce Pine Island i Thwaites. Proces ablacji tego drugiego już dziś odpowiada za ok. 4% globalnego wzrostu poziomu mórz. Dlaczego Antarktyda topnieje w tak szybkim tempie? Topnienie Antarktydy to jednak problem bardzo złożony. Szczególnie narażona na ten proces jest jej zachodnia część. Eksperci zwracają uwagę na to, że w przeciwieństwie do wschodu, gdzie lądolód opiera się na górach, zachód za oparcie ma jedynie dno morskie. Oznacza to, że topnieje o wiele szybciej, ponieważ pod zachodni lądolód wpływa ciepła woda. A tej, wraz ze zmianami klimatu, jest coraz więcej. Teraz naukowcy z uniwersytetów w Wielkiej Brytanii, Belgii, Malezji oraz Kanady odkryli kolejny problem, który zagraża stabilności kontynentu, nazywanego czasem pustynią lodową. Badacze zidentyfikowali rzekę subglacjalną o długości 460 km. Uczeni twierdzą, że obecność rzeki sprawia, iż ta część Antarktydy może być dużo bardziej podatna na zmiany klimatu. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience”. Rzeki subglacjalne mają duży wpływ na lądolody i lodowce – Gdy po raz pierwszy odkryliśmy jeziora subglacjalne pod lądolodem Antarktyki, sądziliśmy, że są od siebie odizolowane. Teraz dopiero zaczynamy rozumieć, że pod powierzchnią tego kontynentu znajdują się całe systemy, które połączone są ze sobą rozległymi sieciami rzecznymi – twierdzi Marti Siegert, profesor z Instytutu Grantham w Imperial College London, który jest współautorem badania. Topnienie lodowców postępuje w rekordowym tempie. Spełniają się najgorsze scenariusze Zmiany klimatu są coraz bardziej widoczne i nie ulega wątpliwości, że będą także coraz dotkliwiej odczuwalne przez społeczeństwa i gospodarki na całym świecie. Skutkiem globalnego ociepl... Dotychczas eksperci podejrzewali tylko, że głęboko pod warstwą lodowców i lądolodu Antarktydy, kryją się sieci rzek lodowcowych. Do tej pory nie przeprowadzono jednak badań, które ujawniłyby dokładną skalę tego zjawiska. Subglacjalne systemy wodne chronione są przez pokrywę lodu, który znajduje się powyżej. Eksperci twierdzą jednak, że woda subglacjalna może pojawić się również poprzez topnienie u podstawy lądolodu. Badacze uważali jednak, że problem topnienia podstawy lądolodu nie dotyczy w dużym stopniu Antarktydy, gdyż na kontynencie tym jest wciąż relatywnie bardzo zimno. Najnowsze odkrycie pokazuje, że pogląd ten był błędny i naprawdę jest się czym martwić. Wzrost poziomu mórz nawet o ponad 4 metry To, co wydaje się najbardziej niepokojące, to potencjalne konsekwencje obecności rzeki subglacjalnej. Naukowcy twierdzą, że badany przez nich region zawiera wystarczającą ilość lodu, który w wypadku roztopienia może podnieść poziom mórz nawet o ponad 4 metry. Rzekę udało się odkryć dzięki nowoczesnym badaniom radarowym, które zostały przeprowadzone z powietrza. Dzięki temu naukowcy mieli możliwość „zajrzeć” pod powierzchnię lodu i stworzyć model hydrologiczny lądolodu. Badacze skupili się głównie na obszarze, który jest jeszcze w dużej mierze niezbadany. – Odkrycie tak dużego systemu rzecznego dowodzi, jak wciąż mało wiemy o Antarktydzie – przyznaje dr Christine Dow, współautorka badań z Uniwersytetu w Waterloo. Badaczka twierdzi, że do tej pory wiadomo było, iż niektóre regiony kontynentu topnieją dużo szybciej niż inne. – Odkryta rzeka może być brakującym ogniwem pasującym do całego schematu. Jej obecność powoduje przyspieszenie procesu ablacji – dodaje uczona. I zwraca uwagę, że tylko mając kompletną wiedzę o tym, jak i dlaczego Antarktyda topnieje, będziemy mogli przewidywać dalsze skutki globalnego ocieplenia i wzrostu poziomu mórz. – Rzeka, która płynie kilkaset kilometrów w gąd lądu, ma duży wpływ na całą Antarktydę. Musimy lepiej zrozumieć te mechanizmy, bo zrozumienie zjawisk zachodzących na tym kontynencie, to zrozumienie skutków dla całej planety - podsumowują autorzy. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lodowiec wielkości połowy Polski roztapia się w błyskawicznym tempie. Co to oznacza dla poziomu mórz?
