Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
Wielu właścicieli intuicyjnie wyczuwa mądrość swoich pupili, ale nauka dostarcza na to dowodów. Kanadyjski psycholog przeanalizował zdolność uczenia się oraz posłuszeństwo dziesiątek popularnych ras. Wyniki badań pozwoliły wyłonić listę najmądrzejszych ras psów na świecie.
W tym artykule: Czy psy są inteligentne? Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? 79 najmądrzejszych ras psów Prof. Stanley Coren to kanadyjski psycholog i autor badań z zakresu inteligencji psów. Jest autorem wielu publikacji na ten temat, m.in. popularnych również w Polsce książek „Tajemnice psiego umysłu" i „Jak rozmawiać z psem". Analizuje w nich zdolności poznawcze różnych ras psów. Badania prof. Corena dotyczą tematów takich jak zachowanie psów, komunikacja i więź między człowiekiem a zwierzęciem. Jako jeden z pierwszych badaczy przyjrzał się inteligencji i emocjom „najlepszego przyjaciela człowieka". Czy psy są inteligentne? Właściciele psów nie mają wątpliwości, że ich pupile są mądre, a nauka tylko potwierdza te obserwacje. Badania wykazały, że psy wykazują się niezwykłą zdolnością do nauki i rozwiązywania problemów. Nierzadko ich potencjał umysłowy porównywany jest do poziomu intelektualnego małych dzieci. Zdaniem prof. Stanleya Corena dorosły pies jest równie inteligentny co 2,5-letnie dziecko. Naukowiec potwierdził to w kilkunastu prowadzonych przez siebie testach. To, co szczególnie wyróżnia intelekt psów, to ich inteligencja społeczna i emocjonalna. Psy wykazują się wrażliwością na uczucia i zamiary ludzi. Pozwala im to na budowanie głębokich relacji z właścicielami. Badania wykazały, że psy potrafią interpretować ludzkie gesty i mimikę. To z kolei wskazuje na ich zaawansowany poziom umiejętności komunikacyjnych. Ponadto eksperymenty potwierdziły, że psy posiadają imponujące zdolności pamięciowe. Potrafią przypominać sobie wydarzenia z przeszłości i uczyć się na podstawie własnych doświadczeń. Co ciekawe, niektóre rasy psów wykazują pewne umiejętności, które nie rozwinęły się w przypadku innych ras. Dobrym przykładem są rasy myśliwskie, takie jak beagle, jamniki czy gończy polski, które mocniej niż inne psy rozwinęły zdolność wykrywania zapachów. Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Kanadyjski psycholog podzielił inteligencję psów na na kilka rodzajów. Jako kluczowe wymienia: inteligencję adaptatywną, która odpowiada za kreatywność psów, inteligencję pracy, czyli rozumienie i wykonywanie poleceń, inteligencję instynktowną, która pomaga wyodrębniać tzw. wrodzone talenty wśród zwierząt. Do tych 3 typów inteligencji dodał również inteligencję kinetyczną (ruchową), inteligencję przestrzenną oraz inteligencję interpersonalną. Prof. Stanley Coren badał inteligencję psów za pomocą różnych metod, w tym obserwacji, eksperymentów oraz ankiet. Jednym z najczęściej wykonywanych zadań było ocenianie inteligencji psów poprzez tzw. testy posłuszeństwa, ale także polecenia wymagające rozwiązywania problemów oraz obserwacje interakcji społecznych. Psycholog wykorzystywał również ankiety, aby zbierać dane od właścicieli psów dotyczące zachowań ich zwierząt oraz obserwacji podczas domowych treningów. Dodatkowo, badacz analizował zdolności poznawcze psów, badając ich umiejętności komunikacyjne, zdolność zapamiętywania oraz uczenia się nowych poleceń. Psy rozumieją średnio 89 słów. Które rasy są najmądrzejsze? Te psy reagują na więcej słów i wyrażeń niż inne. Dlaczego? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? W wyniku prowadzonych przez siebie badań prof. Stanley Coren wybrał jedną rasę, którą uznał za szczególnie inteligentną. Zdaniem naukowca najmądrzejsza rasa psa to border collie. Kanadyjski psycholog doszedł do takich wniosków, badając m.in. posłuszeństwo, umiejętność rozwiązywania problemów i społeczną percepcję tych psów. Wrodzony instynkt pasterski i zdolność szybkiego uczenia się sprawiają, że jest to rasa, która wyjątkowo prędko przechodzi proces tresury. Border collie wywodzi się z pogranicza Anglii i Szkocji, gdzie w XIX wieku został wyodrębniony jako oddzielna rasa i początkowo nazywany po prostu „owczarkiem do pracy" („working sheepdog"). Miłośniczką border collie była m.in. brytyjska królowa Wiktoria. 79 najmądrzejszych ras psów Oto lista najmądrzejszych ras psów. Zestawienie powstało na podstawie eksperymentu, podczas którego psy uczono nowej komendy. Najwyższy poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom poniżej 5 prób i są posłuszne w 95% przypadków 1. Border collie 2. Pudel 3. Owczarek niemiecki 4. Golden retriever 5. Doberman pinczer 6. Owczarek szetlandzki 7. Labrador retriever 8. Papillon 9. Rottweiler 10. Australian cattle dog Drugi poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 5–15 prób i są posłuszne w 85% przypadków 11. Welsh corgi Pembroke 12. Sznaucer miniatura 13. Springer spaniel angielski 14. Tervuren, owczarek długowłosy 15. Schipperke, owczarek belgijski 16. Szpic wilczy 17. Wyżeł niemiecki krótkowłosy 18. Flat-coated retriever, Angielski cocker spaniel, Sznaucer 19. Épagneul breton 20. Retriever z Nowej Szkocji 21. Wyżeł weimarski krótkowłosy 22. Malinois, Berneński pies pasterski 23. Szpic miniaturowy 24. Irlandzki spaniel dowodny 25. Wyżeł węgierski krótkowłosy 26. Welsh Corgi Cardigan Trzecie poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 15–25 prób i są posłuszne w 70% przypadków 27. Chesapeake Bay retriever, Puli, Yorkshire terrier 28. Sznaucer olbrzymi, Portugalski pies dowodny 29. Airedale terrier, Bouvier des Flandres 30. Border terrier, Owczarek francuski briard 31. Springer spaniel walijski 32. Manchester terrier 33. Samojed 34. Field spaniel, Nowofunland, Terier australijski, Amerykański staffordshire terier, Seter szkocki, Bearded collie 35. American Eskimo dog, Cairn terrier, Kerry blue terrier, Seter irlandzki 36. Elkhund szary 37. Pinczer małpi, Australijski silky terier, Pinczer miniatura, Seter angielski, Pies faraona, Clumber spaniel 38. Norwich terrier 39. Dalmatyńczyk Czwarty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 25–40 prób i są posłuszne w 50% przypadków 40. Soft-coated wheaten terrier, Bedlington terrier, Foksterier krótkowłosy 41. Curly-coated retriever, Wilczarz irlandzki 42. Kuvasz, Owczarek australijski (typ amerykański) 43. Chart perski, Szpic fiński, Pointer 44. Cavalier King Charles spaniel, Wyżeł niemiecki szorstkowłosy, Black-and-tan coonhound, Amerykański spaniel dowodny 45. Husky syberyjski, Bichon Frise, King charles spaniel 46. Spaniel tybetański, Foxhound angielski, Otterhound, Foxhound amerykański, Greyhound, Harrier, Parson Russel terrier, Gryfon Korthalsa 47. West Highland white terrier, Hawańczyk, Chart szkocki 48. Bokser, Dog niemiecki 49. Jamnik, Staffordshire bulterier, Shiba Inu 50. Malamut 51. Whippet, Shar pei, Foksterier szorstkowłosy 52. Rhodesian ridgeback 53. Podenco z Ibizy, Terier walijski, Terier irlandzki 54. Boston terrier, Akita Piąty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 40–80 prób i są posłuszne w 40% przypadków 55. Skye terrier 56. Norfolk terrier, Sealyham terrier 57. Mops 58. Buldog francuski 59. Gryfonik brukselski, Maltańczyk 60. Charcik włoski 61. Grzywacz chiński 62. Dandie Dinmont terrier, Petit Basset Griffon Vendéen, Terier tybetański, Chin japoński, Lakeland terrier 63. Owczarek staroangielski 64. Pirenejski pies górski 65. Terier szkocki, Bernardyn 66. Bulterier 67. Chihuahua 68. Lhasa apso 69. Bulmastif Szósty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom powyżej 100 prób i są posłuszne w 30% przypadków 70. Shih Tzu 71. Basset 72. Mastif, Beagle 73. Pekińczyk 74. Bloodhound 75. Borzoj 76. Chow chow 77. Buldog 78. Basenji 79. Chart afgański Na listę nie należy patrzeć dogmatycznie. Już sam jej autor – prof. Stanley Coren – zaznacza, że w innym badaniu treserom udało się szybko nauczyć posłuszeństwa psa rasy staffordshire bulterier, choć na powyższej liście ten pies znalazł się dopiero na 49. pozycji. Nierzadko mniejsza lub większa inteligencja może bowiem być cechą osobniczą zwierzęcia. – Wyjątek stanowią charty afgańskie. Te psy są jak koty – pisał prof Coren. – Charty nie są posłuszne nikomu. ŹRÓDŁA: American Psychological Association, StanleyCore.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punktami programu. Dla kogo weekend w Wiedniu to dobry wybór To kierunek idealny dla par szukających romantycznej atmosfery, osób podróżujących solo, a także dla miłośników kultury wysokiej, architektury i dobrej kuchni. Wiedeń docenią również turyści, którzy cenią porządek, bezpieczeństwo i dobrą organizację, a jednocześnie chcą uniknąć nadmiernie turystycznego zgiełku. Miasto sprawdzi się zarówno przy pierwszym city breaku, jak i przy kolejnych, bardziej tematycznych wizytach. Jak dojechać do Wiednia na weekend Samolot i dojazd z lotniska do centrum Lotnisko Wiedeń-Schwechat położone jest ok. 18 km od centrum miasta i uchodzi za jedno z najlepiej skomunikowanych lotnisk w Europie. Najszybszym połączeniem jest City Airport Train (CAT), który dowozi pasażerów bezpośrednio do ścisłego centrum. Tańszą, choć nieco wolniejszą alternatywą pozostaje kolej S-Bahn, obsługująca także przystanki pośrednie. Autobusy lotniskowe stanowią wygodne rozwiązanie dla osób nocujących poza centrum. W zależności od wybranego środka transportu czas dojazdu wynosi od 15 do 40 minut, co czyni przylot nawet na krótki weekend bardzo komfortowym. Pociąg do Wiednia – kiedy to najlepsza opcja Dla osób podróżujących z południa Polski, Czech lub Słowacji pociąg bywa równie wygodny jak samolot, szczególnie przy wyjazdach bez bagażu rejestrowanego. Wien Hauptbahnhof to nowoczesny dworzec z bezpośrednim dostępem do metra, tramwajów i autobusów. Przyjazd pociągiem eliminuje konieczność dojazdu z lotniska i pozwala rozpocząć zwiedzanie niemal od razu po przyjeździe. Weekend w Wiedniu samochodem – winiety i dojazd Podróż samochodem wymaga zakupu winiety na autostrady, a w obrębie miasta obowiązują strefy płatnego parkowania z ograniczeniami czasowymi. Z tego względu wjazd autem do centrum rzadko jest praktycznym rozwiązaniem. Najlepszą opcją są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy liniach metra, które umożliwiają szybki i tani dojazd do centrum komunikacją miejską, bez stresu związanego z parkowaniem. Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Metro, tramwaje i autobusy – jak działają Wiedeńska komunikacja miejska uchodzi za jedną z najlepiej zorganizowanych w Europie, co ma ogromne znaczenie przy krótkim pobycie. Sieć metra (U-Bahn) składa się z kilku linii, które łączą centrum z dalszymi dzielnicami i kluczowymi atrakcjami, takimi jak Schönbrunn czy Prater. Tramwaje doskonale uzupełniają metro, szczególnie w obrębie historycznego centrum, a autobusy obsługują trasy lokalne i nocne. Środki transportu kursują często i punktualnie, a czytelne oznaczenia oraz mapy sprawiają, że nawet osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy bez trudu odnajdują się w systemie. Rodzaje biletów i ich opłacalność W Wiedniu obowiązuje jednolity system biletowy, który pozwala korzystać z metra, tramwajów i autobusów na jednym bilecie. Do wyboru są bilety jednorazowe oraz czasowe – 24-, 48- i 72-godzinne, liczone od momentu skasowania. Przy planowaniu city breaku najbardziej opłacalny jest bilet 48-godzinny, który umożliwia swobodne przemieszczanie się bez konieczności każdorazowego zakupu biletu. Alternatywą są karty turystyczne obejmujące transport, szczególnie korzystne przy intensywnym zwiedzaniu i częstych przejazdach. Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Dzień pierwszy – historyczne centrum i klasyka Wiedeń do miasto przyjazne pieszym. Pierwszy dzień najlepiej poświęcić na spacer po Innere Stadt, czyli sercu Wiednia. To tutaj koncentrują się najważniejsze symbole dawnej potęgi cesarskiej. Katedra św. Szczepana stanowi naturalny punkt orientacyjny, od którego łatwo dotrzeć do Hofburga – dawnej rezydencji Habsburgów. Spacer wzdłuż Ringstrasse pozwala zobaczyć monumentalne budynki, takie jak Opera Wiedeńska czy Parlament. Popołudnie warto przeznaczyć na chwilę wytchnienia w jednej z tradycyjnych kawiarni, gdzie można poczuć charakterystyczny rytm miasta i jego kulturę codzienności. Dzień drugi – pałace, muzea i dzielnice lokalne Drugi dzień to dobry moment na opuszczenie ścisłego centrum i poznanie bardziej zróżnicowanego oblicza miasta. Pałac Schönbrunn zachwyca skalą i ogrodami, natomiast Belweder łączy architekturę barokową z bogatą ofertą muzealną. Po południu warto skierować się do spokojniejszych dzielnic, takich jak Leopoldstadt czy Neubau, gdzie mniej turystyczna atmosfera pozwala zobaczyć Wiedeń z perspektywy mieszkańców. To także dobre miejsca na kolację w lokalnej restauracji lub spacer bez wyraźnego planu. Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Co obejmuje Vienna Pass Vienna Pass umożliwia wstęp do kilkudziesięciu najważniejszych atrakcji turystycznych, w tym pałaców, muzeów i punktów widokowych, bez konieczności kupowania osobnych biletów. Jedną z największych zalet karty jest możliwość ominięcia kolejek, co przy krótkim pobycie znacząco oszczędza czas. Pass dostępny jest w wariantach czasowych, dzięki czemu łatwo dopasować go do intensywnego weekendowego planu. To rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób, które chcą zobaczyć jak najwięcej w ciągu dwóch dni i mają jasno określoną listę atrakcji. Kiedy karta turystyczna się opłaca Jeśli plan zwiedzania opiera się głównie na spacerach po mieście, architekturze oglądanej z zewnątrz i jednej lub dwóch płatnych atrakcjach, bardziej opłacalna może być Vienna City Card. Oferuje ona nielimitowane przejazdy komunikacją miejską oraz zniżki do wybranych muzeów, restauracji i sklepów. To dobra opcja dla osób, które chcą zachować elastyczność, a jednocześnie obniżyć koszty transportu i okazjonalnych wejść. Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Jedzenie, atrakcje i komunikacja Wiedeń nie należy do najtańszych europejskich miast, jednak ceny są przewidywalne i przejrzyste, co ułatwia planowanie wydatków. Obiad w restauracji to zwykle koszt od kilkunastu do kilkudziesięciu euro, w zależności od standardu i lokalizacji. Tańszą alternatywą są lokale typu bistro oraz piekarnie oferujące ciepłe posiłki. Bilety do muzeów mieszczą się w średnim europejskim przedziale cenowym, a koszty komunikacji miejskiej pozostają relatywnie niskie w stosunku do jakości usług. Jak zaplanować budżet na 2 dni Weekend w Wiedniu można zaplanować zarówno w wersji budżetowej, jak i bardziej komfortowej. Największy wpływ na koszty ma wybór noclegu – hotele w centrum są droższe, ale pozwalają ograniczyć wydatki na transport. Liczba płatnych atrakcji oraz decyzja o zakupie karty turystycznej również znacząco wpływają na końcowy budżet. Przy rozsądnym planowaniu możliwe jest pogodzenie zwiedzania, dobrej kuchni i komfortowego pobytu bez nadmiernych wydatków. Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Klasyczne dania kuchni wiedeńskiej Kuchnia wiedeńska to połączenie wpływów dawnego cesarstwa z lokalną tradycją. Wiener Schnitzel przygotowywany z cielęciny, cienko rozbity i smażony na maśle klarowanym, uznawany jest za kulinarny symbol miasta. Tafelspitz, czyli gotowana wołowina podawana z warzywami i dodatkami, był jednym z ulubionych dań cesarza Franciszka Józefa. Na deser warto spróbować Kaiserschmarrn – puszystego, rwanego naleśnika podawanego z cukrem pudrem i konfiturą. Najlepszych smaków warto szukać w tradycyjnych gospodach i restauracjach, często oddalonych od najbardziej turystycznych ulic. Kawiarnie wiedeńskie i kultura kawowa Kultura kawiarni wiedeńskich została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO i stanowi integralną część życia miasta. To miejsca, w których nie tylko pije się kawę, ale także czyta prasę, pracuje lub prowadzi długie rozmowy. Charakterystyczna jest różnorodność sposobów podawania kawy – od klasycznej czarnej po wersje z mlekiem i bitą śmietaną. W wiedeńskich kawiarniach czas płynie wolniej, a pobyt nie jest ograniczony presją szybkiego opuszczenia stolika. Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Centrum i okolice – blisko atrakcji Innere Stadt oraz sąsiednie dzielnice to najlepszy wybór dla osób, które chcą maksymalnie wykorzystać krótki pobyt. Nocleg w tej części miasta pozwala dotrzeć do większości atrakcji pieszo, bez konieczności korzystania z komunikacji miejskiej. To także dobre rozwiązanie dla tych, którzy planują wieczorne spacery lub kolacje w centrum. Minusem są wyższe ceny, jednak oszczędność czasu często rekompensuje koszt. Dzielnice tańsze, ale dobrze skomunikowane Dzielnice takie jak Leopoldstadt czy Favoriten oferują bardziej przystępne cenowo noclegi, a jednocześnie bardzo dobrą komunikację z centrum. Dzięki gęstej sieci metra i tramwajów dojazd do głównych atrakcji zajmuje kilkanaście minut. To dobre rozwiązanie dla osób, które chcą połączyć rozsądny budżet z komfortem poruszania się po mieście. Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Strefy parkowania w mieście W większości dzielnic Wiednia obowiązują płatne strefy krótkiego parkowania, często z ograniczeniem czasowym. Kontrole są regularne, a przepisy egzekwowane konsekwentnie, dlatego parkowanie na ulicy w centrum bywa uciążliwe i stresujące. Dodatkowym utrudnieniem jest ograniczona liczba miejsc parkingowych w najbardziej popularnych lokalizacjach. Park & Ride – wygodne rozwiązanie Najbardziej praktyczną opcją dla osób podróżujących samochodem są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy stacjach metra. Umożliwiają one pozostawienie auta na cały dzień w rozsądnej cenie i szybki dojazd do centrum komunikacją miejską. To rozwiązanie łączy wygodę z oszczędnością czasu i pieniędzy. Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiosna i lato – zwiedzanie i spacery Wiosna i wczesne lato to najlepszy okres na zwiedzanie miasta pieszo. Przyjemne temperatury sprzyjają spacerom po centrum oraz wizytom w ogrodach pałacowych, takich jak te przy Schönbrunnie. W tym czasie miasto ożywa, a liczne wydarzenia plenerowe dodają mu energii. Jesień i zima – kultura, jarmarki, muzea Jesień to idealny moment dla miłośników muzeów, koncertów i opery, gdy sezon kulturalny jest w pełni. Zima przyciąga natomiast jarmarkami bożonarodzeniowymi, iluminacjami i wyjątkową atmosferą, szczególnie w historycznym centrum. Choć dni są krótsze, Wiedeń nadrabia je bogatą ofertą kulturalną i klimatem sprzyjającym spokojnemu zwiedzaniu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Co jedzą na północy, żeby żyć dłużej i spać lepiej? Oto alternatywa dla diety śródziemnomorskiej
Dieta nordycka, oparta na sezonowych i lokalnych produktach z północy Europy, zyskuje popularność dzięki swoim prozdrowotnym właściwościom. Sprawdzamy, jakie korzyści niesie jej stosowanie i czym różni się od diety śródziemnomorskiej.
