National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-20T10:47:19.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
items: Osiemdziesiąte urodziny bajki o Muminkach. Śladami fikcyjnych istot Tove Jansson w prawdziwym świecie
items: Co łączy najsławniejszego samuraja z Leonardem da Vinci? Dziś jest inspiracją dla popkultury i twórców gier
items: Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Adam Mickiewicz kształtował polski romantyzm. Był nie tylko literackim geniuszem, ale także patriotą
items: Ten jeden list mógł zmienić losy Williama Szekspira – co się z nim stało?
items: Nie tylko Solaris. Najważniejsze książki Stanisława Lema
items: Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
items: Starożytna tragedia jak show na Broadwayu. Tak wyglądał teatr 2500 lat temu
items: Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
items: Obcokrajowcy wybrali najlepsze polskie książki. Na pierwszym miejscu lektura szkolna
items: Czy Bolesław Prus był jasnowidzem? Przewidział losy cesarzy niemieckich
items: Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
items: Dan Brown powraca. Akcja jego najnowszej powieści toczy się tuż obok Polski
items: Najdłuższa książka na świecie jest tak długa, że nie da się jej przeczytać. To niemożliwe
items: Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Antysemicki patron Ursynowa? Julian Ursyn Niemcewicz oskarżał Żydów o spiskowanie przeciw Polsce
items: Henryk Sienkiewicz odwiedził Nowy Jork. Nasz wieszcz narodowy nie był zachwycony Ameryką
items: Bombaj, czyli Mumbaj to miasto miliarda kolorów i wrażeń. Mieszkają tu aż 23 mln ludzi
items: Według legendy doktor Faust zawarł pakt z diabłem. Oto jego prawdziwa historia
items: Henryk Sienkiewicz – ciekawostki z życia polskiego noblisty. Za co otrzymał nagrodę literacką?
items: Wszystkie tajemnice Szekspira. Odkryto nieznany fakt z życia wielkiego pisarza
items: Od kogo Szekspir ściągnął swój słynny dramat? Zainspirowały go wydarzenia z Polski
items: Pierwsze wydanie przełomowego dzieła Kopernika zostanie wystawione na aukcję. Może kosztować fortunę
items: Kamperami przez Śląsk i Wielkopolskę. Taka była Miedzianka Po Drodze

To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
type: item
date: 2025-11-20T10:47:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: książki
subject: literatura
description: Doświadczenia z ekspedycji polarnych stały się dla Czesława Centkiewicza inspiracją do stworzenia opowieści, które zapadły w pamięć całym pokoleniom. Oto nieznane fakty z życia pioniera polskiej literatury polarnej.
encoded: Spis treści: Alina i Czesław Centkiewiczowie Czesław Centkiewicz – książki Czesław Centkiewicz – ciekawostki Czesław Centkiewicz jest pionierem polskiej literatury polarnej. Dzięki swoim książkom stał się uosobieniem fascynacji Arktyką i Antarktyką. Nie sposób jednak mówić o Czesławie Centkiewiczu, pomijając jego żonę, Alinę Centkiewicz. Alina i Czesław Centkiewiczowie Para ta tworzyła nierozerwalny duet, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Alina i Czesław Centkiewicz nie ograniczali się jedynie do pisania o swoich podróżach – często sami brali udział w wyprawach naukowych. Razem badali nieznane dotąd obszary i dokumentując życie ludzi i dzikich zwierząt w ekstremalnych warunkach. Alina Centkiewicz, z domu Kosk, była nie tylko żoną Czesława, ale również jego współautorką. Razem stworzyli wiele książek, które przybliżały czytelnikom piękno i surowość polarnych krain. Ich książki, takie jak „Zaczarowana zagroda” czy „Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei”, stały się klasyką polskiej literatury dziecięcej i młodzieżowej. Alina, z wykształcenia pedagożka, z pasją angażowała się w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych. Organizowała wykłady i prezentacje w szkołach i instytucjach kulturalnych. Czesław, inżynier i geofizyk, wnosił do książek głęboką wiedzę o warunkach panujących na biegunach. To połączenie wiedzy naukowej z literackim talentem sprawiło, że ich pasjonujące opowieści stały się cennymi źródłami informacji. Prace Centkiewiczów były wielokrotnie nagradzane. Ich wkład w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych do dziś jest nieoceniony. Czesław Centkiewicz – książki Twórczość pisarska Czesława Centkiewicza obejmuje szerokie spektrum gatunków literackich, od literatury faktu po literaturę dziecięcą. Jego książki były inspirowane osobistymi doświadczeniami z licznych wypraw polarnych. Jednym z najbardziej znanych dzieł Czesława Centkiewicza jest „Anaruk, chłopiec z Grenlandii”. Książka ta, skierowana do młodszych czytelników, opowiada historię dziecka, któr…

Czeslaw-Centkiewicz-964bcad.png
width: 4050
height: 2700

Osiemdziesiąte urodziny bajki o Muminkach. Śladami fikcyjnych istot Tove Jansson w prawdziwym świecie
type: item
date: 2025-11-05T14:39:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: finlandia
subject: literatura
subject: przyroda
subject: wyspy
description: Mija 80 lat od kiedy do sprzedaży trafiła pierwsza książka opisująca losy rodziny Muminków, Małej Mi i Włóczykija. Sława tych fikcyjnych istot wykracza daleko poza mroźne krajobrazy Finlandii. Jednak to stamtąd autorka czerpała główne inspiracje przy tworzeniu swojej fantastycznej doliny. Przyjrzyjmy się temu, gdzie obecnie można znaleźć ślady tych istot.
encoded: Powiedzenie, że bajki wymyślone przez fińską pisarkę Tove Jansson zdobyły światową popularność, byłoby eufemizmem. W rzeczywistości Muminki stały się elementem popkultury, reprodukowanym w późniejszych latach poprzez filmy, komiksy czy ubrania. Bajka stanowi prawdziwe dziedzictwo kraju ze stolicą w Helsinkach, tym bardziej, że fantastyczna dolina, w której mieszkają bohaterowie powieści, jawnie odnosi się do fińskich krajobrazów. Okrągły osiemdziesiąty jubileusz bohaterów to idealny moment, aby przyjrzeć się, gdzie we współczesnym świecie można znaleźć ślady tych bajkowych istot. Archipelag z bajek W powieściach Tove Jansson możemy dostrzec inspiracje fińską przyrodą. Archipelag, który otacza wybrzeże Finlandii, składa się 179 584 mniejszych i większych wysp. Na jednej z nich – Klovharun, fińska autorka spędzała wakacje przez 30 lat swojego życia, mieszkając tam ze swoją partnerką Tuulikki Pietilä. To ta kobieta stała się inspiracją do powstania postaci rybaczki Too Tiki. Klovharu to bardzo kameralna wysepka pełna kamieni, zamieszkana przez mewy i inne morskie zwierzęta. Pośrodku niej, fińska autorka wzniosła 1964 roku chatkę, która stoi na wyspie do dziś. Obecnie, w trosce o Klovharun, przebywanie na wyspie musi się odbywać w sposób minimalnie ingerujący w środowisko. Archipelag poza naturą skrywa jeszcze inne elementy występujące w bajkach o trollach z doliny. W trakcie rejsu po poszczególnych wyspach można dostrzec wiele latarni morskich, których wygląd był inspiracją do powstania książki „Tatuś Muminka i morze”. Największe skojarzenia z fikcyjnym budynkiem budzić może latarnia z wyspy Söderskär, na którą da się dostać promem z Helsinek. Odizolowana wieża idealnie oddaje spokój i połączenia człowieka z naturą – wartości, które niesie za sobą książka Jansson. Fińskie zwyczaje w Dolinie Muminków Inspiracje wykorzystywane przy pisaniu książki wykraczały poza fińskie pejzaże. W powieści bardzo ważne miejsce zajmują zwyczaje i tradycje obchodzone na co dzień w tym kra…

shutterstock2580218471-c5eb6bc.jpg
width: 6000
height: 4000

Co łączy najsławniejszego samuraja z Leonardem da Vinci? Dziś jest inspiracją dla popkultury i twórców gier
type: item
date: 2025-10-18T13:17:59.000Z
creator: Anna Wenner
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: japonia
subject: literatura
subject: sztuka
description: Miyamoto Musashi – samuraj, artysta, filozof. Jego historia to więcej niż tylko legenda. Niezrównany mistrz miecza od wieków inspirował wojowników, twórców i graczy. Dzięki badaczom odkrywamy, co kryje się za opowieściami o jego pojedynkach, technice walki i życiu.
encoded: Spis treści: Jak legenda Musashiego zainspirowała twórców gry „Ghost of Yōtei” Kim był prawdziwy Miyamoto Musashi? Musashi jako artysta i uczony Fakty i mity o pojedynkach Musashiego Dziedzictwo Musashiego w literaturze i współczesności Niewielu wojowników w dziejach zainspirowało tyle opowieści, co Miyamoto Musashi – najsławniejszy samuraj Japonii. Prof. Hitomi Tonomura, historyczka w Uniwersytetu Cambridge, wspomina, jak głęboko jego legenda kształtowała dziecięce zabawy w Japonii. Razem z koleżanką staczały potyczki na kije, naśladując Musashiego i jego technikę dwóch mieczy. – Które dziecko nie zna Musashiego? – pyta retorycznie. Czczony za niezrównane umiejętności, Musashi został unieśmiertelniony w sztuce, literaturze, filmie, teatrze i mandze – a teraz także w bestsellerowej grze wideo z 2025 roku „Ghost of Yōtei”. Jak legenda Musashiego zainspirowała twórców gry „Ghost of Yōtei” Nate Fox, dyrektor kreatywny w Sucker Punch, przyznaje – Gra powstała z inspiracji „Księgą Pięciu Kręgów” Musashiego. Zwłaszcza podejściem do improwizacji i nieustannego szukania każdej przewagi w walce. Dwie postacie również czerpią z dorobku szermierza: sensei uczący bohatera władania dwoma mieczami oraz legendarny mistrz, któremu przypisuje się stworzenie stylu dwusiecznego. – Dodaliśmy też poważne Easter eggs związane z Musashim – mówi Nate Fox. – Skoro nasz bohater walczy dwoma mieczami, musieliśmy uznać, że technika ta wywodzi się od wielkiego mistrza, który ją zapoczątkował. Prawie cztery stulecia po jego śmierci sprawdźmy, co historia mówi o najbardziej trwałej ikonie kultury starożytnej Japonii. Kim był prawdziwy Miyamoto Musashi? Po pierwsze – o Musashim wiemy zaskakująco niewiele na pewno. Sporne są nawet jego imię i rok urodzenia. Wiemy, że był biegłym samurajem urodzonym na początku lat 80. XVI wieku (najpewniej w 1582 albo 1584 r.), który zmarł w 1645 r. Imię „Miyamoto Musashi” było jednym z kilku używanych przez niego w życiu. Nie było to ani imię nadane przy urodzeniu…