Lodowiec zagłady, bo tak również jest nazywany, roztapia się w znacznie szybszym tempie, niż przewidywali to naukowcy. Nowe badania wykazały, że wkrótce może całkowicie zsunąć się do oceanu. Czy mamy się czego obawiać?
W tym artykule: Thwaites cofa się w zaskakująco szybkim tempie Lodowiec zagłady jest bacznie monitorowany od kilkudziesięciu lat Thwaites utrzymuje się jedynie na „paznokciach” Lodowiec Thwaites to jeden z największych lodowców Antarktydy. Jego długość wynosi 120 kilometrów, a powierzchnia to ok. 170 tysięcy km2. To oznacza, że odpowiada niemalże połowie naszego kraju. Od wielu lat lodowiec jest czujnie monitorowany przez naukowców, ponieważ jego potencjalne roztopienie może doprowadzić do znacznego wzrostu poziomu mórz na świecie. Thwaites cofa się w zaskakująco szybkim tempie Najnowsze badania wykazały, że w ciągu ostatnich trzech dekad tempo zsuwania się lodowca Thwaites do oceanu jest dwukrotnie większe, niż dotychczas przewidywano. Co ważne, już teraz topnienie lodowca odpowiada za 4-procentowy wzrost poziomu mórz na całym świecie. Co to zatem oznacza? W tym tygodniu na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience” ukazał się artykuł, w którym naukowcy szczegółowo opisali proces topnienia lodowca. Badacze przeanalizowali historię Thwaites z ostatnich dwustu lat i odkryli, że pewnym momencie nastąpił bardzo szybki proces regresji, czyli cofania się lodowca. Lodowiec zagłady jest bacznie monitorowany od kilkudziesięciu lat Czoło lodowca oderwało się od grzbietu dna morskiego i obecnie tempo regresji jest dwukrotnie większe, niż wynikało to z badań z lat 2011–2019. W tym momencie wynosi on ponad 2 kilometry rocznie. – Nasze badania sugerują, że impulsy bardzo szybkiego cofania się pojawiły się w prawdopodobnie jeszcze w połowie XX wieku – twierdzi główny autor badania Alastair Graham z Uniwersytetu Południowej Florydy. Topniejące lodowce to nasz wspólny problem. Jakie są powody i skutki topnienia lodowców? Topniejące lodowce to jedna z oznak postępującego globalnego ocieplenia. Jak wygląda skala problemu? W latach 80. naukowcy odkryli, że skoro lodowiec jest osadzony na dnie morza, a nie na suchym lądzie, ciepłe prądy oceaniczne mogą topić go także od spodu. Dopiero w XXI wieku naukowcy zauważyli, jak szybko Thwaites się zsuwa. W badaniach z 2001 roku wykazano, że Thwaites cofał się w tempie 1 kilometra rocznie. Dziewiętnaście lat później naukowcy odkryli, że ciepła woda znacznie roztapia czoło lodowca, powodując znaczne pęknięcia i szczeliny. Przypomnijmy, że w 2014 roku przewidywano, że Thwaites może zawalić się dopiero w ciągu dopiero 200–1000 lat. Thwaites utrzymuje się jedynie na „paznokciach” – Lodowiec Thwaites utrzymuje się dziś zaledwie na „paznokciach” i spodziewamy się, że wkrótce może czekać nas bardzo dużo zmian w krótkim czasie. Już nawet mały kopniak mógłby wywołać niepożądaną reakcję – mówi Robert Larter, geofizyk morski i jeden z autorów badania. – Badania wykazały, że lodowiec szelfowy, który po stronie wschodniej utrzymuje lodowiec Thwaites, może całkowicie pęknąć w ciągu nawet 5 lat. Autorzy twierdzą, że dane satelitarne pokazują, jak duże już teraz są pęknięcia. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, to „lodowiec zagłady” zacznie zsuwać się do oceanu w błyskawicznym tempie. Zsuwanie się lodowca mogłoby również wpłynąć na sytuację innych lodowców Antarktydy. W najgorszym scenariuszu do oceanów dostałoby się wówczas jeszcze więcej lodu, a wówczas poziom mórz na całym świecie podniósłby się gwałtownie. Eksperci mówią tutaj nawet o kilkudziesięciocentymetrowym wzroście. Naukowcy zgodnie przyznają, że wkrótce może czekać nas katastrofa. Oznacza to, że mogą nas czekać coraz częstsze powodzie, wzrost ekstremalnych zjawisk klimatycznych, a nawet spadek w dostępności wody pitnej. Ponadto lodowce są siedliskiem dla wielu gatunków zwierząt, które mogą wyginąć. W najbliższych miesiącach i latach planowana jest dalsza analiza sytuacji lodowca. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Hiszpania to jeden z najchętniej odwiedzanych krajów świata. Trzeci pod względem liczby skarbów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To też kraj fascynującej historii i kultury, którego mieszkańcy chyba jak żadni inni potrafią celebrować życie. Biorą udział w setkach fiest odbywających się tutaj co roku. Wieczory spędzają na wspólnym śpiewaniu, ucztowaniu i rozmowach. Coraz więcej Polaków kupuje tam mieszkania, żeby mieć w Hiszpanii swój drugi dom. Dzięki bogatej siatce połączeń lotniczych z Polski zapewne kraj ten stanie się jednym z najchętniej odwiedzanych również podczas tych wakacji, czy to na dłuższy, czy na krótszy pobyt. Dlatego mamy dla Was kilka wyjątkowych propozycji, które wychodzą poza utarte szlaki. Piszemy o Katalonii śladami Pabla Picassa, o pielgrzymowaniu przez Kantabrię, dizajnerskiej Walencji, leniuchowaniu na Minorce czy szukaniu Don Kichota w La Manchy. Ale to nie wszystko. Dla miłośników pociągów przygotowaliśmy wyjątkowy prezent: e-book, przewodnik po najpiękniejszych trasach pociągowych Szwajcarii (kod QR do pobrania e-booka znajdziecie w magazynie), oraz ranking 13 najciekawszych rzek na spływ kajakowy w Polsce. Bez względu jednak na to, gdzie wyruszycie, w imieniu całej redakcji Travelera życzę Wam bardzo udanych wakacji. Zapraszamy do kiosków, salonów prasowych oraz na www.kultowy.pl.
Fiordy – gdzie je znajdziemy i jak powstają? Najważniejsze informacje i ciekawostki o fiordach
Fiordy kojarzą nam się głównie z Norwegią, ale te zatoki pochodzenia lodowcowego występują tak naprawdę na całym świecie. Sprawdź, gdzie jeszcze znajdują się fiordy?
W tym artykule: Co to są fiordy? Jakie są najpiękniejsze fiordy Norwegii? Gdzie na świecie znajdziemy fiordy? Co oznacza słowo „fiord"? Największe fiordy na świecie Kiedy słyszymy o Norwegii, jedną z pierwszych rzeczy, która przychodzi nam na myśl, są fiordy. Te polodowcowe zatoki są niewątpliwie nieodłącznym elementem tego skandynawskiego kraju. Skojarzenie to jest uzasadnione i ma swoje potwierdzenie w liczbach. To właśnie w Norwegii znajdziemy ponad 1730 fiordów, z czego niektóre należą do największych i najgłębszych na świecie. Co ciekawe, linia brzegowa Norwegii ma długość ok. 29 000 km i jej większą część zajmują właśnie fiordy. Tylko na odcinku 2500 km nie znajdziemy tych polodowcowych zatok. Co to są fiordy? Wyglądają majestatycznie i przepięknie, ale czym właściwie są? Otóż fiord jest rodzajem głębokiej, długiej i wąskiej zatoki, która wcina się w głąb lądu. Charakteryzują je strome zbocza lub klify, które zostały utworzone przez lodowce. Powstały podczas ostatniego plejstoceńskiego zlodowacenia ponad 12000 lat temu. Norweskie fiordy jeszcze