Spis treści: Na czym opiera się dieta nordycka? Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami Co zawiera typowe nordyckie menu? Poprawa snu, lepsza forma i wpływ na środowisko Dlaczego dieta nordycka działa? Gdy myśli się o regionach słynących ze zdrowego sposobu odżywiania, do głowy zapewne przychodzą kraje śródziemnomorskie. Dieta nordycka też jest jednak mocnym kandydatem do miana najlepszej diety na świecie. Tradycyjny model żywienia mieszkańców Danii, Islandii, Finlandii, Norwegii i Szwecji przynosi wiele podobnych korzyści zdrowotnych. Na czym opiera się dieta nordycka? „Nowa dieta nordycka” powstała w 2004 roku. Opracowała ją grupa dietetyków, naukowców i szefów kuchni, m.in. sławny chef René Redzepi z zamkniętej już kultowej restauracji Noma w Kopenhadze. Opiera się na lokalnych, sezonowych produktach, z dużym naciskiem na zdrowie, smak i zrównoważony rozwój. – Dieta nordycka nie jest olśnieniem na temat zdrowego jedzenia. Ma wiele wspólnego z innymi prozdrowotnymi modelami żywienia – mówi dr David L. Katz, specjalista medycyny prewencyjnej, były prezes American College of Lifestyle Medicine i współautor książki „Jak jeść”. – Wszystkie dobre diety opierają się na prawdziwym jedzeniu, głównie roślinnym. Dieta nordycka to wariacja na ten sam temat. Jej korzyści przekładają się na ogólną witalność i długowieczność. Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami W jednym z ostatnich wydań czasopisma „European Journal of Nutrition” naukowcy opublikowali wyniki 47 badań dotyczących skutków zdrowotnych stosowania diety nordyckiej. Osoby, które trzymały się jej najściślej, miały 22% niższe ryzyko przedwczesnej śmierci z dowolnej przyczyny. Ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych było niższe 16%, a ryzyko zgonu z powodu nowotworów – o 14% w porównaniu z osobami, które stosowały ją w mniejszym stopniu. Za tę ochronę zdrowia odpowiada połączenie produktów bogatych w substancje przeciwzapalne i antyoksydanty. Duże znaczenie ma też wysoka zawartość błonnika oraz zdrowe oleje. – To dieta wysokiej jakości, która „pracuje na pełnych obrotach” – mówi dr Katz. Co zawiera typowe nordyckie menu? Dieta nordycka jest w dużej mierze roślinna. Stawia na owoce (zwłaszcza jagody: borówki, maliny i borówkę brusznicę, a także jabłka i gruszki), warzywa korzeniowe (np. buraki, ziemniaki, brukiew, pasternak i marchew) oraz warzywa kapustne (np. kalafior i kapusta). Zaleca też pełnoziarniste zboża (żyto, jęczmień i owies), tłuste ryby (łosoś, śledź, sardynki i makrela), rośliny strączkowe (soczewica, fasola i groch), a także orzechy i nasiona. Potrawy często doprawia się natką pietruszki, koperkiem, musztardą, chrzanem, octem i/lub szczypiorkiem. Używa się też prozdrowotnych olejów, takich jak olej rzepakowy (często nazywany canola). W diecie nordyckiej pojawiają się również niskotłuszczowe produkty mleczne. Należą do nich skyr, islandzki jogurt bogaty w białko, oraz kefir, czyli fermentowany napój mleczny. Z kolei jaja oraz chude mięsa, takie jak mięso z bizona, dziczyzna czy renifer, je się z umiarem. Produkty słodzone cukrem oraz wysoko przetworzona żywność są odradzane, ale nie są całkowicie zakazane. Podobnie jak dieta śródziemnomorska, dieta nordycka nie „zabrania” konkretnych produktów. To raczej elastyczny styl odżywiania niż sztywna dieta z listą zakazów. Poprawa snu, lepsza forma i wpływ na środowisko Dieta nordycka nie jest tak dobrze przebadana jak śródziemnomorska, ale dowodów na jej skuteczność przybywa. Badania pokazują, że wysoka zgodność z dietą nordycką wiąże się z niższym ryzykiem chorób serca, udaru i cukrzycy typu 2. Odnotowuje się też spadek LDL („złego” cholesterolu), apolipoproteiny B oraz skurczowego ciśnienia krwi. Przykładowo, badanie z 2017 roku w „European Journal of Clinical Nutrition” wykazało, że osoby w średnim wieku w Danii, które ściśle trzymały się diety nordyckiej, miały wyraźnie niższe ryzyko zawału serca w trakcie 13,5 roku obserwacji. Z kolei badanie opublikowane w 2024 roku w „Scientific Reports” wykazało, że osoby najbardziej konsekwentne miały o 58% niższe ryzyko rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby niż osoby o najniższej zgodności. Natomiast badanie z 2025 roku w „Frontiers in Endocrinology” pokazało, że osoby ściśle stosujące dietę nordycką miały o 58% niższe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2. Ta dieta przynosi też korzyści w codziennym funkcjonowaniu. Badanie z 2022 roku wykazało, że stosowanie diety nordyckiej poprawia jakość snu. Inne badanie pokazało natomiast, że starsze kobiety odżywiające się w tym stylu uzyskują lepsze wyniki w testach sprawności fizycznej. Chodzi m.in. o sześciominutowy test marszu, uginanie ramion czy wstawanie z krzesła. Na tej podstawie naukowcy uznali, że taki sposób żywienia może zmniejszać ryzyko niesamodzielności w późniejszym wieku. Choć nie jest to dieta odchudzająca z założenia, może dawać taki efekt. Przegląd siedmiu badań na ten temat wykazał, że osoby stosujące dietę nordycką poprawiały masę ciała. Jest jeszcze jedna zaleta: podobnie jak inne diety roślinne, dieta nordycka może być korzystna dla planety. – Dobre w diecie nordyckiej jest to, że podkreśla także zdrowie środowiska, stawiając na produkty lokalne i sezonowe – mówi dr Laura Chiavaroli, adiunkt w katedrze nauk o żywieniu na Uniwersytecie w Toronto. Dlaczego dieta nordycka działa? To, że dieta nordycka pomaga w wielu różnych obszarach zdrowia, wynika z obecności produktów o działaniu przeciwzapalnym i bogatych w antyoksydanty. To ważne, bo – jak zauważa Katz – stan zapalny jest kluczową ścieżką prowadzącą do większości poważnych chorób przewlekłych. – Składniki diety nordyckiej, zwłaszcza owoce i warzywa, są bogatym źródłem antyoksydantów – mówi dr Chiavaroli. Dodatkowo, pełne ziarna, owoce, warzywa i strączki dostarczają błonnika. Może on pomagać w dłuższym odczuwaniu sytości i wspierać rozwój korzystnych bakterii jelitowych – dodaje dr Chiavaroli. Do tego pełnoziarniste produkty, takie jak żyto i jęczmień, mają niższy indeks glikemiczny, co sprzyja lepszej regulacji poziomu cukru we krwi – zauważa prof. Andrea Glenn, dietetyczka i adiunkt w zakresie żywienia na Uniwersytecie z Nowego Jorku. Z kolei kwasy omega-3 w tłustych rybach są korzystne dla serca i mózgu – podkreśla Dawn Blatner. Co więcej, dieta nordycka – jak mówi dr Katz – pomaga równoważyć poziom hormonów. Dotyczy to zwłaszcza insuliny, hormonów stresu (takich jak adrenalina, noradrenalina i kortyzol) oraz hormonów regulujących apetyt, jak grelina i leptyna. W praktyce jest to przykład sytuacji, w której całość daje więcej niż suma części. – To, co czyni dietę nordycką tak zdrową, to współdziałanie wielu elementów. Prawdopodobnie chodzi o kombinację produktów, które zmniejszają stan zapalny i ryzyko tych głównych przyczyn zgonów – mówi Joan Salge Blake, dietetyczka i profesorka kliniczna żywienia na Boston University, a także prowadząca podcast o żywieniu i zdrowiu Spot On!. Kolejna potencjalna zaleta: wiele elementów tej diety jest dość przystępnych cenowo. Olej rzepakowy bywa tańszy niż oliwa z oliwek (podstawa diety śródziemnomorskiej). Warzywa korzeniowe też często są niedrogie – zauważa Glenn. Jeśli chodzi o składniki, które potrafią być droższe, jak ryby, można wybierać wersje w puszce albo mrożone. – Mrożone owoce morza czy warzywa są już umyte, często pokrojone i gotowe do użycia. To ogranicza marnowanie jedzenia – mówi Salge Blake. Niezależnie od tego, gdzie mieszkasz – nawet jeśli nie jest to północ ani chłodny klimat – możesz dostosować tę dietę do siebie. Jeśli nie masz dostępu do borówki brusznicy, wybierz inne jagody. Nie możesz znaleźć tradycyjnego nordyckiego chleba żytniego w sklepie? Poszukaj innego pełnoziarnistego chleba żytniego z ziarnami. Ewentualnie wybierz żytnie pieczywo chrupkie zamiast zwykłych krakersów. Klucz to stawiać na produkty pełnowartościowe lub minimalnie przetworzone – mówi prof. Glenn. Źródło: National Gegoraphic
Bałkany: historia, smaki i miejsca, które trzeba zobaczyć choć raz w życiu
Wakacje na Bałkanach to coraz popularniejszy wybór wśród turystów szukających autentycznych doświadczeń, zróżnicowanych krajobrazów i przystępnych cen. Region oferuje zarówno relaks nad Adriatykiem, jak i górskie wędrówki oraz bogactwo kulturowe. Oto krótki przewodnik po Bałkanach od dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Jak dotrzeć na Bałkany? Co zwiedzać na Bałkanach? Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region, który przez lata pozostawał nieco w cieniu popularnych kierunków wakacyjnych. Dziś zyskuje zasłużoną uwagę – i to nie bez powodu. Połączenie różnorodnych kultur, kuchni i krajobrazów sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. Co najważniejsze – nie trzeba być zawodowym podróżnikiem ani mieć wypchanego portfela. W tym artykule podpowiadamy, jak zaplanować idealne wakacje na Bałkanach, bez stresu i zbędnych kosztów. Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Gdzie leżą Bałkany Wśród mieszkańców Bałkan krąży anegdota, że gdy spytać Słoweńca, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Chorwacji. Gdy spytać Chorwata, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Bośni, gdy spytać Bośniaka, odpowie, że w Grecji. Grek z kolei powie, że Grecja to już nie są Bałkany. Te leżą na północy od ich kraju. Takie przekonanie wiele mówi o regionie, które granice są nieostre, bardziej wynikają ze wspólnoty kulturowej i pewnych wspólnych cech językoznawczych niż z geografii. Z pewnością jednak Bałkany stanowią znaczną część Półwyspu Bałkańskiego, który mieści się w południowo-wschodniej Europie i graniczy z takimi akwenami, jak Morze Adriatyckie, Morze Jońskie, Morze Czarne, Morze Marmara i Morze Egejskie. Ta część Bałkanów, która jest najdalej wysunięta na południe nazywana jest Peloponezem. Które państwa leżą na Bałkanach? Do państw uznawanych za rdzeń Bałkanów zalicza się: Albania (stolica: Tirana), Bośnia i Hercegowina (stolica: Sarajewo), Bułgaria (stolica: Sofia), Czarnogóra (stolica: Podgorica), Grecja (stolica: Ateny), Macedonia Północna (stolica: Skopje), Serbia (stolica: Belgrad), Chorwacja – głównie jej część dalmatyńska (stolica: Zagrzeb) Kosowo (stolica: Prisztina). Niektórzy badacze i geopolitycy wskazują również na kraje, które częściowo leżą na Bałkanach lub są z nimi silnie związane historycznie i kulturowo. Do tej grupy zalicza się: Słowenię (Lublana), Rumunię (Bukareszt) oraz Mołdawię (Kiszyniów). Granice regionu bywają więc płynne, a sam termin „Bałkany” odnosi się nie tylko do geografii, ale też do wspólnej historii, wieloetniczności oraz specyficznej tożsamości kulturowej. Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Bałkany od wieków były miejscem styku kultur i religii, co czyni je jednym z najbardziej złożonych regionów Europy. Już w starożytności znajdowały się tu wpływowe cywilizacje – starożytna Grecja na południu, a później Imperium Rzymskie i Bizantyjskie, które przez wieki kształtowały tożsamość tego obszaru. Po upadku Bizancjum w XIV wieku dużą część półwyspu podporządkowało sobie Imperium Osmańskie, pozostawiając ślad w architekturze, religii i strukturze społecznej. XIX wiek to czas narodowych przebudzeń, kiedy kolejne narody bałkańskie zaczęły walczyć o niepodległość. Powstania, wojny i procesy emancypacyjne doprowadziły do powstania nowych państw narodowych, ale także do pierwszych napięć etnicznych i politycznych, które z czasem stały się jednym z symboli tego regionu. Po I wojnie światowej utworzono Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które wkrótce przyjęło nazwę Jugosławia. Było to wielonarodowe państwo, w którym próbowano zjednoczyć różnorodne społeczności pod wspólnym sztandarem, jednak od początku istniały w nim napięcia narodowościowe. Po II wojnie światowej prawie wszystkie kraje bałkańskie znalazły się w bloku komunistycznym, przy czym Jugosławia, rządzona przez Josipa Broza Tito, zachowała niezależność od ZSRR i wybrała własną drogę polityczną. W 1991 roku rozpoczął się krwawy rozpad Jugosławii, prowadzący do powstania niepodległych republik: Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Macedonii Północnej, Serbii oraz Kosowa. Konflikty, jakie mu towarzyszyły, odcisnęły głębokie piętno na historii regionu i do dziś wpływają na stosunki międzynarodowe na Bałkanach. Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Bałkany wyróżniają się wyjątkową różnorodnością klimatyczną, co wynika z ich dużej powierzchni (ok. 470 000 km²) oraz zróżnicowanego ukształtowania terenu – od wysokich gór po rozległe wybrzeża morskie. Północne Bałkany pozostają pod wpływem klimatu umiarkowanego kontynentalnego. Zimy bywają tu chłodne, ze śniegiem i temperaturami poniżej zera, a lata gorące i suche. Występują wyraźne różnice temperatur między porami roku. Południowe rejony półwyspu cechuje klimat śródziemnomorski, szczególnie widoczny w Grecji, Albanii czy na chorwackim wybrzeżu. Zimy są łagodne i wilgotne, natomiast lata gorące i suche, co sprzyja turystyce i uprawom roślin śródziemnomorskich, takich jak oliwki, winorośl czy cytrusy. W górach, m.in. w Alpach Dynarskich, Pirynie czy Rodopach, dominuje klimat górski, z niższymi temperaturami, dużą ilością opadów i długimi zimami. Na wybrzeżach Morza Czarnego i Morza Egejskiego można dostrzec wpływy klimatu morskiego, który łagodzi temperatury i zapewnia bardziej stabilne warunki pogodowe przez cały rok. Ta mozaika warunków klimatycznych sprawia, że Bałkany są niezwykle atrakcyjne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców – oferując zimą narciarskie kurorty, a latem gorące plaże i ciepłe morza. Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Bałkany kuszą turystów przez cały rok, jednak najlepszy moment na podróż zależy od tego, jaką formę wypoczynku planujesz. Lipiec i sierpień to szczyt sezonu wakacyjnego – temperatury osiągają wówczas najwyższe wartości, a kurorty nad Adriatykiem, Morzem Egejskim i Jońskim tętnią życiem. To doskonały czas dla miłośników plażowania, sportów wodnych i nocnej rozrywki. Trzeba jednak liczyć się z tłumami i wyższymi cenami. Wrzesień to idealna pora dla osób ceniących spokojniejszy wypoczynek. Pogoda wciąż sprzyja kąpielom i zwiedzaniu, ale tłok w najpopularniejszych kurortach znacznie się zmniejsza. To także świetny okres na górskie wędrówki w Alpach Dynarskich czy Pirynie, gdzie temperatury są bardziej umiarkowane. Maj i czerwiec to miesiące szczególnie atrakcyjne dla podróżników nastawionych na zwiedzanie miast, parków narodowych i zabytków – przyroda rozkwita, dni są słoneczne, a turystów mniej niż latem. Zima na Bałkanach również ma swoje uroki – regiony górskie, takie jak Bułgaria (Bansko), Serbia (Kopaonik) czy Bośnia i Hercegowina (Jahorina), oferują świetne warunki narciarskie i coraz lepszą infrastrukturę turystyczną. Dzięki tej różnorodności klimatu i atrakcji, Bałkany można odwiedzać o każdej porze roku, wybierając termin dopasowany do własnych preferencji. Jak dotrzeć na Bałkany? Podróż na Bałkany można zaplanować na wiele sposobów – od szybkiego lotu samolotem, po długą, ale malowniczą podróż samochodem lub autokarem. Wybór zależy od preferencji, budżetu oraz miejsca docelowego. Samolotem – to najszybsza i najwygodniejsza opcja. Lot z Polski do takich miast jak Ateny, Sofia, Tirana, Zagrzeb czy Belgrad trwa średnio 2–3 godziny. W sezonie wakacyjnym dostępnych jest wiele tanich połączeń czarterowych i low-costowych, zwłaszcza do Chorwacji, Grecji i Bułgarii. Samochodem – wybierany przez osoby ceniące niezależność i możliwość zwiedzania po drodze. Trasa z Polski do Chorwacji czy Serbii zajmuje przeciętnie 10–12 godzin, choć w sezonie letnim czas podróży może się wydłużyć z powodu korków i kolejek na granicach. Autokarem – jedna z tańszych opcji, popularna wśród osób podróżujących zorganizowanie lub budżetowo. Podróż trwa od 17 do 20 godzin, ale daje możliwość bezpośredniego dojazdu do wielu popularnych kurortów. Pociągiem – choć romantyczna i malownicza, ta forma podróży jest najmniej praktyczna. Wymaga kilku przesiadek, a cała trasa może zająć ponad 20 godzin. Zaletą jest możliwość podziwiania krajobrazów Europy Środkowej i Bałkanów, co czyni ją ciekawą opcją dla pasjonatów kolei. Dzięki tak szerokiemu wachlarzowi możliwości, Bałkany są regionem łatwo dostępnym zarówno dla turystów indywidualnych, jak i grup zorganizowanych. Co zwiedzać na Bałkanach? Bałkany to mozaika kultur, krajobrazów i tradycji, dlatego podróżując po tym regionie, można zobaczyć zarówno zabytki starożytności, jak i dziką przyrodę oraz nowoczesne miasta. Każdy kraj ma swoje unikalne atrakcje, które zachwycają turystów z całego świata. Bośnia i Hercegowina – kraj pełen kontrastów, gdzie obok osmańskich tradycji spotykamy wpływy austriacko-węgierskie. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest Mostar ze słynnym Starym Mostem nad Neretwą, wpisanym na listę UNESCO. W stolicy, Sarajewie, można zobaczyć wyjątkową mieszankę kultur – cerkwie prawosławne, meczety i kościoły katolickie stoją tu niemal obok siebie. Miłośników natury zachwyci wodospad Kravica czy Park Narodowy Sutjeska z majestatycznym szczytem Maglić. Chorwacja – to jeden z najchętniej wybieranych kierunków wakacyjnych. Szczególną popularnością cieszy się Dalmacja z jej malowniczymi plażami i zabytkowymi miastami. Warto odwiedzić Dubrownik, nazywany „Perłą Adriatyku”, Split z Pałacem Dioklecjana oraz Zagrzeb, gdzie można podziwiać Kościół św. Marka, Kamienną Bramę i Jezioro Jarun. Latem obowiązkowym punktem programu jest Dubrownicki Festiwal Letni, jedno z największych wydarzeń kulturalnych w Europie. Czarnogóra – kraj niewielki, ale niezwykle malowniczy. Jej największą atrakcją jest Zatoka Kotorska, często porównywana do norweskich fiordów, wpisana na listę UNESCO. To idealne miejsce zarówno do zwiedzania urokliwych miasteczek, jak i rejsów po błękitnych wodach Adriatyku. Grecja – kolebka cywilizacji europejskiej. Warto zobaczyć Ateny z Akropolem, Meteory – klasztory zawieszone na skałach, a także mityczny Olimp. Oprócz tego na turystów czekają słoneczne wyspy, m.in. Kreta, Rodos i Santorini, oferujące wypoczynek, kulturę i wyjątkową kuchnię. Serbia – choć mniej popularna turystycznie, przyciąga miłośników natury i górskich wędrówek. Najchętniej odwiedzane regiony to Zlatibor, Stara Płanina oraz Kopaonik, gdzie zimą działają ośrodki narciarskie. Belgrad, tętniąca życiem stolica, zachwyca z kolei swoją energią i kontrastami architektonicznymi. Poza tym w Serbii jest restauracja, w której Polacy nie płacą za jedzenie. Macedonia Północna – prawdziwy raj dla miłośników przyrody. Warto odwiedzić parki narodowe Galiczica, Pelister i Mavrovo, a także słynny Kanion Matki, Jezioro Prespa oraz Jezioro Ochrydzkie – jedno z najstarszych i najgłębszych w Europie. Z miast wyróżniają się Skopje z monumentalną architekturą oraz urokliwa Bitola. Bałkany to region, w którym historia przeplata się z naturą, a różnorodność kulturowa i krajobrazowa sprawia, że każdy turysta znajdzie tu coś dla siebie – od zabytków światowej klasy po nieodkryte zakątki gór i jezior. Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Bałkany to nie tylko morze i zabytkowe miasta, ale także jedne z najbardziej malowniczych pasm górskich w Europie. Tutejsze góry oferują zarówno wymagające szlaki wspinaczkowe, jak i malownicze trasy trekkingowe, idealne dla osób poszukujących kontaktu z dziką naturą. Najchętniej odwiedzane pasma górskie na Bałkanach to: Szar Planina (Albania, Kosowo, Macedonia Północna) – jej najwyższy szczyt to Titov Vrv (2748 m). Region ten słynie z rozległych pastwisk i tradycyjnych wiosek. Maglić (Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina) – szczyt Maglić (2383 m) to najwyższy punkt Bośni i Hercegowiny, a okolica zachwyca dziką przyrodą Parku Narodowego Sutjeska. Góry Przeklęte (Prokletije) (Kosowo, Albania, Czarnogóra) – zdominowane przez monumentalny szczyt Maja Jezercë (2694 m), nazywane są „Alpami Bałkanów”. To jedno z najbardziej wymagających miejsc dla wspinaczy. Olimp (Grecja) – legendarna siedziba bogów z najwyższym szczytem Mitikas (2918 m). To góra o ogromnym znaczeniu kulturowym i mitologicznym. Piryn (Bułgaria) – pasmo z najwyższym wierzchołkiem Wichren (2914 m), słynące z ostrych grani i licznych jezior polodowcowych. Korab (Macedonia Północna, Albania) – dominujący szczyt Golem Korab (2763 m) leży na granicy obu krajów, oferując panoramiczne widoki na Bałkany. Riła (Bułgaria) – najwyższe pasmo całego półwyspu, którego szczyt Musała (2925 m) góruje nad Europą Południowo-Wschodnią. Region ten znany jest także z malowniczych Siedmiu Jezior Rilskich. Velebit (Chorwacja) – jego najwyższy punkt, Vaganski Vrh (1757 m), to idealny kierunek dla miłośników trekkingu z widokiem na Adriatyk. Dinara (Bośnia i Hercegowina, Chorwacja) – z kulminacją na Veliki Troglav (1913 m), to pasmo pełne skalistych formacji i dzikiej roślinności. Bałkańskie pasma górskie oferują różnorodność krajobrazów – od surowych skał po zielone doliny i alpejskie jeziora. To kierunek, który przyciąga zarówno doświadczonych alpinistów, jak i turystów poszukujących spokojnych wędrówek w otoczeniu natury. Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Kuchnia bałkańska to prawdziwa mozaika smaków, w której spotykają się wpływy tureckie, greckie, austriackie i słowiańskie. Jej wyjątkowość polega na łączeniu prostych składników z bogactwem przypraw oraz tradycyjnych metod przyrządzania potraw. Dominują tu dania mięsne, warzywne, słodkie desery i napoje o charakterze regionalnym, które podkreślają różnorodność całego półwyspu. Najbardziej charakterystyczne przysmaki kuchni bałkańskiej to: Ajwar – aromatyczna pasta warzywna z papryki, bakłażana i czosnku, często używana jako dodatek do mięs i pieczywa. W Macedonii popularny jest jej wariant zwany pindżur, przygotowywany głównie z pieczonej papryki. Baklawa – słodki deser z warstw ciasta filo, przełożonych mieszanką orzechów i syropu miodowego lub cukrowego. Choć pochodzi z kuchni tureckiej, na Bałkanach jest niezwykle popularny, zwłaszcza w Bośni i Macedonii. Byrek (burek) – chrupiący placek z ciasta francuskiego lub drożdżowego, wypełniony mięsem, serem lub warzywami. Najczęściej spotykany w Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej. Banica – bułgarski placek z ciasta filo, nadziewany serem sirene. Tradycyjnie podawany na ciepło, często jako danie śniadaniowe. Boza – lekko fermentowany napój z kukurydzy, pszenicy lub prosa, zawierający do 1% alkoholu. Najpopularniejszy w Albanii, Bułgarii i Macedonii, serwowany zazwyczaj na zimno. Flija – wielowarstwowe naleśniki przekładane śmietaną i kajmakiem, szczególnie popularne w Kosowie. To danie wymaga długiego przygotowania, dlatego często pojawia się podczas świąt i uroczystości rodzinnych. Rakija – narodowy alkohol bałkański, otrzymywany z destylacji owoców takich jak śliwki, winogrona, jabłka, pigwy czy figi. W wielu krajach traktowana jest nie tylko jako trunek, ale także symbol gościnności. Sarma – danie podobne do polskich gołąbków, ale przygotowywane z kiszonych liści kapusty, które nadają potrawie intensywniejszy smak. Oprócz tego w kuchni bałkańskiej popularne są: ajran (napój jogurtowy), pikantna kiełbasa sujuk, świeże owoce morza (mule, krewetki, ryby, kalmary) oraz szeroka gama serów i wypieków. Kuchnia Bałkanów to idealne odzwierciedlenie kulturowego tygla regionu – łączy w sobie różne tradycje, zachwycając bogactwem smaków i aromatów. Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region pełen niezwykłych tradycji, legend i wyjątkowych miejsc, które nadają mu niepowtarzalny charakter. Wiele z nich jest mało znanych, a jednak fascynujących i głęboko zakorzenionych w lokalnej kulturze. Nestinarstwo w Bułgarii – unikalny rytuał chodzenia po rozżarzonych węglach, praktykowany głównie w południowo-wschodniej części kraju. Uznaje się go za obrzęd oczyszczający, zapewniający pomyślność i obfite plony. Od 2009 roku został wpisany na listę UNESCO. Kanion rzeki Tary w Czarnogórze – najgłębszy w Europie i jeden z najgłębszych na świecie. Ma długość aż 78 km, a jego ściany sięgają nawet 1300 metrów wysokości. Kanion ten bywa nazywany „europejskim Kolorado” i stanowi popularne miejsce dla miłośników raftingu. Jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej i Albanii – jedno z najstarszych i najczystszych jezior świata, liczące około 3 milionów lat. To także dom dla unikatowych gatunków ryb i roślin, które nie występują nigdzie indziej. Most w Mostarze (Bośnia i Hercegowina) – słynny Stary Most nad rzeką Neretwą, wpisany na listę UNESCO, jest symbolem pojednania i odbudowy po wojnie bałkańskiej. Tradycją w tym mieście są skoki z mostu do wody, sięgające kilkunastu metrów. Rakija jako symbol gościnności – w wielu krajach regionu, m.in. w Serbii, Bułgarii i Macedonii, podanie gościowi kieliszka rakiji jest wyrazem szacunku i przyjaźni. Góra Olimp w Grecji – uważana za mityczne siedlisko bogów. Choć dziś jest celem wspinaczek, w starożytności traktowano ją jako święte miejsce, którego człowiek nie powinien zdobywać. Bałkany to nie tylko piękne krajobrazy i zabytki, ale także żywe tradycje, legendy i niezwykłe zjawiska przyrodnicze, które sprawiają, że region ten ma wyjątkową tożsamość. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Czekają nas saharyjskie upały Prognozy na najbliższe lata nie są optymistyczne. Już w 2020 r. międzynarodowy zespół złożony z ekspertów z Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Danii ostrzegał, że za pięć dekad 1/3 ludzkości będzie żyła w saharyjskim upale. To bezpośrednio przełoży się na choroby i większą umieralność ludzi, ale też generalny spadek produktywności. Przenoszenie się umiarkowanych temperatur w stronę biegunów Ziemi sprawi, że niemal cała Brazylia stanie się niezdatna do zamieszkania. Podobnie duże fragmenty Bliskiego Wschodu czy Indii. Także południe Stanów Zjednoczonych, kraje Ameryki Środkowej, części Australii. Na Starym Kontynencie z kolei klimat śródziemnomorski przeniesie się na północ, a afrykańskie upały obejmą Włochy, Hiszpanię czy Portugalię. Z drugiej strony zyskają kraje północnej Europy, bo zamieszkać będzie można już niemal za kręgiem polarnym. Nietypowe sposoby na upał Wysokie temperatury mogą być uciążliwe, ale istnieją sprawdzone sposoby na radzenie sobie z upałami, które są stosowane od wieków w krajach o ekstremalnym klimacie. Poznaj tradycyjne metody chłodzenia z Afryki i Azji, które mogą pomóc przetrwać najgorętsze dni. Egipcjanie przekonywali nas, że najlepsza na upał jest duża przewiewna chusta, którą można zawiązać na głowie (dobrze chroni też kark i ramiona). Sprawdza się zdecydowanie lepiej niż tradycyjny kapelusz. W tropikalnym klimacie Tajlandii, gdzie wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, mieszkańcy mają swoje unikatowe sposoby na ochłodzenie organizmu. Popularnym napojem jest napar z imbiru, trawy cytrynowej, cynamonu, liści pandanowca i owoców bael. Mieszanka tych składników jest gotowana, a następnie chłodzona. Dodanie miodu wzbogaca napój, który nie tylko chłodzi, ale również ma właściwości zdrowotne. Podczas największych upałów w ciągu dnia, życie w Beninie właściwie zamiera. Wszyscy chowają się w cieniu, idą na przynajmniej dwugodzinną drzemkę. Często w cieniu palm. Niezawodnym sposobem na upał jest świeży sok z kokosa, który gasi pragnienie, zapewnia sporą dawkę witamin i mikroelementów oraz sałatka ze schłodzonego, dojrzałego arbuza. Kobiety z grupy etnicznej Himba, zamieszkującej Namibię, równomiernie pokrywają swoją skórę i włosy otjize. To czerwona maź powstała ze zmieszania ochry, popiołu i masła. Nie pachnie, a chro­ni skórę przed słońcem, owadami i brudem. Pozwala to zaoszczędzić wodę, która na pustyni jest bardzo cenna i nie zużywa się jej do kąpieli. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tego nie pokazują za dnia. Noc Muzeów 2025 odkrywa sekrety Warszawy
Noc Muzeów 2025 w Warszawie odbędzie się 17 maja. W wydarzeniu udział wezmą nie tylko muzea, ale też pracownie artystyczne, domy kultury i mniej oczywiste miejsca. To idealna okazja, by odkryć kulturalną stronę miasta.
