National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-09T06:27:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Piekło u Dantego to opis uderzenia planetoidy w Ziemię? Pisarz wyprzedził naukę o 500 lat
items: Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
items: William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
items: Piekło w raju – mroczna rzeczywistość za kulisami głośnej adaptacji Netfliksa
items: Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
items: To tutaj powstał jeden z najsłynniejszych bohaterów świata. Region pozostał zaskakująco surowy
items: Czarnolas Kochanowskiego – wieś, która na zawsze zapisała się w historii polskiej literatury
items: To tu wielki romantyk przeżył wielką namiętność. Co skrywa pałac w Śmiełowie?
items: Obcokrajowcy ocenili polską literaturę. Ranking najlepszych książek otwiera lektura szkolna
items: Wieki nie całkiem ciemne. Czy wczesne średniowiecze słusznie nosi taką nazwę?
items: To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
items: Osiemdziesiąte urodziny bajki o Muminkach. Śladami fikcyjnych istot Tove Jansson w prawdziwym świecie
items: Co łączy najsławniejszego samuraja z Leonardem da Vinci? Dziś jest inspiracją dla popkultury i twórców gier
items: Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Adam Mickiewicz kształtował polski romantyzm. Był nie tylko literackim geniuszem, ale także patriotą
items: Ten jeden list mógł zmienić losy Williama Szekspira – co się z nim stało?
items: Nie tylko Solaris. Najważniejsze książki Stanisława Lema
items: Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
items: Starożytna tragedia jak show na Broadwayu. Tak wyglądał teatr 2500 lat temu
items: Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
items: Czy Bolesław Prus był jasnowidzem? Przewidział losy cesarzy niemieckich
items: Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
items: Dan Brown powraca. Akcja jego najnowszej powieści toczy się tuż obok Polski
items: Najdłuższa książka na świecie jest tak długa, że nie da się jej przeczytać. To niemożliwe
items: Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?

Piekło u Dantego to opis uderzenia planetoidy w Ziemię? Pisarz wyprzedził naukę o 500 lat
type: item
date: 2026-05-09T06:26:27.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: katastrofy
subject: literatura
subject: NatGeoBN
subject: planetoidy
description: Wielopoziomowe piekło Dantego mogło być czymś więcej niż alegorią. Timothy Burbery z Marshall University przekonuje, że poeta opisał fizykę uderzenia planetarnego. „Upadek Szatana” to planetoida, która przebiła skorupę ziemską aż do jądra, tworząc strukturę piekła i górę Czyśćca.
encoded: „Boska komedia” Dantego znów trafia pod lupę naukowców, ale tym razem nie jako tekst o teologii czy literackiej wyobraźni. prof. Timothy Burbery, filolog z Marshall University proponuje odczytanie upadku Szatana w części „Piekło” jako eksperymentu myślowego z zakresu fizyki. Obiekt o ogromnej prędkości miał uderzyć w półkulę południową i „przewiercić się” aż do centrum Ziemi, a skutkiem byłyby jednocześnie piekielny lej i góra Czyśćca. Nad „Boską komedią” Dante Alighieri pracował od 1308 roku aż do śmierci w 1321 r. To poemat o podróży przez piekło, czyściec i raj, zawierający kwintesencję średniowiecznej myśli kulturalnej i filozoficznej. Współczesna nauka o uderzeniach ciał niebieskich i geologii zaczęła powstawać dopiero pięć stuleci później. Szatan jako impaktor, a piekło jako krater W interpretacji filologa klucz nie leży w moralnym ciężarze sceny, lecz w jej mechanice. Prof. Burbery opisuje Szatana jako impaktor: ciało niebieskie poruszające się z wysoką prędkością, które po uderzeniu nie zatrzymuje się płytko pod powierzchnią Ziemi, tylko przebija się przez kolejne warstwy planety aż do jądra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstal-ksiezyc-jedna-z-teorii-mowi-o-katastrofie-na-niewyobrazalna-skale-fot-nasa-jpl-caltech-243993f.jpeg" width="3000" height="2400" alt="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" title="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" /> Badacz łączy ten ruch z geograficzną asymetrią opowieści: do uderzenia ma dojść na półkuli południowej, a północna część globu ma w reakcji ulec znacznej deformacji. W efekcie „piekło” nie powstaje jako zwykłe zagłębienie w miejscu uderzenia, tylko jako struktura krateru tworząca się oddolnie, zorganizowana wokół osi przebicia. Jednocześnie materiał wypchnięty po przeciwnej stronie miałby utworzyć górę Czyśćca, rozumianą tu jako centraln…

uderzenie-planetoidy-2b9b43e.jpg
width: 2337
height: 1200

Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
type: item
date: 2026-05-03T12:27:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: kochankowie
subject: literatura
subject: polska
subject: wenecja
subject: włochy
description: Dziś Casanova znany jest przede wszystkim jako jeden z najsłynniejszych kochanków w historii. Ale Wenecjanin był kimś więcej niż tylko kobieciarzem. Był bez wątpienia oszustem i przestępcą, który nieraz trafił do więzienia, samozwańczym alchemikiem, szpiegiem, duchownym, ale też znakomitym obserwatorem i wysokiej klasy intelektualistą. Jego krótki pobyt w Polsce zaowocował brzemiennym w skutkach pojedynkiem i trzytomowym dziełem „Historia niepokojów w Polsce”.
encoded: Spis treści: Czarownica z Murano Przystojny uwodziciel Bractwo wolnomularskie 300-letni alchemik Warszawski skandal Historia jego życia Giacomo Casanova, najstarszy z sześciorga dzieci aktorów Gaetano Giuseppe’a Casanovy i Zanetty Farussi z Wenecji, urodził się 2 kwietnia 1725 roku. Rodzina nie posiadała majątku, tytuł szlacheckich ani niczego, co dawałoby oparcie i pozwoliło na spokojne życie. W dodatku rodzice dużo podróżowali, przez co Giacomem i jego rodzeństwem zajmowała się babka. Czarownica z Murano Giacomo był dzieckiem inteligentnym, ale chorowitym. Aby odpędzić od wnuka złe duchy, babka wezwała czarownicę z wyspy Murano. Tej samej, która od średniowiecza słynie z wyrobu wyjątkowego szkła, nazywanego weneckim. Czarownica wysmarowała chłopca odchodami nietoperzy i masą innego paskudztwa, lecz o dziwo ta specyficzna kuracja przyniosła znakomite rezultaty. Tak dobre, że kila lat później, mając 12 lat Giacomo rozpoczął studia na Uniwersytecie w Padwie. W tamtych czasach dzieci szybko trafiały na uniwersytety. Niekoniecznie dlatego, że były nad wyraz rozwinięte. Po prostu edukację akademicką rozpoczynano znacznie wcześniej. W tym czasie dał się też poznać jako kochanek, a historie o jego uroku i sprawności seksualnej rozchodziły się pocztą pantoflową. Przystojny uwodziciel Faktem jest, że Giacomo wyróżniał się na tle innych mężczyzn. Był bardzo wysoki, miał ponad 186 cm wzrostu, ciemną karnację, ciemne włosy i brązowe oczy. Gdy połączy się to z niewątpliwą inteligencją i ujmującym sposobem bycia, mamy przepis na mężczyznę budzącego powszechne zainteresowanie. Kłopot w tym, że możliwości intelektualne i towarzyskie Casanovy nie szły w parze z tymi finansowymi. Pracował jako sekretarz, był przez pewien czas duchownym. Jednak jego kariera kościelna nie trwała długo. Długi hazardowe zaprowadziły go do więzienia. Po wyjściu na wolność stwierdził, że zostanie żołnierzem. „Kupiłem długi miecz i, z elegancką laską w dłoni, w dopasowanym kapeluszu z czarną kokardą, z prz…

Casanova-ff8649a.jpg
width: 1575
height: 1050

William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
type: item
date: 2026-04-16T12:03:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: architektura
subject: literatura
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Przez ponad trzy stulecia dokładna lokalizacja londyńskiego domu Williama Szekspira pozostawała wielką zagadką dla historyków i wielbicieli jego talentu. Teraz udało się odnaleźć unikatowy plan z 1668 roku, który precyzyjnie wskazuje fundamenty zaginionej posiadłości w dzielnicy Blackfriars. To niepozorne znalezisko zdradza nam to, co działo się w ostatnich latach życia artysty.
encoded: William Szekspir to postać, której nie trzeba przedstawiać – jego wpływ na literaturę światową jest ogromny. Jednak mimo jego sławy, wiele szczegółów z jego życia prywatnego pozostawało w sferze domysłów. Przez stulecia naukowcy wiedzieli, że w marcu 1613 roku zakupił on nieruchomość w prestiżowej dzielnicy Blackfriars w Londynie, w obrębie dawnego XIII-wiecznego klasztoru dominikanów. Problem polegał na tym, że nikt nie potrafił wskazać, gdzie dokładnie ten dom się znajdował. Napis na tablicy pamiątkowej przy 5 St Andrew’s Hill głosił jedynie, że budynek stał „w pobliżu tego miejsca”, co przez wieki irytowało badaczy. Czego nie wiedzieliśmy o mistrzu? Do tej pory powszechnie uważano, że William Szekspir po zakupie domu w 1613 roku szybko wycofał się z Londynu do rodzinnego Stratford-upon-Avon, gdzie wiódł spokojne życie szlachcica. Historycy często traktowali tę londyńską nieruchomość wyłącznie jako bezpieczną lokatę kapitału, a nie faktyczne miejsce zamieszkania. Nie znano ani precyzyjnych rozmiarów budynku, ani jego układu, a brak konkretnych planów uniemożliwiał odtworzenie codziennego życia twórcy w stolicy. Ta luka w biografii wielkiego dramaturga sprawiała, że jego ostatnie lata w Londynie były owiane tajemnicą. Archiwalny przełom profesor Munro Przełom nastąpił dzięki dociekliwości profesor Lucy Munro z King's College London, która podczas prac badawczych natrafiła na trzy kluczowe dokumenty – dwa w Archiwach Londynu i jeden w Archiwach Narodowych. – Prowadziłam badania w ramach szerszego projektu i nie mogłam uwierzyć, na co patrzę. Był to plan domu Szekspira w Blackfriars. Wszyscy myśleli, że nie znajdziemy już nic nowego, więc temat na lata poszedł w odstawkę – wspomina prof. Munro moment znaleziska. Najważniejszym znaleziskiem okazał się sporządzony w 1668 roku plan części dzielnicy Blackfriars, narysowany już po Wielkim Pożarze Londynu. To właśnie ten unikatowy dokument pozwolił na precyzyjne namierzenie fundamentów i rozmiarów posiadłości Szekspira. Ba…