bardziej w zasięgu ręki. Wkrótce otwarcie nowej atrakcji turystycznej W regionie Sogn og Fjordane, znanym z najdłuższego i najbardziej znanego fiordu Norwegii - Sognefjord, zostanie otwarta nowa atrakcja turystyczna. Od 20 maja 2017 roku na turkusowe wody i skalne... Ich kształt zawdzięczamy lodowcom, które sukcesywnie pogłębiały i żłobiły ląd. Dno doliny przypomina kształtem literę U. Jest ono bardzo płaskie, a jej zbocza są niezwykle strome. Dolina z czasem została zalana wodami oceanu, którego poziom wzrósł na skutek roztapiających się lodowców. Co ważne, fiordy, które widzimy to zaledwie jedna trzecia ich głębokości. W rzeczywistości są one dużo głębsze. Jakie są najpiękniejsze fiordy Norwegii? Jest w czym wybierać, ponieważ to tam znajduje się najwięcej fiordów na całym świecie. Norwegia na każdym kroku przypomina kadry z popularnego serialu „Wikingowie”. Znajdziemy tam zarówno olbrzymie i spektakularne zatoki, jak i niewielkie, czasem zapomniane, lecz równie piękne fiordy. Na szczególną uwagę na pewno zasługują Geirangerfjord i Nærøyfjorden. Obydwa zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2005 roku. Ten pierwszy znajduje się w południowo-zachodniej Norwegii, w pobliżu miast Stranda, Geiranger i Hellesylt. Ma długość 15 kilometrów i otoczony jest skalistymi zboczami, po których spływają liczne wodospady. Na wzgórzach natomiast znajdziemy stare i opuszczone farmy. Wszystko to sprawia, że można się poczuć tam, jak w nordyckiej baśni. Norweski przepis na szczęśliwe życie. Poznajcie filozofię „friluftsliv” Życie na świeżym powietrzu jest dla Norwegów jedną z największych wartości. Czy friluftsliv sprawdzi się w innych miejscach świata? Kluczem jest zrozumienie zrozumienie natury i traktowani... Nærøyfjorden również położony jest w południowo-zachodniej części kraju, w gminie Aurland. Jest o 3 kilometry dłuższy od Geirangerfjord. Na zachodnim brzegu fiordu znajduje się maleńka miejscowość Bakka, w której znajduje się zabytkowy kościół z 1859 roku. Kolejnym fiordem, który koniecznie trzeba zobaczyć, jest Sognefjorden. To drugi co do długości fiord na świecie i najdłuższy w Norwegii i Europie. Zaczyna się ok. 72 km na północ od miasta Bergen i ciągnie się 203 km w głąb lądu, aż do wsi Skjolden. W okolicach fiordu jest co zwiedzać, znajduje się tam bowiem m.in. najstarszy norweski kościół, wieś Wikingów i dolina Aurlandsdalen, która zwana jest czasem norweskim Wielkim Kanionem. Kolejny przepięknym fiordem jest Hardangerdfjord. Jest to drugi pod względem wielkości fiord w Norwegii i piąty najdłuższy na świecie. Znajduje się w hrabstwie Vestland i rozciąga się 179 kilometrów od Oceanu Atlantyckiego wzdłuż płaskowyżu Hardangervidda. Co ciekawe, miejsce to jest istnym rajem dla rowerzystów. Wokół jest bardzo dużo ścieżek, które prowadzą do urokliwych wiosek, skalnych zatok i przepięknym wodospadów. Nie tylko zima. Norwegia dla zimno i ciepłolubnych Pogoda w Norwegii przywodzi na myśl grube czapki, swetry, zalegający śnieg i sople zwisające z dachu. Wyobrażenie o bardzo surowym klimacie zniechęca wiele osób, które chciałyby na własne... Ostatnim, lecz nie mniej ciekawym fiordem, który warto odwiedzić, jest Lysefjorden. W porównaniu do poprzednich dwóch, ten jest bardzo skromny. Ma zaledwie 42 km długości. To, co go jednak najbardziej wyróżnia, to malownicze widoki i krajobrazy, które