Spis treści: Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Noc Muzeów 2025 w Warszawie Noc Muzeów 2025 zbliża się wielkim krokami. Tegoroczna edycja została zaplanowana na sobotę 17 maja. Jak zawsze w wydarzeniu biorą udział nie tylko muzea, ale też instytucje kultury, pracownie artystyczne, czy miejsca pamięci. Które z nich warto odwiedzić w Warszawie? Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Noc Muzeów to jedna z najpopularniejszych imprez kulturalnych w Europie. Raz do roku muzea, galerie sztuki, domy kultury i wiele innych instytucji udostępniają swoje zbiory dla zwiedzających w godzinach nocnych, zupełnie za darmo lub za niewielką opłatą. To okazja, aby nadrobić zaległości w kontaktach ze sztuką i zobaczyć eksponaty, które na co dzień nie są udostępniane zwiedzającym. Wszystko zaczęło się w Berlinie w 1997 roku. Wieczorne zwiedzanie cieszyło się tak dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców Berlina, że w ślady Niemców poszli Francuzi i Holendrzy. Obecnie Noc Muzeów jest organizowana w ponad 120 miastach w Europie. Do Polski Noc Muzeów trafiła w 2003 roku. Pierwsza edycja w naszym kraju odbyła się w poznańskim Muzeum Narodowym. Rok później do wydarzenia dołączyły też Kraków i Warszawa. Od tamtej pory liczba miast i instytucji biorących udział w imprezie stale rośnie. Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Informacji o tym, kiedy jest Noc Muzeów 2025, w internecie szuka coraz więcej osób. I nic dziwnego, bo zostało już niewiele czasu. W tym roku Noc Muzeów odbędzie się w sobotę, 17 maja. Większość instytucji będzie otwarta między 18:00 a 01:00. Warto jednak pamiętać, że niektóre z nich prowadzą zapisy na warsztaty i grupowe zwiedzania, a liczba miejsc jest ograniczona. Noc Muzeów 2025 to jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w stolicy. Tegoroczna edycja zapowiada się niezwykle obiecująco. Już teraz warto zaplanować sobie ten dzień, a właściwie noc. Od lat w trakcie Nocy Muzeów największym zainteresowaniem w Warszawie cieszą się Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN czy Łazienki Królewskie. Właśnie tam ustawiają się najdłuższe kolejki. Bywa i tak, że czekanie na wejście zajmuje nawet godzinę lub dłużej. Noc Muzeów 2025 w Warszawie Aby jak najlepiej wykorzystać Noc Muzeów, dobrze rozważyć mniej oczywiste miejsca, gdzie nie zastaniemy kolejek. W ten sposób będziemy mogli zobaczyć więcej. Oto moje wybory: Muzeum Sportu i Turystyki (od 17:00 do 00:00) – w programie m.in.: pokaz walk na miecze świetlne, Konwent Kolekcjonerów Koszulek Piłkarskich i Sportowych oraz spotkania ze znanymi osobistościami świata sportu; Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (od 18:00 do 00:00) – interaktywny spacer (dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii: projekcji, kamer i światła) prowadzący przez etapy powstawania filmu i przybliżający aspekty produkcji filmowej. Zwiedzający zobaczą również archiwalne zdjęcia, plakaty, fotosy oraz making-ofy z najnowszych realizacji WFDiF. Muzeum Kowalstwa (od 18:00 do 00:00) – na miejscu będzie można zobaczyć kowala przy pracy, posłuchać opowieści i historii związanych z muzeum i zawodem kowalstwa. Chętni będą także mogli stanąć na miejscu kowala i kuć żelazo, póki gorące. Zajezdnia Tramwajowa Praga (od 18:00 do 00:00) – z okazji swojego 100-lecia zajezdnia zaprasza na zwiedzanie, tort i koncert Orkiestry Reprezentacyjnej SGGW. Outriders Klub (od 19:00 do 00:00) – tu Noc Muzeów zamienia się w Noc Reporterów. W programie wyjątkowe multimedialne pokazy reporterskie. Pokazom będą towarzyszyć wprowadzenia osób zaangażowanych w proces ich powstawania. Pałac Szustra (od 18:30 do 00:00) – mini koncerty ze zbioru 19 pieśni Fryderyka Chopina skomponowanych na głos oraz fortepian w latach 1827–1847. Źródło: Noc Muzeów w Warszawie Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polacy nie płacą tu ani grosza. To hołd oddany naszemu rodakowi
W serbskim mieście Valjevo, niespełna 100 kilometrów od Belgradu, działa restauracja, w której polscy turyści mogą zjeść za darmo. Rachunek za ich posiłki został, jak się okazuje, uregulowany… sto lat temu.
W tym artykule: Restauracja, która oferuje Polakom darmowe posiłki Kim był Ludwik Hirszfeld? Bałkany od lat cieszą się dużą popularnością wśród Polaków. Najczęściej wybór pada na uwielbianą przez naszych rodaków Chorwację, a w ostatnim czasie także na Albanię, nazywaną przez wczasowiczów „Europejskimi Malediwami”. Osobom, które chciałby poznać ten region Europy z zupełnie innej strony, polecamy podróż do Serbii. Choć nie jest to stricte wakacyjny kierunek, na spragnionych przygód turystów czeka tu masa atrakcji i ciekawych miejsc do zwiedzenia. Ponadto podróżujący z polskim paszportem mogą liczyć na... darmowy posiłek. O tym mało znanym fakcie przypomniała ostatnio Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Belgradzie za pośrednictwem swoich mediów społecznościowych. Ta historia z pewnością zaskoczy wielu z was. Restauracja, która oferuje Polakom darmowe posiłki Okazuje się, że niespełna 100 km od stolicy Serbii, w miejscowości Valjevo, znajduje się restauracja „Corner”. Polacy zjedzą tu posiłek lub wypiją drinka całkowicie za darmo. W ten sposób właściciel lokalu, Čorçe Momić, chce wyrazić wdzięczność małżeństwu wybitnych polskich lekarzy – Hannie i Ludwikowi Hirszfeldom – za trud włożony w walkę z epidemią tyfusa plamistego w czasie I wojny światowej. – Po wysłuchaniu historii Hanny i Ludwika Hirszfeldów, ich poświęcenia nie tylko dla mieszkańców Valjewa, ale całego narodu serbskiego, Đorđe Momić, właściciel kawiarnio-restauracji „Corner” w Valjewie, zdecydował, że ​​w dowód wdzięczności już nigdy nie wystawi rachunku innemu Polakowi – czytamy na facebookowym profilu Ambasady RP w Belgradzie, której delegacja zawitała do Valijeva na początku marca. – Doskonała kawa, pyszna pizza, wspaniała rozmowa z panem Momiciem, dumnym mieszkańcem Valjeva. Kiedy poprosiliśmy o rachunek, kelner odpowiedział, że sto lat temu zapłacił go dr Hirszfeld – zaznaczają przedstawiciele polskiej placówki. Restaurator z Valijeva po raz pierwszy usłyszał o małżeństwie Hirszfeldów kilka lat temu. Wtedy lokal odwiedził reżyser Paweł Wysoczański, który rozpoczął pracę nad filmem o dobroczynnej działalności lekarzy z Polski. Jak sam przyznał, cała historia ogromnie go poruszyła i spowodowała chęć odwdzięczenia się nardowi polskiemu. – Człowiek powinien mieć misję. Mam 69 lat. Uważam, że wszyscy powinniśmy być pomostami między ludźmi i postępować humanitarnie. Jeśli polski lekarz mógł przyjechać z pomocą Serbom w obliczu epidemii, to chcę, żeby było o tym wiadomo. Dla mnie jest to niezwykle ważne; lubię pomagać, jak tylko mogę. Reklama nie jest dla mnie istotna, ważne jest bycie człowiekiem – zdradził Momić w rozmowie z tygodnikiem „NIN”. Kim był Ludwik Hirszfeld? Ludwik Hirszfeld na stałe zapisał się w historii polskiej i światowej medycyny. Zasłużony bakteriolog i immunolog urodził się 5 sierpnia 1884 r. w Warszawie. Po ukończeniu studiów medycznych w Würzburgu i Berlinie, znalazł zatrudnienie w Instytucie Badań Raka w Heidelbergu oraz w Zakładzie Higieny Uniwersytetu w Zurychu. Po rozpoczęciu I wojny światowej, wspólnie ze swoją żoną, Hanną Hirszfeldową, także lekarką, udał się do ogarniętej epidemią tyfusa plamistego Serbii. Po powrocie do Polski pracował m.in. w Państwowym Zakładzie Badania Surowic w Warszawie. Był również prezesem Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów i Epidemiologów. Gdy nazistowskie Niemcy zaczęły zbrojną agresję na Polskę, Hirszfeld trafił do żydowskiego getta. Jego mury opuścił w 1942 roku pod zmienionym nazwiskiem, dzięki pomocy rodziny Potockich. Po zakończeniu II wojny światowej zaangażował się w tworzenie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskie w Lublinie. W 1952 r. utworzył we Wrocławiu Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. Ludwik Hirszfeld zmarł 7 marca 1954 r. we Wrocławiu w wieku 69 lat. Źródła: Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Belgradzie, dzieje.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Proszą o „gorące kubeczki” podczas lotu. Ten samolotowy trik staje się coraz popularniejszy
Zatkane uszy to częsty problem podczas lotu samolotem. Na szczęście istnieje proste i, co najważniejsze, skuteczne rozwiązanie, które może przynieść szybką ulgę. I wcale nie chodzi o gumę do żucia.
W tym artykule: „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy O czym pamiętać przed lotem samolotem? Podróżowanie samolotem, mimo że szybsze, dla niektórych bywa bardzo uciążliwe. Wpływ na to ma wiele czynników, m.in. wąskie siedzenia, mała przestrzeń na nogi, irytujące zachowania innych pasażerów, czy duży hałas. Dyskomfort w czasie lotu powodują także przejściowe dolegliwości, jakie dopadają nas na pokładzie maszyny. Najczęściej podróżujący muszą borykać się z zatkanymi uszami podczas startu i lądowania, co spowodowane jest zmianą ciśnienia w kabinie samolotu. Okazuje się, że istnieje prosta metoda, by tego uniknąć. Ten niesamowity trik stał się prawdziwym viralem w sieci. „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy Co robić, gdy uszy są zatkane podczas lotu samolotem? To pytanie zadaje sobie wielu pasażerów jeszcze przed wejściem na pokład, ale tylko część z nich zna sposób na szybkie pozbycie się tej nieprzyjemnej dolegliwości. W ostatnim czasie o tej mało znanej, ale jakże skutecznej metodzie, przypomniała Justyna Kłęk, była stewardessa i autorka bloga „Bujająca w obłokach”. Jak podkreśla, wystarczy, że borykający się z bólem podróżny poprosi obsługę o tzw. gorące kubeczki. Po chwili proszący o pomoc pasażer otrzyma od członka załogi dwa plastikowe kubeczki z nasączonymi ciepłą wodą serwetkami, które trzeba przyłożyć do uszu. Wówczas tworzy się para wodna, która powoduje, że zatkane uszy się odblokowują, a ciśnienie w nich wyrównuje. – To prosty, ale skuteczny sposób na złagodzenie dyskomfortu – zaznacza. Justyna Kłęk przypomniała również, że z zatkanymi uszami można sobie poradzić także poprzez: żucie gumy, picie wody małymi łykami, ziewanie, czy też lekkie wydmuchiwanie powietrza przez nos. Z kolei osoby, dla których ból jest nie do zniesienia, powinny skonsultować z laryngologiem, by wykonać specjalistyczne badania i zmniejszyć nasilenia objawów. O czym pamiętać przed lotem samolotem? Warto zwrócić uwagę na to, co się je i pije przed podróżą, jak i podczas samego lotu. Posiłek musi być lekki i dobrze zbilansowany, należy też unikać objadania się przed wylotem. Niskie ciśnienie oraz wilgotność powietrza sprawiają, że organizm ludzki potrzebuje płynów. Wskazane jest picie dużej ilości niegazowanej wody, która najlepiej nawadnia organizm. W trakcie lotu należy natomiast unikać alkoholu. Z powodu niskiego ciśnienia może zawrócić w głowie bardziej niż zwykle. Odradza się także picie napojów wyskokowych przed spaniem w samolocie. Zdaniem naukowców, połączenie alkoholu oraz ciśnienia w kabinie na wysokości przelotowej obniża ilość tlenu we krwi (SpO2) i podnosi tętno na dłuższy czas, co skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Przed wylotem wskazany jest również ruch fizyczny, zwłaszcza jeśli czeka nas długa podróż. Spacer po terminalu (choćby po bezcłowych sklepach!) doskonale poprawi krążenie krwi oraz pozwoli nam się lepiej zrelaksować w przestworzach. Natomiast w czasie samego lotu dobrze jest wstać do toalety, aby rozprostować nogi. Wskazane jest również wykonywanie ćwiczeń poprawiających krążenie i wzmacniających kręgosłup podczas długiego siedzenia, takich jak okrężne ruchy stopami czy głową, a także wyginanie w łuk grzbietu (tzw. koci grzbiet). Źródła: bujajacawoblokach.com, archiwum redakcji. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Szukasz szczęścia w życiu? Pies lub kot może dać ci go równie dużo, co małżeństwo
Według najnowszych badań posiadanie kota lub psa daje taką samą satysfakcję z życia jak obecność małżonka, rodziny i przyjaciół. Lub zarobienie dokładnie 70 tysięcy funtów rocznie.
Spis treści Jak dotychczas badano efekty posiadania zwierząt? To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Psy i koty zmieniają ludzi Każdy opiekun psa czy kota może opowiadać bez końca, ile satysfakcji daje mu życie ze zwierzakiem. Jednak opowieści to nie dowody. Czy można naukowo dowieść, że posiadanie zwierzęcia zwiększa poziom życiowego szczęścia? A jeszcze lepiej – czy można poziom satysfakcji dokładnie wyliczyć i wycenić? Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent w Wielkiej Brytanii postanowili to sprawdzić. Wyniki zaskoczyły ich samych. Jak dotychczas badano pozytywne efekty posiadania zwierząt? Zwierzęta domowe są wszechobecne. Aż 49% polskich gospodarstw domowych ma przynajmniej jednego psa, a 41% – kota. W Polsce żyje 8,1 mln psów oraz 7,2 mln kotów. Na całym świecie podobno żyje aż miliard psów. Najwyraźniej ludzie odnoszą z opieki nad zwierzakami ogromne korzyści. Badania naukowe na ten temat koncentrują się jednak głównie na korzyściach zdrowotnych. Zbadano też, że zwierzęta domowe działają jak „katalizatory społeczne” i pomagają w stworzeniu sieci relacji. Jednak co z innymi efektami, w tym trudno mierzalną satysfakcją z życia z psem czy kotem? Tu literatura naukowa nie dostarcza konkretnych szacunków, jak bardzo zwierzęta domowe nas uszczęśliwiają. Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent postanowili to zbadać. I, jak to ekonomiści, wszystko przeliczyli na pieniądze. To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Aby wyeliminować możliwość fałszywych wyników, skupili się tylko na łatwo mierzalnych zmiennych. Wzięli na warsztat dane z długoterminowego badania 2500 brytyjskich gospodarstw domowych (UK Household Longitudinal Survey). Przeanalizowali, ile z nich polegało na pomocy sąsiadów opiekujących się ich zwierzętami podczas wyjazdów. Zastosowali metodę tzw. zmiennych instrumentalnych. To rodzaj analizy statystycznej, która pozwala na przeciwdziałanie błędom obliczeniowym. Wyniki zaskoczyły ich samych. Odkryli, że towarzystwo zwierząt domowych zwiększa zadowolenie z życia o 3 do 4 punktów w skali od 1 do 7. Ponadto oszacowali, że wartość emocjonalna towarzystwa zwierzęcia domowego odpowiada korzyściom finansowym rzędu 70 tys. funtów rocznie (ok. 345 tys. złotych). Podobne wartości uzyskiwano w badaniach ekonomicznych, przeliczając na pieniądze posiadanie regularnych relacji z małżonkami, przyjaciółmi i krewnymi. „Gdy zobaczyłam te wyniki, byłam zaskoczona. Pomyślałam, że to mnóstwo pieniędzy, nawet dla mnie, choć kocham i mam zwierzęta” — powiedziała Adelina Gschwandtner, profesorka ekonomii, jedna z autorek artykułu. „Ale skoro deklarujemy że zwierzęta są dla nas jak członkowie rodziny, to w sumie nie ma się czemu dziwić” – dodaje. Psy i koty zmieniają ludzi Badanie opublikowano w czasopiśmie „Social Indicators Research”. Ujawniło ono również, że właściciele psów są bardziej ekstrawertyczni, ugodowi i mniej neurotyczni od przeciętnej. Z kolei właściciele kotów cechują się większą otwartością na nowe doświadczenia. Ogólnie opiekunowie zwierząt wykazują wyższy poziom sumienności, otwartości i uważności na innych w porównaniu do osób nieposiadających zwierząt. Posiadają też statystycznie większą siatkę relacji międzyludzkich, na przykład większe rodziny. Dr Gschwandtner podkreśla, że wyniki te mogą mieć istotne znaczenie dla polityki zdrowotnej i społecznej. Sugeruje nawet, że zalecanie posiadania zwierząt domowych może przyczynić się do poprawy jakości życia. Podkreśla też, że badanie ma pewne braki, bo przyjęta metodologia skupia się tylko na psach i kotach. „Nie chcemy umniejszać znaczenia innych zwierząt domowych dla dobrego samopoczucia, takich jak ryby, chomiki, króliki, gady czy konie” – mówi Gschwandtner. Ekonomiści z pewnością znajdą sposób by obliczyć poziom szczęścia także dla nich. Źródło: Social Indicators Research Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Logo żaby na produktach budzi kontrowersje. Czy obawy konsumentów są uzasadnione?
Niepozorne logo żaby na niektórych produktach stało się źródłem zaskakujących kontrowersji. Część konsumentów przestrzega przed ich zakupem, snując przy tym coraz bardziej absurdalne teorie spiskowe.