szekspir-2ed0206.jpg
width: 1575
height: 1050

Piekło w raju – mroczna rzeczywistość za kulisami głośnej adaptacji Netfliksa
type: item
date: 2026-04-12T07:58:49.000Z
creator: Kuba Stasiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: kolumbia
subject: literatura
description: „Sto lat samotności” to opowieść o świecie zawieszonym między magią a codziennością. Macondo – literacka wioska rodziny Buendía – stało się symbolem Ameryki Łacińskiej, w której niezwykłość przenika zwyczajność. Powieść autorstwa Gabriela Garcíi Márqueza doczekała się ekranizacji na platformie Netflix. Problem w tym, że miejsce, które ją zainspirowało, ma dziś z magią niewiele wspólnego. Aracataca, miasto rodzinne autora, to przestrzeń naznaczona przemocą, zależnościami i walką o kontrolę.
encoded: Pomysł, by ekranizację powieści nakręcić właśnie tutaj, pojawiał się od początku. Dla wielu było oczywiste: skoro Macondo ma swoje źródło w Aracatace, to właśnie tam powinna powstać jego filmowa wersja. W praktyce to niemożliwe. Choć Aracataca uchodzi za pierwowzór literackiego Macondo, twórcy serialu nie zdecydowali się kręcić tam zdjęć. Produkcja platformy Netflix powstała w różnych częściach Kolumbii, a świat przedstawiony w dużej mierze zbudowano od podstaw – co najlepiej pokazuje, jak daleko rzeczywistość odbiega od literackiego mitu. Region od lat funkcjonuje w cieniu napięć, które wykraczają daleko poza obraz spokojnego karaibskiego miasteczka. Obok kolorowych domów i turystycznych śladów po Márquezie istnieje rzeczywistość znacznie mniej widoczna – taka, do której kamera nie ma łatwego dostępu. „Krwawe banany”, czyli kto tu naprawdę rządzi Gospodarka regionu od dekad opiera się na plantacjach bananów. To one przyciągnęły kapitał, ludzi i – z czasem – przemoc. Dziś plantacje nadal działają, ale ich funkcjonowanie trudno oddzielić od lokalnych układów siły. Struktury przestępcze nie zawsze są widoczne, ale ich obecność wyznacza granice tego, co można, a czego nie. Od bezpieczeństwa pracowników po transport i logistykę – wszystko odbywa się w ramach nieformalnych zasad. Pracownicy zarabiają niewiele, często funkcjonując na granicy przetrwania. Zyski płyną gdzie indziej. Oficjalnie jest to legalny biznes. W praktyce – system zależności, w którym dostęp do ziemi, pracy i bezpieczeństwa pozostaje ograniczony. To nie jest przeszłość, lecz mechanizm, który z czasem zmienił formę. Kolumbia, której się nie pokazuje – Istnieją dwie Kolumbie – mówi mi lokalny dziennikarz. – Ta, którą widzą turyści, i ta, w której żyje większość ludzi. Pierwsza jest kolorowa, głośna, pełna życia. Druga – cicha, napięta, podporządkowana lokalnym układom. – Na plantacjach ludzie funkcjonują niemal jak niewolnicy – dodaje. – Nikt z zewnątrz nie ma tam łatwego dostępu. Jeśli ktoś kontroluje …

Aracataca-1-bbf9e54.jpg
width: 1950
height: 1300

Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
type: item
date: 2026-01-20T14:00:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: anglia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: książki
subject: literatura
subject: odkrycia
description: Kinowa premiera filmu „Hamnet” to okazja do przyjrzenia się prywatnym losom rodziny najsłynniejszego dramaturga wszech czasów. Brytyjski badacz poddał analizie kopię zaginionego dokumentu, który przez lata błędnie przypisywano ojcu pisarza. Wnikliwe śledztwo dowiodło, że za tekstem stoi w rzeczywistości ktoś inny.
encoded: W tym artykule: Życie prywatne Williama Szekspira Tajemniczy testament Szekspira Kim była Joanna Szekspir? Kobiety, które zostały pozbawione głosu Z jednej strony niemal wszyscy wiemy, kim był William Szekspir. Anglik jest uważany za jednego z najwybitniejszych poetów wszech czasów. Dramaturg i aktor, a także autor tak wielkich dzieł, jak „Romeo i Julia”, „Makbet”, „Król Lear”, „Sen nocy letniej” czy „Hamlet”. Jego dorobek można długo wymieniać, ale jest jeszcze druga strona Szekspira, bardziej tajemnicza. Chodzi o jego życie prywatne. Życie prywatne Williama Szekspira Pisarz urodził się w kwietniu 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Był trzecim spośród ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a, rękawicznika i lokalnego polityka, oraz pochodzącej ze znanej i bogatej rodziny Mary Arden. Uważa się, że przyszedł na świat w domu rodzinnym przy Henley Street w Anglii, lecz dokładny dzień nie jest znany. Chodził do szkoły w Stratford, gdzie uczył się łaciny, historii, literatury antycznej oraz retoryki. Jego nauczycielami byli magistrowie z Oxfordu. Musiał przerwać naukę, prawdopodobnie przez problemy finansowe ojca. Uważa się, że zakończył edukację w wieku 14 lub 15 lat. Jako nastolatek pracował w magnackich rezydencjach jako guwerner, sekretarz, a także aktor w dworskich przedstawieniach. 18-letni Szekspir ożenił się z Anne Hathaway, która była od niego 8 lat starsza. Mieli trójkę dzieci, dwie córki i syna. Najstarszą Susanne oraz bliźnięta: Hamneta i Judith, które urodziły się w 1585 roku. Chłopiec zmarł w 1596 roku, a jego śmierć miała zainspirować go do napisania „Hamleta”. Co ciekawe, przez 7 lat po narodzinach bliźniaków nie wiadomo niczego o życiu Szekspira. To okres, który w jego biografii nazywa się straconymi latami. Tajemniczy testament Szekspira Dużo tajemnic narosło również wokół ojca Szekspira, a także jego rodzeństwa. Wynika to m.in. z faktu, że wiele dokumentów i listów, które zawierały cenne informacje, przepadło. Były również takie, których autentyczność podawan…

William-Szekspir-0133501.jpg
width: 2000
height: 1125

To tutaj powstał jeden z najsłynniejszych bohaterów świata. Region pozostał zaskakująco surowy
type: item
date: 2026-01-03T13:34:52.000Z
creator: Julia Zabrodzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: hiszpania
subject: literatura
subject: muzeum
description: Wiatraki, muzea, hotele, nawet jedzenie. W regionie La Mancha wszystko ma związek z Miguelem de Cervantesem.
encoded: Spis treści: Wiatraki jak z powieści Cervantesa – które są oryginalne, a które to repliki? Żywy Don Kichot i Sancho Pansa – inscenizacja, która chwyta za serce Dulcynea, Casa de la Torre i smak La Manchy – śladami kobiety, która nie zauważyła Don Kichota Najbardziej wielojęzyczna książka świata? W El Toboso znajdziesz ponad 700 wydań „Don Kichota” Juan Bautista raz w miesiącu wspina się na drewniane ramiona zabytkowego wiatraka w miasteczku Campo de Criptana. Jako młynarz i specjalista od wiatraków pracuje od 28 lat. Z białą płachtą przewieszoną przez ramię wygląda na pionowej ścianie trochę jak superbohater. Jego misja? Założyć żagle na wszystkie cztery ramiona. Dzięki temu nieruchomy szkielet za chwilę ożyje, o ile tylko pozwoli na to łaskawy podmuch. Wiatraki jak z powieści Cervantesa – które są oryginalne, a które to repliki? Juan Bautista, nim zaczął się wspinać, sprawdził wraz z bratem José Maríą kierunek wiatru i ustawił skrzydła w odpowiednią stronę. – Widzisz te trzy wiatraki z ciemnego drewna? Są zabytkowe, można je obracać – tłumaczy mi Susana z biura promocji miasta. – Reszta powstała w latach 50. To repliki, postawione, by zachować dawny krajobraz – wskazuje kilka smukłych wież. Niestety dziś prawie nie wieje, więc mimo wysiłków Juana Bautisty skrzydła ani drgną. Dla mnie to jednak niezwykła okazja, by móc wyobrazić sobie, jak wyglądało całe wzgórze pod białymi żaglami. „Don Kichot spostrzegł z daleka ze 30 lub 40 wiatraków” – tak rozpoczyna się ósmy rozdział pierwszej części powieści Miguela de Cervantesa. Badacze nie mają pewności, gdzie dokładnie błędny rycerz zobaczył skrzydlate wieże, ale mogło to być właśnie w Campo de Criptana. Ze spisów katastralnych sprzed stuleci wiemy, że takich młynów znajdowało się tu aż kilkadziesiąt. – Cała okolica należała do zakonu św. Jakuba. W XVI w. tylko to zgromadzenie posiadało królewski przywilej budowania wiatraków – tłumaczy Susana. W innych zakątkach La Manchy, krainy nieopodal Madrytu, podobne konstrukcje poj…

