Grzyby kochają psychodelę. Niezależnie od siebie wykształciły substancję oddziałującą na ludzki mózg
Chociaż grzyby halucynogenne były wykorzystywane przez wiele cywilizacji od tysięcy lat – zarówno podczas religijnych ceremonii, jak i rekreacyjnie – wciąż podchodzimy do nich z rezerwą. Teraz okazuje się, że niezależnie od siebie wykształciły zdolność wytwarzania tej samej substancji psychoaktywnej. Naukowcy są zaskoczeni, ale rodzi to wiele możliwości.
Grzyby halucynogenne mogą wytwarzać psylocybinę – znaną substancję o właściwościach psychodelicznych, która od wieków była wykorzystywana przez ludzi. Badacze udowodnili jednak, że w zależności od gatunku robią to na dwa zupełnie różne sposoby, a mimo to osiągają taki sam efekt. Odkrycie to może pomóc łatwiej wytwarzać substancje psychoaktywne w laboratorium, np. do produkcji leków. Czym jest psylocybina? Psylocybina jest substancją, którą organizm po spożyciu przekształca w aktywną formę psylocyny. Zyskała ona popularność w latach 60. XX wieku, w czasie rewolucji kulturalnej i epoki ruchu hipisowskiego. Ostatecznie sklasyfikowano ją jako narkotyk, co na dziesięciolecia wstrzymało badania nad jej medycznym zastosowaniem. Ostatnio zaobserwowano jednak, że psylocybina może łagodzić depresję, przewlekły lęk czy wspomagać zwalczanie myśli samobójczych. Odżyło więc zainteresowanie zrozumieniem, jak można wykorzystać ją dla dobra ludzkiego umysłu i jak moglibyśmy wydajniej produkować ją w laboratoriach. W końcu starożytne cywilizacje stosowały halucynogenne grzyby od tysięcy lat. Grzyby są zdeterminowane, by wpływać na ludzki mózg Naukowcy zaczęli ponownie zgłębiać sposób, w jaki grzyby produkują ten halucynogenny związek. Okazało się, że musi im na tym bardzo na tym zależeć – poszczególne gatunki wyewoluowały niezależnie od siebie i podążały różnymi drogami, by stworzyć dokładnie tę samą substancję. To tzw. ewolucja konwergentna. Badacze pod przewodnictwem Dirka Hoffmeistera z Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie wykazali, że grzyby wykorzystują różne rodzaje enzymów, ale z ich pracy zawsze powstaje psylocybina. Zgłębienie tego procesu pomogło odkryć nową metodę wytwarzania tego psychodelicznego związku w laboratorium. Czemu grzyby wytwarzają substancje psychoaktywne? Oczywiście grzybom, nawet magicznym, nie chodzi o to, by wpływać na działanie ludzkie mózgu. Według naukowców psylocybina może być ich sposobem na odstraszanie drapieżników, np. owadów, które mogłyby skusić się na zjedzenie owocników grzybów. Podobnie działa kofeina, która jest naturalnym pestycydem odstraszającym szkodniki. My tylko wykorzystujemy jej efekt uboczny. Leki oparte na psychodelikach Obecnie do produkcji leków wykorzystuje się psylocybinę pozyskiwaną syntetycznie. Generuje to jednak niepotrzebne odpady i jest mało wydajne, więc jeśli wzrośnie zapotrzebowanie, może okazać się nieskuteczne. Nowe podejście do produkcji zaproponowane przez Hoffmeistera i jego zespół pozwala ekstrahować enzymy prosto z grzybów i dzięki temu katalizować w laboratoryjnych warunkach reakcje prowadzące do powstania psylocybiny. To dowód, że lepsze zrozumienie procesów zachodzących w przyrodzie pozwala zmniejszyć zużycie energii i ilość odpadów, a przez to tworzyć obiecujące, szeroko dostępne leki. Jaka będzie przyszłość grzybów halucynogennych? Jest w nich element „magiczny” i z pewnością wciąż wiele jeszcze czeka na odkrycie. Źródło: Chemistry Europe, A Journal of German Chemical Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Paracetamol w ciąży nie powoduje autyzmu – badanie obejmujące 2,5 miliona dzieci to potwierdza
Wbrew temu, co z największych mównic świata głoszą niektórzy, paracetamol przyjmowany w ciąży nie powoduje zwiększenia ryzyka wystąpienia autyzmu u dzieci. Badania obejmujące miliony ciąż udowadniają, że nawet prezydent Stanów Zjednoczonych może się mylić.
Donald Trump zasugerował ostatnio, że acetaminofen (w Polsce znany szerzej jako paracetamol, a w Stanach Zjednoczonych jako Tylenol) stosowany przez kobiety w ciąży ma przyczyniać się wzrostu ilości diagnoz autyzmu. Zaproponował, by zamiast ulżyć sobie w bólu, matki „przeczekały” trudny czas gorączki. Wywołało to ostry sprzeciw środowiska naukowego, według którego nie ma twardych dowodów naukowych na temat powiązań paracetamolu z rozwojem neurologicznym dzieci. Są za to odwrotne. Największe badanie nad środkami przeciwbólowymi Badanie opublikowane w 2024 roku w prestiżowym czasopiśmie „Journal of the American Medical Association” objęło niemal 2,5 miliona urodzeń w latach 1995–2019 w Szwecji. Nie wykazało dowodów na to, że stosowanie paracetamolu w ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia autyzmu u dziecka. To największe analizy naukowe przeprowadzone w tym temacie. 7,5% matek przyznało się do stosowania paracetamolu w ciąży. Naukowcy przeanalizowali dodatkowo wszystkie zmienne, które mogły wpłynąć na wyniki analizy statystycznej – uwzględnili między innymi czynniki zdrowotne, takie jak gorączkę czy ból, które mogły wpływać na to, czy zażywane były środki przeciwbólowe. Przyjrzeli się następnie wynikom rozwoju neurologicznego urodzonych dzieci: sprawdzano, czy częściej diagnozowano u nich ADHD, autyzm czy niepełnosprawność intelektualną. Stosowanie paracetamolu a rozwój rodzeństwa Długi czas trwania badania pozwolił porównywać ze sobą nawet rodzeństwa: dzieci urodzone przez tę samą matkę, u której paracetamol był stosowany w jednej ciąży, a w drugiej nie. To bardzo ważne, ponieważ rodzeństwo dzieli ze sobą bardzo wiele – od wspólnych genów, po środowisko, w którym się wychowuje. Dzięki temu łatwiej było oszacować, czy na zwiększone ryzyko rozwoju neurologicznego miał wpływ sam lek, czy cechy rodzinne lub stan zdrowia. Czy paracetamol powoduje autyzm? Pierwsze wyniki badań przykuły uwagę naukowców. Okazało się, że u dzieci, których matki przyznały się do stosowania paracetamolu, faktycznie nieznacznie częściej diagnozowano autyzm. Wątpliwości jednak szybko się rozwiały – wszystko dzięki temu, że w kompleksowym badaniu udało się przeanalizować także rodzeństwa. Kiedy przeprowadzono między nimi porównania, zależność między paracetamolem a autyzmem całkowicie zniknęła. Co to znaczy? Gdy porównano pary, w których jedno z rodzeństwa było narażone w trakcie ciąży na działanie paracetamolu, a drugie nie, różnice w diagnozach autyzmu nie występowały. To znaczy, że na rozwój neuronalny nie miał wpływu acetaminofen, tylko cechy genetyczne i społeczne. Stosowanie paracetamolu w ciąży – czy jest bezpieczne? To nie jedyne badanie naukowe, które stwierdza, że stosowanie paracetamolu w ciąży jest bezpieczne. Naukowcy z Japonii niedawno opublikowali inne, w którym także porównywali ze sobą rodzeństwa. Wyniki ich badań były zbliżone do wyników przedstawionych wyżej. Jedyną różnicą było to, że prawie 40% matek w Japonii przyznało się do stosowania paracetamolu. Nieuważne studiowanie wyników może być mylące i prowadzić do błędnych wniosków, na które powoływał się m. in. Donald Trump. Matki przyjmujące paracetamol to zwykle te, które ciężko znoszą ciążę: występuje u nich przewlekły ból, gorączki czy przechodzą poważne infekcje. Te schorzenia są genetycznie powiązane z występowaniem ADHD czy autyzmu. Powiązanie rozwoju neuronalnego z paracetamolem więc istnieje, tylko nie jest tak bezpośrednie, jak chcą przekonać niektórzy. W ciąży warto więc nie dokładać sobie zmartwień: niezależnie od tego, co twierdzi przywódca Stanów Zjednoczonych. Należy pamiętać jednak o zaleceniach lekarzy: mimo, że paracetamol jest najbezpieczniejszym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym w czasie ciąży, to zawsze powinien być stosowany w najniższej skutecznej dawce i w wyłącznie razie potrzeby. Źródło: JAMA, Japan Science and Technology Agency Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jedyny polski reaktor jądrowy wraca do pracy. Maria pomaga chorym
Na początku kwietnia 2025 roku wyłączono jedyny działający w Polsce reaktor jądrowy. Po kilku miesiącach przerwy wraca do pracy. To dobra wiadomość dla osób cierpiących na nowotwory – urządzenie nie produkuje prądu, ale radioizotopy do diagnozowania nowotworów oraz do radioterapii.
Spis treści: Maria wraca do gry Po co nam Maria? Reaktor Maria ma już 50 lat. Nosi imię Maria na cześć dwukrotnej noblistki – Marii Skłodowskiej-Curie i znajduje się na terenie Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), w podwarszawskim Otwocku – Świerku. Reaktor znajduje pod charakterystyczną, okrągłą betonową kopułą, otoczoną kominami wentylatorni. Jest to jedno z największych urządzeń badawczych w Polsce. Zaprojektowali i skonstruowali go polscy specjaliści. Jednak w kwietniu Maria musiała zostać wyłączona – urządzenie nie uzyskało zgody na eksploatację z Państwowej Agencji Atomistyki (PAA). Maria wraca do gry Na początku sierpnia Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) otrzymało zezwolenie PAA na ponowne uruchomienie reaktora badawczego. Zgoda została wydana bezterminowo i umożliwia kontynuację pracy reaktora – podało NCBJ. – Dla nas to bardzo dobra wiadomość i wręcz ulga. Reaktor pełni bardzo ważną rolę, ale wymogi bezpieczeństwa jądrowego zawsze muszą być spełnione. Teraz, kiedy wszystkie niezbędne analizy i procedury zostały odpowiednio przygotowane i zaakceptowane, Maria może wrócić do pracy a priorytetem jest realizacja programu modernizacji, który pozwoli jej pracować kolejne 20 lat – przekazał szef resortu energii, Miłosz Motyka. Procedura trwała kilka miesięcy. Obejmowała przygotowanie dokumentacji zawierającej analizy bezpieczeństwa, procedury eksploatacyjne, plany awaryjne oraz szczegółowe informacje dotyczące ochrony fizycznej i radiologicznej obiektu. Po co nam Maria? Reaktor Maria to jedyny czynny obiekt jądrowy tego typu w Polsce. Ma istotne znaczenie dla krajowych i międzynarodowych sektorów: naukowego oraz medycznego. Od wielu lat odgrywa kluczową rolę w produkcji radioizotopów medycznych – w tym molibdenu 99 (stosowany w diagnostyce i terapii onkologicznej) i jodu-131 (to izotop stosowany w diagnozie i leczeniu chorób tarczycy). Jeden tydzień pracy reaktora to pomoc dla 100 tys. pacjentów na całym świecie. Ponadto Maria stanowi ważne zaplecze dla badań z zakresu fizyki jądrowej, materiałoznawstwa, energetyki jądrowej, a także dla szkoleń kadry na potrzeby realizacji programu polskiej energetyki jądrowej. Według planów rządu mają powstać w naszym kraju elektrownie jądrowe, dlatego wyspecjalizowany personel będzie kluczowy do obsługi tych skomplikowanych instalacji. Wygląda na to, że w wkrótce do Marii dołączy drugi reaktor – POLA (od POLski Atomowy). W Świerku trwają prace nad budową nowego reaktora wysokotemperaturowego chłodzonego gazem (HTGR). Będzie produkował zarówno ciepło, jak i energię elektryczną. Instalacja będzie wykorzystywania do testów, które umożliwią wykorzystane tej technologii w przemyśle. Źródło: NCBJ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Leki ze stonóg to przyszłość? Mają pomóc w walce z bólem
Liczne odnóża stonóg odstraszają ludzi i budzą wstręt. Jednak wydzieliny tych stawonogów mogą być kluczem do odkrycia nowych leków stosowanych w leczeniu chorób neurologicznych i bólu – wynika z najnowszych badań amerykańskich naukowców.
Spis treści: Z lasu do laboratorium i do… apteki? Inne stonogi – inne możliwości Stonogi występują powszechnie w środowisku. Ich nazwa jest jednak dość myląca, bo nie mają tylu odnóży. Wiele aspektów dotyczących ich życia pozostaje tajemnicą — w tym ich konkretne siedliska, liczebność, dieta czy zachowania. Ale też chemia. Wcześniej inne zespoły badaczy zwróciły uwagę na nadzwyczajnie wysoką zdolność akumulacji metali ciężkich w tkankach ciała stonóg. Teraz chemicy z Virginia Polytechnic Institute and State University w USA postanowili przyjrzeć się wydzielinom jednego z gatunków stonóg pod kątem ich właściwości leczniczych dla ludzi. Z lasu do laboratorium i do… apteki? Amerykańscy chemicy najpierw wybrali się do lasu w Stadium Woods w stanie Virginia. Tam zebrali blisko 40 stonóg spod ściółki i opadłych gałęzi. Kolejny etap analiz odbył się w laboratorium uczelni. Eksperci wykorzystali różne narzędzia analityczne do zidentyfikowania związków zawartych w gruczołach obronnych stonóg. Dowiedzieli się również, że stonogi uwalniają te związki, aby odstraszyć drapieżniki, a jednocześnie informują o swojej lokalizacji swoich ziomków. Wydzieliny powodują dezorientację u mrówek, które są naturalnymi drapieżnikami, ale są to też jednocześnie feromony, kierujące informację do osobników tego samego gatunku. Nowo zidentyfikowane alkaloidy pochodzą od stonogi Andrognathus corticarius. Być może te substancje uda się wykorzystać w tworzeniu leków w chorobach neurologicznych i psychicznych. Inne stonogi – inne możliwości W zależności od gatunki stonogi wydzielają inne substancje. Ci sami badacze wcześniej zbadali stawonoga występującego w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, Ishcnocybe plicata. Odkryli, że pokrewne alkaloidy silnie i selektywnie oddziałują z pojedynczym neuroreceptorem zwanym Sigma-1. Oddziaływanie to sugerowało, że ta rodzina związków może mieć potencjał farmakologiczny przydatny w leczeniu bólu i innych zaburzeń neurologicznych. Co ciekawe stonogi stosowano w tradycyjnej medycynie, jako środek łagodzący różne dolegliwości, m.in. ból brzucha. Metody były różne – czasem je… połykano lub noszono w sakiewkach umieszczonych na szyi. Być może wapń zawarty w oskórku stonóg neutralizuje kwasy żołądkowe, a co za tym idzie, leczy zgagę i wrzody. Źródło: Journal of the American Chemical Society, Wszechświat Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Skaleczenie na szlaku albo ukąszenie na plaży? Pomoże dobrze wyposażona wakacyjna apteczka
Góry, morze, jeziora – lato zachęca do aktywności, ale też wymaga przygotowania na niespodziewane sytuacje. Otarcie, skaleczenie czy drobne oparzenie mogą się przytrafić każdemu. Dlatego warto wcześniej spakować zestaw najpotrzebniejszych środków medycznych. Wśród produktów, które mogą okazać się przydatne, jest octenisept®.
