Czarny kot w legendach świata. Bardzo często zwiastował szczęście, nie pecha
Czarne koty od wieków wzbudzały emocje i prowokowały wyobraźnię. W jednych kulturach widziano w nich zwiastuny nieszczęścia, w innych — opiekunów domu, talizmany szczęścia i strażników przed złymi mocami.
W tym artykule: Czarny kot we Francji i w Europie Kot Maneki-neko w Japonii Czarny kot w Anglii Czarny kot w Ameryce Czarne koty na świecie Kot na morzu Kot sprzymierzeńcem marynarzy Kot maskotką okrętów Obsesje francuskich marynarzy Moce ezoteryczne i terapeutyczne Czarny kot to zwierzę niepospolite, na przestrzeni wieków przeżywał mnóstwo przygód. Istnieje w legendach krajów z całego świata i bez wątpienia jest to kot inny niż wszystkie. 5 kocich cech według naukowców. Sprawdź, czy twój kot ma choć jedną z nich Biolodzy wyróżnili 5 typów kocich charakterów. Które rasy kotów są najbardziej strachliwe? Czarny kot we Francji i w Europie W wielu francuskich regionach – w Zagłębiu Paryskim, w Żyrondzie, w regionie Loara – Atlantyk czy na Południu – tam najczęściej uważano, że czarny kot przynosi szczęście mieszkańcom domu, w którym żyje. A kiedy czarny kot kichnie w pobliżu panny młodej, w dzień ślubu, małżeństwo będzie szczęśliwe. W Béarn (historyczna prowincja w południowo–zachodniej Francji – przyp. tłum.) wierzono, że czarny kot dlatego przynosi szczęście, bo ma nadprzyrodzoną moc odganiania złych czarów. W Dolnej Bretanii opowiadano, że jeśli czarny kot ma choć jeden biały włos, to włos ten będzie szczególnie cennym talizmanem dla tego, kto go wyrwie. W Burbonii (region historyczny w centrum Francji, dzisiaj część Owernii – przyp. tłum.) w środku Francji pokutuje przesąd, że jeśli czarny kot umości się na kolanach kobiety w ciąży i mrugnie trzy razy, na świat przyjdzie chłopiec. W Wogezach, aby myśliwy niecelnie strzelał wystarczy ukryć w jego myśliwskiej torbie lewą łapę czarnego kota. Nader często jednak tradycje i zwyczaje idą wbrew logice... Trzeba zabić jedno zwierzę, żeby uratować inne. W Owernii sądzono, że spotkanie czarnej kotki przy pełni księżyca to dobra wróżba, bowiem istnieje duże prawdopodobieństwo, że wasza sakiewka napełni się złotem. W Szkocji wałęsający się czarny kot, który schroni się na dachu domostwa, przynosi mieszkańcom dobrobyt i szczęście. W Belgii i w Luksemburgu uważa się czarnego kota za najlepszego z kotów i największego wśród nich pogromcę gryzoni. W Walonii, jeżeli w miocie pojawi się czarny kot, jest to oznaką szczęścia i pomyślności. Natomiast nie wolno go oddawać, ponieważ spadną na was kłopoty. W Holandii, jeżeli u twojego sąsiada urodziły się właśnie małe koty i podaruje on wam jednego z nich, czarnego, będzie to dobrą wróżbą, ponieważ symbolicznie „wprowadzi do waszego domu szczęście”. Kot Maneki-neko w Japonii W Japonii koty pojawiły się w VI wieku, równocześnie z doktryną buddyjską, lecz dopiero od 19 września roku 999, kiedy to cesarz Ichijo na trzynaste urodziny otrzymał w podarunku kota, rozpoczął się kult kota, którego uznano za zwierzę święte. W Kraju Wschodzącego Słońca uważa się kota za talizman, a zwłaszcza gdy ma on umaszczenie „szylkretowe”, z przewagą rudego i czarnego. Japończycy darzą koty uwielbieniem, a liczni artyści, na przykład Utagawa Hiroshige czy Utagawa Kuniyoshi uwiecznili je w wielu swoich pracach – często był to właśnie kot czarny. To zresztą właśnie w Japonii stworzono Maneki-neko, na wzór Bobtail, kota o krótkim, zakręconym ogonku – uważa się go za talizman domu. Taką tradycyjną figurkę, zazwyczaj ceramiczną lub wykonaną z porcelany, często też z plastiku, znajdujemy w butikach z pamiątkami. Maneki-neko, kot inny niż wszystkie, przedstawiany jest w pozycji siedzącej z uniesioną na wysokość ucha łapą, lewą lub prawą. Widzimy go na sklepowych wystawach, jest także przy kasach w centrach handlowych oraz w pachinko (salonach gier). Maneki-neko mają też swoje miejsce w domach, często w postaci skarbonki, wieszaka na klucze czy innych, bardziej lub mniej przydatnych przedmiotów. Maneki znaczy „zapraszać” w sensie „przyciągać”, „zachęcać do wejścia” a neko oznacza „kot”. Otóż sądzi się, że Maneki-neko przyciąga powodzenie. Maneki-neko z uniesioną lewą łapą ma sprowadzać klientów, z uniesioną prawą – pieniądze. Niektóre z figurek mają uniesione obie łapy. Im więcej Maneki-neko z lewą łapą w górze, tym większe powodzenie. Ten symboliczny koci gest ma swoje źródło w przysłowiu chińskiej dynastii Tang: „Kiedy kot się myje, zbliżają się goście”. Maneki-neko istnieje we wszystkich kolorach, czasami wręcz nieprawdopodobnych, a każdy ma inną moc: trójkolorowy, najbardziej popularny (biały z czarnymi i rudymi plamkami), to potężny talizman szczęścia, zielony zapewnia powodzenie na studiach, różowy przynosi szczęście w miłości, złoty zapewnia bogactwo, biały symbolizuje czystość, czerwony chroni przed chorobami. Maneki-neko istnieje, a jakże, również w kolorze czarnym. Ma moc odganiania złych duchów. Największą popularnością cieszy się u kobiet, wierzy się bowiem, że broni przed napastnikami. Czarny kot w Anglii Anglicy przypisują czarnemu kotu szczególne przymioty i talenty, nietrudno więc dostrzec, jak wiele życzliwości mają dla tych zwierzaków. Krótko mówiąc, czarny kot jest dla Anglików synonimem szczęścia! Na północy kraju zobaczenie czarnego kota przynosi szczęście, dlatego tradycja każe w tym momencie wypowiedzieć jakieś życzenie. Czarny kot, który szuka schronienia w domu lub na statku, przynosi pomyślność, a także pieniądze, pod warunkiem wszakże, że się go nie wygoni. Uzależnionym od gier radzi się, by mieli przy sobie włos czarnego kota lub, żeby siedem razy pogłaskali go po grzbiecie przed rozpoczęciem gry. Możecie też wygrać w Lotto, jeżeli przeciągniecie swój kupon po kocim grzbiecie... Nie twierdzimy jednakże, że kotu to się spodoba! W Anglii czarny kot jest uważany za talizman szczęścia do tego stopnia, że nawet wierzy się, że kiedy dziewczyna mieszka razem z czarnym kotem, stanowi to obietnicę pojawienia się wielu zalotników oraz stabilnego związku. A noszenie ubrania z wizerunkami kotów, czarnych bądź nie, to sposób na przyciąganie szczęścia. Czarny kot w Ameryce Amerykanie, którzy szczególnie admirują czarne koty z białym łepkiem – taki właśnie nader często pojawia się w amerykańskich kreskówkach – twierdzą, że czarny kot w domu przynosi rodzinie szczęście, a ponadto chroni dom przed pożarem. Popularne są broszki i spinki w postaci czarnego kota, bo przynoszą szczęście. Zaleca się także noszenie w saszetce zawiązanej na szyi, kilku białych włosów wyrwanych swojemu czarnemu kotu, jako talizman chroniący przed niepożądanymi zdarzeniami lub przed... zbłąkanymi czarownicami. W Ameryce wierzy się również, że czarny kot pozwala odzyskać ukochaną osobę. Radzi się zamknąć kota na kilka chwil w koszyku, następnie należy na nim usiąść i trzykrotnie powtórzyć: „miłości moja, wróć do mnie”, intensywnie przy tym myśląc o ukochanym (ukochanej). Praktyka ta nie potwierdza, czy ukochany wraca... lecz cóż szkodzi spróbować! Czarne koty na świecie W roku 600 naszej ery, prorok Mahomet głosił wiarę, zawsze trzymając na rękach kota. Nie wiadomo, czy był to kot czarny, lecz od tego czasu kot uważany był za zwierzę święte. Podobno kot uratował Mahometa przed ukąszeniem jadowitego węża. W Brazylii, Nana, wróżka płodności i twórczości, jest także obrończynią kotów. A na przykład w mieście Salvador de Bahia, czarne koty są otoczone szczególnym szacunkiem, bowiem przypisuje się im moce obronne. W Chinach czarny kot chroni przed złymi duchami. Około roku 500 p.n.e. Konfucjusz miał kota. W Kambodży pojawienie się czarnego kota zapowiada deszcz po długim okresie suszy. W Tajlandii przypisuje się każdemu kotu, niezależnie od umaszczenia, umiejętność przewidywania trzęsień ziemi oraz momentu ich nadejścia. Skądinąd jednak wiadomo, że w czasie tsunami w Tajlandii w grudniu 2004 roku, wszystkie gatunki zwierząt „przepowiedziały” katastrofę. W Republice Środkowej Afryki, przez wiele lat torebki na „zioła” wytwarzano ze skór czarnych kotów. Istnieje jeszcze wiele przesądów związanych z czarnych kotem, których pochodzenia nie znamy. Na przykład: zobaczyć postać czarnego kota – mieć szczęście. A jeśli przechodzicie drogą, tuż po tym, jak przebiegnie ją czarny kot, pomyślcie koniecznie życzenie, na pewno się spełni! Kot na morzu Marynarze są bardzo przesądni, a trzeba mieć w sobie niezwykłą odwagę, by stawić czoła oceanom i morzom, zatem chronić się należy wszelkimi sposobami, z gris-gris włącznie (zaklęcie, talizman voodoo dla ochrony przed złem – przyp. tłum.) i uważnie patrzeć na wszelkie znaki... Morskie przesądy istnieją od wieków i nadal mają się dobrze. Marynarzom i rybakom nie wszystkie zwierzęta były miłe. Na przykład strasznie bali się królików. Zabraniano nawet wymieniać ich imienia na pokładzie statku. Wywodziło się to stąd, że króliki, stworzenia ogromnie żarłoczne, niszczyły sieci rybackie i liny statku. Podobnie, jak inne gryzonie, również szczury były przekleństwem załóg, tym bardziej że nie tylko niszczyły sieci, lecz dobierały się do zapasów jedzenia, a także roznosiły choroby zarażając nieraz całą załogę. Kot sprzymierzeńcem marynarzy Dlatego też kot, pogromca szczurów, stał się sprzymierzeńcem marynarzy i żaden statek nie wybierał się w podróż bez zaokrętowania kilku kotów, w tym koniecznie czarnych. Towarzystwa ubezpieczeniowe z Genui wymagały zaliczania kotów do załogi statku jako środka zabezpieczenia ładunku żywności oraz stanu statku. Podobnie galery weneckie w XV wieku, okrętowały majtka zwanego „strażnikiem kotów”. Majtek ów pilnował, by kotom niczego nie brakowało i żeby ciągle pozostawały w gotowości do tępienia gryzoni. Także Colbert, ówczesny francuski minister ds. floty morskiej wymagał, by koty figurowały w składzie załogi. Jego autorstwa jest również słynne zdanie: „Statek może wypłynąć w morze, jeżeli na pokładzie ma co najmniej dwa koty”. Ten zwyczaj zaokrętowania kotów na statek sięga jeszcze czasów starożytnego Egiptu. Już 8 tysięcy lat temu Egipcjanie dbali, by na statku znalazły się koty, ponieważ wierzyli, że zapewnią szczęśliwą przeprawę Nilem i innymi wodami. W taki zresztą sposób kot został wprowadzony do Europy. Anegdota mówi, że statek uznawano za opuszczony, gdy na jego pokładzie nie dostrzeżono śladu żywej duszy a ten, kto na niego trafi, może całkowicie legalnie go sobie przywłaszczyć i nie będzie to wcale wbrew prawu. Stąd wywodzi się wyrażenie „nie ma już kota na statku” (franc. synonim „nie ma żywej duszy” – przyp. tłum.). Bo jeśli choć jeden kot znajdował się na pokładzie, mimo że nie było śladu załogi, statek nie był uważany za opuszczony. Mózgi udomowionych kotów zmniejszyły się na przestrzeni lat. Czy wpłynęło to na ich inteligencję? Naukowcy tłumaczą, jak udomowienie wpłynęło na koty. Wnioski są zaskakujące! Kot maskotką okrętów Obecność czarnego kota na statku, oprócz tępienia szczurów, miała jeszcze jeden cel: kot był maskotką okrętu. Księgi pokładowe angielskich okrętów, między XVII a XX wiekiem, zawsze podawały imię czarnego kota, ponieważ traktowano go jako pełnoprawnego członka załogi. Powstała w 1688 roku brytyjska korporacja ubezpieczeniowa Lloyd's of London zawierała w kontraktach morskich klauzulę o obowiązkowym posiadaniu na pokładzie statku pewnej liczby kotów, w tym koniecznie przynajmniej jednego czarnego, co stanowiło w ogóle warunek ubezpieczenia statku. Liczba kotów była skrupulatnie kalkulowana w stosunku do rozmiarów statku oraz ilości prowiantu. Brytyjski okręt Royal Navy Pembroke pływał przez długi czas z czarnym kotem zwanym Charlie, prawdziwą maskotką całej załogi. Okręt ten wsławił się w czasie deportacji Akadian w 1755 roku (wysiedlanie francuskojęzycznych mieszkańców Akadii, dziś Nowej Szkocji – przyp. tłum.). Po swojej śmierci, Charlie został pochowany z honorami wojskowymi. Także w XX wieku, sławę zyskało wiele czarnych kotów pływających na okrętach wojennych: Peebles, kot wyjątkowo inteligentny, służył na fregacie HMS Western Isles, był tu maskotką służącą wzmacnianiu morale załogi. Tiddles, urodzony na statku HMS Argus, spędził swoje kocie życie na lotniskowcu. Widzimy go na zdjęciu obok, na statku HMS Victorious, jak siedzi na swoim ulubionym stanowisku obserwacyjnym na tylnym kabestanie, gdzie zazwyczaj bawił się liną okrętowego dzwonu. Blackie, maskotka HMS Prince of Wales, miał zaszczyt spotkać tu Winstona Churchilla w sierpniu 1941 roku, kiedy ten prowadził na statku, u wybrzeży Nowej Ziemi, rozmowy z amerykańskim prezydentem Roosveltem. Gdy grano amerykański hymn, z morza wyłonił się amerykański niszczyciel, a przechadzający się po pokładzie Blackie nagle skoczył w jego kierunku. Wtedy Winston Churchill szybko złapał i mocno przytrzymał kota, bo przecież Blackie był maskotką wyłącznie HMS Prince of Wales! Obsesje francuskich marynarzy Natomiast francuscy marynarze bali się czarnych kotów, i to mimo że powszechnie ceniono ich obecność na statkach, ponieważ broniły przed gryzoniami zapasów żywności, olinowania i sieci, o czym wcześniej wspominaliśmy. Dla Francuzów, jeżeli, przypadkiem, czarny kot zbliżył się do statku gotowego do wypłynięcia, często był to powód do zaniechania wyjścia w morze. Z kolei, jeżeli kot, niezależnie od koloru sierści, pojawił się w momencie zaokrętowania, marynarze musieli go zatrzymać, bo przegonienie go ze statku stanowiłoby złą wróżbę i zapowiadało niebezpieczny rejs, w czasie którego burze i różne niebezpieczeństwa groziłyby statkowi i jego załodze. Zatem, w tej sytuacji, czarny kot stanowił ochronę. Moce ezoteryczne i terapeutyczne Nie do wiary, lecz musicie wiedzieć, że czarny kot, niezależnie od tych wszystkich legend i opowieści, ma również, oczywiście według dawnych ludowych wierzeń, moce egzorcystyczne i terapeutyczne! Czasami złowrogi wizerunek czarnego kota był tak silnie zakorzeniony w ludowych wierzeniach, że wprost pobudzał do kreowania najbardziej szalonych i nieprawdopodobnych przesądów. A zarazem przypisywania mu zdolności uzdrawiania. Otóż: Zjedzenie mózgu czarnego kota jest silnie trujące, może wywołać utratę świadomości oraz obłęd. Od noszenia futra z czarnego kota można schudnąć, lecz w pewnych epokach, szczupłość była oznaką biedy, podczas gdy otyłość bogactwa. Manuskrypt Kiramidesa z XII wieku mówi, że jądra czarnego kota z garścią soli pozwalają odegnać demony. Owijanie się w skórę z czarnego kota leczy reumatyzm. Skuteczny lek na skutki nieszczęśliwego upadku: odciąć kotu ogon i wyssać z niego krew. Serce czarnego kota przytroczone do lewego ramienia uśmierza ból. W dzisiejszych czasach badania potwierdziły korzyści płynące z towarzystwa kota, czarnego lub innego. Otóż, właściciele kotów są w mniejszym stopniu, niż inni, narażeni na zawał serca oraz dodatkowo są bardziej odporni na stres. Lecz to nie wszystko, słuchanie mruczenia kota jest lecznicze, zmniejsza ryzyko depresji, ponadto zwiększa gęstość kości, a nawet obniża ciśnienie tętnicze. Nazywa się to „mruczoterapią”! Co więcej, samo głaskanie kota jest dobroczynne, z pewnością ten fakt wpłynął na rozwój kocich barów w Japonii! Tekst pochodzi z książki „Tajemniczy czarny kot" francuskiej pisarki Nathalie Semenuik (Wyd. Alma Press) Czytaj więcej fascynujących artykułów o kotach: Oto 3 powody, dla których twój kot budzi cię bladym świtem Co zrobić, gdy regularnie kot budzi cię o brzasku? Naukowczynie z australijskiego Uniwersytetu Adelajdy podają 3 sposoby na kocie skowronki. Najbrzydsze koty – TOP 10 zaskakujących ras kotów Najbrzydsze koty mają tyle samo przeciwników, co zwolenników. Złośliwi twierdzą, że ich faktyczne piękno musi kryć się pod wyjątkowo szpetną powłoką. Ci, którym dziwne rasy sympatycz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najbrzydsze-koty-top-10-zaskakujacych-ras-kotow-fot-laura-chiesa-pacific-press-lightrocket-via-getty-images-6da3a16.jpeg" width="938" height="626" alt="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" title="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" /> Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar...
Najstarszy ojciec na świecie doczekał się syna w wieku 94 lat. Nigdy nie stracił wiary
Najstarszy ojciec na świecie miał grubo ponad 90 lat, gdy doczekał się narodzin pierworodnego syna. Ta historia, choć brzmi jak scenariusz filmu, zdarzyła się naprawdę. Niestety, nie miała happy endu.
W tym artykule: Historia najstarszego ojca na świecie Najstarsi ojcowie na świecie Ile lat ma najstarszy ojciec w Polsce? „Ojcowskie” rekordy i ciekawostki Najstarsza matka świata udowodniła, że na macierzyństwo nigdy nie jest za późno. María del Carmen Bousada de Lara z Hiszpanii, bo o niej mowa, została mamą dzięki metodzie in vitro, mając 67 lat. Niewiele młodsza była najstarsza matka w Polsce, czyli Barbara Sienkiewicz. Aktora w 2015 roku, tuż przed 60. urodzinami, urodziła bliźnięta. Choć oba przypadki budzą skrajne emocje, to i tak nic w porównaniu z wiekiem najstarszego ojca na świecie, który upragnionego potomka doczekał się grubo po 90-tce. Jego historia to gotowy scenariusz na film, ale bez szczęśliwego zakończenia. Historia najstarszego ojca na świecie Chociaż trudno w to uwierzyć, najstarszy ojciec na świecie miał 94 lata, gdy doczekał się narodzin – co warto zaznaczyć – pierwszego dziecka. Ramjeet Ragav, mieszkaniec miasta Kharkhoda w pobliżu Nowego Delhi, trafił na nagłówki gazet w 2010 r. Wówczas jego młodsza o ponad trzy dekady żona urodziła mu upragnionego syna. Dwa lata później Hinuds ponownie został tatą, poprawiając tym samym własny rekord. Radość z rodzicielstwa nie trwała jednak długo. W 2013 r. najstarszy syn pary, Raghava, padł ofiarą porywaczy i nigdy nie udało się go odnaleźć. Po kilku miesiącach od tych wydarzeń najstarszy ojciec świata musiał pogodzić się nie tylko z utratą pociechy, ale także żony. Shakuntala postanowiła odejść od sędziwego męża, zabierając ze sobą drugiego syna. Ramjeet Ragav zmarł w lutym 2020 r. wskutek obrażeń, jakich doznał podczas pożaru domu. Mężczyzna przez przypadek zaprószył ogień, paląc fajkę w łóżku. Mimo natychmiastowej reakcji sąsiadów 104-latka nie udało się uratować. Najstarsi ojcowie na świecie Wiele źródeł podaje, że najstarszym ojcem w historii był James E. Smith. Amerykanin, jak sam twierdził, został tatą w wieku 101 lat. Nie ma jednak żadnych oficjalnych potwierdzeń na ten temat. Według Księgi Rekordów Guinnessa najstarszy ojciec na świecie to Australijczyk Les Colley (1898 – 1998). Mężczyzna w momencie narodzin swojego dziewiątego dziecka, syna o imieniu Oswald, miał 92 lata i 10 miesięcy. Matką chłopca była o wiele młodsza od Colleya mieszkanka Fidżi, którą staruszek zapoznał za pośrednictwem biura matrymonialnego, mając wówczas 90 lat. Podobnych przypadków jest jednak znacznie więcej. W 2017 r. pochodzący z Palestyny Mahmoud al-Adam został ojcem po raz dwunasty, gdy również miał 92 lata. Z kolei w 2019 r. włoskie media donosiły, że w jednym ze szpitali w regionie Apulia, w walentynkowy poranek na świat przyszło dziecko, którego ojcem był 93-latek. Nieco młodszy był Julio Iglesias, dziadek hiszpańskiego piosenkarza Enrique Iglesiasa, który w wieku 88 lat ponownie cieszył się z bycia tatą. W grudniu 2005 r. Julio Sr. poinformował, że wraz z ukochaną spodziewa się ich drugiego dziecka. Słynny ginekolog niestety nie doczekał narodzin kolejnej pociechy. Ruth Iglesias urodziła się 26 lipca 2006 r., a więc siedem miesięcy po śmierci swojego ojca. Ile lat ma najstarszy ojciec w Polsce? Andrzej Słupecki z Pasymia (woj. warmińsko-mazurskie) to najstarszy ojciec w Polsce. Mężczyzna w 2009 r. na jednym z portali internetowych poznał swoją żonę, Beatę, a 4 lata później para postanowiła sformalizować związek. Owocem ich miłości jest syn Piotruś, który przyszedł na świat 12 kwietnia 2017 r. Jego tata miał wówczas 81 lat. Przypomnijmy, że poprzednim rekordzistą był pan Zenon z Pustówki (woj. zachodniopomorskie), który został ojcem w wieku 75 lat. Są kuzynami, ale genetycznie to rodzeństwo. Ich rodzice pobrali się z bliźniętami Bliźnięta jednojajowe niezwykle rzadko wiążą się z innymi identycznymi bliźniętami. Dzieci takich par to prawdziwy fenomen genetyczny. Są kuzynami, czy może jednak rodzeństwem? Niektórz... „Ojcowskie” rekordy i ciekawostki Amerykanin Samuel S. Mast w dniu swojej śmierci miał aż 824 żyjących potomków: 11 dzieci, 97 wnuków, 634 prawnuków oraz 82 praprawnuków; Za najmłodszego ojca w historii (choć nie ma oficjalnego potwierdzenia) uznawany jest 9-latek z Chin; Legenda głosi, że Mulaj Ismail, drugi sułtan Maroka z dynastii Alawitów, miał spłodzić 525 synów i 342 córki; John Tyler, 10. prezydent Stanów Zjednoczonych, 15-krotnie zostawał ojcem, co czyni go najbardziej płodnym spośród wszystkich amerykańskich przywódców; George Washington uważany jest za ojca narodu amerykańskiego. Co ciekawe, sam nigdy nie doczekał się własnego potomstwa. Wychowywał jedynie dwójkę dzieci z poprzedniego małżeństwa swojej żony. Źródła: biurorekordow.pl; ilfattoquotidiano.it; english.alarabiya.net; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Historia mistrzostw świata w piłce nożnej sięga niemal 100 lat. Oto najważniejsze fakty i ciekawostki o mundialu
Historia mistrzostw świata w piłce nożnej liczy już niemal sto lat. Pierwszy gwizdek mundialu rozbrzmiał w 1930 roku w Urugwaju – kraju, który był zarówno gospodarzem, jak i pierwszym triumfatorem turnieju.