la-mancha-e433ad4.jpg
width: 2813
height: 1875

Czarnolas Kochanowskiego – wieś, która na zawsze zapisała się w historii polskiej literatury
type: item
date: 2025-12-28T12:04:04.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: literatura
subject: mazowsze
subject: muzeum
subject: polska
description: Czarnolas fascynuje nie tylko jako rodzinne gniazdo Jana Kochanowskiego, ale również jako przykład miejsca, które mimo upływu czasu i zmian właścicieli nigdy nie utraciło swojej symbolicznej wartości. Wieś konsekwentnie pełni rolę jednego z najważniejszych punktów na mapie polskiego dziedzictwa. To przestrzeń, w której historia i natura tworzą spójną, nadal żywą opowieść.
encoded: Spis treści: Gdzie leży Czarnolas Kochanowskiego? Historia wsi Muzeum Kochanowskiego w Czarnolesie – miejsce przesiąknięte duchem poety Czarnolas to niewielka, malownicza wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, na terenie gminy Policzna. Miejscowość znajduje się na obszarze Równiny Radomskiej, w regionie, który zachował charakter spokojnego, rolniczego krajobrazu. Struktura osadnicza Czarnolasu zachowała wiele cech dawnego układu wsi. Choć współczesny Czarnolas to miejscowość skromna pod względem wielkości, jej znaczenie historyczne i kulturowe jest nieporównywalnie większe niż sugerowałaby liczba mieszkańców. To właśnie tu, wśród pól i starych drzew, Jan Kochanowski tworzył swoje najważniejsze utwory. Gdzie leży Czarnolas Kochanowskiego? Dzisiejszy turysta przyjeżdżający do Czarnolasu bez trudu odnajdzie ślady poety. Wieś stanowi centrum tzw. krainy Kochanowskiego, obejmującej okoliczne tereny związane z życiem twórcy. Można tu zobaczyć zarówno współczesne miejsca pamięci, jak i historyczny układ przestrzenny, który nawiązuje do dawnej siedziby szlacheckiej. Dzięki temu Czarnolas stał się jedną z najważniejszych atrakcji kulturowych regionu radomskiego, a jednocześnie miejscem, gdzie nadal można poczuć atmosferę spokojnego, ziemiańskiego życia XVI wieku. Historia wsi Historia Czarnolasu jest nierozerwalnie związana z dziejami rodu Kochanowskich herbu Korwin. Już w pierwszej połowie XVI wieku wieś była prywatną własnością tej rodziny. W 1519 roku podzielono ją pomiędzy dwóch braci – Filipa i Piotra Kochanowskich. To właśnie syn tego drugiego, Jan Kochanowski, w 1559 roku odziedziczył część dóbr i ulokował w Czarnolesie swoją siedzibę. Wzniesiony przez poetę w 1560 roku dwór, położony w cieniu słynnej lipy, stał się przestrzenią twórczą, w której powstały „Pieśni”, „Fraszki” czy „Treny”. Czarnolas Jana Kochanowskiego szybko urósł do rangi symbolu polskiego renesansu. Niestety, oryginalny dwór poety nie przetrwał. W 1720 roku budynek spłonął, …

czarnolas-b1e6dbf.jpg
width: 2100
height: 1400

To tu wielki romantyk przeżył wielką namiętność. Co skrywa pałac w Śmiełowie?
type: item
date: 2025-12-24T10:31:41.000Z
creator: Filip Nowek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: literatura
subject: polska zabytki
subject: wielkopolska
subject: zabytki
description: W niewielkim Śmiełowie, położonym malowniczo między Jarocinem a Żerkowem, mieści się jedno z najbardziej nastrojowych muzeów literackich w Polsce. To tu, w 1831 roku, Adam Mickiewicz znalazł bezpieczne schronienie, a miejsce to na zawsze zapisało się w historii polskiego romantyzmu.
encoded: Spis treści: „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Śladami wieszcza Chwila na oddech Punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – panorama, której trudno zapomnieć Kiedy ruszałem w stronę Śmiełowa, nie spodziewałem się, że odkryję przestrzeń tak mocno przesiąkniętą historią, a jednocześnie tak urzekającą krajobrazem. Zaledwie kilkanaście kilometrów od Jarocina natrafiłem na widoki, które zostają w pamięci na długo. Wśród pagórków Szwajcarii Żerkowsko-Czeszewskiej wznosi się klasycystyczny pałac, otoczony zabytkowym parkiem. Od ponad pięciu dekad pełni funkcję Muzeum Adama Mickiewicza. Pisał, że Śmiełów jest dla niego „jedynym miejscem, gdzie mogę odpocząć”. „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Rezydencję ukończono w 1797 roku. Zaprojektowana przez Stanisława Zawadzkiego – twórcę słynnych założeń w Dobrzycy i Lubostroniu – zachwyca symetrią, monumentalnym portykiem jońskim i arkadowymi galeriami. To architektura, która nie tylko imponuje, ale także zaprasza do zanurzenia się w jej opowieści. Po przekroczeniu progu pałacu ma się wrażenie, że dawne rody – od Gorzeńskich po Chełkowskich – wciąż są tu obecne. Właśnie w tych wnętrzach Adam Mickiewicz zatrzymał się, próbując przedostać się do powstania listopadowego. Chodził tymi samymi alejkami, przesiadywał w tych samych pokojach i przeżywał jedno z najgorętszych romansowych epizodów swojego życia – uczucie do Konstancji Łubieńskiej. A widoki na „polską Szwajcarię”, które dziś podziwiam z tych samych okien, znalazły odbicie w słynnej inwokacji do „Pana Tadeusza”. Wnętrza zdobią imponujące sztukaterie Michała Ceptowskiego i freski braci Smuglewiczów. Pałac mógłby równie dobrze stać w jednej z europejskich metropolii, a jednak stoi tutaj – w sercu wielkopolskiej prowincji. Losy rezydencji nie zawsze były łaskawe. Podczas II wojny światowej została ograbiona, a później zamieniona na mieszkania pracownicze i szkolne klasy. Dopiero w 1955 roku rozpoczęto odbudowę i twor…

Smiejow-4b5db64.jpg
width: 2813
height: 1875

Obcokrajowcy ocenili polską literaturę. Ranking najlepszych książek otwiera lektura szkolna
type: item
date: 2025-12-23T12:09:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: książki
subject: literatura
subject: polska
description: Polska literatura od lat cieszy się dużym uznaniem nie tylko w naszym kraju, ale i na świecie. Wiele o gustach zagranicznych czytelników mówi lista ich ulubionych polskich dzieł. Zestawienie otwiera dobrze nam znana lektura szkolna.
encoded: Spis treści: Czy to najlepsza polska książka? Ulubione polski książki czytelników na świecie Media rozpisują się o książkach polskich autorów, które cieszą popularnością nie tylko w kraju, ale i za granicą. Tu triumfuje między innymi Olga Tokarczuk. Powieść noblistki zatytułowana „Empuzjon” trafiła na listę 100 najważniejszych książek 2024 roku według „The New York Times”. Co ciekawe, jej angielskie tłumaczenie pojawiło się w amerykańskich księgarniach zaledwie kilka tygodni wcześniej. Mimo krótkiego stażu na półkach tytuł szybko został doceniony przez czytelników i krytyków. Literaturę spod pióra Olgi Tokarczyk doceniła też brytyjska piosenkarka Dua Lipa. W jednym z wywiadów artystka przyznała, że bardzo spodobała jej się książka naszej noblistki „Prowadź swój pług przez kości umarłych”. Więcej o tym, jakie polskie książki najbardziej podobają się obcokrajowcom, mówi ranking opublikowany w serwisie społecznościowym Goodreads. Platforma ta jest znana także czytelnikom z Polski, jednak większość jej użytkowników pochodzi z krajów anglojęzycznych. Idea jest prosta: internauci mogą oceniać tam książki i dyskutować o nich. W Polsce najpopularniejszym serwisem tego typu jest strona Lubimy Czytać. Czy to najlepsza polska książka? Na Goodreads nie brakuje tematycznych zestawień i rankingów. Jeden z nich jest szczególnie interesujący dla Polaków. Dotyczy bowiem właśnie polskich książek. Które z nich najbardziej podobają się obcokrajowcom? Pierwsze miejsce może zaskoczyć. Nie zajmuje go bowiem żaden z naszych noblistów, a Bolesław Prus. Za jego najlepszą powieść uznano „Lalkę”. To też najbardziej znany tytuł Prusa. Choćby dlatego, że od lat jest w Polsce lekturą obowiązkową. Każdy z nas na jakimś etapie edukacji zetknął się więc z Izabelą Łęcką i Stanisławem Wokulskim. Jak widać, ich burzliwe losy fascynują nie tylko polskich czytelników. Powieść jest dość długa (w zależności od wydania liczy około 800 stron), przez co czasem wzbudza niechęć uczniów. Ci, którzy jednak czytaj…