Wakacje to czas swobody, aktywności i bliskości z naturą. Wędrujemy po górach, kąpiemy się w morzu, odkrywamy leśne szlaki. W takich momentach łatwo zapomnieć o codziennych troskach, ale nie można zapominać o… zdrowym rozsądku. Nawet drobny uraz może zepsuć radość z podróży, dlatego warto zadbać o to, by w plecaku czy torbie mieć pod ręką podręczną apteczkę, a w nim m.in. środek z oktenidyną. Apteczka podróżna – co do niej włożyć Słoneczny dzień na szlaku albo spacer po dzikiej plaży sprzyjają relaksowi, ale i drobnym wypadkom. Otarcia, skaleczenia, ukąszenia owadów, a czasem także niestrawność czy nagły ból głowy mogą przydarzyć się w najmniej oczekiwanym momencie. Dlatego kompletując apteczkę na wyjazd, warto pomyśleć nie tylko o lekach codziennego użytku, ale też o tych, które mogą przydać się nagle. Na liście rzeczy do spakowania powinny znaleźć się m.in. leki przepisane przez lekarza, środek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, coś na biegunkę, preparat łagodzący ukąszenia oraz sól fizjologiczna, pomocna przy przemywaniu oczu lub ran. Niezastąpione będą również opatrunki – plastry, gaza, bandaż, a także rękawiczki jednorazowe. W apteczce nie może też zabraknąć preparatu do dezynfekcji skóry, który pomoże szybko oczyścić ranę i zapobiec ewentualnym komplikacjom. Dezynfekowanie drobnych ran Otarcie przy wspinaczce, niewielkie skaleczenie od muszli na plaży czy ukąszenie przez kleszcza podczas biwakowania mogą wydawać się niegroźne, ale zawsze wymagają odpowiedniego odkarzenia. Pierwszym krokiem jest dezynfekcja – najlepiej środkiem, który działa delikatnie, a jednocześnie skutecznie. Choć alkohol bywa popularnym wyborem, może powodować ból i podrażnienia, a nawet spowalniać proces gojenia. Dlatego warto sięgnąć po specjalistyczne preparaty przeznaczone do skóry i błon śluzowych. Powinny one działać na bakterie, wirusy i grzyby, nie powodując przy tym uczucia pieczenia, szczypania ani podrażnień. Dodatkowym atutem jest to, że nie barwi skóry ani tkanin. Wakacyjna pierwsza pomoc Kiedy już dojdzie do drobnego urazu, warto działać spokojnie i metodycznie. Jeśli mamy dostęp do czystej wody lub soli fizjologicznej, oczyszczamy ranę. Następnie sięgamy po środek dezynfekujący, który nie powoduje podrażnień – np. octenisept®, który nie piecze ani nie podrażnia, a jednocześnie chroni przed zakażeniem. Po aplikacji należy odczekać chwilę, aż skóra wyschnie. Drobne rany można pokryć żelem przyspieszającym regenerację, a większe zabezpieczyć plastrem lub opatrunkiem. Kiedy zgłosić się do lekarza? Oczywiście nie wszystkie rany można opatrzyć samodzielnie. Głębokie skaleczenia, obfite krwawienia, rozległe oparzenia czy trudne do oczyszczenia zabrudzenia wymagają interwencji medycznej. W takich przypadkach należy jak najszybciej zabezpieczyć osobę poszkodowaną i poszukać pomocy – zgłosić się do najbliższego punktu medycznego, szpitala lub wezwać służby ratunkowe. Lato sprzyja spontaniczności i przygodom, ale warto być gotowym na drobne trudności. Apteczka z dobrze dobranymi środkami może pomóc przejść przez nie bez stresu. Ważne, by przez kolejne dni obserwować miejsce urazu i w razie potrzeby ponownie je przemywać. W podróży dostęp do pomocy medycznej może być ograniczony, dlatego dobrze mieć sprawdzony schemat działania i odpowiednio wyposażoną apteczkę. Oktenidyna – jak może pomóc w podróży? Produkty zawierające oktenidynę spełniają te warunki, są stosowane do dezynfekcji i nie wymagają recepty. W podróży liczy się szybka reakcja, dlatego taki preparat warto mieć zawsze pod ręką. Przykładem może być dostępny w formie sprayu octenisept® lek OTC¹, który jest przeznaczony do dezynfekcji skóry oraz drobnych ran. Preparat aplikuje się bezpośrednio na skórę – wystarczy rozpylić go na oczyszczoną powierzchnię i pozostawić na minimum jedną minutę. Może być stosowany zarówno przez dorosłych, jak i dzieci. Właśnie dlatego warto wybrać octenisept® jako element wakacyjnej apteczki. Marka oferuje także inne produkty. Pierwszym z nich jest octenisept® żel² do pielęgnacji ran 5w1. To wyrób medyczny przyspieszający gojenie ran i oparzeń I i II stopnia. Stworzony z myślą o skutecznej ochronie skóry i wspieraniu procesu gojenia. Wyróżnia się łagodną formułą, jest odpowiedni dla rodziny, również dla osób z wrażliwą skórą. Jak działa? octenisept® żel tworzy wilgotne środowisko, które sprzyja prawidłowemu gojeniu. Wspiera namnażanie komórek odpowiedzialnych za regenerację skóry, jednocześnie chroniąc ranę przed infekcją. Dodatkowo łagodzi świąd i zmniejsza odczuwanie bólu dzięki efektowi chłodzącemu. Produkt jest odpowiedni dla dzieci i dorosłych od 1. roku życia. Czym jeszcze się charakteryzuje? uśmierza ból dzięki działaniu chłodzącemu [3] przyspiesza gojenie ran [4] pomaga chronić przed zakażeniami [5] minimalizuje powstawanie blizn [6] wygodna się go aplikuje [7] Drugi to regenerujący kosmetyk octenisept® Protect & Repair Cream, który może łagodzić podrażnienia skóry i wspierać odbudowę naskórka, np. przy oparzeniach słonecznych i odparzeniach (otarciach ud czy pieluszkowych odparzeniach skóry u niemowląt i dzieci). Chroni przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, jednocześnie wspierając naturalne procesy odnowy. Starannie dobrane składniki natłuszczają, koją i pielęgnują skórę. Doskonały do codziennego stosowania – szczególnie w przypadku skóry suchej, podrażnionej lub uszkodzonej. Krem uzyskał pozytywną opinię Instytutu Matki i Dziecka i można do używać w przypadku dzieci od 6 miesiąca życia. Taki zestaw może stanowić dodatkową ochronę, szczególnie podczas dłuższych wypraw całą rodziną. [3] Hämmerle G.,Strohal R. Efficacy and cost effectiveness of octenidine wound gel in the treatment of chronic venous leg ulcers in comparison to modern wound dressings, 2016, International Wound Journal [4] IFU octenisept żel Hämmerle G.,Strohal R. Efficacy and cost effectiveness of octenidine wound gel in the treatment of chronic venous leg ulcers in comparison to modern wound dressings, 2016, International Wound Journal [5] IFU octenisept żel [6] Matiasek J. An intra individual surgical wound comparison shows that octenidine based hydrogel wound dressing ameliorates scar appearance following abdominoplasty, 2018, Internationa Wound Journal [7] Matiasek J. An intra individual surgical wound comparison shows that octenidine based hydrogel wound dressing ameliorates scar appearance following abdominoplasty, 2018, Internationa Wound Journal Radu C.A., Optimizing Suprathel-therapy by the use of Octenidine-Gel, 2011, Elsevier Materiał promocyjny marki Schulke Polska Sp. z o.o.
Dlaczego nietoperze nie chorują na raka? „Supermoce” w genach i układzie odpornościowym
Cztery gatunki nietoperzy mają niezwykłe zdolności do zwalczania nowotworów. Dzięki temu mogą w zdrowiu żyć do późnej starości. Naukowcy właśnie rozwikłali zagadkę ich „supermocy”.
Spis treści Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Czy wiedza o nietoperzach pomoże ludziom? Zespół naukowców z Uniwersytetu w Rochester przebadał długowieczne nietoperze z czterech gatunków. Mogą one żyć wyjątkowo długo i nie zapadają na nowotwory. Przyczynę odnaleziono w genach i układzie odpornościowym, a wyniki badania mogą potencjalnie pomóc w walce z nowotworami u ludzi. Opublikowano je w artykule w czasopiśmie Nature Communications. Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Cztery powszechnie występujące gatunki nietoperzy posiadają „supermoce”, które pozwalają im żyć nawet 35 lat — co odpowiada około 180 latom w ludzkiej skali. A są to: nocek amerykański, mroczek brunatny, jutrzenkowiec jaskiniowy i owocowiec liścionosy. Naukowcy pod kierunkiem dr Very Gorbunovej i dr Andreia Seluanova z Wydziału Biologii i Instytutu Onkologii Wilmot w USA przebadali niezwykłe predyspozycje zwierzaków do zwalczania raka. Odkryli, że nietoperze kontrolują rozrost komórek nowotworowych na trzy sposoby. Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Pierwszy to gen o nazwie p53, który pełni funkcję supresora nowotworów. Gen ten może „wyłączać” raka. Mutacje p53, które ograniczają jego działanie, występują w połowie wszystkich przypadków nowotworów u ludzi. U nocka amerykańskiego naukowcy wykryli dwie kopie tego genu, obie z wyższą aktywnością niż u ludzi. Wysoka aktywność p53 może eliminować komórki nowotworowe poprzez apoptozę – kontrolowane niszczenie komórek, obecne u wszystkich organizmów wielokomórkowych. P53 to jednak miecz obosieczny - zbyt wysoka aktywność tego genu zabija za dużo zdrowych komórek. Nietoperze potrafią jednak skutecznie równoważyć ten proces. Druga „supermoc” nietoperzy to telomeraza – enzym pełniący kluczową rolę w starzeniu się organizmów. Pozwala komórkom dzielić się bez ograniczeń. W kontekście starzenia się to zaleta, bo wspiera regenerację tkanek. Gdyby jednak komórki dzieliły się w sposób niekontrolowany, doprowadziłoby to do szybkiego rozwoju nowotworów. I tu u nietoperzy wkracza wyższa aktywność genu p53. Eliminuje ona nadmiarowe komórki, zapobiegając rozwojowi raka. Trzecia „supermoc” to bardzo sprawny u nietoperzy układ odpornościowy, który skutecznie zwalcza wiele groźnych patogenów. Ich organizmy lepiej rozpoznają i eliminują także komórki nowotworowe. Ludzki układ odpornościowy z wiekiem słabnie i gorzej kontroluje stany zapalne. Nietoperze potrafią je skutecznie kontrolować, dzięki czemu są odporne zarówno na chorobotwórcze mikroorganizmy (np. wirusy), jak i choroby związane ze starzeniem. Czy wiedza o nietoperzach pomoże ludziom? Badanie to potwierdza nową drogę walki z rakiem – aktywność genu p53. Nietoperze, choć komórki nowotworowe powstają u nich znacznie łatwiej niż u ludzi – potrafią je dużo skuteczniej zwalczać. Pierwsze leki onkologiczne ukierunkowane na aktywację p53 już istnieją, a kolejne są w fazie badań. Trzy „supermoce” nietoperzy wskazują jak można by jeszcze wzmocnić działanie tego genu, na przykład poprzez bezpieczne zwiększenie aktywności telomerazy. Oprócz nietoperzy w świecie zwierząt istnieje wiele innych gatunków odpornych na raka. Źródło: National Geographic Polska, Nature Communications Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ryby na psychotropach. Związki zawarte w lekach antydepresyjnych szkodzą dzikim zwierzętom
Leki przeciwdepresyjne pomagają milionom ludzi na całym świecie od ponad 70 lat. Ale czy kiedykolwiek zastanawialiście się, co się z nimi dzieje, gdy opuszczą nasze ciała? W ostatnich dziesięcioleciach leki przeciwdepresyjne zostały wykryte w rzekach, jeziorach i strumieniach na całym świecie. A skąpane w nich ryby być może są szczęśliwsze, za to zdecydowanie mniej płodne.
W tym artykule: Miliony opakowań antydepresantów Ryby na psychotropach Gupiki pod wpływem leków Ogłupianie przyrody Fluoksetyna jest związkiem chemicznym stosowany w całym długim szeregu leków SSRI, czyli selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Ta sama substancja, która pozwala leczyć depresję, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, zaburzenia lękowe itp. stała się jednym z najczęstszych farmaceutyków występujących w zbiornikach wodnych na całym świecie. Miliony opakowań antydepresantów Wszystko dlatego, że spożycie antydepresantów rośnie. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z 2020 roku, w Polsce przepisywano około 20 milionów opakowań leków przeciwdepresyjnych rocznie. W Stanach Zjednoczonych, według raportów z 2021 roku, liczba przepisywanych antydepresantów wynosiła około 337 milionów recept rocznie. W Wielkiej Brytanii liczba ta w 2021 roku przekroczyła 70 milionów recept rocznie. A to dane z zaledwie kilku państw. Organizm ludzki nie pobiera całej zawartości związków chemicznych ani z leków psychiatrycznych, ani z żadnych innych. Oznacza to, że część tego, co przyjmujemy, przekazujemy wraz z moczem do kanalizacji. Potem leki trafiają do oczyszczalni i do wód powierzchniowych. Ludzie w depresji częściej mówią w pierwszej osobie. Eksperci: Ich stan da się "wyczytać" Wystarczy posłuchać by dowiedzieć się co w duszy gra lub dolega. Psychiatrzy i psycholodzy zwracają uwagę na fakt, że depresja zmienia postrzeganie całego świata u człowieka. Zmienia się... Oczyszczalnie ścieków nie zostały zaprojektowane do usuwania pozostałości leków. Tak więc ogromne ilości stosowanych w lekach związków chemicznych są uwalniane do środowiska wraz z oczyszczonymi ściekami na całym świecie. Oznacza to, że w ciekach wodnych poniżej oczyszczalni ścieków ryby i inne stworzenia mogą dosłownie się kąpać w koktajlu ludzkich leków. Ryby na psychotropach Wraz ze wzrostem naszej zależności od leków, rośnie również obciążenie, jakie nakładamy na ekosystemy. Jeśli nie zrozumiemy wpływu zanieczyszczeń na dziką przyrodę, ryzykujemy pogorszeniem stanu przyrody i świadczonych przez nią usług. Właśnie tej kwestii przyjrzeli się naukowcy z australijskiego Monash University. Farmaceutyki przeznaczone dla ludzi mogą wpływać na ryby i inne gatunki, ponieważ celują w receptory, które są dla nas wspólne. Prozac i inne marki fluoksetyny zwiększają poziom serotoniny w mózgu, co poprawia samopoczucie i poziom szczęścia u pacjenta. U ryb serotonina bierze również udział w rozmnażaniu, przyjmowaniu pokarmu i wzroście, stresie i wielu zachowaniach. Większość badań koncentruje się na krótkoterminowej ekspozycji, mimo że leki takie jak fluoksetyna mogą być bardzo trwałe w środowisku i wpływać na ryby przez długi czas. Gupiki pod wpływem leków – Zebraliśmy 3600 dzikich gupików (Poecilia reticulata) z Alligator Creek w North Queensland. W laboratorium poddaliśmy 15 kolejnych pokoleń tych ryb działaniu fluoksetyny przez okres pięciu lat – napisali w artykule opublikowanym na łamach The Conversation australijscy badacze. Wyjaśnili też, że ryby zostały losowo przydzielone do jednego z trzech poziomów ekspozycji: bez fluoksetyny (kontrola), niski lub wysoki. Niski poziom leczenia odpowiada typowym stężeniom w wodach powierzchniowych. Wysoki poziom reprezentuje stężenia typowe dla zbiorników wodnych silnie zdominowanych przez ludzkie ścieki. Wyniki? – Stwierdziliśmy, że samce gupików narażone na niskie poziomy fluoksetyny były ogólnie w złym stanie. Zmodyfikowana płetwa używana do zapładniania samic (gonopodium) była również większa u tych samców – wyliczają naukowcy. Dłuższe gonopodia pomagają w kryciu. Tak więc ekspozycja na fluoksetynę wydawała się wywoływać kompromis między zdrowiem fizycznym a reprodukcyjnym. Gdy utrzymanie kondycji ciała stało się zbyt kosztowne, ryby włożyły więcej energii w wyhodowanie większego gonopodium. Kłopot w tym, że fluoksetyna zmniejsza również ruchliwość plemników. Oznacza to, że plemniki samców narażonych na działanie fluoksetyny słabo pływały w porównaniu do plemników samców nienarażonych. Może to zmniejszać sukces reprodukcyjny samców narażonych na fluoksetynę. Ogłupianie przyrody – Oprócz wpływu na rozmnażanie, zbadaliśmy również, w jaki sposób ekspozycja na fluoksetynę wpływa na aktywność i ukrywanie się gupików. Oba zachowania mają kluczowe znaczenie dla przetrwania na wolności – dodają naukowcy ze School of Biological Sciences Uniwerstetu Monash. Samce gupików narażone na fluoksetynę stały się mniej zdolne do dostosowywania swojego zachowania w różnych kontekstach. W naturze może to zmniejszyć zdolność jednostki do reagowania na zmiany środowiskowe. Na przykład sprawić, że ryba stanie się łatwym celem dla drapieżników. – Nasze odkrycia uzupełniają rosnącą liczbę dowodów wskazujących na podobne zaburzenia behawioralne u narażonych na koktajle psychotropowe dzikich zwierząt. Może to zakłócać ich zdolność do konkurowania o pożywienie i partnerów – podsumowują naukowcy. Pozostaje też inne pytanie: jak na zdrowego człowieka może wpłynąć jedzenie mięsa ryb żyjących w środowisku skażonym antydepresantami? Bo chociaż tego typu leki pomagają chorym, to mają również swoje skutki uboczne. Wśród nich warto wymienić zaburzenia snu, skłonność do przejadania się oraz spadek libido. A wszystkie wymienione są już w tej chwili bardzo poważnymi przypadłościami, zaliczanymi do tzw. chorób cywilizacyjnych. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Ludzie po raz pierwszy przetestują lek, dzięki któremu rosną zęby. To może być przełom w medycynie
Naukowcy z Japonii przetestują na ludziach lek, który może być przełomem w medycynie i stomatologii. Dzięki preparatowi ludziom mają odrastać brakujące zęby. Badawcza grupa pacjentów rozpocznie leczenie jeszcze w tym roku.
W tym artykule: Pierwszy taki lek na bezzębie Przełom w medycynie? Dlaczego ludziom wypadają zęby? Mówi się, że zęby to wizytówka człowieka. Dbamy więc o nie od najmłodszych lat, czy to poprzez codzienną higienę, czy regularne wizyty u stomatologa lub ortodonty. Bywa jednak, że tracimy zęby – czasem z powodu choroby, innym razem przez uszkodzenia mechaniczne. Niestety, złamane zęby w przeciwieństwie do kości nie zrastają się same. Sposobów na uzupełnienie brakującego uzębienia jest kilka. Najczęściej pacjenci wstawiają sobie pojedyncze implanty lub korony. Cena jednego zęba waha się od kilkuset złotych do nawet dwóch tysięcy. Pierwszy taki lek na bezzębie Przełomem w leczeniu ma być nowy lek podawany dożylnie. Preparat został opracowany przez badaczy z Uniwersytetu w Kioto w Japonii. Pierwsi pacjenci otrzymają go we wrześniu tego roku. Najpierw lek będzie zastosowany u 30 mężczyzn w wieku 30–64 lat. Każdemu z nich brakuje co najmniej jednego zęba trzonowego. Następnie do badania dołączą pacjenci z częściowym bezzębiem lub osoby, którym brakuje do pięciu zębów stałych. Jeżeli testy na ludziach dadzą pozytywne wyniki, lek ma być dostępny w leczeniu wszystkich form bezzębia od około 2030 roku. Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale wskazane tylko dla części z nas Zamiast biegania czy treningu na siłowni wystarczy pigułka? Teoretycznie to możliwe. Jednak większość z nas nie powinna rezygnować z ćwiczeń fizycznych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pigulka-zamiast-cwiczen-to-mozliwe-mowia-naukowcy-ale-tylko-dla-czesci-z-nas-fot-shutterstock-ea1bad2.jpg" width="938" height="626" alt="Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale tylko dla części z nas (fot. Shutterstock)" title="Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale tylko dla części z nas (fot. Shutterstock)" /> Przełom w medycynie? Opracowanie leku na bezzębie to owoc kilkuletnich badań nad przeciwciałem USAG-1, które hamuje wzrost zębów u fretek i myszy. W 2021 roku naukowcy z Uniwersytetu w Kioto odkryli przeciwciało monoklonalne. Zakłóca ono interakcję między USAG-1 a cząsteczkami znanymi jako białko morfogenetyczne kości, czyli BMP. Odkrycie to okazało się bazą do stworzenia leku, który w przyszłości mogliby przyjmować również ludzie. Kluczowy jest tu fakt, że fretki charakteryzuje difiodontyzm, a to oznacza, że tak jak ludzie mają zęby mleczne i stałe. Co ważne, podczas badań na zwierzętach nie zaobserwowano żadnych skutków ubocznych. Dotychczasowe badania i testowe terapie skupiają się na pacjentach z wrodzonym brakiem zębów. Japońscy naukowcy zakładają jednak, że docelowo z leczenia będzie mógł skorzystać każdy, kto stracił ząb. Udostępnienie leku na odrastanie zębów ma szansę być prawdziwym przełomem w medycynie. Byłby to już kolejny medyczny wynalazek XXI w. Do tej pory listę tworzą między innymi: inteligentny plaster, sztuczna trzustka, egzoszkielet czy bioniczna soczewka kontaktowa. Dlaczego ludziom wypadają zęby? Braki w uzębieniu mają różne przyczyny, także wynikające z naszych zaniedbań. Jedną z nich jest nieleczona paradontoza i próchnica. Do rozwoju próchnicy prowadzi między innymi spożywanie dużej ilości słodyczy i napojów gazowanych. Cukrzyca, osteoporoza, a także niektóre choroby autoimmunologiczne również mogą wpływać niekorzystnie na stan zębów i dziąseł. Kluczowa jest właściwa higiena jamy ustnej, w tym: regularne szczotkowanie i nitkowanie zębów oraz wizyty u dentysty. Wrodzony brak zębów może wystąpić z powodu wad genetycznych. Do nieprawidłowej budowy i pracy uzębienia prowadzą także niektóre wady rozwojowe. Źródło: Popular Mechanics, Kyoto University Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Polscy naukowcy odtworzyli recepturę starożytnego lekarstwa. Driakiew była „antidotum na wszystko”
Teriak, zwany również jako driakiew i tyriak, był „cudownym” lekiem stosowanym przez paranoicznych władców, od Nerona po Elżbietę I. Wytwarzano go z takich składników, jak opium i mięso żmii. Czy lek rzeczywiście działał?