W tym artykule: Kiedy odbyły się pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej? Gospodarze mistrzostw świata w piłce nożnej Kto zdobył najwięcej tytułów mistrza świata w piłce nożnej? Mistrzowie świata w piłce nożnej – lista Polacy na mistrzostwach świata w piłce nożnej Występy Polaków na mistrzostwach świata w piłce nożnej Ciekawostki o mundialu Piłka nożna to bezapelacyjnie najpopularniejszy sport na Ziemi. Trudno o drugą tak chętnie uprawianą i oglądaną dyscyplinę w skali światowej. Wielkim świętem futbolu jest oczywiście mundial, czyli organizowany co cztery lata turniej wyłaniający piłkarskiego mistrza globu. Więcej o mistrzostwach w dalszej części artykułu. Kiedy odbyły się pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej? Historia mistrzostw świata w piłce nożnej sięga roku 1930. Organizatorem i zwycięzcą pierwszego mundialu był Urugwaj, który w tamtych czasach nie miał sobie równych. Zanim urugwajscy piłkarze sięgnęli po tytuł mistrzów świata przed własną publicznością, w 1924 w Paryżu i 1928 w Amsterdamie triumfowali na igrzyskach olimpijskich. Co ciekawe, były to dwa pierwsze i jak do tej pory jedyne złote medale olimpijskie dla Urugwaju w historii. W rozgrywanych w Montevideo (stolica i największe miasto Urugwaju) mistrzostwach świata udział wzięło zaledwie 13 ekip – siedem z Ameryki Południowej, cztery z Europy i dwie z Ameryki Północnej – podzielonych na cztery grupy. Zwycięzcy każdej z nich przechodzili do fazy pucharowej. W finale turnieju, po półfinałowych zwycięstwach, gospodarze zmierzyli się z Argentyńczykami, których pokonali 4:2. Urugwajski czempionat był jedynym w niemal stuletniej historii mundialu, którego nie poprzedziły eliminacje. Gospodarze mistrzostw świata w piłce nożnej 1930 – Urugwaj 1934 – Włochy 1938 – Francja 1950 – Brazylia 1954 – Szwajcaria 1958 – Szwecja 1962 – Chile 1966 – Anglia 1970 – Meksyk 1974 – RFN 1978 – Argentyna 1982 – Hiszpania 1986 – Meksyk 1990 – Włochy 1994 – USA 1998 – Francja 2002 – Japonia/Korea Południowa 2006 – Niemcy 2010 – RPA 2014 – Brazylia 2018 – Rosja 2022 – Katar 2026 – Meksyk/USA/Kanada W 1942 i 1946 roku turniej finałowy nie odbył się ze względu na II wojnę światową. Kto zdobył najwięcej tytułów mistrza świata w piłce nożnej? Najbardziej utytułowaną reprezentacją w historii mistrzostw świata jest Brazylia. Canarinhos aż pięciokrotnie sięgali po najcenniejsze trofeum globu. Pierwszą wygraną odnotowali w 1958 roku, gdy turniej odbywał się w Szwecji. Cztery lata później z powodzeniem obronili tytuł mistrzowski, po finale z Czechosłowacją. Po nieco słabszych mistrzostwach w Anglii w 1966 r., ponownie zwyciężyli w 1970. Kolejny sukces odnieśli na mundialu w Stanach Zjednoczonych w 1994 r., a po raz ostatni Puchar Świata wznieśli w geście triumfu ponad dwie dekady temu. Na dodatek w swoim dorobku mają dwa srebrne medale z 1950 i 1998 roku. Czterokrotnie zwycięzcami mundialu zostawali Niemcy i Włosi. Kolejni w klasyfikacji, z trzema tytułami na koncie, są Argentyńczycy, czyli aktualni mistrzowie świata. Dwukrotnie Puchar Świata zdobywali Francuzi i Urugwajczycy, a po razie – Anglicy i Hiszpanie. Mistrzowie świata w piłce nożnej – lista 1930 – Urugwaj 1934 – Włochy 1938 – Włochy 1950 – Urugwaj 1954 – RFN 1958 – Brazylia 1962 – Brazylia 1966 – Anglia 1970 – Brazylia 1974 – RFN 1978 – Argentyna 1982 – Włochy 1986 – Argentyna 1990 – RFN 1994 – Brazylia 1998 – Francja 2002 – Brazylia 2006 – Włochy 2010 – Hiszpania 2014 – Niemcy 2018 – Francja 2022 – Argentyna Polacy na mistrzostwach świata w piłce nożnej Reprezentacja Polski dziewięciokrotnie uczestniczyła w piłkarskich mistrzostwach świata. Biało-Czerwoni na mundialu debiutowali w 1938 roku we Francji, dochodząc do 1/8 finału. Na kolejny występ polskich piłkarzy musieliśmy czekać niemal 40 lat. W 1974 r. pod wodzą legendarnego Kazimierza Górskiego Polacy sięgnęli po brązowe medale, pokonując w meczu o trzecie miejsce utytułowanych Brazylijczyków 1:0. Zwycięskiego gola strzelił Grzegorz Lato, najlepszy zawodnik turnieju w RFN. Po raz drugi polska reprezentacja znalazła się w czołowej trójce mundialu w 1982 roku. Po półfinałowej porażce z Włochami, późniejszymi mistrzami świata, „Orły” w „finale pocieszenia” okazały się lepsze od Francuzów. Cztery lata później podopieczni Antoniego Piechniczka dotarli do 1/8 finału, gdzie ulegli 0:4 Brazylii. W 2002 roku Polacy powrócili na mundial po 16 latach przerwy bez większych sukcesów, kończąc rywalizację na fazie grupowej. W 2006 i 2018 r. Biało-Czerowni także nie wyszli z grupy. Podczas ostatniego mundialu w Katarze polska ekipa awansowała do 1/8 finału. Największe stadiony na świecie. Wśród nich słynne Wembley oraz Camp Nou Największe stadiony na świecie, wbrew pozorom, nie znajdują się w Europie. Co więcej, większość z nich nie jest przeznaczona do rozgrywania meczów piłki nożnej. Niektóre zachwycają wie... Występy Polaków na mistrzostwach świata w piłce nożnej 1930 – nie brali udziału 1934 – nie brali udziału 1938 – 1/8 finału 1950 – nie brali udziału 1954 – nie brali udziału 1958 – nie brali udziału 1962 – nie brali udziału 1966 – nie brali udziału 1970 – nie brali udziału 1974 – 3. miejsce 1978 – druga runda fazy grupwej 1982 – 3. miejsce 1986 – 1/8 finału 1990 – nie brali udziału 1994 – nie brali udziału 1998 – nie brali udziału 2002 – faza grupowa 2006 – faza grupowa 2010 – nie brali udziału 2014 – nie brali udziału 2018 – faza grupowa 2022 – 1/8 finału 2026 – nie bierze udziału Ciekawostki o mundialu Brazylia to jedyny kraj, który uczestniczył we wszystkich do tej pory rozegranych mistrzostwach świata. Podczas ostatniego mundialu w Katarze Canarinhos wystąpili po raz 22. Ośmiokrotnie o losach finału mistrzostw świata decydowała dogrywka. W finale mundialu nigdy nie wystąpiła reprezentacja z Azji, Australii, Afryki i Ameryki Północnej. Pelé to najbardziej utytułowany piłkarz w historii mundialu. Słynny Brazylijczyk, który zmarł pod koniec 2022 roku, trzykrotnie zostawał mistrzem świata. Najwięcej bramek na mundialu strzelił Niemiec Miroslav Klose z dorobkiem 16 goli. Drugie miejsce w klasyfikacji wszech czasów zajmuje Portugalczyk Cristiano Rolando (15), a podium uzupełnia inny utytułowany reprezentant Niemiec, Gerd Müller (14). Najwyższe zwycięstwo w historii piłkarskich mistrzostw świata zanotowali Węgrzy podczas mundialu w 1982 roku. Dwukrotni wicemistrzowie globu pokonali reprezentację Salwadoru w fazie grupowej wynikiem 10:1. W 2002 roku mundial po raz pierwszy historii organizowały dwa państwa – Japonia i Korea Południowa. Najbliższe mistrzostwa w 2026 r. odbędą się w trzech krajach – Meksyku, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Republika Południowej Afryki gościła najlepszych piłkarzy świata w 2010 roku jako pierwszy afrykański kraj w historii mundialu. Sześciokrotnie mistrzostwa świata wygrywali gospodarze. Byli to Urugwajczycy w 1930 roku, Włosi cztery lata później, Anglicy w 1966, Niemcy w 1974, Argentyńczycy podczas kolejnego mundialu oraz Francuzi w 1998. Dwukrotnie z rzędu tytuł mistrzów świata zdobyły wyłącznie reprezentacje Włoch (1934 i 1938) oraz Brazylii (1958 i 1962). Włosi częściej triumfowali w mistrzostwach świata (czterokrotnie) niż w mistrzostwach Europy (dwa tytuły). Od 1998 roku w mistrzostwach udział biorą 32 zespoły. W 2026 r. liczba ta wzrośnie do 48. Pierwszą maskotką w historii mistrzostw globu był Lew Willie, czyli oficjalna maskotka mundialu w Anglii w 1966 roku. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Posiadanie psa lub kota daje tyle samo szczęścia, co relacja z ukochaną osobą. Udowadniają to badania
Najnowsze badania przeprowadzone przez brytyjskich ekonomistów dowodzą, że posiadanie psa lub kota zapewnia nam taką samą satysfakcję z życia, co trwałe małżeństwo. Okazuje się, że bezwarunkowa więź z czworonogiem buduje nasze poczucie szczęścia równie skutecznie, jak bliskie relacje z ludźmi czy sukcesy zawodowe.
Spis treści Jak dotychczas badano efekty posiadania zwierząt? To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Psy i koty zmieniają ludzi Każdy opiekun psa czy kota może opowiadać bez końca, ile satysfakcji daje mu życie ze zwierzakiem. Jednak opowieści to nie dowody. Czy można naukowo dowieść, że posiadanie zwierzęcia zwiększa poziom życiowego szczęścia? A jeszcze lepiej – czy można poziom satysfakcji dokładnie wyliczyć i wycenić? Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent w Wielkiej Brytanii postanowili to sprawdzić. Wyniki zaskoczyły ich samych. Jak dotychczas badano pozytywne efekty posiadania zwierząt? Zwierzęta domowe są wszechobecne. Aż 49% polskich gospodarstw domowych ma przynajmniej jednego psa, a 41% – kota. W Polsce żyje 8,1 mln psów oraz 7,2 mln kotów. Na całym świecie podobno żyje aż miliard psów. Najwyraźniej ludzie odnoszą z opieki nad zwierzakami ogromne korzyści. Badania naukowe na ten temat koncentrują się jednak głównie na korzyściach zdrowotnych. Zbadano też, że zwierzęta domowe działają jak „katalizatory społeczne” i pomagają w stworzeniu sieci relacji. Jednak co z innymi efektami, w tym trudno mierzalną satysfakcją z życia z psem czy kotem? Tu literatura naukowa nie dostarcza konkretnych szacunków, jak bardzo zwierzęta domowe nas uszczęśliwiają. Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent postanowili to zbadać. I, jak to ekonomiści, wszystko przeliczyli na pieniądze. To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Aby wyeliminować możliwość fałszywych wyników, skupili się tylko na łatwo mierzalnych zmiennych. Wzięli na warsztat dane z długoterminowego badania 2500 brytyjskich gospodarstw domowych (UK Household Longitudinal Survey). Przeanalizowali, ile z nich polegało na pomocy sąsiadów opiekujących się ich zwierzętami podczas wyjazdów. Zastosowali metodę tzw. zmiennych instrumentalnych. To rodzaj analizy statystycznej, która pozwala na przeciwdziałanie błędom obliczeniowym. Wyniki zaskoczyły ich samych. Odkryli, że towarzystwo zwierząt domowych zwiększa zadowolenie z życia o 3 do 4 punktów w skali od 1 do 7. Ponadto oszacowali, że wartość emocjonalna towarzystwa zwierzęcia domowego odpowiada korzyściom finansowym rzędu 70 tys. funtów rocznie (ok. 345 tys. złotych). Podobne wartości uzyskiwano w badaniach ekonomicznych, przeliczając na pieniądze posiadanie regularnych relacji z małżonkami, przyjaciółmi i krewnymi. „Gdy zobaczyłam te wyniki, byłam zaskoczona. Pomyślałam, że to mnóstwo pieniędzy, nawet dla mnie, choć kocham i mam zwierzęta” — powiedziała Adelina Gschwandtner, profesorka ekonomii, jedna z autorek artykułu. „Ale skoro deklarujemy że zwierzęta są dla nas jak członkowie rodziny, to w sumie nie ma się czemu dziwić” – dodaje. Psy i koty zmieniają ludzi Badanie opublikowano w czasopiśmie „Social Indicators Research”. Ujawniło ono również, że właściciele psów są bardziej ekstrawertyczni, ugodowi i mniej neurotyczni od przeciętnej. Z kolei właściciele kotów cechują się większą otwartością na nowe doświadczenia. Ogólnie opiekunowie zwierząt wykazują wyższy poziom sumienności, otwartości i uważności na innych w porównaniu do osób nieposiadających zwierząt. Posiadają też statystycznie większą siatkę relacji międzyludzkich, na przykład większe rodziny. Dr Gschwandtner podkreśla, że wyniki te mogą mieć istotne znaczenie dla polityki zdrowotnej i społecznej. Sugeruje nawet, że zalecanie posiadania zwierząt domowych może przyczynić się do poprawy jakości życia. Podkreśla też, że badanie ma pewne braki, bo przyjęta metodologia skupia się tylko na psach i kotach. „Nie chcemy umniejszać znaczenia innych zwierząt domowych dla dobrego samopoczucia, takich jak ryby, chomiki, króliki, gady czy konie” – mówi Gschwandtner. Ekonomiści z pewnością znajdą sposób by obliczyć poziom szczęścia także dla nich. Źródło: Social Indicators Research Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Samotny posiłek w restauracji? Psychologowie tłumaczą: to zdrowy nawyk
Dla wielu osób sama myśl o siedzeniu w restauracji w pojedynkę – tylko z talerzem przed sobą i własnymi myślami – może wywoływać pewien dyskomfort. Od lat przyzwyczailiśmy się bowiem, że jedzenie jest przede wszystkim wydarzeniem społecznym: towarzyszą mu rodzinne obiady, spotkania ze znajomymi czy romantyczne kolacje. Coraz więcej osób zaczyna jednak świadomie wybierać samotne wyjścia do restauracji. Co ciekawe, psychologowie zwracają uwagę, że taka praktyka może przynosić zaskakujące korzyści dla naszego samopoczucia i zdrowia psychicznego.
Specjaliści zajmujący się psychologią zachowań społecznych coraz częściej podkreślają, że umiejętność spędzania czasu samemu – także podczas posiłku – nie musi oznaczać izolacji czy braku relacji z innymi. Wręcz przeciwnie, dla wielu osób jest to sposób na chwilę spokoju, refleksję i świadome przeżywanie codzienności. Współczesne podejście do samotnych posiłków powoli się zmienia: zamiast niezręcznej sytuacji zaczynają być postrzegane jako forma dbania o siebie i własne potrzeby. W świecie, w którym niemal każda chwila wypełniona jest komunikacją i bodźcami, spokojny posiłek w pojedynkę może stać się momentem wyciszenia, odzyskania równowagi i budowania większej niezależności emocjonalnej. Jedzenie w restauracji w pojedynkę. Dlaczego wciąż budzi emocje? Przez większą część historii posiłki pełniły funkcję wydarzenia społecznego. Wspólne jedzenie – od ognisk dawnych społeczności łowiecko-zbierackich po współczesne rodzinne obiady – było sposobem budowania więzi, wzmacniania poczucia przynależności oraz dzielenia się doświadczeniami dnia codziennego. Nic więc dziwnego, że w wielu kulturach samotne siedzenie przy restauracyjnym stoliku wciąż bywa postrzegane jako coś nietypowego. Dla niektórych osób taki obraz automatycznie kojarzy się z izolacją lub brakiem towarzystwa. Psychologowie zwracają jednak uwagę, że takie skojarzenia wynikają często z błędnego utożsamiania dwóch różnych zjawisk – samotności i bycia samemu z wyboru. Pierwsze oznacza niechciany stan emocjonalny, drugie natomiast może być świadomą decyzją i formą odpoczynku od bodźców społecznych. Jak wyjaśnia psycholog kliniczny dr Rachel Stern, wiele osób projektuje na innych własne obawy. – Kiedy widzimy kogoś jedzącego samotnie, często wyobrażamy sobie, że czujemy się w tej sytuacji niekomfortowo, osamotnieni lub oceniani przez innych. Tymczasem dla wielu ludzi jest to po prostu spokojny moment dla siebie – podkreśla specjalistka. Podobne stanowisko prezentuje dr Elena Torres, która uważa, że kultura zachodnia zbyt często traktuje samotność jak coś negatywnego. Jej zdaniem chwile spędzane w pojedynkę – nawet podczas zwykłego posiłku – mogą pomagać w budowaniu tożsamości, rozwijaniu kreatywności i wzmacnianiu równowagi emocjonalnej. Jedzenie w restauracji samemu staje się więc nie tyle oznaką wykluczenia, ile sposobem na oswojenie przestrzeni publicznej i większą niezależność psychiczną. – Utożsamiamy bycie samemu z byciem niekochanym lub niepopularnym. Tymczasem samotność jest niezbędna do kształtowania tożsamości, kreatywności i równowagi emocjonalnej. Jeśli nie potrafimy być sami, zaczynamy zbyt mocno polegać na potwierdzeniu ze strony innych, a to może osłabiać autentyczne relacje – podkreśla badaczka. Korzyści psychiczne z jedzenia w restauracji samemu Jedzenie w pojedynkę może przynosić wiele korzyści dla samopoczucia i zdrowia psychicznego. Jedną z najczęściej wskazywanych przez psychologów jest większa uważność podczas posiłku. Gdy nie jesteśmy zaangażowani w rozmowę ani inne rozpraszające bodźce, łatwiej skupić się na samym doświadczeniu jedzenia – jego zapachu, smaku czy konsystencji. Takie świadome przeżywanie chwili sprzyja praktyce uważności, która – jak pokazują badania – pomaga redukować stres i poprawia regulację emocji. Badanie opublikowane w 2020 roku w czasopiśmie „Appetite” wykazało, że osoby jedzące bez rozpraszaczy odczuwają większą satysfakcję z posiłków i rzadziej się przejadają. Posiłek w restauracji bez towarzystwa może także wzmacniać poczucie samodzielności i pewności siebie. Sama decyzja o takim wyjściu oznacza przełamanie presji społecznej i komfortu wynikającego z obecności innych. Jak zauważa terapeuta poznawczo-behawioralny dr Michael Tran, doświadczenie to może budować odporność psychiczną. – Za każdym razem, gdy ktoś decyduje się usiąść sam w restauracji, wzmacnia swoją zdolność do dobrego samopoczucia we własnym towarzystwie. To umiejętność, która przekłada się także na inne obszary życia – od pewności siebie w pracy po bardziej asertywną komunikację – podkreśla specjalista. Taki moment przy stole może również obniżać poziom lęku i być przestrzenią do refleksji. W ciągu dnia rzadko znajdujemy czas na spokojne uporządkowanie myśli, a posiłek spożywany w ciszy staje się naturalną przerwą na analizę wydarzeń czy emocji. Brak konieczności podtrzymywania rozmowy pozwala odpocząć od społecznych oczekiwań i presji, która często towarzyszy spotkaniom w większym gronie. Dla wielu osób to właśnie wtedy pojawia się chwila prawdziwego spokoju i odzyskania równowagi psychicznej. Jak zacząć chodzić samemu do restauracji? Praktyczne wskazówki Z własnego doświadczenia wiem, że wyjścia do restauracji w pojedynkę mogą być bardzo uwalniające. Kilka lat temu zaczęłam robić to świadomie – nie chciałam już czekać, aż znajomi znajdą czas na spotkanie, ani rezygnować z miejsc, do których naprawdę miałam ochotę pójść. Dziś nie jest to dla mnie krępujące, choć początki bywały trudne. Dobrym sposobem na oswojenie się z taką sytuacją jest stopniowe wprowadzanie tego nawyku. Warto zacząć od miejsc, w których presja społeczna wydaje się mniejsza – na przykład kawiarni lub restauracji odwiedzanych w ciągu dnia. Dopiero później można zdecydować się na eleganckie lokale czy wieczorne kolacje, gdy w restauracjach częściej pojawiają się pary i większe grupy. Pomocne bywa także zabranie ze sobą drobnego zajęcia. Ja najczęściej sięgam po książkę, ale równie dobrze sprawdzi się magazyn, dziennik czy podcast. Dzięki temu łatwiej oswoić ciszę i własne towarzystwo, nie uciekając w świat telefonu. Dobrym pomysłem jest również wybieranie stolików przy oknie lub z widokiem na salę – obserwowanie otoczenia daje delikatną stymulację, bez konieczności angażowania się w rozmowy. Jeśli pojawi się skrępowanie, warto pamiętać, że większość ludzi skupia się na własnych sprawach i rzadko zwraca uwagę na innych gości. Przydatne mogą być też proste techniki uważności, np. zauważenie pięciu rzeczy, które widzimy, czy kilku dźwięków wokół. Z czasem dyskomfort znika, a pewność siebie rośnie – bo to właśnie działanie, a nie czekanie na komfort, buduje poczucie swobody. Źródła: Alibaba Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wszystkie pączki świata. Ten słodki przysmak robi furorę nie tylko w tłusty czwartek i nie tylko w Polsce
Pączki to coś więcej niż słodka przekąska – to światowy fenomen. W tłusty czwartek sprawdzamy, kto jeszcze je uwielbia i jakie wersje królują poza Polską. Niektóre wariacje naprawdę zaskakują.