Ulubiona-polska-ksiazka-obcokrajowcow-9eba0b9.jpg
width: 5760
height: 3840

Wieki nie całkiem ciemne. Czy wczesne średniowiecze słusznie nosi taką nazwę?
type: item
date: 2025-12-18T12:00:58.000Z
creator: Peter Heather
subject: Historia
subject: europa
subject: kościół katolicki
subject: literatura
subject: średniowiecze
description: Wczesne średniowiecze bywa nazywane wiekami ciemnymi, ale ta etykieta coraz częściej budzi sprzeciw. Nowe badania pokazują, że kultura i edukacja nie zniknęły, tylko przeszły transformację. Elity uczyły się inaczej, często w domach, a kobiety odgrywały coraz większą rolę. Co więcej – wciąż tworzono literaturę, kazania i poezję.
encoded: Spis treści: Błędy w Biblii? Wieki ciemne. Skąd się wzięło takie przeświadczenie? Czytanie i pisanie – to dwie różne rzeczy Pisarze i intelektualiści wieków ciemnych Płodny Izydor Nowa forma edukacji w czasach postrzymskich Kościół a piśmienność Kobiety rosną w siłę Łacina coraz mniej zrozumiała Tradycyjne historiograficzne stereotypy, tworzone głównie przez zniesmaczonych miłośników antyku, przedstawiają trzecią ćwierć pierwszego tysiąclecia (ok. 500–750) jako „wieki ciemne” Europy: czas, w którym rozum i klasyczna filozofia ustąpiły miejsca ignorancji i zabobonom. Ale czy słusznie? Błędy w Biblii? Księża i mnisi wciąż czytali Biblię, ale kopie, które mieli do dyspozycji, były pisane koszmarną łaciną, rojącą się od błędów gramatycznych. A owa garstka duchownych, którzy robili choć tyle, stanowiła wyjątek; reszta ludzi w ogóle nie potrafiła czytać. Jednak ten stereotyp nie jest pełnym – ani nawet połowicznym – obrazem. Pod koniec VIII wieku zachodni skrybowie opracowali nowy rodzaj pisma i nowe metody kopiowania tekstów, które sprawiły, że wcześniejsze manuskrypty zapisane dawnymi stylami pisma zaczęły im się wydawać kompletnie archaiczne. W efekcie dość ochoczo pozbywali się starszych rękopisów po ich skopiowaniu – co oznacza, że zachowało się bardzo niewiele tekstów pochodzących sprzed drugiej połowy VIII wieku. Wieki ciemne. Skąd się wzięło takie przeświadczenie? Ogromnie komplikuje to proces rekonstruowania kultury intelektualnej łacińskiej Europy w trzeciej ćwierci pierwszego tysiąclecia. Wobec znikomej liczby zachowanych manuskryptów z tego okresu niezwykle trudno posłużyć się wprost ówczesnymi tekstami jako dowodem na to, że między VI a połową VIII wieku czytano i sporządzano kopie. Brak oryginalnych manuskryptów pochodzących z tego okresu był, rzecz jasna, głównym czynnikiem, który przyczynił się do nadania mu etykietki „wieków ciemnych”; jednak przynajmniej po części ów brak świadectw jest iluzoryczny, gdyż był konsekwencją zniszczeń towarzyszących odmienny…

wieki-ciemne-edd92e7.jpg
width: 1463
height: 975

To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
type: item
date: 2025-11-20T10:47:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: książki
subject: literatura
description: Doświadczenia z ekspedycji polarnych stały się dla Czesława Centkiewicza inspiracją do stworzenia opowieści, które zapadły w pamięć całym pokoleniom. Oto nieznane fakty z życia pioniera polskiej literatury polarnej.
encoded: Spis treści: Alina i Czesław Centkiewiczowie Czesław Centkiewicz – książki Czesław Centkiewicz – ciekawostki Czesław Centkiewicz jest pionierem polskiej literatury polarnej. Dzięki swoim książkom stał się uosobieniem fascynacji Arktyką i Antarktyką. Nie sposób jednak mówić o Czesławie Centkiewiczu, pomijając jego żonę, Alinę Centkiewicz. Alina i Czesław Centkiewiczowie Para ta tworzyła nierozerwalny duet, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Alina i Czesław Centkiewicz nie ograniczali się jedynie do pisania o swoich podróżach – często sami brali udział w wyprawach naukowych. Razem badali nieznane dotąd obszary i dokumentując życie ludzi i dzikich zwierząt w ekstremalnych warunkach. Alina Centkiewicz, z domu Kosk, była nie tylko żoną Czesława, ale również jego współautorką. Razem stworzyli wiele książek, które przybliżały czytelnikom piękno i surowość polarnych krain. Ich książki, takie jak „Zaczarowana zagroda” czy „Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei”, stały się klasyką polskiej literatury dziecięcej i młodzieżowej. Alina, z wykształcenia pedagożka, z pasją angażowała się w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych. Organizowała wykłady i prezentacje w szkołach i instytucjach kulturalnych. Czesław, inżynier i geofizyk, wnosił do książek głęboką wiedzę o warunkach panujących na biegunach. To połączenie wiedzy naukowej z literackim talentem sprawiło, że ich pasjonujące opowieści stały się cennymi źródłami informacji. Prace Centkiewiczów były wielokrotnie nagradzane. Ich wkład w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych do dziś jest nieoceniony. Czesław Centkiewicz – książki Twórczość pisarska Czesława Centkiewicza obejmuje szerokie spektrum gatunków literackich, od literatury faktu po literaturę dziecięcą. Jego książki były inspirowane osobistymi doświadczeniami z licznych wypraw polarnych. Jednym z najbardziej znanych dzieł Czesława Centkiewicza jest „Anaruk, chłopiec z Grenlandii”. Książka ta, skierowana do młodszych czytelników, opowiada historię dziecka, któr…

Czeslaw-Centkiewicz-964bcad.png
width: 4050
height: 2700

Osiemdziesiąte urodziny bajki o Muminkach. Śladami fikcyjnych istot Tove Jansson w prawdziwym świecie
type: item
date: 2025-11-05T14:39:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: finlandia
subject: literatura
subject: przyroda
subject: wyspy
description: Mija 80 lat od kiedy do sprzedaży trafiła pierwsza książka opisująca losy rodziny Muminków, Małej Mi i Włóczykija. Sława tych fikcyjnych istot wykracza daleko poza mroźne krajobrazy Finlandii. Jednak to stamtąd autorka czerpała główne inspiracje przy tworzeniu swojej fantastycznej doliny. Przyjrzyjmy się temu, gdzie obecnie można znaleźć ślady tych istot.
encoded: Powiedzenie, że bajki wymyślone przez fińską pisarkę Tove Jansson zdobyły światową popularność, byłoby eufemizmem. W rzeczywistości Muminki stały się elementem popkultury, reprodukowanym w późniejszych latach poprzez filmy, komiksy czy ubrania. Bajka stanowi prawdziwe dziedzictwo kraju ze stolicą w Helsinkach, tym bardziej, że fantastyczna dolina, w której mieszkają bohaterowie powieści, jawnie odnosi się do fińskich krajobrazów. Okrągły osiemdziesiąty jubileusz bohaterów to idealny moment, aby przyjrzeć się, gdzie we współczesnym świecie można znaleźć ślady tych bajkowych istot. Archipelag z bajek W powieściach Tove Jansson możemy dostrzec inspiracje fińską przyrodą. Archipelag, który otacza wybrzeże Finlandii, składa się 179 584 mniejszych i większych wysp. Na jednej z nich – Klovharun, fińska autorka spędzała wakacje przez 30 lat swojego życia, mieszkając tam ze swoją partnerką Tuulikki Pietilä. To ta kobieta stała się inspiracją do powstania postaci rybaczki Too Tiki. Klovharu to bardzo kameralna wysepka pełna kamieni, zamieszkana przez mewy i inne morskie zwierzęta. Pośrodku niej, fińska autorka wzniosła 1964 roku chatkę, która stoi na wyspie do dziś. Obecnie, w trosce o Klovharun, przebywanie na wyspie musi się odbywać w sposób minimalnie ingerujący w środowisko. Archipelag poza naturą skrywa jeszcze inne elementy występujące w bajkach o trollach z doliny. W trakcie rejsu po poszczególnych wyspach można dostrzec wiele latarni morskich, których wygląd był inspiracją do powstania książki „Tatuś Muminka i morze”. Największe skojarzenia z fikcyjnym budynkiem budzić może latarnia z wyspy Söderskär, na którą da się dostać promem z Helsinek. Odizolowana wieża idealnie oddaje spokój i połączenia człowieka z naturą – wartości, które niesie za sobą książka Jansson. Fińskie zwyczaje w Dolinie Muminków Inspiracje wykorzystywane przy pisaniu książki wykraczały poza fińskie pejzaże. W powieści bardzo ważne miejsce zajmują zwyczaje i tradycje obchodzone na co dzień w tym kra…

