Dzięki skaczącym dronom i nowym łazikom baza księżycowa programu Artemis może zajmować ogromny obszar
W ciągu najbliższej dekady, w ramach programu Artemis, NASA planuje zbudować załogową bazę księżycową. Agencja właśnie przedstawiła imponującą skalę tego projektu. Pierwsza ludzka osada na innym ciele niebieskim powstanie w pobliżu południowego bieguna Księżyca, czyli w miejscu, w którym sondy odnalazły ogromne ilości lodu wodnego.
– Wyobrażamy sobie bazę księżycową jako obszar liczący setki kilometrów kwadratowych, z różnymi elementami infrastruktury wspólnie realizującymi cel trwałej obecności człowieka na Księżycu – powiedział w trakcie konferencji prasowej Carlos García-Galán, kierownik programu Moon Base w centrali NASA w Waszyngtonie. Woda jako element niezbędny Baza musi być usytuowana w miejscu, w którym jest najlepszy dostęp do niezbędnych zasobów naturalnych, przede wszystkim do wody. Właśnie dlatego agencja zamierza budować w pobliżu południowego bieguna naszego naturalnego satelity. O tym, że w zacienionych kraterach bieguna znajduje się wieczna zmarzlina wiemy dzięki obserwacjom indyjskiej sondy Chandrayaan-1. Zamontowany na niej został instrument NASA M3 (Moon Mineralogy Mapper), który wykrył sygnały wskazujące na zasoby wody w rejonach polarnych. Lunar Reconnaissance Orbiter mapował temperaturę i strukturę biegunowych kraterów. Ale to celowe rozbicie członu rakiety w kraterze Cabeus, w ramach misji LCROSS, jednoznacznie potwierdziło obecność lodu wodnego. Amerykańska Agencja Kosmiczna początkowo nie planowała budowy tak rozległej bazy. Pomysł rozrósł się naturalnie wraz z łączeniem wszystkich planowanych elementów infrastruktury. Wielkość ma znaczenie Nujoud Merancy, główna architekt programu Moon Base, przekonuje, że tak ogromna baza jest konieczna do spełnienia wszystkich potrzeb naukowych, technologicznych i mieszkalnych. – Habitaty będą znajdować się na szczytach wzgórz, gdzie dociera światło słoneczne. Systemy energetyczne – w tym reaktory jądrowe – muszą być oddalone o kilometr lub więcej ze względów bezpieczeństwa radiacyjnego. Kiedy się to wszystko połączy, baza zaczyna rozciągać podobnie jak miasto – powiedziała Merancy. Kolejnym powodem, dla którego osada ma obejmować tak duży obszar, jest wciąż niewielka wiedza o terenach wokół bieguna południowego. NASA zamierza wypełnić luki w swoich informacjach wykorzystując drony MoonFall – małe, skaczące roboty, które będą przemierzać region południowego bieguna przed rozpoczęciem budowy bazy. Pierwsza grupa trzech lub czterech takich urządzeń ma zostać wysłana na Księżyc w 2028 roku na pokładzie lądownika firmy Firefly Aerospace. Wyścig o palmę pierwszeństwa Nie zapomnijmy, że NASA nie jest jedyną agencją planującą budowę bazy w pobliżu księżycowego bieguna. Planują to również Chiny. Wiemy już, że pierwsza chińska misja załogowa ma wylądować na Księżycu w 2030 roku. – Myślę, że ważne jest, byśmy byli tam pierwsi – powiedział w trakcie konferencji administrator NASA Jered Isaacman. Dodał, że na powierzchni Księżyca są obszary o ogromnym znaczeniu. – Chcemy je badać, ale jednocześnie musimy respektować traktat o przestrzeni kosmicznej i szanować obecność innych państw na Księżycu. Oczekujemy wzajemności – podkreślił administrator. Nowy pojazd księżycowy NASA ogłosiła również nowe kontrakty związane z budową bazy. Opiewający na 177 milionów dolarów kontrakt na dostarczenie dwóch łazików i instrumentów naukowych na południowy biegun Księżyca w 2029 roku otrzymała firma Firefly Aerospace. Kolejny, opiewający na 219 mln dolarów przyznano firmie Astrolab z Kalifornii. Natomiast Lunar Outpost z Kolorado otrzyma 220 mln dolarów na produkcję księżycowych pojazdów terenowych (LTV). LTV to duże łaziki, których astronauci programu Artemis będą używać do eksploracji powierzchni Księżyca. Pojazdy te będą mogły również działać autonomicznie – lądować przed misjami załogowymi, być zdalnie sterowane z Ziemi i spotykać astronautów w miejscu lądowania. NASA chce, aby przynajmniej jeden taki pojazd znalazł się na Księżycu przed misją Artemis 4, planowaną na koniec 2028 roku. – Moon Base będzie pierwszą placówką Ameryki i całej ludzkości na innym świecie. Każda misja, załogowa i bezzałogowa, będzie okazją do nauki, gdy będziemy wracać na powierzchnię Księżyca, budować infrastrukturę potrzebną do pozostania tam na stałe i opanowywać umiejętności niezbędne do życia oraz pracy w jednym z najbardziej wymagających i niebezpiecznych środowisk, jakie można sobie wyobrazić – oświadczył administrator NASA. Źródło: NASA Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Czworonożny zwiadowca na Marsie. Nadciąga rewolucja w tempie badań kosmicznych
Wygląda jak pies, ale to kosmiczny geolog przyszłości. Czworonożny robot sam wybiera cele i bada minerały, nie czekając na komendy z Ziemi. To przełom, który pozwoli nam szybciej znaleźć surowce na Księżycu i ślady życia na Czerwonej Planecie. Poznajcie robota ANYmal.
Obecne misje na powierzchniach planet i księżyców cechuje wielka ostrożność. Główną winowajcą jest dystans – sygnał radiowy z Marsa potrzebuje od 4 do 22 minut, aby dotrzeć na Ziemię, co wymusza na naukowcach planowanie każdej operacji z dużym wyprzedzeniem. Tradycyjne łaziki poruszają się w trudnym terenie bardzo powoli. W efekcie w ciągu jednego dnia są one w stanie pokonać zaledwie kilkaset metrów, co drastycznie ogranicza obszar, jaki można poddać analizie geologicznej. Takie podejście sprawia, że zbieranie różnorodnych danych naukowych jest procesem żmudnym i czasochłonnym. Półautonomia: robot, który wie, co robić Rozwiązaniem tego problemu, zaproponowanym przez zespół dr Gabrieli Ligezy z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), jest przejście na strategię półautonomiczną. Zamiast polegać na ciągłym sterowaniu przez człowieka przy każdym badanym obiekcie, nowy system pozwala robotowi na samodzielne zbliżanie się do wybranych celów i wykonywanie pomiarów sekwencyjnie. Człowiek nadal ma wyznaczać ogólne cele. Ta zmiana filozofii pozwala na badanie wielu obiektów jeden po drugim bez konieczności czekania na instrukcje z bazy przy każdym krok. Jest to kluczowe dla przyspieszenia poszukiwania zasobów naturalnych oraz śladów życia na innych planetach. ANYmal w marsjańskim laboratorium Aby przetestować tę koncepcję, naukowcy wykorzystali czworonożnego robota ANYmal, który przypomina mechanicznego psa. Został on wyposażony w ramię robotyczne przenoszące dwa kluczowe instrumenty: mikroskop MICRO oraz przenośny spektrometr ramanowski. Testy przeprowadzono w obiekcie badawczym „Marslabor” na Uniwersytecie w Bazylei, który wiernie odwzorowuje warunki panujące na innych planetach – od specyficznego oświetlenia, po obecność regolitu (pyłu planetarnego) i skał analogicznych do tych pozaziemskich. Wnioski z testów opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Space Technologies”. Robot pomyślnie zidentyfikował szereg minerałów, takich jak gips, węglany, bazalty, a także dunit i anortozyt. Te dwa ostatnie są szczególnie istotne, ponieważ występują na Księżycu i mogą wskazywać na obecność cennych zasobów niezbędnych dla przyszłych kolonizatorów. Błyskawiczne wyniki i nowa era odkryć Wyniki eksperymentu okazały się spektakularne i dowiodły, że nowa strategia jest bardzo wydajna. Misje półautonomiczne, w których robot samodzielnie realizował serię pomiarów, trwały zaledwie od 12 do 23 minut. Dla porównania, wykonanie tych samych zadań pod ścisłym kierownictwem człowieka zajęło aż 41 minut. Co więcej, mimo szybszego tempa od standardowych łazików robot wykazał się niemal stuprocentową skutecznością w rozpoznawaniu typów skał. Taki model działania pozwali naukowcom na szybkie eksplorowanie dużych obszarów i typowanie najciekawszych próbek do dalszych, bardziej szczegółowych badań. Robopies w kosmosie? Dokładny termin zastosowania nowego robota nie jest jeszcze znany, ale eksperci pokładają w takich i podobnych rozwiązaniach spore nadzieje. Mają być to kluczowe narzędzia dla przyszłych misji kosmicznych, które mają na celu szybsze i efektywniejsze badanie powierzchni innych ciał niebieskich. Źródło: Frontiers in Space Technologies Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
Istnienie życia pozaziemskiego to temat, który ekscytuje naukowców – i nie tylko – na całym świecie. Zainteresowanie jest ogromne, a agencje kosmiczne poświęcają mnóstwo środków na poszukiwanie jego sygnałów. Dzięki nowatorskiej metodzie może okazać się to łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
Naukowcy z Londynu opracowali prostą, ale innowacyjną metodę, która może pomóc w wykryciu życia na Marsie. Co ciekawe, wykorzystuje ona sprzęt, który już znajduje się na przemierzających Czerwoną Planetę łazikach. Szansa na jej wdrożenie może nastąpić szybciej, niż ktokolwiek przypuszczał. Nowa metoda wykrywania życia Do przełomu doszedł doktorant Solomon Hirsch we współpracy ze swoim promotorem, profesorem Markiem Sephtonem z Wydziału Nauk o Ziemi i Inżynierii angielskiego Imperial College London. Zauważyli oni, że sprzętu zamontowanego w marsjańskich łazikach można używać do wykrywania oznak życia, ponosząc ułamek kosztów wysyłania nowych urządzeń w kosmos. Jak to działa? Wymyślili oni nowe zastosowanie chromatografu gazowego ze spektometrem mas (GC-MS), który jest instalowany w sondach już od połowy lat 70. Ustalili, że można użyć go do wykrywania wiązań chemicznych w cząsteczkach błon komórkowych występujących zarówno u żywych, jak i niedawno zmarłych organizmów. Do tej pory łatwo można było je przegapić. Wyniki swoich badań wyniki opublikowali w czasopiśmie „Space Exploration”. Czy to przełom w poszukiwaniach pozaziemskiego życia? – Agencje kosmiczne, takie jak NASA i ESA, nie wiedzą, że ich sprzęt już to potrafi – chwali się profesor Septhon. Według niego nowa metoda pozwala szybko i niezawodnie wykrywać unikalne wiązania cząsteczkowe w żywych bakteriach. To stanowi wyraźny wskaźnik istnienia życia. To idealny sposób na wstępną selekcję próbek, np. z misji Mars Sample Return. Jej najbardziej przełomową cechą jest przede wszystkim to, że wykorzystuje dostępną już technologię, obecną w misjach Viking, Curiosity czy ExoMars. Nie tylko Mars Nowa metoda sprawi, że szybkie wykrywanie życia będzie możliwe nie tylko na Marsie, ale także w innych częściach Układu Słonecznego, np. lodowych księżycach na jego zewnętrznych rubieżach. Kilka z nich, np. obiegające Jowisza Europa i Ganimedes mają potencjał do podtrzymania życia. Na Europę juz leci sonda wyposażona do wykrywania pozaziemskiego życia - Europa Clipper. Znalezienie aktywnego życia poza naszą planetą – chociaż nadal będzie karkołomnym zadaniem – właśnie stało się prostsze. Źródło: Space Exploration Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
Amerykańska agencja kosmiczna NASA pracuje nad nowoczesnym łazikiem Endurance. Ma przemierzać powierzchnię Księżyca i zmierzyć się ekstremalnymi temperaturami. Być może pojazd już za kilka lat będzie towarzyszyć amerykańskim astronautom.