2025-10-15-135938-The-truth-behind-the-legend-of-Miyamoto-Musashi-Japans-greatest-samurai--Nati-34a8dd7.png
width: 1211
height: 809

Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2025-10-13T09:56:51.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: naukowcy
subject: pokój
description: W czyje ręce trafiła Nagroda Nobla 2025? Tradycyjnie na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista zwycięzców.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2025: fizyka Nagroda Nobla 2025: chemia Literacka Nagroda Nobla 2025 Pokojowa Nagroda Nobla 2025 Nagroda Nobla 2025: ekonomia Polacy z Nagrodą Nobla Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobnymi kategoriami są Nagroda Pokojowa i Nobel z ekonomii. W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2025? Poniżej prezentujemy przewidywania oraz pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy analitycznej Clarivate, bazujące na liczbie cytowań artykułów naukowych. Medycyna lub fizjologia Andrea Ablasser, Glen N. Barber, Zhijian ‘James’ Chen – za badania nad układem odpornościowym, John E. Dick – za badania nad białaczką, Kenji Kangawa, Masayasu Kojima – za odkrycie greliny. Fizyka Ingrid Daubechies, Stéphane Mallat, Yves Meyer – za prace nad transformacją falkową, David P. DiVincenzo, Daniel Loss – za prace w dziedzinie komputerów kwantowych, Ewine F. van Dishoeck – za prace w dziedzinie astrochemii. Chemia Clifford P. Brangwynne, Anthony A. Hyman, Michael K. Rosen – za prace nad działaniem komórek, Jean-Marie Tarascon – za prace dotyczące przechowywania energii, Tao Zhang – za prace dotyczące katalizy. Ekonomia David Autor, Lawrence F. Katz – za analizy dotyczące nierówności i postępu technologicznego, Marianne Bertrand, Sendhil Mullainathan – za analizy dotyczące wpływu kultury i psychologii na ekonomię pracy, Nicholas Bloom – za analizy dotyczące wpływu niepewności na gospodarkę. Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Werdykt komitetu ze szwedzkiego Instytutu Karolinska poznaliśmy w poniedziałek, 6 października. Medycznego Nobla w tym roku dostali …

nobel-7673725.jpg
width: 2000
height: 1125

Adam Mickiewicz kształtował polski romantyzm. Był nie tylko literackim geniuszem, ale także patriotą
type: item
date: 2025-08-16T10:17:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: literatura
description: Adam Mickiewicz, jeden z najwybitniejszych twórców polskiego romantyzmu, nie był wyłącznie wybitnym poetą. W polskiej kulturze i historii zapisał się jako działacz wszechstronny – nauczyciel akademicki, publicysta, tłumacz, a nawet organizator i dowódca wojskowy. Jako że jego życie i twórczość nierozerwalnie splotły się z losami narodu w okresie zaborów, stał się światkiem historii i aktywnym uczestnikiem walki o zachowanie tożsamości narodowej. Poniżej przybliżamy sylwetkę jednego z trzech wieszczy.
encoded: Spis treści: Młodość Adama Mickiewicza Pobyt w Kownie i niespełniona miłość Czas zesłania i podróży Śmierć wieszcza Doświadczenia życiowe ukształtowały geniusz Mickiewicza Każda epoka ma swoją ikonę. Adam Mickiewicz, twórca nieśmiertelnych dzieł, stał się ucieleśnieniem romantycznego ideału artysty głęboko zaangażowanego w sprawy społeczne i narodowe. W czasie, gdy Polskę rozdzierały trzy mocarstwa, to właśnie przedstawiciele kultury z Mickiewiczem na czele dawali społeczeństwu nadzieję, że ojczyzna w końcu odzyska niepodległość. Należy jednak podkreślić, że wielki wieszcz nie tylko pisał o patriotyzmie. Był patriotą z krwi i kości. Młodość Adama Mickiewicza Adam Bernard Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu lub Nowogródku. Pochodził z drobnoszlacheckiej rodziny. Jego ojciec, Mikołaj Mickiewicz herbu Poraj, był adwokatem sądowym w Nowogródku i komornikiem mińskim. Matka, Barbara z Majewskich, była córką ekonoma z pobliskiego Czombrowa. W 1815 roku, po ukończeniu szkoły dominikańskiej w Nowogródku, wyjechał do Wilna, by tam podjąć studia. Na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim uczył się na Wydziale Nauk Fizycznych i Matematycznych, jednocześnie uczęszczając na wykłady prowadzone na Wydziale Nauk Moralnych i Politycznych oraz Literatury i Sztuk Wyzwolonych. W trakcie studiów był jednym z założycieli Towarzystwa Filomatów – tajnej organizacji studenckiej, której celem było samokształcenie i kultywowanie idei patriotycznych. W 1812 roku zmarł Mikołaj Mickiewicz. Rodzina znalazła się wówczas w trudnej sytuacji materialnej. By móc studiować, przyszły poeta musiał pobierać stypendium, co zobowiązywało go do pracy nauczyciela w carskiej szkole. Studia ukończył w 1819 roku. Jako świeżo upieczony magister, podjął pracę nauczyciela historii, literatury i prawa w szkole powiatowej w Kownie. Pobyt w Kownie i niespełniona miłość Mickiewicz mieszkał tam do 1823 roku, najpierw w domu Stanisława Kostki Dobrowolskiego, dyrektora szkoły, później w kwaterze w budynku gimna…

Mickiewicz--126b2b5.jpg
width: 1000
height: 666

Ten jeden list mógł zmienić losy Williama Szekspira – co się z nim stało?
type: item
date: 2025-08-16T08:01:22.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: biogram
subject: fakty i mity
subject: literatura
subject: teatr
description: William Szekspir – twórca ponadczasowych dramatów i mistrz języka – skrywał wiele tajemnic. Biografia angielskiego dramatopisarza jest pełna jest tajemniczych epizodów, jak choćby okres „zagubionych lat”, rodzinnych sekretów i zaskakujących faktów, takich jak złoty kolczyk czy marihuana w ogrodzie.
encoded: Spis treści: Wczesne życie i edukacja Williama Szekspira Lata „zagubione” (1585–1592) – teorie i hipotezy Przyjazd do Londynu i początki kariery teatralnej Globe Theatre i udział w trupie aktorskiej Co napisał William Szekspir? Dlaczego Szekspir podpisywał się na wiele sposobów? Życie prywatne – małżeństwo, dzieci, bracia Ciekawostki – marihuana i degustacja piwa Wpływ na język i kulturę – neologizmy i dziedzictwo Spory o autorstwo – alternatywne teorie Dziedzictwo i upamiętnienia Szekspir po polsku – pierwsze tłumaczenia i recepcja w Polsce William Szekspir, jeden z najbardziej cenionych dramatopisarzy w historii literatury, do dziś fascynuje nie tylko swoją twórczością, ale też niejednoznaczną biografią. Choć pozostawił po sobie 39 sztuk, 154 sonety i dziesiątki idiomów, które weszły do codziennego języka angielskiego, życie Anglika wciąż owiane jest tajemnicą. Kim był naprawdę? Czy miał brata aktora? Dlaczego jego nazwisko zapisano na tyle różnych sposobów? I co miał wspólnego z marihuaną? Wczesne życie i edukacja Williama Szekspira Rodzina i dzieciństwo w Stratford-upon-Avon William Szekspir urodził się 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, niewielkim, lecz dobrze prosperującym miasteczku w hrabstwie Warwickshire. Był trzecim z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a – rękawicznika, lokalnego polityka i późniejszego burmistrza miasta, oraz Mary Arden – córki zamożnego właściciela ziemskiego z wpływowego rodu Ardenów, jednej z najstarszych rodzin szlacheckich w hrabstwie. Rodzina Szekspira była częścią klasy średniej o aspiracjach szlacheckich. Ojciec Williama w 1571 roku pełnił funkcję bailiffa (odpowiednik burmistrza), co świadczyło o jego dużym autorytecie i pozycji społecznej. W 1596 roku rodzina uzyskała prawo do herbu szlacheckiego, co formalnie potwierdziło ich awans społeczny. Dzieciństwo Williama przypadło na czas burzliwych przemian religijnych i społecznych w Anglii epoki elżbietańskiej– co mogło wpłynąć na jego przyszłe zainteresowanie konfliktami …