W tym artykule: Historia pączków Pączki na świecie Ciekawostki o pączku Polskie pączki robi się z ciasta drożdżowego i te tradycyjne smaży na smalcu. Idealny pączek po zgnieceniu powinien wrócić do swojego kształtu, musi mieć ładną złocistą skórkę, być lekki i nadziany konfiturą, najlepiej różaną, posypany cukrem pudrem lub polany lukrem z kandyzowaną skórką pomarańczy. Ale nie wszędzie ten popularny w okresie karnawału przysmak jest serwowany na słodko. Historia pączków Starożytni Rzymianie też jedli pączki. Nie miały one jednak zbyt wiele wspólnego z naszymi łakociami. Pączki starożytnych Rzymian były tłuste i wytrawne. Ciasto chlebowe formowano w kulki i nadziewano słoniną, a następnie smażono i maczano w sosie rybnym. Na słodką wersję pączków wpadli Arabowie – smażone ciasto drożdżowe polewali miodem. Niemcy z kolei w XV wieku faszerowali je grzybami i mięsem, zaś Polacy pączkami zajadali się podczas Ostatków. Do Ameryki dotarły one wraz z holenderskimi emigrantami, którzy nadziewali je konfiturami z jabłek lub śliwek. Podobno ich kształt zawdzięczamy berlińskiemu cukiernikowi, który, ze względu na słabe zdrowie, nie mógł służyć w pruskiej armii, więc dla niej gotował. I zaczął z ciasta formować kule na wzór kul armatnich. W Polsce pączki są przyrządzane na słodko od XVI wieku. Wcześniej ciasto było nadziewane słoniną. Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy – Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią? Pancake Day to angielski odpowiednik tłustego czwartku. Zamiast pączków Brytyjczycy pochłaniają jednak naleśniki. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polacy-maja-tlusty-czwartek-a-brytyjczycy-pancake-day-kto-moze-wziac-udzial-w-wyscigu-z-patelnia-0e171e8.jpeg" width="938" height="500" alt="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" title="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" /> Pączki na świecie Jakie są rodzaje pączków? Oto propozycje z całego świata: Bamieh – ciasto wyciskane przez specjalną formę smaży się na oleju, a następnie macza w syropie. Popularne na Bliskim Wschodzie. Donuts – słynne amerykańskie donaty mają dziurkę w środku i polewane są różnokolorowymi glazurami z dodatkami. Crullers – pączki w kształcie obwarzanków, zwane popularnie oponkami, wyrabia się z beignet, czyli wymyślonego we Francji ciasta, i smaży w głębokim tłuszczu. Obecnie są bardzo popularne w Nowym Orleanie. Bombolini – pochodzą z północnych Włoch. Nadziewane są czekoladą, kremem lub owocami. Zeppole – neapolitańskie pączki wyróżniają się tym, że ich nadzienie znajduje się... na wierzchu. Loukoumades – typowe dla Grecji i Turcji małe kulki macza się w syropie lub miodzie. Sufganijot – żydowskie pączki zjada się podczas Chanuki, czyli święta światła. Churros – hiszpańska wariacja ciasta smażonego na tłuszczu. Często dodatkiem do nich jest czekolada, w której moczy się je przed zjedzeniem. Bunuelos – to ulubione pączki Ameryki Łacińskiej. Często do ciasta dodawany jest anyż, a one same serwowane są z syropem. Youtiao – chińskie pączki są raczej słone niż słodkie. Smaży się je zazwyczaj na śniadanie. Lokma – małe turecki pączki smażone na głębokim tłuszczu i nasączone syropem cukrowym lub miodowym Ciekawostki o pączku Pączek ma od 250 do 400 kalorii. Największy pączek świata powstał w 2004 roku w Nowym Jorku. Powiedzieć, że był ogromny, to jakby nic nie powiedzieć. Wpisany do „Księgi Rekordów Guinnessa” przysmak miał 0,5 m grubości, ważył niemal 394 kg i mierzył 1,83 m średnicy. Dla porównana, dorosły tygrys waży maksymalnie 310 kg. Polacy w tłusty czwartek zjadają około 100 milionów pączków. Australijczyk Jesse Freeman w ciągu minuty zjadł 6 pączków z dżemem bez oblizywania warg. Z kolei Leah Shutkever z Wielkiej Brytanii zdołała zjeść w całości aż 10 pączków bez oblizywania warg w ciągu 180 sekund. 11 sekund i 41 setnych sekundy – tyle czasu potrzebował Amerykanin Philip Joseph Santoro, by zjeść pączka w całości bez użycia rąk. Najwyższa wieża z pączków powstała z 3100 pączków i mierzyła 152 cm. Największe pudełko z pączkami ważyło 135 kg. Największa mozaika z pączków powstała we Lwowie, a do jej stworzenia wykorzystano ponad 7 tysięcy pączków.
Wilczy, Śnieżny, Truskawkowy – skąd się wzięły nazwy kolejnych pełni Księżyca
Pełnie Księżyca od wieków budziły fascynację ludzi – nie tylko jako zjawisko astronomiczne, lecz także jako element porządkujący czas, przyrodę i codzienne życie. Tradycyjne nazwy pełni, takie jak Wilczy Księżyc, Różowa Pełnia czy Niebieski Księżyc, nie są dziełem naukowców, lecz efektem obserwacji natury i doświadczeń dawnych społeczności. Skąd się wzięły te określenia, co naprawdę oznaczają i dlaczego do dziś funkcjonują w kulturze popularnej?
Spis treści: Pełnia jako zjawisko astronomiczne i kulturowe Skąd wzięły się nazwy pełni Księżyca? Wilczy, Śnieżny i Robaczy Księżyc – zimowy i wczesnowiosenny cykl pełni Wiosenne i letnie pełnie – cykl wzrostu i obfitości Pełnie jesienne – czas zbiorów i przygotowań Niebieski Księżyc – mit, który stał się definicją Czy nazwy pełni są uniwersalne? Pełnia dziś – między nauką a popkulturą Choć współczesna astronomia opisuje pełnię Księżyca jako konkretną fazę wynikającą z geometrycznego ustawienia Ziemi, Słońca i Księżyca, dla dawnych ludzi miała ona znacznie szersze znaczenie. Cykliczność pełni pozwalała przewidywać zmiany pór roku, planować prace rolnicze, polowania i rytuały, a także orientować się w upływie czasu. To właśnie z tej potrzeby narodziły się ludowe nazwy pełni, ściśle związane z warunkami pogodowymi, fazami wegetacji roślin i zachowaniem zwierząt. Pełnia jako zjawisko astronomiczne i kulturowe Pełnia Księżyca to jedna z najlepiej rozpoznawalnych faz naszego naturalnego satelity. Występuje wtedy, gdy Ziemia znajduje się pomiędzy Słońcem a Księżycem, a cała widoczna z naszej perspektywy tarcza Księżyca jest oświetlona. Z astronomicznego punktu widzenia jest to regularne i przewidywalne zjawisko, pojawiające się średnio co 29,53 dnia, czyli w rytmie tzw. miesiąca synodycznego. Jednak dla człowieka pełnia nigdy nie była wyłącznie zjawiskiem naukowym. Przez tysiąclecia cykl Księżyca wyznaczał rytm życia, wpływał na rolnictwo, polowania, rytuały religijne, a nawet na sposób mierzenia czasu. Właśnie z tej potrzeby orientacji w świecie przyrody narodziły się tradycyjne nazwy pełni Księżyca, które do dziś funkcjonują w kulturze popularnej. Skąd wzięły się nazwy pełni Księżyca? Nazwy przypisywane poszczególnym pełniom nie są oficjalnymi terminami astronomicznymi. Ich źródłem jest folklor, obserwacja przyrody oraz praktyczne potrzeby dawnych społeczności. Najbardziej rozpowszechniony zestaw nazw, znany dziś w Europie, wywodzi się głównie z tradycji rdzennych ludów Ameryki Północnej, a także z europejskich almanachów rolniczych, które przejęły i uporządkowały te określenia. Dla dawnych społeczności nazwa pełni była informacją, a nie poetycką metaforą. Wskazywała, co dzieje się w przyrodzie, jaki jest etap roku i jakie działania należy podjąć: zbierać plony, przygotować zapasy, rozpocząć polowania lub chronić się przed zimą. Warto podkreślić, że nie istniał jeden uniwersalny system nazw. To, co dziś uznajemy za „klasyczny” zestaw, jest w rzeczywistości zbiorem tradycji z konkretnych regionów świata, który z czasem został spopularyzowany globalnie. Wilczy, Śnieżny i Robaczy Księżyc – zimowy i wczesnowiosenny cykl pełni Wilczy Księżyc, przypadający zwykle na styczeń, swoją nazwę zawdzięcza zwiększonej aktywności wilków w środku zimy. W okresie niedoboru pożywienia drapieżniki częściej zbliżały się do ludzkich osad, co pozostawiło trwały ślad w ludowych nazwach i wierzeniach. Lutowa pełnia, znana jako Śnieżny Księżyc, odzwierciedlała najtrudniejszy moment zimy, kiedy opady śniegu były najobfitsze, a warunki życia najbardziej wymagające. W niektórych tradycjach funkcjonowała także jako Głodny Księżyc, co podkreślało realne zagrożenie brakiem żywności. Z kolei Robaczy Księżyc, pojawiający się w marcu, symbolizował początek odwilży. Rozmarzająca gleba odsłaniała dżdżownice, co było sygnałem, że zima ustępuje miejsca wiośnie, a przyroda zaczyna się odradzać. Wiosenne i letnie pełnie – cykl wzrostu i obfitości Wraz z nadejściem wiosny pojawia się Różowy Księżyc, którego nazwa nie odnosi się do koloru tarczy, lecz do kwitnących na różowo dzikich roślin. Był to symbol odradzającej się przyrody i początku intensywnego wzrostu. Kolejna pełnia, często nazywana Kwiatowym Księżycem, podkreślała szczyt wiosennego rozkwitu, gdy roślinność była już bujna, a dni stawały się coraz dłuższe. Następujący po niej Truskawkowy Księżyc wiązał się bezpośrednio z sezonem zbiorów owoców, zwłaszcza tych dojrzewających na przełomie wiosny i lata. Letnie pełnie często miały nazwy związane z dojrzałością natury, obfitością i stabilizacją warunków pogodowych. Był to czas intensywnej pracy, ale także względnego bezpieczeństwa żywnościowego. Pełnie jesienne – czas zbiorów i przygotowań Szczególne miejsce w kalendarzu zajmuje Księżyc Plonów, czyli pełnia przypadająca najbliżej równonocy jesiennej. Dzięki temu, że wschodził tuż po zachodzie Słońca przez kilka kolejnych dni, umożliwiał dłuższą pracę przy zbiorach bez użycia sztucznego światła. Jesienne pełnie, takie jak Kukurydziany Księżyc czy Jęczmienny Księżyc, były bezpośrednio związane z rolnictwem i magazynowaniem żywności. Ich nazwy miały charakter czysto użytkowy i stanowiły część kalendarza prac polowych. Późnojesienne i wczesnozimowe pełnie sygnalizowały z kolei koniec cyklu wegetacyjnego i konieczność przygotowania się na nadchodzącą zimę. Niebieski Księżyc – mit, który stał się definicją Jednym z najbardziej znanych pojęć związanych z pełnią jest Niebieski Księżyc. Wbrew obiegowym opiniom nie oznacza on zmiany koloru tarczy Księżyca. Współcześnie termin ten odnosi się najczęściej do drugiej pełni występującej w jednym miesiącu kalendarzowym. Co istotne, jest to definicja stosunkowo nowoczesna, która nie wywodzi się z dawnych wierzeń ludowych. Wcześniejsze znaczenie „niebieskiego księżyca” odnosiło się raczej do rzadkości zjawiska, co do dziś przetrwało w języku jako metafora czegoś niezwykłego lub mało prawdopodobnego. Czy nazwy pełni są uniwersalne? Choć dziś nazwy pełni Księżyca funkcjonują globalnie, nie są one wspólnym dziedzictwem całej ludzkości. Różne kultury – od Azji, przez Afrykę, po Amerykę Południową – posługiwały się odmiennymi systemami opisu cyklu księżycowego lub w ogóle nie nadawały nazw poszczególnym pełniom. Popularny dziś zestaw nazw to efekt uproszczenia i globalizacji kultury, który sprawił, że lokalne tradycje zostały przyjęte jako „uniwersalne”. W rzeczywistości jednak są one świadectwem konkretnego sposobu życia, ściśle związanego z klimatem umiarkowanym i cyklem rolniczym. Pełnia dziś – między nauką a popkulturą Współczesna astronomia traktuje pełnię jako jedną z faz orbitalnych Księżyca, pozbawioną znaczenia symbolicznego. Jednocześnie kultura popularna, media i astrologia wciąż przypisują jej emocjonalne, psychologiczne i symboliczne znaczenie. Choć badania naukowe nie potwierdzają wpływu pełni na ludzkie zachowanie, fascynacja Księżycem pozostaje niezmienna. Tradycyjne nazwy pełni pełnią dziś funkcję edukacyjną i kulturową, przypominając o tym, jak silnie człowiek był kiedyś związany z rytmem natury. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
Wielu właścicieli intuicyjnie wyczuwa mądrość swoich pupili, ale nauka dostarcza na to dowodów. Kanadyjski psycholog przeanalizował zdolność uczenia się oraz posłuszeństwo dziesiątek popularnych ras. Wyniki badań pozwoliły wyłonić listę najmądrzejszych ras psów na świecie.
W tym artykule: Czy psy są inteligentne? Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? 79 najmądrzejszych ras psów Prof. Stanley Coren to kanadyjski psycholog i autor badań z zakresu inteligencji psów. Jest autorem wielu publikacji na ten temat, m.in. popularnych również w Polsce książek „Tajemnice psiego umysłu" i „Jak rozmawiać z psem". Analizuje w nich zdolności poznawcze różnych ras psów. Badania prof. Corena dotyczą tematów takich jak zachowanie psów, komunikacja i więź między człowiekiem a zwierzęciem. Jako jeden z pierwszych badaczy przyjrzał się inteligencji i emocjom „najlepszego przyjaciela człowieka". Czy psy są inteligentne? Właściciele psów nie mają wątpliwości, że ich pupile są mądre, a nauka tylko potwierdza te obserwacje. Badania wykazały, że psy wykazują się niezwykłą zdolnością do nauki i rozwiązywania problemów. Nierzadko ich potencjał umysłowy porównywany jest do poziomu intelektualnego małych dzieci. Zdaniem prof. Stanleya Corena dorosły pies jest równie inteligentny co 2,5-letnie dziecko. Naukowiec potwierdził to w kilkunastu prowadzonych przez siebie testach. To, co szczególnie wyróżnia intelekt psów, to ich inteligencja społeczna i emocjonalna. Psy wykazują się wrażliwością na uczucia i zamiary ludzi. Pozwala im to na budowanie głębokich relacji z właścicielami. Badania wykazały, że psy potrafią interpretować ludzkie gesty i mimikę. To z kolei wskazuje na ich zaawansowany poziom umiejętności komunikacyjnych. Ponadto eksperymenty potwierdziły, że psy posiadają imponujące zdolności pamięciowe. Potrafią przypominać sobie wydarzenia z przeszłości i uczyć się na podstawie własnych doświadczeń. Co ciekawe, niektóre rasy psów wykazują pewne umiejętności, które nie rozwinęły się w przypadku innych ras. Dobrym przykładem są rasy myśliwskie, takie jak beagle, jamniki czy gończy polski, które mocniej niż inne psy rozwinęły zdolność wykrywania zapachów. Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Kanadyjski psycholog podzielił inteligencję psów na na kilka rodzajów. Jako kluczowe wymienia: inteligencję adaptatywną, która odpowiada za kreatywność psów, inteligencję pracy, czyli rozumienie i wykonywanie poleceń, inteligencję instynktowną, która pomaga wyodrębniać tzw. wrodzone talenty wśród zwierząt. Do tych 3 typów inteligencji dodał również inteligencję kinetyczną (ruchową), inteligencję przestrzenną oraz inteligencję interpersonalną. Prof. Stanley Coren badał inteligencję psów za pomocą różnych metod, w tym obserwacji, eksperymentów oraz ankiet. Jednym z najczęściej wykonywanych zadań było ocenianie inteligencji psów poprzez tzw. testy posłuszeństwa, ale także polecenia wymagające rozwiązywania problemów oraz obserwacje interakcji społecznych. Psycholog wykorzystywał również ankiety, aby zbierać dane od właścicieli psów dotyczące zachowań ich zwierząt oraz obserwacji podczas domowych treningów. Dodatkowo, badacz analizował zdolności poznawcze psów, badając ich umiejętności komunikacyjne, zdolność zapamiętywania oraz uczenia się nowych poleceń. Psy rozumieją średnio 89 słów. Które rasy są najmądrzejsze? Te psy reagują na więcej słów i wyrażeń niż inne. Dlaczego? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? W wyniku prowadzonych przez siebie badań prof. Stanley Coren wybrał jedną rasę, którą uznał za szczególnie inteligentną. Zdaniem naukowca najmądrzejsza rasa psa to border collie. Kanadyjski psycholog doszedł do takich wniosków, badając m.in. posłuszeństwo, umiejętność rozwiązywania problemów i społeczną percepcję tych psów. Wrodzony instynkt pasterski i zdolność szybkiego uczenia się sprawiają, że jest to rasa, która wyjątkowo prędko przechodzi proces tresury. Border collie wywodzi się z pogranicza Anglii i Szkocji, gdzie w XIX wieku został wyodrębniony jako oddzielna rasa i początkowo nazywany po prostu „owczarkiem do pracy" („working sheepdog"). Miłośniczką border collie była m.in. brytyjska królowa Wiktoria. 79 najmądrzejszych ras psów Oto lista najmądrzejszych ras psów. Zestawienie powstało na podstawie eksperymentu, podczas którego psy uczono nowej komendy. Najwyższy poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom poniżej 5 prób i są posłuszne w 95% przypadków 1. Border collie 2. Pudel 3. Owczarek niemiecki 4. Golden retriever 5. Doberman pinczer 6. Owczarek szetlandzki 7. Labrador retriever 8. Papillon 9. Rottweiler 10. Australian cattle dog Drugi poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 5–15 prób i są posłuszne w 85% przypadków 11. Welsh corgi Pembroke 12. Sznaucer miniatura 13. Springer spaniel angielski 14. Tervuren, owczarek długowłosy 15. Schipperke, owczarek belgijski 16. Szpic wilczy 17. Wyżeł niemiecki krótkowłosy 18. Flat-coated retriever, Angielski cocker spaniel, Sznaucer 19. Épagneul breton 20. Retriever z Nowej Szkocji 21. Wyżeł weimarski krótkowłosy 22. Malinois, Berneński pies pasterski 23. Szpic miniaturowy 24. Irlandzki spaniel dowodny 25. Wyżeł węgierski krótkowłosy 26. Welsh Corgi Cardigan Trzecie poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 15–25 prób i są posłuszne w 70% przypadków 27. Chesapeake Bay retriever, Puli, Yorkshire terrier 28. Sznaucer olbrzymi, Portugalski pies dowodny 29. Airedale terrier, Bouvier des Flandres 30. Border terrier, Owczarek francuski briard 31. Springer spaniel walijski 32. Manchester terrier 33. Samojed 34. Field spaniel, Nowofunland, Terier australijski, Amerykański staffordshire terier, Seter szkocki, Bearded collie 35. American Eskimo dog, Cairn terrier, Kerry blue terrier, Seter irlandzki 36. Elkhund szary 37. Pinczer małpi, Australijski silky terier, Pinczer miniatura, Seter angielski, Pies faraona, Clumber spaniel 38. Norwich terrier 39. Dalmatyńczyk Czwarty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 25–40 prób i są posłuszne w 50% przypadków 40. Soft-coated wheaten terrier, Bedlington terrier, Foksterier krótkowłosy 41. Curly-coated retriever, Wilczarz irlandzki 42. Kuvasz, Owczarek australijski (typ amerykański) 43. Chart perski, Szpic fiński, Pointer 44. Cavalier King Charles spaniel, Wyżeł niemiecki szorstkowłosy, Black-and-tan coonhound, Amerykański spaniel dowodny 45. Husky syberyjski, Bichon Frise, King charles spaniel 46. Spaniel tybetański, Foxhound angielski, Otterhound, Foxhound amerykański, Greyhound, Harrier, Parson Russel terrier, Gryfon Korthalsa 47. West Highland white terrier, Hawańczyk, Chart szkocki 48. Bokser, Dog niemiecki 49. Jamnik, Staffordshire bulterier, Shiba Inu 50. Malamut 51. Whippet, Shar pei, Foksterier szorstkowłosy 52. Rhodesian ridgeback 53. Podenco z Ibizy, Terier walijski, Terier irlandzki 54. Boston terrier, Akita Piąty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom 40–80 prób i są posłuszne w 40% przypadków 55. Skye terrier 56. Norfolk terrier, Sealyham terrier 57. Mops 58. Buldog francuski 59. Gryfonik brukselski, Maltańczyk 60. Charcik włoski 61. Grzywacz chiński 62. Dandie Dinmont terrier, Petit Basset Griffon Vendéen, Terier tybetański, Chin japoński, Lakeland terrier 63. Owczarek staroangielski 64. Pirenejski pies górski 65. Terier szkocki, Bernardyn 66. Bulterier 67. Chihuahua 68. Lhasa apso 69. Bulmastif Szósty poziom – Nauczenie się nowej komendy zajmuje psom powyżej 100 prób i są posłuszne w 30% przypadków 70. Shih Tzu 71. Basset 72. Mastif, Beagle 73. Pekińczyk 74. Bloodhound 75. Borzoj 76. Chow chow 77. Buldog 78. Basenji 79. Chart afgański Na listę nie należy patrzeć dogmatycznie. Już sam jej autor – prof. Stanley Coren – zaznacza, że w innym badaniu treserom udało się szybko nauczyć posłuszeństwa psa rasy staffordshire bulterier, choć na powyższej liście ten pies znalazł się dopiero na 49. pozycji. Nierzadko mniejsza lub większa inteligencja może bowiem być cechą osobniczą zwierzęcia. – Wyjątek stanowią charty afgańskie. Te psy są jak koty – pisał prof Coren. – Charty nie są posłuszne nikomu. ŹRÓDŁA: American Psychological Association, StanleyCore.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punktami programu. Dla kogo weekend w Wiedniu to dobry wybór To kierunek idealny dla par szukających romantycznej atmosfery, osób podróżujących solo, a także dla miłośników kultury wysokiej, architektury i dobrej kuchni. Wiedeń docenią również turyści, którzy cenią porządek, bezpieczeństwo i dobrą organizację, a jednocześnie chcą uniknąć nadmiernie turystycznego zgiełku. Miasto sprawdzi się zarówno przy pierwszym city breaku, jak i przy kolejnych, bardziej tematycznych wizytach. Jak dojechać do Wiednia na weekend Samolot i dojazd z lotniska do centrum Lotnisko Wiedeń-Schwechat położone jest ok. 18 km od centrum miasta i uchodzi za jedno z najlepiej skomunikowanych lotnisk w Europie. Najszybszym połączeniem jest City Airport Train (CAT), który dowozi pasażerów bezpośrednio do ścisłego centrum. Tańszą, choć nieco wolniejszą alternatywą pozostaje kolej S-Bahn, obsługująca także przystanki pośrednie. Autobusy lotniskowe stanowią wygodne rozwiązanie dla osób nocujących poza centrum. W zależności od wybranego środka transportu czas dojazdu wynosi od 15 do 40 minut, co czyni przylot nawet na krótki weekend bardzo komfortowym. Pociąg do Wiednia – kiedy to najlepsza opcja Dla osób podróżujących z południa Polski, Czech lub Słowacji pociąg bywa równie wygodny jak samolot, szczególnie przy wyjazdach bez bagażu rejestrowanego. Wien Hauptbahnhof to nowoczesny dworzec z bezpośrednim dostępem do metra, tramwajów i autobusów. Przyjazd pociągiem eliminuje konieczność dojazdu z lotniska i pozwala rozpocząć zwiedzanie niemal od razu po przyjeździe. Weekend w Wiedniu samochodem – winiety i dojazd Podróż samochodem wymaga zakupu winiety na autostrady, a w obrębie miasta obowiązują strefy płatnego parkowania z ograniczeniami czasowymi. Z tego względu wjazd autem do centrum rzadko jest praktycznym rozwiązaniem. Najlepszą opcją są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy liniach metra, które umożliwiają szybki i tani dojazd do centrum komunikacją miejską, bez stresu związanego z parkowaniem. Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Metro, tramwaje i autobusy – jak działają Wiedeńska komunikacja miejska uchodzi za jedną z najlepiej zorganizowanych w Europie, co ma ogromne znaczenie przy krótkim pobycie. Sieć metra (U-Bahn) składa się z kilku linii, które łączą centrum z dalszymi dzielnicami i kluczowymi atrakcjami, takimi jak Schönbrunn czy Prater. Tramwaje doskonale uzupełniają metro, szczególnie w obrębie historycznego centrum, a autobusy obsługują trasy lokalne i nocne. Środki transportu kursują często i punktualnie, a czytelne oznaczenia oraz mapy sprawiają, że nawet osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy bez trudu odnajdują się w systemie. Rodzaje biletów i ich opłacalność W Wiedniu obowiązuje jednolity system biletowy, który pozwala korzystać z metra, tramwajów i autobusów na jednym bilecie. Do wyboru są bilety jednorazowe oraz czasowe – 24-, 48- i 72-godzinne, liczone od momentu skasowania. Przy planowaniu city breaku najbardziej opłacalny jest bilet 48-godzinny, który umożliwia swobodne przemieszczanie się bez konieczności każdorazowego zakupu biletu. Alternatywą są karty turystyczne obejmujące transport, szczególnie korzystne przy intensywnym zwiedzaniu i częstych przejazdach. Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Dzień pierwszy – historyczne centrum i klasyka Wiedeń do miasto przyjazne pieszym. Pierwszy dzień najlepiej poświęcić na spacer po Innere Stadt, czyli sercu Wiednia. To tutaj koncentrują się najważniejsze symbole dawnej potęgi cesarskiej. Katedra św. Szczepana stanowi naturalny punkt orientacyjny, od którego łatwo dotrzeć do Hofburga – dawnej rezydencji Habsburgów. Spacer wzdłuż Ringstrasse pozwala zobaczyć monumentalne budynki, takie jak Opera Wiedeńska czy Parlament. Popołudnie warto przeznaczyć na chwilę wytchnienia w jednej z tradycyjnych kawiarni, gdzie można poczuć charakterystyczny rytm miasta i jego kulturę codzienności. Dzień drugi – pałace, muzea i dzielnice lokalne Drugi dzień to dobry moment na opuszczenie ścisłego centrum i poznanie bardziej zróżnicowanego oblicza miasta. Pałac Schönbrunn zachwyca skalą i ogrodami, natomiast Belweder łączy architekturę barokową z bogatą ofertą muzealną. Po południu warto skierować się do spokojniejszych dzielnic, takich jak Leopoldstadt czy Neubau, gdzie mniej turystyczna atmosfera pozwala zobaczyć Wiedeń z perspektywy mieszkańców. To także dobre miejsca na kolację w lokalnej restauracji lub spacer bez wyraźnego planu. Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Co obejmuje Vienna Pass Vienna Pass umożliwia wstęp do kilkudziesięciu najważniejszych atrakcji turystycznych, w tym pałaców, muzeów i punktów widokowych, bez konieczności kupowania osobnych biletów. Jedną z największych zalet karty jest możliwość ominięcia kolejek, co przy krótkim pobycie znacząco oszczędza czas. Pass dostępny jest w wariantach czasowych, dzięki czemu łatwo dopasować go do intensywnego weekendowego planu. To rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób, które chcą zobaczyć jak najwięcej w ciągu dwóch dni i mają jasno określoną listę atrakcji. Kiedy karta turystyczna się opłaca Jeśli plan zwiedzania opiera się głównie na spacerach po mieście, architekturze oglądanej z zewnątrz i jednej lub dwóch płatnych atrakcjach, bardziej opłacalna może być Vienna City Card. Oferuje ona nielimitowane przejazdy komunikacją miejską oraz zniżki do wybranych muzeów, restauracji i sklepów. To dobra opcja dla osób, które chcą zachować elastyczność, a jednocześnie obniżyć koszty transportu i okazjonalnych wejść. Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Jedzenie, atrakcje i komunikacja Wiedeń nie należy do najtańszych europejskich miast, jednak ceny są przewidywalne i przejrzyste, co ułatwia planowanie wydatków. Obiad w restauracji to zwykle koszt od kilkunastu do kilkudziesięciu euro, w zależności od standardu i lokalizacji. Tańszą alternatywą są lokale typu bistro oraz piekarnie oferujące ciepłe posiłki. Bilety do muzeów mieszczą się w średnim europejskim przedziale cenowym, a koszty komunikacji miejskiej pozostają relatywnie niskie w stosunku do jakości usług. Jak zaplanować budżet na 2 dni Weekend w Wiedniu można zaplanować zarówno w wersji budżetowej, jak i bardziej komfortowej. Największy wpływ na koszty ma wybór noclegu – hotele w centrum są droższe, ale pozwalają ograniczyć wydatki na transport. Liczba płatnych atrakcji oraz decyzja o zakupie karty turystycznej również znacząco wpływają na końcowy budżet. Przy rozsądnym planowaniu możliwe jest pogodzenie zwiedzania, dobrej kuchni i komfortowego pobytu bez nadmiernych wydatków. Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Klasyczne dania kuchni wiedeńskiej Kuchnia wiedeńska to połączenie wpływów dawnego cesarstwa z lokalną tradycją. Wiener Schnitzel przygotowywany z cielęciny, cienko rozbity i smażony na maśle klarowanym, uznawany jest za kulinarny symbol miasta. Tafelspitz, czyli gotowana wołowina podawana z warzywami i dodatkami, był jednym z ulubionych dań cesarza Franciszka Józefa. Na deser warto spróbować Kaiserschmarrn – puszystego, rwanego naleśnika podawanego z cukrem pudrem i konfiturą. Najlepszych smaków warto szukać w tradycyjnych gospodach i restauracjach, często oddalonych od najbardziej turystycznych ulic. Kawiarnie wiedeńskie i kultura kawowa Kultura kawiarni wiedeńskich została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO i stanowi integralną część życia miasta. To miejsca, w których nie tylko pije się kawę, ale także czyta prasę, pracuje lub prowadzi długie rozmowy. Charakterystyczna jest różnorodność sposobów podawania kawy – od klasycznej czarnej po wersje z mlekiem i bitą śmietaną. W wiedeńskich kawiarniach czas płynie wolniej, a pobyt nie jest ograniczony presją szybkiego opuszczenia stolika. Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Centrum i okolice – blisko atrakcji Innere Stadt oraz sąsiednie dzielnice to najlepszy wybór dla osób, które chcą maksymalnie wykorzystać krótki pobyt. Nocleg w tej części miasta pozwala dotrzeć do większości atrakcji pieszo, bez konieczności korzystania z komunikacji miejskiej. To także dobre rozwiązanie dla tych, którzy planują wieczorne spacery lub kolacje w centrum. Minusem są wyższe ceny, jednak oszczędność czasu często rekompensuje koszt. Dzielnice tańsze, ale dobrze skomunikowane Dzielnice takie jak Leopoldstadt czy Favoriten oferują bardziej przystępne cenowo noclegi, a jednocześnie bardzo dobrą komunikację z centrum. Dzięki gęstej sieci metra i tramwajów dojazd do głównych atrakcji zajmuje kilkanaście minut. To dobre rozwiązanie dla osób, które chcą połączyć rozsądny budżet z komfortem poruszania się po mieście. Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Strefy parkowania w mieście W większości dzielnic Wiednia obowiązują płatne strefy krótkiego parkowania, często z ograniczeniem czasowym. Kontrole są regularne, a przepisy egzekwowane konsekwentnie, dlatego parkowanie na ulicy w centrum bywa uciążliwe i stresujące. Dodatkowym utrudnieniem jest ograniczona liczba miejsc parkingowych w najbardziej popularnych lokalizacjach. Park & Ride – wygodne rozwiązanie Najbardziej praktyczną opcją dla osób podróżujących samochodem są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy stacjach metra. Umożliwiają one pozostawienie auta na cały dzień w rozsądnej cenie i szybki dojazd do centrum komunikacją miejską. To rozwiązanie łączy wygodę z oszczędnością czasu i pieniędzy. Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiosna i lato – zwiedzanie i spacery Wiosna i wczesne lato to najlepszy okres na zwiedzanie miasta pieszo. Przyjemne temperatury sprzyjają spacerom po centrum oraz wizytom w ogrodach pałacowych, takich jak te przy Schönbrunnie. W tym czasie miasto ożywa, a liczne wydarzenia plenerowe dodają mu energii. Jesień i zima – kultura, jarmarki, muzea Jesień to idealny moment dla miłośników muzeów, koncertów i opery, gdy sezon kulturalny jest w pełni. Zima przyciąga natomiast jarmarkami bożonarodzeniowymi, iluminacjami i wyjątkową atmosferą, szczególnie w historycznym centrum. Choć dni są krótsze, Wiedeń nadrabia je bogatą ofertą kulturalną i klimatem sprzyjającym spokojnemu zwiedzaniu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Co jedzą na północy, żeby żyć dłużej i spać lepiej? Oto alternatywa dla diety śródziemnomorskiej
Dieta nordycka, oparta na sezonowych i lokalnych produktach z północy Europy, zyskuje popularność dzięki swoim prozdrowotnym właściwościom. Sprawdzamy, jakie korzyści niesie jej stosowanie i czym różni się od diety śródziemnomorskiej.
Spis treści: Na czym opiera się dieta nordycka? Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami Co zawiera typowe nordyckie menu? Poprawa snu, lepsza forma i wpływ na środowisko Dlaczego dieta nordycka działa? Gdy myśli się o regionach słynących ze zdrowego sposobu odżywiania, do głowy zapewne przychodzą kraje śródziemnomorskie. Dieta nordycka też jest jednak mocnym kandydatem do miana najlepszej diety na świecie. Tradycyjny model żywienia mieszkańców Danii, Islandii, Finlandii, Norwegii i Szwecji przynosi wiele podobnych korzyści zdrowotnych. Na czym opiera się dieta nordycka? „Nowa dieta nordycka” powstała w 2004 roku. Opracowała ją grupa dietetyków, naukowców i szefów kuchni, m.in. sławny chef René Redzepi z zamkniętej już kultowej restauracji Noma w Kopenhadze. Opiera się na lokalnych, sezonowych produktach, z dużym naciskiem na zdrowie, smak i zrównoważony rozwój. – Dieta nordycka nie jest olśnieniem na temat zdrowego jedzenia. Ma wiele wspólnego z innymi prozdrowotnymi modelami żywienia – mówi dr David L. Katz, specjalista medycyny prewencyjnej, były prezes American College of Lifestyle Medicine i współautor książki „Jak jeść”. – Wszystkie dobre diety opierają się na prawdziwym jedzeniu, głównie roślinnym. Dieta nordycka to wariacja na ten sam temat. Jej korzyści przekładają się na ogólną witalność i długowieczność. Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami W jednym z ostatnich wydań czasopisma „European Journal of Nutrition” naukowcy opublikowali wyniki 47 badań dotyczących skutków zdrowotnych stosowania diety nordyckiej. Osoby, które trzymały się jej najściślej, miały 22% niższe ryzyko przedwczesnej śmierci z dowolnej przyczyny. Ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych było niższe 16%, a ryzyko zgonu z powodu nowotworów – o 14% w porównaniu z osobami, które stosowały ją w mniejszym stopniu. Za tę ochronę zdrowia odpowiada połączenie produktów bogatych w substancje przeciwzapalne i antyoksydanty. Duże znaczenie ma też wysoka zawartość błonnika oraz zdrowe oleje. – To dieta wysokiej jakości, która „pracuje na pełnych obrotach” – mówi dr Katz. Co zawiera typowe nordyckie menu? Dieta nordycka jest w dużej mierze roślinna. Stawia na owoce (zwłaszcza jagody: borówki, maliny i borówkę brusznicę, a także jabłka i gruszki), warzywa korzeniowe (np. buraki, ziemniaki, brukiew, pasternak i marchew) oraz warzywa kapustne (np. kalafior i kapusta). Zaleca też pełnoziarniste zboża (żyto, jęczmień i owies), tłuste ryby (łosoś, śledź, sardynki i makrela), rośliny strączkowe (soczewica, fasola i groch), a także orzechy i nasiona. Potrawy często doprawia się natką pietruszki, koperkiem, musztardą, chrzanem, octem i/lub szczypiorkiem. Używa się też prozdrowotnych olejów, takich jak olej rzepakowy (często nazywany canola). W diecie nordyckiej pojawiają się również niskotłuszczowe produkty mleczne. Należą do nich skyr, islandzki jogurt bogaty w białko, oraz kefir, czyli fermentowany napój mleczny. Z kolei jaja oraz chude mięsa, takie jak mięso z bizona, dziczyzna czy renifer, je się z umiarem. Produkty słodzone cukrem oraz wysoko przetworzona żywność są odradzane, ale nie są całkowicie zakazane. Podobnie jak dieta śródziemnomorska, dieta nordycka nie „zabrania” konkretnych produktów. To raczej elastyczny styl odżywiania niż sztywna dieta z listą zakazów. Poprawa snu, lepsza forma i wpływ na środowisko Dieta nordycka nie jest tak dobrze przebadana jak śródziemnomorska, ale dowodów na jej skuteczność przybywa. Badania pokazują, że wysoka zgodność z dietą nordycką wiąże się z niższym ryzykiem chorób serca, udaru i cukrzycy typu 2. Odnotowuje się też spadek LDL („złego” cholesterolu), apolipoproteiny B oraz skurczowego ciśnienia krwi. Przykładowo, badanie z 2017 roku w „European Journal of Clinical Nutrition” wykazało, że osoby w średnim wieku w Danii, które ściśle trzymały się diety nordyckiej, miały wyraźnie niższe ryzyko zawału serca w trakcie 13,5 roku obserwacji. Z kolei badanie opublikowane w 2024 roku w „Scientific Reports” wykazało, że osoby najbardziej konsekwentne miały o 58% niższe ryzyko rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby niż osoby o najniższej zgodności. Natomiast badanie z 2025 roku w „Frontiers in Endocrinology” pokazało, że osoby ściśle stosujące dietę nordycką miały o 58% niższe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2. Ta dieta przynosi też korzyści w codziennym funkcjonowaniu. Badanie z 2022 roku wykazało, że stosowanie diety nordyckiej poprawia jakość snu. Inne badanie pokazało natomiast, że starsze kobiety odżywiające się w tym stylu uzyskują lepsze wyniki w testach sprawności fizycznej. Chodzi m.in. o sześciominutowy test marszu, uginanie ramion czy wstawanie z krzesła. Na tej podstawie naukowcy uznali, że taki sposób żywienia może zmniejszać ryzyko niesamodzielności w późniejszym wieku. Choć nie jest to dieta odchudzająca z założenia, może dawać taki efekt. Przegląd siedmiu badań na ten temat wykazał, że osoby stosujące dietę nordycką poprawiały masę ciała. Jest jeszcze jedna zaleta: podobnie jak inne diety roślinne, dieta nordycka może być korzystna dla planety. – Dobre w diecie nordyckiej jest to, że podkreśla także zdrowie środowiska, stawiając na produkty lokalne i sezonowe – mówi dr Laura Chiavaroli, adiunkt w katedrze nauk o żywieniu na Uniwersytecie w Toronto. Dlaczego dieta nordycka działa? To, że dieta nordycka pomaga w wielu różnych obszarach zdrowia, wynika z obecności produktów o działaniu przeciwzapalnym i bogatych w antyoksydanty. To ważne, bo – jak zauważa Katz – stan zapalny jest kluczową ścieżką prowadzącą do większości poważnych chorób przewlekłych. – Składniki diety nordyckiej, zwłaszcza owoce i warzywa, są bogatym źródłem antyoksydantów – mówi dr Chiavaroli. Dodatkowo, pełne ziarna, owoce, warzywa i strączki dostarczają błonnika. Może on pomagać w dłuższym odczuwaniu sytości i wspierać rozwój korzystnych bakterii jelitowych – dodaje dr Chiavaroli. Do tego pełnoziarniste produkty, takie jak żyto i jęczmień, mają niższy indeks glikemiczny, co sprzyja lepszej regulacji poziomu cukru we krwi – zauważa prof. Andrea Glenn, dietetyczka i adiunkt w zakresie żywienia na Uniwersytecie z Nowego Jorku. Z kolei kwasy omega-3 w tłustych rybach są korzystne dla serca i mózgu – podkreśla Dawn Blatner. Co więcej, dieta nordycka – jak mówi dr Katz – pomaga równoważyć poziom hormonów. Dotyczy to zwłaszcza insuliny, hormonów stresu (takich jak adrenalina, noradrenalina i kortyzol) oraz hormonów regulujących apetyt, jak grelina i leptyna. W praktyce jest to przykład sytuacji, w której całość daje więcej niż suma części. – To, co czyni dietę nordycką tak zdrową, to współdziałanie wielu elementów. Prawdopodobnie chodzi o kombinację produktów, które zmniejszają stan zapalny i ryzyko tych głównych przyczyn zgonów – mówi Joan Salge Blake, dietetyczka i profesorka kliniczna żywienia na Boston University, a także prowadząca podcast o żywieniu i zdrowiu Spot On!. Kolejna potencjalna zaleta: wiele elementów tej diety jest dość przystępnych cenowo. Olej rzepakowy bywa tańszy niż oliwa z oliwek (podstawa diety śródziemnomorskiej). Warzywa korzeniowe też często są niedrogie – zauważa Glenn. Jeśli chodzi o składniki, które potrafią być droższe, jak ryby, można wybierać wersje w puszce albo mrożone. – Mrożone owoce morza czy warzywa są już umyte, często pokrojone i gotowe do użycia. To ogranicza marnowanie jedzenia – mówi Salge Blake. Niezależnie od tego, gdzie mieszkasz – nawet jeśli nie jest to północ ani chłodny klimat – możesz dostosować tę dietę do siebie. Jeśli nie masz dostępu do borówki brusznicy, wybierz inne jagody. Nie możesz znaleźć tradycyjnego nordyckiego chleba żytniego w sklepie? Poszukaj innego pełnoziarnistego chleba żytniego z ziarnami. Ewentualnie wybierz żytnie pieczywo chrupkie zamiast zwykłych krakersów. Klucz to stawiać na produkty pełnowartościowe lub minimalnie przetworzone – mówi prof. Glenn. Źródło: National Gegoraphic
Bałkany: historia, smaki i miejsca, które trzeba zobaczyć choć raz w życiu
Wakacje na Bałkanach to coraz popularniejszy wybór wśród turystów szukających autentycznych doświadczeń, zróżnicowanych krajobrazów i przystępnych cen. Region oferuje zarówno relaks nad Adriatykiem, jak i górskie wędrówki oraz bogactwo kulturowe. Oto krótki przewodnik po Bałkanach od dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Jak dotrzeć na Bałkany? Co zwiedzać na Bałkanach? Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region, który przez lata pozostawał nieco w cieniu popularnych kierunków wakacyjnych. Dziś zyskuje zasłużoną uwagę – i to nie bez powodu. Połączenie różnorodnych kultur, kuchni i krajobrazów sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. Co najważniejsze – nie trzeba być zawodowym podróżnikiem ani mieć wypchanego portfela. W tym artykule podpowiadamy, jak zaplanować idealne wakacje na Bałkanach, bez stresu i zbędnych kosztów. Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Gdzie leżą Bałkany Wśród mieszkańców Bałkan krąży anegdota, że gdy spytać Słoweńca, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Chorwacji. Gdy spytać Chorwata, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Bośni, gdy spytać Bośniaka, odpowie, że w Grecji. Grek z kolei powie, że Grecja to już nie są Bałkany. Te leżą na północy od ich kraju. Takie przekonanie wiele mówi o regionie, które granice są nieostre, bardziej wynikają ze wspólnoty kulturowej i pewnych wspólnych cech językoznawczych niż z geografii. Z pewnością jednak Bałkany stanowią znaczną część Półwyspu Bałkańskiego, który mieści się w południowo-wschodniej Europie i graniczy z takimi akwenami, jak Morze Adriatyckie, Morze Jońskie, Morze Czarne, Morze Marmara i Morze Egejskie. Ta część Bałkanów, która jest najdalej wysunięta na południe nazywana jest Peloponezem. Które państwa leżą na Bałkanach? Do państw uznawanych za rdzeń Bałkanów zalicza się: Albania (stolica: Tirana), Bośnia i Hercegowina (stolica: Sarajewo), Bułgaria (stolica: Sofia), Czarnogóra (stolica: Podgorica), Grecja (stolica: Ateny), Macedonia Północna (stolica: Skopje), Serbia (stolica: Belgrad), Chorwacja – głównie jej część dalmatyńska (stolica: Zagrzeb) Kosowo (stolica: Prisztina). Niektórzy badacze i geopolitycy wskazują również na kraje, które częściowo leżą na Bałkanach lub są z nimi silnie związane historycznie i kulturowo. Do tej grupy zalicza się: Słowenię (Lublana), Rumunię (Bukareszt) oraz Mołdawię (Kiszyniów). Granice regionu bywają więc płynne, a sam termin „Bałkany” odnosi się nie tylko do geografii, ale też do wspólnej historii, wieloetniczności oraz specyficznej tożsamości kulturowej. Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Bałkany od wieków były miejscem styku kultur i religii, co czyni je jednym z najbardziej złożonych regionów Europy. Już w starożytności znajdowały się tu wpływowe cywilizacje – starożytna Grecja na południu, a później Imperium Rzymskie i Bizantyjskie, które przez wieki kształtowały tożsamość tego obszaru. Po upadku Bizancjum w XIV wieku dużą część półwyspu podporządkowało sobie Imperium Osmańskie, pozostawiając ślad w architekturze, religii i strukturze społecznej. XIX wiek to czas narodowych przebudzeń, kiedy kolejne narody bałkańskie zaczęły walczyć o niepodległość. Powstania, wojny i procesy emancypacyjne doprowadziły do powstania nowych państw narodowych, ale także do pierwszych napięć etnicznych i politycznych, które z czasem stały się jednym z symboli tego regionu. Po I wojnie światowej utworzono Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które wkrótce przyjęło nazwę Jugosławia. Było to wielonarodowe państwo, w którym próbowano zjednoczyć różnorodne społeczności pod wspólnym sztandarem, jednak od początku istniały w nim napięcia narodowościowe. Po II wojnie światowej prawie wszystkie kraje bałkańskie znalazły się w bloku komunistycznym, przy czym Jugosławia, rządzona przez Josipa Broza Tito, zachowała niezależność od ZSRR i wybrała własną drogę polityczną. W 1991 roku rozpoczął się krwawy rozpad Jugosławii, prowadzący do powstania niepodległych republik: Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Macedonii Północnej, Serbii oraz Kosowa. Konflikty, jakie mu towarzyszyły, odcisnęły głębokie piętno na historii regionu i do dziś wpływają na stosunki międzynarodowe na Bałkanach. Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Bałkany wyróżniają się wyjątkową różnorodnością klimatyczną, co wynika z ich dużej powierzchni (ok. 470 000 km²) oraz zróżnicowanego ukształtowania terenu – od wysokich gór po rozległe wybrzeża morskie. Północne Bałkany pozostają pod wpływem klimatu umiarkowanego kontynentalnego. Zimy bywają tu chłodne, ze śniegiem i temperaturami poniżej zera, a lata gorące i suche. Występują wyraźne różnice temperatur między porami roku. Południowe rejony półwyspu cechuje klimat śródziemnomorski, szczególnie widoczny w Grecji, Albanii czy na chorwackim wybrzeżu. Zimy są łagodne i wilgotne, natomiast lata gorące i suche, co sprzyja turystyce i uprawom roślin śródziemnomorskich, takich jak oliwki, winorośl czy cytrusy. W górach, m.in. w Alpach Dynarskich, Pirynie czy Rodopach, dominuje klimat górski, z niższymi temperaturami, dużą ilością opadów i długimi zimami. Na wybrzeżach Morza Czarnego i Morza Egejskiego można dostrzec wpływy klimatu morskiego, który łagodzi temperatury i zapewnia bardziej stabilne warunki pogodowe przez cały rok. Ta mozaika warunków klimatycznych sprawia, że Bałkany są niezwykle atrakcyjne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców – oferując zimą narciarskie kurorty, a latem gorące plaże i ciepłe morza. Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Bałkany kuszą turystów przez cały rok, jednak najlepszy moment na podróż zależy od tego, jaką formę wypoczynku planujesz. Lipiec i sierpień to szczyt sezonu wakacyjnego – temperatury osiągają wówczas najwyższe wartości, a kurorty nad Adriatykiem, Morzem Egejskim i Jońskim tętnią życiem. To doskonały czas dla miłośników plażowania, sportów wodnych i nocnej rozrywki. Trzeba jednak liczyć się z tłumami i wyższymi cenami. Wrzesień to idealna pora dla osób ceniących spokojniejszy wypoczynek. Pogoda wciąż sprzyja kąpielom i zwiedzaniu, ale tłok w najpopularniejszych kurortach znacznie się zmniejsza. To także świetny okres na górskie wędrówki w Alpach Dynarskich czy Pirynie, gdzie temperatury są bardziej umiarkowane. Maj i czerwiec to miesiące szczególnie atrakcyjne dla podróżników nastawionych na zwiedzanie miast, parków narodowych i zabytków – przyroda rozkwita, dni są słoneczne, a turystów mniej niż latem. Zima na Bałkanach również ma swoje uroki – regiony górskie, takie jak Bułgaria (Bansko), Serbia (Kopaonik) czy Bośnia i Hercegowina (Jahorina), oferują świetne warunki narciarskie i coraz lepszą infrastrukturę turystyczną. Dzięki tej różnorodności klimatu i atrakcji, Bałkany można odwiedzać o każdej porze roku, wybierając termin dopasowany do własnych preferencji. Jak dotrzeć na Bałkany? Podróż na Bałkany można zaplanować na wiele sposobów – od szybkiego lotu samolotem, po długą, ale malowniczą podróż samochodem lub autokarem. Wybór zależy od preferencji, budżetu oraz miejsca docelowego. Samolotem – to najszybsza i najwygodniejsza opcja. Lot z Polski do takich miast jak Ateny, Sofia, Tirana, Zagrzeb czy Belgrad trwa średnio 2–3 godziny. W sezonie wakacyjnym dostępnych jest wiele tanich połączeń czarterowych i low-costowych, zwłaszcza do Chorwacji, Grecji i Bułgarii. Samochodem – wybierany przez osoby ceniące niezależność i możliwość zwiedzania po drodze. Trasa z Polski do Chorwacji czy Serbii zajmuje przeciętnie 10–12 godzin, choć w sezonie letnim czas podróży może się wydłużyć z powodu korków i kolejek na granicach. Autokarem – jedna z tańszych opcji, popularna wśród osób podróżujących zorganizowanie lub budżetowo. Podróż trwa od 17 do 20 godzin, ale daje możliwość bezpośredniego dojazdu do wielu popularnych kurortów. Pociągiem – choć romantyczna i malownicza, ta forma podróży jest najmniej praktyczna. Wymaga kilku przesiadek, a cała trasa może zająć ponad 20 godzin. Zaletą jest możliwość podziwiania krajobrazów Europy Środkowej i Bałkanów, co czyni ją ciekawą opcją dla pasjonatów kolei. Dzięki tak szerokiemu wachlarzowi możliwości, Bałkany są regionem łatwo dostępnym zarówno dla turystów indywidualnych, jak i grup zorganizowanych. Co zwiedzać na Bałkanach? Bałkany to mozaika kultur, krajobrazów i tradycji, dlatego podróżując po tym regionie, można zobaczyć zarówno zabytki starożytności, jak i dziką przyrodę oraz nowoczesne miasta. Każdy kraj ma swoje unikalne atrakcje, które zachwycają turystów z całego świata. Bośnia i Hercegowina – kraj pełen kontrastów, gdzie obok osmańskich tradycji spotykamy wpływy austriacko-węgierskie. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest Mostar ze słynnym Starym Mostem nad Neretwą, wpisanym na listę UNESCO. W stolicy, Sarajewie, można zobaczyć wyjątkową mieszankę kultur – cerkwie prawosławne, meczety i kościoły katolickie stoją tu niemal obok siebie. Miłośników natury zachwyci wodospad Kravica czy Park Narodowy Sutjeska z majestatycznym szczytem Maglić. Chorwacja – to jeden z najchętniej wybieranych kierunków wakacyjnych. Szczególną popularnością cieszy się Dalmacja z jej malowniczymi plażami i zabytkowymi miastami. Warto odwiedzić Dubrownik, nazywany „Perłą Adriatyku”, Split z Pałacem Dioklecjana oraz Zagrzeb, gdzie można podziwiać Kościół św. Marka, Kamienną Bramę i Jezioro Jarun. Latem obowiązkowym punktem programu jest Dubrownicki Festiwal Letni, jedno z największych wydarzeń kulturalnych w Europie. Czarnogóra – kraj niewielki, ale niezwykle malowniczy. Jej największą atrakcją jest Zatoka Kotorska, często porównywana do norweskich fiordów, wpisana na listę UNESCO. To idealne miejsce zarówno do zwiedzania urokliwych miasteczek, jak i rejsów po błękitnych wodach Adriatyku. Grecja – kolebka cywilizacji europejskiej. Warto zobaczyć Ateny z Akropolem, Meteory – klasztory zawieszone na skałach, a także mityczny Olimp. Oprócz tego na turystów czekają słoneczne wyspy, m.in. Kreta, Rodos i Santorini, oferujące wypoczynek, kulturę i wyjątkową kuchnię. Serbia – choć mniej popularna turystycznie, przyciąga miłośników natury i górskich wędrówek. Najchętniej odwiedzane regiony to Zlatibor, Stara Płanina oraz Kopaonik, gdzie zimą działają ośrodki narciarskie. Belgrad, tętniąca życiem stolica, zachwyca z kolei swoją energią i kontrastami architektonicznymi. Poza tym w Serbii jest restauracja, w której Polacy nie płacą za jedzenie. Macedonia Północna – prawdziwy raj dla miłośników przyrody. Warto odwiedzić parki narodowe Galiczica, Pelister i Mavrovo, a także słynny Kanion Matki, Jezioro Prespa oraz Jezioro Ochrydzkie – jedno z najstarszych i najgłębszych w Europie. Z miast wyróżniają się Skopje z monumentalną architekturą oraz urokliwa Bitola. Bałkany to region, w którym historia przeplata się z naturą, a różnorodność kulturowa i krajobrazowa sprawia, że każdy turysta znajdzie tu coś dla siebie – od zabytków światowej klasy po nieodkryte zakątki gór i jezior. Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Bałkany to nie tylko morze i zabytkowe miasta, ale także jedne z najbardziej malowniczych pasm górskich w Europie. Tutejsze góry oferują zarówno wymagające szlaki wspinaczkowe, jak i malownicze trasy trekkingowe, idealne dla osób poszukujących kontaktu z dziką naturą. Najchętniej odwiedzane pasma górskie na Bałkanach to: Szar Planina (Albania, Kosowo, Macedonia Północna) – jej najwyższy szczyt to Titov Vrv (2748 m). Region ten słynie z rozległych pastwisk i tradycyjnych wiosek. Maglić (Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina) – szczyt Maglić (2383 m) to najwyższy punkt Bośni i Hercegowiny, a okolica zachwyca dziką przyrodą Parku Narodowego Sutjeska. Góry Przeklęte (Prokletije) (Kosowo, Albania, Czarnogóra) – zdominowane przez monumentalny szczyt Maja Jezercë (2694 m), nazywane są „Alpami Bałkanów”. To jedno z najbardziej wymagających miejsc dla wspinaczy. Olimp (Grecja) – legendarna siedziba bogów z najwyższym szczytem Mitikas (2918 m). To góra o ogromnym znaczeniu kulturowym i mitologicznym. Piryn (Bułgaria) – pasmo z najwyższym wierzchołkiem Wichren (2914 m), słynące z ostrych grani i licznych jezior polodowcowych. Korab (Macedonia Północna, Albania) – dominujący szczyt Golem Korab (2763 m) leży na granicy obu krajów, oferując panoramiczne widoki na Bałkany. Riła (Bułgaria) – najwyższe pasmo całego półwyspu, którego szczyt Musała (2925 m) góruje nad Europą Południowo-Wschodnią. Region ten znany jest także z malowniczych Siedmiu Jezior Rilskich. Velebit (Chorwacja) – jego najwyższy punkt, Vaganski Vrh (1757 m), to idealny kierunek dla miłośników trekkingu z widokiem na Adriatyk. Dinara (Bośnia i Hercegowina, Chorwacja) – z kulminacją na Veliki Troglav (1913 m), to pasmo pełne skalistych formacji i dzikiej roślinności. Bałkańskie pasma górskie oferują różnorodność krajobrazów – od surowych skał po zielone doliny i alpejskie jeziora. To kierunek, który przyciąga zarówno doświadczonych alpinistów, jak i turystów poszukujących spokojnych wędrówek w otoczeniu natury. Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Kuchnia bałkańska to prawdziwa mozaika smaków, w której spotykają się wpływy tureckie, greckie, austriackie i słowiańskie. Jej wyjątkowość polega na łączeniu prostych składników z bogactwem przypraw oraz tradycyjnych metod przyrządzania potraw. Dominują tu dania mięsne, warzywne, słodkie desery i napoje o charakterze regionalnym, które podkreślają różnorodność całego półwyspu. Najbardziej charakterystyczne przysmaki kuchni bałkańskiej to: Ajwar – aromatyczna pasta warzywna z papryki, bakłażana i czosnku, często używana jako dodatek do mięs i pieczywa. W Macedonii popularny jest jej wariant zwany pindżur, przygotowywany głównie z pieczonej papryki. Baklawa – słodki deser z warstw ciasta filo, przełożonych mieszanką orzechów i syropu miodowego lub cukrowego. Choć pochodzi z kuchni tureckiej, na Bałkanach jest niezwykle popularny, zwłaszcza w Bośni i Macedonii. Byrek (burek) – chrupiący placek z ciasta francuskiego lub drożdżowego, wypełniony mięsem, serem lub warzywami. Najczęściej spotykany w Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej. Banica – bułgarski placek z ciasta filo, nadziewany serem sirene. Tradycyjnie podawany na ciepło, często jako danie śniadaniowe. Boza – lekko fermentowany napój z kukurydzy, pszenicy lub prosa, zawierający do 1% alkoholu. Najpopularniejszy w Albanii, Bułgarii i Macedonii, serwowany zazwyczaj na zimno. Flija – wielowarstwowe naleśniki przekładane śmietaną i kajmakiem, szczególnie popularne w Kosowie. To danie wymaga długiego przygotowania, dlatego często pojawia się podczas świąt i uroczystości rodzinnych. Rakija – narodowy alkohol bałkański, otrzymywany z destylacji owoców takich jak śliwki, winogrona, jabłka, pigwy czy figi. W wielu krajach traktowana jest nie tylko jako trunek, ale także symbol gościnności. Sarma – danie podobne do polskich gołąbków, ale przygotowywane z kiszonych liści kapusty, które nadają potrawie intensywniejszy smak. Oprócz tego w kuchni bałkańskiej popularne są: ajran (napój jogurtowy), pikantna kiełbasa sujuk, świeże owoce morza (mule, krewetki, ryby, kalmary) oraz szeroka gama serów i wypieków. Kuchnia Bałkanów to idealne odzwierciedlenie kulturowego tygla regionu – łączy w sobie różne tradycje, zachwycając bogactwem smaków i aromatów. Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region pełen niezwykłych tradycji, legend i wyjątkowych miejsc, które nadają mu niepowtarzalny charakter. Wiele z nich jest mało znanych, a jednak fascynujących i głęboko zakorzenionych w lokalnej kulturze. Nestinarstwo w Bułgarii – unikalny rytuał chodzenia po rozżarzonych węglach, praktykowany głównie w południowo-wschodniej części kraju. Uznaje się go za obrzęd oczyszczający, zapewniający pomyślność i obfite plony. Od 2009 roku został wpisany na listę UNESCO. Kanion rzeki Tary w Czarnogórze – najgłębszy w Europie i jeden z najgłębszych na świecie. Ma długość aż 78 km, a jego ściany sięgają nawet 1300 metrów wysokości. Kanion ten bywa nazywany „europejskim Kolorado” i stanowi popularne miejsce dla miłośników raftingu. Jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej i Albanii – jedno z najstarszych i najczystszych jezior świata, liczące około 3 milionów lat. To także dom dla unikatowych gatunków ryb i roślin, które nie występują nigdzie indziej. Most w Mostarze (Bośnia i Hercegowina) – słynny Stary Most nad rzeką Neretwą, wpisany na listę UNESCO, jest symbolem pojednania i odbudowy po wojnie bałkańskiej. Tradycją w tym mieście są skoki z mostu do wody, sięgające kilkunastu metrów. Rakija jako symbol gościnności – w wielu krajach regionu, m.in. w Serbii, Bułgarii i Macedonii, podanie gościowi kieliszka rakiji jest wyrazem szacunku i przyjaźni. Góra Olimp w Grecji – uważana za mityczne siedlisko bogów. Choć dziś jest celem wspinaczek, w starożytności traktowano ją jako święte miejsce, którego człowiek nie powinien zdobywać. Bałkany to nie tylko piękne krajobrazy i zabytki, ale także żywe tradycje, legendy i niezwykłe zjawiska przyrodnicze, które sprawiają, że region ten ma wyjątkową tożsamość. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Czekają nas saharyjskie upały Prognozy na najbliższe lata nie są optymistyczne. Już w 2020 r. międzynarodowy zespół złożony z ekspertów z Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Danii ostrzegał, że za pięć dekad 1/3 ludzkości będzie żyła w saharyjskim upale. To bezpośrednio przełoży się na choroby i większą umieralność ludzi, ale też generalny spadek produktywności. Przenoszenie się umiarkowanych temperatur w stronę biegunów Ziemi sprawi, że niemal cała Brazylia stanie się niezdatna do zamieszkania. Podobnie duże fragmenty Bliskiego Wschodu czy Indii. Także południe Stanów Zjednoczonych, kraje Ameryki Środkowej, części Australii. Na Starym Kontynencie z kolei klimat śródziemnomorski przeniesie się na północ, a afrykańskie upały obejmą Włochy, Hiszpanię czy Portugalię. Z drugiej strony zyskają kraje północnej Europy, bo zamieszkać będzie można już niemal za kręgiem polarnym. Nietypowe sposoby na upał Wysokie temperatury mogą być uciążliwe, ale istnieją sprawdzone sposoby na radzenie sobie z upałami, które są stosowane od wieków w krajach o ekstremalnym klimacie. Poznaj tradycyjne metody chłodzenia z Afryki i Azji, które mogą pomóc przetrwać najgorętsze dni. Egipcjanie przekonywali nas, że najlepsza na upał jest duża przewiewna chusta, którą można zawiązać na głowie (dobrze chroni też kark i ramiona). Sprawdza się zdecydowanie lepiej niż tradycyjny kapelusz. W tropikalnym klimacie Tajlandii, gdzie wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, mieszkańcy mają swoje unikatowe sposoby na ochłodzenie organizmu. Popularnym napojem jest napar z imbiru, trawy cytrynowej, cynamonu, liści pandanowca i owoców bael. Mieszanka tych składników jest gotowana, a następnie chłodzona. Dodanie miodu wzbogaca napój, który nie tylko chłodzi, ale również ma właściwości zdrowotne. Podczas największych upałów w ciągu dnia, życie w Beninie właściwie zamiera. Wszyscy chowają się w cieniu, idą na przynajmniej dwugodzinną drzemkę. Często w cieniu palm. Niezawodnym sposobem na upał jest świeży sok z kokosa, który gasi pragnienie, zapewnia sporą dawkę witamin i mikroelementów oraz sałatka ze schłodzonego, dojrzałego arbuza. Kobiety z grupy etnicznej Himba, zamieszkującej Namibię, równomiernie pokrywają swoją skórę i włosy otjize. To czerwona maź powstała ze zmieszania ochry, popiołu i masła. Nie pachnie, a chro­ni skórę przed słońcem, owadami i brudem. Pozwala to zaoszczędzić wodę, która na pustyni jest bardzo cenna i nie zużywa się jej do kąpieli. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tego nie pokazują za dnia. Noc Muzeów 2025 odkrywa sekrety Warszawy
Noc Muzeów 2025 w Warszawie odbędzie się 17 maja. W wydarzeniu udział wezmą nie tylko muzea, ale też pracownie artystyczne, domy kultury i mniej oczywiste miejsca. To idealna okazja, by odkryć kulturalną stronę miasta.
Spis treści: Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Noc Muzeów 2025 w Warszawie Noc Muzeów 2025 zbliża się wielkim krokami. Tegoroczna edycja została zaplanowana na sobotę 17 maja. Jak zawsze w wydarzeniu biorą udział nie tylko muzea, ale też instytucje kultury, pracownie artystyczne, czy miejsca pamięci. Które z nich warto odwiedzić w Warszawie? Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Noc Muzeów to jedna z najpopularniejszych imprez kulturalnych w Europie. Raz do roku muzea, galerie sztuki, domy kultury i wiele innych instytucji udostępniają swoje zbiory dla zwiedzających w godzinach nocnych, zupełnie za darmo lub za niewielką opłatą. To okazja, aby nadrobić zaległości w kontaktach ze sztuką i zobaczyć eksponaty, które na co dzień nie są udostępniane zwiedzającym. Wszystko zaczęło się w Berlinie w 1997 roku. Wieczorne zwiedzanie cieszyło się tak dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców Berlina, że w ślady Niemców poszli Francuzi i Holendrzy. Obecnie Noc Muzeów jest organizowana w ponad 120 miastach w Europie. Do Polski Noc Muzeów trafiła w 2003 roku. Pierwsza edycja w naszym kraju odbyła się w poznańskim Muzeum Narodowym. Rok później do wydarzenia dołączyły też Kraków i Warszawa. Od tamtej pory liczba miast i instytucji biorących udział w imprezie stale rośnie. Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Informacji o tym, kiedy jest Noc Muzeów 2025, w internecie szuka coraz więcej osób. I nic dziwnego, bo zostało już niewiele czasu. W tym roku Noc Muzeów odbędzie się w sobotę, 17 maja. Większość instytucji będzie otwarta między 18:00 a 01:00. Warto jednak pamiętać, że niektóre z nich prowadzą zapisy na warsztaty i grupowe zwiedzania, a liczba miejsc jest ograniczona. Noc Muzeów 2025 to jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w stolicy. Tegoroczna edycja zapowiada się niezwykle obiecująco. Już teraz warto zaplanować sobie ten dzień, a właściwie noc. Od lat w trakcie Nocy Muzeów największym zainteresowaniem w Warszawie cieszą się Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN czy Łazienki Królewskie. Właśnie tam ustawiają się najdłuższe kolejki. Bywa i tak, że czekanie na wejście zajmuje nawet godzinę lub dłużej. Noc Muzeów 2025 w Warszawie Aby jak najlepiej wykorzystać Noc Muzeów, dobrze rozważyć mniej oczywiste miejsca, gdzie nie zastaniemy kolejek. W ten sposób będziemy mogli zobaczyć więcej. Oto moje wybory: Muzeum Sportu i Turystyki (od 17:00 do 00:00) – w programie m.in.: pokaz walk na miecze świetlne, Konwent Kolekcjonerów Koszulek Piłkarskich i Sportowych oraz spotkania ze znanymi osobistościami świata sportu; Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (od 18:00 do 00:00) – interaktywny spacer (dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii: projekcji, kamer i światła) prowadzący przez etapy powstawania filmu i przybliżający aspekty produkcji filmowej. Zwiedzający zobaczą również archiwalne zdjęcia, plakaty, fotosy oraz making-ofy z najnowszych realizacji WFDiF. Muzeum Kowalstwa (od 18:00 do 00:00) – na miejscu będzie można zobaczyć kowala przy pracy, posłuchać opowieści i historii związanych z muzeum i zawodem kowalstwa. Chętni będą także mogli stanąć na miejscu kowala i kuć żelazo, póki gorące. Zajezdnia Tramwajowa Praga (od 18:00 do 00:00) – z okazji swojego 100-lecia zajezdnia zaprasza na zwiedzanie, tort i koncert Orkiestry Reprezentacyjnej SGGW. Outriders Klub (od 19:00 do 00:00) – tu Noc Muzeów zamienia się w Noc Reporterów. W programie wyjątkowe multimedialne pokazy reporterskie. Pokazom będą towarzyszyć wprowadzenia osób zaangażowanych w proces ich powstawania. Pałac Szustra (od 18:30 do 00:00) – mini koncerty ze zbioru 19 pieśni Fryderyka Chopina skomponowanych na głos oraz fortepian w latach 1827–1847. Źródło: Noc Muzeów w Warszawie Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polacy nie płacą tu ani grosza. To hołd oddany naszemu rodakowi
W serbskim mieście Valjevo, niespełna 100 kilometrów od Belgradu, działa restauracja, w której polscy turyści mogą zjeść za darmo. Rachunek za ich posiłki został, jak się okazuje, uregulowany… sto lat temu.
W tym artykule: Restauracja, która oferuje Polakom darmowe posiłki Kim był Ludwik Hirszfeld? Bałkany od lat cieszą się dużą popularnością wśród Polaków. Najczęściej wybór pada na uwielbianą przez naszych rodaków Chorwację, a w ostatnim czasie także na Albanię, nazywaną przez wczasowiczów „Europejskimi Malediwami”. Osobom, które chciałby poznać ten region Europy z zupełnie innej strony, polecamy podróż do Serbii. Choć nie jest to stricte wakacyjny kierunek, na spragnionych przygód turystów czeka tu masa atrakcji i ciekawych miejsc do zwiedzenia. Ponadto podróżujący z polskim paszportem mogą liczyć na... darmowy posiłek. O tym mało znanym fakcie przypomniała ostatnio Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Belgradzie za pośrednictwem swoich mediów społecznościowych. Ta historia z pewnością zaskoczy wielu z was. Restauracja, która oferuje Polakom darmowe posiłki Okazuje się, że niespełna 100 km od stolicy Serbii, w miejscowości Valjevo, znajduje się restauracja „Corner”. Polacy zjedzą tu posiłek lub wypiją drinka całkowicie za darmo. W ten sposób właściciel lokalu, Čorçe Momić, chce wyrazić wdzięczność małżeństwu wybitnych polskich lekarzy – Hannie i Ludwikowi Hirszfeldom – za trud włożony w walkę z epidemią tyfusa plamistego w czasie I wojny światowej. – Po wysłuchaniu historii Hanny i Ludwika Hirszfeldów, ich poświęcenia nie tylko dla mieszkańców Valjewa, ale całego narodu serbskiego, Đorđe Momić, właściciel kawiarnio-restauracji „Corner” w Valjewie, zdecydował, że ​​w dowód wdzięczności już nigdy nie wystawi rachunku innemu Polakowi – czytamy na facebookowym profilu Ambasady RP w Belgradzie, której delegacja zawitała do Valijeva na początku marca. – Doskonała kawa, pyszna pizza, wspaniała rozmowa z panem Momiciem, dumnym mieszkańcem Valjeva. Kiedy poprosiliśmy o rachunek, kelner odpowiedział, że sto lat temu zapłacił go dr Hirszfeld – zaznaczają przedstawiciele polskiej placówki. Restaurator z Valijeva po raz pierwszy usłyszał o małżeństwie Hirszfeldów kilka lat temu. Wtedy lokal odwiedził reżyser Paweł Wysoczański, który rozpoczął pracę nad filmem o dobroczynnej działalności lekarzy z Polski. Jak sam przyznał, cała historia ogromnie go poruszyła i spowodowała chęć odwdzięczenia się nardowi polskiemu. – Człowiek powinien mieć misję. Mam 69 lat. Uważam, że wszyscy powinniśmy być pomostami między ludźmi i postępować humanitarnie. Jeśli polski lekarz mógł przyjechać z pomocą Serbom w obliczu epidemii, to chcę, żeby było o tym wiadomo. Dla mnie jest to niezwykle ważne; lubię pomagać, jak tylko mogę. Reklama nie jest dla mnie istotna, ważne jest bycie człowiekiem – zdradził Momić w rozmowie z tygodnikiem „NIN”. Kim był Ludwik Hirszfeld? Ludwik Hirszfeld na stałe zapisał się w historii polskiej i światowej medycyny. Zasłużony bakteriolog i immunolog urodził się 5 sierpnia 1884 r. w Warszawie. Po ukończeniu studiów medycznych w Würzburgu i Berlinie, znalazł zatrudnienie w Instytucie Badań Raka w Heidelbergu oraz w Zakładzie Higieny Uniwersytetu w Zurychu. Po rozpoczęciu I wojny światowej, wspólnie ze swoją żoną, Hanną Hirszfeldową, także lekarką, udał się do ogarniętej epidemią tyfusa plamistego Serbii. Po powrocie do Polski pracował m.in. w Państwowym Zakładzie Badania Surowic w Warszawie. Był również prezesem Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów i Epidemiologów. Gdy nazistowskie Niemcy zaczęły zbrojną agresję na Polskę, Hirszfeld trafił do żydowskiego getta. Jego mury opuścił w 1942 roku pod zmienionym nazwiskiem, dzięki pomocy rodziny Potockich. Po zakończeniu II wojny światowej zaangażował się w tworzenie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskie w Lublinie. W 1952 r. utworzył we Wrocławiu Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. Ludwik Hirszfeld zmarł 7 marca 1954 r. we Wrocławiu w wieku 69 lat. Źródła: Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Belgradzie, dzieje.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Proszą o „gorące kubeczki” podczas lotu. Ten samolotowy trik staje się coraz popularniejszy
Zatkane uszy to częsty problem podczas lotu samolotem. Na szczęście istnieje proste i, co najważniejsze, skuteczne rozwiązanie, które może przynieść szybką ulgę. I wcale nie chodzi o gumę do żucia.