Spis treści: Przekraczanie granic technologicznych Nowoczesna technologia przy produkcji Endurance Znaczenie naukowe Endurance Chociaż sztandarowa misja NASA Mars Sample Return, która zakłada dostarczenie na Ziemię próbek marsjańskiej gleby zebranych przez łazika Perseverance ma problemy, amerykańska agencja planuje już kolejną, analogiczną misję. Tyle, że nieco bliżej naszej planety. Mowa o Endurance, misji, której celem jest zebranie próbek z wielu kluczowych lokalizacji Południowego Basenu Aitken (ang. SPA) – ogromnego obszaru o średnicy ponad 2000 kilometrów, a zarazem największego basenu uderzeniowego na Księżycu. Zebrane próbki mają posłużyć do badań naukowych zarówno na miejscu, jak i w ziemskich laboratoriach. Misja ma być realizowana w jednym z dwóch wariantów: Endurance-R (Robotic) – próbki byłyby dostarczane do robota powrotnego Earth Return Vehicle (ERV). Endurance-A (Astronaut) – próbki byłyby przekazywane bezpośrednio astronautom programu Artemis w pobliżu południowego bieguna Księżyca, którzy analizowaliby je na miejscu przed wysyłką na Ziemię. Przekraczanie granic technologicznych Budowa Endurance to projekt o niespotykanym dotąd stopniu skomplikowania. Jak zauważa James Keane z Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL), Endurance ma pokonać około 100 razy większą odległość niż obecny lider eksploracji – łazik marsjański Perseverance. Nowy łazik księżycowy poruszając się w trybie autonomicznym, może pokonywać nawet dwa kilometry w godzinę. A choć dla nas – dwunożnych – to pestka, to w przypadku łazików planetarnych mówimy o prędkości godnej Formuły 1. Dodatkowo, Endurance będzie w stanie zebrać około 200 razy więcej próbek i poruszać się nocą, co czyni tę misję wyjątkową w historii eksploracji planetarnej. Keane podkreśla, że autonomia łazika będzie kluczowa dla jego sukcesu. Endurance ma działać w ekstremalnych warunkach termicznych i oświetleniowych, poruszając się z maksymalną prędkością, która będzie dziesięciokrotnie wyższa niż w przypadku Perseverance. – Endurance to misja przesuwająca granice tego, co jest możliwe w robotyce – stwierdził Keane. Nowoczesna technologia przy produkcji Endurance Prace nad łazikiem księżycowym obejmują testy na modelu ERNEST (Exploration Rover for Navigation Extreme and Sloped Terrains), który jest prototypem Endurance w skali 1:2. Dzięki niemu inżynierowie z JPL mogą testować systemy mobilności i autonomii łazika, niezbędne do pracy na zróżnicowanym terenie SPA. Endurance będzie także wyposażony w zaawansowane systemy diagnostyczne, umożliwiające ocenę sytuacji i podejmowanie decyzji autonomicznie, co pozwoli na skuteczne działanie w warunkach ograniczonej komunikacji z Ziemią. Naukowcy na Ziemi będą jednak zaangażowani w strategiczne planowanie trasy i analizę miejsc pobierania próbek. Znaczenie naukowe Endurance Endurance ma dostarczyć różnorodnych geologicznie próbek, które pomogą odpowiedzieć na kluczowe pytania dotyczące historii Księżyca, procesów planetarnych i potencjalnych zasobów kosmicznych. Zespół ds. definicji naukowej SPARX (South Pole-Aitken Basin Sample Return and Exploration) opracowuje priorytetowe cele naukowe misji, które mają obejmować zarówno aspekty robotyczne, jak i załogowe. Analizy SPARX zostaną przedstawione w 2025 roku, co pozwoli na dalsze planowanie misji. Realizacja projektu wymaga znacznych nakładów finansowych. Ekspert ds. eksploracji Księżyca, Clive Neal z Uniwersytetu Notre Dame, wskazuje, że Endurance to przedsięwzięcie kosztowne, które może pochłonąć większość budżetu programu Lunar Discovery and Exploration Program (LDEP). Istnieje obawa, że wysokie koszty mogą wpłynąć na inne projekty w ramach tego programu, takie jak Commercial Lunar Payload Services (CLPS) czy Lunar Trailblazer. Endurance to misja, która ma szansę na trwałe zmienić nasze podejście do eksploracji Księżyca. Łącząc najnowocześniejsze technologie z ambitnymi celami naukowymi, Endurance może stać się kluczowym elementem programu Artemis i przyszłych misji kosmicznych. Choć realizacja tego projektu wiąże się z wieloma wyzwaniami technicznymi i finansowymi, jego potencjalne korzyści naukowe są ogromne i mogą znacząco poszerzyć naszą wiedzę o Księżycu i Układzie Słonecznym. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Chiński łazik Yutu-2 spędził po niewidocznej stronie Księżyca ponad pięć lat. I nadal działa!
Jadeitowy Królik 2 – takie imię nosi łazik chińskiej misji Chang’e 4. Yutu-2 jest pierwszym łazikiem, który przemierzył niewidoczną stronę Księżyca. Misja, zaprojektowana na trzy dni księżycowe, trwa w najlepsze już 71 dni. Czyli ponad pięć i pół ziemskiego roku.
Spis treści: Chińskie sukcesy na Księżycu Długa misja księżycowa Yutu-2 to łazik-geolog Jadeitowy królik słabnie Chiny na Księżycu Amerykanie wraz z innymi krajami biorącymi udział w programie Artemis próbują dopracować ścieżkę powrotu na Księżyc. Niedawno anulowali misję łazika księżycowego Viper. Tymczasem Chińczycy radzą sobie z eksploracją Srebrnego Globu już naprawdę nieźle. Chińskie sukcesy na Księżycu Na początku tego roku Chinom udało się przeprowadzić skomplikowaną misję Chang’e 6. Jej celem było wylądowanie po niewidocznej stronie Księżyca, zebranie próbek i dostarczenie ich na Ziemię. 3 czerwca 2024 roku moduł z próbkami wystartował z niewidocznej strony Księżyca i wszedł na orbitę. Było to pierwsze udane pobranie próbek z tej części Srebrnego Globu. Trzy dni później próbki zostały przeniesione do orbitera. 21 czerwca sonda prawdopodobnie rozpoczęła powrót na Ziemię, choć Chińska Agencja Kosmiczna nie potwierdziła tego oficjalnie. 25 czerwca kapsuła wylądowała pomyślnie w Mongolii. Długa misja księżycowa To wszystko było możliwe dzięki wcześniejszej misji Chang’e 4. Dokonała ona pierwszego w historii lądowania po drugiej stronie Księżyca w styczniu 2019 r. Misji, która trwa ponad pięć i pół roku, choć zaplanowano ją na trzy miesiące. Chińska Agencja Kosmiczna, z okazji Święta Środka Jesieni, przekazała nowe informacje o misji. A także wykonane przez łazik księżycowy Yutu-2 zdjęcia przedstawiające krater Von Karman w Basenie Bieguna Południowego-Aitken po drugiej stronie Księżyca. View oEmbed on the source website Zdjęcia pokazują również pozostawione w księżycowym regolicie ślady kół łazika, liczne kratery i odległe księżycowe wzgórza. Agencja przekazała również, że Jadeitowy Królik 2 przejechał po Księżycu łącznie kilometr i 613 metrów. Dane z jego georadaru (GPR) zostały wykorzystane przez naukowców do zestawienia zdjęć wielu warstw głęboko pod powierzchnią niewidocznej strony Księżyca. Yutu-2 to łazik-geolog Łazik Yutu-2 przyczynił się do kilku wyjątkowo cennych odkryć geologicznych po niewidocznej stronie Księżyca. W szczególności w obszarze krateru Von Kármána w Basenie Biegun Południowy–Aitken. Oto najważniejsze z nich: Yutu-2 zidentyfikował minerały pochodzące z głębszych warstw księżycowej skorupy. To potwierdza teorię, że Basen Biegun Południowy–Aitken powstał w wyniku ogromnego uderzenia, które odsłoniło warstwy księżycowego płaszcza. Dzięki radarowi penetrującemu grunt (GPR), Yutu-2 dostarczył danych o strukturze geologicznej do głębokości 40 metrów. Wyniki pokazują, że powierzchnia Księżyca jest bardziej złożona niż wcześniej przypuszczano, z wieloma warstwami pyłu i skał. To wskazuje na długą historię aktywności geologicznej. Łazik znalazł niespotykany wcześniej rodzaj skały o nietypowej konsystencji, którą chińscy naukowcy opisali jako „kleistą”. To odkrycie wzbudziło duże zainteresowanie, ponieważ jego pochodzenie i skład chemiczny są wciąż badane, co może dostarczyć nowych informacji o procesach księżycowych. Analiza składu gleby w rejonie lądowania misji Chang’e-4 dostarczyła nowych informacji na temat chemicznej ewolucji powierzchni Księżyca. To pozwala lepiej zrozumieć jego przeszłość geologiczną. Jadeitowy królik słabnie Chociaż Yutu-2 jest najdłużej działającym łazikiem księżycowym w historii, to przekazane właśnie aktualizacje misji wskazują, że Jadeitowy Królik zwalnia. Do września 2022 r., czyli przez nieco ponad trzy i pół roku pobytu na Księżycu, Yutu-2 pokonał łącznie 1300 m. W ciągu kolejnych dwóch lat dodał nieco ponad 305 m. Może być to spowodowane stopniową degradacją działającego w ekstremalnych warunkach urządzenia. Niska, spadająca do około minus 200 stopni Celsjusza temperatura na Księżycu i wysoka radiacja to tylko niektóre problemy, z jakimi musi mierzyć się łazik. Być może powodem problemów jest spadek mocy. Yutu-2 jest wyposażony w radioizotopową jednostkę grzewczą (RHU), która utrzymuje ich podsystemy podczas długich księżycowych nocy. W ciągu dnia energia elektryczna jest generowana przez panele słoneczne. Mimo to łazik sprawuje się nad wyraz dobrze. Ale, jak się okazuje, nie jest jedynym wciąż działającym chińskim urządzeniem na Księżycu. Chiny na Księżycu Zuo Wei z Chińskiej Agencji Kosmicznej powiedział na antenie China Central Television (CCTV), że jeszcze starszy lądownik programu Chang’e, który dotknął bliskiej strony Księżyca w 2013 roku, również nadal działa. – Księżycowy teleskop optyczny na pokładzie lądownika Chang’e 3 nadal działa. Wykonuje regularne cykle włączania i wyłączania co miesiąc, choć nie prowadzi już obserwacji naukowych – wyjaśnił Zuo. Chiny posiadają również dwa orbitery, Queqiao i Queqiao 2, działające na orbicie księżycowej w celu wspierania misji księżycowych. Kolejna misja lądowania na Księżycu, Chang’e 7, zaplanowana jest na 2026 r. Jej celem będzie południowy biegun Księżyca. Wygląda na to, że w nowym wyścigu księżycowym partnerzy programu Artemis mają wyjątkowo silną konkurencję. Źródło: Space.com. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jutro po niewidocznej stronie Księżyca będzie lądować Chang’e 6. Ma przywieźć na Ziemię 2 kg regolitu
Już jutro po niewidocznej stronie Księżyca spróbuje wylądować Chang’e 6, chiński bezzałogowy pojazd kosmiczny. Jego zadaniem jest pobicie rekordu poprzednika. Czyli przywiezienie z naturalnego satelity aż 2 kg księżycowych skał.