shutterstock2612804319-15b8836.jpg
width: 1408
height: 768

Nie tylko Solaris. Najważniejsze książki Stanisława Lema
type: item
date: 2025-07-20T09:28:57.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Ludzie
subject: literatura
description: Stanisław Lem to pisarz, który wyprzedził swoje czasy. Choć pisał w XX wieku, jego książki zaskakują trafnością diagnoz dotyczących technologii, sztucznej inteligencji i psychiki ludzkiej. Dla jednych – wizjoner, dla innych – filozof w przebraniu autora science fiction. Lem nie tylko przewidział przyszłość w wielu aspektach technologicznych, ale też nauczył nas ją kwestionować. Dlatego dziś, w świecie algorytmów i intensywnego rozwoju AI, jego głos brzmi dla wielu nawet mocniej niż kiedyś.
encoded: Spis treści: Dlaczego nadal warto czytać Lema? „Solaris”, czyli Stanisław Lem bardzo na serio „Cyberiada” – futurystyczna wizja w baśniowo-groteskowej konwencji „Niezwyciężony” – moralna siła kontra fatalizm zniszczenia Futurolog, filozof, prorok technologicznej przyszłości – Stanisław Lem wyprzedzał swoją epokę nie tylko literacko, ale i intelektualnie. Jego książki, choć zakorzenione w science fiction, nie są jedynie opowieściami o robotach czy odległych planetach. To głębokie rozważania o naturze człowieka, granicach poznania i etycznych dylematach, które przynosi rozwój technologii. Lem potrafił przewidzieć wiele zjawisk, które dziś stają się naszą codziennością – od sztucznej inteligencji, przez internet rzeczy, po moralne pułapki cyfrowego świata. Każda jego książka to nie tylko literacka podróż, ale i intelektualna przygoda, która zostawia trwały ślad. Dlaczego nadal warto czytać Lema? Stanisław Lem to nie tylko pisarz science fiction – to myśliciel, który w swoich utworach zamieszczał prognozy futurologiczne. Choć pisał kilkadziesiąt lat temu (ostatnia powieść, „Fiasko”, powstała w 1987 roku), jego książki nadal zaskakują trafnością spostrzeżeń. Pisał o sztucznej inteligencji, robotach, podróżach kosmicznych, a przy tym pytał o to, kim jesteśmy jako ludzie i dokąd zmierzamy. Nie bez powodu jego działa są uznawane za najlepsze polskie książki. Także przez obcokrajowców! Lem nie daje w swoich tekstach prostych odpowiedzi, ale zmusza do myślenia, do rozważań nad często nie wprost postawionymi pytaniami. Pokazuje, że nie zawsze technologia rozwiąże nasze problemy, a wręcz czasami je pogłębia. Lem robi to z humorem, błyskotliwie, często w sposób lekki, choć treść bywa bardzo głęboka i nieoczywista na pierwszy rzut oka. Powieści Lema pozostają w głowie na długo, nie sposób przeczytać ich szybko i bezrefleksyjnie. To lektura, która nie należy do lekkich, ale rozwija wyobraźnię i uczy patrzeć szerzej na świat. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z jego twórczością, pon…

stanislawlemGettyImages-537156893-043bf82.jpg
width: 1024
height: 888

Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
type: item
date: 2025-07-06T09:29:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: literatura
subject: nagroda nobla
description: Władysław Reymont to jeden z tych autorów, którzy swoimi dziełami zapewnili sobie nieśmiertelność. Uniwersalna ponadczasowość treści jego utworów sprawiła, że te doczekały się tłumaczenia na dziesiątki języków i do dziś są szeroko dyskutowane i komentowane. Kim był autor „Chłopów” i „Ziemi obiecanej”? Poniżej przybliżamy życiorys polskiego noblisty.
encoded: Spis treści: Ze szkołą nie było mu po drodze W Warszawie zaczął żyć z pióra Nieoczywisty kandydat Stojąca u progu niepodległości Polska musiała mierzyć się z wieloma trudnościami. Do takich należało choćby postrzeganie naszego kraju na arenie międzynarodowej. Niemcy zadbali, by II Rzeczpospolita uchodziła za niedojrzałą i nierozwiniętą kulturalnie. W interesie władz leżało, by zmienić ten stan rzeczy. Już na początku lat 20. prowadzone były zabiegi, które zmierzały do przyznania Polakowi Nagrody Nobla. Władysław Reymont nie był najoczywistszym kandydatem, ale finalnie to właśnie on odebrał najwyższe wyróżnienie literackie. Jak do tego doszło? Zanim padnie odpowiedź na to pytanie, warto przyjrzeć się bliżej życiu autora „Chłopów”. Ze szkołą nie było mu po drodze Władysław Reymont, a właściwie Stanisław Władysław Rejment, urodził się 7 maja 1867 roku, w Kobielach Wielkich. Syn kościelnego organisty Józefa (który przy okazji prowadził kościelne księgi i pełnił rolę rozjemcy w różnych sprawach prawnych) i małopolskiej szlachcianki Antoniny z Kupczyńskich dzieciństwo spędził w Tuszynie. Miał pójść w ślady ojca, jednak młody Stanisław nie palił się do nauki. Jako dziewięciolatek, nie zdał egzaminów. Odmawiał też nauki gry na organach. Józef nie mógł pozwolić, by jego syn został bez fachu w ręku. Wysłał go do Warszawy, gdzie pobierał nauki w szkole rzemieślniczo-niedzielnej. Ostatecznie udało się mu uzyskać tytuł czeladnika krawieckiego. Aktorskie ambicje przyszłego noblisty Po zdobyciu zawodu postanowił nie wracać do domu. Próbował rozpocząć życie na własny rachunek, ale nie z zamiarem pracy igłą i nicią. Podczas pobytu w barwnej kulturowo Warszawie, zafascynował go teatr. W 1884 roku przystąpił do wędrownej grupy teatralnej. Nie został jednak pierwszoplanowym aktorem. Z różnym skutkiem grywał pomniejsze role, ale brak sukcesów na tym polu nie zabił w nim miłości do tej dziedziny sztuki. Nadal fascynował go teatr, czemu dał wyraz w przyszłości, na kartach powieści „Komedi…

WladyslawReymont-7db11dc.png
width: 900
height: 600

Starożytna tragedia jak show na Broadwayu. Tak wyglądał teatr 2500 lat temu
type: item
date: 2025-05-25T11:45:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: grecja
subject: literatura
subject: starożytność
subject: teatr
description: Na Uniwersytecie w Cincinnati trwają przygotowania do wystawienia greckiej tragedii „Antygona”. Będzie najbardziej bliska oryginałowi – zapewniają twórcy. A zabrzmi jak hip-hop.
encoded: Spis treści: Naukowa rekonstrukcja antycznej sztuki O co chodzi w „Antygonie”? „Antygona” to starożytna tragedia grecka, którą każdy zna ze szkoły. Stworzył ją w V wieku p.n.e. Sofokles, który był też politykiem, dowódcą wojskowym i kapłanem. Ten jego dramat uznawany jest za arcydzieło antycznej literatury. Nic dziwnego, że do dziś bywa wystawiany na deskach teatru. Teraz „Antygona” trafi na nie ponownie, ale w nowej – a w zasadzie starej oprawie, bo możliwie najbliższej oryginałowi. Naukowa rekonstrukcja antycznej sztuki „Ożywić” sztukę postanowili wspólnie specjalistka w dziedzinie muzyki i dramatu starożytnego, Anna Conser i kierownik spektaklu dramatycznego – Brant Russell. Oboje są pracownikami amerykańskiego Uniwersytetu w Cincinnati. Aby to zrobić eksperci prześledzili muzyczne wzorce w zachowanych tekstach: poetyckie metrum (struktura rytmiczna wersu) oraz akcent toniczny. W ten sposób zrekonstruowano to, w jaki sposób chóry śpiewały i poruszały się w czasie antycznych przedstawień „Antygony”. Jak opisuje Anna Conser, antyczne przedstawienia były bardzo rytmiczne. – Najbliższą analogią może być hip-hop. Nacisk kładziony jest mniej na orkiestrację niż na połączenie słów, melodii i rytmu – podkreśliła ekspertka. To dość zaskakujące, bo często współczesne adaptacje tej tragedii wydają się być bardziej sztywne. – Ale w rzeczywistości było to bardziej jak przedstawienie na Broadwayu – uważa Conser. O co chodzi w „Antygonie”? Antyczna tragedia opowiada historię Antygony, księżniczki, która łamie prawo, aby pochować swojego zabitego brata po wojnie domowej i płaci za tę decyzję życiem. – Główną postacią w „Antygonie” nie jest Antygona, ale jej wuj Kreon, król, który postępuje zgodnie z literą prawa, nie robiąc wyjątków dla rodziny. Stara się robić to, co uważa za słuszne, ale odmawia kompromisu i w rezultacie traci wszystko – opisuje sztukę Conser. I zaznacza, że na scenie chór jest w centrum wszystkiego. – Błędem byłoby myślenie o chórze jako o zwykłych wykonawcac…