W tym artykule: „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy O czym pamiętać przed lotem samolotem? Podróżowanie samolotem, mimo że szybsze, dla niektórych bywa bardzo uciążliwe. Wpływ na to ma wiele czynników, m.in. wąskie siedzenia, mała przestrzeń na nogi, irytujące zachowania innych pasażerów, czy duży hałas. Dyskomfort w czasie lotu powodują także przejściowe dolegliwości, jakie dopadają nas na pokładzie maszyny. Najczęściej podróżujący muszą borykać się z zatkanymi uszami podczas startu i lądowania, co spowodowane jest zmianą ciśnienia w kabinie samolotu. Okazuje się, że istnieje prosta metoda, by tego uniknąć. Ten niesamowity trik stał się prawdziwym viralem w sieci. „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy Co robić, gdy uszy są zatkane podczas lotu samolotem? To pytanie zadaje sobie wielu pasażerów jeszcze przed wejściem na pokład, ale tylko część z nich zna sposób na szybkie pozbycie się tej nieprzyjemnej dolegliwości. W ostatnim czasie o tej mało znanej, ale jakże skutecznej metodzie, przypomniała Justyna Kłęk, była stewardessa i autorka bloga „Bujająca w obłokach”. Jak podkreśla, wystarczy, że borykający się z bólem podróżny poprosi obsługę o tzw. gorące kubeczki. Po chwili proszący o pomoc pasażer otrzyma od członka załogi dwa plastikowe kubeczki z nasączonymi ciepłą wodą serwetkami, które trzeba przyłożyć do uszu. Wówczas tworzy się para wodna, która powoduje, że zatkane uszy się odblokowują, a ciśnienie w nich wyrównuje. – To prosty, ale skuteczny sposób na złagodzenie dyskomfortu – zaznacza. Justyna Kłęk przypomniała również, że z zatkanymi uszami można sobie poradzić także poprzez: żucie gumy, picie wody małymi łykami, ziewanie, czy też lekkie wydmuchiwanie powietrza przez nos. Z kolei osoby, dla których ból jest nie do zniesienia, powinny skonsultować z laryngologiem, by wykonać specjalistyczne badania i zmniejszyć nasilenia objawów. O czym pamiętać przed lotem samolotem? Warto zwrócić uwagę na to, co się je i pije przed podróżą, jak i podczas samego lotu. Posiłek musi być lekki i dobrze zbilansowany, należy też unikać objadania się przed wylotem. Niskie ciśnienie oraz wilgotność powietrza sprawiają, że organizm ludzki potrzebuje płynów. Wskazane jest picie dużej ilości niegazowanej wody, która najlepiej nawadnia organizm. W trakcie lotu należy natomiast unikać alkoholu. Z powodu niskiego ciśnienia może zawrócić w głowie bardziej niż zwykle. Odradza się także picie napojów wyskokowych przed spaniem w samolocie. Zdaniem naukowców, połączenie alkoholu oraz ciśnienia w kabinie na wysokości przelotowej obniża ilość tlenu we krwi (SpO2) i podnosi tętno na dłuższy czas, co skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Przed wylotem wskazany jest również ruch fizyczny, zwłaszcza jeśli czeka nas długa podróż. Spacer po terminalu (choćby po bezcłowych sklepach!) doskonale poprawi krążenie krwi oraz pozwoli nam się lepiej zrelaksować w przestworzach. Natomiast w czasie samego lotu dobrze jest wstać do toalety, aby rozprostować nogi. Wskazane jest również wykonywanie ćwiczeń poprawiających krążenie i wzmacniających kręgosłup podczas długiego siedzenia, takich jak okrężne ruchy stopami czy głową, a także wyginanie w łuk grzbietu (tzw. koci grzbiet). Źródła: bujajacawoblokach.com, archiwum redakcji. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Logo żaby na produktach budzi kontrowersje. Czy obawy konsumentów są uzasadnione?
Niepozorne logo żaby na niektórych produktach stało się źródłem zaskakujących kontrowersji. Część konsumentów przestrzega przed ich zakupem, snując przy tym coraz bardziej absurdalne teorie spiskowe.
W tym artykule: Co oznacza logo żaby na produktach? Nie taka żaba straszna Logo żaby na produktach – fakty i mity Logo żaby na produktach spożywczych pojawia się coraz częściej, a wraz z nim pytania konsumentów o to, co tak naprawdę oznacza. W sieci – jak można przypuszczać – nie brakuje różnego rodzaju teorii spiskowych, które mają swoje wierne grono zwolenników. Jedna z nich głosi, że tak oznakowane towary zagrażają życiu, a w sprawę zamieszany jest multimiliarder Bill Gates. Co oznacza logo żaby na produktach? O zielonej żabie pojawiającej się na etykietach popularnych produktów spożywczych, jak kawa, kakao czy banany, zrobiło się głośno w 2023 roku. Wówczas media społecznościowe obiegła lawina niepokojących wpisów, sugerujących, że towary z płazem w logo mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych lub nawet śmierci ze względu na rzekomą zawartość szczepionki mRNA. Co więcej, internauci znaleźli nawet winowajcę całego zamieszania. Zdaniem części użytkowników platformy X (dawniej Twittera), za „plastikową żywnością” stać ma jeden z najbogatszych ludzi na świecie, czyli Bill Gates. Rzekomym dowodem na słuszność ich tezy miały być powiązania założyciela Microsoftu z organizacją Rainforest Alliance, działającą na rzecz ochrony lasów, bioróżnorodności i zasobów naturalnych. Nie taka żaba straszna Choć zielona żaba na produktach spożywczych wywołała sporo kontrowersji, żaden z przedstawionych przez zwolenników teorii spiskowych „faktów” nie miał pokrycia w rzeczywistości. Dowody na niesłuszność stawianych zarzutów dostarczyli specjaliści ze Stowarzyszenia Demagog, zajmującego się walką z fałszywymi informacjami i dezinformacją. I tak dowiadujemy się, że omawiane oznaczenie to nic innego jak certyfikat Rainforest Alliance. Przyznawany jest on produktom, których „producenci spełniają wymagania dotyczące klimatu, lasów i bioróżnorodności, a także praw człowieka oraz źródeł utrzymania ludności wiejskiej”. Ponadto nie mają one „nic wspólnego ze szczepionkami ani rzekomym wywoływaniem chorób przez oznakowane produkty”. Przypuszczenia, że w sprawie palce maczał sam Bill Gates także okazały się nieprawdziwe. Amerykański przedsiębiorca nigdy nie stał na czele Rainforest Alliance ani nie był członkiem zarządu organizacji. Warto jednak przypomnieć, że w 2007 r. Fundacji Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości 5,3 mln dolarów. – Bill Gates nie jest jej właścicielem ani nią nie zarządza. Nie ma go w zespole kierowniczym ani w zarządzie organizacji. Faktem jest natomiast, że 16 lat temu Fundacja Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości ponad 5,3 mln dolarów – podaje demagog.pl. Logo żaby na produktach – fakty i mity Podsumowując: Produkty spożywcze z zieloną żabą są przyjazne środowisku i nie zawierają GMO ani szczepionki mRNA. Certyfikat Rainforest Alliance otrzymują produkty powstałe przy użyciu metod, które wspierają trzy filary zrównoważonego rozwoju według Rainforest Alliance, a więc społeczny, ekonomiczny i środowiskowy; Bill Gates nigdy nie był właścicielem Rainforest Alliance ani nie zasiadał w zarządzie organizacji; Rainforest Alliance działa od 1987 roku, a na jej czele stoi Daniel Katz. Źródła: demagog.org.pl; rainforest-alliance.org Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Blue Monday 2025. Wokół najsmutniejszego dnia w roku nie cichną kontrowersje
Blue Monday został okrzyknięty najbardziej ponurym dniem w roku. Ale czy można w ogóle zmierzyć poziom smutku za pomocą wzoru matematycznego? Przyjrzyjmy się tej nietypowej koncepcji.
Spis treści: Blue Monday – co to jest? Kiedy jest Blue Monday? Kontrowersje wokół Blue Monday Blue Monday już od dwóch dekad pojawia się w kalendarzu. Co to za dzień i dlaczego jego data jest ruchoma? To, że tzw. smutny poniedziałek wypada właśnie na początku roku, rzekomo nie jest przypadkiem. Jednym z czynników styczniowego spadku nastroju ma być między innymi pogoda, w tym niewiele dni słonecznych dni. Apogeum narastającego smutku i rozczarowania ma być właśnie Blue Monday uznawany za najbardziej depresyjny dzień w roku. Czy to rzeczywiste zjawisko psychologiczne, czy może jedynie sprytny chwyt marketingowy? Sprawdźmy, co się kryje za tą koncepcją i dlaczego wzbudza tyle emocji. Blue Monday – co to jest? Termin Blue Monday rozpowszechnił w 2005 roku za sprawą Cliffa Arnalla, brytyjskiego psychologa współpracującego z Cardiff University. Arnall wskazał, że najbardziej przygnębiającym dniem w roku jest poniedziałek przypadający w ostatnim pełnym tygodniu stycznia. Dlaczego akurat ten dzień? Według jego teorii, to moment, gdy kumuluje się wiele negatywnych czynników: krótkie, zimowe dni, brak słońca, niespełnione noworoczne postanowienia, problemy finansowe po świętach oraz ogólny spadek motywacji. Arnall opracował nawet wzór matematyczny, który miał potwierdzić jego hipotezę. Choć pozornie wyglądało to wiarygodnie, wiele osób do dziś zadaje pytanie: czy rzeczywiście można zmierzyć depresję za pomocą matematyki? Kiedy jest Blue Monday 2025? Blue Monday przypada zazwyczaj na trzeci poniedziałek stycznia, choć jego dokładna data może się zmieniać w zależności od roku. W 2025 roku jest to 20 stycznia. Właśnie w tym czasie, według Arnalla, wiele osób odczuwa największe obniżenie nastroju. Zimowa aura, niedobór słońca i problemy finansowe mogą wpływać na samopoczucie każdego z nas, jednak czy to wystarczające, by uznać ten dzień za obiektywnie najgorszy w roku? Kontrowersje wokół Blue Monday Psychologowie badają Blue Monday od 20 lat. Udało im się nawet opracować wzór na tzw. smutny poniedziałek. Uwzględnia on następujące zmienne: pogodę (długość dnia, nasłonecznienie); czynnik ekonomiczny: długi, debety (np. czas spłaty kredytów związanych ze świątecznymi prezentami); miesięczne wynagrodzenie; mijający czas od Bożego Narodzenia; niedotrzymanie postanowień noworocznych; niski poziom motywacji; poczucie konieczności podjęcia działań. Czy ma to coś wspólnego z nauką? Nie do końca. Koncepcja Arnalla, jak i sam wzór spotkały się z krytyką środowiska naukowego. Zaledwie rok po upublicznieniu wzoru na Blue Monday badacz Ben Goldacre, autor książki „Bad Science”, skrytykował ją na łamach magazynu „The Guardian”, nazywając ją po prostu „głupotą”. – Dowodem na głupotę tej teorii jest już sam wzór. Nie da się wyprowadzić z niego poprawnego działania i otrzymać konkretnego wyniku. Nic zresztą dziwnego, przecież całą koncepcję i wzór stworzyła grupa PR-owców – twierdził Goldacre. Podobne stanowisko zajęli inni naukowcy, w tym Dean Burnett, neurobiolog z Cardiff University, który nazwał Blue Monday „pseudonauką” i wskazał, że brakuje jakichkolwiek dowodów na jego istnienie. W rzeczywistości cała idea Blue Monday była elementem kampanii marketingowej dla biura podróży Sky Travel, które w 2005 roku chciało zachęcić ludzi do rezerwacji zimowych wakacji. Jak wskazują badacze, to raczej sprawny chwyt reklamowy niż solidna nauka. Niezależnie od naukowej krytyki, Blue Monday na stałe wszedł do popkultury jako symbol styczniowego obniżenia nastroju. Źródło: The Guardian
Smartwatch, który dba o każdy krok: Zaawansowane wsparcie aplikacji nie tylko dla sportowców
Ten amerykański smartwatch na każdym kroku zaskakuje swoimi możliwościami. Warto poznać wszystkie jego funkcje, bo to prawdziwy cud techniki, który mamy dosłownie w zasięgu ręki.
Smartwatche to praktyczne urządzenia, które cieszą się coraz większą popularnością. Tańsze i droższe modele trafiają do mniej lub bardziej wymagających użytkowników. Prosta obsługa pozwala korzystać z zaawansowanych funkcji zarówno sportowcom, jak osobom, które chcą przełamać własne granice. Dziś przyglądamy się, co projektanci amerykańskiej marki Garmin zmieścili w modelu fēnix® 8, który stał się obiektem pożądania zapalonych miłośników tzw. wearable technology. Spis treści: Smartwatch Garmin fēnix® 8 – zaawansowane funkcje dla sportowców Bezpieczeństwo na wyciągnięcie ręki Inteligentne wsparcie zdrowia na co dzień Design, który sprawdzi się w każdej sytuacji Smartwatch Garmin fēnix® 8 – zaawansowane funkcje dla sportowców Jaki powinien być smartwatch dla sportowców? Warto wybrać model odporny na uszkodzenia mechaniczne, warunki atmosferyczne i środowisko, w którym go mamy używać. Amerykański smartwatch Garmin fēnix® 8 to model, który ewoluował do formy smartwatcha premium o wytrzymałej konstrukcji i zaawansowanych funkcjach. Projekt został przystosowany do pracy w ekstremalnych warunkach (np. podczas nurkowania rekreacyjnego, wspinaczki wysokogórskiej czy surfingu). Zegarek można obsługiwać za pomocą przycisków lub dotykowo, w zależności od upodobań użytkownika. View Burdaffi on the source website Poza solidną konstrukcją, model został wyposażony w wytrzymałą baterię, a w wersji Solar jej czas pracy przedłuża szafirowa soczewka z funkcją ładowania energią słoneczną. Opcja ta przydatna jest także na długich szlakach turystycznych. Zaawansowane wsparcie treningów zapewniają precyzyjne i niezawodne czujniki. Najważniejsze funkcje smatrwatcha znajdziesz na liście poniżej, ale warto poznać więcej możliwości tego modelu, bo jest to prawdziwy cud techniki. Najważniejsze funkcje dla sportowców, które posiada smartwatch Garmin fēnix® 8: czujnik tętna, oddechu i natlenienia krwi (pulsoksymetr), monitorowanie nawodnienia, ocena gotowości do treningów oraz Garmin Coach, który niczym trener pomaga zoptymalizować plany treningowe w dyscyplinach, takich jak bieganie, rower i siłownia, animowane na tarczy zegarka ćwiczenia asystujące w treningu kardio, siłowym, jogi czy pilatesu, Health Snapshot (pomaga rejestrować i udostępniać zbiór kluczowych spostrzeżeń dotyczących zdrowia), wysokościomierz, barometr i 3-osiowy kompas elektroniczny, aplikacje treningowe m.in. do biegów narciarskich, snowboardu poza trasą, nurkowania rekreacyjnego, surfingu, jazdy MTB, zaawansowany GPS z mapami (topograficznymi, rowerowymi, narciarskimi, golfowymi). Bezpieczeństwo na wyciągnięcie ręki Funkcje zwiększające poziom naszego bezpieczeństwa mogą się okazać przydatne nie tylko dla miłośników sportów wysokiego ryzyka. Niespodziewane sytuacje, które mogą zagrażać naszemu bezpieczeństwu mogą się przytrafić także podczas spokojnej wędrówki górskiej, zwiedzania nieznanej okolicy, a nawet w domu. Mając smartwatch Garmin fēnix® 8, w razie nagłej potrzeby możemy skorzystać z: jasnej latarki LED z regulacją intensywności światła i z czerwoną lampką bezpieczeństwa, alertów bezpieczeństwa, które aktywują się i wysyłają wiadomość z naszą aktualną lokalizacją, jeśli zegarek wykryje wypadek lub w sytuacji, gdy czujemy się zagrożeni, wygodnych płatności zbliżeniowych, które minimalizują ryzyko kradzieży karty płatniczej lub portfela. Podczas treningu lub na szlaku zegarek rejestruje zmiany w tempie oddychania oraz natlenieniu i tętnie krwi. Dzięki temu możesz przeanalizować, czy dobrze aklimatyzujesz się do warunków i czy trening jest efektywny. View Burdaffi on the source website Inteligentne wsparcie zdrowia na co dzień Stajemy się coraz bardziej świadomi wpływu stylu życia na nasze zdrowie i samopoczucie. Nowoczesne technologie monitorujące w domowych warunkach stan organizmu są pomocne nie tylko dla sportowców, lecz także osób zapracowanych i żyjących w stresie. Garmin fēnix® 8 oferuje zaawansowane funkcje, które wspierają zdrowie każdego dnia, dostosowując się do indywidualnych potrzeb użytkowników. Za pomocą czujników smartwatch monitoruje tętno, samopoczucie, sen, a także poziom natlenienia krwi, pomagając utrzymać zdrową równowagę i odpowiednio reagować na potrzeby organizmu. Smartwatch tej kultowej już amerykańskiej marki nie zapomina o komforcie kobiet. Model jest wzbogacony o funkcje monitorowania cyklu menstruacyjnego i ciąży, a także sugestie dietetyczne i treningowe dostosowane do odpowiedniej fazy cyklu. View Burdaffi on the source website Design, który sprawdzi się w każdej sytuacji Wytrzymałość baterii i tworzywa, z których jest wykonany smartwatch oraz ukryte w nim funkcje i akcesoria to nie wszystko. Wybór wymarzonego zegarka powinien podkreślać nasz charakter i pasować do indywidualnego stylu. Możemy zdecydować, czy wybierzemy wersję pasującą do stylu sportowego, streetwear casual lub smart office. Garmin fēnix® 8 występuje w trzech rozmiarach i rozmaitych opcjach kolorystycznych, a także w opcji ze skórzanym paskiem, która pasuje nawet do eleganckiej koszuli. Tarcza zegarka jest personalizowana, dzięki czemu możemy widzieć na niej dokładnie te informacje, na których nam zależy, a także wybrać styl wyświetlanego zegara (analogowy lub cyfrowy). Jeśli chcemy odmiany, to pasek zegarka możemy łatwo wymienić samodzielnie. Oryginalne paski są dostępne w różnych kolorach, w wersjach: silikonowej, nylonowej, tytanowej i skórzanej. View Burdaffi on the source website
… podczas weekendowego wyjazdu w otoczeniu natury. Brzmi intersująco? Voucher na weekendowy wyjazd możesz teraz wygrać w ogólnopolskim konkursie marki KINDER Country. A to nie koniec - w konkursie można także wygrać ebook opracowany we współpracy z National Geographic Traveler.
Życie jest pełne niespodzianek i wyzwań. To właśnie one sprawiają, że ciągle się rozwijamy i odkrywamy nowe dla nas obszary. Jednocześnie każdy z nas potrzebuje chwili dla siebie, aby odzyskać równowagę, złapać głęboki oddech i ruszyć w dalszą podróż. Jedni najlepiej odpoczywają nad wodą inni zdobywając kolejne szczyty. Czasami potrzebujemy chwili tylko ze samym sobą, a innym razem towarzystwo bliskich i przyjaciół sprawdza się najlepiej. Jesteśmy ciekawi, co jak ty odnajdujesz swój rytm? Jakie miejsce czy sytuacje dają ci poczucie „regroundingu”, czyli powrotu do naturalnej harmonii? KINDER Country od wielu lat zachęca do odkrywania nowych miejsc na mapie Polski i poznawania ciekawych historii z nimi związanych. Tak jest i tym razem … KINDER Country z Redakcją National Geographic Traveler rozbudzają chęć na kolejną wspólną podróż! Konkurs „Odzyskaj swój rytm” odbywa się na fanpagu marki KINDER Country na platformie Facebook w terminie od 2 do 29 września. Co tydzień można wygrać vouchery na weekendowy wyjazd blisko natury (4 x 3.000 zł) oraz ebook „Powrót do natury” (400 sztuk), opracowany we współpracy z National Geographic Traveler. W ebooku podróżnicy, autorzy reportaży w National Geographic, przybliżają nam „swoje” miejsca w Polsce. To pozycja, która zachęca do uważnego podróżowania, tak, aby móc złapać oddech od codzienności, odnaleźć spokój i harmonię. Inspiruje czytelnika do bliższego kontaktu z naturą i zadbania o równowagę. Jakie jest zadanie konkursowe? Wystarczy, że w formie krótkiego opisu oraz zdjęcia zaprezentujesz miejsce w Polsce, w którym odzyskujesz swój rytm. Zgłoszenie należy wysłać przez Messenger kontaktując się z fanpagem KINDER Country Polska. Na zgłoszenia czekamy do 29 września. Chcesz dowiedzieć się więcej o odnajdowaniu naturalnego rytmu? Posłuchaj podcastów na https://www.national-geographic.pl/odzyskaj-swoj-rytm/. Materiał promocyjny Ferrero Polska Commercial Sp. z o.o.
Wolniej i uważniej. To główne zasady zrównoważonego podróżowania
W ideę zrównoważonego podróżowania wpisana jest dbałość o środowisko, zainteresowanie napotkanymi miejscami i ludźmi oraz kontakt z kulturą.