W tym artykule: Próbki z niewidocznej strony Księżyca Księżyc stale odwrócony do Ziemi Gdzie spróbuje wylądować Chang'e 6 Powrót próbek na Ziemię Wszystko, co zdołaliśmy przywieźć z Księżyca na Ziemię, jest na wagę złota. Pozwala bowiem badać historię i geologię naszego naturalnego satelity bez wysyłania załogowych albo bezzałogowych statków w kosztowną kosmiczną podróż. Gros skał księżycowych zdobyliśmy dzięki misjom programu Apollo. Rekord należy do misji Apollo 17 z 1972 r. Wówczas z Księżyca udało się przywieźć aż 110 kg księżycowych skał. Dzięki astronautom Apollo pozyskaliśmy w sumie 382 kg księżycowego regolitu. Pochodził z sześciu miejsc na Księżycu. Sukcesu Amerykanów na razie nikomu nie udało się powtórzyć. Misje Luna dały Rosjanom kilkaset gramów Księżyca. Zaś dzięki misji Chang’e 5 – z 2020 r. – Chińczycy przywieźli na Ziemię 1,73 kg skał ze Srebrnego Globu. Próbki z niewidocznej strony Księżyca W porównaniu z osiągnięciami Apollo to niezbyt wiele. Jednak chińscy naukowcy nie spoczęli na laurach. 3 maja wystartował następca Chang’e 5 – Chang’e 6. Jego cel jest znacznie bardziej ambitny. Zdaniem pojazdu będzie wylądowanie po niewidocznej stronie Księżyca i przywiezienie stamtąd próbek. Jeśli to się powiedzie, Chiny odniosą historyczny sukces. Dotychczas jeszcze nikomu nie udało się pozyskać księżycowych skał pochodzących z półkuli Srebrnego Globu stale odwróconej do Ziemi „tyłem”. Chińczycy mają nadzieję, że uda im się zebrać 2 kg skał. Księżyc stale odwrócony do Ziemi Ziemię i Księżyc łączy zjawisko zwane obrotem synchronicznym. Oznacza ono, że Księżyc obraca się wokół własnej osi w takim samym tempie, w jakim obiega Ziemię. W rezultacie wrażenie, że co miesiąc w czasie pełni widzimy dokładnie taki sam Księżyc, wcale nie jest złudne. Z Ziemi obserwujemy bowiem ciągle jedną i tę samą połowę Srebrnego Globu. Obrót synchroniczny występuje w kosmosie całkiem często. Zazwyczaj dotyczy księżyców i ich planet, ale też planet położonych bardzo blisko swoich gwiazd. Na takich planetach po jednej stronie panuje wieczny dzień, a po drugiej – wieczna noc. W przypadku Księżyca obrót synchroniczny sprawia, że jego niewidoczna część jest dla nas znacznie trudniejsza do badania. Trzeba się liczyć z tym, że jakakolwiek misja wysłana na ciemną stronę będzie musiała się zmierzyć z trudnościami komunikacyjnymi. Po niewidocznej stronie Księżyca znajdował się wulkan. Naukowcy nie wiedzą, skąd się tam wziął Dane z chińskich orbiterów księżycowych wykazały, że na niewidocznej stronie Księżyca znajduje się nieoczekiwanie gorący obszar. Jedynym rozwiązaniem zagadki jest rozpad pierwiastków pr... Gdzie spróbuje wylądować Chang'e 6 Chang’e 6 znajduje się na orbicie Księżyca od 8 maja. Misja czeka na właściwe warunki do lądowania. Jutro od orbitera oddzieli się lądownik i moduł wznoszący. Opuszczenie się na powierzchnię Księżyca potrwa około kwadransa. Cały proces lądowania będzie sterowany w dużej mierze automatycznie. Jednak Chińczycy będą mogli łączyć się z pojazdem poprzez satelitę Queqiao-2, wystrzelonego w marcu. Celem lądownika będzie Basen Biegun Południowy-Aitken. Ten gigantyczny basen uderzeniowy ma średnicę aż 2500 km. Jest położony – jak wskazuje nazwa – w pobliżu bieguna południowego Srebrnego Globu. Na jego terenie znajduje się znacznie mniejszy krater Apollo. I właśnie w nim spróbuje wylądować Chang’e 6. A także potencjalny przyszły łazik NASA, czyli Endurance. Powrót próbek na Ziemię Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, zbieranie próbek potrwa dwa dni. W tym czasie wiertło Chang’e 6 ma wedrzeć się aż 2 m poniżej powierzchni, by dostać się do głębiej położonych skał. Po zebraniu próbki zostaną przeniesione do modułu wznoszącego. Wystartuje on automatycznie i po 6 minutach spotka się z orbiterem. Kiedy księżycowy regolit dotrze na Ziemię? Lądowanie planowane jest na 25 czerwca w Mongolii. Wówczas okaże się, czy nasza kolekcja księżycowego regolitu powiększyła się o kolejne skały. Źródła: New Scientist, space.com, NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
NASA szykuje łazik księżycowy o nazwie VIPER. Ma on szukać wody na powierzchni Księżyca
Jesteśmy świadkami wielkiej ofensywy księżycowej. Po tegorocznych startach dwóch misji – Peregrine oraz Odyseusz – NASA informuje, że w przeciągu najbliższych miesięcy wyśle w kierunku Srebrnego Globu zrobotyzowaną żmiję. Wyposażony w metrowe wiertło łazik VIPER ma zbadać i zmapować kluczowe dla misji załogowych pokłady księżycowego lodu.
W tym artykule: Misja łazika księżycowego VIPER Jak zbudowany jest VIPER? Warunki na Księżycu Wyjątkowo zwinny łazik Dokładne testy sprzętu – Wszystkie przyrządy pokładowe VIPER (Volatiles Investigating Polar Exploration Rover) zostały już zainstalowane na platformie. Sam łazik jest zintegrowany w ponad 80 procentach – powiedział Dan Andrews, kierujący projektem VIPER z ramienia NASA. Jego zdaniem misja osiągnęła kolejny kamień milowy. W ten sposób NASA określa następujące po sobie kluczowe punkty projektu. Cały cykl pracy nad misją składa się właśnie z takich „kamieni milowych”. Osiąga się je, przechodząc pomyślnie kolejne zaplanowane przeglądy i testy. Wyznaczają one swego rodzaju mapę drogową rozwoju misji. Dan Andrews przekonuje, że prace nad łazikiem są już na tyle zaawansowane, iż przewidziany na ten rok start misji nie jest zagrożony. Dodaje, że inżynierowie i naukowcy pracujący przy łaziku są bardzo podekscytowani postępami projektu. Faktycznie, moment, w którym poszczególne instrumenty urządzenia są integrowane, a ono samo nabiera realnego kształtu, jest przeżyciem jedynym w swoim rodzaju. Misja łazika księżycowego VIPER VIPER ma do zrealizowania bardzo ambitny plan. Ambitny i przede wszystkim kluczowy dla załogowej i długoterminowej eksploracji Księżyca. Łazik ma osiąść w pobliżu południowego bieguna Księżyca, gdzie w zacienionych kraterach utrzymuje się lód wodny. Jego obecność potwierdziły orbitery księżycowe. Ale do zmapowania terenu niezbędne jest urządzenie przemieszczające się po powierzchni. Możliwie precyzyjna mapa, wskazująca na rozmieszczenie lodu wodnego oraz określająca jego zasoby, stanie się podstawą tworzenia kolonii księżycowej. Przetwarzanie lodu da lunonautom niezbędne do życia wodę i tlen. A rakietom kosmicznym – paliwo. Jak zbudowany jest VIPER? Przypomnijmy, że pierwsze od czasów Apollo lądowanie na Księżycu jest w tej chwili zaplanowane na 2026 roku. Wśród nowych odkrywców Księżyca programu Artemis znajdzie się pierwsza kobieta i pierwsza osoba o innym kolorze skóry, która postawi stopę na powierzchni Księżyca. Ale zanim trafią tam ludzie, na Księżyc wybierze się żmija. Jeśli pokładane w robocie nadzieje się spełnią, VIPER stanie się pierwszą w historii misją mapowania zasobów na innym ciele w Układzie Słonecznym niż Ziemia. VIPER mierzy 1,5 na 1,5 metra i – zdaniem NASA – przypomina wózek do golfa. Na swoim pokładzie przenosi trzy spektrometry oraz metrowej długości wiertło. Jest zasilany energią słoneczną. Łazik może rozwinąć prędkość 0,72 km na godzinę, a w trakcie swojej studniowej misji ma przejechać około 20 km. Warunki na Księżycu 100 dni pracy oznacza też przetrwanie trzech cykli księżycowego dnia i nocy. W związku z ekstremalnymi warunkami księżycowej nocy, osprzęt łazika będzie musiał wytrzymać temperaturę nawet minus 190 stopni Celsjusza. Dla odmiany, w ciągu dnia temperatura na nieosłoniętej atmosferą kosmicznej skale może wynieść 120 stopni na plusie. Konieczne było zainstalowanie specjalnych baterii, rurek cieplnych i radiatorów regulujących temperaturę urządzenia. Łazik będzie sterowany z ziemi w czasie niemal rzeczywistym. Ze względu na konieczność zmapowania dużego terenu oraz napięty harmonogram badań, praca pilotów łazika nie będzie należała do najprostszych. W dodatku zacienienie tego obszaru powoduje, że nie ma wystarczająco dobrych zdjęć z orbity, które mogłyby posłużyć do wytyczenia trasy. W związku z tym piloci trenują na symulacji komputerowej. Wyjątkowo zwinny łazik Jest to o tyle ważne, że VIPER ma być wyjątkowo zwinnym łazikiem. Może jeździć na boki lub po przekątnej, obracać się w kółko i poruszać się w dowolnym kierunku bez zmiany strony, w którą jest zwrócony. Jeśli napotka miękką glebę, będzie nawet w stanie „chodzić na kołach”. Czyli poruszać każdym kołem niezależnie, aby się uwolnić. Żmija będzie też pierwszym łazikiem wyposażonym w reflektory. Ten dodatek okazał się niezbędny, ponieważ łazik ma eksplorować zacieniony teren. Dokładne testy sprzętu W tej chwili trwają testy integrowanego urządzenia. Jak twierdzi Andrews, zespół misji przyjął zasadę tzw. testowania na bieżąco. Oznacza to, że każdy kolejny system zamontowany na łaziku jest niezwłocznie testowany. – Czasami przeprowadzamy jeszcze bardziej skomplikowane testy, takie jak wysyłanie polecenia do instrumentu NIRVSS (Near Infrared Volatile Spectrometer Subsystem), aby wykonał zdjęcie. Po czym sprawdzamy całą procedurę. Od tego, czy polecenie zakończyło się sukcesem, a pole widzenia jest prawidłowe. Kończąc na tym, czy obraz trafił do systemu pobierania danych – wyjaśnia Andrews. To podejście gwarantuje, że zespół NASA nie przeoczy problemów, które mogłyby wpłynąć na VIPERA na późniejszym etapie jego rozwoju. Lub, co gorsza, gdy będzie nieosiągalny na powierzchni Księżyca. Data startu misji nie jest jeszcze doprecyzowana. Wiadomo jedynie, że łazik zostanie wyniesiony przez komercyjnego partnera NASA. Prawdopodobnie przez rakietę firmy SpaceX. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Vulcan wystartował. Rakieta wyniosła prywatny lądownik księżycowy, który jednak nie dotrze na Księżyc
8 stycznia rano, dokładnie o godz. 8.18 czasu środkowoeuropejskiego, miał miejsce pierwszy w historii start potężnej nowej rakiety Vulcan Centaur firmy United Launch Alliance (ULA). Rakieta wyniosła prywatny lądownik księżycowy Peregrine, na pokładzie którego znajdują się m.in. łaziki księżycowe, roboty, szereg instrumentów naukowych, a także ludzkie prochy.