W tym artykule: Co oznacza logo żaby na produktach? Nie taka żaba straszna Logo żaby na produktach – fakty i mity Logo żaby na produktach spożywczych pojawia się coraz częściej, a wraz z nim pytania konsumentów o to, co tak naprawdę oznacza. W sieci – jak można przypuszczać – nie brakuje różnego rodzaju teorii spiskowych, które mają swoje wierne grono zwolenników. Jedna z nich głosi, że tak oznakowane towary zagrażają życiu, a w sprawę zamieszany jest multimiliarder Bill Gates. Co oznacza logo żaby na produktach? O zielonej żabie pojawiającej się na etykietach popularnych produktów spożywczych, jak kawa, kakao czy banany, zrobiło się głośno w 2023 roku. Wówczas media społecznościowe obiegła lawina niepokojących wpisów, sugerujących, że towary z płazem w logo mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych lub nawet śmierci ze względu na rzekomą zawartość szczepionki mRNA. Co więcej, internauci znaleźli nawet winowajcę całego zamieszania. Zdaniem części użytkowników platformy X (dawniej Twittera), za „plastikową żywnością” stać ma jeden z najbogatszych ludzi na świecie, czyli Bill Gates. Rzekomym dowodem na słuszność ich tezy miały być powiązania założyciela Microsoftu z organizacją Rainforest Alliance, działającą na rzecz ochrony lasów, bioróżnorodności i zasobów naturalnych. Nie taka żaba straszna Choć zielona żaba na produktach spożywczych wywołała sporo kontrowersji, żaden z przedstawionych przez zwolenników teorii spiskowych „faktów” nie miał pokrycia w rzeczywistości. Dowody na niesłuszność stawianych zarzutów dostarczyli specjaliści ze Stowarzyszenia Demagog, zajmującego się walką z fałszywymi informacjami i dezinformacją. I tak dowiadujemy się, że omawiane oznaczenie to nic innego jak certyfikat Rainforest Alliance. Przyznawany jest on produktom, których „producenci spełniają wymagania dotyczące klimatu, lasów i bioróżnorodności, a także praw człowieka oraz źródeł utrzymania ludności wiejskiej”. Ponadto nie mają one „nic wspólnego ze szczepionkami ani rzekomym wywoływaniem chorób przez oznakowane produkty”. Przypuszczenia, że w sprawie palce maczał sam Bill Gates także okazały się nieprawdziwe. Amerykański przedsiębiorca nigdy nie stał na czele Rainforest Alliance ani nie był członkiem zarządu organizacji. Warto jednak przypomnieć, że w 2007 r. Fundacji Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości 5,3 mln dolarów. – Bill Gates nie jest jej właścicielem ani nią nie zarządza. Nie ma go w zespole kierowniczym ani w zarządzie organizacji. Faktem jest natomiast, że 16 lat temu Fundacja Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości ponad 5,3 mln dolarów – podaje demagog.pl. Logo żaby na produktach – fakty i mity Podsumowując: Produkty spożywcze z zieloną żabą są przyjazne środowisku i nie zawierają GMO ani szczepionki mRNA. Certyfikat Rainforest Alliance otrzymują produkty powstałe przy użyciu metod, które wspierają trzy filary zrównoważonego rozwoju według Rainforest Alliance, a więc społeczny, ekonomiczny i środowiskowy; Bill Gates nigdy nie był właścicielem Rainforest Alliance ani nie zasiadał w zarządzie organizacji; Rainforest Alliance działa od 1987 roku, a na jej czele stoi Daniel Katz. Źródła: demagog.org.pl; rainforest-alliance.org Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Blue Monday 2025. Wokół najsmutniejszego dnia w roku nie cichną kontrowersje
Blue Monday został okrzyknięty najbardziej ponurym dniem w roku. Ale czy można w ogóle zmierzyć poziom smutku za pomocą wzoru matematycznego? Przyjrzyjmy się tej nietypowej koncepcji.
Spis treści: Blue Monday – co to jest? Kiedy jest Blue Monday? Kontrowersje wokół Blue Monday Blue Monday już od dwóch dekad pojawia się w kalendarzu. Co to za dzień i dlaczego jego data jest ruchoma? To, że tzw. smutny poniedziałek wypada właśnie na początku roku, rzekomo nie jest przypadkiem. Jednym z czynników styczniowego spadku nastroju ma być między innymi pogoda, w tym niewiele dni słonecznych dni. Apogeum narastającego smutku i rozczarowania ma być właśnie Blue Monday uznawany za najbardziej depresyjny dzień w roku. Czy to rzeczywiste zjawisko psychologiczne, czy może jedynie sprytny chwyt marketingowy? Sprawdźmy, co się kryje za tą koncepcją i dlaczego wzbudza tyle emocji. Blue Monday – co to jest? Termin Blue Monday rozpowszechnił w 2005 roku za sprawą Cliffa Arnalla, brytyjskiego psychologa współpracującego z Cardiff University. Arnall wskazał, że najbardziej przygnębiającym dniem w roku jest poniedziałek przypadający w ostatnim pełnym tygodniu stycznia. Dlaczego akurat ten dzień? Według jego teorii, to moment, gdy kumuluje się wiele negatywnych czynników: krótkie, zimowe dni, brak słońca, niespełnione noworoczne postanowienia, problemy finansowe po świętach oraz ogólny spadek motywacji. Arnall opracował nawet wzór matematyczny, który miał potwierdzić jego hipotezę. Choć pozornie wyglądało to wiarygodnie, wiele osób do dziś zadaje pytanie: czy rzeczywiście można zmierzyć depresję za pomocą matematyki? Kiedy jest Blue Monday 2025? Blue Monday przypada zazwyczaj na trzeci poniedziałek stycznia, choć jego dokładna data może się zmieniać w zależności od roku. W 2025 roku jest to 20 stycznia. Właśnie w tym czasie, według Arnalla, wiele osób odczuwa największe obniżenie nastroju. Zimowa aura, niedobór słońca i problemy finansowe mogą wpływać na samopoczucie każdego z nas, jednak czy to wystarczające, by uznać ten dzień za obiektywnie najgorszy w roku? Kontrowersje wokół Blue Monday Psychologowie badają Blue Monday od 20 lat. Udało im się nawet opracować wzór na tzw. smutny poniedziałek. Uwzględnia on następujące zmienne: pogodę (długość dnia, nasłonecznienie); czynnik ekonomiczny: długi, debety (np. czas spłaty kredytów związanych ze świątecznymi prezentami); miesięczne wynagrodzenie; mijający czas od Bożego Narodzenia; niedotrzymanie postanowień noworocznych; niski poziom motywacji; poczucie konieczności podjęcia działań. Czy ma to coś wspólnego z nauką? Nie do końca. Koncepcja Arnalla, jak i sam wzór spotkały się z krytyką środowiska naukowego. Zaledwie rok po upublicznieniu wzoru na Blue Monday badacz Ben Goldacre, autor książki „Bad Science”, skrytykował ją na łamach magazynu „The Guardian”, nazywając ją po prostu „głupotą”. – Dowodem na głupotę tej teorii jest już sam wzór. Nie da się wyprowadzić z niego poprawnego działania i otrzymać konkretnego wyniku. Nic zresztą dziwnego, przecież całą koncepcję i wzór stworzyła grupa PR-owców – twierdził Goldacre. Podobne stanowisko zajęli inni naukowcy, w tym Dean Burnett, neurobiolog z Cardiff University, który nazwał Blue Monday „pseudonauką” i wskazał, że brakuje jakichkolwiek dowodów na jego istnienie. W rzeczywistości cała idea Blue Monday była elementem kampanii marketingowej dla biura podróży Sky Travel, które w 2005 roku chciało zachęcić ludzi do rezerwacji zimowych wakacji. Jak wskazują badacze, to raczej sprawny chwyt reklamowy niż solidna nauka. Niezależnie od naukowej krytyki, Blue Monday na stałe wszedł do popkultury jako symbol styczniowego obniżenia nastroju. Źródło: The Guardian
Smartwatch, który dba o każdy krok: Zaawansowane wsparcie aplikacji nie tylko dla sportowców
Ten amerykański smartwatch na każdym kroku zaskakuje swoimi możliwościami. Warto poznać wszystkie jego funkcje, bo to prawdziwy cud techniki, który mamy dosłownie w zasięgu ręki.
Smartwatche to praktyczne urządzenia, które cieszą się coraz większą popularnością. Tańsze i droższe modele trafiają do mniej lub bardziej wymagających użytkowników. Prosta obsługa pozwala korzystać z zaawansowanych funkcji zarówno sportowcom, jak osobom, które chcą przełamać własne granice. Dziś przyglądamy się, co projektanci amerykańskiej marki Garmin zmieścili w modelu fēnix® 8, który stał się obiektem pożądania zapalonych miłośników tzw. wearable technology. Spis treści: Smartwatch Garmin fēnix® 8 – zaawansowane funkcje dla sportowców Bezpieczeństwo na wyciągnięcie ręki Inteligentne wsparcie zdrowia na co dzień Design, który sprawdzi się w każdej sytuacji Smartwatch Garmin fēnix® 8 – zaawansowane funkcje dla sportowców Jaki powinien być smartwatch dla sportowców? Warto wybrać model odporny na uszkodzenia mechaniczne, warunki atmosferyczne i środowisko, w którym go mamy używać. Amerykański smartwatch Garmin fēnix® 8 to model, który ewoluował do formy smartwatcha premium o wytrzymałej konstrukcji i zaawansowanych funkcjach. Projekt został przystosowany do pracy w ekstremalnych warunkach (np. podczas nurkowania rekreacyjnego, wspinaczki wysokogórskiej czy surfingu). Zegarek można obsługiwać za pomocą przycisków lub dotykowo, w zależności od upodobań użytkownika. View Burdaffi on the source website Poza solidną konstrukcją, model został wyposażony w wytrzymałą baterię, a w wersji Solar jej czas pracy przedłuża szafirowa soczewka z funkcją ładowania energią słoneczną. Opcja ta przydatna jest także na długich szlakach turystycznych. Zaawansowane wsparcie treningów zapewniają precyzyjne i niezawodne czujniki. Najważniejsze funkcje smatrwatcha znajdziesz na liście poniżej, ale warto poznać więcej możliwości tego modelu, bo jest to prawdziwy cud techniki. Najważniejsze funkcje dla sportowców, które posiada smartwatch Garmin fēnix® 8: czujnik tętna, oddechu i natlenienia krwi (pulsoksymetr), monitorowanie nawodnienia, ocena gotowości do treningów oraz Garmin Coach, który niczym trener pomaga zoptymalizować plany treningowe w dyscyplinach, takich jak bieganie, rower i siłownia, animowane na tarczy zegarka ćwiczenia asystujące w treningu kardio, siłowym, jogi czy pilatesu, Health Snapshot (pomaga rejestrować i udostępniać zbiór kluczowych spostrzeżeń dotyczących zdrowia), wysokościomierz, barometr i 3-osiowy kompas elektroniczny, aplikacje treningowe m.in. do biegów narciarskich, snowboardu poza trasą, nurkowania rekreacyjnego, surfingu, jazdy MTB, zaawansowany GPS z mapami (topograficznymi, rowerowymi, narciarskimi, golfowymi). Bezpieczeństwo na wyciągnięcie ręki Funkcje zwiększające poziom naszego bezpieczeństwa mogą się okazać przydatne nie tylko dla miłośników sportów wysokiego ryzyka. Niespodziewane sytuacje, które mogą zagrażać naszemu bezpieczeństwu mogą się przytrafić także podczas spokojnej wędrówki górskiej, zwiedzania nieznanej okolicy, a nawet w domu. Mając smartwatch Garmin fēnix® 8, w razie nagłej potrzeby możemy skorzystać z: jasnej latarki LED z regulacją intensywności światła i z czerwoną lampką bezpieczeństwa, alertów bezpieczeństwa, które aktywują się i wysyłają wiadomość z naszą aktualną lokalizacją, jeśli zegarek wykryje wypadek lub w sytuacji, gdy czujemy się zagrożeni, wygodnych płatności zbliżeniowych, które minimalizują ryzyko kradzieży karty płatniczej lub portfela. Podczas treningu lub na szlaku zegarek rejestruje zmiany w tempie oddychania oraz natlenieniu i tętnie krwi. Dzięki temu możesz przeanalizować, czy dobrze aklimatyzujesz się do warunków i czy trening jest efektywny. View Burdaffi on the source website Inteligentne wsparcie zdrowia na co dzień Stajemy się coraz bardziej świadomi wpływu stylu życia na nasze zdrowie i samopoczucie. Nowoczesne technologie monitorujące w domowych warunkach stan organizmu są pomocne nie tylko dla sportowców, lecz także osób zapracowanych i żyjących w stresie. Garmin fēnix® 8 oferuje zaawansowane funkcje, które wspierają zdrowie każdego dnia, dostosowując się do indywidualnych potrzeb użytkowników. Za pomocą czujników smartwatch monitoruje tętno, samopoczucie, sen, a także poziom natlenienia krwi, pomagając utrzymać zdrową równowagę i odpowiednio reagować na potrzeby organizmu. Smartwatch tej kultowej już amerykańskiej marki nie zapomina o komforcie kobiet. Model jest wzbogacony o funkcje monitorowania cyklu menstruacyjnego i ciąży, a także sugestie dietetyczne i treningowe dostosowane do odpowiedniej fazy cyklu. View Burdaffi on the source website Design, który sprawdzi się w każdej sytuacji Wytrzymałość baterii i tworzywa, z których jest wykonany smartwatch oraz ukryte w nim funkcje i akcesoria to nie wszystko. Wybór wymarzonego zegarka powinien podkreślać nasz charakter i pasować do indywidualnego stylu. Możemy zdecydować, czy wybierzemy wersję pasującą do stylu sportowego, streetwear casual lub smart office. Garmin fēnix® 8 występuje w trzech rozmiarach i rozmaitych opcjach kolorystycznych, a także w opcji ze skórzanym paskiem, która pasuje nawet do eleganckiej koszuli. Tarcza zegarka jest personalizowana, dzięki czemu możemy widzieć na niej dokładnie te informacje, na których nam zależy, a także wybrać styl wyświetlanego zegara (analogowy lub cyfrowy). Jeśli chcemy odmiany, to pasek zegarka możemy łatwo wymienić samodzielnie. Oryginalne paski są dostępne w różnych kolorach, w wersjach: silikonowej, nylonowej, tytanowej i skórzanej. View Burdaffi on the source website
… podczas weekendowego wyjazdu w otoczeniu natury. Brzmi intersująco? Voucher na weekendowy wyjazd możesz teraz wygrać w ogólnopolskim konkursie marki KINDER Country. A to nie koniec - w konkursie można także wygrać ebook opracowany we współpracy z National Geographic Traveler.
Życie jest pełne niespodzianek i wyzwań. To właśnie one sprawiają, że ciągle się rozwijamy i odkrywamy nowe dla nas obszary. Jednocześnie każdy z nas potrzebuje chwili dla siebie, aby odzyskać równowagę, złapać głęboki oddech i ruszyć w dalszą podróż. Jedni najlepiej odpoczywają nad wodą inni zdobywając kolejne szczyty. Czasami potrzebujemy chwili tylko ze samym sobą, a innym razem towarzystwo bliskich i przyjaciół sprawdza się najlepiej. Jesteśmy ciekawi, co jak ty odnajdujesz swój rytm? Jakie miejsce czy sytuacje dają ci poczucie „regroundingu”, czyli powrotu do naturalnej harmonii? KINDER Country od wielu lat zachęca do odkrywania nowych miejsc na mapie Polski i poznawania ciekawych historii z nimi związanych. Tak jest i tym razem … KINDER Country z Redakcją National Geographic Traveler rozbudzają chęć na kolejną wspólną podróż! Konkurs „Odzyskaj swój rytm” odbywa się na fanpagu marki KINDER Country na platformie Facebook w terminie od 2 do 29 września. Co tydzień można wygrać vouchery na weekendowy wyjazd blisko natury (4 x 3.000 zł) oraz ebook „Powrót do natury” (400 sztuk), opracowany we współpracy z National Geographic Traveler. W ebooku podróżnicy, autorzy reportaży w National Geographic, przybliżają nam „swoje” miejsca w Polsce. To pozycja, która zachęca do uważnego podróżowania, tak, aby móc złapać oddech od codzienności, odnaleźć spokój i harmonię. Inspiruje czytelnika do bliższego kontaktu z naturą i zadbania o równowagę. Jakie jest zadanie konkursowe? Wystarczy, że w formie krótkiego opisu oraz zdjęcia zaprezentujesz miejsce w Polsce, w którym odzyskujesz swój rytm. Zgłoszenie należy wysłać przez Messenger kontaktując się z fanpagem KINDER Country Polska. Na zgłoszenia czekamy do 29 września. Chcesz dowiedzieć się więcej o odnajdowaniu naturalnego rytmu? Posłuchaj podcastów na https://www.national-geographic.pl/odzyskaj-swoj-rytm/. Materiał promocyjny Ferrero Polska Commercial Sp. z o.o.
Wolniej i uważniej. To główne zasady zrównoważonego podróżowania
W ideę zrównoważonego podróżowania wpisana jest dbałość o środowisko, zainteresowanie napotkanymi miejscami i ludźmi oraz kontakt z kulturą.
Turystyka jest ważnym wsparciem dla gospodarki wielu państw, a dla podróżujących sposobem na poszerzanie wiedzy i źródłem wielu radości. Jednocześnie masowe podróżowanie przyczynia się do zmian klimatu, niszczenia środowiska i kultury. Czy da się pogodzić chęć poznawania świata z troską o planetę i ludzi? Odpowiedzią jest zrównoważona turystyka - świadome podróżowanie, podczas którego dba się o minimalizowaniu negatywnego wpływu na otoczenie. Istotą tego podejścia jest pewnego rodzaju minimalizm – rezygnacja z pospiesznego „zaliczania” kolejnych miejsc, pośpiechu i ciągłej gonitwy. Taki rodzaj turystyki nie musi jednak oznaczać wyrzeczeń. Przeciwnie, daje szansę na jakościowe, głębokie doznania i większą satysfakcję z wyjazdów. W ideę odpowiedzialnego podróżowania wpisana jest dbałość o środowisko, zainteresowanie miejscami, ludźmi oraz ich kulturą. Główne zasady są proste: stawiamy na dłuższy pobyt w danym regionie, wspieramy miejscowych przedsiębiorców i korzystamy z bardziej przyjaznych dla środowiska miejsc noclegowych oraz środków transportu. A do tego odpoczywamy na łonie natury. View Ediplayer on the source website Stawiaj na zieleń Bliski kontakt z przyrodą jest bowiem istotą zrównoważonego podróżowania. Wielodniowa lub chociaż kilkugodzinna wędrówka po lasach, górach czy wybrzeżach pozwala na głębsze poznanie danego miejsca i, co nie mniej ważne, jest też zbawienna dla naszego organizmu. Umiarkowany wysiłek fizyczny doskonale wpływa na kondycję, a zanurzenie się w świat przyrody koi umysł, zmęczony atakującymi nas na co dzień bodźcami. Dobroczynne okazuje się spędzenie nawet kilku godzin w parku lub podmiejskim lesie. Wiedzą o tym Niemcy, od lat zmieniając miasta w coraz bardziej przyjazne miłośnikom natury aglomeracje. Przykładowo, w Berlinie tereny zielone zajmują ok. 14% powierzchni, a Düsseldorf może pochwalić się ogromnymi parkami publicznymi i zielonymi terenami nad Renem. W Niemczech miejsc, w których podróżnik może zwolnić i cieszyć się z kontaktu z przyrodą nie brakuje jednak też poza miastami. Jest m.in. Park Narodowy Szlezwicko-Holsztyńskiego Morza Wattowego czy pełna plaż i klifów Rugia. Niezapomnianym przeżyciem, doskonale wpisującym się w ideę zrównoważonych podróży, będzie nocleg na łonie natury. W Szlezwiku-Holsztynie można zasnąć pod rozgwieżdżonym niebem na specjalnych leżakach plażowych. W pasmie górskim Eifel – w południowo-zachodnich Niemczech – przygotowano natomiast ponad 20 kempingów przyrodniczych, do których można dotrzeć wyłącznie pieszo. A w kurorcie przyrodniczym Tripsdrill, niedaleko Stuttgartu, czekają domki na drzewie – odpoczywa się na wysokości ok. pięciu metrów, w otoczeniu gęstej roślinności. Certyfikowane miasta i hotele przyjazne naturze W minimalizowaniu negatywnego wpływu podróży na środowisko istotny jest też wybór środka transportu. Najmniej „zielony” jest oczywiście samolot, najlepiej więc go unikać, decydując się w zamian np. na kolej. Na miejscu, zamiast auta, korzystajmy z transportu publicznego, własnych nóg lub roweru. Oprócz zmniejszenia emisji CO2, pozwoli to lepiej poznać okolice - idąc lub sunąc na jednośladzie dostrzega się po prostu więcej. Zamiast pospiesznego zwiedzania, zaplanujmy trochę dłuższy pobyt w jednym miejscu. Zyskamy czas na zejście z utartych ścieżek i nie będziemy musieli korzystać z emitujących CO2 środków transportu. Zostając w hotelu czy pensjonacie na przynajmniej kilka dni, przyczynimy się też do zaoszczędzenia wody i energii. Zużywane są one bowiem w dużych ilościach przy każdym sprzątaniu pokoju, a nocując gdzieś dłużej możemy poprosić o wymianę ręczników i pościeli dopiero wtedy, gdy będzie to konieczne. Idealną opcją jest wybór hoteli posiadających certyfikat zrównoważonego rozwoju. W Niemczech szukajmy obiektów z zieloną literą „N” w logo lub oznaczeniem TourCert – gwarantują one, że działalność placówki jest przyjazna dla klimatu i środowiska. Lokalne smaki Istotą zrównoważonego podróżowania jest lokalność. Zamiast przeskakiwać z miejsca na miejsce, pomiędzy najbardziej obleganymi atrakcjami turystycznymi, zainteresujmy się tym, co regionalne i tradycyjne. Odwiedzając w Niemczech region Hesji (niem. Hessen), możemy wybrać się do produkującej biologiczne trunki winiarni Mohr w miejscowości Lorch (na miejsce da się dotrzeć komunikacją miejską), a w Szwabii za cel obrać Hündeleskopfhütte – leżącą na wysokości 1180 metrów alpejską chatę, której właścicielka, Silvia Beyer, serwuje wyłącznie wegetariańskie potrawy. Dotarcie do tego schroniska możliwe jest pieszo, a godzinna wędrówka doskonale wpisze się w ideę zrównoważonego podróżowania. Próbowanie lokalnych potraw jest nie tylko inspirującym doświadczeniem pozwalającym poznać tradycje kulinarne danego regionu, ale też sposobem – przyznajmy, że bardzo przyjemnym – na wspieranie środowiska. Wybierając dania z lokalnych składników, przyczyniamy się bowiem do zmniejszenia klimatycznych kosztów transportu artykułów. Pomagamy też miejscowym przedsiębiorcom, hodowcom i rzemieślnikom, nagradzając ich finansowo za ich pracę. Każdy nasz wybór ma znaczenie. Nawet drobne decyzje, mogą dać początek większym zmianom. Przy odrobinie chęci większość negatywnych skutków turystyki można wyeliminować - zrównoważone podróżowanie jest na wyciągnięcie ręki. Więcej informacji: https://www.germany.travel/en/feel-good/sustainability.html Materiał promocyjny Niemieckiej Centrali Turystyki (DZT)
Morze Czerwone jest pełne skarbów. Podczas ostatniej wyprawy udało nam się kilka znaleźć
Na 27 kilometrach jordańskiego wybrzeża szukaliśmy skarbów na lądzie i w Morzu Czerwonym dla całej rodziny. I wcale nie trzeba zaklęć, żeby je odnaleźć.