antygona-ca6c81e.png
width: 900
height: 600

Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
type: item
date: 2025-03-27T13:45:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: literatura
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: paryż
subject: sukces
description: Olga Tokarczuk z kolejnym prestiżowym wyróżnieniem. Laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. jako pierwsza polska pisarka została uhonorowana tytułem doktora honoris causa na paryskiej Sorbonie.
encoded: W tym artykule: Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Tytuły honoris causa przyznane Olga Tokarczuk ponownie została uhonorowana przez środowisko akademickie. Tym razem prestiżowy tytuł doktora honoris causa przyznała jej paryska Sorbona. To jedna z najbardziej cenionych uczelni w Europie, na której – jako pierwsza kobieta w historii – wykładała Maria Skłodowska-Curie. Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Po raz pierwszy w dziejach Sorbony tytuł doktora honoris causa trafił do polskiej pisarki. Wyróżnienie to podkreśla nie tylko rangę twórczości Olgi Tokarczuk, ale także jej ogromny wpływ na rozwój światowej kultury. W swoim przemówieniu autorka „Ksiąg Jakubowych” nie kryła wzruszenia. Podkreśliła, że wyróżnienie to jest dla niej nie tylko zaszczytem, ale także zobowiązaniem. – Z ogromną radością odbieram ten zaszczytny tytuł (...). Jestem jednak świadoma tego, że staję przed Akademią jako przybyszka z innego świata, z nieznanego miejsca i nieokreślonego czasu, gdzie ani instrumenty naukowe (...), ani indeksy i recenzje nie grają istotnej roli – zaznaczyła. W kolejnych słowach Tokarczuk poruszyła temat wyzwań, przed którymi stoi ludzkość. Od narastającego poczucia niepewności po globalne zagrożenia, w tym falę dezinformacji. Pisarka zwróciła uwagę, że dziś każde słowo niesie ze sobą odpowiedzialność większą niż kiedykolwiek. – Informacja wykorzystywana jest jako broń, za pomocą której można wprowadzić w błąd, manipulować, oszukać, zwieść, w końcu zabić – przyznała. I dodała: – Uhonorowanie mnie zaszczytnym tytułem doktory honoris causa uważam za symboliczne i polityczne uznanie przez Akademię naszej „Krainy Metaksy”, z której wszyscy przecież się wzięliśmy i w której spotykamy się, wciąż jak najbardziej realnie, choć bez granic, paszportów i języków. Laudację wygłosiła prof. Małgorzata Smorąg-Goldberg, literaturoznawczyni z Sorbony, która od lat aktywnie zabiegała o przyznanie Oldze Tokarczuk tego wyróżnienia. W swo…

GettyImages-2180769601-5a0c492.jpg
width: 1024
height: 683

Obcokrajowcy wybrali najlepsze polskie książki. Na pierwszym miejscu lektura szkolna
type: item
date: 2025-03-21T08:33:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: książki
subject: literatura
subject: polska
description: Polska literatura od lat cieszy się niemałym uznaniem. Potwierdzeniem tego jest fakt, że od 1905 r. aż 5 polskich autorów zostało nagrodzonych Nagrodą Nobla. A co czytelnicy rzeczywiście myślą o polskich tytułach? Wiele na ten temat zdradza lista ulubionych książek z Polski stworzona przez obcokrajowców.
encoded: Spis treści: Olga Tokarczuk podbija świat Czy to najlepsza polska książka? Ulubione polski książki czytelników na świecie Koniec roku to czas licznych podsumowań. Śledzimy nie tylko te związane bezpośrednio z branżą turystyczną. Wiemy już na przykład, jakie filmy wydane w 2024 r. zostały uznane za najlepsze. Wśród wyróżnionych tytułów nie zabrakło polskiego akcentu. W wielu tego typu zestawieniach pojawia się film „Prawdziwy ból”, który został nakręcony właśnie w Polsce (między innymi w Warszawie i w Lublinie). Kto wie, być może popularność produkcji przyciągnie nad Wisłą więcej turystów z Europy i innych kontynentów? Olga Tokarczuk podbija świat Media rozpisują się też o książkach polskich autorów, które cieszą popularnością nie tylko w kraju, ale i za granicą. Tu triumfuje między innymi Olga Tokarczuk. Najnowsza powieść noblistki zatytułowana „Empuzjon” trafiła na listę 100 najważniejszych książek 2024 roku według „The New York Times”. Co ciekawe, jej angielskie tłumaczenie pojawiło się w amerykańskich księgarniach zaledwie kilka tygodni wcześniej. Mimo krótkiego stażu na półkach tytuł szybko został doceniony przez czytelników i krytyków. Literaturę spod pióra Olgi Tokarczyk doceniła też brytyjska piosenkarka Dua Lipa. W jednym z wywiadów artystka przyznała, że bardzo spodobała jej się książka naszej noblistki „Prowadź swój pług przez kości umarłych”. Więcej o tym, jakie polskie książki najbardziej podobają się obcokrajowcom, mówi ranking opublikowany w serwisie społecznościowym Goodreads. Platforma ta jest znana także czytelnikom z Polski, jednak większość jej użytkowników pochodzi z krajów anglojęzycznych. Idea jest prosta: internauci mogą oceniać tam książki i dyskutować o nich. W Polsce najpopularniejszym serwisem tego typu jest strona Lubimy Czytać. Czy to najlepsza polska książka? Na Goodreads nie brakuje tematycznych zestawień i rankingów. Jeden z nich jest szczególnie interesujący dla Polaków. Dotyczy bowiem właśnie polskich książek. Które z nich najbardzi…

ksiazki-3517cec.jpeg
width: 2119
height: 1414

Czy Bolesław Prus był jasnowidzem? Przewidział losy cesarzy niemieckich
type: item
date: 2025-02-15T13:22:48.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: literatura
subject: niemcy
description: Z nowelą „Z dziejów starożytnego Egiptu” wiąże się niesamowita zagadka. Los umierających na jej stronicach faraonów w realnym świecie podzielili cesarze Niemiec. Czy to był tylko przypadek?
encoded: Spis treści: Trzej niemieccy cesarze Podszepty z zaświatów? Opowieść z morałem Na przełomie lat 1887 i 1888 czytelnicy polskiej prasy w zaborze rosyjskim mieli w czym wybierać. W „Tygodniku Ilustrowanym” ukazywało się w odcinkach „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, zaś w „Kurierze Codziennym” w podobny sposób można było śledzić losy bohaterów „Lalki” Bolesława Prusa. Na dodatek ten autor miał coś jeszcze w zanadrzu. W tym samym czasie ukazała się jego nowela „Z legend dawnego Egiptu”. Pisarz opowiadał w niej wyimaginowaną, lecz całkiem prawdopodobną, sytuację z dziejów starożytnego państwa nad Nilem. Oto stary władca konał: „Stuletni Ramzes, potężny władca Egiptu, dogorywał. Na pierś mocarza, przed którego głosem pół wieku drżały miliony, padła dusząca zmora i wypijała mu krew z serca, siłę z ramienia, a chwilami nawet przytomność z mózgu”. W tej sytuacji do przejęcia tronu po rządzącym twardą ręką władcy szykował się młody następca: Horus. Ma zupełnie inne poglądy niż stary faraon – tyran. Nie chce wojen, a pokoju. Zakaże torturowania jeńców. Obniży ludowi podatki. Ograniczy wyzysk niewolników. Sprowadzi z zagranicy wygnanych uczonych. Wszystkie te światłe plany spalą jednak na panewce. Po pierwsze, Horusa ukąsi jadowity pająk, a po drugie – w tym samym czasie stary faraon cudem ozdrowieje. W chwili, gdy powstawał ten utwór, nie był uważany tylko za jakąś opowieść rozgrywającą się w starożytności. Cała Europa wiedziała bowiem, że w Cesarstwie Niemieckim nadchodzi kres rządów ponad dziewięćdziesięcioletniego już Wilhelma I Hohenzollerna. Trzej niemieccy cesarze Jak Ramzes z opowiadania, Wilhelm I doprowadził swój kraj do potęgi. Siłą i dyplomacją zjednoczył Niemcy, wygrał kilka wojen, upokorzył wrogów. Pod jego berłem cierpieli Polacy w zaborze pruskim poddani germanizacji. Wszystko zapowiadało, że jego następcą zostanie Fryderyk III Hohenzollern. Jak Horus, był człowiekiem postępowym. Miał opinię umiarkowanego liberała, był masonem, pragnął zbliżenia z Wielką Brytanią…