W tym artykule: Nowa rakieta Vulcan Prywatna misja księżycowa Meksykańskie roboty na Księżycu Kosmiczne pochówki na Księżycu Kontrowersje wokół pomysłu Awaria lądownika Rakieta wystartowała z Cape Canaveral, ze stanowiska należącego do Space Force. Odliczanie przebiegało bez zakłóceń, a silniki rakiety odpaliły się na kilka sekund przed startem. Niecałe dwie minuty po rozpoczęciu lotu dwa mniejsze boczne boostery rakiety odłączyły się. Rakieta napędzana ciekłym metanem i ciekłym tlenem rozbłysła na niebiesko. Opracowywany od dekady Vulcan Centaur zastąpi wysłużone i zasłużone rakiety ULA Atlas V i Delta IV, które wysłały w kosmos wiele cennych ładunków. Wśród nich m.in. łaziki marsjańskie NASA Curiosity i Perseverance, sondę New Horizons i misję OSIRIS-REx oraz Parker Solar Probe NASA. Nowa rakieta Vulcan Vulcan Centaur ma 62 metry wysokości i składa się z dwóch stopni. Ciąg rakiety może być zwiększany przez maksymalnie sześć silników rakietowych na paliwo stałe. Pierwszy stopień rakiety Vulcan jest napędzany dwoma silnikami BE-4 firmy Blue Origin. Dodajmy, że BE-4 jest również wykorzystywany w pierwszym stopniu silnika New Glenn – dużej rakiety wielokrotnego użytku Blue Origin, która pozostaje w fazie rozwoju. Górny stopień Vulcana jest znacznie mniej nowatorski, za to sięgający do sprawdzonych mechanizmów. Jest po prostu częścią sprawdzonej już rodziny Centaurów. Prywatna misja księżycowa Ale dzisiejszy start jest nie tylko debiutem Vulcana, lecz również lądownika Peregrine (Wędrowiec). Jest to automatyczny lądownik zbudowany przez firmę Astrobotic z siedzibą w Pittsburghu. Ma być pierwszym prywatnym statkiem kosmicznym, który miękko wyląduje na Księżycu. Przypomnijmy, że ta sztuka nie udała się niedawno Japończykom i Rosjanom, a wcześniej Izraelowi i Indiom. Dopiero lądownik Chandrayaan-3 dokonał tej sztuki w sierpniu 2023 roku. Jednak ta misja nie zakończyła się pełnym sukcesem. Peregrine, który leci na Księżyc w ramach programu NASA Commercial Lunar Payload Services (CLPS), ma utorować drogę do załogowych lądowań na Księżycu. Czyli kolejnych etapów programu Artemis. Jeśli się sprawdzi, następne jego wersje będą dostarczały na Księżyc instrumenty naukowe oraz wszystko to, co niezbędne do utworzenia tam bazy załogowej. W tej chwili lądownik przenosi aż 90 kilogramów różnorodnych ładunków dostarczonych przez NASA i inne agencje kosmiczne, a także przez firmy komercyjne. Meksykańskie roboty na Księżycu Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na autonomiczne mikroboty. Zostały one opracowane przez Laboratorium Instrumentów Specjalnych (LINX) na Narodowym Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku (UNAM). Misja COLEMNA ma stać się pierwszym latynoamerykańskim instrumentem na powierzchni Księżyca. Ładunek składa się z pięciu małych robotów, ważących mniej niż 60 gramów i mierzących 12 centymetrów średnicy. Po wylądowaniu Peregrine’a na Księżycu roboty zostaną dostarczone na powierzchnię za pomocą maleńkiej katapulty, która dosłownie wyrzuci je na księżycowy regolit. Następnie mikroboty przeprowadzą eksperymenty, mające zademonstrować zdolność autonomicznych robotów do przetrwania w księżycowym regolicie. Ich zadaniem jest analiza wykonalności budowania struktur na powierzchniach planet przy użyciu samoorganizujących się robotów pracujących w roju. Kosmiczne pochówki na Księżycu Oprócz meksykańskich robotów, pięciu eksperymentów NASA i szeregu innych ładunków, lądownik Peregrine przewozi również kilka ładunków dla klientów komercyjnych. Należą do nich m.in. Celestis i Elysium Space. To firmy, które zarabiają na kosmicznych pochówkach. Oczywiście nie wynoszą ciał, by te orbitowały w przestrzeni, lecz ludzkie prochy w specjalnych kapsułach. Na pokładzie lądownika Peregrine firma Celestis umieściła prochy 69 osób. W tym: twórcy Star Treka, Gene’a Roddenberry’ego, pisarza science-fiction Arthura C. Clarke’a, psa o imieniu Indica-Noodle Fabiano. Elizjum nie podało szczegółów na temat swojego ładunku. Kontrowersje wokół pomysłu Jednak pomysł umieszczenia ludzkich szczątków na Księżycu budzi sprzeciw plemienia Nawaho. W czwartek w ubiegłym tygodniu przewodzący Nawaho Buu Nygren poinformował media, że wysłał list do NASA oraz do Departamentu Transportu Stanów Zjednoczonych. Wzywał w nim do odroczenia startu. – Księżyc zajmuje świętą pozycję w wielu rdzennych kulturach, w tym w naszej – napisał Nygren. – Akt złożenia na Księżycu ludzkich szczątków (…) jest równoznaczny z profanacją tej świętej przestrzeni. Nygren dodaje, że sytuacja przypomina misję Lunar Prospector rozpoczętą w 1998 roku przez NASA. Wówczas celowo rozbito sondę o powierzchnię Księżyca. Na pokładzie znajdowały się szczątki znanego geologa Eugene’a Shoemakera. Wtedy też Nawaho wyrazili sprzeciw. NASA przeprosiła i zobowiązała się do konsultacji z rdzennymi Amerykanami w przyszłości. Zastępca administratora NASA ds. eksploracji Joel Kearns powiedział, że międzyrządowy zespół zorganizował spotkanie z przedstawicielami Nawaho. Dodał też, że agencja nie ma kontroli nad ładunkami prywatnego partnera. – Traktujemy obawy narodu Nawaho bardzo poważnie i będziemy kontynuować rozmowy dotyczące misji księżycowych – powiedział Kearns dziennikarzom. Miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne. Na jego południowym biegunie znajduje się cenna substancja Południowy biegun Księżyca budzi ogromne zainteresowanie agencji kosmicznych. Ma być miejscem lądowania misji programu Artemis. Również tam mają powstać pierwsze ludzkie osady na innym ni.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-miekkie-ladowanie-na-ksiezycu-jest-trudne-co-takiego-znajduje-sie-na-jego-poludniowym-biegunie-fot-jamie-cooper-sspl-getty-images-d34410c.jpg" width="911" height="700" alt="Dlaczego miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne? Co takiego znajduje się na jego południowym biegunie? (fot. Jamie Cooper/SSPL/Getty Images)" title="Dlaczego miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne? Co takiego znajduje się na jego południowym biegunie? (fot. Jamie Cooper/SSPL/Getty Images)" /> Przedstawiciele firmy Celestis skomentowali sprzeciw w znacznie mniej pojednawczym tonie. – Szanujemy prawo wszystkich kultur do angażowania się w praktyki religijne. Jednak żadna pojedyncza kultura ani religia nie powinna korzystać z prawa weta wobec misji kosmicznych, które nie są oparte na zasadach religijnych – oświadczyła firma. Zaprzeczając, że misja „bezcześci Księżyc”, podkreśliła, że materiał ma pozostać na pokładzie lądownika, a nie zostanie osadzony na powierzchni. Dodajmy, że funeralny ładunek Peregrine’a nie będzie stanowił pierwszego ludzkiego DNA pozostawionego na Księżycu. Znajduje się tam prawie 100 worków z kałem i moczem, pozostawionych przez amerykańskich astronautów podczas lądowania misji Apollo na Księżycu w latach 1969–1972. Awaria lądownika Data lądowania Peregrine’a wyznaczona była na 23 lutego. Wiadomo jednak, że do tego nie dojdzie. Po starcie rakiety pojawiły się anomalie w działaniu lądownika. Najpoważniejszą z nich jest wyciek paliwa, spowodowany awarią zaworu. To uniemożliwi mu miękkie lądowanie na Księżycu. Firma Astrobotic nie rezygnuje. Jej specjaliści pracują nad alternatywnymi scenariuszami misji, zakładającymi przeprowadzenie niektórych eksperymentów bez lądowania. Wygląda jednak na to, że Peregrine podzieli los wcześniejszych nieudanych misji księżycowych, takich jak Hakuto-R czy Łuna 25. NASA zapłaciła Astrobotic 100 mln dolarów za dostarczenie sprzętu naukowego na Księżyc. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Od świtu do zmierzchu: łazik Curiosity nagrał cały dzień na Marsie. Co widać na filmie?
Nawet gdy marsjański łazik się nie porusza, spełnia ważne zadania. Pod koniec grudnia nieruchomy Curiosity przez dwanaście godzin rejestrował to, co widać było przed nim i za nim. Dzięki temu dostaliśmy film pokazujący cały marsjański dzień.
W tym artykule: Cztery tysiące soli, osiem kamer Na drodze Słońca Łazik jako zegar słoneczny Dziesięć lat na Marsie Do czego można wykorzystać łazik? Curiosity już od ponad dekady bada Marsa i to na wiele różnych sposobów. Dzięki robotycznemu ramieniu wyposażonemu w wiertło pobiera próbki tamtejszej gleby i analizuje ich skład chemiczny. Stale śledzi pogodę na Marsie: wilgotność powietrza, kierunek i prędkość wiatru, temperaturę. Mierzy promieniowanie docierające na Czerwoną Planetę. A także przemieszcza się po jej powierzchni i nagrywa wszystko, co tylko zmieści się w obiektywie jego kamer. Do tych wszystkich funkcji właśnie doszła jeszcze jedna. Pod koniec roku NASA pokazała dwa filmy złożone z ujęć zrobionych przez Curiosity. Dowodzą one, że łazik sprawdza się całkiem nieźle jako zegar słoneczny. Kiedy bowiem urządzenie zostało unieruchomione, nagrało 12 godzin na Marsie. Oraz swój własny cień przesuwający się wraz z wędrówką Słońca po tamtejszym niebie. Cztery tysiące soli, osiem kamer Dwa czarno-białe filmy zostały nagrane 8 listopada 2023 roku, w czasie 4002 sola – czyli marsjańskiego dnia – misji Curiosity. Pierwszy film powstał dzięki przedniej kamerze Hazcam (ang. Hazard-Avoidance Camera), drugi – dzięki takiej samej kamerze znajdujące się z tyłu łazika. View oEmbed on the source website Curiosity ma osiem takich kamerek. Cztery umieszczono z przodu łazika, cztery z tyłu. Wszystkie są skierowane w dół i mają niską rozdzielczość. Ich podstawowym zadaniem jest śledzenie drogi przed i za pojazdem – skał, kamieni, nachylenia stoku. Dzięki nim naukowcy decydują, którędy będzie poruszał się łazik. Na drodze Słońca Czasami jednak łazik ma „wolne”. To właśnie zdarzyło się w listopadzie 2023 roku. Curiosity dostał urlop z powodu ustawienia planet. A dokładnie – koniunkcji Marsa ze Słońcem. Co jakiś czas zdarza się, że Słońce znajduje się dokładnie między Marsem a Ziemią. Koniunkcja trwa kilka tygodni. W tym okresie z łazikiem nie ma łączności, ponieważ słoneczna plazma mogłaby zakłócić przesyłane z Ziemi sygnały. Łazik pozostaje więc nieruchomy i tylko regularnie radiowo „melduje się”, wysyłając informacje o swoim stanie. W listopadzie 2023 roku, w czasie przygotowań do koniunkcji, zespół zarządzający misją zdecydował, że kamery łazika zostaną wykorzystane do obserwacji całego marsjańskiego dnia. Dwa Hazcamy – jeden z przodu, drugi z tyłu pojazdu – nagrywały wszystko co znajdowało się w ich polu widzenia od 5:30 rano do 5:30 po południu czasu lokalnego. Podstawowym celem było uchwycenie ewentualnych zmian pogody na Marsie: chmur albo wirów pyłowych. Łazik jako zegar słoneczny Tym, co przyciąga uwagę, gdy ogląda się oba filmy, jest jednak przede wszystkim cień samego łazika. Pierwszy film, złożony z ujęć z przedniej kamery, pokazuje kotlinę Gediz Vallis na wzniesieniu Mount Sharp. W miarę, jak niebo się rozjaśnia, przed obiektywem przesuwa się cień robotycznego ramienia łazika oraz cienie obu kół. Na ujęciach widać wiele różnych artefaktów. Niektóre są efektem zmiany ekspozycji. W środku dnia jej czas wynosił jedną trzecią sekundy, przed zmierzchem został wydłużony do minuty. W rezultacie na końcowym ujęciu pojawia się coś, co wygląda jak śnieg – „wypalone” piksele rozrzucone po całym obrazie. Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? Łazik Curiosity pracuje na Czerwonej Planecie już dziesiąty rok. I ciągle dokonuje nowych odkryć, które uzupełniają naszą wiedzę o historii i geologii Marsa. A czasem – zwyczajnie zaska... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/curiosity-znalazl-na-marsie-dwie-dziwacznie-skrecone-skalne-wieze-czy-to-tzw-bajeczne-kominy-fot-nasa-jpl-caltech-msss1-3e9a69b.jpeg" width="938" height="469" alt="Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? (fot. NASA, JPL-Caltech, MSSS)" title="Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? (fot. NASA, JPL-Caltech, MSSS)" /> Wideo z tylnej kamery, poza cieniem kół, pokazuje system zasilający łazika. Również na nim widać artefakty. W drugiej części nagrania w jego górnej lewej części pojawia się na moment czarna plamka. Jak podaje NASA, to efekt promieniowania kosmicznego, które zakłóciło pracę czujników kamery. Ostatnie klatki filmy zostały z kolei zniekształcone przez ciepło wypromieniowywane przez system zasilający, które również wpłynęło na działanie kamery. Dziesięć lat na Marsie Curiosity jest prawdziwym marsjańskim weteranem. Łazik został wysłany na Czerwoną Planetę w 2011 roku. Wylądował na niej w sierpniu 2012 r. Od tej pory bada okolicę, w którą został wysłany, czyli krater Gale. Jak podaje NASA, Curiosity m.in. zrobił już ponad milion zdjęć, które trafiły na Ziemię. Pokonał zaś odległość 31 km. Źródło: NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Indie wysyłają łazik na Księżyc. Dzisiaj wystartowała misja Chandrayaan-3
Dziś o 11.05 czasu środkowoeuropejskiego z Centrum Kosmicznego Satish Dhawan wystartowała rakieta LVM3. Wyniosła w kosmos misję Chandrayaan-3, czyli lądownik księżycowy oraz łazik skonstruowane przez Indyjską Organizację Badań Kosmicznych (ISRO). Lądowanie w okolicach południowego bieguna Księżyca zaplanowane jest na drugą połowę sierpnia.