W tym artykule: Akaba nocą Snorkelingowe safari Plaże i akwarium Forteca otoczona palmami Niespodzianka Amira Po trzech dniach na pustyni Wadi Rum docieram nad Morze Czerwone, do zatoki Akaba. Dawno mnie tak nie ucieszył widok wody i jej słony zapach. Zrzucam z siebie ubranie zakurzone czerwonym piaskiem pustyni i wskakuję do wody. Jest połowa grudnia, słońce grzeje przyjemnie, choć morze orzeźwia jak świeży sok z granatu, który wypiłem na przydrożnym straganie. To niesamowite, że wystarczy godzina jazdy autem, żeby krajobrazy jak na Marsie zmieniły się w rajską zatokę i gwarne miasto. Taka jest właśnie Jordania – zaskakuje nas od kilkunastu dni bardzo pozytywnie swoją różnorodnością i zabytkami. Przemierzam ten kraj na własną rękę razem z sześcioletnią córką i żoną, trochę jak współcześni nomadzi, korzystając z lokalnego transportu i życzliwości ludzi. Akaba nocą Jest wieczór, mieszkańcy Akaby robią zakupy na targowisku. Dołączamy do nich w poszukiwaniu owoców i jordańskich przysmaków. – Ahlan wa sahlan! („witam serdecznie”) – mówi z uśmiechem właściciel małej piekarni w Akabie i zaprasza nas do środka. Ola, moja córka, wkracza śmiało do wypełnionego zapachem świeżego chleba i karmelizowanego cukru pomieszczenia. Tak, mieliśmy też kupić chleb. Już po chwili jesteśmy na zapleczu piekarni zaciekawieni, jak wygląda wyrabianie różnego rodzaju baklaw czy przysmaku z cienkiego ciasta, serka i pistacji zwanego tu kanafeh. Ola na powitanie dostaje mały okrągły chleb typu pita prosto z pieca. Kupujemy ich kilka więcej i do tego słodki deser w postaci kawałków baklawy. Słodki to mało powiedziane. Diabelnie słodki. Ocieka miodem i szybko muszę kupić gorzką kawę z kardamonem, a już taki zestaw smakuje wybornie. Akaba to jedyne nadmorskie miasto w Jordanii. Jest stosunkowo czyste i nowoczesne, a dobre hotele są wkomponowane w starą strukturę miasta. Na głównym deptaku królują małe sklepy i jadłodajnie. Pędzą motocykle i auta, czuć ducha portowego miasta, więc słowo „kurort” do niego nie pasuje. Wystarczy przejść kilka przecznic i oddalić się od głównej ulicy, żeby zobaczyć, jak żyją mieszkańcy Akaby. W pewnym momencie natrafiamy na tajemniczy seans. Ciemny zaułek rozbrzmiewa muzyką i fleszami światła. Podchodzimy bliżej, a na plastikowych krzesłach siedzą mężczyźni niczym w kinie plenerowym. Popijają kawę i herbatę wpatrzeni w stary wielki telewizor zawieszony na ścinanie. Tajemniczy seans okazuje się oglądanym przez nich 27 845. odcinkiem opery mydlanej jordańskiej wersji „Mody na sukces”. Po porostu męska rozrywka po pracy i spotkanie towarzyskie w jednym. Chodzę po Akabie z całą rodziną i czuję się tu bezpiecznie. Z torbami pełnymi chleba i owoców wsiadamy do busa, który zawozi nas do hotelu. Poznaj smak tradycyjnej jordańskiej kuchni [PRZEPISY] Wybierając się w podróż do Jordanii nie sądziłam, że będzie coś, co zachwyci mnie bardziej niż sama Petra. Niespodzianką okazała się jordańska kuchnia, która uwiodła mnie od pierwsz... Snorkelingowe safari Mieszkamy kilka kilometrów za Akabą, w jednym z nadmorskich hoteli. 27 km pustynnej linii brzegowej jordańskiego wybrzeża zatoki może wydawać się małym skrawkiem lądu, ale został on mądrze podzielony na strefę industrialną z wielkim portem tuż przy mieście i część rekreacyjno-hotelową, rozciągającą się za nim w kierunku granicy z Arabią Saudyjską. Na całym wybrzeżu dominuje niska zabudowa, stylizowana często na orientalną. Nie ma drapaczy chmur i patodeweloperki. Prawdziwe skarby kryją się jednak pod wodą. I na te skarby rafy koralowej czaimy się jak rekin na swoją zdobycz. Z naszego hotelu idziemy kilka kilometrów po plaży niczym minikarawana z widokiem na góry i zatokę Akaba. Zaopatrzeni w maski, rurki i płetwy docieramy do miejsca zwanego Japońskim Ogrodem, bo taki przydomek dostała najsłynniejsza przybrzeżna rafa i spot snorkelingowy. Nazwa wzięła się od niezwykłego ukształtowania rafy i skał, przypominającego harmonijne budowle japońskie połączone z naturą. Rafa rozciąga się tuż przy brzegu i przypomina wielki kolorowy stół zanurzony w płytkiej wodzie. Widzę, jak przepływają obok nas nastroszone skrzydlice i niebieskie rogatnice. W pewnym momencie wynurzamy się i Ola krzyczy: – Tato, zobacz, ta kolorowa linka jakoś dziwnie się rusza! Znów dajemy nura i Ola wskazuje palcem coś, co przypomina węża morskiego. Okaz spokojnie patrolował rafę, poruszając się zygzakiem, i miał ciemne cętki. Chwilę przed nurkowaniem sprawdziłem, co może czyhać pod wodą, i ponoć w Morzu Czerwonym nie ma węży morskich ze względu na wysokie zasolenie. Wychodzimy na brzeg, opisuję zdarzenie i pytam instruktora nurkowania, który ściąga właśnie butlę, co to było? – Faktycznie, nie ma węży morskich w Morzu Czerwonym, ale to był węgorz plamisty. Naśladuje jadowite gady, poruszając się jak wąż. Zupełnie niegroźny – objaśnia instruktor. Zanurzamy się w innym miejscu – podwodnym muzeum militarnym. Zatopiono tu kilka starych czołgów, dżipów i śmigłowiec, tworząc atrakcję dla płetwonurków. Najpłycej jest czołg i z powierzchni w słoneczny dzień całkiem nieźle go widać podczas snorkelowania. Wolę jednak obserwować podwodną naturę. Przybrzeżne wody zatoki Akaba należące do Jordanii słyną z wielu miejsc do nurkowania, ale trzy są szczególnie wyjątkowe. Rainbow Reef („tęczowa rafa”) słynie z niezwykłych odcieni podwodnych skał, ale ważne, żeby obserwować ją w pełnym słońcu. King Abdullah Reef („rafa króla Abdullaha”) została tak nazwana na cześć jordańskiego króla otoczonego wyjątkową czcią i szacunkiem. Przypływają żerować na niej żółwie szylkretowe, a spot nurkowy charakteryzuje się bardzo dużym zagęszczeniem koralowców i jest idealnym miejscem do fotografii podwodnej. Trzecie miejsce zwane Power Station wyróżnia bogactwo ryb, w tym rekinów. Plaże i akwarium Mieszkańcy Akaby upodobali sobie plażę w nadmorskim centrum Akaby zwaną Al-Ghandour Beach i oddaloną o kilka kilometrów Southern Beach w pobliżu Aqaba Aquarium. W weekendy bywają zatłoczone. Przeciskamy się między grillującymi rodzinami, piknikującymi młodymi ludźmi i dopiero po chwili znajdujemy kawałek piasku, żeby przysiąść. Panie wchodzą do wody w burkini, czyli stroju kąpielowym zakrywającym szczelnie całe ciało. Niektóre stroje mają duże logotypy znanych firm sportowych i odzieżowych. Ich eksponowanie jest w modzie. Eksponowanie ciała już nie. Na plaży Southern Beach klasyczne bikini nie jest wprawdzie zakazane, ale może być uznane za co najmniej niestosowne w tym miejscu. Co odważniejsze kobiety narażone są na komentarze, zaczepki lub mogą zostać dokładnie obfotografowane i oplotkowane przez ciekawskich. Czy zatem Jordania nadaje się do swobodnego plażowania w stylu śródziemnomorsko-bałtyckim? Owszem. Po prostu trzeba uszanować różnice kulturowe, a komfortowo można poczuć się w na plażach hoteli i resortów. Są one do tego dokładnie sprzątane, a twardy żwir zastąpiono miękkim piaskiem. Z plaży Southern Beach idziemy do nieodległego Aqaba Aquarium. W jej kompaktowych akwariach zgromadzono żywe skarby Morza Czerwonego, bo właśnie stąd przeniesiono wypełniające je morskie okazy. Może nie imponuje wielkimi taflami szkła, ale pełni także ważną rolę edukacyjną. Mijamy grupkę dzieci z panią nauczycielką, która tłumaczy im kruchość morskiego ekosystemu i wyjaśnia, dlaczego warto go chronić. Forteca otoczona palmami Łapiemy taksówkę spod akwarium i po kilku minutach jesteśmy w starej Akabie. Nabatejczycy, którzy zbudowali Petrę i władali tą częścią świata ponad 2 tys. lat temu, nazywali to nadmorskie miasto Ayla. Dziś wiele hoteli i restauracji nosi tę nazwę, ale po Nabatejczykach nie ma śladów. Krzyżują się tu, jak niegdyś, przed wiekami, ważne szlaki handlowe, kiedy Akaba była przystanią w drodze kupców i pielgrzymów podążających wówczas z Damaszku, przez Palestynę, do Mekki. Dla ich ochrony wybudowano fortecę, której kamienną bramę właśnie przekraczamy. Według legendy jeden z budowniczych z beduińskiego plemienia Howeitat wyrył swoje imię pod kamiennym progiem fortu. Gdy w późniejszych latach doszło do sporu między klanami o to, kto jest właścicielem twierdzy, oznajmił on: „Ja mam prawo do tego fortu, bo go budowałem”. Nie uwierzono mu jednak. Wtedy przemówił: „Odwróćcie kamień na progu”. I faktycznie było tam wyryte jego imię, a on objął władzę. Umocniona warownia była w tym miejscu już w średniowieczu, ale obecny kształt pochodzi z XVI w., kiedy miastem władali sułtani mameluccy. Duże wrażenie robi odrestaurowane wejście z kamiennych bloków. Wewnątrz chodzimy po ruinach murów otoczonych palmami, zaglądamy do podziemnych komnat. Dzieła zniszczenia dokonały jordańskie plemiona pod wodzą Lawrence’a z Arabii w 1917 r., podczas powstania przeciwko Osmanom, kiedy odbiły twierdzę, burząc ją niemal doszczętnie od strony morza. Niespodzianka Amira Pustynia Wadi Rum, zamki krzyżowców, Morze Martwe i Czerwone – te skarby podziwia się z ogromną przyjemnością także z powodu niezwykłej otwartości i gościnności Jordańczyków. Przekonaliśmy się o tym pewnego dnia, kiedy spotkaliśmy Amira i jego rodzinę. Amir jest chrześcijaninem z Madaby, gdzie prowadzi hotel Madaba. Siedzimy na tarasie, pijemy jordańskie wino i rozmawiamy o tym, jak rodzina królewska dba o kraj, a państwo jordańskie ze swoimi ośmioma milionami mieszkańców przyjęło 2 mln uchodźców. Ceny poszły w górę. Ale Amir stara się patrzeć w jasną stronę życia i łapie jego pozytywy. W pewnym momencie wchodzi jego żona z tortem, rozlega się „Happy birthday to you”, a zaraz potem w arabskiej wersji. Jesteśmy zaskoczeni i wzruszeni. Dowiedzieli się, że nasza córka ma urodziny, i zrobili jej niespodziankę. Po raz kolejny przekonuję się, że podróżowanie z dzieckiem po Jordanii nie dość, że nie nastręcza żadnych problemów, to otwiera jeszcze mocniej serca Jordańczyków i wiele zamkniętych drzwi.
Marriott to już historia. Legendarny hotel po 35 latach oficjalnie zmienił nazwę
Warszawski Marriott nie jest już Marriottem. Nowa nazwa kultowego hotelu, który po ponad 30 latach zmienił szyld, ma być ukłonem w stronę najsłynniejszych gości obiektu.
W tym artykule: Dlaczego Marriott musiał zmienić nazwę? Pod nowym szyldem Na początku sierpnia media obiegła sensacyjna wiadomość, że hotel Marriott, uchodzący za jeden z symboli okresu transformacji ustrojowej, zniknie z centrum stolicy. Decyzja o zerwaniu dalszej współpracy pomiędzy zainteresowanymi podmiotami była ogromnym zaskoczeniem nie tylko dla opinii publicznej, ale przede wszystkim kierownictwa obiektu. Jeszcze w 2010 roku amerykańska sieć Marriott International przedłużyła umowę najmu powierzchni w budynku do 2044 r. – Jesteśmy zaskoczeni formą przekazania tej informacji dotyczącej flagowego hotelu na licencji Marriott w Polsce i jej pochopnością. Takie działanie znacząco wykracza poza przyjęte przez nas biznesowe standardy, jak również narusza postanowienia umowne – informował Dariusz Oleksiak, dyrektor zarządzający hotelu z ramienia LIM Center sp. z.o.o., w oświadczeniu przesłanym portalowi Business Insider. Zapewniając jednocześnie, że „spółka LIM Center sp. z o.o. nadal będzie prowadzić działalność hotelową. Zmieni się jedynie nazwa hotelu, ale usługi na niezmienionych warunkach i standardach prowadzone będą w sposób ciągły z należytą dbałością o pracowników, kontrahentów i gości hotelu”. Dlaczego Marriott musiał zmienić nazwę? Do tej pory nie wiadomo, dlaczego legendarny pięciogwiazdkowy hotel musiał zmienić nazwę. Przedstawiciele Marriott International w komunikacie podkreślili, że decyzja została podjęta po „wnikliwej analizie”. – Naszym priorytetem obecnie jest zapewnienie, aby proces tej zmiany przebiegł jak najsprawniej dla gości oraz pracowników. Zarządzanie Warsaw Marriott Hotel przez ponad 30 lat było dla nas przywilejem. Życzymy zespołowi hotelu wielu sukcesów w dalszym prowadzeniu obiektu – przekazano. Ponadto zapewniono, że firma nie zamierza całkowicie wycofywać się z polskiego rynku, wręcz przeciwnie. W ciągu najbliższych kilku lat planowane jest otwarcie 10 kolejnych obiektów. Według niepotwierdzonych informacji głównym powodem, dla którego amerykański koncern zdecydował się wypowiedzieć umowę, miały być nieuregulowane kwestie finansowe z okresu pandemii koronawirusa. Warto przypomnieć, że w tej sprawie toczyło się postępowanie wyjaśniające przed Międzynarodowym Trybunałem Arbitrażowym w Londynie i polską prokuraturą. Czy to najpiękniejszy hotel w Polsce? Historia budynku sięga XIV wieku Kraków, jak przystało na dawną stolicę, jest pełen magicznych miejsc i wyjątkowych zabytków, które przyciągają turystów z całego świata. To tutaj znajduje się także najpiękniejszy .. Pod nowym szyldem Mimo chwilowych utrudnień hotel zlokalizowany przy Alejach Jerozolimskich, w wieżowcu LIM Center, wciąż funkcjonuje, już pod nową nazwą – Warsaw Presidential Hotel. Ma ona nawiązywać do słynnych gości obiektu, takich jak Barack Obama, George W. Bush, Bill Clinton czy Joe Biden. Obiekt, który dysponuje ponad 520 pokojami i apartamentami, niebawem ma przejść gruntowną modernizację, by podnieść satysfakcję gości. – Standardy w naszym hotelu zawsze były bardzo wysokie, ale teraz, gdy funkcjonujemy pod nową nazwą, są jeszcze wyższe. Zmiany będą obejmowały nie tylko modernizację przestrzeni hotelowej czy gastronomii. Chcemy zadbać o każdy detal. Dlatego m.in. nasi goście będą mieli dostęp do prestiżowych kosmetyków, których nie znajdą u naszej konkurencji – zaznacza Wiktoria Cisowska, dyrektor sprzedaży i marketingu Warsaw Presidential Hotel. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródła: businessinsider.com.pl; biznes.interia.pl; e-hotelarz.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Wyspa Maui zmienia postrzeganie o Hawajach. Dzięki tej podróży zrozumiałam ważną rzecz
Wyjazd na hawajską wyspę Maui zmienił nasze wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak może wyglądać macierzyństwo na końcu świata.
W tym artykule: Ananasy na Hawajach Park narodowy Haleakalā Najpiękniejsza trasa świata Miasteczko Haiku Jak płynie czas na Maui Doświadczać jak najwięcej, zdobyć wulkany, nauczyć się surfować, może nawet podstaw tańca hula. Tłumaczyłam sobie, że skoro już lecimy z dwójką małych dzieci na koniec świata, to trzeba wykorzystać ten czas przyzwoicie, nie zmarnować, wycisnąć z niego cały egzotyczny sok. Działało to świetnie, dopóki po dwóch tygodniach na Hawajach nie trafiliśmy na wyspę Maui. Wtedy plan samoistnie przestał obowiązywać. Kolejne sześć tygodni można określić wieloma przymiotnikami, ale na pewno nie „napięte”. Wyluzowane, powolne, nieśpieszne, spontaniczne… Podróż ta nie tylko zmieniła moje wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak najlepiej podróżować z dziećmi. Ananasy na Hawajach Czy ananasy rosną na drzewach? – zapytała mnie moja pięcioletnia wtedy córka, gdy zatrzymaliśmy się przy drodze kupić kolejny owoc kilka dni po wylądowaniu na wyspie. Soczyste, słodkie i pełne smaku stanowiły ważną część naszego menu. Omlet z ananasem na śniadanie, świeży ananas na przekąskę, smoothie z ananasa i mleka kokosowego na podwieczorek, ananas na grillu na kolację. – No właśnie. Jak rosną ananasy? – powtórzyłam i zamyśliłam się. – Nie mam pojęcia. Poszukajmy odpowiedzi – odpowiedziałam. I zamiast trzymać się planu zwiedzania, postanowiliśmy sprawdzić, jak rosną ananasy i dlaczego tu smakują tak wyśmienicie. Nie musiałam szukać daleko. Maui to prawdziwe ananasowe zagłębie. Ananasy rosną na zboczach gór, które wypiętrzają się na środku wyspy. I wiele plantacji otwiera swoje bramy dla turystów. Maui Pineapple Tour in Hali’imaile jest jednym z miejsc, gdzie można zobaczyć, jadąc klimatyzowanym busikiem, nie tylko, jak ananasy rosną – a, uwaga!, rosną przy ziemi, w środku małych krzaków, wybijają się z nich jak żółte jajka niespodzianki – ale też jak się je zbiera (na Maui prawie wyłącznie ręcznie!). I jakie wybierać w sklepie (twarde i żółte, chyba że na grilla – to wtedy zielone), by były najlepsze. Park narodowy Haleakalā Te najsłodsze rosną podobno na zboczu wulkanu Haleakalā. Wulkaniczna ziemia, dużo słońca i chłodne wieczory to połączenie idealne dla tych owoców. – Mamo, a można na ten wulkan pojechać? – pytają dzieci. – Sprawdźmy – odpowiedziałam. Hawaje: Co zrobić by podróż tam nas nie zrujnowała? Nawet jeśli nie jesteś spadkobiercą, możesz przeżyć wakacje w stylu George'a Clooneya. Haleakalā to park narodowy, do którego można wjechać. A nawet dojechać na sam jego szczyt, na 3055 m n.p.m. Aby zaspokoić ciekawość, ruszamy więc naszym kamperem stromo pod górę. I już podczas pierwszego przystanku przekonuję się, że dobrze, iż mamy ze sobą dość ciepłe śpiwory i kurtki puchowe dla dzieci. Bo szczyt wulkanu Haleakalā znany jest z wyjątkowo, jak na Hawaje, niskich temperatur. I nie mówię tego z przymrużeniem oka. W 1961 r. zarejestrowano tu minus 10°C. Nie zmyliła nas, tak jak wielu podróżników, na szczęście nazwa Haleakalā, którą tłumaczy się jako „dom słońca”. Po przejechaniu budki parku narodowego zaczynamy się piąć w górę. W ciągu kilkunastu minut z piaszczystych plaż i zielonego lasu deszczowego przenosimy się na inną planetę. Czarną, brązową, pomarańczową, pełną skał i kamieni, bez drzew czy zwierząt, za to pokrytą niewystępującymi nigdzie indziej roślinami takimi jak srebrne Argyroxiphium sandwicense (miecze hawajskie), które kwitną raz w życiu. Gdy dojeżdżamy na szczyt wulkanu, orientujemy się, że jesteśmy ponad chmurami. Ocean i cała wyspa zniknęły pod nami. Za to nad głowami mamy niebieskie niebo i słońce. Wulkan Haleakalā jest tak duży, że tworzy własną pogodę i bardzo często spowity jest gęstymi chmurami. To sprawia, że tak popularne jest tu oglądanie zachodu słońca, podczas którego słońce kładzie się na chmurach i tworzy prawdziwy spektakl kolorów, gdy promienie rozpraszają się przez kolejne warstwy chmur. Jest zimno, więc zaraz po zachodzie zjeżdżamy. Niby największą atrakcję mamy zaliczoną. Ale czujemy niedosyt wulkanu. Mistycznej atmosfery na górze. Gry świateł. Zmiany perspektywy. Postanawiamy więc wracać tam przez kolejne kilka dni. Jeździmy tam nie tylko na zachód słońca, ale też i na wschód, na piknik na grani wulkanu i na spacery po jego mniej znanych zakątkach. Najpiękniejsza trasa świata Z takim samym założeniem ruszamy drogą do Hany. Bez pośpiechu i potrzeby zaliczenia. Za to z ogromną ciekawością i otwartością na to, co zastaniemy po drodze. Okrzyknięta została najpiękniejszą trasą samochodową świata, między innymi przez portal TripAdvisor. W liczbach można opisać tę drogę tak: ponad 100 km pomiędzy Kahului a Haną, 600 zakrętów, setki wodospadów i obłędnych plaż. Przejechać można ją w 3 godz. bez zatrzymywania, ale najczęściej turystom pokonanie tej trasy z przystankami w najciekawszych miejscach zajmuje ok. 8 godz. Jednak na Maui coraz bardziej przekonujemy się, że nie o liczby w podróżowaniu chodzi. Dlatego nam droga do Hany zajmuje ponad tydzień. Bo wiele godzin spędzamy na oglądaniu surferów na przydrożnych plażach. Ogromne fale, które załamują się nad sportowcami – na szczęście zawsze wypływają z nich cało – trzymają nas w napięciu. – Ja też tak chcę – oznajmia mi mój syn i przy każdej okazji wskakuje do wody, by podszkolić się w pływaniu. Codziennie budujemy bardzo niedoskonałe zamki z piasku, które fale zabierają do oceanu. Oglądamy muszle i kamienie, czasem układając z nich ciekawe wzory lub napisy. Cały dzień, a nie godzinę, jak czytam w przewodniku, zajmuje nam dojście do wodospadów Twin Lake i korzystanie z ich cudownie odświeżającej wody. „Jeszcze raz!”, słyszę kilkadziesiąt razy, gdy dzieci skaczą do oczka wodnego pod wodospadem. Miasteczko Haiku Nie spieszymy się też, gdy na noc zostajemy na kempingu w farmie kwiatów. I zamiast pędzić dalej, godzinami wąchamy hibiskusy i orchidee. A przy okazji dowiadujemy się, skąd na wyspie jest tyle dzikich kur i kogutów (przez huragany w 1982 r i 1992 r., które zniszczyły farmy i uwolniły wiele ptaków, które do dziś wolno chodzą po Maui). Powoli spacerujemy wśród bambusowego lasu na szlaku Pipiwali, dokładnie analizując wygląd roślin i zastanawiając się, co można by z nich zbudować. A w Parku Stanowym Wai’anapanapa zatrzymujemy się na kilka nocy, żeby podziwiać czarne plaże i widoki nie z tej ziemi, jaskinie i wodę wystrzeliwującą w powietrze przez dziury w skałach. Żeby po prostu wspólnie być. Kiedy po trzech tygodniach kończymy drogę do Hany i mamy ruszać na kolejną hawajską wyspę, dojeżdżamy do miasteczka Haiku. Robimy w nim przystanek, bo jest trochę zimniej niż nad oceanem, mimo że to tylko 10 minut drogi. W Haiku nie ma turystów ani nic szczególnie ciekawego, co mogłoby się znaleźć na liście do zwiedzenia. Jeden sklep. Kawiarnia. Studio jogi. Życie toczy się tu spokojnie. Ale właśnie to najbardziej się nam podoba. Bez żalu rezygnujemy z biletów na Kaui i zostajemy w Haiku już do końca naszej hawajskiej podróży. I chyba właśnie po tej decyzji orientujemy się, że zaczęliśmy żyć w rytmie, który mieszkańcy tej wyspy nazywają Maui time, czyli „czas Maui”. On płynie dużo wolniej i łagodniej, niż do tego jesteśmy przyzwyczajeni. Jak płynie czas na Maui W czasie Maui jest miejsce na odpoczynek, na zatrzymanie i na docenienie tego, co wokoło. I bardzo nam to odpowiadało. Dlatego zamiast odwiedzać kolejne miejsca, codziennie kosztujemy słynnych hawajskich shaved ice – czyli lodów zrobionych z kruszonego lodu i polanych smakowymi syropami z dużą zawartością cukru. Lub poke – miski ryżu z surową rybą w Toby’s Poke & Shave Ice. Przed południem jeździmy na kawę w Aloha Aina Center lub w okolice zatoki Ho‘okipa, przyglądać się zielonym żółwiom wodnym. Jest coś niezwykle kojącego w patrzeniu, jak te ogromne gady spokojnie poddają się falom, by te wyrzucały je na plaże. Potem nieśpiesznie pokonują kilka metrów, by położyć się na rozgrzanym piasku. Tam wylegują się godzinami, zanim znowu ruszą na morskie podboje. Wieczorami jemy kolacje na plaży i podziwiamy zachody słońca. A czasem ruszamy do stolicy Maui Lahainy na zachodzie wyspy, na targ po świeże owoce i ryby. A przy okazji bawimy się w cieniu największego figowca bengalskiego na Hawajach, którego gałęzie zajmują cały główny plac miasta. Na Maui nic nie musimy, ale nagle wszystko chcemy. Dni i tygodnie mijają i coraz mniejsze ma znaczenie, czego nie widzimy, a ważne staje się to, czego doświadczamy. Początkowy plan został zakopany tak głęboko, że przestajemy do niego wracać. Odpuszczamy. I paradoksalnie właśnie wtedy zyskujemy najwięcej. Umiejętność rodzinnego podróżowania. Oddechu. Cieszenia się wspólnym czasem. A także smakiem ananasów – teraz już wiemy, jak i gdzie rosną. Źródło: archiwum NG.