Turystyka jest ważnym wsparciem dla gospodarki wielu państw, a dla podróżujących sposobem na poszerzanie wiedzy i źródłem wielu radości. Jednocześnie masowe podróżowanie przyczynia się do zmian klimatu, niszczenia środowiska i kultury. Czy da się pogodzić chęć poznawania świata z troską o planetę i ludzi? Odpowiedzią jest zrównoważona turystyka - świadome podróżowanie, podczas którego dba się o minimalizowaniu negatywnego wpływu na otoczenie. Istotą tego podejścia jest pewnego rodzaju minimalizm – rezygnacja z pospiesznego „zaliczania” kolejnych miejsc, pośpiechu i ciągłej gonitwy. Taki rodzaj turystyki nie musi jednak oznaczać wyrzeczeń. Przeciwnie, daje szansę na jakościowe, głębokie doznania i większą satysfakcję z wyjazdów. W ideę odpowiedzialnego podróżowania wpisana jest dbałość o środowisko, zainteresowanie miejscami, ludźmi oraz ich kulturą. Główne zasady są proste: stawiamy na dłuższy pobyt w danym regionie, wspieramy miejscowych przedsiębiorców i korzystamy z bardziej przyjaznych dla środowiska miejsc noclegowych oraz środków transportu. A do tego odpoczywamy na łonie natury. View Ediplayer on the source website Stawiaj na zieleń Bliski kontakt z przyrodą jest bowiem istotą zrównoważonego podróżowania. Wielodniowa lub chociaż kilkugodzinna wędrówka po lasach, górach czy wybrzeżach pozwala na głębsze poznanie danego miejsca i, co nie mniej ważne, jest też zbawienna dla naszego organizmu. Umiarkowany wysiłek fizyczny doskonale wpływa na kondycję, a zanurzenie się w świat przyrody koi umysł, zmęczony atakującymi nas na co dzień bodźcami. Dobroczynne okazuje się spędzenie nawet kilku godzin w parku lub podmiejskim lesie. Wiedzą o tym Niemcy, od lat zmieniając miasta w coraz bardziej przyjazne miłośnikom natury aglomeracje. Przykładowo, w Berlinie tereny zielone zajmują ok. 14% powierzchni, a Düsseldorf może pochwalić się ogromnymi parkami publicznymi i zielonymi terenami nad Renem. W Niemczech miejsc, w których podróżnik może zwolnić i cieszyć się z kontaktu z przyrodą nie brakuje jednak też poza miastami. Jest m.in. Park Narodowy Szlezwicko-Holsztyńskiego Morza Wattowego czy pełna plaż i klifów Rugia. Niezapomnianym przeżyciem, doskonale wpisującym się w ideę zrównoważonych podróży, będzie nocleg na łonie natury. W Szlezwiku-Holsztynie można zasnąć pod rozgwieżdżonym niebem na specjalnych leżakach plażowych. W pasmie górskim Eifel – w południowo-zachodnich Niemczech – przygotowano natomiast ponad 20 kempingów przyrodniczych, do których można dotrzeć wyłącznie pieszo. A w kurorcie przyrodniczym Tripsdrill, niedaleko Stuttgartu, czekają domki na drzewie – odpoczywa się na wysokości ok. pięciu metrów, w otoczeniu gęstej roślinności. Certyfikowane miasta i hotele przyjazne naturze W minimalizowaniu negatywnego wpływu podróży na środowisko istotny jest też wybór środka transportu. Najmniej „zielony” jest oczywiście samolot, najlepiej więc go unikać, decydując się w zamian np. na kolej. Na miejscu, zamiast auta, korzystajmy z transportu publicznego, własnych nóg lub roweru. Oprócz zmniejszenia emisji CO2, pozwoli to lepiej poznać okolice - idąc lub sunąc na jednośladzie dostrzega się po prostu więcej. Zamiast pospiesznego zwiedzania, zaplanujmy trochę dłuższy pobyt w jednym miejscu. Zyskamy czas na zejście z utartych ścieżek i nie będziemy musieli korzystać z emitujących CO2 środków transportu. Zostając w hotelu czy pensjonacie na przynajmniej kilka dni, przyczynimy się też do zaoszczędzenia wody i energii. Zużywane są one bowiem w dużych ilościach przy każdym sprzątaniu pokoju, a nocując gdzieś dłużej możemy poprosić o wymianę ręczników i pościeli dopiero wtedy, gdy będzie to konieczne. Idealną opcją jest wybór hoteli posiadających certyfikat zrównoważonego rozwoju. W Niemczech szukajmy obiektów z zieloną literą „N” w logo lub oznaczeniem TourCert – gwarantują one, że działalność placówki jest przyjazna dla klimatu i środowiska. Lokalne smaki Istotą zrównoważonego podróżowania jest lokalność. Zamiast przeskakiwać z miejsca na miejsce, pomiędzy najbardziej obleganymi atrakcjami turystycznymi, zainteresujmy się tym, co regionalne i tradycyjne. Odwiedzając w Niemczech region Hesji (niem. Hessen), możemy wybrać się do produkującej biologiczne trunki winiarni Mohr w miejscowości Lorch (na miejsce da się dotrzeć komunikacją miejską), a w Szwabii za cel obrać Hündeleskopfhütte – leżącą na wysokości 1180 metrów alpejską chatę, której właścicielka, Silvia Beyer, serwuje wyłącznie wegetariańskie potrawy. Dotarcie do tego schroniska możliwe jest pieszo, a godzinna wędrówka doskonale wpisze się w ideę zrównoważonego podróżowania. Próbowanie lokalnych potraw jest nie tylko inspirującym doświadczeniem pozwalającym poznać tradycje kulinarne danego regionu, ale też sposobem – przyznajmy, że bardzo przyjemnym – na wspieranie środowiska. Wybierając dania z lokalnych składników, przyczyniamy się bowiem do zmniejszenia klimatycznych kosztów transportu artykułów. Pomagamy też miejscowym przedsiębiorcom, hodowcom i rzemieślnikom, nagradzając ich finansowo za ich pracę. Każdy nasz wybór ma znaczenie. Nawet drobne decyzje, mogą dać początek większym zmianom. Przy odrobinie chęci większość negatywnych skutków turystyki można wyeliminować - zrównoważone podróżowanie jest na wyciągnięcie ręki. Więcej informacji: https://www.germany.travel/en/feel-good/sustainability.html Materiał promocyjny Niemieckiej Centrali Turystyki (DZT)
Morze Czerwone jest pełne skarbów. Podczas ostatniej wyprawy udało nam się kilka znaleźć
Na 27 kilometrach jordańskiego wybrzeża szukaliśmy skarbów na lądzie i w Morzu Czerwonym dla całej rodziny. I wcale nie trzeba zaklęć, żeby je odnaleźć.
W tym artykule: Akaba nocą Snorkelingowe safari Plaże i akwarium Forteca otoczona palmami Niespodzianka Amira Po trzech dniach na pustyni Wadi Rum docieram nad Morze Czerwone, do zatoki Akaba. Dawno mnie tak nie ucieszył widok wody i jej słony zapach. Zrzucam z siebie ubranie zakurzone czerwonym piaskiem pustyni i wskakuję do wody. Jest połowa grudnia, słońce grzeje przyjemnie, choć morze orzeźwia jak świeży sok z granatu, który wypiłem na przydrożnym straganie. To niesamowite, że wystarczy godzina jazdy autem, żeby krajobrazy jak na Marsie zmieniły się w rajską zatokę i gwarne miasto. Taka jest właśnie Jordania – zaskakuje nas od kilkunastu dni bardzo pozytywnie swoją różnorodnością i zabytkami. Przemierzam ten kraj na własną rękę razem z sześcioletnią córką i żoną, trochę jak współcześni nomadzi, korzystając z lokalnego transportu i życzliwości ludzi. Akaba nocą Jest wieczór, mieszkańcy Akaby robią zakupy na targowisku. Dołączamy do nich w poszukiwaniu owoców i jordańskich przysmaków. – Ahlan wa sahlan! („witam serdecznie”) – mówi z uśmiechem właściciel małej piekarni w Akabie i zaprasza nas do środka. Ola, moja córka, wkracza śmiało do wypełnionego zapachem świeżego chleba i karmelizowanego cukru pomieszczenia. Tak, mieliśmy też kupić chleb. Już po chwili jesteśmy na zapleczu piekarni zaciekawieni, jak wygląda wyrabianie różnego rodzaju baklaw czy przysmaku z cienkiego ciasta, serka i pistacji zwanego tu kanafeh. Ola na powitanie dostaje mały okrągły chleb typu pita prosto z pieca. Kupujemy ich kilka więcej i do tego słodki deser w postaci kawałków baklawy. Słodki to mało powiedziane. Diabelnie słodki. Ocieka miodem i szybko muszę kupić gorzką kawę z kardamonem, a już taki zestaw smakuje wybornie. Akaba to jedyne nadmorskie miasto w Jordanii. Jest stosunkowo czyste i nowoczesne, a dobre hotele są wkomponowane w starą strukturę miasta. Na głównym deptaku królują małe sklepy i jadłodajnie. Pędzą motocykle i auta, czuć ducha portowego miasta, więc słowo „kurort” do niego nie pasuje. Wystarczy przejść kilka przecznic i oddalić się od głównej ulicy, żeby zobaczyć, jak żyją mieszkańcy Akaby. W pewnym momencie natrafiamy na tajemniczy seans. Ciemny zaułek rozbrzmiewa muzyką i fleszami światła. Podchodzimy bliżej, a na plastikowych krzesłach siedzą mężczyźni niczym w kinie plenerowym. Popijają kawę i herbatę wpatrzeni w stary wielki telewizor zawieszony na ścinanie. Tajemniczy seans okazuje się oglądanym przez nich 27 845. odcinkiem opery mydlanej jordańskiej wersji „Mody na sukces”. Po porostu męska rozrywka po pracy i spotkanie towarzyskie w jednym. Chodzę po Akabie z całą rodziną i czuję się tu bezpiecznie. Z torbami pełnymi chleba i owoców wsiadamy do busa, który zawozi nas do hotelu. Poznaj smak tradycyjnej jordańskiej kuchni [PRZEPISY] Wybierając się w podróż do Jordanii nie sądziłam, że będzie coś, co zachwyci mnie bardziej niż sama Petra. Niespodzianką okazała się jordańska kuchnia, która uwiodła mnie od pierwsz... Snorkelingowe safari Mieszkamy kilka kilometrów za Akabą, w jednym z nadmorskich hoteli. 27 km pustynnej linii brzegowej jordańskiego wybrzeża zatoki może wydawać się małym skrawkiem lądu, ale został on mądrze podzielony na strefę industrialną z wielkim portem tuż przy mieście i część rekreacyjno-hotelową, rozciągającą się za nim w kierunku granicy z Arabią Saudyjską. Na całym wybrzeżu dominuje niska zabudowa, stylizowana często na orientalną. Nie ma drapaczy chmur i patodeweloperki. Prawdziwe skarby kryją się jednak pod wodą. I na te skarby rafy koralowej czaimy się jak rekin na swoją zdobycz. Z naszego hotelu idziemy kilka kilometrów po plaży niczym minikarawana z widokiem na góry i zatokę Akaba. Zaopatrzeni w maski, rurki i płetwy docieramy do miejsca zwanego Japońskim Ogrodem, bo taki przydomek dostała najsłynniejsza przybrzeżna rafa i spot snorkelingowy. Nazwa wzięła się od niezwykłego ukształtowania rafy i skał, przypominającego harmonijne budowle japońskie połączone z naturą. Rafa rozciąga się tuż przy brzegu i przypomina wielki kolorowy stół zanurzony w płytkiej wodzie. Widzę, jak przepływają obok nas nastroszone skrzydlice i niebieskie rogatnice. W pewnym momencie wynurzamy się i Ola krzyczy: – Tato, zobacz, ta kolorowa linka jakoś dziwnie się rusza! Znów dajemy nura i Ola wskazuje palcem coś, co przypomina węża morskiego. Okaz spokojnie patrolował rafę, poruszając się zygzakiem, i miał ciemne cętki. Chwilę przed nurkowaniem sprawdziłem, co może czyhać pod wodą, i ponoć w Morzu Czerwonym nie ma węży morskich ze względu na wysokie zasolenie. Wychodzimy na brzeg, opisuję zdarzenie i pytam instruktora nurkowania, który ściąga właśnie butlę, co to było? – Faktycznie, nie ma węży morskich w Morzu Czerwonym, ale to był węgorz plamisty. Naśladuje jadowite gady, poruszając się jak wąż. Zupełnie niegroźny – objaśnia instruktor. Zanurzamy się w innym miejscu – podwodnym muzeum militarnym. Zatopiono tu kilka starych czołgów, dżipów i śmigłowiec, tworząc atrakcję dla płetwonurków. Najpłycej jest czołg i z powierzchni w słoneczny dzień całkiem nieźle go widać podczas snorkelowania. Wolę jednak obserwować podwodną naturę. Przybrzeżne wody zatoki Akaba należące do Jordanii słyną z wielu miejsc do nurkowania, ale trzy są szczególnie wyjątkowe. Rainbow Reef („tęczowa rafa”) słynie z niezwykłych odcieni podwodnych skał, ale ważne, żeby obserwować ją w pełnym słońcu. King Abdullah Reef („rafa króla Abdullaha”) została tak nazwana na cześć jordańskiego króla otoczonego wyjątkową czcią i szacunkiem. Przypływają żerować na niej żółwie szylkretowe, a spot nurkowy charakteryzuje się bardzo dużym zagęszczeniem koralowców i jest idealnym miejscem do fotografii podwodnej. Trzecie miejsce zwane Power Station wyróżnia bogactwo ryb, w tym rekinów. Plaże i akwarium Mieszkańcy Akaby upodobali sobie plażę w nadmorskim centrum Akaby zwaną Al-Ghandour Beach i oddaloną o kilka kilometrów Southern Beach w pobliżu Aqaba Aquarium. W weekendy bywają zatłoczone. Przeciskamy się między grillującymi rodzinami, piknikującymi młodymi ludźmi i dopiero po chwili znajdujemy kawałek piasku, żeby przysiąść. Panie wchodzą do wody w burkini, czyli stroju kąpielowym zakrywającym szczelnie całe ciało. Niektóre stroje mają duże logotypy znanych firm sportowych i odzieżowych. Ich eksponowanie jest w modzie. Eksponowanie ciała już nie. Na plaży Southern Beach klasyczne bikini nie jest wprawdzie zakazane, ale może być uznane za co najmniej niestosowne w tym miejscu. Co odważniejsze kobiety narażone są na komentarze, zaczepki lub mogą zostać dokładnie obfotografowane i oplotkowane przez ciekawskich. Czy zatem Jordania nadaje się do swobodnego plażowania w stylu śródziemnomorsko-bałtyckim? Owszem. Po prostu trzeba uszanować różnice kulturowe, a komfortowo można poczuć się w na plażach hoteli i resortów. Są one do tego dokładnie sprzątane, a twardy żwir zastąpiono miękkim piaskiem. Z plaży Southern Beach idziemy do nieodległego Aqaba Aquarium. W jej kompaktowych akwariach zgromadzono żywe skarby Morza Czerwonego, bo właśnie stąd przeniesiono wypełniające je morskie okazy. Może nie imponuje wielkimi taflami szkła, ale pełni także ważną rolę edukacyjną. Mijamy grupkę dzieci z panią nauczycielką, która tłumaczy im kruchość morskiego ekosystemu i wyjaśnia, dlaczego warto go chronić. Forteca otoczona palmami Łapiemy taksówkę spod akwarium i po kilku minutach jesteśmy w starej Akabie. Nabatejczycy, którzy zbudowali Petrę i władali tą częścią świata ponad 2 tys. lat temu, nazywali to nadmorskie miasto Ayla. Dziś wiele hoteli i restauracji nosi tę nazwę, ale po Nabatejczykach nie ma śladów. Krzyżują się tu, jak niegdyś, przed wiekami, ważne szlaki handlowe, kiedy Akaba była przystanią w drodze kupców i pielgrzymów podążających wówczas z Damaszku, przez Palestynę, do Mekki. Dla ich ochrony wybudowano fortecę, której kamienną bramę właśnie przekraczamy. Według legendy jeden z budowniczych z beduińskiego plemienia Howeitat wyrył swoje imię pod kamiennym progiem fortu. Gdy w późniejszych latach doszło do sporu między klanami o to, kto jest właścicielem twierdzy, oznajmił on: „Ja mam prawo do tego fortu, bo go budowałem”. Nie uwierzono mu jednak. Wtedy przemówił: „Odwróćcie kamień na progu”. I faktycznie było tam wyryte jego imię, a on objął władzę. Umocniona warownia była w tym miejscu już w średniowieczu, ale obecny kształt pochodzi z XVI w., kiedy miastem władali sułtani mameluccy. Duże wrażenie robi odrestaurowane wejście z kamiennych bloków. Wewnątrz chodzimy po ruinach murów otoczonych palmami, zaglądamy do podziemnych komnat. Dzieła zniszczenia dokonały jordańskie plemiona pod wodzą Lawrence’a z Arabii w 1917 r., podczas powstania przeciwko Osmanom, kiedy odbiły twierdzę, burząc ją niemal doszczętnie od strony morza. Niespodzianka Amira Pustynia Wadi Rum, zamki krzyżowców, Morze Martwe i Czerwone – te skarby podziwia się z ogromną przyjemnością także z powodu niezwykłej otwartości i gościnności Jordańczyków. Przekonaliśmy się o tym pewnego dnia, kiedy spotkaliśmy Amira i jego rodzinę. Amir jest chrześcijaninem z Madaby, gdzie prowadzi hotel Madaba. Siedzimy na tarasie, pijemy jordańskie wino i rozmawiamy o tym, jak rodzina królewska dba o kraj, a państwo jordańskie ze swoimi ośmioma milionami mieszkańców przyjęło 2 mln uchodźców. Ceny poszły w górę. Ale Amir stara się patrzeć w jasną stronę życia i łapie jego pozytywy. W pewnym momencie wchodzi jego żona z tortem, rozlega się „Happy birthday to you”, a zaraz potem w arabskiej wersji. Jesteśmy zaskoczeni i wzruszeni. Dowiedzieli się, że nasza córka ma urodziny, i zrobili jej niespodziankę. Po raz kolejny przekonuję się, że podróżowanie z dzieckiem po Jordanii nie dość, że nie nastręcza żadnych problemów, to otwiera jeszcze mocniej serca Jordańczyków i wiele zamkniętych drzwi.
Marriott to już historia. Legendarny hotel po 35 latach oficjalnie zmienił nazwę
Warszawski Marriott nie jest już Marriottem. Nowa nazwa kultowego hotelu, który po ponad 30 latach zmienił szyld, ma być ukłonem w stronę najsłynniejszych gości obiektu.
W tym artykule: Dlaczego Marriott musiał zmienić nazwę? Pod nowym szyldem Na początku sierpnia media obiegła sensacyjna wiadomość, że hotel Marriott, uchodzący za jeden z symboli okresu transformacji ustrojowej, zniknie z centrum stolicy. Decyzja o zerwaniu dalszej współpracy pomiędzy zainteresowanymi podmiotami była ogromnym zaskoczeniem nie tylko dla opinii publicznej, ale przede wszystkim kierownictwa obiektu. Jeszcze w 2010 roku amerykańska sieć Marriott International przedłużyła umowę najmu powierzchni w budynku do 2044 r. – Jesteśmy zaskoczeni formą przekazania tej informacji dotyczącej flagowego hotelu na licencji Marriott w Polsce i jej pochopnością. Takie działanie znacząco wykracza poza przyjęte przez nas biznesowe standardy, jak również narusza postanowienia umowne – informował Dariusz Oleksiak, dyrektor zarządzający hotelu z ramienia LIM Center sp. z.o.o., w oświadczeniu przesłanym portalowi Business Insider. Zapewniając jednocześnie, że „spółka LIM Center sp. z o.o. nadal będzie prowadzić działalność hotelową. Zmieni się jedynie nazwa hotelu, ale usługi na niezmienionych warunkach i standardach prowadzone będą w sposób ciągły z należytą dbałością o pracowników, kontrahentów i gości hotelu”. Dlaczego Marriott musiał zmienić nazwę? Do tej pory nie wiadomo, dlaczego legendarny pięciogwiazdkowy hotel musiał zmienić nazwę. Przedstawiciele Marriott International w komunikacie podkreślili, że decyzja została podjęta po „wnikliwej analizie”. – Naszym priorytetem obecnie jest zapewnienie, aby proces tej zmiany przebiegł jak najsprawniej dla gości oraz pracowników. Zarządzanie Warsaw Marriott Hotel przez ponad 30 lat było dla nas przywilejem. Życzymy zespołowi hotelu wielu sukcesów w dalszym prowadzeniu obiektu – przekazano. Ponadto zapewniono, że firma nie zamierza całkowicie wycofywać się z polskiego rynku, wręcz przeciwnie. W ciągu najbliższych kilku lat planowane jest otwarcie 10 kolejnych obiektów. Według niepotwierdzonych informacji głównym powodem, dla którego amerykański koncern zdecydował się wypowiedzieć umowę, miały być nieuregulowane kwestie finansowe z okresu pandemii koronawirusa. Warto przypomnieć, że w tej sprawie toczyło się postępowanie wyjaśniające przed Międzynarodowym Trybunałem Arbitrażowym w Londynie i polską prokuraturą. Czy to najpiękniejszy hotel w Polsce? Historia budynku sięga XIV wieku Kraków, jak przystało na dawną stolicę, jest pełen magicznych miejsc i wyjątkowych zabytków, które przyciągają turystów z całego świata. To tutaj znajduje się także najpiękniejszy .. Pod nowym szyldem Mimo chwilowych utrudnień hotel zlokalizowany przy Alejach Jerozolimskich, w wieżowcu LIM Center, wciąż funkcjonuje, już pod nową nazwą – Warsaw Presidential Hotel. Ma ona nawiązywać do słynnych gości obiektu, takich jak Barack Obama, George W. Bush, Bill Clinton czy Joe Biden. Obiekt, który dysponuje ponad 520 pokojami i apartamentami, niebawem ma przejść gruntowną modernizację, by podnieść satysfakcję gości. – Standardy w naszym hotelu zawsze były bardzo wysokie, ale teraz, gdy funkcjonujemy pod nową nazwą, są jeszcze wyższe. Zmiany będą obejmowały nie tylko modernizację przestrzeni hotelowej czy gastronomii. Chcemy zadbać o każdy detal. Dlatego m.in. nasi goście będą mieli dostęp do prestiżowych kosmetyków, których nie znajdą u naszej konkurencji – zaznacza Wiktoria Cisowska, dyrektor sprzedaży i marketingu Warsaw Presidential Hotel. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródła: businessinsider.com.pl; biznes.interia.pl; e-hotelarz.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Wyspa Maui zmienia postrzeganie o Hawajach. Dzięki tej podróży zrozumiałam ważną rzecz
Wyjazd na hawajską wyspę Maui zmienił nasze wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak może wyglądać macierzyństwo na końcu świata.