W tym artykule: Misje księżycowe Indii Start misji Chandrayaan-3 Kosmiczne ambicje Indii Indyjski program kosmiczny Dalsze plany Indii Do tej pory tylko trzem narodom udało się wylądować na Księżycu. Mowa o Amerykanach, Rosjanach i Chińczykach. Próbę wylądowania na Srebrnym Globie podjęli niedawno, bo w kwietniu 2023 roku, Japończycy. Niestety ich lądownik Hakuto-R rozbił się o powierzchnię Księżyca. Cztery lata wcześniej to samo spotkało izraelski lądownik Beresheet. Wygląda więc na to, że lądowanie na Księżycu wcale nie jest taką prostą sprawą. Co nie oznacza, że Indie nie mają szans. Przeciwnie – są do tego świetnie przygotowane. Misje księżycowe Indii W 2008 roku na orbitę Księżyca trafił orbiter Chandrayaan-1. Będący częścią tej misji impaktor wbił się w księżycową powierzchnię. Misja była wielkim sukcesem. Orbiter współpracował z amerykańska sondą Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), by wspólnie zbadać wnętrza stale zacienionego krateru Erlanger w okolicy północnego bieguna Księżyca. Niestety, kolejna misja – Chandrayaan-2 – nie była tak udana. Składała się z orbitera i z lądownika, który przenosił łazik. Lądownik rozbił się i utracono urządzenie. Przyczyną był prawdopodobnie błąd w oprogramowaniu sterującym silnikami. Natomiast orbiter działa poprawnie. Do tej pory m.in. potwierdził obecność wody na Księżycu. Start misji Chandrayaan-3 Misja, która wystartował dzisiaj, ma być tak naprawdę powtórką nieudanej części poprzedniej misji. Chandrayaan-3 składa się z lądownika Vikram i łazika Pragyan, wyposażonych w szereg instrumentów naukowych. Ta mapa Księżyca pokazuje cenne zasoby naszego satelity. Skorzystają z niej astronauci misji Artemis Patrzyliście kiedyś na Księżyc i zastanawialiście się, czym właściwie są te ciemniejsze plamki na jego powierzchni? To jedynie słabo widoczne dowody olbrzymiego geologicznego bogactwa nas... Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, lądownik osiądzie w pobliżu południowego bieguna Księżyca pod koniec sierpnia. Następnie będzie badał swoje otoczenie przez jeden dzień księżycowy, czyli około 14 dni ziemskich. Ma szukać m.in. wody na Księżycu. Kosmiczne ambicje Indii W ostatnich latach Indie dołączyły do największych graczy na kosmicznym rynku. Ale indyjski program badań i eksploracji kosmosu liczy ponad 60 lat. Kiedy w 1963 roku Indie wystrzeliły w kosmos swoją pierwszą rakietę, kraj w żaden sposób nie mógł rywalizować z ówczesnymi potęgami wyścigu kosmicznego – ZSRR i USA. Obecnie Indie są nie tylko najbardziej zaludnionym krajem na świecie, ale też piątą co do wielkości gospodarką. A kosmiczne ambicje Indii nadrabiają zaległości pod rządami premiera Narendra Modiego. To przywódca, który doszedł do władzy w 2014 roku, wykorzystując w swojej kampanii nacjonalistyczne resentymenty i obiecując narodowi świetlaną przyszłość. Dla niego indyjski program kosmiczny jest symbolem rosnącego znaczenia kraju na arenie międzynarodowej. Indyjski program kosmiczny W 2014 roku Indie stały się pierwszym krajem azjatyckim, który dotarł na Marsa. Wtedy umieściły sondę Mangalyaan na orbicie wokół Czerwonej Planety. Koszt misji wyniósł zaledwie 74 miliony dolarów. Czyli o 100 milionów dolarów mniej, niż Hollywood wydało na film „Grawitacja”. Trzy lata później Indie wystrzeliły rekordową liczbę 104 satelitów w czasie jednej misji. W 2019 roku Modi ogłosił, że Indie zestrzeliły jednego ze swoich własnych satelitów. Zostało to uznane za test broni antysatelitarnej. Uczyniło to kraj jednym z zaledwie czterech posiadających taką technologię. Dalsze plany Indii W tym samym roku były przewodniczący Indyjskiej Organizacji Badań Kosmicznych (ISRO), Kailasavadivoo Sivan, powiedział, że Indie planują utworzenie niezależnej stacji kosmicznej do 2030 roku. Obecnie jedynymi stacjami kosmicznymi dostępnymi dla załóg ekspedycyjnych są Międzynarodowa Stacja Kosmiczna oraz chińska stacja kosmiczna Tiangong. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Szybki rozwój technologii kosmicznych sprawił, że przemysł kosmiczny jest jednym z najgorętszych sektorów dla inwestorów w Indiach. Ten prężny rozwój dostrzegają również światowi przywódcy. W zeszłym miesiącu, kiedy premier Modi spotkał się z prezydentem USA Joe Bidenem w Waszyngtonie, Biały Dom powiedział, że obaj przywódcy dążą do większej współpracy w gospodarce kosmicznej. A ambicje kosmiczne Indii nie kończą się na Księżycu czy Marsie. ISRO zaproponowało również wysłanie orbitera na Wenus. Otwarcie mówi się też o pierwszej indyjskiej misji załogowej, która miałaby wystartować już w 2024 roku. W nowym rozdaniu kosmicznych kart, Chiny i Indie zdetronizowały Rosję. Czy sierpniowe lądowanie to potwierdzi? Źródło: ISRO. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Dzisiaj na Księżycu miał osiąść pierwszy prywatny lądownik firmy iSpace. Japończycy nie mają powodów do radości
Japoński statek kosmiczny Hakuto-R mógł zostać pierwszym prywatnym lądownikiem, który osiądzie na powierzchni Księżyca. Na jego pokładzie znajdował się pierwszy łazik księżycowy Zjednoczonych Emiratów Arabskich. A łazik ten wyposażony jest w pierwszy księżycowy system sztucznej inteligencji zaprojektowany przez Kanadyjczyków.
W tym artykule: Lądowanie prywatnego pojazdu na Księżycu Na Księżycu wyląduje arabski łazik Misja księżycowa wykorzystuje sztuczną inteligencję Udział w misji ma też Europa Choć to księżycowy program Artemis budzi teraz największe emocje, to właśnie misja Hakuto-R miała okazać się najbardziej przełomowa dla dynamicznie rozwijającego się przemysłu kosmicznego. Do próby posadzenia japońskiego lądownika a Księżycu miało dojść dzisiaj, we wtorek 25 kwietnia około godziny 18.40 czasu środkowoeuropejskiego. Na miejsce lądowania wyznaczono krater Atlas, położony na południowo-wschodnim krańcu Mare Frigoris („Morze Zimna”). Lądowanie prywatnego pojazdu na Księżycu Sekwencja lądowania obejmowała kilka kroków. Jak wyjaśniają specjaliści z firmy iSpace, lądownik wyhamuje i zejdzie z orbity księżycowej, uruchamiając swój główny układ napędowy. Następnie, wykonując serię ustalonych komend, lądownik dostosuje swoje położenie i zmniejszy prędkość. To ma pozwolić mu miękko osiąść na powierzchni Księżyca. Cały proces ten potrwa około godziny. Wszystko jednak wskazuje na to, że lądownik rozbił się o powierzchnię Księżyca. Odbierane dane telemetrycznie nie zgadzały się z założeniami już kilometr nad powierzchnią. Wygląda na to, że lądownikowi nie udało się wyhamować i zamiast miękko osiąść na powierzchni, wbił się w nią. Doszło do tego przynajmniej na 30 sekund przed planowanym lądowaniem, co może wskazywać na niedostateczne wyhamowanie prędkości lądownika. Dane są wciąż zbierane i analizowane. W tej chwili iSpace chce pozyskać jak najwięcej informacji i ocenić, co poszło nie tak. Firma nadal planuje wysłać kolejne misje w 2024 i 2025 roku. Projekt komercyjnego lądownika Hakuto-R rozpoczął się dzięki konkursowi Google Lunar X Prize. Jednak iSpace oraz inni laureaci, w związku z niewywiązaniem się z umowy zakładającej wcześniejszy czas startu, nie otrzymali 30 milionów dolarów nagrody. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Mimo to prace koncepcyjne sprawiły, że Japończycy postanowili wdrożyć rozwiązania, które – jeśli się uda – będą pierwszą demonstracją tej technologii przewidzianą dla lotów komercyjnych. Lądownik został wystrzelony w grudniu 2022 roku dzięki rakiecie firmy SpaceX – Falcon 9. I właśnie to połączenie pokazuje, że przyszłość eksploracji kosmosu leży w prywatnych rękach. Na Księżycu wyląduje arabski łazik Ale lądownik to jedno, a to, co przenosi – drugie. Ładunek był bardzo ekscytujący. Pierwszy łazik księżycowy Zjednoczonych Emiratów Arabskich nosił nazwę Rashid. Został wyposażony w dwie kamery o wysokiej rozdzielczości, kamerę do mikrofotografii oraz w kamerę termowizyjną. Łazik był również wyposażony w sondę Langmuira, zaprojektowaną do badania księżycowej plazmy. To miało pomóc wyjaśnić, dlaczego pył księżycowy jest tak lepki. Zadaniem łazika było badanie powierzchni Księżyca oraz interakcji różnych powierzchni z cząstkami księżycowymi. Nazwa urządzenia to hołd dla zmarłego władcy Dubaju, szejka Rashida bin Saeeda Al Maktouma. Misja księżycowa wykorzystuje sztuczną inteligencję Jednak najbardziej przełomowa część misji została opracowana przez Kanadyjczyków. To oni zaprojektowali i dostarczyli algorytmy uczenia maszynowego, z których miał korzystać łazik. – Jeszcze nigdy algorytmy głębokiego uczenia maszynowego nie były testowane dalej niż na orbicie okołoziemskiej – napisali w oświadczeniu przedstawiciele kanadyjskiej firmy Mission Control. – Jeśli system się sprawdzi, ta technologia stanie się wyjątkowo użyteczna w kierowanym przez NASA programie powrotu na Księżyc Artemis – powiedział cytowany przez Space.com Ewan Reid, dyrektor generalny Mission Control Space Services. – Sztuczna inteligencja stanie się kluczowym narzędziem umożliwiającym podejmowanie decyzji na pokładzie statku kosmicznego. Udział w misji ma też Europa Swój udział w misji ma też Europejska Agencja Kosmiczna. To ona zaprojektowała eksperyment „Material Adhesion and Abrasion Detection”. Pod tą nazwą kryją się testy odpornościowe różnorodnych materiałów, jakie mogą być w przyszłości wykorzystywane na Księżycu. Próbki zostały przymocowane do kół łazika. Miało to sprawić, że będą narażone na tarcie i bliski kontakt z regolitem. Wszystkie fazy Księżyca w jednym kadrze. To zdjęcie podbija Internet Czy znasz wszystkie fazy Księżyca? Możesz je zobaczyć na niesamowitym zdjęciu zrobionym przez Jasona De Freitasa z Australii. Dodajmy, że lądowanie Hakuto-R było drugą próbą posadzenia na Księżycu komercyjnego lądownika. Izraelski pojazd Beresheet roztrzaskał się na powierzchni Srebrnego Globu w 2019 roku podczas podejścia. Lądownik przewoził swego rodzaju kapsułę czasu oraz wspomnienia osób, które przetrwały Holocaust. Dzisiejsze lądowanie można było oglądać na żywo poprzez kanał YouTube firmy iSpace. Źródło: iSpace. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Studenci prześcignęli NASA. Już w maju wyślą na Księżyc własny, autonomiczny łazik
Po Księżycu chodziło 12 Amerykanów. Po powierzchni jeździł też księżycowy samochód zaprojektowany dla NASA przez polskiego inżyniera Mieczysława Bekkera. Za to nigdy nie trafił na Księżyc łazik z amerykańską flagą. To się niedługo zmieni dzięki grupie studentów, absolwentów i wykładowców z Carnegie Mellon University w Pensylwanii.