Byliśmy w sercu zjednoczonej Europy. Za każdym razem odkrywa przed nami kolejne zakamarki
Z wizytą w pełnej kontrastów Brukseli, spokojnej Ostendzie, uroczej Brugii i dostojnym Dinant. To serce zjednoczonej Europy. Uwielbiam tu wracać, ponieważ za każdym razem odkrywam coś zupełnie nowego.
W tym artykule: Kuchnia belgijska Spacer po Brukseli Dzielnica europejska i Wielki Plac Bruksela to miasto kontrastów Najciekawsze miejsca w Brukseli Ostenda, królowa kurortów Brugia jak z obrazka Zachwyt w Dinant Lubię odwiedzać Felicie w kwietniu. Wtedy uliczka Marie-José, przy której mieszka, wygląda jak magiczny ogród. Japońskie drzewa wiśniowe, które przez cały rok nieśmiało rosną, teraz dumnie stroją się jak damy w różowawe suknie. Kiedy idę chodnikiem wyłożonym ich miękkimi jedwabnymi płatkami, które gubią z każdym powiewem wiatru, mam ochotę zdjąć buty i dotknąć ich bosymi stopami. - Znów nie zdjęłaś adidasów? – śmieje się Felicie, która otwiera mi drzwi w czerwonym fartuchu z wielkim napisem: Je suis un génie en cuisine (pol. „jestem geniuszem w kuchni”). W haśle akurat nie ma przesady, bo moja belgijska przyjaciółka jest prawdziwą kulinarną artystką. Kiedy wręczam jej dwukilogramową torbę muli, które kupiłam rano na targu Marche Du Midi, nie kryje zachwytu. Kuchenne okno jej mieszkania wychodzi na ulicę, więc mogę podglądać popisy Felicie z małżami, a przy okazji gapić się na sakury. Kuchnia belgijska Do gotowania muli Belgowie używają specjalnych emaliowanych garnków z głęboką pokrywką, do której po ich zjedzeniu wrzuca się skorupki. Taki ma też moja przyjaciółka, jednak jej danie bardziej przypomina małże po hiszpańsku niż po belgijsku. Pewnie dlatego, że rodzice dyplomaci pochodzą z Madrytu – Feli­cie jest przedstawicielką pierwszego pokolenia, które urodziło się w Brukseli. Tymczasem widzę, jak do rozgrzanego gara żwawo wrzuca pokrojoną chorizo, ząbki drobno posiekanego czosnku, paprykę, dolewa białe wino, a kiedy w garze bulgoce, dorzuca mule. Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król? Monarchie na świecie mają się lepiej niż myślimy. Szczególnie, gdy spojrzymy na Europę, gdzie aż w dwunastu krajach na czele stoi koronowana głowa. Tak jak w Wielkiej Brytanii, w której r... –S'il te plaît, ma chérie! – stawia przede mną parujące mięczaki okraszone natką pietruszki. Opowiada, że jej mama umiała przygotować tylko dwie potrawy. Na śniadanie piekła bułeczki pain au chocolat, a na obiad gotowała małże, które dusiła na maśle z cebulą. Felicie kontynuuje tradycję, tylko po swojemu. Spacer po Brukseli Po wyżerce, jak to brukselczycy mają w zwyczaju, idziemy na spacer do pobliskiego parku Cinquantenaire. – Spójrz, chyba wszyscy są tak jak my najedzeni, bo idą bardzo powoli – zauważa Felicie, która nie jest typową Belgijką. To elegantka 24 h, nawet w mieszkaniu nosi wyprasowane koszule i cygaretki w kant. Doceniam w Belgach tę klasyczną szykowność. Jednak Felicie dużo żartuje i nie jest ani zdystansowana, ani wciśnięta w gorset przesadnej poprawności. Stajemy pod Łukiem Triumfalnym widniejącym na wszystkich pocztówkach i pamiątkowych magnesach. Geniusz w kuchni opowiada, że ufundował go król Belgów – Leopold II, w 1905 r. z okazji 75-lecia niepodległości kraju. I dziś oprócz kilku hektarów trawy, klonów, kasztanowców czy jesionów znajdziemy także w parku Muzeum Motoryzacji oraz największy meczet w mieście. À propos parków – Bruksela jest całkiem zielona i ma ich kilka. W Parc de Bruxelles można się skutecznie schłodzić przy XIX-wiecznej fontannie. W moim ulubionym Parc de Woluwe – bardziej kameralnym, urządzonym w stylu angielskim – miło jest popatrzeć na kormorany i łyski zwyczajne. Zabawnie tuptają białymi nogami, nurkują z lekkiego wyskoku i ciężko zrywają się do lotu. Dzielnica europejska i Wielki Plac Dochodzimy do popiersia Roberta Schumana, które jest zapowiedzią dzielnicy europejskiej obrośniętej przeszklonymi unijnymi budynkami. Rozmawiamy z Felicie o burzliwej historii miasta, które przecież nieźle oberwało podczas II wojny. O tym, że po niej stało się centrum zjednoczonej Europy, i że to tu w 1967 r. przeniesiono siedzibę NATO. Przy niedzieli jednak okolica jest całkowicie wymarła. Świecą pustkami nawet modne minimalistyczne bistra. Zniknęły też pędzące na oślep tłumy urzędniczek i urzędników, które codziennie przetaczają się przez rondo Schumana. Może wszyscy pojechali na rynek – śmiejemy się z przekąsem. Żeby się na rzeczony Wielki Plac dostać, najlepiej wysiąść na stacji Centrale (linie metra 1 i 5). We wczesnym średniowieczu Wielki Plac był po prostu targiem. Kiedy w XV w. zbudowano tu ratusz i przylegające do niego kamienice, stał się sercem miasta. A budynek ratusza jest iście zjawiskowy, zwieńczony strzelistą, wysoką na 97 m wieżą, na której szczyt prowadzi 420 schodów. Zdobi ją pozłacany posąg patrona Brukseli, św. Michała walczącego z diabłem. Od placu odchodzą kameralne uliczki z dziesiątkami restauracji, sklepikami z rękodziełem, czekoladą, belgijskimi frytkami i goframi. Najlepszy gofry są jednak w Ostendzie, ale o niej za chwilę. Bruksela to miasto kontrastów Bywam w Brukseli dość regularnie i przyznaję, że długo się do niej przekonywałam. Szukałam swoich miejsc, oswajałam dziesiątki kawiarni, zaglądałam w okna, przyglądałam się tej mieszance narodów, ras i wyznań. I miałam wrażenie braku spójności tego, co mnie otacza. Wszechobecne wory ze śmieciami, które wystawiają mieszkańcy na ulicach, kontra piękne secesyjne kamieniczki, wystawne pałace i gotyckie katedry. Elektryczne tesle kontra stare dzwoniące tramwaje. Szpilki od Balenciagi, apaszki od Diora i pachnące damy kontra bezdomni na stacjach metra i pod parkowymi ławkami. Aktywiści wykrzykujący równościowe hasła kontra oderwani od rzeczywistości urzędnicy. Same kontrasty. Wreszcie do nich przywykłam, trafiłam też do miejsc, za którymi tęsknię, będąc w Warszawie. Najciekawsze miejsca w Brukseli Przepadam na targu staroci przy Place du Jeu de Balle, gdzie za kilka euro można kupić porcelanową zastawę w grochy, złoty zegarek lub lampę w kształcie żyrafy. Lubię wypić kawę w kawiarni La Brocante, a potem poszperać w ciuchach w Vintage Seventies (15 euro za kg). Gdybym mieszkała tu na stałe, na pewno urządziłabym dom dzięki porozrzucanym po Rue Blaes sklepom z wystrojem wnętrz i działami sztuki. Bardzo lubię też zajść do dzielnicy arabskiej na prawdziwy kebab i poszukać sukienek wśród butików przy ulicy Brabant. A każdą niedzielę zaczynam od wizyty na targu Marché du Midi. Tu pewien dżentelmen w wyliniałym kapeluszu praży orzeszki ziemne – wyjęte prosto z pieca są pycha. Na innych stoiskach kupuję też pęczki kolendry i pietruszki za 1 euro, bakłażany, małże dla Feli­cie (prosto z Holandii), humus i sery. Nie byłabym sobą, gdyby też nie zaglądała do Królewskich Muzeów Sztuk Pięknych. Wyprawiam się również na wystawy czasowe do Muzeum Designu. A jak już tam jestem i mam na wyciągnięcie ręki Atomium. Czyli powiększony 165 mld razy model kryształu żelaza, który powstał na Expo 58. Podobnie jak wieża Eiffla miał być rozebrany, ale wciąż stoi. Wjeżdżam do jednej z jego kul, by zjeść lunch. Sami widzicie, lubię to miasto. I mam jeszcze jeden powód – to świetna baza wypadowa (nie tylko do Amsterdamu, Paryża czy Londynu), ale też do nieco mniejszych, acz uroczych belgijskich miejscowości. Ostenda, królowa kurortów Do kameralnej Ostendy przyjeżdżam dla szerokich plaż Morza Północnego. Pospacerować wzdłuż promenady i zjeść gofra z karmelowymi lodami robionymi na miejscu w cukierni Georgie Ijsjes działającej od 1966 r. Prowadzi ją uroczy Flamand i za każdym razem pyta, skąd przyjechałam. Ostenda, mimo że okrzyknięta królową belgijskich kurortów – na przełomie XVIII i XIX w. spędzali tu urlopy dwaj belgijscy królowie – Leopold I i Leopold II – bynajmniej kurortem nie jest. Daleko jej do Złotych Piasków czy Mielna. Krzykliwych kramów z pamiątkami jest tu niewiele. Za to można zjeść owoce morza w marinie, zrobić kilka zdjęć latarni morskiej Lange Nelle, posiedzieć na molo czy powłóczyć się między letnimi minimalistycznymi willami z bielonej cegły. A jeśli zabraknie wam kolorów, w drodze powrotnej do Brukseli zachęcam zajrzeć do cukierkowej Brugii. Brugia jak z obrazka Brugia to utrzymane w idealnym stanie, założone w średniowieczu bogate miasteczko. Dzięki dostępowi do morza przez stulecia było ważnym ośrodkiem handlu, głównie suknami, zbożem i winem. Jego uliczki, które zachowały pierwotny układ, są wąskie, brukowane, stoją przy nich ze smakiem odrestaurowane niskie kamienice. Każda ma okiennice w innym kolorze, na parapetach w donicach rosną bratki. Drzwi do domostw są wysokie, masywne, z klamkami i metalowymi rzeźbionymi kołatkami. Cały obrazek dopełniają urocze mostki i wąskie kanały, które przecinają miasto, prowadząc do Morza Północnego. Oraz na zabytkowy plac Burg z XIV-wiecznym ratuszem Stadhuis, multimedialnym muzeum dla dzieci Historium oraz bazyliką Świętej Krwi, gdzie przechowywane jest srebrne tabernakulum z relikwią krwi Chrystusa. W którejś z licznych restauracji polecam spróbować piwa Złocisty Brugse Zot, które warzone jest na miejscu w browarze De Halve Maan. A w jednym z dziesiątek sklepików z prawdziwą belgijską czekoladą, np. w Home Sweet Home, skusić się na paczkę pralinek. Zachwyt w Dinant Podobnie jak Brugia, także dostojne miasteczko Dinant (godzina drogi na południe od Brukseli) zachwyca od pierwszej wizyty. Malowniczo położone nad Mozą wita kolorowymi kamieniczkami, które odbijają się od tafli rzeki, górującą nad okolicą strzelistą gotycką kolegiatą Najświętszej Marii Panny (zjawiskowe witraże wewnątrz), ale przede wszystkim wznoszącą się nad nią skałą z cytadelą. Jej pierwotna wersja została wybudowana w XI w. Ta, z której dziś są dumni mieszkańcy Dinant, powstała po przebudowie w 1821 r. Mieści się tu muzeum broni. Ale najpopularniejszym muzeum jest jednak to poświęcone Adolfowi Saksie. Urodził się tu w 1814 r., a ok. 30 lat później skonstruował saksofon. Po zwiedzaniu można zrobić sobie zdjęcie z figurą Adolfa. A jeszcze lepiej pójść nad rzekę i wskoczyć do któregoś z odpływających wycieczkowców. Z wody widać wspinaczy, którzy wdrapują się na klify, rowerzystów mknących wzdłuż rzeki i spacerujących, świetnie ubranych Belgów. Miło jest na nich patrzeć. Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Porzucił życie w Polsce i wypłynął w samotny rejs. Łodzią, którą sam zbudował
Michał Malinowski, mimo dobrze zapowiadającej się kariery aktorskiej, wybrał życie z dala od blasku fleszy. Pod koniec 2019 r. wypłynął w samotny rejs łodzią, którą sam zbudował.
W tym artykule: Kim jest Michał Malinowski? „Nie ma rzeczy niemożliwych” Michał Malinowski zdobył ogólnopolską popularność dzięki rolom w lubianych przez widzów serialach, jak „Na Wspólnej” czy „Pierwsza miłość”. Gdy kariera młodego aktora zaczęła nabierać tempa, ten nieoczekiwanie zniknął z mediów i wyruszył w samotny rejs po Oceanie Atlantyckim na własnoręcznie zrobionej łodzi. Dziś, po pięciu latach od startu, wciąż przemierza najdalsze zakątki globu, co chętnie relacjonuje w sieci. Kim jest Michał Malinowski? – Aktor, elektryk, łapserdak. Zbudowałem też łódź – możemy przeczytać w opisie oficjalnego profilu Michała Malinowskiego na Instagramie (@michal_malinowski_official), który obserwuje blisko 200 tys. użytkowników. Urodzony 24 października 1990 r. w Warszawie aktor kilka lat temu, dla wielu dość niespodziewanie, porzucił swoje dotychczasowe życie i wyruszył w samotny rejs w nieznane. Zanim jednak wypłynął ze szczecińskiego portu, samodzielnie zbudował łódź od postaw. Tworzenie nie tylko środka transportu, ale także nowego domu, zajęło mu 14 miesięcy. Przysłowiowa godzina zero wybiła 28 grudnia 2019 roku. To właśnie wtedy ulubieniec widzów rozpoczął podróż życia, spełniając tym samym swoje największe marzenie. – Zdaję sobie sprawę, że moja decyzja mogła być dla niektórych niezrozumiała, ale była najbardziej spójna ze mną ze wszystkich, które w życiu podjąłem – przyznał Malinowski po 8 miesiącach od rozpoczęcia wyprawy. Dodaje jednocześnie, że przez ten okres nie przytrafił się ani jeden dzień, kiedy by żałował, mimo że bywało różnie. Bowiem momentów kryzysowych i niebezpiecznych sytuacji w czasie morskiej wojaży nie brakowało. Do jednej z nich doszło latem 2023 r., gdy aktor został porażony piorunem. – Podczas jednej z burz, które złapały nas na otwartym morzu, poraził mnie piorun. Wysiadły światła nawigacyjne, a w rękę, którą trzymałem mokrą linę, poraził mnie prąd. Oprócz tego były niespodziewane szkwały (burze), które wyrywały w środku nocy kotwicę i spychały łódkę na skały. Były sieci rybackie zaplątane w śrubę, do których trzeba było nurkować na środku oceanu, żeby je wycinać. Były rekiny, którym trzeba było wyciągać haczyki z paszczy. Podejrzane łódki, które podpływały w środku nocy do mojej burty i śledziły mnie w niewiadomym celu przez dłuższy czas. Na morzu dzieje się dużo i dosyć często człowiek ma wrażenie, że jego życie jest zagrożone – zdradził w rozmowie z serwisem cozatydzien.tvn.pl. Ahoj, przygodo! Autorzy Travelera podpowiadają, dlaczego warto wyruszyć w rejs Rejs, bez względu na to, czy wybierzemy się na niego jachtem, promem, statkiem wycieczkowym, czy nawet pontonem, to fantastyczna przygoda i inne doświadczenie świata. Dlatego lutowe wydanie Tra... „Nie ma rzeczy niemożliwych” Michał Malinowski, jak już zostało wspominane, wyruszył na podbój Atlantyku ze Szczecina. Zwiedził po drodze Niemcy, Danię, Wielką Brytanię, Francję oraz Portugalię. Miejscem, które wywarło na aktorze największe wrażenie, była Kolumbia. – Zakochałem się w tym kraju i zostałem tam dwa lata – mówił w „Dzień dobry TVN”. W tym czasie niestrudzony podróżnik z Polski wrócił na chwilę do aktorstwa, występując w jednej z tamtejszych produkcji („Paraíso Blanco”). A także znalazł, co prawda nie na długo, swoją drugą połówkę. Po pobycie w Ameryce Południowej i dopłynięciu do wybrzeży meksykańskiego stanu Kalifornia, Michał Malinowski ruszył na podbój największego kontynentu świata. Swoją azjatycką przygodę rozpoczął od Mongolii. Tam galopował po bezkresnych stepach i zdobył czwarty największy szczyt kraju, czyli Malchin Peak, liczący 4050 m n.p.m. – Niesamowicie jest odwiedzać miejsca, w których każdy wdech wypełnia płuca wolnością – przekazał na Instagramie. Przypomnijmy, że w 2015 roku Malinowski, wspólnie z kolegą z planu, Dawidem Czupryńskim, odbyli podróż autostopem z Warszawy do Chin. Odwiedzili po drodze m.in. Turcję, Azerbejdżan, Kazachstan. W pięć tygodni aktorski duet pokonał wspólnie 14 tys. kilometrów. Źródła: instagram.com/michal_malinowski_official; cozatydzien.tvn.pl; dziendobry.tvn.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Wybierasz się w podróż? O tym warto pamiętać
Sprawdź pogodę przed wylotem, spakuj dokumenty i… przygotuj się na każdą ewentualność. Potem pozostanie już tylko relaksować się i dobrze bawić.
Do twojej podróży marzeń zostało coraz mniej czasu, a ty czujesz, że wciąż nie jesteś dość dobrze przygotowany? Spokojnie, weź głęboki oddech i zrób listę najpotrzebniejszych spraw. Przy dobrej organizacji na pewno z wszystkim zdążysz i o niczym nie zapomnisz. Najważniejsze dokumenty i kontakty zawsze trzymaj przy sobie Żeby twój urlop był beztroski i relaksujący, już teraz sprawdź, czy paszport (lub dowód osobisty, jeśli wybierasz się do jednego z krajów UE) jest ważny wystarczająco długo (zależnie od kraju to co najmniej trzy lub sześć miesięcy). Psst… jeśli jesteś młodym rodzicem, pamiętaj, by wyrobić dokument także maluszkowi. Koniecznie sprawdź też ważność prawa jazdy (jeśli planujesz wypożyczenie samochodu na miejscu). Przygotuj też sobie kopie wszystkich dokumentów, biletów lotniczych i potwierdzeń rezerwacji. Możesz też zapisać je w telefonie albo wysłać sobie e-mailem. Na wypadek kradzieży będziesz zabezpieczony. Większość z nas korzysta obecnie z kart płatniczych. W niektórych przypadkach jedną kartą możesz płacić zarówno w złotych, jak i w różnych krajach i różnych walutach. Np. w PKO Banku Polskim jedna karta może być podpięta nawet do 9 kont walutowych i jednocześnie do konta osobistego w PLN. Koniecznie też zapisz sobie numery telefonów do banków i sprawdź jak szybko można zastrzec kartę w przypadku zgubienia. w PKO Banku Polskim kartę zastrzeżesz w aplikacji IKO, serwisie transakcyjnym lub na infolinii. Nie zapomnij spakować leków (jeśli przyjmujesz jakieś na stałe), a także recepty w formie papierowej. Sprawdź też, jakie gniazdka elektryczne są w kraju, do którego się wybierasz. Zdecydowanie taniej jest kupić adapter w sklepie elektrycznym przed wyjazdem niż w ostatniej chwili na lotnisku. Bądź przygotowany na wszystko Z ubezpieczeniem PKO – Moje Podróże 24 ubezpieczasz się od kosztów leczenia (także w przypadku zaostrzenia chorób przewlekłych), następstw nieszczęśliwych wypadków, a dodatkowo zyskujesz ubezpieczenie bagażu i OC w życiu prywatnym. Chronisz siebie i rodzinę podczas podróży po Polsce i za granicą. Możesz skorzystać z ubezpieczenia Assistance i Family Assistance, czyli ochrony dla ciebie w czasie podróży zagranicznej oraz twoich bliskich pozostających w kraju. W ramach Moje Podróże 24 możesz ubezpieczyć się od ryzyka związanego ze sportami ekstremalnymi oraz kupić ubezpieczenie kosztów rezygnacji z wyjazdu lub jego skrócenia oraz ubezpieczenie zniesienia udziału własnego za szkody w wynajętym samochodzie. Kupno ubezpieczenia Moje Podróże 24 łączy się z możliwością skorzystania ze znacznych zniżek od podstawowej kwoty: 30% (jeśli jesteś posiadaczem karty EKUZ), 10% (jeśli podróżujesz z dzieckiem lub masz Kartę Dużej Rodziny). Do 12.09. br. dodatkowo możesz liczyć na 10% zniżki - wpisując hasło LATOZPKO24 w polu „kod rabatowy” przy zakupie*. Zniżki obowiązują do odwołania promocji. Ubezpieczenie kupisz wygodnie w serwisie internetowym iPKO lub aplikacji mobilnej IKO – możesz to zrobić w ostatniej chwili tuż przed wyjazdem np. na lotnisku. W IKO i IPKO przed podjęciem decyzji możesz obliczyć wysokość składki w zależności od wybieranego zakresu ubezpieczenia. W zależności od wybranego przez ciebie zakresu terytorialnego ubezpieczenie chroni w Polsce, Europie, a także na całym świecie. Pamiętajmy jednak, że ochrona nie obowiązuje w krajach, w których trwają działania wojenne. Przed wyjazdem za granicę koniecznie sprawdź aktualne informacje na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Planując podróż, warto wziąć pod uwagę zabranie ze sobą karty kredytowej. Dzięki PKO Mastercard Platinum zyskasz m.in. ubezpieczenie podróżne w kraju i za granicą dla siebie i bliskich, możliwość płacenia w walutach obcych bez kosztów przewalutowania (również online), wypłacania gotówki z bankomatów za granicą bez dodatkowej prowizji oraz pomoc Concierge przez całą dobę siedem dni w tygodniu. Wystarczy kilka prostych kliknięć Jadąc za granicę, możesz rozważyć też założenie konta walutowego w PKO Banku Polskim. To wygodne rozwiązanie, bo jedna karta może być podpięta nawet do 10 kont równocześnie (osobistego w PLN i walutowych, m.in. w euro czy dolarach).Zrobisz to za pomocą kilku kliknięć w intuicyjnej aplikacji mobilnej IKO. Co równie ważne, wypłaty gotówki oraz płatności w kraju i za granicą (również przez internet) odbywają się bez przewalutowania. Wystarczy wcześniej podpiąć kartę do konta walutowego i zapewnić na nim pieniądze. Kartą można płacić również zbliżeniowo View oEmbed on the source website Z kontem walutowym i kartą przydatny może się okazać także kantor online. Z jego pomocą wymienisz waluty po korzystnym kursie w każdej chwili, kiedy tylko potrzebujesz, a pieniądze od razu trafią na twoje konto walutowe. Psst… tak, kantor również szybko aktywujesz w IKO, a pieniądze możesz wymienić natychmiastowo stojąc w kolejce na lotnisku czy tuż przed płatnością za zakupy. To dobra wiadomość dla wszystkich, którzy lubią działać na ostatnią chwilę. Pozostaje już tylko sprawdzić zapowiadaną pogodę na urlop (i udać się na ewentualne zakupy, jeśli czegoś ci jeszcze brakuje), a na koniec zrobić listę miejsc do odwiedzenia. Życzymy wspaniałego wypoczynku! Ubezpieczenie Moje Podróże24 oferowane jest przez PKO Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. PKO Bank Polski S.A. działa jako agent ubezpieczeniowy i ma prawo do sprzedaży ubezpieczeń oferowanych przez PKO Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Szczegółowe informacje o zakresie ubezpieczenia, w tym o ograniczeniach i wyłączeniach odpowiedzialności ubezpieczyciela, a także czasie trwania umowy oraz zakresie terytorialnym, znajdują się w Dokumencie zawierającym informacje o produkcie ubezpieczeniowym (DZIPU) oraz w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia Podróżnego (OWU) „Moje Podróże24” dostępnych na stronach www.pkoubezpieczenia.pl oraz www. pkobp.pl. Szczegółowe informacje dotyczące kont walutowych znajdują się pod adresem: https://www.pkobp.pl/klient-indywidualny/konta/konto-walutowe oraz https://www.pkobp.pl/klient-indywidualny/konta/konto-walutowe-dla-mlodziezy. Materiał promocyjny banku PKO.