W tym artykule: Jakich lekarstw używano w starożytności? Driakiew – antyczne lekarstwo na wszystko Polscy naukowcy odtworzyli 400-letni teriak Zapach lekarstwa przypominał whisky Czym jest placebo? Przez niemal 2000 lat mieszkańcy zarówno Bliskiego Wschodu, jak i Europy polegali na jednym „cudownym” leku. Chronił ich przed truciznami, dżumą i wieloma innymi groźnymi chorobami. To magiczne lekarstwo było znane jako teriak. To czarna, lepka substancja wytworzona z całej gamy różnych składników, w tym czarnego pieprzu, chleba, opium, a nawet mięsa żmii. Teriak w Polsce znany był również jako driakiew i tyriak. Odszedł w zapomnienie wraz z rozwojem współczesnej medycyny. Jednak zespół polskich badaczy postanowił odtworzyć lek na podstawie XVII-wiecznego przepisu, aby sprawdzić, czy medykament rzeczywiście był tak cudowny, jak go opisywano w dawnych źródłach. Jakich lekarstw używano w starożytności? Driakiew była swoistym hitem w XVII-wiecznej Polsce. Jednak jej popularność i zasięg wykraczały daleko poza Europę Wschodnią, a idea „uniwersalnego antidotum” sięga czasów starożytnych. Antyczni pisarze, tacy jak Galen i Pliniusz, sugerują, że najwcześniejsze rodzaje teriaku istniały co najmniej od II wieku p.n.e. Ich popularność szybko wzrosła w kręgach możnych i elit. 1000-letnia mikstura odtworzona w laboratorium. Niszczy lekooporne bakterie „Antyczbiotyczna” warzywna pasta przyrządzona według 1000-letniej receptury dała radę tam, gdzie współczesne antybiotyki nie mogły już pomóc. „Maść wzrok naprawiającą” odkryto ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cyfrowa-wersje-medicinale-anglicum-mozna-znalezc-na-stronach-british-library-fot-the-british-library-board-royal-12-d-xvii-8fa5bee.jpeg" width="938" height="677" alt="Cyfrową wersję Medicinale Anglicum można znaleźć na stronach British Library (fot. The British Library Board (Royal 12 D xvii))" title="Cyfrową wersję Medicinale Anglicum można znaleźć na stronach British Library (fot. The British Library Board (Royal 12 D xvii))" /> Jednym z najsłynniejszych poszukiwaczy cudownego leku na wszystko był cesarz Anatolii – Mitrydates VI Eupator. Władca miał obsesję na punkcie trucizn i antidotów na nie. – Arszenik nazywano wówczas proszkiem sukcesji – mówi Adrienne Mayor, badaczka z Uniwersytetu Stanforda, która nie była zaangażowana w badania polskich uczonych. W swojej książce o Mitrydatesie opisała, jak ta obsesja zapoczątkowała kosztowne poszukiwania sposobu na uniknięcie zatrucia. To doprowadziło do stworzenia pierwszej receptury teriaku. Król Pontu przyjmował regularnie niewielkie dawki toksyn, które uodporniły go na poważniejsze zatrucia. Od niego właśnie pochodzi termin mitrydatyzm. Określa się w ten sposób zabezpieczanie się przed działaniem trucizny poprzez stopniowe podawanie jej dawek, z których żadna nie jest dawką letalną. Driakiew – antyczne lekarstwo na wszystko – Wszystko zależy od dawki – mówi Mayor. I wszystko wskazuje na to, że dzienna dawka zatrutego teriaku Mitrydatesa okazała się niezwykle skuteczna. Władca zmarł dopiero w wieku 70 lat – w wyniku samobójstwa po otruciu swoich córek. Chociaż przepis, którego używał, zaginął, wydaje się, że został przekazany innym arystokratom, których lekarze eksperymentowali z teriakiem. Ich przepisy były różnorodne i zawierały szeroką gamę kosztownych składników. Podstawowy skład driakwi zwykle obejmował miód, cynamon i kardamon. A także różnorodne zioła, korę, oleje, a nawet drewno. Niemniej teriak stał się codziennym produktem obowiązkowym dla paranoicznych monarchów. Począwszy od Nerona – którego nadworny lekarz zastąpił jad węża Mitrydatesa w miksturze leczniczej mięsem żmii – po Elżbietę I. Polscy naukowcy odtworzyli 400-letni teriak Teriak z czasem stał się powszechnie dostępnym, choć drogim lekarstwem dla zwykłych ludzi. Jak wyjaśnia Jakub Węglorz, adiunkt historii na Uniwersytecie Wrocławskim, w cenie kurczaka XVII-wieczny polski plebejusz mógł kupić niewielką dawkę tej substancji u aptekarza. Naukowcy z Wrocławia postanowili sprawdzić, czy da się wyprodukować taki rodzaj teriaku, jaki setki lat temu sprzedawano w Polsce. Dzięki funduszom Narodowego Centrum Nauki Jakub Węglorz połączył siły z innym historykiem i dwoma farmaceutami. Była to pierwsza próba wytworzenia teriaku przez współczesnych badaczy z doświadczeniem farmaceutycznym. I zarazem pierwsza pełna rekonstrukcja i analiza leku. Badacze oparli swoją pracę o przepis z 1630 r. autorstwa Paula Guldeniusa, aptekarza miejskiego z Torunia. Guldenius należał do niewielkiej grupy aptekarzy, posiadających licencję na produkcję i sprzedaż teriaku. Podobnie jak jego koledzy, przygotowywał napar publicznie. Receptura Guldeniusa była spisana po łacinie. Zawierała nazwy 61 składników. Polski aptekarz szczegółowo zapisał przepis, w tym dokładne wagi składników, z których można było uwarzyć teriak. W skład eliksiru wchodziły m.in. kardamon, ziele angielskie, drewno, słodkie wino i chleb pszeniczny. Zapach lekarstwa przypominał whisky Ale teriak Guldeniusa nie był tylko placebo. Zawierał dwa składniki, które były kluczowe zarówno w kontekście jego skuteczności, jak i prestiżu: opium i mięso żmii. Opium miało działać przeciwbólowo. Natomiast mięso żmii miało zapewniać odporność na ukąszenia węży i działać „wysuszająco” na organizm. Zebranie składników potrzebnych do odtworzenia lekarstwa Guldeniusa zajęło cztery lata. Niektóre zioła i przyprawy były niedostępne lub nie były uprawiane w Unii Europejskiej. Dlatego badacze albo poszukali samej rośliny, albo skorzystali z witryn ogrodniczych w celu uzyskania składników. – Nawet w przypadku czegoś prostego, jak szafran czy mięta, roślinę zdobywaliśmy sami lub kupowaliśmy od certyfikowanego dostawcy, a nie ze sklepu spożywczego – mówi Węglorz. Trudna była również kwestia mięsa żmii. Zespół chciał samodzielnie pozyskać gada, który żyje w górzystych rejonach naszego kraju. Węglorz wspomina, że nie chciał jednak zabijać zwierzęcia, lecz znaleźć żmiję, która zmarła z przyczyn naturalnych lub padła ofiarą wypadku drogowego. Jednak to zdobycie opium, czyli narkotyku z soku makówek, okazało się najtrudniejsze. Wynika to z naszej polityki antynarkotykowej – substancja ta jest w Polsce nielegalna. Tylko wybrane osoby mogą uzyskać pozwolenie na uprawę maku lekarskiego. Czym jest placebo? Po zebraniu wszystkich składników naukowcy rozpoczęli pracę nad teriakiem w laboratorium na Uniwersytecie Wrocławskim. Cały proces trwał dwa dni. W rezultacie powstała lepka masa przypominająca melasę. Można ją było podzielić na małe pigułki, które setki lat temu pacjenci mieszali z wodą lub winem. Uczeni przypomnieli, że teriak czasami stosowano także na skórę lub do oczu. Wyprodukowali ok. 4 kilogramy medykamentu, który następnie dojrzewał przez rok. – Smak jest naprawdę rozgrzewający i pikantny. Dodatek ziół i przypraw, takich jak cynamon, waleriana, lawenda i czarny pieprz, wydaje się nadawać miksturze zapach przypominający whisky. To, zdaniem niektórych kolegów, dodawało lekowi atrakcyjności – żartuje Węglorz. Chociaż teriak zawiera składniki, które rzeczywiście mogą mieć działanie prozdrowotne, naukowcy uważają, że to w dużej mierze efekt placebo. – Nie oznacza to jednak, że nie warto go odtworzyć – dodają badacze. Źródło: National Geographic. Opracowanie: Jakub Rybski.
Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale wskazane tylko dla części z nas
Zamiast biegania czy treningu na siłowni wystarczy pigułka? Teoretycznie to możliwe. Jednak większość z nas nie powinna rezygnować z ćwiczeń fizycznych.
W tym artykule: Czy SLU-PP-332 to trening w pigułce? W jaki sposób leki imitują wysiłek fizyczny? Czy tabletka zastąpi ćwiczenia? Aktywność fizyczna to coś, do czego przygotowała nas ewolucja. Nic więc dziwnego, że wywiera dobroczynny wpływ na działanie organizmu. Regularne ćwiczenia wydłużają życie (zwłaszcza kobietom), usprawniają działanie serca i mózgu. Poprawiają nawet jakość snu. Jednak te korzystne zmiany wynikają przede wszystkim z tego, jak wysiłek wpływa na biochemię naszych komórek. A to oznacza, że można „oszukać” nasz organizm. Wystarczy podać mu substancję, która imituje zmiany zachodzące po aktywności fizycznej. Taka idea stoi za pomysłami na pigułkę zamiast ćwiczeń. Sposobów na to jest wiele. Pojawia się natomiast pytanie, czy pigułka zamiast ćwiczeń fizycznych to na pewno dobre rozwiązanie w czasach, kiedy nasza aktywność spada. Mało kto dziś tak naprawdę osiąga nawet minimalną zalecaną liczbę kroków rekomendowaną przez WHO, czyli 10 tys. dziennie. Czy SLU-PP-332 to trening w pigułce? Zmiany w naszym metabolizmie związane z ćwiczeniami zachodzą między innymi przy pomocy wyspecjalizowanych białek. Chodzi o receptory, które łączą się z estrogenami (ERR). Mają one związek z adaptacją do stresu, który wywołują właśnie ćwiczenia fizyczne. Chcesz schudnąć w tym roku? Według badań najlepszym sposobem będzie... taniec Tradycyjne sporty, takie jak bieganie czy jazda na rowerze, mogą być dla wielu osób monotonne. Czym je zastąpić? Naukowcy odkryli, że taniec bardziej sprzyja kształtowaniu nawyków. Receptory ERR występują w trzech odmianach. Substancja o nazwie SLU-PP-332 aktywuje je wszystkie. Badania na szczurach dowiodły że zwiększa ona odporność na zmęczenie włókien mięśniowych, poprawiając jednocześnie wytrzymałość zwierząt biegających na bieżni. Innymi słowy, związek ten działa tak, jakby przekazywał informacje mięśniom, by zachowały się jak po ciężkim treningu wytrzymałościowym. W jaki sposób leki imitują wysiłek fizyczny? Trwają też badania nad pigułką, dzięki której osoby po zawale poprawią pracę swojego serca bez obciążania go ćwiczeniami fizycznymi. W tym celu naukowcy podali myszom ludzkie białko kardiotrofinę (hct1), a także fenylefrynę. Okazało się, że oba związki zadziałały pozytywnie, tzn. pobudzały komórki mięśnia sercowego do wzrostu. Dobrą wiadomość mają też naukowcy dla osób, które przyjmują metforminę. Lek ten stosowany jest cukrzycy typu 2, ale też u pacjentów, którzy mają np. stan przedcukrzycowy lub walczą z insulinoopornością. Badania wykazały, że metformina pobudza w organizmie cząsteczkę zwana lac-phe, która odpowiedzialna jest za tłumienie głodu po wysiłku. Liczne badania pod kierownictwem dr Jonatana Longa wykazały że istnieje istotna zależność między metforminą a wytwarzaniem lac-phe a później mleczanu, który fizjologicznie wytwarzany jest właśnie po wysiłku fizycznym. Sprawdzono to najpierw na myszach, a później na ludziach z cukrzycą typu 2, którzy na co dzień przyjmowali ten lek. Badania pokazały, że w ich krwi było znacznie więcej lac-phe. To wyjaśniałoby nieznany do tej pory mechanizm utraty wagi w trakcie leczenia metforminą. Czy tabletka zastąpi ćwiczenia? Wyniki badań są obiecujące. Czy zatem w przyszłości będziemy mogli zrezygnować z ćwiczeń, łykając co rano magiczną tabletkę? To nie takie proste. – Ćwiczeń nie da się zastąpić. Ich działanie jest wielowymiarowe. Leki mogą natomiast pomóc wielu pacjentom, którym grozi np. zanik mięśni – mówi dr Bahaa Elgendy. To jeden z naukowców prowadzących badania nad SLU-PP-332. Istnieją osoby, które ze względu na swój stan zdrowia nie mogą ćwiczyć lub nawet chodzić. Są to osoby np. osoby z otyłością olbrzymią, dla których już nawet wolny spacer jest ogromnym wysiłkiem, nie wspominając o bieganiu po bieżni. Aktywność fizyczna może też być wyzwaniem dla osób z niepełnosprawnościami oraz tych, które mają chore serce, demencję lub inne choroby neurologiczne. Zanik mięśni grozi chorym leżącym (np. po udarze mózgu) i astronautom podczas długich misji w stanie mikrograwitacji. Takim osobom leki mogą uratować zdrowie i życie. Naukowcy zaznaczają jednak, że jeśli możemy, to powinniśmy bezwzględnie uprawiać ćwiczenia fizyczne. Trening w pigułce zostawmy tym, którzy wyboru nie mają. Źródło: EurekAlert.
W Turcji odkryto starożytny region produkcji lekarstw. Leki tworzono tu 2800 lat temu
Naukowcy odkryli, że na terenie starożytnej Tracji, a dzisiejszej Turcji, znajdował się obszar produkcji leków. Archeolodzy twierdzą, że dawna „fabryka” była zasilana źródłem wody.