W tym artykule: Pierwszy amerykański łazik na Księżycu NASA wyśle łazik na Księżyc dopiero za rok Studencki łazik księżycowy Iris Studenci wysyłają na Księżyc kapsułę czasu Prywatne misje księżycowe Pierwsze próby robotycznej eksploracji Księżyca miały miejsce w zaledwie rok po wystrzeleniu na orbitę pierwszego sztucznego satelity – Sputnika. A chociaż zakończyły się niepowodzeniem, przetarły szlak badaniom in situ, a nie jedynie takim z wykorzystaniem teleskopów naziemnych. Jako pierwsza na powierzchnię Księżyca dotarła w 1959 roku radziecka sonda Łuna 2. Po niej Srebrny Glob eksplorowały liczne sondy i orbitery oraz łącznie siedem łazików. Wśród nich trzy osobowe pojazdy programu Apollo. Pierwszy amerykański łazik na Księżycu Dwa łaziki – Yutu i Yutu 2 – umieścili na Księżycu Chińczycy. Amerykanie nigdy nie eksplorowali naszego naturalnego satelity przy użyciu zdalnie sterowanych lub autonomicznych pojazdów. To się właśnie zmienia. View oEmbed on the source website Łazik Iris, którego start jest zapowiadany na maj tego roku, został opracowany przez studentów, wykładowców i absolwentów Carnegie Mellon University w Pensylwanii w ciągu trzech lat. Iris ma zostać wyniesiony na Księżyc w ramach programu NASA Commercial Lunar Payload Services (CLPS), który jest próbą współpracy agencji z komercyjnym przemysłem kosmicznym. Pierwotny plan zakładał wystrzelenie łazika na przełomie 2021 i 2022 roku. Jednak niepowodzenia związane z rozwojem programu powrotu na Księżyc Artemis sprawiły, że termin przesunięto. NASA wyśle łazik na Księżyc dopiero za rok Co ciekawe, amerykańscy studenci wyprzedzili swoim łazikiem NASA. Automatyczny łazik amerykańskiej agencji kosmicznej, nazwany VIPER (Volatiles Investigating Polar Exploration Rover), ma wystartować w kierunku Księżyca najwcześniej w 2024 roku. VIPER ma docelowo osiąść na południowym biegunie Księżyca. Tam oceni i zbada miejsca koncentracji lodu wodnego. Lód wodny jest konieczny do podtrzymania ludzkiej obecności na Księżycu oraz w innych interesujących lokalizacjach, jak Mars. Łazik VIPER ma wielkość wózka golfowego i wyposażony jest w liczne instrumenty badawcze oraz w kamery. Studencki łazik księżycowy Iris Natomiast Iris to niewielkie urządzenie o masie zaledwie dwóch kilogramów. Podwozie łazika ma wielkość pudełka na buty. Koła zostały wykonane z włókna węglowego i są wielkości kapsli. Łazik nie jest wyposażony w skomplikowane instrumenty badawcze. Jego 60-godzinna misja będzie skupiać się na robieniu zdjęć powierzchni Księżyca. Iris przetestuje również nowe techniki lokalizacji, przesyłając dane o swojej pozycji na Ziemię. Studenci wysyłają na Księżyc kapsułę czasu Oprócz Iris, zespół Carnegie Mellon planuje wysłać na Księżyc instalację artystyczną o nazwie MoonArk. Jest to maleńka kapsuła czasu wypełniona wierszami, muzyką, obrazami i małymi przedmiotami. Dylan Vitone, profesor w Carnegie Mellon i dyrektor MoonArk, napisał w oświadczeniu, iż jego grupa chciała stworzyć „projekt kopalny”. Czyli artefakt, który połączy odkrywcę ze złożonością myśli, emocji i praktyk życiowych odległej epoki. Druga, identyczna arka jest obecnie wystawiana w Smithsonian National Air and Space Museum. Prywatne misje księżycowe Łazik Iris oraz MoonArk wyruszą w kosmos na pokładzie rakiety Vulcan Centaur, należącej do United Launch Alliance. Na powierzchnię Księżyca przetransportuje je lądownik Peregrine firmy Astrobotic z Pittsburgha. Start zaplanowano nie wcześniej niż na 4 maja 2023 r. Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących ek... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiezyc-potrzebuje-wlasnej-strefy-czasowej-internetu-i-wlasnego-gps-a-jak-je-stworzyc-fot-jaxa-nhk-97abd32.jpg" width="938" height="528" alt="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" title="Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Jak je stworzyć? (fot. JAXA/NHK)" /> Data wcale nie jest przypadkowa. Fani science fiction świętują wówczas Międzynarodowy Dzień Gwiezdnych Wojen (Star Wars Day). Ta saga była dla wielu współczesnych naukowców pierwszą inspiracją do eksploracji kosmosu. – Setki studentów naszego uniwersytetu poświęciło tysiące godzin na skonstruowanie Iris – napisał w oświadczeniu Raewyn Duvall, pracownik naukowy Carnegie Mellon University i dowódca misji. – Pracowaliśmy nad tą misją przez lata. Ustalenie daty startu jest ekscytującym krokiem dla nas wszystkich. Upłynęło zaledwie kilkanaście lat, odkąd w kosmosie zaczęły pojawiać się konstruowane przez studentów cubesaty. Te niewielkie i proste satelity stanowią znakomitą praktykę dla inżynierów. Wiele wskazuje na to, że dzięki studentom i wykładowcom Carnegie Mellon University w Pensylwanii w kosmos zaczną latać coraz bardziej skomplikowane urządzenia wykonane w ramach praktyk inżynieryjnych. Właśnie takie, jak łaziki. Źródła: Carnegie Mellon University, Iris Lunar Rover. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łazik Perseverance założył pierwszy pozaziemski magazyn próbek. Jak trafią z Marsa na Ziemię?
Łazik marsjański Perseverance zakończył prace nad pierwszym magazynem na innej planecie. Zebrał zestaw 10 podwójnych próbek geologicznych z obszaru krateru Jezero. Połowę z nich przechowuje we własnym zasobniku, drugą połowę pozostawił w obszarze zwanym Three Forks (trzy widelce). Magazyn będzie służył jako zapasowy. Na wypadek, gdyby Perseverance nie mógł dostarczyć próbek pokładowych do lądownika rakietowego, który zabierze je w kierunku Ziemi.
Niedługo, bo 18 lutego 2023 roku, miną dwa lata od chwili, gdy zaprojektowany i wykonany przez Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) ciężki robot-laboratorium Perseverance osiadł bezpiecznie na Marsie. Głównym obszarem badań Percy’ego jest astrobiologia. Szukanie szczątkowego marsjańskiego życia lub szczątków tegoż życia było bezpośrednim powodem posadzenia łazika w bogatym geologicznie obszarze dawnej delty rzecznej. Łazik miał pobierać interesujące z naukowego punktu widzenia próbki gleby i zamykać je w szczelnych, tytanowych tubach. Te mają trafić na Ziemię wraz z misją Mars Sample Return. To najbardziej skomplikowana i wielotorowa misja, jaką kiedykolwiek zaprojektowano. Wiadomość o tym, że Percy zdeponował ostatnią, dziesiątą próbkę pierwszego magazynu, przyszła do JPL w niedzielę, 29 stycznia. Cały proces był skomplikowany, a wpływ na niego miała… agresja Rosji na Ukrainę. W misji Mars Sample Return mieli wziąć udział Rosjanie Otóż pierwotnym założeniem misji Mars Sample Return było wysłania po próbki łazika aportującego, Fetch-Rover. Miał on wylądować na Czerwonej Planecie wraz z pojazdem Mars Ascent Vehicle (MAV). Łazik miał zebrać porozrzucane tuby z zamkniętym w nich materiałem geologicznym, a następnie dostarczyć je do MAV-a. Trafiłyby wówczas do zasobnika rakiety, która wyniosłaby je na orbitę. Tam ładunek miałby zostać przejęty przez inny statek kosmiczny, który dostarczyłby próbki na Ziemię. Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? Trwająca od półtora roku misja łazika Perseverance przynosi kolejne rewelacyjne dane. Badacze poinformowali m.in. o odnalezieniu na Marsie zielonych kryształów. Ale sensację wzbudziły najno... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-perseverance-znalazl-na-marsie-zwiazki-organiczne-czy-to-dowod-na-istnienie-marsjanskiego-zycia-fot-nasa-jpl-caltech-asu-msss-59e4e7e.jpg" width="938" height="528" alt="Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? (Fot. NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS)" title="Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? (Fot. NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS)" /> Kłopot w tym, że łazik aportujący miał być zbudowany przez Europejską Agencję Kosmiczną w porozumieniu z Roskosmosem. A porozumienie to zostało zerwane niedługo po tym, jak wojska rosyjskie weszły na teren Ukrainy. Trzeba było wymyślić coś nowego, w dodatku w trakcie trwającej kampanii naukowej. Specjaliści z JPL uznali, że sam łazik Perseverance może dostarczyć próbki do MAV-a. Ale co, gdyby jednak uległ awarii lub wjechał w miejsce, z którego nie będzie mógł się ruszyć? Wówczas cała ogromna i kosztowna misja musiałaby zostać spisana na straty. Dwa zbiory próbek – na wszelki wypadek Wymyślono więc, że wraz z MAV-em na Marsa trafią dwa niewielkie helikoptery w typie świetnie się sprawującego Ingenuity. Każdy z nich będzie wyposażony w robotyczne ramię, które pochwyci próbkę, a helikopter zaniesie ją do MAV-a. Trafią tam aż dwa helikoptery, bo NASA lubi mieć plan zapasowy, a nawet plan zapasowy do planu zapasowego. Właśnie dlatego Percy zbiera podwójne próbki. Te pozostawione w rejonie Three Forks są zapasem na wypadek, gdyby łazik nie dowiózł do MAV-a próbek przechowywanych we własnym zasobniku. Wszystkie zostały ułożone wzdłuż zygzakowatej linii i rozmieszczone co około 5 do 15 metrów od siebie. Tuby mają nadajniki, które pozwolą na zlokalizowanie ich przez helikoptery aportujące. Dodatkowo miejsce ich zdeponowania zostało dokładnie zmapowane przez zespół pracujący nad misją. Docelowo łazik ma zebrać kilkadziesiąt próbek geologicznych w wyznaczonych obszarach krateru Jezero. Naukowcy misji uważają, że magmowe i osadowe rdzenie skalne stanowią doskonały przekrój procesów geologicznych, które miały miejsce w tym miejscu krótko po uformowaniu się krateru prawie cztery miliardy lat temu. Łazik zdeponował również próbkę atmosferyczną i tak zwaną tubę „świadka” (witness tube), która służy do określenia, czy zbierane próbki mogą być zanieczyszczone materiałami, które przybyły na Marsa wraz z łazikiem. Dalszy ciąg misji Perseverance Wraz ze zdeponowaniem 10 próbek zakończyła się też część naukowa misji zwana Delta Front. Perseverance kieruje się teraz w górę delty. Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return Próbki marsjańskiej gleby i atmosfery mają przylecieć na Ziemię w 2033 r. Misja Mars Sample Return wzbudza jednak wiele niepokoju. Według jej krytyków pandemia pokazała, że sprowadzenie z ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-przywiezc-z-marsa-probki-i-nie-zanieczyscic-ziemi-nasa-zdradza-szczegoly-misji-mars-sample-return-fot-getty-images-5e018b0.jpeg" width="938" height="528" alt="Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return (Fot. Getty Images)" title="Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return (Fot. Getty Images)" /> – Perseverance będzie wspinał się drogą „Hawksbill Gap”, którą już wcześniej badał. Kiedy minie jednostkę geologiczną nazywaną przez nas „Rocky Top” (skalny szczyt), znajdzie się na nowym terytorium i rozpocznie część misji określaną mianem Delta Top – wyjaśnia Rick Welch, zastępca kierownika projektu Perseverance w JPL. – Odkryliśmy, że od podstawy delty do poziomu, na którym znajduje się „Rocky Top”, skały wydają się być utworzone w środowisku jeziora – powiedział Ken Farley, naukowiec projektu Perseverance z Kalifornijskiego Instytutu Technologicznego Caltech. – A te tuż nad Rocky Top wydają się pochodzić z obszaru ujścia rzeki do jeziora. Sądzimy, że wspinając się obraną teraz ścieżką, Perseverance natknie się na skały złożone z większych ziaren, a nawet na duże głazy. Materiały te prawdopodobnie pochodzą ze skał spoza Jezero, uległy erozji, a następnie zostały wymyte w kierunku krateru. Oznacza to, że już całkiem niedługo możemy spodziewać się kolejnych rewelacji odnalezionych przez robotycznego geologa i astrobiologa Perseverance. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA i japońska JAXA testują możliwości nowych łazików księżycowych na pustyni w Arizonie
Trwają testy nowego, budowanego przez Japończyków osobowego łazika księżycowego. Astronauci będą mieszkać i pracować wewnątrz pojazdu księżycowego przez 72 godziny. Dzięki temu inżynierowie będą mogli określić, czy jest on w stanie zapewnić bezpieczeństwo astronautom na Księżycu.