W tym artykule: Ananasy na Hawajach Park narodowy Haleakalā Najpiękniejsza trasa świata Miasteczko Haiku Jak płynie czas na Maui Doświadczać jak najwięcej, zdobyć wulkany, nauczyć się surfować, może nawet podstaw tańca hula. Tłumaczyłam sobie, że skoro już lecimy z dwójką małych dzieci na koniec świata, to trzeba wykorzystać ten czas przyzwoicie, nie zmarnować, wycisnąć z niego cały egzotyczny sok. Działało to świetnie, dopóki po dwóch tygodniach na Hawajach nie trafiliśmy na wyspę Maui. Wtedy plan samoistnie przestał obowiązywać. Kolejne sześć tygodni można określić wieloma przymiotnikami, ale na pewno nie „napięte”. Wyluzowane, powolne, nieśpieszne, spontaniczne… Podróż ta nie tylko zmieniła moje wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak najlepiej podróżować z dziećmi. Ananasy na Hawajach Czy ananasy rosną na drzewach? – zapytała mnie moja pięcioletnia wtedy córka, gdy zatrzymaliśmy się przy drodze kupić kolejny owoc kilka dni po wylądowaniu na wyspie. Soczyste, słodkie i pełne smaku stanowiły ważną część naszego menu. Omlet z ananasem na śniadanie, świeży ananas na przekąskę, smoothie z ananasa i mleka kokosowego na podwieczorek, ananas na grillu na kolację. – No właśnie. Jak rosną ananasy? – powtórzyłam i zamyśliłam się. – Nie mam pojęcia. Poszukajmy odpowiedzi – odpowiedziałam. I zamiast trzymać się planu zwiedzania, postanowiliśmy sprawdzić, jak rosną ananasy i dlaczego tu smakują tak wyśmienicie. Nie musiałam szukać daleko. Maui to prawdziwe ananasowe zagłębie. Ananasy rosną na zboczach gór, które wypiętrzają się na środku wyspy. I wiele plantacji otwiera swoje bramy dla turystów. Maui Pineapple Tour in Hali’imaile jest jednym z miejsc, gdzie można zobaczyć, jadąc klimatyzowanym busikiem, nie tylko, jak ananasy rosną – a, uwaga!, rosną przy ziemi, w środku małych krzaków, wybijają się z nich jak żółte jajka niespodzianki – ale też jak się je zbiera (na Maui prawie wyłącznie ręcznie!). I jakie wybierać w sklepie (twarde i żółte, chyba że na grilla – to wtedy zielone), by były najlepsze. Park narodowy Haleakalā Te najsłodsze rosną podobno na zboczu wulkanu Haleakalā. Wulkaniczna ziemia, dużo słońca i chłodne wieczory to połączenie idealne dla tych owoców. – Mamo, a można na ten wulkan pojechać? – pytają dzieci. – Sprawdźmy – odpowiedziałam. Hawaje: Co zrobić by podróż tam nas nie zrujnowała? Nawet jeśli nie jesteś spadkobiercą, możesz przeżyć wakacje w stylu George'a Clooneya. Haleakalā to park narodowy, do którego można wjechać. A nawet dojechać na sam jego szczyt, na 3055 m n.p.m. Aby zaspokoić ciekawość, ruszamy więc naszym kamperem stromo pod górę. I już podczas pierwszego przystanku przekonuję się, że dobrze, iż mamy ze sobą dość ciepłe śpiwory i kurtki puchowe dla dzieci. Bo szczyt wulkanu Haleakalā znany jest z wyjątkowo, jak na Hawaje, niskich temperatur. I nie mówię tego z przymrużeniem oka. W 1961 r. zarejestrowano tu minus 10°C. Nie zmyliła nas, tak jak wielu podróżników, na szczęście nazwa Haleakalā, którą tłumaczy się jako „dom słońca”. Po przejechaniu budki parku narodowego zaczynamy się piąć w górę. W ciągu kilkunastu minut z piaszczystych plaż i zielonego lasu deszczowego przenosimy się na inną planetę. Czarną, brązową, pomarańczową, pełną skał i kamieni, bez drzew czy zwierząt, za to pokrytą niewystępującymi nigdzie indziej roślinami takimi jak srebrne Argyroxiphium sandwicense (miecze hawajskie), które kwitną raz w życiu. Gdy dojeżdżamy na szczyt wulkanu, orientujemy się, że jesteśmy ponad chmurami. Ocean i cała wyspa zniknęły pod nami. Za to nad głowami mamy niebieskie niebo i słońce. Wulkan Haleakalā jest tak duży, że tworzy własną pogodę i bardzo często spowity jest gęstymi chmurami. To sprawia, że tak popularne jest tu oglądanie zachodu słońca, podczas którego słońce kładzie się na chmurach i tworzy prawdziwy spektakl kolorów, gdy promienie rozpraszają się przez kolejne warstwy chmur. Jest zimno, więc zaraz po zachodzie zjeżdżamy. Niby największą atrakcję mamy zaliczoną. Ale czujemy niedosyt wulkanu. Mistycznej atmosfery na górze. Gry świateł. Zmiany perspektywy. Postanawiamy więc wracać tam przez kolejne kilka dni. Jeździmy tam nie tylko na zachód słońca, ale też i na wschód, na piknik na grani wulkanu i na spacery po jego mniej znanych zakątkach. Najpiękniejsza trasa świata Z takim samym założeniem ruszamy drogą do Hany. Bez pośpiechu i potrzeby zaliczenia. Za to z ogromną ciekawością i otwartością na to, co zastaniemy po drodze. Okrzyknięta została najpiękniejszą trasą samochodową świata, między innymi przez portal TripAdvisor. W liczbach można opisać tę drogę tak: ponad 100 km pomiędzy Kahului a Haną, 600 zakrętów, setki wodospadów i obłędnych plaż. Przejechać można ją w 3 godz. bez zatrzymywania, ale najczęściej turystom pokonanie tej trasy z przystankami w najciekawszych miejscach zajmuje ok. 8 godz. Jednak na Maui coraz bardziej przekonujemy się, że nie o liczby w podróżowaniu chodzi. Dlatego nam droga do Hany zajmuje ponad tydzień. Bo wiele godzin spędzamy na oglądaniu surferów na przydrożnych plażach. Ogromne fale, które załamują się nad sportowcami – na szczęście zawsze wypływają z nich cało – trzymają nas w napięciu. – Ja też tak chcę – oznajmia mi mój syn i przy każdej okazji wskakuje do wody, by podszkolić się w pływaniu. Codziennie budujemy bardzo niedoskonałe zamki z piasku, które fale zabierają do oceanu. Oglądamy muszle i kamienie, czasem układając z nich ciekawe wzory lub napisy. Cały dzień, a nie godzinę, jak czytam w przewodniku, zajmuje nam dojście do wodospadów Twin Lake i korzystanie z ich cudownie odświeżającej wody. „Jeszcze raz!”, słyszę kilkadziesiąt razy, gdy dzieci skaczą do oczka wodnego pod wodospadem. Miasteczko Haiku Nie spieszymy się też, gdy na noc zostajemy na kempingu w farmie kwiatów. I zamiast pędzić dalej, godzinami wąchamy hibiskusy i orchidee. A przy okazji dowiadujemy się, skąd na wyspie jest tyle dzikich kur i kogutów (przez huragany w 1982 r i 1992 r., które zniszczyły farmy i uwolniły wiele ptaków, które do dziś wolno chodzą po Maui). Powoli spacerujemy wśród bambusowego lasu na szlaku Pipiwali, dokładnie analizując wygląd roślin i zastanawiając się, co można by z nich zbudować. A w Parku Stanowym Wai’anapanapa zatrzymujemy się na kilka nocy, żeby podziwiać czarne plaże i widoki nie z tej ziemi, jaskinie i wodę wystrzeliwującą w powietrze przez dziury w skałach. Żeby po prostu wspólnie być. Kiedy po trzech tygodniach kończymy drogę do Hany i mamy ruszać na kolejną hawajską wyspę, dojeżdżamy do miasteczka Haiku. Robimy w nim przystanek, bo jest trochę zimniej niż nad oceanem, mimo że to tylko 10 minut drogi. W Haiku nie ma turystów ani nic szczególnie ciekawego, co mogłoby się znaleźć na liście do zwiedzenia. Jeden sklep. Kawiarnia. Studio jogi. Życie toczy się tu spokojnie. Ale właśnie to najbardziej się nam podoba. Bez żalu rezygnujemy z biletów na Kaui i zostajemy w Haiku już do końca naszej hawajskiej podróży. I chyba właśnie po tej decyzji orientujemy się, że zaczęliśmy żyć w rytmie, który mieszkańcy tej wyspy nazywają Maui time, czyli „czas Maui”. On płynie dużo wolniej i łagodniej, niż do tego jesteśmy przyzwyczajeni. Jak płynie czas na Maui W czasie Maui jest miejsce na odpoczynek, na zatrzymanie i na docenienie tego, co wokoło. I bardzo nam to odpowiadało. Dlatego zamiast odwiedzać kolejne miejsca, codziennie kosztujemy słynnych hawajskich shaved ice – czyli lodów zrobionych z kruszonego lodu i polanych smakowymi syropami z dużą zawartością cukru. Lub poke – miski ryżu z surową rybą w Toby’s Poke & Shave Ice. Przed południem jeździmy na kawę w Aloha Aina Center lub w okolice zatoki Ho‘okipa, przyglądać się zielonym żółwiom wodnym. Jest coś niezwykle kojącego w patrzeniu, jak te ogromne gady spokojnie poddają się falom, by te wyrzucały je na plaże. Potem nieśpiesznie pokonują kilka metrów, by położyć się na rozgrzanym piasku. Tam wylegują się godzinami, zanim znowu ruszą na morskie podboje. Wieczorami jemy kolacje na plaży i podziwiamy zachody słońca. A czasem ruszamy do stolicy Maui Lahainy na zachodzie wyspy, na targ po świeże owoce i ryby. A przy okazji bawimy się w cieniu największego figowca bengalskiego na Hawajach, którego gałęzie zajmują cały główny plac miasta. Na Maui nic nie musimy, ale nagle wszystko chcemy. Dni i tygodnie mijają i coraz mniejsze ma znaczenie, czego nie widzimy, a ważne staje się to, czego doświadczamy. Początkowy plan został zakopany tak głęboko, że przestajemy do niego wracać. Odpuszczamy. I paradoksalnie właśnie wtedy zyskujemy najwięcej. Umiejętność rodzinnego podróżowania. Oddechu. Cieszenia się wspólnym czasem. A także smakiem ananasów – teraz już wiemy, jak i gdzie rosną. Źródło: archiwum NG.
Byliśmy w sercu zjednoczonej Europy. Za każdym razem odkrywa przed nami kolejne zakamarki
Z wizytą w pełnej kontrastów Brukseli, spokojnej Ostendzie, uroczej Brugii i dostojnym Dinant. To serce zjednoczonej Europy. Uwielbiam tu wracać, ponieważ za każdym razem odkrywam coś zupełnie nowego.
W tym artykule: Kuchnia belgijska Spacer po Brukseli Dzielnica europejska i Wielki Plac Bruksela to miasto kontrastów Najciekawsze miejsca w Brukseli Ostenda, królowa kurortów Brugia jak z obrazka Zachwyt w Dinant Lubię odwiedzać Felicie w kwietniu. Wtedy uliczka Marie-José, przy której mieszka, wygląda jak magiczny ogród. Japońskie drzewa wiśniowe, które przez cały rok nieśmiało rosną, teraz dumnie stroją się jak damy w różowawe suknie. Kiedy idę chodnikiem wyłożonym ich miękkimi jedwabnymi płatkami, które gubią z każdym powiewem wiatru, mam ochotę zdjąć buty i dotknąć ich bosymi stopami. - Znów nie zdjęłaś adidasów? – śmieje się Felicie, która otwiera mi drzwi w czerwonym fartuchu z wielkim napisem: Je suis un génie en cuisine (pol. „jestem geniuszem w kuchni”). W haśle akurat nie ma przesady, bo moja belgijska przyjaciółka jest prawdziwą kulinarną artystką. Kiedy wręczam jej dwukilogramową torbę muli, które kupiłam rano na targu Marche Du Midi, nie kryje zachwytu. Kuchenne okno jej mieszkania wychodzi na ulicę, więc mogę podglądać popisy Felicie z małżami, a przy okazji gapić się na sakury. Kuchnia belgijska Do gotowania muli Belgowie używają specjalnych emaliowanych garnków z głęboką pokrywką, do której po ich zjedzeniu wrzuca się skorupki. Taki ma też moja przyjaciółka, jednak jej danie bardziej przypomina małże po hiszpańsku niż po belgijsku. Pewnie dlatego, że rodzice dyplomaci pochodzą z Madrytu – Feli­cie jest przedstawicielką pierwszego pokolenia, które urodziło się w Brukseli. Tymczasem widzę, jak do rozgrzanego gara żwawo wrzuca pokrojoną chorizo, ząbki drobno posiekanego czosnku, paprykę, dolewa białe wino, a kiedy w garze bulgoce, dorzuca mule. Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król? Monarchie na świecie mają się lepiej niż myślimy. Szczególnie, gdy spojrzymy na Europę, gdzie aż w dwunastu krajach na czele stoi koronowana głowa. Tak jak w Wielkiej Brytanii, w której r... –S'il te plaît, ma chérie! – stawia przede mną parujące mięczaki okraszone natką pietruszki. Opowiada, że jej mama umiała przygotować tylko dwie potrawy. Na śniadanie piekła bułeczki pain au chocolat, a na obiad gotowała małże, które dusiła na maśle z cebulą. Felicie kontynuuje tradycję, tylko po swojemu. Spacer po Brukseli Po wyżerce, jak to brukselczycy mają w zwyczaju, idziemy na spacer do pobliskiego parku Cinquantenaire. – Spójrz, chyba wszyscy są tak jak my najedzeni, bo idą bardzo powoli – zauważa Felicie, która nie jest typową Belgijką. To elegantka 24 h, nawet w mieszkaniu nosi wyprasowane koszule i cygaretki w kant. Doceniam w Belgach tę klasyczną szykowność. Jednak Felicie dużo żartuje i nie jest ani zdystansowana, ani wciśnięta w gorset przesadnej poprawności. Stajemy pod Łukiem Triumfalnym widniejącym na wszystkich pocztówkach i pamiątkowych magnesach. Geniusz w kuchni opowiada, że ufundował go król Belgów – Leopold II, w 1905 r. z okazji 75-lecia niepodległości kraju. I dziś oprócz kilku hektarów trawy, klonów, kasztanowców czy jesionów znajdziemy także w parku Muzeum Motoryzacji oraz największy meczet w mieście. À propos parków – Bruksela jest całkiem zielona i ma ich kilka. W Parc de Bruxelles można się skutecznie schłodzić przy XIX-wiecznej fontannie. W moim ulubionym Parc de Woluwe – bardziej kameralnym, urządzonym w stylu angielskim – miło jest popatrzeć na kormorany i łyski zwyczajne. Zabawnie tuptają białymi nogami, nurkują z lekkiego wyskoku i ciężko zrywają się do lotu. Dzielnica europejska i Wielki Plac Dochodzimy do popiersia Roberta Schumana, które jest zapowiedzią dzielnicy europejskiej obrośniętej przeszklonymi unijnymi budynkami. Rozmawiamy z Felicie o burzliwej historii miasta, które przecież nieźle oberwało podczas II wojny. O tym, że po niej stało się centrum zjednoczonej Europy, i że to tu w 1967 r. przeniesiono siedzibę NATO. Przy niedzieli jednak okolica jest całkowicie wymarła. Świecą pustkami nawet modne minimalistyczne bistra. Zniknęły też pędzące na oślep tłumy urzędniczek i urzędników, które codziennie przetaczają się przez rondo Schumana. Może wszyscy pojechali na rynek – śmiejemy się z przekąsem. Żeby się na rzeczony Wielki Plac dostać, najlepiej wysiąść na stacji Centrale (linie metra 1 i 5). We wczesnym średniowieczu Wielki Plac był po prostu targiem. Kiedy w XV w. zbudowano tu ratusz i przylegające do niego kamienice, stał się sercem miasta. A budynek ratusza jest iście zjawiskowy, zwieńczony strzelistą, wysoką na 97 m wieżą, na której szczyt prowadzi 420 schodów. Zdobi ją pozłacany posąg patrona Brukseli, św. Michała walczącego z diabłem. Od placu odchodzą kameralne uliczki z dziesiątkami restauracji, sklepikami z rękodziełem, czekoladą, belgijskimi frytkami i goframi. Najlepszy gofry są jednak w Ostendzie, ale o niej za chwilę. Bruksela to miasto kontrastów Bywam w Brukseli dość regularnie i przyznaję, że długo się do niej przekonywałam. Szukałam swoich miejsc, oswajałam dziesiątki kawiarni, zaglądałam w okna, przyglądałam się tej mieszance narodów, ras i wyznań. I miałam wrażenie braku spójności tego, co mnie otacza. Wszechobecne wory ze śmieciami, które wystawiają mieszkańcy na ulicach, kontra piękne secesyjne kamieniczki, wystawne pałace i gotyckie katedry. Elektryczne tesle kontra stare dzwoniące tramwaje. Szpilki od Balenciagi, apaszki od Diora i pachnące damy kontra bezdomni na stacjach metra i pod parkowymi ławkami. Aktywiści wykrzykujący równościowe hasła kontra oderwani od rzeczywistości urzędnicy. Same kontrasty. Wreszcie do nich przywykłam, trafiłam też do miejsc, za którymi tęsknię, będąc w Warszawie. Najciekawsze miejsca w Brukseli Przepadam na targu staroci przy Place du Jeu de Balle, gdzie za kilka euro można kupić porcelanową zastawę w grochy, złoty zegarek lub lampę w kształcie żyrafy. Lubię wypić kawę w kawiarni La Brocante, a potem poszperać w ciuchach w Vintage Seventies (15 euro za kg). Gdybym mieszkała tu na stałe, na pewno urządziłabym dom dzięki porozrzucanym po Rue Blaes sklepom z wystrojem wnętrz i działami sztuki. Bardzo lubię też zajść do dzielnicy arabskiej na prawdziwy kebab i poszukać sukienek wśród butików przy ulicy Brabant. A każdą niedzielę zaczynam od wizyty na targu Marché du Midi. Tu pewien dżentelmen w wyliniałym kapeluszu praży orzeszki ziemne – wyjęte prosto z pieca są pycha. Na innych stoiskach kupuję też pęczki kolendry i pietruszki za 1 euro, bakłażany, małże dla Feli­cie (prosto z Holandii), humus i sery. Nie byłabym sobą, gdyby też nie zaglądała do Królewskich Muzeów Sztuk Pięknych. Wyprawiam się również na wystawy czasowe do Muzeum Designu. A jak już tam jestem i mam na wyciągnięcie ręki Atomium. Czyli powiększony 165 mld razy model kryształu żelaza, który powstał na Expo 58. Podobnie jak wieża Eiffla miał być rozebrany, ale wciąż stoi. Wjeżdżam do jednej z jego kul, by zjeść lunch. Sami widzicie, lubię to miasto. I mam jeszcze jeden powód – to świetna baza wypadowa (nie tylko do Amsterdamu, Paryża czy Londynu), ale też do nieco mniejszych, acz uroczych belgijskich miejscowości. Ostenda, królowa kurortów Do kameralnej Ostendy przyjeżdżam dla szerokich plaż Morza Północnego. Pospacerować wzdłuż promenady i zjeść gofra z karmelowymi lodami robionymi na miejscu w cukierni Georgie Ijsjes działającej od 1966 r. Prowadzi ją uroczy Flamand i za każdym razem pyta, skąd przyjechałam. Ostenda, mimo że okrzyknięta królową belgijskich kurortów – na przełomie XVIII i XIX w. spędzali tu urlopy dwaj belgijscy królowie – Leopold I i Leopold II – bynajmniej kurortem nie jest. Daleko jej do Złotych Piasków czy Mielna. Krzykliwych kramów z pamiątkami jest tu niewiele. Za to można zjeść owoce morza w marinie, zrobić kilka zdjęć latarni morskiej Lange Nelle, posiedzieć na molo czy powłóczyć się między letnimi minimalistycznymi willami z bielonej cegły. A jeśli zabraknie wam kolorów, w drodze powrotnej do Brukseli zachęcam zajrzeć do cukierkowej Brugii. Brugia jak z obrazka Brugia to utrzymane w idealnym stanie, założone w średniowieczu bogate miasteczko. Dzięki dostępowi do morza przez stulecia było ważnym ośrodkiem handlu, głównie suknami, zbożem i winem. Jego uliczki, które zachowały pierwotny układ, są wąskie, brukowane, stoją przy nich ze smakiem odrestaurowane niskie kamienice. Każda ma okiennice w innym kolorze, na parapetach w donicach rosną bratki. Drzwi do domostw są wysokie, masywne, z klamkami i metalowymi rzeźbionymi kołatkami. Cały obrazek dopełniają urocze mostki i wąskie kanały, które przecinają miasto, prowadząc do Morza Północnego. Oraz na zabytkowy plac Burg z XIV-wiecznym ratuszem Stadhuis, multimedialnym muzeum dla dzieci Historium oraz bazyliką Świętej Krwi, gdzie przechowywane jest srebrne tabernakulum z relikwią krwi Chrystusa. W którejś z licznych restauracji polecam spróbować piwa Złocisty Brugse Zot, które warzone jest na miejscu w browarze De Halve Maan. A w jednym z dziesiątek sklepików z prawdziwą belgijską czekoladą, np. w Home Sweet Home, skusić się na paczkę pralinek. Zachwyt w Dinant Podobnie jak Brugia, także dostojne miasteczko Dinant (godzina drogi na południe od Brukseli) zachwyca od pierwszej wizyty. Malowniczo położone nad Mozą wita kolorowymi kamieniczkami, które odbijają się od tafli rzeki, górującą nad okolicą strzelistą gotycką kolegiatą Najświętszej Marii Panny (zjawiskowe witraże wewnątrz), ale przede wszystkim wznoszącą się nad nią skałą z cytadelą. Jej pierwotna wersja została wybudowana w XI w. Ta, z której dziś są dumni mieszkańcy Dinant, powstała po przebudowie w 1821 r. Mieści się tu muzeum broni. Ale najpopularniejszym muzeum jest jednak to poświęcone Adolfowi Saksie. Urodził się tu w 1814 r., a ok. 30 lat później skonstruował saksofon. Po zwiedzaniu można zrobić sobie zdjęcie z figurą Adolfa. A jeszcze lepiej pójść nad rzekę i wskoczyć do któregoś z odpływających wycieczkowców. Z wody widać wspinaczy, którzy wdrapują się na klify, rowerzystów mknących wzdłuż rzeki i spacerujących, świetnie ubranych Belgów. Miło jest na nich patrzeć. Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Porzucił życie w Polsce i wypłynął w samotny rejs. Łodzią, którą sam zbudował
Michał Malinowski, mimo dobrze zapowiadającej się kariery aktorskiej, wybrał życie z dala od blasku fleszy. Pod koniec 2019 r. wypłynął w samotny rejs łodzią, którą sam zbudował.
W tym artykule: Kim jest Michał Malinowski? „Nie ma rzeczy niemożliwych” Michał Malinowski zdobył ogólnopolską popularność dzięki rolom w lubianych przez widzów serialach, jak „Na Wspólnej” czy „Pierwsza miłość”. Gdy kariera młodego aktora zaczęła nabierać tempa, ten nieoczekiwanie zniknął z mediów i wyruszył w samotny rejs po Oceanie Atlantyckim na własnoręcznie zrobionej łodzi. Dziś, po pięciu latach od startu, wciąż przemierza najdalsze zakątki globu, co chętnie relacjonuje w sieci. Kim jest Michał Malinowski? – Aktor, elektryk, łapserdak. Zbudowałem też łódź – możemy przeczytać w opisie oficjalnego profilu Michała Malinowskiego na Instagramie (@michal_malinowski_official), który obserwuje blisko 200 tys. użytkowników. Urodzony 24 października 1990 r. w Warszawie aktor kilka lat temu, dla wielu dość niespodziewanie, porzucił swoje dotychczasowe życie i wyruszył w samotny rejs w nieznane. Zanim jednak wypłynął ze szczecińskiego portu, samodzielnie zbudował łódź od postaw. Tworzenie nie tylko środka transportu, ale także nowego domu, zajęło mu 14 miesięcy. Przysłowiowa godzina zero wybiła 28 grudnia 2019 roku. To właśnie wtedy ulubieniec widzów rozpoczął podróż życia, spełniając tym samym swoje największe marzenie. – Zdaję sobie sprawę, że moja decyzja mogła być dla niektórych niezrozumiała, ale była najbardziej spójna ze mną ze wszystkich, które w życiu podjąłem – przyznał Malinowski po 8 miesiącach od rozpoczęcia wyprawy. Dodaje jednocześnie, że przez ten okres nie przytrafił się ani jeden dzień, kiedy by żałował, mimo że bywało różnie. Bowiem momentów kryzysowych i niebezpiecznych sytuacji w czasie morskiej wojaży nie brakowało. Do jednej z nich doszło latem 2023 r., gdy aktor został porażony piorunem. – Podczas jednej z burz, które złapały nas na otwartym morzu, poraził mnie piorun. Wysiadły światła nawigacyjne, a w rękę, którą trzymałem mokrą linę, poraził mnie prąd. Oprócz tego były niespodziewane szkwały (burze), które wyrywały w środku nocy kotwicę i spychały łódkę na skały. Były sieci rybackie zaplątane w śrubę, do których trzeba było nurkować na środku oceanu, żeby je wycinać. Były rekiny, którym trzeba było wyciągać haczyki z paszczy. Podejrzane łódki, które podpływały w środku nocy do mojej burty i śledziły mnie w niewiadomym celu przez dłuższy czas. Na morzu dzieje się dużo i dosyć często człowiek ma wrażenie, że jego życie jest zagrożone – zdradził w rozmowie z serwisem cozatydzien.tvn.pl. Ahoj, przygodo! Autorzy Travelera podpowiadają, dlaczego warto wyruszyć w rejs Rejs, bez względu na to, czy wybierzemy się na niego jachtem, promem, statkiem wycieczkowym, czy nawet pontonem, to fantastyczna przygoda i inne doświadczenie świata. Dlatego lutowe wydanie Tra... „Nie ma rzeczy niemożliwych” Michał Malinowski, jak już zostało wspominane, wyruszył na podbój Atlantyku ze Szczecina. Zwiedził po drodze Niemcy, Danię, Wielką Brytanię, Francję oraz Portugalię. Miejscem, które wywarło na aktorze największe wrażenie, była Kolumbia. – Zakochałem się w tym kraju i zostałem tam dwa lata – mówił w „Dzień dobry TVN”. W tym czasie niestrudzony podróżnik z Polski wrócił na chwilę do aktorstwa, występując w jednej z tamtejszych produkcji („Paraíso Blanco”). A także znalazł, co prawda nie na długo, swoją drugą połówkę. Po pobycie w Ameryce Południowej i dopłynięciu do wybrzeży meksykańskiego stanu Kalifornia, Michał Malinowski ruszył na podbój największego kontynentu świata. Swoją azjatycką przygodę rozpoczął od Mongolii. Tam galopował po bezkresnych stepach i zdobył czwarty największy szczyt kraju, czyli Malchin Peak, liczący 4050 m n.p.m. – Niesamowicie jest odwiedzać miejsca, w których każdy wdech wypełnia płuca wolnością – przekazał na Instagramie. Przypomnijmy, że w 2015 roku Malinowski, wspólnie z kolegą z planu, Dawidem Czupryńskim, odbyli podróż autostopem z Warszawy do Chin. Odwiedzili po drodze m.in. Turcję, Azerbejdżan, Kazachstan. W pięć tygodni aktorski duet pokonał wspólnie 14 tys. kilometrów. Źródła: instagram.com/michal_malinowski_official; cozatydzien.tvn.pl; dziendobry.tvn.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.