boleslaw-prus-e8c291e.png
width: 1200
height: 630

Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
type: item
date: 2025-02-11T10:59:38.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: literatura
subject: miłość
subject: Odkrywca
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pisanie skandalicznych wierszy o bogach i śmiertelnikach przyniosło Owidiuszowi wielu rzymskich fanów. Wyjątkiem był cesarz August, który wygnał poetę. Ale czy powodem rzeczywiście były jego śmiałe wiersze?
encoded: Spis treści: Wczesny sukces Owidiusza Owidiusza recepta na romans Metamorfozy Owidiusza Gniew cesarza Augusta Tajemnice wygnania Owidiusza Znany dziś z „Metamorfoz”, olśniewających przeróbek greckich i łacińskich mitów, Owidiusz zasłynął również w swoich czasach z żywej, kontrowersyjnej poezji miłosnej, w tym „Amores” (Miłości) i „Ars amatoria” (Sztuka kochania). Te szczere poetyckie refleksje na temat rzymskich zwyczajów seksualnych przyniosły mu sławę, ale także przyczyniły się do jego upadku. Po opublikowaniu swojego opus magnum Owidiusz podpadł cesarzowi, został zmuszony do opuszczenia Rzymu i wygnany do Tomis, miasta nad Morzem Czarnym. To właśnie tutaj, na obrzeżach imperium, Owidiusz tęsknił za swoim ukochanym Rzymem i błagał o powrót. Według relacji samego Owidiusza, wygnanie było karą za „błąd”, który rozwścieczył cesarza Oktawiana Augusta. Owidiusz uważał się za szczęściarza, że uniknął egzekucji za to przestępstwo, ale nigdy nie wyznał, co nabroił. Uczeni przez wieki zastanawiali się nad przyczyną wygnania, która do dziś pozostaje zagadką. Wczesny sukces Owidiusza Owidiusz urodził się w 43 r. p.n.e. w Sulmo (obecnie Sulmona), 160 km na wschód od Rzymu. Jego listy i „Tristia” („Żale”), pięciotomowy zbiór wierszy napisanych na wygnaniu, dostarczyły historykom wielu szczegółów autobiograficznych. Od młodości opisywał siebie jako urodzonego poetę. Po krótkim okresie podróżowania, a następnie studiowania w Atenach, zrezygnował z kariery politycznej i udał się do Rzymu, by zostać poetą. Zakochał się w tym mieście, a jego mieszkańcy – w jego twórczości. Ukończonym w 16 r. p.n.e. pierwszym ważnym dziełem Owidiusza były „Amores”, zbiór wierszy opisujących romans z młodą kobietą o imieniu Koryna. W tym pierwszym tomiku z wierszami Owidiusz użył eleganckiego, ironicznego stylu. Niektórzy sugerowali, że Koryna istniała naprawdę. Sydoniusz Apolinary, żyjący w V wieku poeta, zidentyfikował ją jako Julię Starszą, córkę Augusta, i twierdził, że Owidiusz miał z nią romans…

owidiusz-c380276.jpg
width: 1000
height: 662

Dan Brown powraca. Akcja jego najnowszej powieści toczy się tuż obok Polski
type: item
date: 2025-02-07T07:46:54.000Z
creator: redakcjang
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czechy
subject: literatura
subject: praga
description: Na nową powieść Dana Browna czekamy już od 8 lat. W tym tygodniu autor bestsellerowej powieści „Kod Leonarda Da Vinci” ogłosił, że kolejną jego powieść pełną symboli, kodów i zagadek otrzymamy jeszcze w tym roku. Tym razem Robert Langdon będzie musiał rozwikłać tajemnicę ukrytą w sercu czeskiej stolicy.
encoded: Spis treści: Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Praga w literaturze Kiedy ukaże się nowa powieść Dana Browna Praga to jedno z najchętniej odwiedzanych miast Europy. Każdego roku nad Wełtawę przyjeżdża ponad 5 milionów turystów z całego świata. W najbliższym czasie liczba ta może znacznie wzrosnąć. Dan Brown – jeden z najpoczytniejszych autorów bestsellerów – ogłosił właśnie, że to właśnie w czeskiej stolicy umieści akcję swojej najnowszej powieści „Tajemnica tajemnic”. Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Wydana w 2003 roku powieść Dana Browna „Kod Leonarda da Vinci” został w ciągu pierwszych pięciu lat przetłumaczony na 44 języki i sprzedany w ponad 60 milionach egzemplarzy. Akcja thrillera działa się w Paryżu. W innych swoich książkach pisarz zabierał czytelników – zazwyczaj na 24 godziny – do kolejnych miast świata: do Rzymu („Anioły i demony”, 2000) do Waszyngtonu („Zagioniony symbol”, 2009) do Wenecji i Stambułu („Inferno”, 2023) do Barcelony („Początek”, 2017) Dan Brown dał się poznać z wykorzystywania autentycznych miejsc i historycznych nawiązań w swoich powieściach. Tym razem prof. Robert Langdon, badacz symboli, trafia do Pragi. „Tajemnica tajemnic” ma opowiadać o sekretach związanych z noetyką i ludzką świadomością. Stolica Czech od wieków fascynuje historyków, pisarzy i badaczy okultyzmu. Labirynt wąskich uliczek, średniowieczne biblioteki i ukryte przejścia na Hradczanach czy w Katedrze św. z pewnością wzbudzą nie mniejsze emocje niż miasta z poprzednich powieści pisarza. W poszukiwaniu zaginionej naukowczyni Langdon przemierzy kolejne zakamarki Pragi, takie jak Most Karola czy Złotą Uliczkę. W toku śledztwa odkryje, że klucz do zagadki może być ukryty w jednym z najstarszych manuskryptów przechowywanych w Bibliotece Clementinum. Praga w literaturze Nie tylko Dan Brown dostrzegł literacki potencjał Pragi. Czeską stolicę rozsławił już Franz Kafka, którego powieści „Proces” i „Zamek” przedstawiają miasto jako labirynt pełen absurdalnych procedur i…

Dan-Brown-Tajemnica-tajemnic-Praga-7533b7d.png
width: 1200
height: 630

Najdłuższa książka na świecie jest tak długa, że nie da się jej przeczytać. To niemożliwe
type: item
date: 2024-12-13T13:32:53.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: książki
subject: literatura
subject: Wolny czas
description: Najdłuższa książka świata to nie tylko rekord, ale także sztuka. Ilan Manouach przekształcił cyfrowe wydanie mangi „One Piece” w dzieło, którego nie sposób przeczytać. Nietypowa pozycja o 21 450 stronach, która waży ponad 17 kg. Jej koszt to kilka średnich pensji.
encoded: Spis treści: Najdłuższa książka na świecie trafiła na sprzedaż Komiks to towar i literatura jednocześnie Co z prawami autorskimi? Czy to na pewno najdłuższa książka na świecie? Oto najdłuższa książka na świecie i, co ciekawe, nie da się jej przeczytać. Długa książka to pojęcie względne. Dla kogoś wyczerpującą lekturą będzie już 100 stron, a ktoś inny zmęczy się lub usatysfakcjonuje dopiero po 500. Cóż, w tym przypadku nie ma wątpliwości. Najdłuższa książka na świecie trafiła na sprzedaż Na wstępie trzeba zaznaczyć, że najdłuższa książka na świecie to nie powieść czy reportaż. Artysta Ilan Manouach połączył 21 450 stron popularnego komiksu „One Piece”, który ukazuje się w japońskim magazynie „Shōnen Jump” co tydzień od 1997 roku. Jego pierwotnym celem było stworzenie rzeźby odnoszącej się do sytuacji w branży komiksowej. Niespodziewanie powstała też najdłuższa książka w historii. Okazała się tak długa, że jej przeczytanie jest fizycznie niemożliwe. W 2022 r. książka została wyceniona na 1900 euro, czyli ponad 9 tys. zł. Dzieło nie jest przypisywane autorowi komiksu „One Piece”, a właśnie Manouachowi. Artysta wydrukował japońskie wydanie cyfrowe historyjek i złożył je w całość, traktując komiks nie jako książkę, ale jako „materiał rzeźbiarski”. W rozmowie z „The Guardian” rzecznik francuskiego wydawnictwa JBE powiedział, że ONEPIECE to „nieczytelna rzeźba, która przybiera kształt książki – największej do tej pory pod względem liczby stron i szerokości grzbietu – która materializuje ekosystem internetowego rozpowszechniania komiksów”. Wydawca przygotował 50 podpisanych i ponumerowanych kopii rzeźby-książki. Każdy egzemplarz waży ponad 17 kilogramów, a grzbiet mierzy 80 cm. Komiks to towar i literatura jednocześnie Manouach tłumaczy, że jego działo powstało z powodu „obfitości dostępnych treści online i szalejącej cyfryzacji przemysłu komiksowego”. To według wydawców rzuca wyzwanie branży komiksowej. Rekordowy tom ONEPIECE ma być propozycją zmiany postrzegania komiksu c…

do-sprzedazy-trafila-najdluzsza-ksiazka-na-swiecie-nie-da-sie-jej-przeczytac-f319b6c.jpg
width: 960
height: 540

Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2024-10-14T09:54:13.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: gospodarka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: odkrycia
subject: polityka
description: Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Kto dostał Nagrodę Nobla w 2024 r.?
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2024 – przewidywania Nagroda Nobla 2024: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2024: fizyka Nagroda Nobla 2024: chemia Literacka Nagroda Nobla 2024 Pokojowa Nagroda Nobla 2024 Nagroda Nobla 2024: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2024? Jak co roku na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2024. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2024 – prognozy Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: medycyna lub fizjologia: Jonathan C. Cohen i Helen H. Hobbs za badania nad genetyką metabolizmu lipidów; Ann M. Graybiel, Okihide Hikosaka i Wolfram Schultz za badania nad jądrami podstawnymi mózgu; Davor Solter i Azim Surani za badania w dziedzinie epigenetyki; fizyka: Rafi Bistritzer, Pablo Jarillo-Herrero i Allan H. MacDonald za badania nad grafenem; David Deutsch i Peter W. Shor, twórcy pionierskich algorytmów kwantowych; Christoph Gerber za wynalezienie mikroskopu sił atomowych; chemia: David Baker, John M. Jumper i Demis Hassabis za modelowanie trójwymiarowej struktury białek; Kazunari Domen za badania nad fotokatalitycznym rozkładem wody; Roberto Car i Michele Parrinello za badania w dziedzinie chemii obliczeniowej; ekonomia: Janet Currie za analizę ekonomiczną rozwoju dzieci; Partha Dasgupta za uwzględnienie środowiska naturalnego w ekonomii; Paolo Mauro za badanie wpływu korupcji na gospodarkę. Naukowcy czekają na Nobla coraz dłużej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to średnio 29 lat. Z analiz wynika, że największe szanse na nagrodę mają naukowcy w wieku ok. 54 lat. Najmłodszy do tej pory noblista, Lawrence Bragg, miał 25 lat, gdy został uhonorowany. Najstarszy, John B. Goodenough – 97 lat. Kobiety stanowią mniejszość wśród laureatów. W całym XX wieku naukowego Nobla dostało tylko 11 badaczek. W X…