W tym artykule: Wykopaliska w jedynym w Turcji trackim mieście Archeolodzy odkryli obszar produkcji leków Hipoteza zakłada, że Trakowie tworzyli lekarstwa ok. 2800 lat temu Historia farmacji sięga czasów prehistorycznych. Pierwotnie przyrządzaniem leków w mniejszych społecznościach zajmowały się kobiety. Z czasem rolę tę przejęli szamani i znachorzy, którzy przygotowywali medykamenty z roślin i ziół. W cywilizacjach starożytnych, takich jak Egipt, Chiny i Babilon, medycyną zaczęli zajmować się kapłani. To właśnie ze starożytności pochodzą najwcześniejsze teksty, przepisy i receptury, które instruowały, jak zrobić odpowiednie lekarstwo. Wykopaliska w jedynym w Turcji trackim mieście Dopiero w świecie hellenistycznym i imperium rzymskim pojawiły się cechy i ludzie, którzy wyspecjalizowali techniki farmaceutyczne, a medycyna i farmacja przestały być domeną wyłącznie duchownych. W północno-zachodniej Turcji, w prowincji Tekirdağ w ostatnich miesiącach odbywały się wykopaliska archeologiczne. Badacze prowadzili badania w starożytnym mieście Heraion Teikhos należącym historycznie do Traków. To lud, który zamieszkiwał te tereny. Wspominał o nich nawet Homer w swoich poematach. Pisał, że to „lud sprzymierzony z Trojanami i im pokrewny”. Herodot z kolei uważał ich za drugi w liczebności lud po mieszkańcach Indii. Starożytni historycy szacowali, że ich liczebność mogła wynosić nawet dwa miliony. Archeolodzy odkryli obszar produkcji leków Na terytorium Tracji w IV wieku p.n.e. mogła być znana produkcja jedwabiu, chociaż, jak zaznaczają eksperci, jej poważny rozwój nastąpił dopiero w okresie Bizancjum. Nowe badanie rzuca jednak nowe światło na technologię starożytnych Traków. Archeolodzy twierdzą bowiem, że odkryli miejsce, w którym odbywała się produkcja wyrobów farmaceutycznych. Wykopaliska są prowadzone przez Uniwersytet Rumeli w Stambule. W Turcji dokonano niezwykłego odkrycia. Odnaleziono olbrzymią rzymską mozaikę Podczas najnowszych wykopalisk w południowo-wschodniej Turcji archeolodzy odnaleźli częściowo zachowaną rzymską podłogę pokrytą mozaiką. Miała powierzchnię ponad 100 metrów kwadratowych. – Heraion Teikhos to trackie miasto, pierwsza tracka osada w Turcji, w której nadal prowadzone są wykopaliska i jedyne miejsce badań w naszym kraju, w którym wciąż znajdujemy trackie znaleziska – powiedziała w rozmowie z Hürriyet Daily News dr Neşe Atik. Badania archeologiczne z ostatnich lat wykazały, że miasto było zamieszkane już od trzeciego tysiąclecia p.n.e. Osada największy okres rozkwitu przeżywała od V wieku p.n.e. do I wieku n.e. Hipoteza zakłada, że Trakowie tworzyli lekarstwa ok. 2800 lat temu Badaczka przekazała, że wykopaliska w trackim mieście miały dwa cele. Chodziło m.in. o ochronę i zabezpieczenie miejsca dziedzictwa kulturowego Turcji. – Zależało nam na tym, aby ochronić tę osadę, żeby później udostępnić to miejsce dla turystów. Drugim celem jest wprowadzenie Heraion Teikhos do świata naukowego – powiedziała dr Atik. Badacze twierdzą, że w starożytnym trackim mieście znajdują się dowody na produkcję leków. Starożytna „fabryka” miała być zasilana źródłem wody. – Celem wykopalisk jest rozpoznanie obszarów produkcji medykamentów, których wielkość nie jest jeszcze znana oraz sposobu transportu wody – twierdzi dr Atik. W 2021 roku naukowcy z Uniwersytetu Rumeli odkryli w Heraion Teikhos świątynię, która pochodzi sprzed 2800 lat. Archeolodzy twierdzą, że woda transportowana była właśnie bezpośrednio do tej budowli rytualnej. – Woda pochodziła z obszaru położonego kilka kilometrów na wschód od miejsca wykopalisk. Transportowana była rurami z terakoty – powiedział Atik. Archeolodzy odnaleźli piece, w których miałaby się odbywać produkcja leków. Analiza chemiczna wykazała, że w środku obróbce termicznej poddawano różnego rodzaju rośliny. – Fakt, że piece oraz system czystej wody potrzebne do wytwarzania leków znajdowały się blisko siebie na tych samych obszarach, ma duże znaczenie – wyjaśniła dr Atik. Należy zaznaczyć jednak, że odkrycie nie doczekało się jeszcze publikacji w żadnym czasopiśmie naukowym. Fakt istnienia obszaru produkcji starożytnych lekarstw jest jedynie hipotezą. Na rozstrzygnięcie sprawy musimy jeszcze poczekać. Źródło: Hürriyet Daily News Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Alexander Fleming odkrył penicylinę. Jednak pierwszy antybiotyk opracowali dwaj inni, mało znani uczeni
Alexander Fleming zapisał się w historii ludzkości jako odkrywca penicyliny. Jednak warto pamiętać, że pierwszy antybiotyk nie powstałby bez pracy innych naukowców.
W tym artykule: Kim był Alexander Fleming? Alexander Fleming i odkrycie penicyliny Florey i Chain stosują penicylinę w leczeniu Nobel dla trzech odkrywców penicyliny Dalsze losy Alexandra Fleminga Hasło „Alexander Fleming” od razu budzi skojarzenia z odkryciem penicyliny. Badacz dostał za to Nagrodę Nobla. Nic dziwnego – pierwszy antybiotyk zapoczątkował nową erę w medycynie. To jeden z najważniejszych wynalazków XX wieku. Dzięki skutecznym lekom bakteriobójczym uratowano niezliczoną rzeszę ludzi. Jaką jednak rolę odegrał w tym szkocki uczony? Kim był Alexander Fleming? Alexander Fleming urodził się w 1881 r. w rolniczej, szkockiej rodzinie. Zdobył wykształcenie i rozpoczął studia medyczne. Jednak nie od razu zajął się medycyną. Najpierw przez cztery lata pracował w biurze spedycyjnym. Potem odziedziczył spadek, który umożliwił mu powrót na uczelnię. Początkowo zamierzał zająć się chirurgią, ale znajomi namówili go, by przyjął pracę w grupie badawczej Almrotha Wrighta. Tam po raz pierwszy zainteresował się bakteriologią. Służył też na froncie I wojny światowej. Wówczas zwrócił uwagę na problem zakażeń ran u żołnierzy. To wtedy odkrył, że odkażanie ran nie zawsze pomaga pacjentom. LSD, płatki kukurydziane. Wynalazki, które powstały przypadkiem Niektóre wynalazki i odkrycia poprzedzają lata badań, eksperymenty i analizy właśnie tego konkretnego zjawiska czy dziedziny. Czasem jednak odkrywa się coś przypadkiem. Poznajcie kilka z naj... Kolejnego ważnego odkrycia dokonał w 1922 r. Pracował wówczas w Szpitalu Świętej Marii. Zaobserwował, że w tkankach i wydzielinach ludzkiego ciała znajduje się substancja zdolna do rozpuszczania ściany komórkowej niektórych bakterii. Substancję tę nazwał lizozymem. Później mówił o niej nawet jako o pierwszym antybiotyku. Jednak to miano przylgnęło przede wszystkim do penicyliny. Alexander Fleming i odkrycie penicyliny Głównym obiektem badań Alexandra Fleminga były bakterie zwane gronkowcami. Pobierał je z czyraków pacjentów i hodował w laboratorium na pożywkach. W 1928 r. tuż przed wyjazdem na urlop, zebrał wszystkie hodowle i ułożył na stosie. Po powrocie zauważył coś zaskakującego na jednej z płytek. Na jej brzegu pojawiła się kolonia pleśni – konkretnie pędzlaka (Penicillium). A bakterie wokół niej obumierały! Fleming, czując, że jest na tropie wielkiego odkrycia, rozpoczął hodowlę pędzlaka. Następnie pobrał nieco płynu, w którym rosła pleśń i zaserwował ją rozmaitym bakteriom. Wiele z nich obumierało. Po kilku miesiącach badań udało mu się wyizolować substancję antybakteryjną z pędzlaka. Od miana Penicillium nazwał ją penicyliną. Wkrótce potem zastosowano ją do leczenia ludzi. Tak odkryto pierwszy antybiotyk. Wciąż zresztą stosowany w leczeniu takich chorób jak kiła, zapalenie płuc i opon mózgowo-rdzeniowych. Ta powszechnie znana historia pomija, niestety, jeden z ważniejszych wątków. Otóż właściwości antybakteryjne penicyliny wcale nie zrobiły na Flemingu wielkiego wrażenia. Jeden z członków jego grupy badawczej zjadł trochę pleśni, ale nic to nie dało. Zaaplikowanie jej na infekcję w nosie nie przyniosło efektów. Odkażanie za jej pomocą ran pacjentów również dawało niejednoznaczne wyniki: czasem pomagało, czasem nie. Uczony zarzucił więc te próby i używał penicyliny wyłącznie do zwalczania niechcianych bakterii w swoich hodowlach. Florey i Chain stosują penicylinę w leczeniu Inne grupy badawcze też nie zainteresowały się tym odkryciem. Dopiero parę lat później Howard Florey z Uniwersytetu Oksfordzkiego wraz z Ernstem Chainem rozpoczął badania kilku substancji antybakteryjnych, w tym penicyliny. Howard Florey był australijskim patologiem, Ernst Chain – biochemikiem, który uciekł z nazistowskich Niemiec. Właściwości penicyliny tak ich zaintrygowały, że skupili się tylko na niej. Odkryli, że nie warto podawać tego leku doustnie, bo jest rozkładany w żołądku. W 1940 r. przeprowadzili kluczowy eksperyment: ośmiu myszom wstrzyknęli śmiertelną dawkę bakterii, a potem czterem z nich zrobili zastrzyk z penicyliny. Następnego zmarły te, którym nie podano wyciągu z pleśni. Kilka miesięcy później penicylinę zastosowano u ludzi. Pierwszym pacjentem był Albert Alexander, policjant w średnim wieku. Trafił do szpitala z poważnym zakażeniem. Wskutek infekcji stracił oko, a ropne zapalenie tkanek stwarzało ryzyko sepsy – śmiertelnie niebezpiecznego powikłania. 12 lutego 1941 roku Alexander stał się pierwszym pacjentem, któremu poddano penicylinę. Wkrótce nastąpiła u niego znacząca poprawa. Jednak lek był tak trudny w produkcji, że badacze musieli odzyskiwać go z moczu pacjenta w celu ponownego wstrzyknięcia. Gdy skończyły się zapasy, Alexander zmarł. Nobel dla trzech odkrywców penicyliny W 1941 r. rozpoczęto produkcję penicyliny. Wytwarzanie jej na skalę przemysłową stało się możliwe trzy lata później, za sprawą amerykańskiej firmy Charles Pfizer and Company. Dzięki temu wojska aliantów dokonujące inwazji na Normandię były zaopatrzone w ratujący życie lek. Nie była to jednak zasługa Fleminga. Dostrzegł to Komitet Noblowski, który w 1945 r. uhonorował nagrodą wszystkich trzech badaczy. Niestety, mit powielany w podręcznikach całkowicie pomija rolę Floreya i Chaina. Dalsze losy Alexandra Fleminga Alexander Fleming powiedział: „To natura wyprodukowała penicylinę, ja ją tylko odkryłem”. Przewidział też, że penicylina stosowana w niewłaściwy sposób może przestać być skuteczna. Obecnie to zjawisko znamy jako antybiotykooporność. Fleming pracował w Szpitalu Świętej Marii do końca swej aktywności zawodowej. Odkrycie penicyliny przyniosło mu wiele zaszczytów: w 1943 r. został członkiem Towarzystwa Królewskiego, w 1944 r. otrzymał brytyjski tytuł szlachecki, w 1945 r. został jednym z laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, w 1948 r. nadano mu tytuł profesora Bakteriologii Uniwersytetu Londyńskiego, w 1999 r. magazyn „Time” uznał go za jednego najważniejszych ludzi XX wieku. Zmarł w 1955 r. Zabił go zawał serca. Jako zasłużony obywatel został pochowany w Katedrze św. Pawła w Londynie. Jego laboratorium w Szpitalu Świętej Marii zostało zamienione w muzeum. Można je odwiedzać od poniedziałku do czwartku w godz. 10–13. Źródła: archiwum NG, Wikipedia, National Geographic.
Zarejestrowano najdroższy lek świata. Dla kogo jest przeznaczony i ile kosztuje jedna dawka?
Amerykańska Agencja Żywności i Leków dopuściła do użycia lek przeznaczony dla cierpiących na rzadką chorobę genetyczną. Jest rekordowo drogi. Jedna dawka przełomowego medykamentu kosztuje miliony dolarów.
W tym artykule: Przyczyny hemofilii Hemofilia B, czyli choroba Świąt Bożego Narodzenia Następny etap leczenia hemofilii Rekordowa cena leku Leki sieroce – co to jest? Częste i uporczywe krwawienia, siniaki pojawiające się na różnych częściach ciała, opuchnięcie i bóle stawów. Takie są objawy hemofilii, nazywanej skazą krwotoczną. Krew chorych na nią ludzi krzepnie o wiele wolniej niż u zdrowych. To oznacza, że każde przerwanie naczynia krwionośnego może u nich zamienić się w groźny krwotok. Przyczyny hemofilii Pod jedną nazwą kryją się trzy choroby, mające wspólną etiologię. Przyczyną hemofilii A, hemofilii B i hemofilii C jest niedobór czynników krzepnięcia. To białka inicjujące powstanie skrzepu w miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego. Dla każdego z rodzajów hemofilii chodzi o inne białko. W każdym przypadku jednak jest ono kodowane tylko przez jeden gen. Dlatego hemofilię zalicza się do chorób jednogenowych. Geny kodujące czynniki krzepnięcia znajdują się na chromosomie płciowym X. Dlatego zdecydowana większość chorych to mężczyźni, którzy mają tylko jeden chromosom X. Kobiety, mające dwa chromosomy X, najczęściej są jedynie nosicielkami choroby, którą przekazują potomstwu. Hemofilia B, czyli choroba Świąt Bożego Narodzenia W 1952 r. w świątecznym wydaniu czasopisma naukowego „British Medical Journal” znalazł się opis choroby, na którą cierpiał pięciolatek Stephen Christmas. Od jego nazwiska – a także daty wydania czasopisma – powstało określenie choroba Christmasa. Tak nazywa się hemofilię B, wywoływaną przez niedobór czynnika krzepnięcia IX. Medycyna precyzyjna – terapia rodem z science-fiction. Czy badania DNA doprowadzą do przełomu w leczeniu? Medycyna precyzyjna to podejście, oparte na postępie w badaniach genetycznych i analizie danych. Niesie przełomowe możliwości w leczeniu chorób i może obalić tradycyjne metody praktykowania... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/medycyna-precyzyjna-na-czym-polega-terapia-spersonalizowana-czy-badania-genetyczne-doprowadza-do-przelomu-w-leczeniu-chorob-fot-getty-images-864275d.jpeg" width="938" height="527" alt="Medycyna precyzyjna: na czym polega terapia spersonalizowana? Czy badania genetyczne doprowadzą do przełomu w leczeniu chorób? (fot. Getty Images)" title="Medycyna precyzyjna: na czym polega terapia spersonalizowana? Czy badania genetyczne doprowadzą do przełomu w leczeniu chorób? (fot. Getty Images)" /> To rzadsza postać tej choroby. Hemofilię B ma 15 proc. wszystkich chorych. Natomiast w całej populacji zapada na nią jedna osoba na 40–50 tys. Leczenie polega na regularnym podawaniu koncentratów zawierających brakujący czynnik krzepnięcia. Kiedyś lekarze starali się przede wszystkim zatamować krwawienie. Teraz terapia skupia się już na tym, by zapobiec powstawaniu krwotoków. Następny etap leczenia hemofilii Wczesna diagnoza i nowoczesne leki – regularnie przyjmowane – poprawiają zarówno jakość, jak i długość życia chorych. Jednak nie usuwają przyczyny choroby. To mogłaby zrobić dopiero terapia genowa. Czyli dostarczenie organizmowi prawidłowego przepisu na brakujące białko w postaci DNA. Lek tego rodzaju został właśnie zarejestrowany w Stanach Zjednoczonych. To Hemgenix opracowany przez firmę CSL Behring. Preparat wykorzystuje wektor wirusowy – czyli specjalnie spreparowanego, łagodnego wirusa – który przenosi do komórek wątroby DNA zawierające przepis na czynnik krzepnięcia IX. Informacja genetyczna jest następnie powielana, dzięki czemu organizm produkuje więcej brakującego białka. Jaka jest skuteczność preparatu, który jest podawany tylko raz? W badaniu z udziałem 54 chorych zaobserwowano istotny wzrost poziomu czynnika krzepnięcia IX. Zanotowano też zmniejszenie się ilości krwotoków o połowę w ciągu roku od podania leku. Rekordowa cena leku Lekarstwo jest jednak ultradrogie. Dawka Hemgeniksu kosztuje 3,5 mln dol. Czyni to preparat najdroższym lekiem świata. Dotychczasowy rekordzista – Zolgensma, lek na rdzeniowy zanik mięśni, czyli SMA – kosztował ok. 2,1 mln dol. Jednak – co istotne – obecne metody terapii, wymagające stałego podawania czynników krzepnięcia, też generują bardzo wysokie zsumowane koszty. Jeśli więc okaże się, że jednorazowa terapia genowa z użyciem Hemgeniksu byłaby zdolna uwolnić dużą grupę pacjentów od regularnego przyjmowania leków, gra może być warta świeczki. Leki sieroce – co to jest? Hemgenix jest jednym z tzw. leków sierocych. Tak nazywamy leki dla osób cierpiących na rzadkie choroby, których – bez odpowiednich zachęt ze strony państwa – nie opłacałoby się opracowywać ani produkować. W Stanach Zjednoczonych w 1983 r. przyjęto ustawę Orphan Drug Act, której celem było skłonienie firmy farmaceutyczne do szukania lekarstw na najrzadsze choroby. Pozwala ona ubiegać się o dofinansowanie, nieraz wielomilionowe, badań nad takimi lekami. Producent może też otrzymać monopol na jego sprzedaż. Najdroższy lek na świecie trafi na loterię. Rodzice chorych dzieci zbulwersowani Zolgensma – lek, którego jednorazowa terapia kosztuje 2,1 mln dolarów, ma zostać rozlosowany wśród chorych. Nietypowy pomysł koncernu produkującego lek spotkał się z ostrą krytyką wśr... Firma CLS Behring, jak wiele innych, skorzystała z możliwości, jakie daje to prawo. W zamian za wyprodukowanie Hemgeniksu otrzymała siedmioletni monopol na sprzedaż medykamentu w Stanach Zjednoczonych. O tym, czy preparat zostanie dopuszczony w krajach Unii Europejskiej, zadecyduje natomiast Europejska Agencja Leków. W Polsce dorośli chorujący na hemofilię objęci są Narodowym Programem Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne. Szacuje się, że w kraju jest ok. 6 tys. pacjentów żyjących z tą chorobą. Źródła: ScienceAlert, CSL Behring, gov.pl, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ile jest ważna e-recepta na lek robiony?
E-recepta online może zostać wystawiona przez Internet w zaledwie kilka minut, wystarczy wypełnić odpowiedni formularz oraz uiścić opłatę za prywatną wizytę u lekarza. Jak sprawdzić, co zawiera e-recepta przed jej realizacją w aptece? Ile jest ważna e-recepta na lek robiony? Rozwiewamy wątpliwości w niniejszym artykule.