shutterstock2580218471-c5eb6bc.jpg
width: 6000
height: 4000

Co łączy najsławniejszego samuraja z Leonardem da Vinci? Dziś jest inspiracją dla popkultury i twórców gier
type: item
date: 2025-10-18T13:17:59.000Z
creator: Anna Wenner
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: japonia
subject: literatura
subject: sztuka
description: Miyamoto Musashi – samuraj, artysta, filozof. Jego historia to więcej niż tylko legenda. Niezrównany mistrz miecza od wieków inspirował wojowników, twórców i graczy. Dzięki badaczom odkrywamy, co kryje się za opowieściami o jego pojedynkach, technice walki i życiu.
encoded: Spis treści: Jak legenda Musashiego zainspirowała twórców gry „Ghost of Yōtei” Kim był prawdziwy Miyamoto Musashi? Musashi jako artysta i uczony Fakty i mity o pojedynkach Musashiego Dziedzictwo Musashiego w literaturze i współczesności Niewielu wojowników w dziejach zainspirowało tyle opowieści, co Miyamoto Musashi – najsławniejszy samuraj Japonii. Prof. Hitomi Tonomura, historyczka w Uniwersytetu Cambridge, wspomina, jak głęboko jego legenda kształtowała dziecięce zabawy w Japonii. Razem z koleżanką staczały potyczki na kije, naśladując Musashiego i jego technikę dwóch mieczy. – Które dziecko nie zna Musashiego? – pyta retorycznie. Czczony za niezrównane umiejętności, Musashi został unieśmiertelniony w sztuce, literaturze, filmie, teatrze i mandze – a teraz także w bestsellerowej grze wideo z 2025 roku „Ghost of Yōtei”. Jak legenda Musashiego zainspirowała twórców gry „Ghost of Yōtei” Nate Fox, dyrektor kreatywny w Sucker Punch, przyznaje – Gra powstała z inspiracji „Księgą Pięciu Kręgów” Musashiego. Zwłaszcza podejściem do improwizacji i nieustannego szukania każdej przewagi w walce. Dwie postacie również czerpią z dorobku szermierza: sensei uczący bohatera władania dwoma mieczami oraz legendarny mistrz, któremu przypisuje się stworzenie stylu dwusiecznego. – Dodaliśmy też poważne Easter eggs związane z Musashim – mówi Nate Fox. – Skoro nasz bohater walczy dwoma mieczami, musieliśmy uznać, że technika ta wywodzi się od wielkiego mistrza, który ją zapoczątkował. Prawie cztery stulecia po jego śmierci sprawdźmy, co historia mówi o najbardziej trwałej ikonie kultury starożytnej Japonii. Kim był prawdziwy Miyamoto Musashi? Po pierwsze – o Musashim wiemy zaskakująco niewiele na pewno. Sporne są nawet jego imię i rok urodzenia. Wiemy, że był biegłym samurajem urodzonym na początku lat 80. XVI wieku (najpewniej w 1582 albo 1584 r.), który zmarł w 1645 r. Imię „Miyamoto Musashi” było jednym z kilku używanych przez niego w życiu. Nie było to ani imię nadane przy urodzeniu…

2025-10-15-135938-The-truth-behind-the-legend-of-Miyamoto-Musashi-Japans-greatest-samurai--Nati-34a8dd7.png
width: 1211
height: 809

Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2025-10-13T09:56:51.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: naukowcy
subject: pokój
description: W czyje ręce trafiła Nagroda Nobla 2025? Tradycyjnie na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista zwycięzców.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2025: fizyka Nagroda Nobla 2025: chemia Literacka Nagroda Nobla 2025 Pokojowa Nagroda Nobla 2025 Nagroda Nobla 2025: ekonomia Polacy z Nagrodą Nobla Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobnymi kategoriami są Nagroda Pokojowa i Nobel z ekonomii. W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2025? Poniżej prezentujemy przewidywania oraz pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy analitycznej Clarivate, bazujące na liczbie cytowań artykułów naukowych. Medycyna lub fizjologia Andrea Ablasser, Glen N. Barber, Zhijian ‘James’ Chen – za badania nad układem odpornościowym, John E. Dick – za badania nad białaczką, Kenji Kangawa, Masayasu Kojima – za odkrycie greliny. Fizyka Ingrid Daubechies, Stéphane Mallat, Yves Meyer – za prace nad transformacją falkową, David P. DiVincenzo, Daniel Loss – za prace w dziedzinie komputerów kwantowych, Ewine F. van Dishoeck – za prace w dziedzinie astrochemii. Chemia Clifford P. Brangwynne, Anthony A. Hyman, Michael K. Rosen – za prace nad działaniem komórek, Jean-Marie Tarascon – za prace dotyczące przechowywania energii, Tao Zhang – za prace dotyczące katalizy. Ekonomia David Autor, Lawrence F. Katz – za analizy dotyczące nierówności i postępu technologicznego, Marianne Bertrand, Sendhil Mullainathan – za analizy dotyczące wpływu kultury i psychologii na ekonomię pracy, Nicholas Bloom – za analizy dotyczące wpływu niepewności na gospodarkę. Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Werdykt komitetu ze szwedzkiego Instytutu Karolinska poznaliśmy w poniedziałek, 6 października. Medycznego Nobla w tym roku dostali …

nobel-7673725.jpg
width: 2000
height: 1125

Adam Mickiewicz kształtował polski romantyzm. Był nie tylko literackim geniuszem, ale także patriotą
type: item
date: 2025-08-16T10:17:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: literatura
description: Adam Mickiewicz, jeden z najwybitniejszych twórców polskiego romantyzmu, nie był wyłącznie wybitnym poetą. W polskiej kulturze i historii zapisał się jako działacz wszechstronny – nauczyciel akademicki, publicysta, tłumacz, a nawet organizator i dowódca wojskowy. Jako że jego życie i twórczość nierozerwalnie splotły się z losami narodu w okresie zaborów, stał się światkiem historii i aktywnym uczestnikiem walki o zachowanie tożsamości narodowej. Poniżej przybliżamy sylwetkę jednego z trzech wieszczy.
encoded: Spis treści: Młodość Adama Mickiewicza Pobyt w Kownie i niespełniona miłość Czas zesłania i podróży Śmierć wieszcza Doświadczenia życiowe ukształtowały geniusz Mickiewicza Każda epoka ma swoją ikonę. Adam Mickiewicz, twórca nieśmiertelnych dzieł, stał się ucieleśnieniem romantycznego ideału artysty głęboko zaangażowanego w sprawy społeczne i narodowe. W czasie, gdy Polskę rozdzierały trzy mocarstwa, to właśnie przedstawiciele kultury z Mickiewiczem na czele dawali społeczeństwu nadzieję, że ojczyzna w końcu odzyska niepodległość. Należy jednak podkreślić, że wielki wieszcz nie tylko pisał o patriotyzmie. Był patriotą z krwi i kości. Młodość Adama Mickiewicza Adam Bernard Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu lub Nowogródku. Pochodził z drobnoszlacheckiej rodziny. Jego ojciec, Mikołaj Mickiewicz herbu Poraj, był adwokatem sądowym w Nowogródku i komornikiem mińskim. Matka, Barbara z Majewskich, była córką ekonoma z pobliskiego Czombrowa. W 1815 roku, po ukończeniu szkoły dominikańskiej w Nowogródku, wyjechał do Wilna, by tam podjąć studia. Na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim uczył się na Wydziale Nauk Fizycznych i Matematycznych, jednocześnie uczęszczając na wykłady prowadzone na Wydziale Nauk Moralnych i Politycznych oraz Literatury i Sztuk Wyzwolonych. W trakcie studiów był jednym z założycieli Towarzystwa Filomatów – tajnej organizacji studenckiej, której celem było samokształcenie i kultywowanie idei patriotycznych. W 1812 roku zmarł Mikołaj Mickiewicz. Rodzina znalazła się wówczas w trudnej sytuacji materialnej. By móc studiować, przyszły poeta musiał pobierać stypendium, co zobowiązywało go do pracy nauczyciela w carskiej szkole. Studia ukończył w 1819 roku. Jako świeżo upieczony magister, podjął pracę nauczyciela historii, literatury i prawa w szkole powiatowej w Kownie. Pobyt w Kownie i niespełniona miłość Mickiewicz mieszkał tam do 1823 roku, najpierw w domu Stanisława Kostki Dobrowolskiego, dyrektora szkoły, później w kwaterze w budynku gimna…