przyciągają wielu turystów z kraju i całego świata. Ukształtowanie terenu okolic fiordu są mało przyjazne dla ludzi i przez to słabo zaludnione. Zbocza klifów są zbyt strome do jazdy samochodem, dlatego głównym środkiem transportu są tam łodzie. Ta dziewiczość jednak nadaje temu miejscu niezwykłego uroku. Gdzie na świecie znajdziemy fiordy? Jednak nie zapominajmy, że fiordy to nie tylko Norwegia. Te malownicze krajobrazy możemy zobaczyć w wielu innych miejscach na Ziemi. Tak, w Norwegii jest ich najwięcej, ale np. w Grenlandii znajduje się najdłuższy na świecie fiord – Kangertittivaq (Scoresby Sund). Położony jest we wschodniej części wyspy i ma 350 km długości. Gdzie jeszcze możemy znaleźć zjawiskowe fiordy? To między innymi: Alaska Antarktyda Kolumbia Brytyjska Chile Dania Niemcy Grenlandia Wyspy Owcze Islania Irlandia Kamczatka Labrador Nowa Zelandia Rosja Wielka Brytania Co oznacza słowo „fiord"? Nazwa „fiord” pochodzi od norweskiego słowa „fjrðr”. Jest ono pochodzenia staronordyckieckiego rzeczownika, który oznacza „akwen podobny do jeziora” oraz jest blisko spokrewnione z innym nordyckim rzeczownikiem „ferð”, który ma różne znaczenia m.in. przepływ, przeprawa czy przejście. Norwegia widziana z kajaka. Dzięki tym zdjęciom poczujecie, jakbyście tam byli! - National Geographic Świetny pomysł Polaka (i realizacja). Ta skandynawska nazwa jest również źródłem dla bliskoznacznych germańskich słów np. szwedzki „ fjärd” (wąska zatoka morska powstała przez zalanie doliny lodowcowej) czy szkocki „ firth” (szkockie określenie pewnego rodzaju morskiej zatoki) oraz angielskie słowo „ford”, które oznacza bród, miejsce, w którym można przeprawić rzekę, ze względu na płytki odcinek koryta rzecznego. Od norweskiego fiordu pochodzi również inne angielskie słowo „fare”, które oznacza przejazd oraz „ferry”, czyli po prostu prom. Największe fiordy na świecie Jeżeli rozpatrujemy fiordy w kontekście wielkości, należy rozróżnić dwie wartości: głębokość i długość. Wspomnieliśmy już, że najdłuższymi fiordami na świecie są kolejno: Kangertittivaq (350 km), Sognefjorden (203 km) i Hardangerfjord (179 km), który zamyka podium. Z kolei czwarty najdłuższy fiord świata również znajduje się w Grenlandii. To Independence Fjord, który położony jest u północno-wschodnich wybrzeży wyspy. Wcina się w ląd na długość ok. 200 km. Znajduje się na obszarze Parku Narodowego Grenlandii. Na piątym miejscu z kolei jest rosyjski Matoczkin Szar o długości ok. 125 km. To cieśnina, która oddziela od siebie dwie główne wyspy archipelagu Nowej Ziemi – Wyspę Północną i Wyspę Południową. Fiord łączy Morze Barentsa z Morzem Karskim. Są na świecie również fiordy, które mogą poszczycić się spektakularną głębokością. Najgłębszym fiordem na świecie jest antarktyczny Skelton Inlet, który ma 1933 metry. Co ciekawe, drugim najgłębszym fiordem jest również najdłuższy na świecie Kangertittivaq. Ma 1450 metrów głębokości. Trzecie miejsce należy do norweskiego Sognefjorden, gdzie pomiary wykazały nawet 1308 metrów.
W azjatyckim lodowcu odkryto nieznane wcześniej mikroorganizmy. Eksperci ostrzegają, że mogą wywołać nową pandemię
Zmiany klimatyczne powodują, że coraz częściej i coraz szybciej lodowce na świecie topnieją. W niektórych znajdują się mikroorganizmy, które mogą być niebezpieczne dla człowieka. Co się stanie, gdy wydostaną się z lodu?