Czym jest i jak działa e-recepta online? E-recepta online to świetne rozwiązanie, kiedy nie ma fizycznej możliwości, aby udać się na stacjonarną wizytę do lekarza. Dokument ten działa podobnie jak klasyczna recepta, z tym że jest on wystawiany podczas konsultacji zdalnej, np. przez telefon lub czat. Jego wygląd również jest podobny - do wglądu dla pacjenta jest kod kreskowy, 4-cyfrowy kod dostępu, data wystawienia e-recepty, data realizacji, nazwa leku oraz zalecane dawkowanie. E-recepta może zostać wystawiona przez lekarza dowolnej specjalności, upoważnionego asystenta medycznego, pielęgniarkę, położną lub felczera. Wiele podmiotów medycznych oferuje taką usługę, wystarczy spojrzeć np. na portal Nasza Recepta. Platforma umożliwia uzyskanie potrzebnej e-recepty w ciągu kilku minut, w tym celu wystarczy jedynie wypełnić formularz zamieszczony na stronie internetowej oraz opłacić koszt prywatnej wizyty u lekarza. E-recepty — instrukcja zamawiania Jak zamówić e-recepty? wejdź na stronę internetową wybranego podmiotu medycznego oraz wypełnij znajdujący się na niej formularz, uiść opłatę za prywatną konsultację z lekarzem, kliknij przycisk zamów receptę online lub o podobnej nazwie, oczekuj na kontakt ze strony podmiotu medycznego. Do wystawienia e-recepty online niezbędne jest podanie informacji takich jak np.: nazwy wnioskowanych leków wraz z ilością opakowań, stan fizjologiczny (ciąża), operacje przebyte w przeszłości, zaobserwowane objawy, zdiagnozowane choroby przewlekłe. Jeśli pacjent ma wskazania medyczne do stosowania danego leku i brak przeciwwskazań związanych z jego przyjmowaniem, lekarz wystawia e-receptę online. E-recepty — instrukcja dotycząca realizacji Wystawiona przez lekarza e-recepta online jest przesyłana pocztą e-mail oraz na Internetowe Konto Pacjenta. Dodatkowo 4-cyfrowy kod recepty jest rozsyłany także SMS-em. Realizacja jest możliwa w dowolnej aptece, zarówno stacjonarnej, jak i zajmującej się sprzedażą przez Internet. W przypadku tej drugiej opcji leki będą do odbioru w wyznaczonym punkcie. Wykupić leki może nie tylko chory, ale także osoby z kręgu jego znajomych — w tym celu wystarczy podać farmaceucie 4-cyfrowy kod dokumentu oraz numer PESEL osoby, dla której przeznaczone są leki. Jak sprawdzić, co zawiera e-recepta? Jak sprawdzić e-recepty? Dokumenty te są dostępne online na Internetowym Koncie Pacjenta. Można je podejrzeć po zalogowaniu się do bezpłatnej aplikacji IKP Ministerstwa Zdrowia lub poprzez przeglądarkę internetową. Powinna się ona pojawić w ciągu kilku minut od wystawienia. Inny sposób na sprawdzenie treści e-recepty online to odszukanie odpowiedniej wiadomości na skrzynce e-mail, natomiast 4-cyfrowy kod dostępu jest zawsze wysyłany dodatkowo SMS-em. Ile ważna e-recepta na lek robiony? Skoro wiadomo już, jak sprawdzić, co zawiera e-recepta, na koniec warto wspomnieć o terminie ważności e-recepty online, czyli przedziale czasowym, w którym można wykupić leki. W przypadku większości leków wynosi on 30 dni od wystawienia recepty, jednak od tej zasady są wyjątki. Poniżej wyjaśniamy, ile jest ważna e-recepta w zależności od rodzaju leku. Wymienione przedziały czasowe dotyczą także leków robionych, na których wydanie apteka ma 48 godzin, licząc od momentu otrzymania recepty. Termin ważności e-recepty online w zależności od rodzaju leku: antybiotyki w postaci preparatów do stosowania wewnętrznego i parenteralnego - 7 dni antybiotyki stosowane zewnętrznie - 30 dni leki narkotyczne i odurzające - 90 dni leki immunosupresyjne - 365 dni
Prawdopodobnie połykasz pigułki w nieprawidłowy sposób. Jak to robić, by leki szybciej się wchłaniały?
Na to, jak szybko wchłaniają się leki przyjmowane doustnie, wpływa postawa ciała, dowodzą naukowcy. Połykanie pigułek, stojąc prosto, wcale nie jest najlepszym rozwiązaniem.
W tym artykule: W jakiej pozycji połykać pigułki? Symulacja komputerowa żołądka Dwa razy szybciej i pięć razy szybciej Ograniczenia badań Czy umiesz prawidłowo połykać pigułki? Wydaje się, że to banalne pytanie, na które niemal każdy udzieliłby twierdzącej odpowiedzi. Z lekami podawanymi w postaci tabletek mamy do czynienia od dzieciństwa. I chociaż nie wszyscy za nimi przepadają – zwłaszcza gdy tabletki są duże – najczęściej wolimy je od zastrzyków czy innych inwazyjnych form przyjmowania medykamentów. Jak się jednak okazuje, możemy mieć wpływ na to, w jakim tempie nasz organizm będzie przyswajał leki podane w formie pigułek. Wszystko zależy od postawy, jaką przyjmujemy w trakcie ich połykania. Jeśli nie będzie prawidłowa, potrzeba będzie nawet godziny więcej na to, żeby leki zaczęły przedostawać się do krwioobiegu. Wykazały to badania naukowców z Uniwersytetu Johna Hopkinsa, których wyniki zostały opublikowane w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Physics in Fluids”. W jakiej pozycji połykać pigułki? Jeśli łykamy witaminy, nie ma znaczenia, w jakim tempie nasz organizm je przyswoi. Jednak jeśli sięgamy po środek przeciwbólowy, chcielibyśmy, aby substancja czynna zaczęła działać jak najszybciej. To samo dotyczy np. leków stabilizujących ciśnienie krwi. Tymczasem medykament w postaci pigułki ma do przebycia długą drogę, zanim może zacząć wywierać na nas dobroczynny wpływ. Wpierw trafia do żołądka, gdzie jest rozkładany, a następnie przez odźwiernik przedostaje się do dwunastnicy. Dopiero stamtąd może trafić do krwioobiegu. Drogie placebo działają lepiej niż tanie. "A szpitale to istne teatry wiary" [FOTOREPORTAŻ] Nie jesteś tylko tym, co jesz, robisz lub myślisz. Jesteś tym, w co wierzysz. Czy możemy wpłynąć na to, by stało się to jak najszybciej? Tak, twierdzą naukowcy. Zamiast siedzieć albo stać prosto, w trakcie połykania tabletek pochylmy się w prawo. Możemy też położyć się na prawym boku, podpowiadają. Symulacja komputerowa żołądka Rajat Mittal, jeden z autorów pracy, zajmuje się dynamiką płynów. To dział mechaniki badający ruch płynów pod wpływem różnych sił. W tym przypadku interesowało go poruszanie się treści żołądka. Mittal i jego koledzy stworzyli komputerowy model żołądka dorosłego człowieka, wykorzystując skany układu pokarmowego 34-letniego mężczyzny. Model został nazwany StomachSim. Z jego pomocą naukowcy zaczęli liczyć, ile trwa, zanim połknięta pigułka przemieści się przez górne części układu pokarmowego, rozpuści się w żołądku i w końcu trafi do dwunastnicy. Dwa razy szybciej i pięć razy szybciej Symulacja wykazała, że gdy połykamy tabletkę przechyleni w prawo lub leżąc na prawym boku, trafia ona od razu do najgłębszej części żołądka. Jej przejście do dwunastnicy następuje dwa razy szybciej niż wówczas, gdybyśmy stali prosto. I aż pięć razy szybciej niż wtedy, gdybyśmy pochylali się w lewo. – Dotychczas, połykając pigułki, nigdy nie myślałem o tym, czy robię to dobrze, czy źle – komentuje Mittal. – Jednak teraz zdecydowanie będę miał to na uwadze – dodaje naukowiec. Ograniczenia badań – Dla osób starszych, siedzących lub leżących, przyjmowanie właściwej postawy w czasie połykania leków może być bardzo ważne – mówi Mittal. Wcześniejsze badania wykazały, że postawa ma ogólnie ogromne znacznie dla tego, jak szybko żołądek radzi sobie z trawieniem pokarmu. Naukowcy przyznają, że ich badania mają pewne wady. Symulacja wykorzystuje uproszczony model żołądka. Nie uwzględnia np. rodzaju pokarmu, jego ilości i wielu innych czynników wpływających na skomplikowany proces trawienia. – Jednak nawet pomimo tych ograniczeń wykazaliśmy, że komputerowe symulacje dynamiki płynów mogą dostarczyć unikatowego i wartościowego wglądu w skomplikowany fizjologiczny proces, jakim jest wchłanianie się leków – napisali autorzy w swojej pracy. Źródło: Physics of Fluids. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Nowy, eksperymentalny lek na otyłość. Pomaga zrzucić nawet 20% masy ciała. Czy jest bezpieczny?
Tirzepatyd jest na razie w fazie badań klinicznych, ale naukowcy twierdzą, że jest niezwykle skuteczny w walce z nadwagą. Specyfik nie został jeszcze zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków. Co wiemy o nowym lekarstwie?
W tym artykule: Substancja zawarta w tirzepatydzie sprawia, że odczywamy uczucie sytości Tirzepatyd powodował średnio 20% redukcję masy ciała Jeżeli lekarstwo zostanie oficjalnie zatwierdzone, może być najskuteczniejszym specyfikiem na rynku Otyłość to niebezpieczna choroba przewlekła, którą należy leczyć Za produkcję tirzepatydu odpowiada powstałe w 1876 roku amerykańskie przedsiębiorstwo farmaceutyczne Eli Lilly. Trzecia faza badań klinicznych SURMOUNT-1, w której udział wzięło ponad 2500 osób, wykazała, że ten lek na otyłość jest naprawdę skuteczny. Przy podaniu najwyżej dawki (15 mg), lek powodował utratę masy ciała nawet do 22,5%. Substancja zawarta w tirzepatydzie sprawia, że odczywamy uczucie sytości Tirzepatyd to lek, który podaje się w postaci cotygodniowego zastrzyku. Preparat zawiera syntetyczne substancje, które naśladują tzw. inkretyny GLP-1 i GIP. To hormony jelitowe, które zmniejszają poziom cukru we krwi zaraz po posiłku, a także regulują procesy metaboliczne związane z trawieniem. Dzięki takim substancjom po jedzeniu odczuwamy sytość. Nowy lek na raka? Naukowcy znaleźli go w ziołowym lekarstwie australijskich Aborygenów Tradycyjna medycyna od dawna stanowi inspirację dla badaczy. Najnowsze odkrycie może zwiększyć skuteczność terapii onkologicznych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowy-lek-na-raka-naukowcy-znalezli-go-w-ziolowym-lekarstwie-australijskich-aborygenow-fot-geoff-derrin-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-757fde6.jpeg" width="933" height="700" alt="Nowy lek na raka? Naukowcy znaleźli go w ziołowym lekarstwie australijskich Aborygenów (fot. Geoff Derrin, Wikimedia Commons CC-BY-SA-4.0)" title="Nowy lek na raka? Naukowcy znaleźli go w ziołowym lekarstwie australijskich Aborygenów (fot. Geoff Derrin, Wikimedia Commons CC-BY-SA-4.0)" /> GLP-1 jest podstawowym składnikiem semaglutydu. To przeciwcukrzycowy lek, który w ubiegłym roku został zatwierdzony przez Agencję Żywności i Leków. Już wtedy mówiło się o tym, że nowe lekarstwo dla diabetyków może być przełomem w leczeniu otyłości. Eksperci sugerują jednak, że prawdziwym „game-changerem” może być tirzepatyd. Tirzepatyd powodował średnio 20% redukcję masy ciała W trakcie najnowszego badania 2539 osób przez 72 tygodnie przyjmowało jeden zastrzyk tirzepatydu lub placebo raz na siedem dni. Eksperyment przeprowadzono na osobach dorosłych z otyłością lub nadwagą, u których zdiagnozowano przynajmniej jedną chorobę współistniejącą (z wyjątkiem cukrzycy typu 2). Okazało się, że tirzepatyd powodował skuteczne zmniejszenie masy ciała. W przypadku najmniejszej dawki (5 mg) wynosiło ono 16%. Uczestnicy, którzy otrzymali dawkę podwójną, odnotowali spadek masy ciała rzędu 21,4%, natomiast przy potrójnej – aż 22,5%. U badanych, którzy przyjmowali jedynie placebo, odnotowano zaledwie 2,4-procentowy ubytek wagi. Dogoterapia skuteczna jak leki? Obecność psa przez 10 minut łagodzi ból, lęk i przygnębienie Pies jest nie tylko najlepszym przyjacielem człowieka. Może też przynieść mu ulgę w cierpieniu i pomóc w łagodzeniu zaburzeń. Wykazały to badania naukowe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dogoterapia-skuteczna-jak-leki-obecnosc-psa-przez-10-minut-lagodzi-bol-lek-i-przygnebienie-fot-jane-smith-cc-by-4-0-c85b061.jpeg" width="938" height="528" alt="Czy dogoterapia jest skuteczna? Obecność psa łagodzi ból, lęk i przygnębienie, pomaga też na ADHD (FOT. Chris Ware/Newsday RM via Getty Images)" title="Czy dogoterapia jest skuteczna? Obecność psa łagodzi ból, lęk i przygnębienie, pomaga też na ADHD (FOT. Chris Ware/Newsday RM via Getty Images)" /> Jeżeli lekarstwo zostanie oficjalnie zatwierdzone, może być najskuteczniejszym specyfikiem na rynku Dla porównania, przeciwcukrzycowy semuglutyd dawał średnio ok. 17% utraty masy ciała. – Tirzepatyd jest pierwszym lekiem, który w trzeciej fazie badań klinicznych zapewnia średnio ponad 20-procentową skuteczność – mówi Jeff Emmick, lekarz i wiceprezes ds. rozwoju produktów w firmie Eli Lilly. Naukowcy wskazują, że tirzepatyd może być równie skuteczny, jak chirurgia bariatryczna. Tirzepatyd jest również badany jako lek przeciwko cukrzycy typu 2. Według przedstawicieli Eli Lilly, może sprawdzić się nawet w leczeniu niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby i niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową. Otyłość to niebezpieczna choroba przewlekła, którą należy leczyć Należy pamiętać, że nowy lek wciąż nie został zatwierdzony przez Agencję Żywności i Leków. Badania nie doczekały się również oficjalnej publikacji w żadnym czasopiśmie naukowym. Dlatego też warto poczekać z hurraoptymizmem. Otyłość ma wpływ na kondycję intelektualną? „Gorsza pamięć i zdolność uczenia się” Jak pokazały badania na myszach, u otyłych osobników komórki odpornościowe „nadgryzają” komórki nerwowe. To - delikatnie mówiąc - nie najlepiej dla ogólnej kondycji intelektualnej. Lek daje też efekty uboczne. W zależności od dawki nawet 30% osób, które w badaniach przyjmowały tirzepatyd, doświadczyło nudności, a ok. 20% uczestników – biegunki. W mniejszym stopniu u niektórych pojawiły się wymioty i zaparcia. Niemniej eksperci zwracają uwagę na to, że potrzebne są nowe i efektywne metody leczenia otyłości. Jest to choroba przewlekła, która zwiększa ryzyko m.in. nadciśnienia tętniczego, chorób serca i nowotworów. Według Światowej Organizacji Zdrowia na otyłość cierpi ponad 500 milionów dorosłych na całym świecie. Eksperci szacują, że do 2030 roku ta liczba może się podwoić.
Testowanie na zwierzętach - co robić, by temu zapobiec?
Testowanie na zwierzętach ma służyć wyższym celom, jednak w praktyce oznacza cierpienie i śmierć wielu gatunków, hodowanych i trzymanych w laboratoryjnej niewoli. Co można zrobić, by powstrzymać takie praktyki?