Mickiewicz--126b2b5.jpg
width: 1000
height: 666

Ten jeden list mógł zmienić losy Williama Szekspira – co się z nim stało?
type: item
date: 2025-08-16T08:01:22.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: biogram
subject: fakty i mity
subject: literatura
subject: teatr
description: William Szekspir – twórca ponadczasowych dramatów i mistrz języka – skrywał wiele tajemnic. Biografia angielskiego dramatopisarza jest pełna jest tajemniczych epizodów, jak choćby okres „zagubionych lat”, rodzinnych sekretów i zaskakujących faktów, takich jak złoty kolczyk czy marihuana w ogrodzie.
encoded: Spis treści: Wczesne życie i edukacja Williama Szekspira Lata „zagubione” (1585–1592) – teorie i hipotezy Przyjazd do Londynu i początki kariery teatralnej Globe Theatre i udział w trupie aktorskiej Co napisał William Szekspir? Dlaczego Szekspir podpisywał się na wiele sposobów? Życie prywatne – małżeństwo, dzieci, bracia Ciekawostki – marihuana i degustacja piwa Wpływ na język i kulturę – neologizmy i dziedzictwo Spory o autorstwo – alternatywne teorie Dziedzictwo i upamiętnienia Szekspir po polsku – pierwsze tłumaczenia i recepcja w Polsce William Szekspir, jeden z najbardziej cenionych dramatopisarzy w historii literatury, do dziś fascynuje nie tylko swoją twórczością, ale też niejednoznaczną biografią. Choć pozostawił po sobie 39 sztuk, 154 sonety i dziesiątki idiomów, które weszły do codziennego języka angielskiego, życie Anglika wciąż owiane jest tajemnicą. Kim był naprawdę? Czy miał brata aktora? Dlaczego jego nazwisko zapisano na tyle różnych sposobów? I co miał wspólnego z marihuaną? Wczesne życie i edukacja Williama Szekspira Rodzina i dzieciństwo w Stratford-upon-Avon William Szekspir urodził się 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, niewielkim, lecz dobrze prosperującym miasteczku w hrabstwie Warwickshire. Był trzecim z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a – rękawicznika, lokalnego polityka i późniejszego burmistrza miasta, oraz Mary Arden – córki zamożnego właściciela ziemskiego z wpływowego rodu Ardenów, jednej z najstarszych rodzin szlacheckich w hrabstwie. Rodzina Szekspira była częścią klasy średniej o aspiracjach szlacheckich. Ojciec Williama w 1571 roku pełnił funkcję bailiffa (odpowiednik burmistrza), co świadczyło o jego dużym autorytecie i pozycji społecznej. W 1596 roku rodzina uzyskała prawo do herbu szlacheckiego, co formalnie potwierdziło ich awans społeczny. Dzieciństwo Williama przypadło na czas burzliwych przemian religijnych i społecznych w Anglii epoki elżbietańskiej– co mogło wpłynąć na jego przyszłe zainteresowanie konfliktami …

shutterstock2612804319-15b8836.jpg
width: 1408
height: 768

Nie tylko Solaris. Najważniejsze książki Stanisława Lema
type: item
date: 2025-07-20T09:28:57.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Ludzie
subject: literatura
description: Stanisław Lem to pisarz, który wyprzedził swoje czasy. Choć pisał w XX wieku, jego książki zaskakują trafnością diagnoz dotyczących technologii, sztucznej inteligencji i psychiki ludzkiej. Dla jednych – wizjoner, dla innych – filozof w przebraniu autora science fiction. Lem nie tylko przewidział przyszłość w wielu aspektach technologicznych, ale też nauczył nas ją kwestionować. Dlatego dziś, w świecie algorytmów i intensywnego rozwoju AI, jego głos brzmi dla wielu nawet mocniej niż kiedyś.
encoded: Spis treści: Dlaczego nadal warto czytać Lema? „Solaris”, czyli Stanisław Lem bardzo na serio „Cyberiada” – futurystyczna wizja w baśniowo-groteskowej konwencji „Niezwyciężony” – moralna siła kontra fatalizm zniszczenia Futurolog, filozof, prorok technologicznej przyszłości – Stanisław Lem wyprzedzał swoją epokę nie tylko literacko, ale i intelektualnie. Jego książki, choć zakorzenione w science fiction, nie są jedynie opowieściami o robotach czy odległych planetach. To głębokie rozważania o naturze człowieka, granicach poznania i etycznych dylematach, które przynosi rozwój technologii. Lem potrafił przewidzieć wiele zjawisk, które dziś stają się naszą codziennością – od sztucznej inteligencji, przez internet rzeczy, po moralne pułapki cyfrowego świata. Każda jego książka to nie tylko literacka podróż, ale i intelektualna przygoda, która zostawia trwały ślad. Dlaczego nadal warto czytać Lema? Stanisław Lem to nie tylko pisarz science fiction – to myśliciel, który w swoich utworach zamieszczał prognozy futurologiczne. Choć pisał kilkadziesiąt lat temu (ostatnia powieść, „Fiasko”, powstała w 1987 roku), jego książki nadal zaskakują trafnością spostrzeżeń. Pisał o sztucznej inteligencji, robotach, podróżach kosmicznych, a przy tym pytał o to, kim jesteśmy jako ludzie i dokąd zmierzamy. Nie bez powodu jego działa są uznawane za najlepsze polskie książki. Także przez obcokrajowców! Lem nie daje w swoich tekstach prostych odpowiedzi, ale zmusza do myślenia, do rozważań nad często nie wprost postawionymi pytaniami. Pokazuje, że nie zawsze technologia rozwiąże nasze problemy, a wręcz czasami je pogłębia. Lem robi to z humorem, błyskotliwie, często w sposób lekki, choć treść bywa bardzo głęboka i nieoczywista na pierwszy rzut oka. Powieści Lema pozostają w głowie na długo, nie sposób przeczytać ich szybko i bezrefleksyjnie. To lektura, która nie należy do lekkich, ale rozwija wyobraźnię i uczy patrzeć szerzej na świat. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z jego twórczością, pon…

stanislawlemGettyImages-537156893-043bf82.jpg
width: 1024
height: 888

Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
type: item
date: 2025-07-06T09:29:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: literatura
subject: nagroda nobla
description: Władysław Reymont to jeden z tych autorów, którzy swoimi dziełami zapewnili sobie nieśmiertelność. Uniwersalna ponadczasowość treści jego utworów sprawiła, że te doczekały się tłumaczenia na dziesiątki języków i do dziś są szeroko dyskutowane i komentowane. Kim był autor „Chłopów” i „Ziemi obiecanej”? Poniżej przybliżamy życiorys polskiego noblisty.
encoded: Spis treści: Ze szkołą nie było mu po drodze W Warszawie zaczął żyć z pióra Nieoczywisty kandydat Stojąca u progu niepodległości Polska musiała mierzyć się z wieloma trudnościami. Do takich należało choćby postrzeganie naszego kraju na arenie międzynarodowej. Niemcy zadbali, by II Rzeczpospolita uchodziła za niedojrzałą i nierozwiniętą kulturalnie. W interesie władz leżało, by zmienić ten stan rzeczy. Już na początku lat 20. prowadzone były zabiegi, które zmierzały do przyznania Polakowi Nagrody Nobla. Władysław Reymont nie był najoczywistszym kandydatem, ale finalnie to właśnie on odebrał najwyższe wyróżnienie literackie. Jak do tego doszło? Zanim padnie odpowiedź na to pytanie, warto przyjrzeć się bliżej życiu autora „Chłopów”. Ze szkołą nie było mu po drodze Władysław Reymont, a właściwie Stanisław Władysław Rejment, urodził się 7 maja 1867 roku, w Kobielach Wielkich. Syn kościelnego organisty Józefa (który przy okazji prowadził kościelne księgi i pełnił rolę rozjemcy w różnych sprawach prawnych) i małopolskiej szlachcianki Antoniny z Kupczyńskich dzieciństwo spędził w Tuszynie. Miał pójść w ślady ojca, jednak młody Stanisław nie palił się do nauki. Jako dziewięciolatek, nie zdał egzaminów. Odmawiał też nauki gry na organach. Józef nie mógł pozwolić, by jego syn został bez fachu w ręku. Wysłał go do Warszawy, gdzie pobierał nauki w szkole rzemieślniczo-niedzielnej. Ostatecznie udało się mu uzyskać tytuł czeladnika krawieckiego. Aktorskie ambicje przyszłego noblisty Po zdobyciu zawodu postanowił nie wracać do domu. Próbował rozpocząć życie na własny rachunek, ale nie z zamiarem pracy igłą i nicią. Podczas pobytu w barwnej kulturowo Warszawie, zafascynował go teatr. W 1884 roku przystąpił do wędrownej grupy teatralnej. Nie został jednak pierwszoplanowym aktorem. Z różnym skutkiem grywał pomniejsze role, ale brak sukcesów na tym polu nie zabił w nim miłości do tej dziedziny sztuki. Nadal fascynował go teatr, czemu dał wyraz w przyszłości, na kartach powieści „Komedi…