Nagroda-Nobla-5c2f9ac.jpg
width: 1000
height: 665

Antysemicki patron Ursynowa? Julian Ursyn Niemcewicz oskarżał Żydów o spiskowanie przeciw Polsce
type: item
date: 2024-10-05T12:23:56.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: literatura
subject: żydzi
description: Czy Julian Ursyn Niemcewicz był antysemitą? Dlaczego w 1817 roku napisał paszkwil o Warszawie jako o Moszkopolis, rządzonym przez Żydów?
encoded: Spis treści: Antysemicki utwór Niemcewicza Spory o asymilację Żydów Judeo-Polonia, teoria spiskowa Żydzi grający mazurki Julian Ursyn Niemcewicz (1758–1841) znany jest jako pisarz, patriota, członek Komisji Edukacji Narodowej, powstaniec, działacz emigracyjny. Był też dyplomatą, podróżnikiem i masonem. Znano go z elokwencji i kąśliwego języka. Najważniejsze dzieła Niemcewicza to: komedia „Powrót posła”, promująca reformy Rzeczypospolitej podczas Sejmu Czteroletniego, cykl wierszy „Śpiewy historyczne”, w czasach zaborów kształtujący narodowego ducha młodych pokoleń. Twórca ma w Polsce ulice. Od jego rodowego przydomka pochodzi w Warszawie nazwa dzielnicy Ursynów. Położona jest na terenie, gdzie Niemcewicz miał niegdyś posiadłość. Antysemicki utwór Niemcewicza Mniej się dzisiaj pamięta o jego utworze „Rok 3333, czyli sen niesłychany”, znanym też jako „Sen niesłychany, Mośkopolis, Warszawa zżydziała”. Powstał w roku 1817, a wydano go w druku w 1858. Andrzej Fabianowski, profesor historii literatury z Uniwersytetu Warszawskiego wprost nazywa dziełko Niemcewicza paszkwilem. To złośliwa, satyryczna utopia nacechowana wybitnie antysemicko. Opowiada o przyszłości Warszawy jako miasta stricte żydowskiego, na którego czele stoi król Moszko XII. „Był to pan, mogący mieć około lat czterdziestu, niezmiernie czerwony, tłusty i piegowaty, pejsaki miał rudo-kasztanowate i brodę tejże samej maści. (...) Jarmułkę otaczał szereg pereł różowych, z których każda po 50 karatów mieć mogła” – opisywał Niemcewicz owego władcę Moszkopolis. Jak doszło do powstania tej książki? Co kierowało pisarzem? Spory o asymilację Żydów Jeszcze u schyłku Rzeczypospolitej szlacheckiej trwały dyskusje o roli i miejscu Żydów w społeczeństwie. Wielu widziało w nich zagrożenie. Kiedy w czasie insurekcji kościuszkowskiej wsławił się pułk żydowski z Berkiem Joselewiczem na czele, przyczyniło się to do ocieplenia relacji. Ostre dyskusje wróciły w czasach napoleońskich, po powstaniu Księstwa Warszawskiego. Jak pis…

JulianUrsynNiemcewicz-54c73c1.jpg
width: 2045
height: 1022

Henryk Sienkiewicz odwiedził Nowy Jork. Nasz wieszcz narodowy nie był zachwycony Ameryką
type: item
date: 2024-09-19T09:19:20.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: literatura
subject: stany zjednoczone
description: Młodego Sienkiewicza zszokowały kontrasty: bogactwo i niedbalstwo, gigantomania i brak smaku. Nie przypadły mu do gustu marna kuchnia i „prowokacyjnie” zachowujące się kobiety. Z westernowej Ameryki wywiózł jednak pomysł na swój własny historyczny „eastern”.
encoded: Spis treści: Żucie tytoniu i połykanie jedzenia Wielki biznes w domu wariatów Prowokacje i sensacje Kozacy jak Indianie Henryk Sienkiewicz odwiedził Nowy Jork w marcu 1876 roku. Spędził tam tylko kilka dni, ponieważ amerykańska metropolia nie była właściwym celem jego podróży. Pierwotny pomysł miał inny. Trzydziestoletni wówczas Sienkiewicz wraz z grupą znajomych artystów, wśród których znajdowała się słynna aktorka Helena Modrzejewska, chcieli udać się do Kalifornii i założyć tam farmę. Utopijną komunę na wzór wspólnot postulowanych przez francuskiego filozofa Charlesa Fouriera. Niewiele z tego wyszło. Jednak podróż przez Amerykę Północną zaowocowała prasowymi korespondencjami, które przyniosły Sienkiewiczowi sławę. To, co pisał o Nowym Jorku, może nas dziś zadziwić. „Miasto, które na pierwszy rzut oka z morza zarysowywało się tak majestatycznie i wdzięcznie, widziane z bliska nie zachwyciło mnie wcale. Pobrzeże portu brudne, między drewnianymi budynkami nie masz bruków; wszędzie leżą kupy śmieci; doki drewniane połyskujące brudną wodą, ludność zaś, jak zwykle ludność portowa, wygląda jakby przed chwilą urwała się od szubienicy” – opisał swoje pierwsze wrażenie. Żucie tytoniu i połykanie jedzenia Sienkiewicz zamieszkał w hotelu Central na Broadwayu. Na słynnej ulicy „wystawy sklepowe biły łuną gazowego światła, czarna i biała ludność tłoczyła się na chodnikach, szeregi latarni ginęły w oddaleniu”. Sienkiewicz całkiem dobrze poczuł się w „w białym marmurowym przedsionku hotelu, ubranym w kwiaty, dywany, jaśniejącym tysiącami świateł”. Szybko jednak uznał, że w tym przepychu brak smaku. Zdziwiło go także, że oprócz gości hotelowych w ogromnych salach „mnóstwo osób z miasta zbiera się wieczorem (…) dla czytania gazet, spotkania się ze znajomymi, palenia lub żucia tytuniu, wreszcie dla pokołysania się na jednym z biegunowych krzeseł, których tu mnóstwo”. Dostało się też hotelowej kuchni. „Według zwyczajów amerykańskich, przed każdym z gości stawiają tu mnóstwo porcelan…

sienkiewicz-nowy-jork-9e84e91.jpg
width: 1200
height: 630

Bombaj, czyli Mumbaj to miasto miliarda kolorów i wrażeń. Mieszkają tu aż 23 mln ludzi
type: item
date: 2024-08-01T06:39:00.000Z
creator: Ludwika Włodek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: azja
subject: bombaj
subject: indie
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: Kultura
subject: literatura
subject: podróże
subject: Travel
description: Bombaj jest jak bollywoodzkie filmy. Pełen rozmachu, kolorów, emocji. Przywiązani do tradycji mieszkańcy nie zaakceptowali nowej nazwy „Mumbaj”.
encoded: W tym artykule: Bombaj – tu wszystkiego jest za dużo Największe miasto na świecie? Miasto jak z Bollywood Eklektyczny Bombaj Jak kupuje się czas w Bombaju Napięcia społeczne Bombaj – informacje praktyczne Jadąc do Bombaju pierwszy raz, w głowie miałam fragmenty książek Salmana Rushdiego. Każda z jego magicznych powieści chociaż częściowo rozgrywa się w tym mieście. Rushdie nie mieszka w Indiach od lat, ale miasto jego dzieciństwa odcisnęło na nim wyraźne piętno. Tak sugestywnie opisywał rezydencje bogaczy na wzgórzu malabarskim, „wieczorny naszyjnik alei Marine Drive”, zatłoczoną plażę miejską – Chowpatty Beach, ekskluzywne antykwariaty w Kolabie i tanie czynszówki w Kurli, że marzyłam, żeby to wszystko zobaczyć na własne oczy. Bombaj – tu wszystkiego jest za dużo Bombaj z „Dzieci północy” i „Szatańskich wersetów” nie był innym miastem niż to, które zobaczyłam. Moje rozczarowanie wynikało raczej z tego, że nie urzekło, tylko przytłoczyło. Myślę, że tak może się czuć niemowlak w czasie pierwszych dni życia, którego codziennie przychodzą oglądać wszystkie ciocie, babcie i znajomi rodziców. Każdy przynosi mu jakiś prezent, każdy do niego zagaduje, chce zwrócić na siebie jego uwagę. Podręczniki do wychowywania dzieci nazywają taką sytuację: „zbyt wiele bodźców”. Wieczorem nieszczęsny malec nie chce już nic więcej czuć ani widzieć. Ma ochotę zasnąć, ale jest tak rozedrgany i pobudzony, że potrafi tylko ryczeć bezsilnie. Ja w Bombaju miałam podobnie. Wszystkiego było za dużo. Nie bez powodów hindusko-amerykański dziennikarz Suketu Mehta swoją genialną książkę o tej metropolii zatytułował „Maximum City”. Największe miasto na świecie? Bombaj to największe miasto na świecie. Tak przynajmniej lubią powtarzać bombajczycy. Statystyki mówią różnie. W niektórych rankingach faktycznie zajmuje pierwsze miejsce, w innych ledwo się mieści w światowej pierwszej dziesiątce, wyprzedzany nie tylko przez Tokio i Szanghaj czy Karaczi, ale nawet przez indyjską stolicę New Delhi. Bo czy za m…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3c238c477c8765af8f8589a0452910b250aa5b6c-aab7d01.jpeg
width: 709
height: 489