Własne mieszkanie czy Everest? Wybór wcale nie był oczywisty
Mówi się, że każdy ma swój Everest. Ja też miałam. Tyle że w moim przypadku naprawdę chodziło o najwyższy szczyt na Ziemi.
W tym artykule: Mieszkanie czy wyprawa? Każdy się boi Zdjęcie na zaliczenie Niespodziewany brak tlenu Same plusy Mount Everest nie był najtrudniejszą górą, na jakiej byłam – w tej kategorii na pierwszym miejscu bez cienia wątpliwości stawiam K2. Szczerze mówiąc, Everest nie łapie się też do mojego rankingu najpiękniejszych gór – jego sylwetka jest, jak na mój gust, zbyt przysadzista. Posiada jednak atut, który sprawia, że nie ma konkurencji – jest na Ziemi najwyższy. Chciałam na nim stanąć, bo każdy chyba by chciał, a ja na dodatek byłam po lekturze całej masy książek o himalaizmie. Ale ważniejszy w tym spełnieniu marzeń był nie tyle cel, co niełatwa droga do niego. To ona sprawiła, że Everest tak bardzo wpłynął na moje życie. Mieszkanie czy wyprawa? Mimo że w górach działam od bardzo dawna (tak na dobre – od czasów studenckich), na pierwszym ośmiotysięczniku, którym był właśnie Everest, stanęłam późno – w wieku 47 lat. Kiedy inni kończą himalajską „karierę”, ja dopiero ją zaczęłam. Powodów, dla których chciałam wspinać się na Everest, było kilka. Byłam już pod tą górą kilka razy w roli przewodniczki prowadzącej himalajskie trekkingi. Za każdym razem, patrząc z oddali na skalisty wierzchołek, zastanawiałam się, jaki widok się z niego roztacza. Jako pisząca o górach dziennikarka stwierdziłam, że nie powinnam komentować himalajskich wypraw, jeśli nie mam w tej kwestii własnych doświadczeń. Niewiele osób wiedziało, że będę się wspinać. Jechałam na Everest dla siebie, sprawdzić, czy dam radę, ale też po to, aby tak po prostu wśród tych majestatycznych szczytów pobyć, mieć je na wyciągnięcie ręki, odciąć się od prozy codziennego życia. I przez dwa miesiące, bo tyle trwała wyprawa, przenieść się – w przenośni i dosłownie – na zupełnie inne poziomy. Przygotowania były długie i wyczerpujące. Nie raz miałam kryzysy, zastanawiałam się, czy to ma sens. Zdawałam sobie sprawę z ryzyka, wiedziałam, że nie wszyscy z takich wypraw wracają. Ale podświadomie czułam, że jeśli odpuszczę, będę tego żałować do końca życia. Szkoliłam się wspinaczkowo, kompletowałam sprzęt, ambitnie pracowałam nad kondycją. Mimo że nie znoszę wczesnego wstawania, bez narzekania zrywałam się o 5 rano na trening. Problemem były fundusze. Po długich pertraktacjach z Nepalczykami udało mi się wynegocjować naprawdę dobrą cenę za organizację wyprawy, ale i tak 30 tys. dol., jakie musiałam zapłacić, to była dla mnie ogromna suma. Szukanie sponsorów zabierało mi mnóstwo czasu i energii, a tymczasem efektów nie było. Ale nie odpuszczałam. Uznałam, że raz się żyje, i ostatecznie stanęło na tym, że wydam na wyprawę wszystkie oszczędności życia, przez wiele lat odkładane na kupno własnego mieszkania. „Dla mnie sam fakt, że to wszystko pospinałaś i w ogóle na tę wyprawę wyjechałaś, to już jest swoisty Everest” – napisał mi w SMS-ie odczytanym po przylocie do Nepalu mój kibicujący mi wiernie mąż. Gdzie kończy się himalaizm, a zaczyna turystyka? "O klasie wspinacza świadczy to, że potrafi zawrócić" Więcej ludzi zdobyło Mount Everest jednego dnia w 2010 r. niż przez 30 lat po pierwszym wejściu w 1953 r. A jednak jak mówi Dariusz Załuski, "Everest nie jest górą, na którą wejść mog.. Każdy się boi Nie była to łatwa wyprawa. Wiele razy trzeba było wyjść, jak to się ładnie mówi, poza strefę komfortu. Przeklinałam zimno, ciasny namiot, ciężki plecak, buntujący się przez niedotlenienie organizm i ogólnie wysiłek, jakiego wymagało wspinanie. W lusterko wolałam nie spoglądać – trudno było zaakceptować samą siebie: spuchniętą twarz (na wysokości to normalne), tłuste włosy, wysuszoną skórę, popękane usta i poparzony słońcem nos. Równocześnie każda chwila tej wyprawy była wielką przygodą. Po kilku dniach pobytu w bazie znałam mnóstwo osób z różnych krajów. Moim ulubionym odcinkiem stał się rozciągający się między bazą a obozem pierwszym icefall. Wiedziałam oczywiście, że kluczenie między tworzącymi go ogromnymi serakami, czyli blokami śniegu i lodu, jest niebezpieczne, ale magia tego miejsca sprawiała, że nie mogłam mu się oprzeć. Czułam się jak w bajce. O tym, że śmierć na tej górze czai się na każdym kroku, przekonałam się, gdy dotarła do nas informacja o Szerpie, który zginął, wpadając do przykrytej śniegiem, niewidocznej szczeliny. Potem tragicznych wypadków było więcej. Zginął Aleksiej Bołotow, który wspinał się razem z Denisem Urubką. Kilka dni wcześniej byłam u nich w namiocie, piliśmy herbatę, Aleksiej opowiadał o swoich planach. Gdy dowiedziałam się, że spadł z kilkuset metrów, po tym jak na skałach przetarła mu się lina, przesiedziałam na pobliskim wzgórzu 3 godz. Płakałam, miałam żal do góry, że tak nagle zabiera życie. A potem zrozumiałam, że muszę się wziąć w garść. I że góry, zwłaszcza te najwyższe, to nie zabawa. To natura rozdaje tu karty. Czy się bałam? Jasne, że tak. Im wyżej, tym bardziej. Ale wiedziałam już, że to normalne – wszyscy się boją, choć nie zawsze się do tego przyznają. Jeśli ktoś się nie boi, to znaczy, że nie mówi prawdy albo nie wszystko jest w porządku z jego psychiką. Ważne, żeby był to lęk, który nie ogranicza, nie paraliżuje, a taki, który motywuje, pomaga podejmować rozsądne decyzje i wzmaga koncentrację. Zdjęcie na zaliczenie Niemal wszystkie wyprawy działają na Evereście w sezonie wiosennym, dokładnie w okresie od połowy kwietnia do końca maja, przy czym ataki szczytowe to zazwyczaj kilka, maksimum kilkanaście dni w okolicach połowy maja. Ja wyruszyłam pięć dni po głównym „szturmie”. Tak chętnie opisywane przez media „kolejki na Evereście” dotyczą raptem jednego dnia w roku, kiedy są najlepsze warunki pogodowe. Trudno się więc dziwić, że większość osób właśnie wtedy zmierza na szczyt. Ale można iść też kilka dni wcześniej albo później, kiedy co prawda wiatr jest silniejszy, a niebo bardziej pochmurne, za to na szlaku nie ma tak wielu ludzi. W trakcie mojego ataku góra była prawie pusta, spotkałam raptem kilkanaście osób, momentami wręcz żałowałam, że wokół mnie nikogo nie ma. Everest zdobyłam 23 maja 2016 r., tuż przed godziną szóstą, po ośmiu godzinach od wyjścia z „czwórki”, obozu na wysokości 7900 m. Z racji tego, że szłam sama, na finiszu mój umysł zaprzątała myśl: „a kto mi zrobi zdjęcie!?”. Nie chodziło o fotę do chwalenia się w internecie, ale o dowód, że cel osiągnęłam (telefonu komórkowego wtedy nie miałam, więc selfie nie wchodziło w rachubę). Na szczęście okazało się, że są na szczycie jakieś osoby – zdjęcie może nie najlepsze, bo pod słońce, ale mam. Często dostaję pytania, o czym myślałam, będąc na tych 8848 metrach nad poziomem morza? Jasne, że się cieszyłam. Świadomość, że wszystkie inne szczyty są dużo, naprawdę dużo niższe, a ja, szczęściara, stoję w najwyższym punkcie naszej planety, to uczucie bezcenne. Z drugiej strony nie byłam pewna, czy to się dzieje naprawdę, czy to przypadkiem nie sen, z którego ktoś mnie obudzi i powie, że mam się szykować do wyjścia w górę. Cieszyłam się też z innego powodu. Mianowicie – że nie muszę już wyżej iść, że to koniec tej wielogodzinnej męczarni, gdy ze względu na niedotlenienie każdy krok stanowił olbrzymi wysiłek (na szczycie Everestu dostępny dla organizmu tlen to tylko 33 proc. wartości z poziomu morza). Równocześnie zdawałam sobie sprawę, że to dopiero połowa drogi, i to łatwiejsza. Że przede mną jeszcze zejście. A wiem, że mój organizm jest wycieńczony, więc łatwo popełnić błąd. Statystyki jednoznacznie wskazują, że większość wypadków zdarza się w czasie powrotu ze szczytu. Niespodziewany brak tlenu Rzeczywiście, dalsze wydarzenia pokazały, że dopóki nie wrócisz do bezpiecznej bazy, wiele jeszcze może się zdarzyć. Po udanym ataku szczytowym pozostałam w ostatnim obozie na noc. Ponieważ to ciągle duża wysokość, praktycznie wszyscy korzystają tam z butli z tlenem. Niestety w środku nocy posłuszeństwa odmówił kluczowy zawór butli i w efekcie cały tlen się ulotnił. A ja, ciężko dysząc, męczyłam się do rana, nie mogąc złapać oddechu. Rzęziło mi w płucach, co świadczyło o obrzęku płuc, ale szczerze mówiąc, nikt z nocujących ze mną w namiocie wcale tym się nie przejął (wszyscy byli wyczerpani atakiem szczytowym). Rano, ledwo żywa, na szczęście już z nową butlą, którą ktoś mi dał, słaniając się na nogach, rozpoczęłam zejście. W miarę schodzenia, a tym samym też dotleniania organizmu, było już lepiej. Gdy dotarłam do obozu 2, gdzie spędziłam kolejną noc, w pełni już do mnie dotarło, że naprawdę to zrobiłam! O tym, że zostałam 10. Polką, która stanęła na Evereście, dowiedziałam się z SMS-ów. Same plusy Teraz, 11 lat później, utwierdzam się w przekonaniu, że była to najważniejsza wyprawa w moim życiu. Co mi przyniosła? Duży skok w moim górskim rozwoju, znajomości, które trwają do dziś, wspomnienia, które stały się treścią książki „Everest. Góra gór”, ale nie tylko. Była to też świetna okazja poznania samej siebie, zobaczenia, jak się zachowuję w ekstremalnych sytuacjach, sprawdzenia, czy inni mogą na mnie liczyć i jakie wartości są dla mnie istotne. Dzięki tej wyprawie zmienił się mój charakter – stałam się silniejsza: fizycznie, ale co ważniejsze – psychicznie. Bardziej w siebie wierzę, nauczyłam się lepiej panować nad emocjami (choćby lękiem i stresem), wiem, jak wyzwalać w sobie pokłady determinacji czy motywacji. Dotarło do mnie także, że mogę dużo więcej, niż mi się wydaje, a marzenia się nie spełniają – marzenia się spełnia! I jeszcze – mimo że wiedziałam już wcześniej, że kocham góry, po Evereście stały się one niczym narkotyk (tyle że zdrowy). Wkrótce przyszły kolejne wyzwania – zdobyłam w sumie cztery ośmiotysięczniki i skompletowałam Koronę Ziemi. Ale do Everestu już zawsze będę miała ogromny sentyment. I będę go bronić! Ze swoich doświadczeń wiem, że wiele opinii na temat tej góry jest przekłamanych, naciąganych. Przy czym najwięcej do powiedzenia mają zwykle ci, którzy nie byli nawet w bazie pod najwyższą górą świata. A to, że coraz więcej osób Everest zdobywa? Trudno się dziwić – przedrostek „naj” działa jak magnes. Dla najwyższej góry świata to zarówno atut, jak i przekleństwo.
NoTrashNoTrace pokazuje, jak prosto nie śmiecić!
Spacerując leśnymi ścieżkami, zbyt często natykamy się na przykry widok śmieci porzuconych w zaroślach. To smutne, ale wciąż nie wszyscy zdają sobie sprawę, jak wielką rolę odgrywa każdy z nas w ochronie przyrody. Jak jej nie szkodzić?
Problem zaśmiecania terenów zielonych Pozostawianie odpadów na cennych przyrodniczo obszarach od lat jest dużym problemem i negatywnie wpływa na tamtejszą florę oraz faunę. Zgodnie z danymi Lasów Państwowych leśnicy co roku wywożą z podległych sobie terenów około 100 000 m³ śmieci! Jak podają Lasy Państwowe, zanieczyszczenia zebrane w samym tylko 2021 roku wypełniłyby aż 1000 wagonów kolejowych. Na szczęście, wzrasta świadomość faktu, że ekologia to nie tylko pusty slogan. Z biegiem lat ilość odpadów zbieranych w lasach maleje. W 2014 roku pracownicy Lasów Państwowych usunęli 120 000 m³ śmieci, natomiast niecałą dekadę później było ich prawie 30 000 m³ mniej. Niemniej jednak działania, których dałoby się uniknąć, generują koszty w wysokości 20 mln złotych rocznie. Dodatkowe wydatki z kieszeni podatnika nie są jednak jedynym skutkiem nieodpowiedzialnego zachowania wielu ludzi. Dbanie o środowisko naturalne zmniejsza ryzyko: pożaru wywołanego samozapłonem śmieci i ściółki, skażenia wody i powietrza chemikaliami, namnożenia się niebezpiecznych bakterii i grzybów. Ponadto rozkładające się miesiącami, a nawet latami odpady psują krajobraz. Tymczasem nie trzeba wiele, żeby ustrzec się przed konsekwencjami pozostawiania zanieczyszczeń w lesie. Wystarczy je po sobie zbierać. View oEmbed on the source website Jak Helikon-Tex pomaga dbać o środowisko naturalne? Dzięki Helikon-Tex możesz wspomóc wybraną przez siebie organizację wspierającą środowisko. Firma przekazała worki na śmieci Dirt Bag jako cegiełki organizacjom, które zajmują się dbaniem o przyrodę. Unikatowe worki z dedykowanymi logotypami można kupić lub otrzymać chociażby w: Karkonoskim Parku Narodowym, Fundacji GOPR, Fundacji Ośrodek Leczenia i Rehabilitacji Dzikich Zwierząt Puchaczówka. Proste sposoby na ograniczenie ilości śmieci w lasach Tony odpadów, które zalegają w lasach, to wystarczający powód, żeby zabierać ze sobą wszystko, co się przyniosło. Taka zasada przyświeca także Helikon-Tex. Właśnie dlatego na workach Dirt Bag widnieje hasło NoTrashNoTrace – bez śmieci, bez śladu. Sprzątanie po sobie w lesie to jeszcze nie wszystko, co można zrobić dla ochrony przyrody. Oprócz tego warto korzystać z przedmiotów wielokrotnego użytku. Przede wszystkim, należy ograniczyć ilość jednorazowych, plastikowych rzeczy. Zamiast sztućców z syntetycznego tworzywa, lepiej mieć pod ręką scyzoryk i komplet metalowych przyborów do jedzenia. Dobrym wyborem jest też metalowa menażka bądź termos. Co ważne, nie zawsze plastik jest zły. Wykonane z trwałego materiału pojemniki wielokrotnego użytku można wykorzystać do przenoszenia prowiantu. Jeszcze w domu wystarczy przełożyć danie z jednorazowego opakowania do naczynia z solidnego tworzywa sztucznego. Dzięki temu w trakcie wycieczki do minimum uda się ograniczyć ilość odpadów. Czy dla przyrody da się zrobić coś jeszcze? Jak najbardziej. Należy postępować mądrzej niż ludzie, którzy zostawiają śmieci w lasach. W takiej sytuacji najlepiej sprzątnąć je za nich. Oprócz tego warto edukować innych. Nie trzeba mieć eksperckiej wiedzy, żeby komuś wyjaśnić, jak ważne jest zabranie ze sobą odpadów i wyrzucanie ich tylko w wyznaczonych miejscach. Materiał promocyjny marki Helikon-Tex.
Wkrocz w Dubaju do świata sztuki i kultury
Dubaj szybko stał się potęgą kulturalną i artystyczną, oczarowując serca i umysły twórców, kolekcjonerów i entuzjastów sztuki na całym świecie. To kwitnące centrum kreatywności i innowacji, które (na całe szczęście) nie kojarzy się już jedynie z blichtrem i luksusem.