WladyslawReymont-7db11dc.png
width: 900
height: 600

Starożytna tragedia jak show na Broadwayu. Tak wyglądał teatr 2500 lat temu
type: item
date: 2025-05-25T11:45:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: grecja
subject: literatura
subject: starożytność
subject: teatr
description: Na Uniwersytecie w Cincinnati trwają przygotowania do wystawienia greckiej tragedii „Antygona”. Będzie najbardziej bliska oryginałowi – zapewniają twórcy. A zabrzmi jak hip-hop.
encoded: Spis treści: Naukowa rekonstrukcja antycznej sztuki O co chodzi w „Antygonie”? „Antygona” to starożytna tragedia grecka, którą każdy zna ze szkoły. Stworzył ją w V wieku p.n.e. Sofokles, który był też politykiem, dowódcą wojskowym i kapłanem. Ten jego dramat uznawany jest za arcydzieło antycznej literatury. Nic dziwnego, że do dziś bywa wystawiany na deskach teatru. Teraz „Antygona” trafi na nie ponownie, ale w nowej – a w zasadzie starej oprawie, bo możliwie najbliższej oryginałowi. Naukowa rekonstrukcja antycznej sztuki „Ożywić” sztukę postanowili wspólnie specjalistka w dziedzinie muzyki i dramatu starożytnego, Anna Conser i kierownik spektaklu dramatycznego – Brant Russell. Oboje są pracownikami amerykańskiego Uniwersytetu w Cincinnati. Aby to zrobić eksperci prześledzili muzyczne wzorce w zachowanych tekstach: poetyckie metrum (struktura rytmiczna wersu) oraz akcent toniczny. W ten sposób zrekonstruowano to, w jaki sposób chóry śpiewały i poruszały się w czasie antycznych przedstawień „Antygony”. Jak opisuje Anna Conser, antyczne przedstawienia były bardzo rytmiczne. – Najbliższą analogią może być hip-hop. Nacisk kładziony jest mniej na orkiestrację niż na połączenie słów, melodii i rytmu – podkreśliła ekspertka. To dość zaskakujące, bo często współczesne adaptacje tej tragedii wydają się być bardziej sztywne. – Ale w rzeczywistości było to bardziej jak przedstawienie na Broadwayu – uważa Conser. O co chodzi w „Antygonie”? Antyczna tragedia opowiada historię Antygony, księżniczki, która łamie prawo, aby pochować swojego zabitego brata po wojnie domowej i płaci za tę decyzję życiem. – Główną postacią w „Antygonie” nie jest Antygona, ale jej wuj Kreon, król, który postępuje zgodnie z literą prawa, nie robiąc wyjątków dla rodziny. Stara się robić to, co uważa za słuszne, ale odmawia kompromisu i w rezultacie traci wszystko – opisuje sztukę Conser. I zaznacza, że na scenie chór jest w centrum wszystkiego. – Błędem byłoby myślenie o chórze jako o zwykłych wykonawcac…

antygona-ca6c81e.png
width: 900
height: 600

Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
type: item
date: 2025-03-27T13:45:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: literatura
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: paryż
subject: sukces
description: Olga Tokarczuk z kolejnym prestiżowym wyróżnieniem. Laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. jako pierwsza polska pisarka została uhonorowana tytułem doktora honoris causa na paryskiej Sorbonie.
encoded: W tym artykule: Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Tytuły honoris causa przyznane Olga Tokarczuk ponownie została uhonorowana przez środowisko akademickie. Tym razem prestiżowy tytuł doktora honoris causa przyznała jej paryska Sorbona. To jedna z najbardziej cenionych uczelni w Europie, na której – jako pierwsza kobieta w historii – wykładała Maria Skłodowska-Curie. Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Po raz pierwszy w dziejach Sorbony tytuł doktora honoris causa trafił do polskiej pisarki. Wyróżnienie to podkreśla nie tylko rangę twórczości Olgi Tokarczuk, ale także jej ogromny wpływ na rozwój światowej kultury. W swoim przemówieniu autorka „Ksiąg Jakubowych” nie kryła wzruszenia. Podkreśliła, że wyróżnienie to jest dla niej nie tylko zaszczytem, ale także zobowiązaniem. – Z ogromną radością odbieram ten zaszczytny tytuł (...). Jestem jednak świadoma tego, że staję przed Akademią jako przybyszka z innego świata, z nieznanego miejsca i nieokreślonego czasu, gdzie ani instrumenty naukowe (...), ani indeksy i recenzje nie grają istotnej roli – zaznaczyła. W kolejnych słowach Tokarczuk poruszyła temat wyzwań, przed którymi stoi ludzkość. Od narastającego poczucia niepewności po globalne zagrożenia, w tym falę dezinformacji. Pisarka zwróciła uwagę, że dziś każde słowo niesie ze sobą odpowiedzialność większą niż kiedykolwiek. – Informacja wykorzystywana jest jako broń, za pomocą której można wprowadzić w błąd, manipulować, oszukać, zwieść, w końcu zabić – przyznała. I dodała: – Uhonorowanie mnie zaszczytnym tytułem doktory honoris causa uważam za symboliczne i polityczne uznanie przez Akademię naszej „Krainy Metaksy”, z której wszyscy przecież się wzięliśmy i w której spotykamy się, wciąż jak najbardziej realnie, choć bez granic, paszportów i języków. Laudację wygłosiła prof. Małgorzata Smorąg-Goldberg, literaturoznawczyni z Sorbony, która od lat aktywnie zabiegała o przyznanie Oldze Tokarczuk tego wyróżnienia. W swo…

GettyImages-2180769601-5a0c492.jpg
width: 1024
height: 683

Czy Bolesław Prus był jasnowidzem? Przewidział losy cesarzy niemieckich
type: item
date: 2025-02-15T13:22:48.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: literatura
subject: niemcy
description: Z nowelą „Z dziejów starożytnego Egiptu” wiąże się niesamowita zagadka. Los umierających na jej stronicach faraonów w realnym świecie podzielili cesarze Niemiec. Czy to był tylko przypadek?
encoded: Spis treści: Trzej niemieccy cesarze Podszepty z zaświatów? Opowieść z morałem Na przełomie lat 1887 i 1888 czytelnicy polskiej prasy w zaborze rosyjskim mieli w czym wybierać. W „Tygodniku Ilustrowanym” ukazywało się w odcinkach „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, zaś w „Kurierze Codziennym” w podobny sposób można było śledzić losy bohaterów „Lalki” Bolesława Prusa. Na dodatek ten autor miał coś jeszcze w zanadrzu. W tym samym czasie ukazała się jego nowela „Z legend dawnego Egiptu”. Pisarz opowiadał w niej wyimaginowaną, lecz całkiem prawdopodobną, sytuację z dziejów starożytnego państwa nad Nilem. Oto stary władca konał: „Stuletni Ramzes, potężny władca Egiptu, dogorywał. Na pierś mocarza, przed którego głosem pół wieku drżały miliony, padła dusząca zmora i wypijała mu krew z serca, siłę z ramienia, a chwilami nawet przytomność z mózgu”. W tej sytuacji do przejęcia tronu po rządzącym twardą ręką władcy szykował się młody następca: Horus. Ma zupełnie inne poglądy niż stary faraon – tyran. Nie chce wojen, a pokoju. Zakaże torturowania jeńców. Obniży ludowi podatki. Ograniczy wyzysk niewolników. Sprowadzi z zagranicy wygnanych uczonych. Wszystkie te światłe plany spalą jednak na panewce. Po pierwsze, Horusa ukąsi jadowity pająk, a po drugie – w tym samym czasie stary faraon cudem ozdrowieje. W chwili, gdy powstawał ten utwór, nie był uważany tylko za jakąś opowieść rozgrywającą się w starożytności. Cała Europa wiedziała bowiem, że w Cesarstwie Niemieckim nadchodzi kres rządów ponad dziewięćdziesięcioletniego już Wilhelma I Hohenzollerna. Trzej niemieccy cesarze Jak Ramzes z opowiadania, Wilhelm I doprowadził swój kraj do potęgi. Siłą i dyplomacją zjednoczył Niemcy, wygrał kilka wojen, upokorzył wrogów. Pod jego berłem cierpieli Polacy w zaborze pruskim poddani germanizacji. Wszystko zapowiadało, że jego następcą zostanie Fryderyk III Hohenzollern. Jak Horus, był człowiekiem postępowym. Miał opinię umiarkowanego liberała, był masonem, pragnął zbliżenia z Wielką Brytanią…

boleslaw-prus-e8c291e.png
width: 1200
height: 630

Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
type: item
date: 2025-02-11T10:59:38.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: literatura
subject: miłość
subject: Odkrywca
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pisanie skandalicznych wierszy o bogach i śmiertelnikach przyniosło Owidiuszowi wielu rzymskich fanów. Wyjątkiem był cesarz August, który wygnał poetę. Ale czy powodem rzeczywiście były jego śmiałe wiersze?
encoded: Spis treści: Wczesny sukces Owidiusza Owidiusza recepta na romans Metamorfozy Owidiusza Gniew cesarza Augusta Tajemnice wygnania Owidiusza Znany dziś z „Metamorfoz”, olśniewających przeróbek greckich i łacińskich mitów, Owidiusz zasłynął również w swoich czasach z żywej, kontrowersyjnej poezji miłosnej, w tym „Amores” (Miłości) i „Ars amatoria” (Sztuka kochania). Te szczere poetyckie refleksje na temat rzymskich zwyczajów seksualnych przyniosły mu sławę, ale także przyczyniły się do jego upadku. Po opublikowaniu swojego opus magnum Owidiusz podpadł cesarzowi, został zmuszony do opuszczenia Rzymu i wygnany do Tomis, miasta nad Morzem Czarnym. To właśnie tutaj, na obrzeżach imperium, Owidiusz tęsknił za swoim ukochanym Rzymem i błagał o powrót. Według relacji samego Owidiusza, wygnanie było karą za „błąd”, który rozwścieczył cesarza Oktawiana Augusta. Owidiusz uważał się za szczęściarza, że uniknął egzekucji za to przestępstwo, ale nigdy nie wyznał, co nabroił. Uczeni przez wieki zastanawiali się nad przyczyną wygnania, która do dziś pozostaje zagadką. Wczesny sukces Owidiusza Owidiusz urodził się w 43 r. p.n.e. w Sulmo (obecnie Sulmona), 160 km na wschód od Rzymu. Jego listy i „Tristia” („Żale”), pięciotomowy zbiór wierszy napisanych na wygnaniu, dostarczyły historykom wielu szczegółów autobiograficznych. Od młodości opisywał siebie jako urodzonego poetę. Po krótkim okresie podróżowania, a następnie studiowania w Atenach, zrezygnował z kariery politycznej i udał się do Rzymu, by zostać poetą. Zakochał się w tym mieście, a jego mieszkańcy – w jego twórczości. Ukończonym w 16 r. p.n.e. pierwszym ważnym dziełem Owidiusza były „Amores”, zbiór wierszy opisujących romans z młodą kobietą o imieniu Koryna. W tym pierwszym tomiku z wierszami Owidiusz użył eleganckiego, ironicznego stylu. Niektórzy sugerowali, że Koryna istniała naprawdę. Sydoniusz Apolinary, żyjący w V wieku poeta, zidentyfikował ją jako Julię Starszą, córkę Augusta, i twierdził, że Owidiusz miał z nią romans…