Według legendy doktor Faust zawarł pakt z diabłem. Oto jego prawdziwa historia
type: item
date: 2024-07-07T09:19:44.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: diabeł
subject: Edukacja
subject: historia
subject: literatura
description: Pakt z diabłem zapewnił Faustowi młodość, bogactwo i spełnienie najskrytszych życzeń. Na XIX-wiecznym obrazie „Faust i Lilith” Richarda Westalla mag szykuje się do zabawy podczas sabatu w górach Harzu.
encoded: W tym artykule: Reputacja doktora Fausta Legenda Fausta Kim był Johann Georg Faust? Wyczyny Fausta Zła sława maga Czy diabeł upominał się o jego duszę? Na zegarze wybiła północ, gdy oberżą „Pod Lwem” w Staufen im Breisgau nagle wstrząsnął przerażający hałas. Ryki, mrożące krew w żyłach piski i przedziwne dudnienie trwało całą noc. Dopiero o świcie gospodarz wraz z garstką uczniów Fausta odważyli się sprawdzić, co wydarzyło się w jego pokoju. Gdy uchylili drzwi, ich oczom ukazał się widok, który zapamiętali na zawsze. Połamane meble, rozbite szyby, zamienione w miazgę alchemiczne przyrządy. Wszędzie ślady krwi, a na ścianach – rozbryzgane kawałki mózgu. W jednym rogu pokoju znaleźli oko, w drugim kilka zębów. Zdeformowane, przeraźliwie okaleczone i ogarnięte skurczami ciało doktora Faustusa leżało rozciągnięte na kupie gnoju. Reputacja doktora Fausta „Niecna bestia, twór wielu diabłów”, szarlatan, czarownik, oszust. Za swojego życia, osnutego wieloma tajemnicami, Johann Georg Faust – uczony, alchemik i astrolog – nie cieszył się najlepszą sławą. Na przykład pastor Johann Gast twierdził, że koń i pies, zwierzęta towarzyszące Faustowi w magicznych sztuczkach, w rzeczywistości były złymi duchami. Na dodatek pies od czasu do czasu zmieniał się w służącego. Uczony zakonnik Trithemius, który ponoć sam w tajemnicy zajmował się magią, uważał Fausta za głupca i hochsztaplera, zasługującego jedynie na wychłostanie batem. Otóż w liście skierowanym do astrologa Johanna Virdunga ostrzegał tego ostatniego przed niejakim Faustusem, który miał twierdzić, że jest w stanie odtworzyć wszystkie cuda samego Chrystusa. W Norymberdze z kolei obowiązywał „zakaz wstępu do miasta nekromancie i sodomicie doktorowi Faustusowi”. Sam protestujący przeciwko nadużyciom Kościoła Marcin Luter szukał pomocy, aby uwolnić się od nasłanych przez Fausta demonów. Legenda Fausta Po tajemniczej śmierci Fausta, która nastąpiła prawdopodobnie około roku 1540, czarna legenda czarnoksiężnika, kamrata diabła, zac…

JeanPaulLaurens-Dr.Fausto-c5defb5.jpg
width: 600
height: 499

Henryk Sienkiewicz – ciekawostki z życia polskiego noblisty. Za co otrzymał nagrodę literacką?
type: item
date: 2024-04-01T11:06:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: historia polski
subject: literatura
subject: polska
subject: Społeczeństwo
description: Publicysta, nowelista, powieściopisarz i działacz społeczny – polska literatura przełomu XIX i XX wieku miała wielu wybitnych przedstawicieli, ale tylko nieliczni zasługują na to miano tak bardzo, jak Henryk Sienkiewicz. Zasłynął jako autor nowel skupiających się na trudnej sytuacji warstwy chłopskiej. Gdy stał się poczytnym pisarzem, zaczął tworzyć ku pokrzepieniu serc. Jego dzieła na stałe zapisały się w kanonie literatury obyczajowej i pięknej, a za swoją pracę został wyróżniony Literacką Nagrodą Nobla. Ile powieści napisał Henryk Sienkiewicz? Ciekawostki z życia jednego z najwybitniejszych pisarzy wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Gdzie urodził się Henryk Sienkiewicz? Rodzina i rodzeństwo Sienkiewicza Zainteresowania i pasje Sienkiewicza Ile powieści napisał Henryk Sienkiewicz? Za co Henryk Sienkiewicz dostał Nagrodę Nobla? Matka Sienkiewicza powtarzała mu, że „Kraszewskim nie będzie i z pióra nie wyżyje”. Całe szczęście, że przyszły noblista pozostał głuchy na słowa swojej rodzicielki. Henryk Sienkiewicz odniósł niebywały sukces, nie tylko w Polsce. We Francji był darzony „bezprzytomnym podziwem”. W Rosji popularnością dorównywał nawet Emilowi Zoli i Lwowi Tołstojowi. Jego dzieła cieszyły się uznaniem także we Włoszech, Anglii i Stanach Zjednoczonych. Mimo ogromnej popularności, do końca pozostał człowiekiem skromnym, który nie upajał się swoją sławą. Gdzie urodził się Henryk Sienkiewicz? Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 roku, w Woli Okrzejskiej. Wieś, która do dziś jest położona w administracyjnych granicach województwa lubelskiego, należała do Felicjany Cieciszowskiej – babki pisarza. Młodość spędził w Warszawie. Jako 12-latek rozpoczął naukę w Gimnazjum Realnym. Od grudnia 1862 roku do lipca 1864 roku uczył się w Gimnazjum nr II, a jesienią zaczął uczęszczać do Gimnazjum nr IV. Ze względu na trudną sytuację finansową, 19-letni Sienkiewicz przerwał edukację i w 1865 roku zaczął pracować jako guwerner dzieci Aleksandry i Ludwika Weyherów. To właśnie we dworze w Poświętnem (koło Płońska) powstał pomysł na rys historyczny „Spytko z Melsztyna i ród jego”, na podstawie którego powstała powieść „Krzyżacy”. Czy Krzyżacy wykorzystywali religię jako parawan? Ich okrucieństwo zdecydowanie tego dowodzi Na godło wybrali krzyż, nazywali siebie rycerzami Maryi, a kojarzą się z okrucieństwem, butą i żądzą władzy. Czy religia była dla nich tylko parawanem? Czy jednak wbrew stereotypom Krzy.. Egzamin dojrzałości zdał w 1866 roku, z oceną dostateczną. Wolą jego rodziców było, by podjął studia na kierunku dającym dobre perspektywy na przyszłość. 25 października 1866 roku został przy…

henryk-sienkiewicz-ciekawostki-z-zycia-polskiego-noblisty-ryc-shutterstock-3a43e34.jpg
width: 1000
height: 588

Wszystkie tajemnice Szekspira. Odkryto nieznany fakt z życia wielkiego pisarza
type: item
date: 2024-03-24T07:34:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: anglia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: książki
subject: literatura
subject: odkrycia
description: Naukowiec z Wielkiej Brytanii przeanalizował kopię zaginionego tekstu, który dotychczas uważano za napisany przez ojca Williama Szekspira. Okazało się, że jego autorem był ktoś inny.
encoded: W tym artykule: Życie prywatne Williama Szekspira Tajemniczy testament Szekspira Kim była Joanna Szekspir? Kobiety, które zostały pozbawione głosu Z jednej strony niemal wszyscy wiemy, kim był William Szekspir. Anglik jest uważany za jednego z najwybitniejszych poetów wszech czasów. Dramaturg i aktor, a także autor tak wielkich dzieł, jak „Romeo i Julia”, „Makbet”, „Król Lear”, „Sen nocy letniej” czy „Hamlet”. Jego dorobek można długo wymieniać, ale jest jeszcze druga strona Szekspira, bardziej tajemnicza. Chodzi o jego życie prywatne. Życie prywatne Williama Szekspira Pisarz urodził się w kwietniu 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Był trzecim spośród ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a, rękawicznika i lokalnego polityka, oraz pochodzącej ze znanej i bogatej rodziny Mary Arden. Uważa się, że przyszedł na świat w domu rodzinnym przy Henley Street w Anglii, lecz dokładny dzień nie jest znany. Chodził do szkoły w Stratford, gdzie uczył się łaciny, historii, literatury antycznej oraz retoryki. Jego nauczycielami byli magistrowie z Oxfordu. Musiał przerwać naukę, prawdopodobnie przez problemy finansowe ojca. Uważa się, że zakończył edukację w wieku 14 lub 15 lat. Jako nastolatek pracował w magnackich rezydencjach jako guwerner, sekretarz, a także aktor w dworskich przedstawieniach. 18-letni Szekspir ożenił się z Anne Hathaway, która była od niego 8 lat starsza. Mieli trójkę dzieci, dwie córki i syna. Najstarszą Susanne oraz bliźnięta: Hamneta i Judith, które urodziły się w 1585 roku. Chłopiec zmarł w 1596 roku, a jego śmierć miała zainspirować go do napisania „Hamleta”. Co ciekawe, przez 7 lat po narodzinach bliźniaków nie wiadomo niczego o życiu Szekspira. To okres, który w jego biografii nazywa się straconymi latami. Tajemniczy testament Szekspira Dużo tajemnic narosło również wokół ojca Szekspira, a także jego rodzeństwa. Wynika to m.in. z faktu, że wiele dokumentów i listów, które zawierały cenne informacje, przepadło. Były również takie, których autentyczność podawan…