W tym artykule: Testy na zwierzętach Jak wygląda testowanie na zwierzętach? Zakaz testowania na zwierzętach Jak zapobiegać testom na zwierzętach? To zaskakujące, ale niektóre kraje wciąż dopuszczają, a nawet nakazują prawnie testowanie na zwierzętach, mimo że dziś już wiadomo, że badania przeprowadzane na zwierzętach nie przynoszą praktycznie żadnego pożytku. Czy w dobie rozwiniętej nauki i stale rosnącej świadomości społecznej, testy na zwierzętach wciąż są konieczne? Czy "wyższe cele" mogą usprawiedliwić okrucieństwo wobec zwierząt? Testy na zwierzętach Testowanie na zwierzętach ma dać odpowiedź na pytanie o szkodliwość określonych substancji dla ludzkiego organizmu. W praktyce laboratoryjnej, na żywych organizmach testowano (a w wielu przypadkach robi się to nadal) niemal wszystko - od kosmetyków, przez środki higieny, substancje czyszczące i przemysłowe, broń chemiczną, aż po leki. Obecnie, trudno jest znaleźć substancję chemiczną (naturalną lub syntetyczną), która nigdy nie byłaby testowana na zwierzętach. Wbrew powszechnej opinii, testy na zwierzętach nie są domeną czasów współczesnych. Takimi eksperymentami interesował się już Arystoteles, a rzymski lekarz Galen przeprowadził pierwsze wiwisekcje (wykonywane na żywych zwierzętach). Najbardziej inteligentne zwierzęta, które zaskoczyły niejednego naukowca. Sprawdź, jak wiele potrafią Potrafią dopasowywać elementy kolorami, otworzyć butelkę, a nawet grać w gry. Oto najbardziej inteligentne zwierzęta na świecie. Wraz z postępem cywilizacji, rola takich badań rosła. W XX wieku zaczęto je wykonywać na masową skalę, co było rezultatem nie tylko rozkwitu nauki, ale i wprowadzania na rynek kolejnych produktów, które należało przebadać pod kątem skuteczności i bezpieczeństwa. Na żywych zwierzętach zaczęto testować dosłownie wszystko, nawet płyny hamulcowe i środki do czyszczenia felg aluminiowych. W praktyce oznacza to, że w imię tzw. "wyższego celu", zwierzęta poddawane są okrutnym torturom. Jak wygląda testowanie na zwierzętach? W powyższym stwierdzeniu nie ma nawet cienia przesady, bo takie badania są przeprowadzane na przytomnych osobnikach. Znieczulenie? Nic z tych rzeczy! Aby wyniki badań mogły być maksymalnie wiarygodne, poddawany testom osobnik musi odczuwać wszystko, co się z nim dzieje. Jak dokładnie wygląda testowanie produktów na zwierzętach? To zależy od badanej substancji. W niektórych próbach, zwierzęta laboratoryjne są zmuszane do wdychania aerozoli, gazów i oparów, w innych - do zjadania określonych rzeczy. Należy podkreślić, że ukrywanie danych produktów w pożywieniu zwykle nie przynosi rezultatu, więc "karmienie" realizowane jest przez sondę żołądkową. Psy mają świadomość! Zresztą nie tylko one wśród zwierząt Psy, a prawdopodobnie także inne zwierzęta mają samoświadomość - twierdzi włoski badacz Roberto Cazzolla Gatti na łamach pisma „Ethology, Ecology and Evolution”. Jedną z najokrutniejszych prób, jakie na zwierzętach przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych, jest tzw. test Draize'a, czyli badanie toksyczności ostrej. Ta metoda przewiduje umieszczenie danej substancji na oku lub skórze zwierzęcia (zwierzęta futerkowe najpierw są golone), które przez cały czas pozostaje przytomne i unieruchomione. Takie badanie trwa 14 dni i często doprowadza do wystąpienia nieodwracalnych uszkodzeń oczu lub skóry. Gdy badane zwierzę przestaje być przydatne, zostaje zabite. Jeżeli powstałe podrażnienia nie są poważne, "obiekt" może być wykorzystany do kolejnych badań. Trudno sobie wyobrazić cierpienia zwierząt laboratoryjnych. Oprócz bólu, odczuwają przecież niewyobrażalny strach. Ktoś może powiedzieć, że cel uświęca środki, jednak warto zadać sobie proste pytanie - co w tym przypadku jest celem? Dziś wiadomo już, że wyniki wielu testów przeprowadzanych na zwierzętach nie są wiarygodne. 7 listopada 1997 roku, na łamach prestiżowego czasopisma naukowego "Science" opublikowano wyniki badań Amerykańskiego Instytutu Raka. Przeprowadzone testy wykazały, że niemal 67 proc. medykamentów stosowanych w leczeniu chorób nowotworowych, które nie dawały pozytywnych wyników w testach przeprowadzonych na myszach, działa na organizm ludzki. Ciekawostki o zwierzętach domowych i egzotycznych - sprawdź czy je znasz Ciekawostki o zwierzętach potrafią zaskoczyć niejednego miłośnika przyrody, tej dzikiej i udomowionej. Wydaje ci się, że świat przyrody nie kryje przed tobą tajemnic? Zatem koniecznie spra... 5 lat później dr. Gerrit van Meer zbadał 42 substancje testowane na zwierzętach, które zostały dopuszczone do stosowania przez ludzi. Wyniki były szokujące - okrutne testy nie ujawniły ok. 81 proc. skutków ubocznych ich stosowania. To tylko kilka przykładów potwierdzających brak zasadności przeprowadzania takich prób. Zakaz testowania na zwierzętach Przez wiele lat cierpienie zwierząt było całkowicie bagatelizowane, jednak od pewnego czasu zaczyna się to zmieniać. W 2004 roku, w Unii Europejskiej wprowadzono zakaz testowania na zwierzętach gotowych kosmetyków. 5 lat później zakazem objęto także testowanie składników kosmetyków. Od 11 marca 2013 roku żaden z krajów członkowskich nie może importować i sprzedawać kosmetyków i ich składników testowanych na zwierzętach. Sprawdź, ile wiesz o zwierzętach roślinożernych. Czym żywią się te gatunki? Zwierzęta roślinożerne stanowią niezwykle rozbudowaną grupę. W naturze, występują we wszystkich rozmiarach i kształtach. Najmniejsi przedstawiciele roślinożerców są trudni do zauważen... To ważny krok, jednak nie można tu mówić o przełomie, bo w wielu krajach testowanie kosmetyków na zwierzętach wciąż jest dozwolone, a w niektórych, jak choćby w Chinach, nawet prawnie nakazane. Co istotne, nie mówimy tu wyłącznie o krajach rozwijających się. W USA zaledwie kilka stanów zakazuje okrutnych praktyk. Stosowne regulacje wprowadzono w Kalifornii, nieco później tę samą drogę obrały władze Newady i Illinois. W marcu 2021 roku, do tej listy dołączyła Wirginia. To dobry początek, ale co z pozostałymi 46 stanami? Jak zapobiegać testom na zwierzętach? Czy my, jako konsumenci, możemy zapobiec cierpieniu zwierząt? Wiele osób wychodzi z założenia, że ich głos nic nie znaczy, a to olbrzymi błąd. Należy założyć, że gdyby nie działalność obrońców praw zwierząt, los laboratoryjnych czworonogów prawdopodobnie nigdy nie uległby zmianie. Pierwszym krokiem w kwestii zakończenia tych nieludzkich praktyk jest nabranie świadomości w kwestii tego, co wrzucamy do koszyka. To, że na terenie Unii obowiązuje zakaz sprzedaży kosmetyków testowanych na zwierzętach, nie oznacza, że producenci nie dopuszczają się takich praktyk. Załóżmy, że firma X chce sprzedawać swoje produkty w Chinach. Wówczas, musi sfinansować badania, którym ich asortyment zostanie tam poddany. W tym kontekście, oznaczenie cruelty free traci jakikolwiek sens. Inna sprawa, w krajach Unii wciąż są sprzedawane kosmetyki, które przed wprowadzeniem zakazu zostały przebadane na zwierzętach. Ile wiesz o zwierzętach wszystkożernych? Sprawdź, ciekawostki na ich temat Zwierzęta wszystkożerne są jednym z najdoskonalszych tworów ewolucji. Ich układ pokarmowy jest przystosowany do wchłaniania składników odżywczych pochodzących z różnorakiego pożywienia... Kolejny sposób to wywieranie presji na rządzących. W sieci krąży wiele petycji, a każdy podpis jest na wagę złota. Aby jednak takie działania mogły przybrać masową skalę, należy zwiększyć świadomość społeczną w tym temacie. To niewiarygodne, ale wiele osób wciąż nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wielkie cierpienie wiąże się z takimi badaniami. Im głośniej będziemy mówić, tym wyraźniej zostaniemy usłyszani.
Lek odrobaczający dla zwierząt miał chronić przed COVID. Medyczny fakenews zbiera żniwo
FDA ostrzega, że przyjmowanie środków niezatwierdzonych do zastosowania może być niebezpieczne. A także, że ludzie nigdy nie powinni przyjmować leków przeznaczonych dla zwierząt.
W ostatnim czasie pojawiły się przypadki osób, które w obawie przed zakażeniem koronawirusem, sięgają po leki odrobaczające dla zwierząt. Wszystko dlatego, że środki te zawierają iwermektynę – substancję, która w badaniach australijskich naukowców wykazała potencjał w zwalczaniu SARS-CoV-2. Przed stosowaniem iwermektyny na własną rękę – szczególnie weterynaryjnej! – ostrzegają eksperci ds. ochrony zdrowia w Australii i Stanach Zjednoczonych. Niektórzy zdecydowali się sięgnąć po ten lek po tym, jak do sieci trafiły błędne informacje na temat badań nad iwermektyną jako leku potencjalnie skutecznego w zapobieganiu COVID-19. Jak podaje amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA), lek ten jest najczęściej stosowany w leczeniu lub zapobieganiu chorobom pasożytniczym u zwierząt, takim jak dirofilarioza. Niektóre formy leku są też stosowane u ludzi, głównie w leczeniu chorób pasożytniczych. Bywa też stosowany miejscowo w leczeniu wszawicy i trądziku. Ale nie jest zatwierdzony do stosowania przy COVID. Pytony z Florydy posłużą do produkcji szczepionek na COVID? Chodzi o ważny węglowodór Pewien amerykański naukowiec, wraz z łowcą węży, stwierdził, że do produkcji szczepionek przeciwko COVID-19 można wykorzystać pytony żyjące na mokradłach Everglades na Florydzie. Dlacze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4525bee944057f43763486437ff22c110f442301-502bc43.jpeg" width="938" height="528" alt="Skwalen pozyskany od jednego węża wystarczy na 3500 dawek szczepionki - uważają pomysłodawcy badań (fot. Getty Images)" title="Skwalen pozyskany od jednego węża wystarczy na 3500 dawek szczepionki - uważają pomysłodawcy badań (fot. Getty Images)" /> Badania na ludziach pod znakiem zapytania Pomysł zastosowania iwermektyny w leczeniu COVID-19 pojawił się w zeszłym roku, kiedy badanie przeprowadzone przez naukowców z Australii wykazało, że duże dawki leku wykazały skuteczność przeciwko nowemu koronawirusowi w badaniach laboratoryjnych – wyjaśnia The Washington Post. Po tych obiecujących wynikach, przeprowadzono badania na ludziach. Te z kolei były ograniczone i dały mieszane wyniki. Badania nad iwermektyną trwają, a Narodowy Instytut Zdrowia zapowiada, że może sprawdzić skuteczność leku w ramach badania klinicznego, które będzie analizować potencjalne korzyści dla pacjentów z COVID-19 płynące ze stosowania leków opracowanych na inne schorzenia. Na razie nie potwierdzono włączenie iwermektyny do tego badania. W obliczu braku dowodów na skuteczność iwermektyny, Amerykańskie Towarzystwo Chorób Zakaźnych odradza stosowanie jej w leczeniu COVID-19 poza badaniami klinicznymi. Także FDA ostrzega, że przyjmowanie środków niezatwierdzonych do zastosowania może być niebezpieczne. A także, że ludzie nigdy nie powinni przyjmować leków przeznaczonych dla zwierząt. Przebadali dziesiątki leków i ostrzegają: syrop na kaszel i koronawirus to złe połączenie Jeśli męczy cię kaszel i podejrzewasz, że mogłeś zarazić się koronawirusem, lepiej nie lecz się sam. Naukowcy odkryli, że substancja zawarta w niektórych syropach przeciwkaszlowych dost.. Dawka dla konia Takie ostrzeżenia pojawiły się po tym, jak niektórzy na własną rękę przyjęli leki weterynaryjne z iwermektyną. Jak podają amerykańskie media, niektórzy ludzie przyjmują weterynaryjne formy leku, ponieważ dostęp do tych preparatów jest o wiele łatwiejszy, niż do wersji leku przepisywanej ludziom. Lekarze ostrzegają, ze może to być bardzo niebezpieczne. Weterynaryjne formy leku przeznaczone dla dużych zwierząt, takich jak konie i krowy, występują w bardzo dużych dawkach, które mogą być wysoce toksyczne dla ludzi. FDA podaje, że otrzymała wiele zgłoszeń o osobach hospitalizowanych po samoleczeniu iwermektyną przeznaczoną dla koni. U ludzi przedawkowanie leku może powodować nudności, wymioty, spadek ciśnienia krwi, reakcje alergiczne, drgawki, śpiączkę, a nawet śmierć. Nawet mniejsze dawki leku weterynaryjnego mogą stanowić zagrożenie. Dzieje się tak, ponieważ wiele nieaktywnych składników zawartych w lekach dla zwierząt nie zostało przebadanych pod kątem stosowania u ludzi, a mogą one stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i wpływać na sposób metabolizowania leku - twierdzi FDA.
1000-letnia mikstura odtworzona w laboratorium. Niszczy lekooporne bakterie
„Antyczbiotyczna” warzywna pasta przyrządzona według 1000-letniej receptury dała radę tam, gdzie współczesne antybiotyki nie mogły już pomóc. „Maść wzrok naprawiającą” odkryto w spisanym w IX wieku staroangielskim poradniku medycznym Medicinale Anglicum (ang. Bald's Leechbook).
Użyte w lekarstwie składniki – czosnek i cebula – są w pełni naturalne, mają silne antyseptyczne działanie i wydają się skutecznie zwalczać szczepy bakterii które uzyskały odporność na współcześnie stosowane farmaceutyki. W przepisie wymieniono w odpowiednich proporcjach: czosnek, cebulę (ew. pora, naukowcy mieli problem z tłumaczeniem – red.), krowią żółć i wino. Naukowcy przygotowali w laboratorium 75 partii tej „maści” (na wszelki wypadek część z cebulą a część z porem) i poddali ją różnym eksperymentom. Z wcześniejszych doświadczeń ze średniowieczną miksturą wiedziano, że jest skuteczną bronią na gronkowca złocistego (S. aureus). Teraz eksperyment rozszerzono o inne szczepy i przedstawiono całość w formie naukowej publikacji. View oEmbed on the source website Jessica Furner-Pardoe z Uniwersytetu w Warwick pokazała jak silna to broń, szczególnie wobec bakterii tworzących trwałe struktury zwane biofilmami. Gdy drobnoustroje atakujące organizm tworzą taką tarczę ochronną, zwiększa się ich odporność na terapie lekowe a tym samym zjadliwość infekcji. S. aureus należą właśnie do tej kategorii bakterii. Żeby przebić się przez „tarczę” biofilmu z środkiem przeciwbakteryjnym wymaga antybiotyków skoncentrowanych setki do tysięcy razy mocniej niż gdy walczy się ze swobodnie poruszającym się przeciwnikiem. W najtrudniejszych przypadkach lekarze próbując powstrzymać zakażenie krwi decydują się na amputację kończyny. Tymczasem coś w 1000-letniej czosnkowo-cebulowej maści na oczy sprawia, że biofilm rozpada się. Nie tylko ten produkowany przez bakterie gronkowca złocistego, ale i inne infekujące rany i tworzące biofilm, jak typowo szpitalna bakteria Acinetobacter baumanii czy lekooporne Stenotrophomonas maltophilia albo wywołujące sepsę gronkowiec S. epidermidis i prowadzący m.in. do anginy paciorkowiec S. pyogenes. – Mamy nadzieję, że ta receptura może pomóc w leczeniu m.in. infekcji stóp u diabetyków. To skrajnie trudne do leczenia przypadki, często wymagające amputacji – mikrobiolożka Freya Harrison z Centrum Nauk Biomolekularnych na Uniwersytecie Warwick powiedziała CNN. Minusy? Mazidła trzeba używać w formie którą wymyślono 1000 lat temu. Gdy próbowano oczyścić składniki lub stosować je oddzielnie, antybakteryjny efekt leku był dużo słabszy. Autorzy opracowania widzą w tym przejaw typowego problemu powstającego przy zderzeniu medycyny naturalnej z nowoczesną farmaceutyką. Często z konieczności ignoruje się potencjalnie skuteczne lekarstwa, bo do ich zbadania naukowcy próbują wyizolować pojedyncze składniki ziołowych mikstur. Często nie dają rady albo to z czym zostają nie działa. W puryfikacji ”magia” i skuteczność dawnych mikstur gdzieś ginie. Historia uczy, że naturalna medycyna działała właśnie dlatego, że składniki leków działały na siebie nawzajem w pierwotnej formie. – Zrozumienie zależności między naturalnymi składnikami a ich antybakteryjnym działaniem może pomóc stworzyć nowy sposób przygotowywania antybiotyków opartych o roślinne produkty – piszą autorzy analizy saksońskiej maści na oczy. Przykład? Wino w składzie mazidła samo w sobie niewiele znaczyło, nie reagując w żaden zauważalny sposób na bakterie. Ale gdy usunięto je z receptury, to średniowieczne lekarstwo nagle stawało się bezużyteczne wobec biofilmu tworzonego przez bakterie gronkowca. Czyli jakieś właściwości ma, nie wiadomo tylko dokładnie jakie. To samo działo się gdy z przepisu kasowano cebulę czy krowią żółć. Co ważne, w laboratorium wykazano, że średniowieczna „maść wzrok naprawiająca” nie szkodzi ludziom czy myszom na poziomie komórkowym. Nadaje się więc do dalszego badania. Cyfrową wersję Medicinale Anglicum można znaleźć na stronach British Library, a jej opracowanie z połowy XIX wieku, dające się zrozumieć każdemu władającemu współczesnym językiem angielskim dostępne jest na serwisie archive.org.
"Superpatogen" na rajskiej plaży wyspy pośrodku oceanu. Co to oznacza?
Znalezienie jakiegokolwiek grzyba na plaży na jakiejś wyspie na Oceanie Indyjskim nie byłoby pewnie tak szokujące, gdyby nie chodziło o Candida auris. Ta odporna na większość leków zmorę szpitalnych oddziałów dla przewlekle chorych wywołuje prawdziwe epidemie.
Wywołujący epidemie w placówkach szpitalnych organizm dotarł w najdalsze zakątki globu. C. auris potrafi przetrwać na różnych powierzchniach, jest odporny na wysokie temperatury i w zależności od odmiany, oporny na leki przeciwgrzybiczne jednej, dwóch lub wszystkich trzech dostępnych klas. Supergrzyb, jak nazywa go amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC), z łatwością przenosi się z człowieka na człowieka. W Stanach Zjednoczonych odnotowano już ponad 1600 przypadków. Organizm ten jest najgroźniejszy dla osób z osłabionym układem odporności, i to niezależnie od wieku. Infekcje roznoszą się zwykle w placówkach opieki osób starszych i oddziałach intensywnej opieki. Pierwsze symptomy C. auris to gorączka, ból i ogólne zmęczenie ciała. Jeżeli dostanie się do krwi, może zaatakować mózg albo/i serce. Jest zabójczy. Pierwszy raz na tego grzyba trafiono w 2009 roku w wydzielinie z ucha pacjenta w Japonii. Po wyizolowaniu organizmu i weryfikacji archiwalnych próbek za pierwszą potwierdzoną infekcję uznano przypadek z Korei Południowej z 1996 roku. View oEmbed on the source website - To potwór z czarnej laguny. Wyszedł z bagna i teraz jest wszędzie – tak o grzybie mówił Tom Chiller, szef wydziału organizmów grzybiczych CDC w wywiadzie dla „New York Times” sprzed dwóch lat. Jego słowa okazały się prorocze. Grupa indyjskich naukowców z Uniwersytetu w Delhi szukając obecności C. auris „w dziczy” pobrała 48 próbek z 8 różnych miejsc w Indiach. Dwa dały niepokojące rezultaty: piaszczyste plaże i słone mokradła pływowe wokół Wysp Andamańskich. „Potwór” faktycznie wyszedł z bagna, choć słonego. 22 kultury (izolaty) C. auris z próbki z plaży często odwiedzanej przez ludzi były oporne na większość leków przeciwgrzybiczych. Próbka z bagna, gdzie ludzie się nie zapuszczali („środowisko charakteryzujące się niską aktywnością człowieka”), pozwoliła uzyskać dwa izolaty, w tym jeden podatny na większość leków. Co to oznacza? Indyjscy autorzy analizy z czasopisma „mBio” zwracają uwagę, że grzyb z plaży był mocniej spokrewnionych ze szczepami odnajdywanymi w szpitalach. Może to sugerować, piszą indyjscy naukowcy, że na plaży C. auris znalazł się wraz ze złuszczoną ludzką skórą (bo może ją kolonizować). Dużo ciekawsze wydaje się odkrycie grzyba w słonym bagnie zalewanym morską wodą. To dowód, że ten groźny patogen nie potrzebuje ssaków by się rozwijać. Może to robić nawet na pokrytych solą morską namorzynach. To, że pojawił się w ostatnich dekadach i tak szybko opanował środowisko życia człowieka wskazuje, że jego rozwój ułatwiać może (analogicznie jak nadużywanie antybiotyków wspomaga rozwój lekoopornych superbakterii) nadmierne stosowanie środków przeciwgrzybiczych w rolnictwie. Omawiany tu grzyb odporny jest na skrajne zasolenie i wysoką temperaturę. Fakt, że pochodzi z obszarów podmokłych może pojawienie się tego superpatogenu u ludzi wiązać z efektami globalnego ocieplenia w jego naturalnym środowisku. Takie w ogóle było założenie autorów analizy, którzy C. auris badają już od 10 lat i wybrali słone bagna jako potencjalny dom dla tego organizmu.