W tym artykule: Po raz pierwszy dokonano sekwencjonowania mikroorganizmów z lodowców Drobnoustroje uwięzione w lodowcu były w większości nieznane Zmiany klimatyczne powodują topnienie lodowców, z których mogą wydostać się niebezpieczne wirusy i bakterie Za najnowsze odkrycie odpowiadają naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk. Badacze pobrali próbki z 21 lodowców, które znajdują się na Wyżynie Tybetańskiej. To wyżyna, która leży w Azji Centralnej, głównie na terytorium Chin. Podczas analizy uczeni odkryli obecność ponad 900 mikrobów, których nigdy wcześniej nie znano. Po raz pierwszy dokonano sekwencjonowania mikroorganizmów z lodowców Po wykryciu drobnoustrojów naukowcy postanowili zsekwencjonować ich DNA. Następnie udało im się skatalogować informację genetyczną o poszczególnych mikrobach. Spis ten nazwano TG2G. Co ciekawe, to pierwszy raz w historii, kiedy stworzono sekwencje mikroorganizmów, które pochodzą z lodowca. Badacze odkrycie opisali na łamach czasopisma naukowego „Nature Biotechnology”. Topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i radioaktywne związki Amerykanie z centrum badawczego Camp Century na Grenlandii pozbywali się odpadów radioaktywnych, które zostały pod warstwą lodu. Nikt nie spodziewał się, że tak szybko zaczną stanowić zag... Chińscy uczeni opisują, że wśród łącznie 968 mikroorganizmów większość stanowiły bakterie. Naukowcom udało się jednak zidentyfikować również różne rodzaje glonów i grzybów oraz archeony, czyli drobne jednokomórkowce, które zaliczamy do prokariontów. Drobnoustroje uwięzione w lodowcu były w większości nieznane Tym, co najbardziej zaskoczyło odkrywców, był fakt, że większość mikrobów była całkowicie nieznana nauce. – W lodowcach warunki środowiskowe są niezwykle ekstremalne. Temperatury są bardzo niskie, a poziom promieniowania słonecznego wysoki. Regularnie dochodzi do zamrożenia i rozmrażania powierzchni lodu – piszą w artykule naukowcy. Oto największa bakteria, jaką naukowcy znaleźli na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? W karaibskich lasach namorzynowych kryje się bakteria gigant. Jej dokładne badanie zakwestionowało naszą wiedzę o organizmach jednokomórkowych, ich rozmiarach i sposobach rozmnażania. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-znalezli-najwieksza-bakterie-na-ziemi-zgadniesz-ile-mierzy-fot-jean-marie-volland-9ce8283.jpeg" width="938" height="380" alt="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" title="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" /> – To wszystko sprawia, że organizmy mogą przeżyć w tych warunkach wiele lat, a życie to niekiedy jest bardzo zróżnicowane – dodają. Badacze nie są jednak pewni, ile lat mogą mieć najstarsze spośród odnalezionych mikrobów. Od kilkudziesięciu lat naukowcy obserwują tendencję coraz szybszego topnienia lodowców. Co więcej, najnowsze modele klimatyczne wskazują, że do połowy XXI wieku wiele z nich utraci znaczną część swojej powierzchni. A co za tym idzie, uwolnią się z nich nie tylko olbrzymie objętości wody, ale również mikroby uwięzione od setek, a nawet tysięcy lat. Zmiany klimatyczne powodują topnienie lodowców, z których mogą wydostać się niebezpieczne wirusy i bakterie Autorzy odkrycia podkreślają, że ze względu na zmiany klimatyczne szanse, że niebezpieczne mikroorganizmy wydostaną się na powierzchnię Ziemi i wywołają nowe, nieznane wcześniej choroby, są coraz większe – Uwięzione w lodzie chorobotwórcze mikroby mogą doprowadzić do nowej epidemii lub pandemii – podkreślają badacze. Pod ziemią jest cały nowy świat. "Dookoła są niesamowite i niespodziewanie niecodzienne organizmy" Naukowcy odkryli ogromne ilości bakterii, które funkcjonują na granicy życia i śmierci. Mikroorganizmy żyją bardzo głęboko pod ziemią, a ich odkrycie zmienia sposób patrzenia nauki na ca... Żeby zwiększać nasze szanse na powstrzymanie negatywnych skutków ubocznych procesów topnienia lodowców, warto dowiedzieć się, z jakimi drobnoustrojami możemy mieć do czynienia. Wstępna analiza naukowców z Chińskiej Akademii Nauk wykazała, że wśród mikrobów znajduje się ok. 27 tysięcy czynników wirulencji. Ta nazwa odnosi się do zdolności wniknięcia, namnożenia się oraz uszkodzenia tkanek zainfekowanego organizmu. Co więcej, o prawie połowie nie ma danych, jak groźne dla człowieka mogą być. Naukowcy ostrzegają również, że pomimo tego, iż nieznana jest żywotność poszczególnych nowych mikrobów, to nawet jeśli umrą zaraz po wydostaniu się z lodu, mają zdolność np. do wymiany swojego DNA z innymi wirusami. Uczeni twierdzą, że taka interakcja również może być szkodliwa. W jej efekcie mogą bowiem powstać nowe patogeny. Źródło: Nature Biotechnology
Topniejące lodowce to nasz wspólny problem. Jakie są powody i skutki topnienia lodowców?