william-szekspir-3e468af.jpg
width: 800
height: 552

Od kogo Szekspir ściągnął swój słynny dramat? Zainspirowały go wydarzenia z Polski
type: item
date: 2024-01-07T09:01:05.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: literatura
subject: Onet
subject: polska
subject: średniowiecze
description: W XIV w. mazowiecki książę Siemowit III z zazdrości udusił swoją piękną żonę. Tę dramatyczną historię wykorzystał potem sam William Szekspir.
encoded: W tym artykule: Książę Siemowit kazał udusić swą żonę Ludmiłę Polska historia w angielskiej literaturze Siemowit i Ludmiła w wersji Szekspira Polska stanowiła inspirację dla Anglii Litwa w „Hamlecie”, czyli Transpolonia Historie bez happy endu Siemowit III (1320–1381), bez którego nie powstałaby Szekspirowska „Zimowa opowieść”, uznawany był za jednego z najwybitniejszych władców Mazowsza. Uczestniczył w prestiżowym zjeździe monarchów europejskich w Krakowie w 1364 r. Utrzymywał dobre stosunki z królem Polski Kazimierzem. Córkę wydał za mąż za Kaźka Słupskiego, królewskiego wnuka. Według przekazów był „mądrym i zacnym rządcą”, ale zarazem „mężem surowym, popędliwym, skłonnym do podejrzeń”. I to właśnie on stał się w latach 60. XIV w. sprawcą tragedii, która odbiła się szerokim echem w całej Europie. Miejscem tej tragedii był zbudowany za panowania Siemowita III zamek w Rawie Mazowieckiej, a w szczególności zachowana do dziś ośmioboczna wieża zamkowa. Książę Siemowit kazał udusić swą żonę Ludmiłę Książę był dwukrotnie żonaty. W pierwszym małżeństwie przyszło na świat 5 dzieci (m.in. Janusz i Siemowit, których ojciec dopuścił do współrządzenia). Jak relacjonował w kronice Janko z Czarnkowa, po śmierci pierwszej żony władca ożenił się z córką księcia ziębickiego Ludmiłą (niektórzy historycy sugerują, że miała na imię Anna lub Elżbieta). Siemowit III poznał 19-letnią pannę, gdy przebywał na dworze cesarza Karola IV. Władca „rozmiłował się w niej aż do zbytku i zazdrości”. Ślub odbył się ok. 1357 r. Ludmiła urodziła mężowi dwóch synów. Niestety, obaj szybko zmarli. Bolesław Zapomniany, syn Mieszka II. Dlaczego ten król Polski został wykreślony z historii naszego kraju? Mieliśmy króla, którego wrogowie tak starannie wymazali z historii i pamięci potomnych, że do dziś trwają spory, czy w ogóle istniał. Bolesław Zapomniany był wnukiem Bolesława Chrobrego... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/boleslaw-zapomniany-syn-mieszka-ii-dlacze…

william-shakespeare-974ff67.jpg
width: 1486
height: 2017

Pierwsze wydanie przełomowego dzieła Kopernika zostanie wystawione na aukcję. Może kosztować fortunę
type: item
date: 2023-03-15T12:43:15.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: Edukacja
subject: kosmos
subject: książki
subject: Kultura
subject: literatura
subject: mikołaj kopernik
subject: nauka
description: Pierwsze wydanie księgi „O obrotach sfer niebieskich” może zostać wkrótce sprzedane za rekordową kwotę. Niezwykle rzadki egzemplarz jest w niemalże doskonałym stanie.
encoded: W tym artykule: Pierwsze wydanie dzieła Kopernika jest warte fortunę Dotychczas starodruk dzieła astronoma sprzedano za rekordowe 2,2 mln dolarów Podejrzenia może budzić fakt, że nieznani są poprzedni właściciele starodruku De revolutionibus orbium coelestium, czyli „O obrotach sfer niebieskich” to jedno z najpopularniejszych dzieł Mikołaja Kopernika i zarazem jedna z najbardziej kontrowersyjnych książek w historii literatury naukowej. Polski astronom zaczął prace nad nią ok. 1530 roku, a finalną wersję wydano dopiero 13 lat później. Uczony w swojej księdze stwierdził, że to Słońce znajduje się w centrum Układu Słonecznego, a inne ciała niebieskie krążą wokół centralnej gwiazdy. Pierwsze wydanie dzieła Kopernika jest warte fortunę Po raz pierwszy od czasów greckich filozofów zaproponował heliocentryczną budowę Wszechświata. Jego wykład spotkał się wówczas z krytyką, a wielu naukowców (w tym duchownych) przez lata nie zgadzało się z poglądami Kopernika twierdząc, że to jedynie hipotezy. Teoria zaproponowana przez Kopernika była bowiem sprzeczna z nauczaniem Kościoła Katolickiego. Ciekawostki o kosmosie. Czego jeszcze nie wiemy o Wszechświecie? Ciekawostki o kosmosie bywają intrygujące, zaskakujące, a czasem też trochę straszne. Przede wszystkim uzmysławiają nam jednak, jak mało w gruncie rzeczy wiemy o naturze wszechświata oraz ... Pierwsze wydanie dzieła Kopernika ukazało się w Norymberdze nakładzie ok. 500 kopii. Od tego czasu wiele z nich zaginęło, a niektóre zostały zniszczone. Szacuje się, że dziś na świecie istnieje ok. 250–270 egzemplarzy „O obrotach sfer niebieskich” z 1543 roku. Właśnie dlatego każdy z oryginalnych XVI-wiecznych druków wzbudza niemałą sensację i przyciąga kolekcjonerów z całego świata. Tym bardziej że większość z nich nie jest na sprzedaż, ponieważ znajdują się w zbiorach muzeów, bibliotek lub innych państwowych instytucji kultury. Dotychczas starodruk dzieła astronoma sprzedano za rekordowe 2,2 mln dolarów Ostatni przypadek, kiedy jedna z k…

o-obrotach-sfer-niebieskich-5449a8c.jpg
width: 4473
height: 3359

Kamperami przez Śląsk i Wielkopolskę. Taka była Miedzianka Po Drodze
type: item
date: 2022-09-06T14:19:41.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: festiwale
subject: literatura
subject: podróże
subject: polska
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Wędrowny festiwal literacki Miedzianka Po Drodze przypomniał mi, że Polska jest piękna, a czytanie książek jeszcze piękniejsze. Oto najciekawsze miejsca na trasie Gliwice – Sierosław (gmina Tarnowo Podgórne).
encoded: W tym artykule: Jedyny taki wędrowny festiwal literacki. Na początek Gliwice Podróże po Polsce z książkami. Kierunek: Racibórz Rzym czy Lizbona? Nie, to Nysa Opole nie tylko dla melomanów Legendarny Złoty Stok Miedzianka Po Drodze przez Wielkopolskę Po dwuletniej przerwie literacki festiwal Miedzianka Fest wrócił w odmienionej formie. Tym razem jako Miedzianka Po Drodze. Takie rozwiązanie pozwala pozwala zmniejszyć ślad ekologiczny i antropopresję na miejsce, w którym do tej pory odbywało się wydarzenie. Na trasie wędrownego festiwalu literackiego znalazły się w tym roku: Górny Śląsk, Śląsk Opolski, Dolny Śląsk i Wielkopolska. Jedyny taki wędrowny festiwal literacki. Na początek Gliwice Niedzielne przedpołudnie. Miedzianka Po Drodze zaczyna objazd południowo-zachodniej Polski w Gliwicach. Park im. Fryderyka Chopina powoli zapełnia się ludźmi. Część przyszła specjalnie na spotkanie z autorami książek. Część – do pobliskiej palmiarni. Wszyscy, choć na chwilę, zaglądają do namiotu, w którym Filip Springer prowadzi krótki wykład inaugurujący festiwal. Temat przewodni tegorocznej Miedzianki to literatura niepraktyczna. Po trwającym tydzień tournée wiem, że nie da się sprecyzować, czym ona jest. Każdy rozumie ten termin inaczej. Kwestia praktyczności literatury jeszcze nie raz wróci w rozmowach z Mariuszem Szczygłem, Sylwią Chutnik czy Witoldem Szabłowskim. Pierwszy dzień wędrownego festiwalu kończą stałe punkty programu. To klimatyczny koncert Michała Zygmunta (inspirowany dźwiękami Odry), kino letnie Fundacji Deloitte Polska i wydarzenie plenerowe Latarnicy i Latarniczki. To ostatnie polega na tym, że po zmroku goście festiwalu czytają publiczności, a publiczność czyta gościom. Magia. Do zobaczenia w Gliwicach: palmiarnia miejska, Zamek Piastowski, wieża kościoła p.w. Wszystkich Świętych – punkt widokowy, kamienica, w której mieszkał Tadeusz Różewicz. Podróże po Polsce z książkami. Kierunek: Racibórz Kolejnego dnia Miedzianka Po Drodze jedzie do Raciborza. Pod względe…

kamperami-przez-slask-i-wielkopolske-taka-byla-miedzianka-po-drodze-e17f49e.jpg
width: 960
height: 540