Rak może “zapadać w sen”, żeby ochronić się przed chemioterapią. Przełomowe badanie
O tym, że nowotwory często nawracają nawet po intensywnym leczeniu, wiadomo od dawna. Naukowcy z ośrodka badawczego Princess Margaret Cancer Centre w Kanadzie postanowili sprawdzić, jak to możliwe, że komórki rakowe powracają po długim uśpieniu lub pozornie znikają na lata.
Komórki rakowe są w stanie wprowadzać się w stan hibernacji w reakcji na zagrożenie, takie jak chemioterapia – wynika z nowych badań. Zrozumienie, dlaczego tak się dzieje, może być kluczowe dla przyszłych badań nad leczeniem nowotworów. Opublikowane w czasopiśmie Cell przedkliniczne badania nad ludzkimi komórkami raka jelita grubego ujawniły, że komórki nowotworowe są w stanie spowolnić swoje procesy do stanu zwanego DTP, czyli z ang. drug-tolerant persister, co można tłumaczyć jako stan “odporności na leki”. Takie zachowanie komórek rakowych mogłoby wyjaśniać niektóre niepowodzenia terapii i nawroty guza. – Guz zachowuje się jak organizm zdolny do przejścia w stan powolnego podziału, oszczędzając energię, co pomaga mu przetrwać – mówi badaczka Catherine O'Brien z Princess Margaret Cancer Centre. – Istnieją przykłady zwierząt wchodzących w podobny odwracalny stan, aby wytrzymać trudne warunki. Wygląda na to, że komórki rakowe sprytnie przejęły ten sam mechanizm, aby zapewnić sobie gwarancję przeżycia – dodaje O’Brien. Celowy mechanizm Zbierając ludzkie komórki raka jelita grubego na płytce laboratoryjnej i wystawiając je na działanie chemioterapii, naukowcy zaobserwowali, że komórki raka wchodzą w stan hibernacji w skoordynowany sposób, gdy doświadczają obecności leków. Badane komórki przestały się rozszerzać, co oznacza, że potrzebowały bardzo mało składników odżywczych do życia. Obserwacje te „pasują również do modelu matematycznego, w którym wszystkie komórki rakowe, a nie niewielka subpopulacja, mają równie silną zdolność do stania się DTP”, co sugeruje, że te strategie przetrwania można było zaobserwować we wszystkich komórkach rakowych. Badacze użyli również heteroprzeszczepów komórek raka jelita grubego w badaniach na myszach. Gdy u myszy rozwinęły się guzy o określonej wielkości, naukowcy leczyli je z pomocą standardowej chemioterapii. Naukowcy zaobserwowali znikomy wzrost guza u myszy poddawanych leczeniu w okresie ośmiu tygodni. Po zaprzestaniu leczenia, ponownie zaczął się wzrost guza. Komórki rakowe pobrane z guzów po okresie odrastania przeszczepiono następnie różnym myszom i ponownie poddano leczeniu. Odrodzone komórki pozostały wrażliwe na leczenie, a ich wzrost zatrzymał się i rozpoczął w ten sam sposób, co jest zgodne z wejściem komórek rakowych w stan DTP. Powstrzymać hibernację Stan DTP bardzo przypomina stan podobny do hibernacji zwany diapauzą embrionalną, do której zarodki myszy wracają jako rodzaj awaryjnego trybu przetrwania. Diapauza embrionalna umożliwia wielu zwierzętom, w tym myszom, skuteczne wstrzymanie rozwoju embrionalnego do czasu sprzyjających warunków środowiskowych. W badaniu stwierdzono, że komórki rakowe posiadają podobny mechanizm. Inną cechą wspólną dla stanu DTP i diapauzy embrionalnej jest zależność procesu od mechanizmu zwanego autofagią, w którym komórki “zjadają się”, aby uzyskać pożywienie, którego potrzebują. Autofagia zachodzi w organizmie w sposób naturalny jako sposób usuwania odpadów, ale w tym przypadku rak wykorzystuje ją, aby pozostać przy życiu. – Dotąd nie wiedzieliśmy, że komórki rakowe są jak hibernujące niedźwiedzie. To badanie mówi nam również, jak celować w niedźwiedzie, aby nie zapadały w hibernację, nie budziły się i nieoczekiwanie nie wracały – mówi onkolog Aaron Schimmer. – Myślę, że okaże się to ważną przyczyną oporności nowotworów na leki i wyjaśni coś, czego wcześniej nie mogliśmy zrozumieć - dodaje Schimmer. Naukowcy byli w stanie przełamać DTP, celując w proces autofagii i hamując go. W ten sposób, z pomocą chemioterapii, udało im się na dobre zniszczyć komórki rakowe. Takie postępowanie może w przyszłości być jednym ze sposobów walki z guzami nowotworowymi, które okażą się odporne na konwencjonalne metody leczenia. Naukowcy wiedzą już o kilku innych sposobach, w jakie nowotwory mogą ukrywać się w organizmie, więc nowe badanie stanowi uzupełnienie coraz większej liczby przykładów na to, jak zwalczać komórki rakowe, które są najbardziej odporne na obecne leki i metody leczenia. – To daje nam wyjątkową możliwość terapeutyczną. Musimy zaatakować komórki rakowe, gdy są w tym powolnym, podatnym na zmiany stanie, zanim uzyskają mutacje genetyczne, które powodują oporność na leki. To nowy sposób myślenia o oporności na chemioterapię i sposobach jej przezwyciężenia - mówi O’Brien.
Nowy śmiertelnie groźny narkotyk na ulicach USA. To lek uspokajający dla koni
Lek uspokajający, zwany ksylazyną, nie jest uważany za opioid, ale często jest mieszany z opioidami takimi jak heroina lub fentanylem. Takie połączenie czasami określane jest jako „narkotyk uspokajający” - czytamy w artykule w czasopiśmie Injury Prevention, w którym podsumowano wyniki badań z Filadelfii.
Nowy narkotyk odpowiada już za jedną trzecią zgonów spowodowanych przedawkowaniem opioidów w Filadelfii. Środek, który wśród uzależnionych w Stanach Zjednoczonych staje się coraz popularniejszy, to silny środek uspokajający stosowany u koni czy krów. Dla ludzi jest śmiertelnie groźny. Naukowcy odkryli, że w ciągu ostatniej dekady odnotowano gwałtowny wzrost wykrywania ksylazyny w czasie sekcji zwłok osób, które zmarły z powodu przedawkowania opioidów w Filadelfii. Odkrycie sugeruje, że „epidemia opioidowa w USA nadal ewoluuje” - alarmują autorzy. Podkreślają, że rzeczywista skala rozpowszechnienia ksylazyny, tak jak liczba wywołanych nią zgonów, może pozostać niezbadana, bo wiele laboratoriów nie przeprowadza testów w kierunku jej obecności w czasie sekcji. Dlatego też autorzy badania apelują o wzmożone monitorowanie nadużywania ksylazyny w USA, a także jego konsekwencji zdrowotnych. Środek uspokajający dla zwierząt Ksylazyna to środek uspokajający stosowany w weterynarii. Służy do uspokojenia, znieczulenia, rozluźnienia mięśni i znieczulenia u zwierząt, takich jak konie, bydło i inne duże zwierzęta. Lekarze weterynarii używają ksylazyny również jako środka wymiotnego, szczególnie u kotów. W USA ksylazyna nie jest dopuszczona do stosowania u ludzi, m.in. dlatego, że wcześniejsze badania dowiodły, że powoduje potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne, w tym spadki ciśnienia krwi i spowolnienie tętna. Jak podaje portal Live Science, na początku lat 2000 potwierdzono, że osoby uzależnione ze społeczności w Puerto Rico przyjmowały ksylazynę wymieszaną z opioidami. Ostatnio odkryto, że środek ten zaczęto odkrywać w nielegalnych transportach trafiających do Maryland, Ohio i Michigan. W każdym z tych stanów zgłoszono kilka lub kilkanaście przypadków zgonów związanych z przedawkowaniem ksylazyny. W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane dotyczące zgonów spowodowanych przedawkowaniem w Filadelfii z lat 2010-2019. W szczególności przyjrzeli się zgonom związanym z heroiną lub fentanylem – rodzajami opioidów, z którymi najczęściej łączona jest ksylazyna. Okazało się, że w latach 2010-2015 ksylazyna została wykryta tylko w 2 proc. zgonów z przedawkowania, ale do 2019 roku liczba ta wzrosła do 31 proc. Co więcej, dane dotyczące konfiskat nielegalnych narkotyków z U.S. Drug Enforcement Administration sugerują, że ksylazyna coraz częściej pojawia się w próbkach środków odurzających sprzedawanych na ulicach zawierających heroinę lub fentanyl, wraz z innymi narkotykami. W latach 2010-2013 żadna z próbek, które były testowane w laboratoriach agencji, nie zawierała ksylazyny, ale do 2019 roku już 25 proc. zawierało ten właśnie lek. Skala nie do zbadania Badania nad skutkami zdrowotnymi stosowania ksylazyny w połączeniu z opioidami są ograniczone, ale niektóre badania sugerują, że taki miks może zwiększać ryzyko zgonu z przedawkowania. Mimo to autorzy badania zauważają, że ich praca nie pozwoliła ustalić, który lek lub jakie połączenie środków było odpowiedzialne za badane zgony. Nie jest również jasne, dlaczego ksylazyna jest dodawana do narkotyków trafiających na ulice USA i czy osoby, które przedawkowały, świadomie przyjmowały lek czy też nie miały pojęcia o składzie mieszanki. Istnieją jednak dane, że niektórzy uzależnieni z Filadelfii twierdzą, że ksylazyna wydłuża działanie opioidów, co mogłoby świadczyć o jej celowym przyjmowaniu. Autorzy badania doszli do wniosku, że potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć synergistyczne skutki stosowania ksylazyny przez ludzi. Podkreślili, że gdy tylko będzie to możliwe, służby ochrony zdrowia powinny przeprowadzić kontrolę dotyczącą obecności tego środka w zakazanych substancjach, a także zbadać dostępność środka na rynku.
Poznajcie Gertrude Elion: kobietę, której świat zawdzięcza leki przeciwwirusowe
Pięćdziesiąt lat temu, niewielu naukowców wierzyło w to, że lek może zwalczać wirusy, jednocześnie wywołując tylko niewielkie efekty uboczne. Wtedy Gertrude Elion pokazała wątpiącym, "co może zrobić na własną rękę".
Kiedy w kwietniu pojawiła się informacja, że lek przeciwwirusowy remdesivir może przyspieszyć powrót do zdrowia u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19, Anthony Fauci, dyrektor Amerykańskiego Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych (ang. U.S. National Institute of Allergy and Infectious Diseases), okrzyknął to odkrycie "ważnym dowodem koncepcji" w wyścigu mającym na celu doprowadzenie pandemii do porządku. W przeciwieństwie do szczepionki, która pobudza organizm do obrony przed inwazyjnymi wirusami, remdesivir jest lekiem przeciwwirusowym, który ogranicza zdolność wirusa do replikacji i rozprzestrzeniania się. Na razie wyniki związane z remdesivirem są niejednoznaczne, chociaż niektóre badania nadal sugerują, że lek może poprawić wyniki u pacjentów z ciężkimi formami COVID-19. A jednak tylko kilkadziesiąt lat temu to jak działają leki przeciwwirusowe dzisiaj wydawało się większości naukowców niemożliwe. To, że malutka, pasożytnicza cząstka, której reprodukcja jest całkowicie zależna od komórki gospodarza, może zostać zahamowana bez szkody dla samej komórki. Teraz leki przeciwwirusowe są używane do leczenia opryszczki, zapalenia wątroby, HIV, Eboli i innych. I prawdopodobnie nikt z nas by dziś nie istniał, gdyby nie Gertruda "Trudy" Elion. Urodzona w 1918 roku na Manhattanie, Elion pokonała wczesne trudności finansowe i jawny seksizm, by w 1988 roku zdobyć Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, stając się dopiero piątą kobietą, która to zrobiła. Podzieliła się nagrodą ze swoim wieloletnim współpracownikiem Georgem Hitchingsem, który zatrudnił ją w 1944 roku, aby dołączyła do jego laboratorium biochemicznego w firmie farmaceutycznej Burroughs Wellcome (obecnie część GlaxoSmithKline). Dopiero po odejściu Hitchingsa na emeryturę z czynnego życia badawczego w 1967 r. Elion rozpoczęła to, co później określiła jako swoją "odyseję antywirusową". Do tego czasu Elion "miała już dość bycia pracownikiem niższego szczebla" i skorzystała z okazji, by w końcu "pokazać, co potrafię zrobić na własną rękę", jak powiedziała pisarce Sharon Bertsch McGrayne, autorce książki 'Nobel Prize Women in Science' z 2001 roku. Racjonalne podejście Gertrude Elion miała zaledwie 19 lat, gdy w 1937 r. ukończyła studia z najwyższym wyróżnieniem w Hunter College, uzyskując tytuł licencjata w dziedzinie chemii. Jej rodzice, imigranci z Europy Wschodniej, zostali bankrutami na skutek Wielkiego Kryzysu. Nie byli w stanie zapłacić za dalszą edukację swojej córki, a żaden z programów, do których się zgłosiła, nie zaoferował jej pomocy finansowej. Co gorsza, wydawało się, że bez względu na to, jak dobrze radziła sobie w szkole, laboratoria badawcze nie zatrudniały kobiet. Jak wspominała po latach, niejednokrotnie mówiono jej, że choć posiada kwalifikacje na to stanowisko, będzie "rozpraszała uwagę" pracowników laboratorium. Niemniej jednak Elion była wytrwała, podejmując prace tymczasowe i mieszkając w domu, aby zaoszczędzić pieniądze. Pracowała jako analityk żywności w sieci sklepów spożywczych, odbierała telefony w gabinecie lekarskim, uczyła chemii w nowojorskich szkołach średnich, a w nocy i w weekendy robiła magisterium na Uniwersytecie Nowojorskim. Wreszcie, dzięki niedoborom siły roboczej spowodowanym przez II wojnę światową, zaczęły pojawiać się przed nią prawdziwe możliwości, najpierw w firmie Johnson & Johnson, a następnie w Burroughs Wellcome. Aż do lat 70. XX wieku większość nowych leków odkrywano na drodze prób i błędów lub natykano się na nie przypadkowo. Wystarczy wspomnieć o przypadkowym odkryciu penicyliny przez Alexandra Fleminga, co zrewolucjonizowało leczenie infekcji bakteryjnych. Albo przypadkowa obserwacja francuskiego chirurga wojskowego, Henri'ego Laborita, że środek znieczulający zwany chlorpromazyną miał uspokajający wpływ na pacjentów ze schizofrenią, co było pierwszym z serii przełomowych odkryć w medycynie psychiatrycznej. Hitchings zaproponował inną drogę - racjonalne, naukowe podejście do odkrywania leków, oparte na znajomości celu biologicznego. Postawił on hipotezę, że naukowcy mogą powstrzymać komórki chorobotwórcze przed reprodukcją poprzez tworzenie wadliwych kopii ich genetycznych elementów konstrukcyjnych. Gdy kopie te zostają włączone do drogi przemian metabolicznych drobnoustrojów, blokują one maszynerię komórkową, zakłócając reakcje niezbędne do syntezy DNA. Wkrótce po zatrudnieniu Elion, Hitchings przydzielił ją do pracy nad purynami. Te pierścieniowe cząsteczki azotu były znane jako rodzaj nukleozydu, który jest szerszym określeniem dla strukturalnych podstaw DNA. Elion nie wiedziała, czym są puryny, ale po wielu miesiącach przeglądania literatury na ten temat zaczęła tworzyć związki, "które nigdy wcześniej nie były opisane" i "czuła ekscytację wynalazcy, który tworzy 'nowy skład materii'". "Trudy produkowała nukleozydy, zanim jeszcze dowiedzieliśmy się, jaka jest struktura DNA" - mówi Marty St. Clair, wirusolog, który zaczął pracować dla Elion w 1976 roku. "Tak dobrze rozumiała chemię". Elion i Hitchings razem byli pionierami w dziedzinie racjonalnego projektowania leków i odnieśli fenomenalny sukces. W ciągu 20 lat para wynalazła nowe leki na długą listę poważnych schorzeń: białaczkę, malarię, dnę moczanową, reumatoidalne zapalenie stawów, odrzucenie organów, infekcje bakteryjne i inne. Ich pierwszy lek, 6-merkaptopuryna (6-MP), powstał w 1951 roku dzięki współpracy z naukowcami z Memorial Sloan-Kettering Cancer Center w Nowym Jorku. 6-MP, będący nadal podstawą terapii skojarzonej dla dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną, umożliwił osiągnięcie jednego z największych sukcesów w leczeniu nowotworów, pomagając zwiększyć wskaźnik wyleczenia ze WSZYSTKICH u dzieci z 10 procent w latach 50. ubiegłego wieku do ponad 80 procent obecnie. Kilka lat później Elion i Hitchings opracowali pirymetaminę, środek przeciwko malarii, który jest obecnie stosowany głównie w leczeniu potencjalnie śmiertelnej choroby przenoszonej drogą pokarmową, zwanej toksoplazmozą. (Lepiej znany pod nazwą marki Daraprim, o leku tym zrobiło się głośno, gdy w 2015 roku kupił go i podniósł cenę skompromitowany były dyrektor farmaceutyczny Martin Shkreli). A poprzez postęp prac nad trimetoprimem (nadal powszechnie przepisywanym, jako element leczenia skojarzonego infekcji dróg moczowych) dodali kolejny produkt do powiększającego się arsenału leków powstałych w czasie, który stał się znany jako złoty wiek odkryć nowych antybiotyków. Z drugiej strony, dążenia do opracowania preparatów do leczenia wirusów pozostawały daleko w tyle. Ostatni klejnot Pierwsze zatwierdzone leki przeciwwirusowe pojawiły się na rynku dopiero na początku lat 60-tych XX wieku i nie spełniły wszystkich oczekiwań. Jak wynika z jednej z obserwacji historii leków przeciwwirusowych, ich wczesne wersje znajdowały się "gdzieś pomiędzy chemioterapeutycznymi zasadami raka a medycyną ludową". Wysoce toksyczne i o minimalnej skuteczności, potwierdziły jedynie to, co większość naukowców zakładała od dawna: Ponieważ wirusy i komórki są tak nierozerwalnie ze sobą powiązane, choroby wirusowe po prostu nie mogły być leczone. Acyklowir okazał się być lekiem, który zmienił wszystko w dążeniu do opracowania skutecznych leków przeciwwirusowych. - KEITH JEROME, UNIWERSYTET W WASZYNGTONIE W pewnym momencie, Elion mogła się zgodzić. W 1948 roku zauważyła, że związek, który syntetyzowała do leczenia raka (2,6-diaminopuryny) wykazywał imponujące działanie antywirusowe. Była zaintrygowana, ale zniechęciła się toksycznością leku i ostatecznie zaniechała dalszych prac nad nim, aby skupić się na innych badaniach. W 1968 roku, wkrótce po tym jak Hitchings opuścił laboratorium, aby zostać wicedyrektorem ds. badań, Elion natrafiła na raport wskazujący, że coś podobnego do 2,6-diaminopuryny wykazało ostatnio działanie antywirusowe. Informacja ta "brzmiała znajomo", jak powiedziała później Elion, skłaniając ją i jej zespół "pracowitych i oddanych naukowców" do podjęcia działań w miejscu, w którym skończyła dwie dekady wcześniej. Przez następne cztery lata, potajemnie badali nowy, niezwykły związek, który nazwali acyklowirem, pracując nad rozwikłaniem tajemnic jego działania i metabolizmu, nie zwracając uwagi konkurencji na to, co odkryli. Zaprezentowany w 1978 roku na konferencji w Atlancie w Georgii, acyklowir nie przypominał niczego, co świat kiedykolwiek widział. Silny inhibitor wirusów opryszczki o wyjątkowo niskiej toksyczności, zburzył popularny pogląd. Podobnie jak penicylina pół wieku wcześniej, zapowiadał nadejście nowej ery terapeutycznej. "Acyklowir był lekiem, który zmienił wszystko w dążeniu do opracowania skutecznych leków przeciwwirusowych" - mówi Keith Jerome, dyrektor laboratorium wirusologii molekularnej szkoły medycznej Uniwersytetu Waszyngtońskiego. "Dowiedziono, że możliwe jest opracowanie bardzo specjalistycznych leków ukierunkowanych na wirusy, bez wywoływania niepożądanych skutków ubocznych". Elion nazwała acyklowir swoim "ostatnim klejnotem" i rzeczywiście, był to ostatni lek, który opracowała podczas swojej oficjalnej pracy w Burroughs Wellcome. Przeszła na emeryturę w 1983 roku, ale ci, którzy pracowali w jej laboratorium prawie nie zdawali sobie z tego sprawy. "Nadal przychodziła codziennie" - wspomina St. Clair, która odegrała kluczową rolę w poznaniu mechanizmu działania acyklowiru. W 1991 roku Elion została odznaczona prestiżowym National Medal of Science, przez ówczesnego prezydenta George'a Busha, który powiedział, że jest ona przykładem tego, jak praca jednej osoby może pomóc "wygnać cierpienie i przedłużyć życie wielu milionom ludzi". Elion zmarł w 1999 roku w wieku 81 lat. St. Clair powiedziała, że ona i jej koledzy "stosowaliśmy wiele z tych samych procedur, które wykorzystaliśmy przy acyklowirze, aby wynaleźć lek na HIV". Wkrótce znaleźli go w innym analogu nukleozydowym, wyselekcjonowanym z kilku najbardziej obiecujących związków firmy. "To by się nie wydarzyło bez Trudy" - mówi St. Clair. "Zrobiliśmy to, do czego nas wyszkoliła, i skończyliśmy z AZT", czyli azydotymidyną, pierwszym lekiem zatwierdzonym do leczenia HIV. Choć tylko umiarkowanie skuteczny, AZT utorował drogę kolejnym generacjom ratujących życie terapii antyretrowirusowych. Fauci z NIAID powiedział, że jego zdaniem remdesivir może zrobić to samo, otwierając drzwi do odkrycia i opracowania nowych, bardziej skutecznych leków na COVID-19. "Trudy pokazała nam, że możemy to zrobić" - mówi St. Clair. "Że rzeczy, które ludzie uważali za niemożliwe, nie są niemożliwe". Źródło: NationalGeographic.com: Meet the woman who gave the world antiviral drugs
Szczepionka na koronawirusa może być obowiązkowa. Dlaczego to możliwe?