Topniejące lodowce to jedna z oznak postępującego globalnego ocieplenia. Jak wygląda skala problemu?
W tym artykule: Dlaczego topnieją lodowce? Skutki topnienia lodowców Co skrywają topniejące lodowce? Topnienie lodowca na Antarktydzie Jak zatrzymać topniejące lodowce? Topniejące lodowce w górach Topniejące lodowce wywołują falę konsekwencji przyrodniczych na całym świecie. Przede wszystkim zwierzęta zamieszkujące bieguny północny i południowy tracą środowiska naturalne. Część z nich już jest zmuszona do migracji, a to zaburza utrwalane przez wieki łańcuchy pokarmowe. Topnienie lodowców przyczynia się też do podnoszenia się poziomu mórz. To z kolei zwiększa erozję wybrzeży. Co więcej, podnoszące się temperatury powietrza i oceanów powodują częstsze i intensywniejsze sztormy przybrzeżne, w tym huragany i tajfuny. Obecnie pokrywa lodowa Grenlandii znika cztery razy szybciej niż w 2003 r. i już odpowiada za 20% obecnego wzrostu poziomu morza. Dlaczego topnieją lodowce? Od początku XX wieku wiele lodowców na całym świecie gwałtownie topnieje. Eksperci wskazują, że ogromny wpływ na to niepokojące zjawisko ma działalność człowieka. Od czasu rewolucji przemysłowej emisje dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych podniosły temperatury na biegunach. Nawet jeśli znacznie ograniczymy emisje w nadchodzących dziesięcioleciach, ponad jedna trzecia pozostałych lodowców na świecie stopi się przed rokiem 2100. Jeśli chodzi o lód morski, 95% najstarszego i najgrubszego lodu w Arktyce już zniknęło. Obecne tempo, w jakim postępują zmiany klimatu, jeszcze bardziej przyspiesza topnienie lodowców. Naukowcy przewidują, że jeśli emisje będą coraz wyższe, a temperatury oceanów i powietrza będą nadal gwałtownie rosły, Arktyka może być wolna od lodu już latem 2040 r. To właśnie stężenie atmosferyczne dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych (GHG) wytwarzanych przez przemysł, transport, wylesianie i spalanie paliw kopalnych, między innymi przez działalność człowieka, ogrzewa planetę i ma największy wpływ na topnienie lodowców. Patagonia rośnie o 4 cm rocznie. To efekt szybkiego topnienia pola lodowego. Co to oznacza dla świata? Badania sejsmiczne wykazały, że proces wypiętrzania w Patagonii nabrał gwałtownie szybkiego tempa. Wszystko dlatego, że pole lodowe topnieje w tempie dużo szybszym niż dotychczas szacowano. Skutki topnienia lodowców Wraz z topnieniem lodu morskiego i lodowców, prądy oceaniczne będą się ocieplać, co z kolei zakłóci wzorce pogodowe na całym świecie. Szczególnie odczują to branże opierające się na rybołówstwie. To dlatego, że cieplejsze wody zmienią miejsce i czas tarła ryb. Kolejnym zmartwieniem będą coraz częstsze powodzie. Nadbrzeżne miasta już teraz przygotowują strategie radzenia sobie z podtopieniami. Problem ten dotyczy nie tylko wysp, ale też między innymi Trójmiasta. Z danych Polskiej Akademii Nauk wynika, że za 100 lat centrum Gdańska może zostać zalane. Wśród innych skutków wymienia się również: Coraz bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe na całym świecie; Wyginięcie wielu gatunków, gdyż lodowce są naturalnym siedliskiem wielu zwierząt, zarówno lądowych, jak i wodnych; Spadek dostępności wody pitnej. NASA zakończyła 6-letnią misję na Grenlandii. Co nowego wiemy o topnieniu lodowców? Nie wszystkie modele klimatyczne uwzględniają jeden z najważniejszych czynników przyspieszających topnienie lodowców, czyli ciepłą wodą oceaniczną. Misja NASA rzuca nowe światło na zmia... Co skrywają topniejące lodowce? Topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i toksyczne związki. Niedawne badania wykazały, że lody „są