Co roku w mieście otwierają się kolejne galerie, ma ono dla nas nowe, wyjątkowe atrakcje, a do licznych kolekcji, które tu można zobaczyć, dołączają wspaniałe dzieła. Tym samym Dubaj oferuje bogate i różnorodne pole do eksploracji dla każdego, kto kocha sztukę. Niezależnie od tego, czy jesteś jej entuzjastą, który ma ochotę zainwestować w światowe arcydzieła, turystą chcącym poznać instalacje i murale na świeżym powietrzu, czy kimś, kto planuje zostać artystą, w Dubaju znajdziesz niezliczone możliwości. Scena artystyczna Dubaju jest naprawdę imponująca. To tu ulokowało się wiele galerii, możemy zobaczyć liczne wystawy i instalacje, które ugruntowały status miasta jako międzynarodowego centrum artystycznego i kulturalnego. Przyciągając największe talenty, wyjątkowa scena artystyczna Dubaju wspiera zarówno niezależnych artystów, jak i rodzimych twórców. Różnorodne wydarzenia artystyczne i atrakcje zadowolą najbardziej wymagających turystów. Galerie sztuki i doświadczenia kulturalne Alserkal Avenue Jedna z najpopularniejszych dzielnic kulturalnych Dubaju, Alserkal Avenue, znajduje się w strefie przemysłowej Al Quoz. Ten tętniący życiem ośrodek oferuje galerie sztuki współczesnej, studia jogi i wellbeingu, lokalne kawiarnie i Cinema Akil, w którym obejrzymy niezależne filmy studyjne. Alserkal Avenue przyciąga osoby o różnych zainteresowaniach. To tu mieszczą się niektóre z najbardziej znanych galerii sztuki w Dubaju, takie jak Leila Heller Gallery, Custot Gallery i The Third Line. Każda z nich pozwala spojrzeć w odmienny sposób na sztukę współczesną z różnych regionów. Dubai Design District (d3) Zaledwie 15 minut dzieli Dubai Design District od międzynarodowego lotniska w Dubaju. Możemy tu zwiedzić otwarte studia i warsztaty, zrobić zakupy w butikach z ciekawym designem, a także delektować się kuchnią i kawą rzemieślniczą w jednych z najciekawszych restauracji w mieście. D3 to również miejsce, w którym znajdują się pracownie, studia projektowe i inne starannie zaprojektowane przestrzenie, w których mogą rozwijać się młode talenty. Spotkasz tu też wielu ekspertów ze świata mody. Jameel Arts Centre Położone na nabrzeżu Jaddaf, Jameel Arts Centre to przestrzeń, gdzie regularnie są wystawiane dzieła miejscowych i zagranicznych artystów. Niezależna instytucja artystyczna oferuje również udział w warsztatach, wykładach gościnnych, dyskusjach, badaniach i projektach artystycznych. Piękne położenie nad wodą i bliskość międzynarodowego lotniska w Dubaju i Dubai Festival City sprawia, że Jameel Arts Centre jest kulturalną perełką na mapie miasta. Tashkeel Od ponad 14 lat Tashkeel pomaga miejscowym i zagranicznym artystom mieszkającym i pracującym w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Dzięki multidyscyplinarnym studiom, przestrzeniom roboczym i galeriom w Nad Al Sheba i historycznej dzielnicy Al Fahidi, Tashkeel zapewnia artystom miejsce do nawiązywania kontaktów z miejscową społecznością, eksperymentowania z różnymi formami sztuki i odkrywania praktyk twórczych. Odwiedzający mogą dołączyć do warsztatów, pojechać na wycieczkę albo udać się na jeden ze spacerów fotograficznych po historycznych obszarach i obiektach dziedzictwa kulturowego Dubaju. Tashkeel tętni życiem i nie pozwala się nudzić. Imponujące pokazy Teatr, który znajduje się w kompleksie Habtoor City i w którym jest wystawiany wielokrotnie nagradzany spektakl „La Perle by Dragone”, teraz będzie się kojarzyć z kolejną atrakcją. Dubai Hologram Universe to seria pokazów z wciągającymi występami angielskich i arabskich gwiazd. Towarzyszą im charakterystyczne efekty wizualne i muzyka na żywo. Pokazy holograficzne odbywają się co tydzień na wyjątkowej, nowoczesnej „wodnej” scenie wypełnionej płynem. To doświadczenie, którego nie da się powtórzyć nigdzie indziej. Oblong Contemporary Gallery Położona na wyspie Bluewaters, Oblong Contemporary Gallery stanowi kulturalny pomost między Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi a Włochami i skupia się na sztuce współczesnej uznanych i wschodzących artystów międzynarodowych. Galeria specjalizuje się w rzeźbie i sztuce nowoczesnej. Organizuje też warsztaty, inicjatywy edukacyjne i program wymiany sztuki między Dubajem a Włochami. Ta galeria to obowiązkowa pozycja dla każdego, kto lubi obserwować, jak różne kultury łączą się przez sztukę. Galloire Gallery w City Walk Galeria sztuki współczesnej Galloire Gallery prezentuje kolekcje dzieł największych światowych artystów. Zobaczymy tu też starannie wyselekcjonowany katalog limitowanych edycji wydruków, fotografii, rzeźb i prac na papierze. Co ciekawe, Galloire zagłębia się również w świat sztuki cyfrowej, prezentując obrazy fizyczne i prace cyfrowe generowane przez sztuczną inteligencję. Galeria Sama L Ain w The Walk Galeria Sama L Ain szybko stała się wyjątkowym miejscem dla miłośników i kolekcjonerów sztuki nowoczesnej. Prezentuje współczesne i abstrakcyjne dzieła sztuki artystów z ZEA i całego świata, w tym sztukę kryształową, murale LED, rzeźby i obrazy świetlne. Jej innowacyjna i różnorodna kolekcja wyróżnia ją na scenie artystycznej Dubaju. Instalacje sztuki publicznej Zaangażowanie Dubaju w sztukę publiczną jest widoczne w licznych instalacjach w całym mieście. Nie tylko zwiększają one atrakcyjność estetyczną miasta, lecz także przyczyniają się do budowania jego narracji kulturowej. Międzynarodowe Centrum Finansowe w Dubaju (DIFC) Poza tym, że jest centrum finansowym miasta, Międzynarodowe Centrum Finansowe w Dubaju (DIFC) mieści również wiele galerii sztuki i międzynarodowych domów aukcyjnych, a także niektóre z najbardziej kultowych dzieł sztuki plenerowej i rzeźb Dubaju. Są tam wystawiane znane dzieła znanych światowych artystów, takich jak Manolo Valdés, Helidon Xhixha i Mia Fonssagrives-Solow. Sheikh Mohammed bin Rashid Boulevard Krótki spacer od Dubai Mall, Dubai Opera i Burdż Chalifa i jesteśmy w kolejnym ciekawym miejscu – Sheikh Mohammed bin Rashid Boulevard. Tam będziemy mogli podziwiać kolekcję dużych rzeźb plenerowych, w tym Wings of Mexico autorstwa Jorge Marina. Ten bulwar to doskonały przykład integracji sztuki z krajobrazem miejskim Dubaju. Spacer po JBR (Jumeirah Beach Residence) Położona między krystalicznie czystymi wodami Zatoki Perskiej a Dubai Marina dzielnica Jumeirah Beach Residence to miejsce, w którym naprawdę można poczuć sztukę. Trójwymiarowe obrazy rozrzucone po budynkach, odważne kolorowe murale namalowane na schodach, przyjazna żyrafa w dżungli. Z każdym krokiem jest tu coś nowego do odkrycia. Satwa Satwa, często nazywana galerią na świeżym powietrzu, jest jedną z najbardziej żywych i kolorowych dzielnic Dubaju. Wielkoformatowe murale na budynkach w Satwa krążą wokół tematu historii i dziedzictwa ZEA, prezentując bogatą kulturową mozaikę regionu. Gdzie zobaczyć sztukę za darmo? Mamy dobrą wiadomość dla tych, którzy chcą odkryć scenę artystyczną Dubaju bez wydawania ani jednego dirhama. Podczas wycieczek po tętniących życiem dzielnicach miasta możecie podziwiać oszałamiającą sztukę uliczną i liczne instalacje. Sheikh Mohammed bin Rashid Boulevard oferuje imponującą kolekcję rzeźb plenerowych, a DIFC – DIFC Sculpture Park. Na Beach Road możemy podziwiać spektakularne dzieła lokalnych i międzynarodowych artystów. Murale i sztuka uliczna znajdują się też na filarach metra w Dubaju, na ul. 2 Grudnia w Satwa i w tętniącej życiem dzielnicy Karama. Nie możemy zapomnieć też o „Union of Artists”, czyli pierwszej stałej, dużej rzeźbie publicznej odsłoniętej w ramach nowo uruchomionej Strategii Sztuki Publicznej w Dubaju. Znajdziecie ją w ogrodzie publicznym naprzeciwko Muzeum Etihad. Hotele dla miłośników sztuki w Dubaju Scena artystyczna Dubaju wykracza poza galerie i przestrzenie publiczne. Miłośnikom sztuki na pewno spodobają się też luksusowe i bogate kulturowo hotele w mieście. Hotel Indigo Dubai Downtown Położony w pobliżu dzielnicy Dubai Design District, Hotel Indigo Dubai Downtown to dużo więcej niż zwykłe miejsce noclegu. W przestrzeniach publicznych i pokojach ulokowano tu ponad 200 dzieł sztuki. Goście mogą wybrać się też na organizowane wycieczki artystyczne. Hotel jest idealną bazą wypadową do zwiedzania galerii miasta oraz poznawania kulturalnych atrakcji i niezależnych butików. 25hours Hotel Dubai One Central Otwarty w 2021 roku 25hours Hotel Dubai w One Central w pobliżu Dubai World Trade Centre łączy tradycję z nowoczesnością. Zainspirowane hakawati, starożytną arabską sztuką opowiadania historii, pokoje i apartamenty w obiekcie oddają hołd dziedzictwu regionu, wykorzystując motywy beduińskie, glampingu, agroturystyki i wioski artystycznej. ME Dubai by Meliá Hotels Zlokalizowany w kultowym budynku Opus w Business Bay, ME Dubai by Meliá Hotels to prawdziwe dzieło sztuki. Elewacje i wnętrza zaprojektowała nieżyjąca już słynna iracko-brytyjska architektka Zaha Hadid. Futurystyczny styl jest tutaj widoczny w rozległych atriach, zakrzywionych przestrzeniach i minimalistycznych, eleganckich wnętrzach. ME Dubai to obowiązkowy punkt zwiedzania dla miłośników architektury i designu. XVA Art Hotel & Café Ukryty w historycznej dzielnicy Al Fahidi, XVA Art Hotel & Café to butikowy hotel z 15 pokojami. Każdy z nich jest wyjątkowy i opowiada własną historię. To co, kiedy ruszasz do Dubaju? Materiał promocyjny Visit Dubai
Mamy coś dla miłośników średniowiecza. Będziecie tym miejscem zachwyceni
Na południu Francji wciąż słychać echa średniowiecznych dramatów. Dla miłośników średniowiecza to prawdziwy raj. Jednak intrygująca historia nie jest jedynym atutem tej krainy. Co jeszcze warto tam zobaczyć i zrobić?
W tym artykule: Romby przyjemności Ostatni bastion W nocy dzieje się prawdziwa magia Z krewetką w dłoni – Teraz już wiesz, czemu to miasto nazywane jest francuskim Rzymem – mówi Aurelien Clavero, przewodnik, który oprowadza mnie po Nîmes. Stoimy przed amfiteatrem równie imponującym, jak Koloseum w Wiecznym Mieście. To jeden z najlepiej zachowanych rzymskich zabytków w Europie. Wznosząca się na ponad 20 m kamienna elipsa mogła pomieścić 24 tys. widzów. Setki lat temu mieszkańcy dzisiejszego Nîmes przychodzili tu zobaczyć walki gladiatorów, współcześnie widzów przyciągają zmagania toreadorów z bykami lub występy artystyczne. Amfiteatr nie stał się bowiem martwym zabytkiem, który zwiedza się z nabożną czcią. Nadal jest w użyciu, stanowiąc ważne miejsce w krajobrazie miasta. Po przekroczeniu kamiennych bram mogę się swobodnie przechadzać na wszystkich poziomach, wejść na główną arenę, ale też zajrzeć w korytarze i ciasne pomieszczenia, gdzie zwierzęta, niewolnicy i gladiatorzy oczekiwali na walkę. – Ten budynek miał sporo szczęścia – wyjaśnia Aurelien, gdy wędrujemy po kamiennych stopniach służących niegdyś za miejsce dla widowni. – Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, w VI w. Wizygoci (lud germański, odłam Gotów – przyp. red.) przerobili go na fortyfikację, a na głównej arenie wybudowano domy i świątynie. Amfiteatr został zamieniony w miasto i tylko dlatego zachował się w tak dobrym stanie. Wciąż był w użyciu, więc nikt nie myślał o rozbieraniu porzuconej antycznej budowli, by zyskać materiały budowlane. Amfiteatr to jednak niejedyna wspólna cecha Nîmes i Rzymu – oba miasta otoczone są bowiem siedmioma wzgórzami. Przy dobrej pogodzie można je zobaczyć, wchodząc na najwyższy punkt korony budynku. Romby przyjemności Langwedocja, rozciągająca się od Morza Śródziemnego do Pirenejów w południowo-zachodnim rogu Francji, przesiąknięta jest historią. Przez te ziemie przetaczały się nie tylko rzymskie legiony, ale też armie Wizygotów, Karolingów, książąt Tuluzy. Mimo wspaniałego śródziemnomorskiego klimatu i kojącego otoczenia przyrody nigdy tych terenów nie można było uznać za spokojne. Były areną dramatycznych walk, potyczek, burzliwych epizodów. Podróżowanie przez Langwedocję jest więc nieustannym balansowaniem pomiędzy śladami krwawych historii a hedonistyczną współczesnością wyznaczaną kieliszkami costières de pomérols beauvignac i smakołykami podsuwanymi przez kelnerów w lokalach z gwiazdkami Michelina. O tej dwoistości myślę przy talerzyku calissons, na które przysiadłem w Pâtisserie Courtois po przemierzeniu labiryntu brukowanych ulic starego miasta Nîmes i minięciu niezliczonej ilości eleganckich butików, małych delikatesów spożywczych oraz zalanych słońcem placów. Calissons to regionalny specjał, popularny też w sąsiedniej Prowansji: migdałowe słodycze uformowane w kształt rombu, nasączane likierem pomarańczowym. Pogryzam je przy kawie, czerpiąc radość z każdego kęsa, ale nawet ta przyjemność odsyła mnie do historii – najstarsze zachowane wzmianki o tych słodyczach sięgają XVI w., prawdopodobnie były jednak produkowane już wcześniej. Ciekawostki o Francji – odkryj najciekawsze informacje o życiu, historii i kulturze francuskiej Światowa stolica sztuki, mody, wyśmienitej kuchni i najlepszego wina – Francja to kraj niezwykły pod wieloma względami, który naprawdę potrafi zaskoczyć. Zastanawiasz się, czym jeszcze za... Ostatni bastion Tymi okruchami szczęścia nie raczyli się jednak raczej katarzy, których historia jest nierozerwalnie związana z Langwedocją. I to nie tylko dlatego, że za ich czasów calissons jeszcze raczej nie istniały, ale też dlatego, że ci przedstawiciele religijnej sekty praktykowali ubóstwo i niechętnie patrzyli na wszelkiego rodzaju rozpustę. Za swoje ortodoksyjne poglądy zapłacili najwyższą cenę. Sprzeciwiając się ustrojowi feudalnemu oraz ignorując kościelną hierarchię, szybko podpadli papieżowi, który – co tu dużo mówić – na bogactwo patrzył raczej przychylnym okiem. W 1208 r. Innocenty III uznał katarów za heretyków i uruchomił przeciwko nim machinę inkwizycji. Nad ich głowami zaczęły się kłębić czarne chmury. Przez kolejne lata przedstawiciele sekty byli przepędzani, torturowani, zabijani. Większość rozproszyła się po langwedockich zamkach, szukając schronienia i próbując odpierać wojska krucjaty. Ta historia dobiegła końca w 1244 r. w Montségur. Docieram tam kilka dni później, przemierzając opustoszałe, rzadko odwiedzane dróżki przecinające senne wioski z garstką mieszkańców i wijące się u podnóży Pirenejów i wzdłuż skalnych klifów. Kamienny zamek w Montségur tkwi na szczycie góry. Twierdza była jedną z ostatnich kryjówek katarów. Chcąc do niej dojść, muszę się wspiąć po wąskiej ścieżce idącej na szczyt zakosami – ten marsz zajmuje mi niecałą godzinę. Ruiny zamku są w pełni dostępne. Przez kolejne minuty błąkam się pomiędzy porośniętymi trawami i niską roślinnością murami, spoglądam przez kamienne otwory i próbuję sobie wyobrazić, co czuli kryjący się tu członkowie ruchu religijnego, widząc nadciągające wojska inkwizycji. Po niemal 10-miesięcznym oblężeniu, 16 marca 1244 r., cytadela została zdobyta (a ściśle mówiąc, poddana), a dwustu obrońców, którzy odmówili wyrzeczenia się swoich wierzeń, spalono na stosie. Tak zakończyła się historia katarów. W malutkiej wiosce poniżej zamku zaglądam jeszcze do muzeum poświęconego historii Montségur. Przystaję przy szkieletach dwóch katarów. Odnaleziono ich z grotami strzał pomiędzy kośćmi – prawdopodobnie zginęli, uciekając z obleganej twierdzy. W nocy dzieje się prawdziwa magia Surowy ascetyzm katarów wydaje się nie pasować do dzisiejszych czasów, otaczająca religijne bractwo aura niezłomności i odwagi wciąż jednak okazuje się kusząca. Co roku kilka tysięcy piechurów decyduje się na wyruszenie na 250-kilometrowy Szlak Katarów. Górska trasa rozpoczyna się w Port la Nouvelle, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, by wciąć się w głąb lądu i zataczając kilka pętli, dotrzeć do Foix. Nie mam tyle czasu, a pewnie i sił, by podjąć się tak długiego marszu, odwiedzam jednak jeden z ważniejszych punktów na szlaku – Carcassonne. W tym średniowiecznym mieście katarzy rezydowali długo, broniąc się przed kolejnymi atakami. Carcassonne sławę zawdzięcza jednak nie tyle katarom, ile odporności na upływ czasu. Jest jednym z niewielu miejsc w Europie, które zachowało się przez wieki niemal w niezmienionej formie – stare miasto wciąż otoczone jest podwójnym murem strzeżonym przez 52 wieże. Ulokowane na szerokim płaskowyżu jest widoczne z oddali i zbliżając się do niego, bez trudu mogę sobie wyobrazić, jak wyglądał nasz świat w średniowieczu. Gdy przekraczam jednak bramę murów, zostaję szybko przywrócony do rzeczywistości. Carcassonne padło ofiarą własnego sukcesu – dziś zalane jest tłumem zwiedzających, a idąc brukowanymi uliczkami, muszę się przebijać przez stoiska z plastikowymi mieczami, figurkami bohaterów Gry o tron i Władcy Pierścieni. Niemal nikt tu już dziś nie mieszka, większość obywateli przeniosła się do nowej części miasta, a otoczona murami starówka stała się sceną handlowego spektaklu. Jest jednak sposób na to, by poczuć magię Carcassonne: trzeba zostać tu na noc. Wynająć pokój na starówce i zwiedzać ją późnym wieczorem, gdy sklepiki są już zamknięte, a po wycieczkach zjeżdżających do miasta autokarami nie ma śladu. W żółtym świetle latarni ciężkie mury rzucają cień, a Carcassonne jak za wypowiedzeniem zaklęcia staje się wówczas na powrót kwintesencją średniowiecza. Najważniejsze wynalazki średniowiecza. Te odkrycia zmieniły świat Średniowiecze często bywa nazywane również „wiekami ciemnymi” lub „epoką ciemnoty”. To niesprawiedliwe określenie zostało po raz pierwszy użyte przez renesansowych uczonych, którz... Z krewetką w dłoni Jednym z atutów Langwedocji jest wybrzeże i szerokie plaże obmywane Morzem Śródziemnym. Wyjeżdżam z Carcassonne i spędzam leniwe popołudnie na Plage de L’Espiguette. To ciągnący się przez niemal 10 km pas wydm i jasnego piachu na obrzeżach Le Grau de Roi. Rozległa, niemal pusta plaża i niezagospodarowana dzika linia brzegowa przez te kilka godzin stają się dla mnie całym wszechświatem. Pod koniec dnia jadę do Le Grau de Roi, które jest drugim co do wielkości francuskim portem rybackim na Morzu Śródziemnym. A to oznacza jedno: kulinarną ucztę. Zachodzę do restauracji Le Vivier na starym mieście, by zamówić świeżo złowione krewetki oraz lokalny specjał: rouille graulenne. To sałatka z duszonej ośmiornicy i ziemniaków podawana z czosn­kowym sosem ailloli, idealnie współgrająca z tutejszym winem picpoul de pinet. W tej chwili krwawe dramaty średniowiecza, które rozgrywały się na tych ziemiach, wydają się jedynie jakimś ledwo widocznym obrazem. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Góry w Rumunii – Przewodnik po najpiękniejszych szlakach i atrakcjach
Rumunia to kraj, który zaskakuje różnorodnością krajobrazów i bogactwem kultury. Od majestatycznych Karpat po historyczne zabytki Bukowiny, każdy znajdzie tu coś dla siebie. W tym artykule przyjrzymy się najbardziej malowniczym górom Rumunii, jak Góry Rodniańskie i Marmarosz, oraz odkryjemy unikalne atrakcje, które czekają na turystów w tych regionach.
W tym artykule: Góry w Rumunii – Królestwo Karpat Zabytki i Kultura Bukowiny Praktyczne Porady dla Turystów Podsumowanie – Dlaczego warto odwiedzić góry w Rumunii? Rumunia to kraj, w którym majestatyczne góry spotykają się z bogatą kulturą i historią. W sercu Karpat skrywają się malownicze szlaki i wyjątkowe zabytki, które zachwycają każdego, kto odważy się odkryć ich piękno. W tym artykule zabierzemy cię w podróż po najpiękniejszych zakątkach gór Rumunii, od dzikich i tajemniczych Gór Rodniańskich po historyczne skarby Bukowiny. Góry w Rumunii – Królestwo Karpat Góry Rodniańskie – Najwyższe szczyty i wyjątkowe szlaki Góry Rodniańskie to jeden z najpiękniejszych regionów górskich w Rumunii, który zachwyca nie tylko wysokością swoich szczytów, ale także dziką, nieujarzmioną naturą. Najwyższym szczytem tego pasma jest Pietrosul, wznoszący się na wysokość 2303 m n.p.m. To tak, jakby Rysy, najwyższy szczyt Polski, postawić w okolicach Zakopanego – robi wrażenie, prawda? Pietrosul przyciąga turystów, mimo że droga na szczyt bywa wymagająca i, jak zauważyli podróżnicy, nie zawsze oferuje spektakularne widoki. Szlak na Pietrosul to prawdziwe wyzwanie – od niższych partii, które prowadzą przez gęste lasy, aż po wyższe, gdzie często toniesz w chmurach. Jednak Góry Rodniańskie oferują o wiele więcej – przepiękne widoki, które zapierają dech w piersiach, rozległe łąki i niemal całkowity brak cywilizacji. Idealne miejsce na ucieczkę od zgiełku miasta. Marmarosz – Dzikość i piękno natury Marmarosz to kraina, która charakteryzuje się surowym pięknem i dziką przyrodą. To tu, w Górach Marmaroskich, możesz poczuć się jak w Bieszczadach, ale na wyższym poziomie – zarówno dosłownie, jak i w przenośni. Region ten, oddzielony od Gór Rodniańskich Przełęczą Prislop, jest idealnym miejscem dla osób, które pragną eksplorować mniej uczęszczane szlaki. Plantacje herbaty i malownicze Góry Kaçkar. Oto zielona oaza Turcji W pełnej życia tureckiej prowincji Rize wzgórza pokrywają plantacje herbaty. Życie płynie w rytmie „Sıkıntı yok”, czyli „Nie ma problemu". To właśnie w północno-wschodniej częś... Przełęcz Prislop to ważne miejsce, nie tylko z geograficznego, ale i historycznego punktu widzenia. Oddziela ona Marmarosz od Bukowiny i stanowi doskonały punkt wyjścia do wędrówek po górach. W pobliżu znajduje się cmentarz żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej, gdzie spoczywają także Polacy, walczący w szeregach II Brygady Legionów Polskich. Przełęcz Prislop – Wrota do Karpat Marmaroskich Przełęcz Prislop, na wysokości 1416 m n.p.m., to miejsce, które łączy Marmarosz z Bukowiną. Jest to również popularny punkt wyjściowy dla tych, którzy chcą zdobyć najwyższe szczyty Karpat Marmaroskich. Warto rozważyć biwak w tej okolicy, zwłaszcza że pracownicy parku narodowego wyznaczyli tu kilka miejsc do rozbicia namiotu. Otoczone górami, te miejsca biwakowe oferują wspaniałe widoki i spokój, który trudno znaleźć w innych, bardziej turystycznych częściach Europy. Zabytki i Kultura Bukowiny Wesoły cmentarz w Săpânța – Miejsce, gdzie tradycja spotyka sztukę W Bukowinie, jednym z najbardziej fascynujących miejsc jest Wesoły Cmentarz w Săpânța. To unikalne miejsce, które wyróżnia się na tle innych cmentarzy swoją kolorystyką i specyficzną atmosferą. Niebieskie nagrobki ozdobione są scenami z życia zmarłych oraz zabawnymi, czasem ironicznymi epitafiami. Mimo, że miejsce to stało się popularną atrakcją turystyczną, nadal pełni funkcję cmentarza, a świeże groby przypominają o jego pierwotnym przeznaczeniu. Monastyr Moldovita – Perła Bukowiny na liście UNESCO Monastyr Moldovita, wpisany na listę UNESCO, to kolejna atrakcja Bukowiny, której nie można pominąć. Świątynia pochodzi z XVI wieku i jest ozdobiona malowidłami zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Każdy detal jest tu starannie wykonany, co sprawia, że monastyr zachwyca swoją wyjątkowością. To jedno z miejsc, które najlepiej oddaje ducha rumuńskiej Bukowiny – regionu pełnego historii i tradycji. Praktyczne Porady dla Turystów Najlepsze czas na wędrówki po Rumunii Góry Rumunii są dostępne przez większą część roku, jednak najlepszy czas na wędrówki to późna wiosna oraz wczesna jesień. Wiosną przyroda budzi się do życia, a pogoda jest łaskawa, co pozwala cieszyć się wędrówkami bez zbytniego upału. Jesienią zaś, kolory gór są najpiękniejsze, a temperatury wciąż sprzyjają długim spacerom. Co zabierać ze sobą na wyprawy górskie Planując wyprawy w góry Rumunii, warto dobrze się przygotować. Ze względu na dzikość i izolację wielu szlaków, należy zabrać ze sobą wszystko, co potrzebne do przetrwania w warunkach terenowych. Namiot, śpiwór, ciepłe ubrania, zapas jedzenia i wody, a także sprzęt do gotowania są absolutnie niezbędne. Warto także mieć przy sobie mapę, gdyż nie wszystkie szlaki są dobrze oznaczone, a pogoda w górach potrafi zmienić się w mgnieniu oka. Podsumowanie – Dlaczego warto odwiedzić góry w Rumunii? Góry w Rumunii to idealne miejsce dla miłośników dzikiej przyrody i zapierających dech w piersiach krajobrazów. Od majestatycznych Gór Rodniańskich, przez dzikie i piękne Marmarosz, po historyczne zabytki Bukowiny – każdy znajdzie tu coś dla siebie. Dzięki różnorodności szlaków, zarówno początkujący, jak i zaawansowani turyści będą mogli cieszyć się wędrówkami wśród nieskażonej natury. Źródło: National Geographic Traveler