Gdy szczepionka przeciw koronawirusowi COVID-19 będzie już dostępna, zaszczepienie się może być niezbędne do tego, aby pójść do biura, wziąć udział w imprezie sportowej, a nawet zająć miejsce w restauracji.
Idziesz w kierunku areny sportowej, gotowy na wielki mecz, bilety w ręku. Ale to, co widzisz, to długa kolejka zawijająca się za rogiem budynku i zator przy wejściu, gdzie ludzie przeszukują swoje kieszenie i torebki w poszukiwaniu małego kawałka papieru. Żeby wejść do środka, ty również potrzebujesz tego dokumentu, który potwierdza, że zostałeś zaszczepiony na COVID-19. To przyszłość, jaką przewidują niektórzy eksperci. Świat, w którym będziesz musiał udowodnić, że zostałeś zaszczepiony przeciwko nowemu koronawirusowi, aby brać udział w meczu sportowym, zrobić sobie manicure, pójść do pracy lub pojechać pociągiem. "Nie dotrzemy do punktu, w którym szczepionkowa policja wyważy drzwi twojego domu, aby cię zaszczepić" - mówi Arthur Caplan, bioetyk ze Szkoły Medycznej Uniwersytetu Nowojorskiego. Ale on i kilku innych ekspertów z dziedziny polityki zdrowotnej przewiduje, że władze lokalne lub pracodawcy mogą wprowadzić i egzekwować przepisy dotyczące szczepień, podobne do obecnych wymogów dotyczących szczepień dzieci w wieku szkolnym, wojskowych i pracowników szpitali. W Stanach Zjednoczonych większość wymogów dotyczących szczepionek zostało wprowadzonych przez rząd. Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych (z ang. Advisory Committee on Immunization Practices - ACIP) wydaje zalecenia dotyczące zarówno szczepionek dla dzieci, jak i dla dorosłych, a stanowe władze ustawodawcze lub rady miejskie decydują, czy wydać odpowiednie zarządzenia. Najczęściej są one powiązane z uczęszczaniem do szkół publicznych, przy czym wszystkie 50 stanów wymaga, aby uczniowie otrzymali niektóre szczepionki, z wyjątkiem odmowy szczepień z powodów medycznych, religijnych i filozoficznych. Nakazy szczepień dla dorosłych, zmuszające pracowników i społeczeństwo do zaszczepienia się nie są tak powszechne, ale nie są niespotykane. Stany i miasta w USA mogą i wymuszają na obywatelach obowiązkowe szczepienia. Na przykład w 1901 roku Cambridge w stanie Massachusetts przyjęło ustawę, która wymagała od wszystkich obywateli w wieku 21 lat i starszych zaszczepienia się przeciwko ospie. Niezastosowanie się do tej ustawy mogło prowadzić do nałożenia kary pieniężnej w wysokości pięciu dolarów, czyli równowartości dzisiejszych 150 dolarów. Ci, którzy zakwestionowali ten nakaz w sądzie przegrali.(Ostatni wybuch epidemii ospy w Stanach Zjednoczonych miał miejsce w 1949 roku). Wymagane: koszula, buty i szczepienie Obecnie wojsko amerykańskie wymaga od swoich żołnierzy zaszczepienia się przeciwko wielu chorobom, takim jak tężec, błonica, wirusowe zapalenie wątroby typu A i polio. Kilka stanów wymaga, aby pracownicy zakładów opieki zdrowotnej byli szczepieni przeciwko chorobom takim jak koklusz, ospa wietrzna, odra, świnka i różyczka. Systemy szpitalne często wymagają dodatkowych szczepień, które są warunkiem zatrudnienia. A zgodnie z prawem, wszyscy pracodawcy w każdej branży mogą zmusić swoich pracowników do szczepień. Obowiązkowe szczepienia mogą być również wymagane od klientów. Tak jak właściciele mogą zabronić klientom bez butów i koszulki wstępu do restauracji, salonów, aren sportowych i sklepów, tak samo mogą oni legalnie zabronić ludziom wstępu z wielu innych powodów, "tak długo, jak nie naruszają oni żadnych przepisów antydyskryminacyjnych" - mówi Dorit Rubinstein Reiss, profesor prawa zdrowia i szczepień w Hastings College of the Law na Uniwersytecie Kalifornijskim. Niektórzy eksperci uważają, że w przypadku takiej choroby jak koronawirus, kiedy szczepionka na COVID-19 stanie się dostępna, stany będą wymagały od wybranych branż, aby egzekwowały obowiązek szczepienia swoich pracowników, zwłaszcza tych, których znamy jako "kluczowych pracowników". "Pracownicy sklepów spożywczych są narażeni na kontakt z wieloma osobami, ale mogą też zarażać wiele osób ze względu na charakter ich pracy i fakt, że właściwie każdy musi kupować żywność" - mówi Carmel Shachar, dyrektor wykonawczy Centrum Prawa Zdrowotnego, Biotechnologii i Bioetyki Petrie-Flom w Harvard Law School. Pracownicy branży turystyczno-hotelarskiej, ci pracujący na przykład w restauracjach, barach i kawiarniach, mogliby również podlegać podobnym nakazom. "W interesie pracodawcy leży to, aby ich miejsca pracy były chronione oraz byś nie mógł zarazić swoich współpracowników" - mówi Shachar. "Posiadanie szeroko dostępnej szczepionki sprawia, że wielu pracodawców nie musi kontrolować zachowania swoich klientów" - dodaje. A dzięki zaszczepionemu personelowi "nie musisz się martwić, czy ludzie, których obsługujesz w restauracji, mają COVID-19". Nawet ogół społeczeństwa może być zmotywowany do zaszczepienia się. "Co ciekawe, najlepszym sposobem na narzucenie nakazu jest nagradzanie ludzi większą swobodą, jeśli przestrzegają tego nakazu" - mówi Caplan. Na przykład, z dowodem szczepienia, będziesz mógł uczestniczyć w imprezie sportowej "jako nagroda za właściwe postępowanie" - dodaje. "I jestem w stanie sobie wyobrazić ludzi mówiących, że jeśli chcesz wejść do mojej restauracji, mojej kręgielni, albo mojego salonu tatuażu, to chcę też zobaczyć certyfikat szczepienia". W zależności od skuteczności przyszłych szczepionek wymagane mogą być również dawki przypominające. Szczepionki przeciwko grypie są skuteczne w około 70 procentach przypadków, wyjaśnia Lauren Grossman, profesor medycyny ratunkowej na Uniwersytecie Colorado Denver, i co roku konieczne są kolejne szczepienia. Yvonne Maldonado, profesor polityki zdrowotnej na Uniwersytecie Stanford, ostrzega, że w przypadku takiego schorzenia jak koronawirus, szczepionka na COVID-19 może nie zapewniać trwałej odporności i może wymagać podawania częstych dawek wspomagających. W takim przypadku przepisy prawdopodobnie obejmowałyby również dowody przyjęcia dawek przypominających. Certyfikat zaszczepionego O ile egzekwowanie takich nakazów nie byłoby pozbawione trudności, o tyle nie byłoby to niemożliwe lub niespotykane. Na przykład, aby wejść dzisiaj na pokład samolotu Emirates do Dubaju, wszyscy pasażerowie muszą przedstawić certyfikat potwierdzający negatywny wynik testu na COVID-19. Gdy szczepionka będzie już dostępna, linie lotnicze mogą wprowadzić przepisy o konieczności posiadania certyfikatu szczepienia na COVID-19. Reiss mówi, że prawo federalne może wymagać dowodu szczepienia na COVID-19 w celu otrzymania paszportu, na którym widniałby symbol przedstawiający twój status szczepienia. Według Caplana, w podobny sposób mogłyby zostać zaktualizowane prawa jazdy. Identyfikatory pracownicze mogłyby być opatrzone naklejkami szczepień, a papierowy certyfikat od lekarza mógłby służyć jako dowód szczepienia podczas imprez publicznych. "Być może dojdziemy do punktu, w którym będziemy musieli podpisać dowód odporności, aby umówić się na wizytę" - mówi Grossman. Obecnie opracowywanych jest ponad 150 szczepionek na COVID-19. Zaczynają się już pojawiać spekulacje na temat cen różnych szczepionek. Niektórzy liderzy twierdzą, że zastrzyki mogą kosztować zaledwie cztery dolary lub nawet 37 dolarów za dawkę, a więc mniej więcej tyle, ile kosztuje zastrzyk przeciw grypie. Pracodawcy, którzy będą zlecać szczepionki na COVID-19, mogą pomóc w pokryciu kosztów, zapewnić czas wolny od pracy na zaszczepienie się lub zaoferować szczepienia na miejscu, mówi Amber Clayton, dyrektor Society for Human Resource Management HR Knowledge Center. Niektórzy urzędnicy zasugerowali, że aby pomóc osobom nieposiadającym ubezpieczenia, o niskich dochodach lub bezrobotnym, rząd federalny mógłby oferować szczepionki za darmo, ale szczegóły takiego programu nie zostały ujawnione. Jeśli takie nakazy zostaną wprowadzone w życie, nie wszyscy przyjmą je z zadowoleniem. Niedawny sondaż Gallupa pokazuje, że aż 35 procent Amerykanów nie przyjęłoby szczepionki na COVID-19, nawet gdyby była ona darmowa. I choć nastroje antyszczepionkowe w całym kraju pozostają ogólnie słabe, wahania związane ze szczepieniami rosną, a niektóre badania wskazują, że w całym kraju spadają wskaźniki szczepień ochronnych dla dzieci. Osoby nastawione negatywnie do szczepionek są tym, co Caplan opisuje jako głośną mniejszość. Często prowadzą przekonujące kampanie mające na celu szerzenie strachu przed szczepionkami. Na przykład, niektórzy twierdzą, że szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR), które są wymagane dla wszystkich dzieci w wieku szkolnym, powodują autyzm. Udowodniono, że to twierdzenie jest nieprawdziwe, ale spowodowało ono również spadek liczby szczepień na MMR. Podobne kampanie antyszczepionkowe skierowane przeciwko opracowywanym szczepionkom na COVID-19 zaczęły się rozprzestrzeniać, jeszcze zanim szczepionka została zaakceptowana przez społeczeństwo. Eksperci twierdzą, że celem agresywnych kampanii ze strony grup, które twierdzą, że są zainteresowane bezpieczeństwem i skutecznością opracowanej w rekordowym tempie szczepionki, mogą być nakazy szczepień. Osoby, które wyrażają niezdecydowanie co do potencjalnej szczepionki na COVID-19, często mówią, że ich głównym zmartwieniem jest bezpieczeństwo, a to budzi obawy, że niektórzy Amerykanie mogą się wzbraniać przed szczepieniami. Ale jeśli okaże się, że szczepionka na COVID-19 jest bezpieczna, "myślę, że większość ludzi będzie nią zainteresowana" - mówi Caplan. "A jeśli większość ludzi będzie jej chciała, nie będzie trzeba jej zlecać - sami będą jej szukać". Źródło: NationalGeographic.com: COVID-19 vaccines could become mandatory. Here’s how it might work.
Historie, które przerażają To początek historii, która – mam nadzieję – szokuje i budzi niepokój w każdej osobie, która ją czyta. I motywuje do działania. Reportaż „Skradzione życie” Yudhijita Bhattacharjee pokazuje bowiem tragedię seksualnego zniewolenia dzieci dla zysku. Handel nieletnimi w celach seksualnych – przestępcza branża warta wiele miliardów dolarów – obejmuje cały świat i łapie w swoje sidła miliony dzieci. Większość w trakcie próby ucieczki przed nędzą, analfabetyzmem i zupełnym brakiem perspektyw. Większość ofiar to dziewczynki. Praktycznie każdy kraj doświadcza tej plagi, ale niektóre części świata są przez nią dotknięte szczególnie. Są wśród nich indyjski stan Bengal Zachodni i sąsiadujący z nim Bangladesz, które kiedyś stanowiły jedną prowincję znaną jako Bengal. „Jeden z szacunków rządowych sugeruje, że każdego roku 50 tys. dziewcząt jest przemycanych do Indii lub przez Indie. Przy czym liczba ta nie obejmuję dziewcząt sprzedanych na potrzeby prostytucji na terenie samego Bangladeszu” – pisze Bhattacharjee. Aby zwrócić uwagę na tę globalny problem, przedstawiamy rozdzierającą serce historię dwóch bengalskich dziewczynek, Sayedy i Anjali. Prawdopodobnie nakłonione do ucieczki przez swoich chłopaków, zostały sprzedany do domu publicznego, gdzie były wykorzystywane seksualnie do 20 razy dziennie i brutalnie bite przy próbach oporu. Byliśmy w stanie przegotować ten materiał dzięki zaangażowaniu Bhattacharjee – autora współpracującego z National Geographic, który karierę rozpoczynał od materiałów traktujących o kryminalnych problemach Kalkuty – i Smity Sharmy, fotografa z Delhi, który dokumentuje ten problem od lat i którego zdjęcia ilustrują reportaż. W ciągu 132 lat od powstania National Geographic często zwraca uwagę na łamanie praw człowieka. Wciąż podnoszą nas na duchu reakcje naszych Czytelników. Dziękujemy, że czytasz National Geographic!