owidiusz-c380276.jpg
width: 1000
height: 662

Dan Brown powraca. Akcja jego najnowszej powieści toczy się tuż obok Polski
type: item
date: 2025-02-07T07:46:54.000Z
creator: redakcjang
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czechy
subject: literatura
subject: praga
description: Na nową powieść Dana Browna czekamy już od 8 lat. W tym tygodniu autor bestsellerowej powieści „Kod Leonarda Da Vinci” ogłosił, że kolejną jego powieść pełną symboli, kodów i zagadek otrzymamy jeszcze w tym roku. Tym razem Robert Langdon będzie musiał rozwikłać tajemnicę ukrytą w sercu czeskiej stolicy.
encoded: Spis treści: Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Praga w literaturze Kiedy ukaże się nowa powieść Dana Browna Praga to jedno z najchętniej odwiedzanych miast Europy. Każdego roku nad Wełtawę przyjeżdża ponad 5 milionów turystów z całego świata. W najbliższym czasie liczba ta może znacznie wzrosnąć. Dan Brown – jeden z najpoczytniejszych autorów bestsellerów – ogłosił właśnie, że to właśnie w czeskiej stolicy umieści akcję swojej najnowszej powieści „Tajemnica tajemnic”. Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Wydana w 2003 roku powieść Dana Browna „Kod Leonarda da Vinci” został w ciągu pierwszych pięciu lat przetłumaczony na 44 języki i sprzedany w ponad 60 milionach egzemplarzy. Akcja thrillera działa się w Paryżu. W innych swoich książkach pisarz zabierał czytelników – zazwyczaj na 24 godziny – do kolejnych miast świata: do Rzymu („Anioły i demony”, 2000) do Waszyngtonu („Zagioniony symbol”, 2009) do Wenecji i Stambułu („Inferno”, 2023) do Barcelony („Początek”, 2017) Dan Brown dał się poznać z wykorzystywania autentycznych miejsc i historycznych nawiązań w swoich powieściach. Tym razem prof. Robert Langdon, badacz symboli, trafia do Pragi. „Tajemnica tajemnic” ma opowiadać o sekretach związanych z noetyką i ludzką świadomością. Stolica Czech od wieków fascynuje historyków, pisarzy i badaczy okultyzmu. Labirynt wąskich uliczek, średniowieczne biblioteki i ukryte przejścia na Hradczanach czy w Katedrze św. z pewnością wzbudzą nie mniejsze emocje niż miasta z poprzednich powieści pisarza. W poszukiwaniu zaginionej naukowczyni Langdon przemierzy kolejne zakamarki Pragi, takie jak Most Karola czy Złotą Uliczkę. W toku śledztwa odkryje, że klucz do zagadki może być ukryty w jednym z najstarszych manuskryptów przechowywanych w Bibliotece Clementinum. Praga w literaturze Nie tylko Dan Brown dostrzegł literacki potencjał Pragi. Czeską stolicę rozsławił już Franz Kafka, którego powieści „Proces” i „Zamek” przedstawiają miasto jako labirynt pełen absurdalnych procedur i…

Dan-Brown-Tajemnica-tajemnic-Praga-7533b7d.png
width: 1200
height: 630

Najdłuższa książka na świecie jest tak długa, że nie da się jej przeczytać. To niemożliwe
type: item
date: 2024-12-13T13:32:53.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: książki
subject: literatura
subject: Wolny czas
description: Najdłuższa książka świata to nie tylko rekord, ale także sztuka. Ilan Manouach przekształcił cyfrowe wydanie mangi „One Piece” w dzieło, którego nie sposób przeczytać. Nietypowa pozycja o 21 450 stronach, która waży ponad 17 kg. Jej koszt to kilka średnich pensji.
encoded: Spis treści: Najdłuższa książka na świecie trafiła na sprzedaż Komiks to towar i literatura jednocześnie Co z prawami autorskimi? Czy to na pewno najdłuższa książka na świecie? Oto najdłuższa książka na świecie i, co ciekawe, nie da się jej przeczytać. Długa książka to pojęcie względne. Dla kogoś wyczerpującą lekturą będzie już 100 stron, a ktoś inny zmęczy się lub usatysfakcjonuje dopiero po 500. Cóż, w tym przypadku nie ma wątpliwości. Najdłuższa książka na świecie trafiła na sprzedaż Na wstępie trzeba zaznaczyć, że najdłuższa książka na świecie to nie powieść czy reportaż. Artysta Ilan Manouach połączył 21 450 stron popularnego komiksu „One Piece”, który ukazuje się w japońskim magazynie „Shōnen Jump” co tydzień od 1997 roku. Jego pierwotnym celem było stworzenie rzeźby odnoszącej się do sytuacji w branży komiksowej. Niespodziewanie powstała też najdłuższa książka w historii. Okazała się tak długa, że jej przeczytanie jest fizycznie niemożliwe. W 2022 r. książka została wyceniona na 1900 euro, czyli ponad 9 tys. zł. Dzieło nie jest przypisywane autorowi komiksu „One Piece”, a właśnie Manouachowi. Artysta wydrukował japońskie wydanie cyfrowe historyjek i złożył je w całość, traktując komiks nie jako książkę, ale jako „materiał rzeźbiarski”. W rozmowie z „The Guardian” rzecznik francuskiego wydawnictwa JBE powiedział, że ONEPIECE to „nieczytelna rzeźba, która przybiera kształt książki – największej do tej pory pod względem liczby stron i szerokości grzbietu – która materializuje ekosystem internetowego rozpowszechniania komiksów”. Wydawca przygotował 50 podpisanych i ponumerowanych kopii rzeźby-książki. Każdy egzemplarz waży ponad 17 kilogramów, a grzbiet mierzy 80 cm. Komiks to towar i literatura jednocześnie Manouach tłumaczy, że jego działo powstało z powodu „obfitości dostępnych treści online i szalejącej cyfryzacji przemysłu komiksowego”. To według wydawców rzuca wyzwanie branży komiksowej. Rekordowy tom ONEPIECE ma być propozycją zmiany postrzegania komiksu c…

do-sprzedazy-trafila-najdluzsza-ksiazka-na-swiecie-nie-da-sie-jej-przeczytac-f319b6c.jpg
width: 960
height: 540

Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2024-10-14T09:54:13.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: gospodarka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: odkrycia
subject: polityka
description: Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Kto dostał Nagrodę Nobla w 2024 r.?
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2024 – przewidywania Nagroda Nobla 2024: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2024: fizyka Nagroda Nobla 2024: chemia Literacka Nagroda Nobla 2024 Pokojowa Nagroda Nobla 2024 Nagroda Nobla 2024: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2024? Jak co roku na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2024. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2024 – prognozy Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: medycyna lub fizjologia: Jonathan C. Cohen i Helen H. Hobbs za badania nad genetyką metabolizmu lipidów; Ann M. Graybiel, Okihide Hikosaka i Wolfram Schultz za badania nad jądrami podstawnymi mózgu; Davor Solter i Azim Surani za badania w dziedzinie epigenetyki; fizyka: Rafi Bistritzer, Pablo Jarillo-Herrero i Allan H. MacDonald za badania nad grafenem; David Deutsch i Peter W. Shor, twórcy pionierskich algorytmów kwantowych; Christoph Gerber za wynalezienie mikroskopu sił atomowych; chemia: David Baker, John M. Jumper i Demis Hassabis za modelowanie trójwymiarowej struktury białek; Kazunari Domen za badania nad fotokatalitycznym rozkładem wody; Roberto Car i Michele Parrinello za badania w dziedzinie chemii obliczeniowej; ekonomia: Janet Currie za analizę ekonomiczną rozwoju dzieci; Partha Dasgupta za uwzględnienie środowiska naturalnego w ekonomii; Paolo Mauro za badanie wpływu korupcji na gospodarkę. Naukowcy czekają na Nobla coraz dłużej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to średnio 29 lat. Z analiz wynika, że największe szanse na nagrodę mają naukowcy w wieku ok. 54 lat. Najmłodszy do tej pory noblista, Lawrence Bragg, miał 25 lat, gdy został uhonorowany. Najstarszy, John B. Goodenough – 97 lat. Kobiety stanowią mniejszość wśród laureatów. W całym XX wieku naukowego Nobla dostało tylko 11 badaczek. W X…

Nagroda-Nobla-5c2f9ac.jpg
width: 1000
height: 665