bogate” między innymi w rtęć i arsen. Jak to wytłumaczyć? Od czasu rozpoczęcia testów jądrowych w latach 50. ubiegłego wieku, szkodliwe odpady wyrzucano właśnie w Arktyce. Inwazyjna działalność człowieka jest widoczna gołym okiem na Wyspie Zwodniczej u wybrzeży Antarktydy. Opustoszałe miejsce nazywa się „polarnymi Pompejami”. Do dziś stoją tam chaty, silosy, elementy maszyn czy widoczne z daleka kotły grzewcze. Z kolei topniejące norweskie lodowce odkrywają skarby pozostawione przez wikingów. Po stopnieniu pokrywy lodowej lodowca Lendbreen, pracujący na miejscu archeolodzy dokonali wielu ciekawych odkryć. Jedno z ich znalezisk to doskonale zachowana drewniana skrzyneczka z przymocowanymi skórzanymi pasami. Datowanie radiowęglowe wykazało, że przedmiot ma około 500 lat. Topnienie lodowca na Antarktydzie Topniejące lodowce niepokoją naukowców. Największe obawy wywołuje tak zwany Lodowiec Zagłady. Komitet Doradczy ds. Nazw Antarktycznych nazwał lodowiec imieniem Fredrika T. Thwaitesa (1883–1961), geologa lodowcowego, geomorfologa i emerytowanego profesora Uniwersytetu Wisconsin–Madison. Jego ojcem był historyk Reuben Gold Thwaites. Lodowiec znajduje się na Antarktydzie i jest jednym z największych lodowców tego kontynentu. Jego długość to 120 km. Badania z wykorzystaniem pomiarów satelitarnych i modeli komputerowych przeprowadzone na Uniwersytecie Waszyngtońskim w 2014 r., przewidują, że lodowiec Thwaites będzie stopniowo topniał. Doprowadzi to do jego nieodwracalnego zawalenia się w ciągu najbliższych 200–1000 lat. Według najnowszych badań prehistorycznych osadów morskich prognozy są jeszcze mniej optymistyczne. Thwaites topnieje w najszybszym tempie od ponad 5 tysięcy lat. To podnosi ryzyko katastrofalnego wzrostu poziomu mórz. Odkrycie naukowców zostało opisane na łamach czasopisma „Nature Geoscience”. Nepal planuje przenieść bazę pod Mount Everest. Lodowiec topnieje i na miejscu robi się niebezpiecznie Droga na Mount Everest prowadzi przez bazy obozowe. Jedna z nich musi zostać przeniesiona niżej. Powód? Zmiany klimatu. Jak zatrzymać topniejące lodowce? Podsumowując, lodowce to jedne z najważniejszych źródeł wody pitnej dla ludzi. Dodatkowo zapobiegają przegrzaniu naszej planetu, czyli najgorszemu scenariuszowi globalnego ocieplenia. Półkula północna jest bardziej podatna na wpływ zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka. Najlepszym sposobem zapobiegania topnienia lodowców i pogłębiania zmian klimatu jest podjęcie działań w celu zmniejszenia śladu węglowego na osobę. To zadanie w głównej mierze dla przemysłu. Jednak indywidualne działania również mają ogromne znaczenie. O czym pamiętać? Oto podstawowe kroki: rozsądne zużycie prądu i wody, zmiana paliw kopalnych na energię wiatrową lub słoneczną, korzystanie z transportu publicznego lub roweru, recykling odpadów, szerzenie wiedzy na temat roli lodowców w regulowaniu klimatu. Topniejące lodowce w górach Naukowcy monitorują topniejące lodowce nie tylko na biegunach północnych i południowym, ale też w górach, w tym w Himalajach. Na początku 2022 r. badacze z Uniwersytetu Maine odkryli, że lodowiec South Col (Mount Everest) stracił ponad 54 m grubości w ciągu ostatnich 25 lat. W ciągu ostatnich czterech dekad pokrywy lodowe w Himalajach topniały 10 razy szybciej niż w ciągu poprzednich siedmiu stuleci. Jak wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie „Scientific Reports”, topnienie górskich lodowców zagraża rolnictwu i dostawom wody dla milionów ludzi w Azji Południowej. Tu również naukowcy są zgodni co do przyczyny niepojącego tempa topnienia. Winni są ludzie przyspieszający globalne ocieplenie.