W tym artykule: Życie astronautów w warunkach symulowanych Łazik księżycowy napędzany wodorem Polak konstruktorem pierwszego łazika księżycowego Program rozwoju nowej technologii badania i przemieszczania się po Księżycu nosi nazwę D-RATS i trwa już ponad 30 lat. Jednak to właśnie trwająca misja wydaje się być tą najistotniejszą. Światowe agencje kosmiczne są u progu nowej ery eksploracji Księżyca. Wszystko za sprawą programu Artemis, który ma sprawić, że w 2025 roku, po ponad 50 latach przerwy, ludzie znowu staną na powierzchni Srebrnego Globu. Jednak teraz lecimy tam, by zostać i zbudować bazę. Właśnie to sprawia, że długotrwała praca w terenie oraz użycie różnorodnych narzędzi, w tym łazika, są kwestiami kluczowymi. Trwające testy D-RATS składają się z trzech misji symulacyjnych. Każda z nich trwa trzy dni. Pustynia w Arizonie dobrze symuluje warunki, jakich astronauci doświadczą w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Właśnie to miejsce zostało wybrane do lądowania podczas misji Artemis. Życie astronautów w warunkach symulowanych Misja astronautów na pustyni potrwa do 22 października. Skupi się przede wszystkim na dokładnym sprawdzeniu możliwości łazika księżycowego, konstruowanego przez Japońską Agencję Eksploracji Aerokosmicznej JAXA. Sześcioro astronautów z USA i z Japonii, w dwuosobowych zespołach, spędzi po 72 godziny na pustyni. Będą mieszkać w łaziku i wykonywać eksperymenty na pustyni. Zaskakująca hipoteza: Księżyc od miliardów lat sekretnie podkrada wodę z Ziemi Skąd się wzięła woda na Księżycu? Dotychczas zakładano, że jej źródłem były asteroidy uderzające w naszego naturalnego satelitę. Naukowcy zaproponowali właśnie dodatkowe wyjaśnieni... – Załoga będzie pracować w warunkach bardzo zbliżonych do prawdziwej misji. Będą przemieszczać się po pustyni łazikiem. A w razie dostrzeżenia interesujących naukowo struktur – zakładać skafandry kosmiczne, wychodzić na zewnątrz i badać region tak, jak uczyniliby to na Księżycu. Zespół kontroli misji w Centrum Kosmicznym w Houston będzie monitorował każdy ruch załogi i jej działania, pomagał im przestrzegać harmonogramu i rozwiązywać problemy – poinformowała NASA w komunikacie. Łazik księżycowy napędzany wodorem Nowy łazik księżycowy jest opracowywany przez JAXA przy współpracy z Toyotą i Honda Motors. Ma być napędzany wodorem i mieć maksymalny zasięg tysiąca kilometrów. – Ogniwa paliwowe, które wykorzystują czyste metody wytwarzania energii, emitują tylko wodę. Dostarczają też dużo energii, co czyni je szczególnie odpowiednimi do projektu realizowanego z JAXA – twierdzi Shigeki Terashi, wiceprezes wykonawczy Toyoty. Pojazd będzie miał długość sześciu metrów i wielkość dwóch mikrobusów. Będzie wykorzystywany nie tylko przez Japonię, ale także przez USA, Kanadę i inne kraje uczestniczące w Programie Artemis. Musi spełniać wiele wymogów. Po pierwsze, ma zapewnić ochronę przed promieniowaniem kosmicznym. Ma też być odporny na skrajne temperatury panujące na Księżycu. Wahają się tam one od minus 170 do 120 stopni Celsjusza. Konieczne są również specjalne opony. Projekt Artemis będzie pierwszą eksploracją Księżyca od około 50 lat, od czasu misji Apollo. Jego celem jest wysłanie statku kosmicznego przewożącego astronautów na orbitę księżycową w 2024 r., a następnie lądowanie na Księżycu w 2025 r. Pierwszy bezzałogowy statek kosmiczny miał wystartować pod koniec sierpnia tego roku. Jednak start został przełożony z powodu awarii silnika rakiety SLS i innych problemów. Nowa data startu ciężkiej rakiety księżycowej SLS została wyznaczona na 14 listopada. Polak konstruktorem pierwszego łazika księżycowego Przypomnijmy, że pierwszy i do tej pory jedyny osobowy łazik księżycowy zaprojektował Polak, inżynier Mieczysław Bekker. Był absolwentem i wykładowcą Politechniki Warszawskiej. Właśnie tam stworzył Laboratorium Pojazdów Specjalnych, gdzie projektował i testował maszyny, jakie miały zasilić Wojsko Polskie. Również tam opracował podstawy teorii współpracy koła lub gąsienicy z mało zwięzłym podłożem. Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-nasa-jpl-caltech-1b8bb37.jpeg" width="900" height="670" alt="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Jego plany zawodowe pokrzyżowała druga wojna światowa. Bekker wziął udział w wojnie obronnej. Następnie przedostał się do Francji, gdzie odnaleźli go specjaliści z kanadyjskiego Biura Badań Broni Pancernej i zaoferowali mu pracę. Jednak to wyjazd do USA i przyjęcie stanowiska dyrektora Instytutu Badań koncernu General Motors sprawiły, że Bekker zajął się kosmosem. Gdy na początku lat 60. ubiegłego wieku NASA ogłosiła konkurs na skonstruowanie pojazdu księżycowego, Bekker, dyrektor GM i wykładowca MIT, przystąpił do rywalizacji. Jego pojazd – Lunar Roving Vehicle. (LRV) miał ponad trzy metry długości, niespełna dwa metry szerokości i ważył około 200 kg. Mógł przewozić ładunki o masie do pół tony i pokonać dystans 100 km. Znalazł się na Księżycu już w 1971 roku podczas misji Apollo 15. Służył również przy dwóch kolejnych misjach i pozostaje na Księżycu do dziś. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Helikoptery odbiorą marsjańskie próbki gromadzone przez Perseverance. Zmiany w misji Mars Sample Return
Wraz z rakietą programu Mars Sample Return trafią na Czerwoną Planetę dwa helikoptery podobne do Ingenuity. Mają pomóc łazikowi Perseverance w przewiezieniu na stanowisko startowe zabezpieczanych właśnie próbek marsjańskiej gleby. Będzie to najbardziej złożona robotyczna misja w historii dotychczasowej eksploracji kosmosu.
W tym artykule: Z projektu Mars Sample Return odpadła Rosja Dwa helikoptery zamiast łazika na Marsie Helikoptery będą mogły zebrać dodatkowe dane Niedawno informowaliśmy o tym, że Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), współpracująca z NASA przy programie sprowadzenia na Ziemię próbek marsjańskiej gleby, będzie budowała specjalnego łazika, którzy zbierze pobierane przez Perseverance próbki. Dzięki temu miały one trafić do zasobnika rakiety. Ta z kolei miała je wynieść na orbitę, gdzie przechwyciłby je statek kosmiczny. Statek dostarczyć miał próbki na orbitę Ziemi, skąd w specjalnej kapsule opadłyby na powierzchnię naszej planety. Z projektu Mars Sample Return odpadła Rosja Jednak pierwotny plan musiał ulec zmianie. W budowie łazika „aportującego” – jak określają go naukowcy – miał partycypować Roskosmos, czyli rosyjska agencja kosmiczna. Ze względu na wojnę w Ukrainie i sankcje nałożone na Rosję, ESA zawiesiła wszelką współpracę z Roskosmosem, co wywołało różnorodne perturbacje. W tym problemy z pierwotnymi założeniami misji Mars Sample Return. – Ale NASA ma zawsze jakiś plan w zapasie. Skoro nie uda się skonstruować łazika aportującego, będziemy chcieli, aby to sam Perseverance dowiózł próbki do stanowiska rakiety Mars Ascent Vehicle (MAV). Bierzemy jednak pod uwagę, że do czasu wysłania na Marsa MAV-a, łazik może przestać działać. Może zakopać się w grząskim piasku lub ulec awarii – wyjaśnia Artur Chmielewski z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL/NASA), pracujący przy misji. Dwa helikoptery zamiast łazika na Marsie – Dlatego dodatkowo wyślemy na Marsa dwa małe helikoptery, analogiczne do świetnie spisującego się Ingenuity. Każdy z helikopterów będzie wyposażony w prosty manipulator zdolny podnieść namierzoną próbkę i przetransportować ją na wyznaczone miejsce – dodaje inżynier. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... W 2028 powinien wystartować z Ziemi lądownik, który posadzi na Marsie rakietę MAV oraz dwa mini-śmigłowce. Projekt ma nawiązywać do lądowania Perseverance z 2021. Wówczas pierwszy pozaziemski helikopter był ukryty w zasobniku łazika. Dwa planowane śmigłowce będą nieco cięższe od Ingenuity oraz wyposażone w koła, aby móc poruszać się po powierzchni Marsa. Jednak głównym nowym wyposażeniem będzie prosty manipulator. Czyli ramię zdolne zacisnąć się na zbiorniku z próbką. Helikoptery będą mogły zebrać dodatkowe dane – Liczymy jednak na to, że to sam Perseverance dowiezie próbki na stanowisko. Co oznacza, że musimy mieć też plan zapasowy dla helikopterów. Właśnie toczymy rozmowy z naukowcami, którzy, mamy nadzieję, zasugerują nam, w jakie instrumenty badawcze powinniśmy wyposażyć nasze helikoptery. Chodzi o to, by zebrać interesujące naukowo dane – wyjaśnia Artur Chmielewski. – Poza wartością naukową istotnym kryterium będzie waga urządzeń. Helikoptery, chociaż będą nieco cięższe od ważącego niespełna dwa kilogramy Ingenuity, będą miały niewielki udźwig. W związku z tym, że ich głównym zadaniem ma być przetransportowanie próbek, nie możemy ich dodatkowo zbytnio dociążać. Dlatego każda dodatkowa kamera lub próbnik będą musiały być ultralekkie – dodaje inżynier. Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/marsjanski-lazik-perseverance-od-120-dni-ma-pasazera-na-gape-co-nim-jest-fot-nasa-jpl-caltech-a244ff0.jpeg" width="931" height="700" alt="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Jak wyjaśnia, sama misja jest bardzo wielkim wyzwaniem inżynieryjnym. M.in. dlatego, że zakłada współdziałanie wielu różnych robotów. W dodatku współdziałanie na innej planecie, bez możliwości bezpośredniego sterowania „na żywo”. Jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, orbiter z marsjańskimi próbkami miałby powrócić na Ziemię w 2033 roku i wylądować na pustyni w Utah. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy?
Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na namacalne poznanie innej planety.
W tym artykule: Łazik księżycowy. Pierwszy był Łunochod Łazik marsjański – co robi Perseverance? Łazik marsjański – początki eksploracji Marsa Łazik marsjański – Sojourner, Spirit i Opportunity Łazik marsjański – jak jest sterowany? Łazik planetarny, lub z angielskiego rover, to poruszające się urządzenie służące do eksploracji księżyców i planet Układu Słonecznego. Ta szumna nazwa odnosi się w tej chwili tak naprawdę do eksploracji jednego Księżyca oraz jednej planety – Marsa. Tylko w tych pozaziemskich lokalizacjach działały i wciąż działają łaziki. Każdy łazik wyposażony jest w szereg sensorów i kamer. Niektóre mogą też pobierać próbki gleby i poddawać je wstępnej analizie. Łaziki są jeżdżącymi, pozaziemskimi laboratoriami. Ich historia sięga 1969 roku, tego samego, w którym załoga Apollo 11 wylądowała na Księżycu. Łazik księżycowy. Pierwszy był Łunochod Pierwszym robotem, który miał wylądować na Księżycu, był radziecki Łunochod, teraz określany jako „łazik zero”. Niestety, nie dotarł na miejsce, ponieważ uległ zniszczeniu podczas nieudanego startu, do którego doszło 19 lutego 1969 roku. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... Przed łazikami na Księżyc dotarli ludzie. Jednak już w listopadzie 1970 roku na Srebrny Glob trafił Łunochod 1, który przez 30 lat dzierżył tytuł najdłużej działającego łazika planetarnego. Pracował aż przez 11 miesięcy, co jest bardzo dobrym wynikiem. Szczególnie, jeśli weźmie się pod uwagę, że wszechobecny na Księżycu pył zmienia się pod wpływem promieniowania kosmicznego w plazmę, która wpływa destrukcyjnie na części mechaniczne. Łunochod był stosunkowo dużą i bardzo masywną konstrukcją. Ważył ponad 750 kilogramów i przypominał balię na metalowych kołach. Jednak był ewidentnym przełomem w historii robotycznej eksploracji kosmosu. Jego misja miała trwać zaledwie trzy dni, trwała 11 miesięcy. Po wylądowaniu na terenie tzw. Morza Deszczów przejechał niespełna 200 metrów. Jednak to wystarczyło, by wysłać na Ziemię 26 zdjęć i dokonać analizy pobranych próbek księżycowego regolitu. Jego kolejna wersja – Łunochod 2 – przejechał po Księżycu aż 39 kilometrów. Innym typem księżycowego łazika był LRV, czyli Lunar Roving Vehicle używany w trakcie trzech ostatnich misji programu Apollo do transportowania sprzętu oraz samych astronautów. Ten łazik nie był jeżdżącym laboratorium, lecz sprawnym czterokołowym pojazdem typu „buggy”. Podczas swojej ostatniej misji – Apollo 17 – pobił on rekord prędkości na Księżycu, osiągają 18 km/godz. Co ważne, za projektem rovera stał inżynier Mieczysław Bekker. To absolwent Politechniki Warszawskiej i żołnierz, który w 1942 roku przyjął propozycję Kanadyjczyków i przeniósł się do Ottawy, by opracowywać pojazdy opancerzone. Łazik marsjański – co robi Perseverance? Współczesna robotyczna eksploracja kosmosu to zaawansowane technologicznie misje i naszpikowane sensorami ruchome laboratoria, jak Perseverance („Wytrwałość”). Ten ogromny, porównywalny wielkością do SUV-a (wymiary 2,9x2,7x2,2 m), ciężki (1025 kg) łazik ma skupić się na życiu. Zarówno tym przeszłym, jeśli takowe na Marsie istniało, jak i przyszłym. Łazik bada Krater Jezero, bogate geologicznie środowisko, dawną deltę rzeki. To właśnie w takim miejscu najłatwiej natrafić na ślady ewentualnego życia. Pierwsza panorama 360° z Marsa, do tego z dźwiękiem. Teraz możesz poczuć się, jak byś tam był Łazik Perseverance NASA uchwycił zupełnie nową panoramę powierzchni Marsa. Tym razem w 360° i dźwiękiem świszczącego na Czerwonej Planecie wiatru. W ten sposób powstało nagranie pozwala... Perseverance pobiera również próbki gleby, które mają zostać w przyszłości przetransportowane na Ziemię w ramach opracowywanej właśnie misji Mars Sample Return. Prowadzi również eksperymenty, których wyniki posłużą przyszłym marsonautom. Jednym z nich jest „MOXIE”. To eksperyment mający sprawdzić, czy z marsjańskiego dwutlenku węgla można wyprodukować tlen. Eksperyment poszedł pomyślnie, w kwietniu 2021 roku MOXIE wytworzył tlen. Projekt urządzenia oparty jest o wcześniej skonstruowany tzw. MIP, czyli Mars In-situ propellant production Precursor. Został on stworzony dla odwołanej misji lądownika Mars Surveyor 2001. I tutaj dotykamy istotnej kwestii: rozróżnienia pomiędzy łazikami i lądownikami. Łazik marsjański – początki eksploracji Marsa Robotyczna eksploracja Marsa rozpoczęła się wraz radzieckim lądownikiem Mars 2, który w sierpniu 1972 roku rozbił się o powierzchnię Czerwonej Planety. Musiało minąć jeszcze kilka lat, nim na Marsie osiadły bezpiecznie lądowniki NASA Viking 1 i Viking 2. I chociaż przez wiele lat były to najbardziej udane misje marsjańskie, a sam program oceniono bardzo wysoko, to Vikingom brakowało jednego – możliwości poruszania się po Marsie. Bo lądownik, jak sama nazwa wskazuje, ma wylądować i na tym kończy się jego ruch. Bada otoczenie, analizuje próbki, przekazuje dane z sensorów i to byłoby na tyle. Czy zdołamy przekształcić kiedyś Marsa w drugą Ziemię? Obecnie istnieje kilka planów umieszczenia astronautów i osadników na Marsie. Ale jeśli naprawdę chcemy tam kiedyś zamieszkać, będziemy musieli przeprowadzić gruntowną transformację plan... Lądownikiem była też sonda InSight, która osiadła na Marsie w listopadzie 2018 roku. To na potrzeby tej misji został wykonany tzw. kret, czyli penetrator mający wbić się pod powierzchnię planety. Niestety ,lądownik osiadł na warstwie regolitu nienadającej się do tego typu badań. Kret nie mógł wbić się na odpowiednią głębokość, a sam lądownik nie miał jak się przemieścić. Łazik marsjański – Sojourner, Spirit i Opportunity Dlatego optymalnym rozwiązaniem jest jednak łazik. Historycznie pierwszym łazikiem marsjańskim był niewielki, sześciokołowy Sojourner misji Pathfinder. Łazik miał wymiary 65x50x40 cm, ważył nieco ponad 10 kg i zasilany był panelami słonecznymi. Oddalał się od lądownika na zaledwie kilkanaście metrów, mimo to wykonał kilkanaście analiz chemicznych i przesłał ponad 550 zdjęć. Posłuchajcie jak brzmi Mars! Nie chodzi tu o znanego artystę o nazwisku Bruno Mars, a o nagrania wykonane przez łazika NASA Perseverance na powierzchni Marsa. Dzięki niemu było już wiadomo, że aby poznać Marsa, należy badać go przy użyciu ruchomych robotów. Jednak na kolejne łaziki trzeba było zaczekać prawie 10 lat. W 2003 roku na Marsie wylądowały bliźniaki Spirit i Opportunity. Były znacznie większe niż Sojourner. Ich wymiary to 1,6x2,3x1,5 m a masa – 185 kg. Zaprojektowane i wykonane w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL), miały pracować na Marsie zaledwie 90 dni. Jednak pracowały odpowiednio 3 i 15 lat. Dzięki nim poznaliśmy warunki panujące na Marsie, dowiedzieliśmy się dużo o procesach chemicznych i geologicznych panujących na planecie i uzyskaliśmy ogromną bazę zdjęciową. Bliźniaki, a szczególnie najdzielniejszy łazik marsjański w historii, czyli Oppy (skrót od Opportunity) rozpoczęły też istną światową łazikomanię. Podstrona NASA, na której publikowano informacje przekazywane przez Oppy’ego, była najczęściej odwiedzaną podstroną agencji. A gdy panele łazika zostały przysypane piaskiem, co w konsekwencji doprowadziło do zakończenia misji w 2018 roku, tysiące ludzi z całego świata wysłało łazikowi wirtualne kartki z życzeniami powrotu do zdrowia. Łazik marsjański – jak jest sterowany? Wspomniane JPL jest głównym miejscem projektowania, wykonywania i dowodzenia misjami łazików NASA. Funkcjonuje w nim tzw. Mars Yard, czyli magazyn i tor marsjański, gdzie przechowywane są bliźniacze wersje łazików marsjańskich. Służą do rozwiązywania na Ziemi problemów, z jakimi stykają się łaziki na Marsie. Dzięki tym testom naukowcy wiedzą, jakie komendy wprowadzić, by rozwiązać problemy urządzeń pracujących na odległej planecie. Chiński łazik przesłał pierwsze zdjęcie z Marsa i selfie z momentu lądowaniu Panele słoneczne, robotyczne ramiona i anteny, a w tle rdzawy skalisty krajobraz. Tak wygląda pierwsza fotografia, jaką łazik Zhurong przesłał do centrum kosmicznego w Chinach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/149fc779c1586ce3f2aca127b453c36f007f31b7-bce0c99.jpeg" width="938" height="528" alt="Łazik Zhurong, nazwany tak na cześć mitycznego chińskiego boga ognia, wylądował na Marsie 15 maja (fot. Twitter/@MarsZhurong)" title="Łazik Zhurong, nazwany tak na cześć mitycznego chińskiego boga ognia, wylądował na Marsie 15 maja (fot. Twitter/@MarsZhurong)" /> Wszystkie łaziki marsjańskie, łącznie z nowoczesnym Perseverance, są sterowane z Ziemi. Właśnie dlatego poruszają się wyjątkowo wolno przemierzając dziennie po kilkanaście–kilkadziesiąt metrów. Jest to związane z czasem niezbędnym na przesłanie sygnału. W optymalnym ustawieniu Ziemi i Marsa, czas pomiędzy wysłaniem informacji z Marsa, a odebraniem przez łazika komendy z Ziemi, to minimum 15 minut. I to jeśli wszystko działa sprawnie. Gdy układ planet się zmienia, ten czas może się wydłużyć do kilkudziesięciu minut, a nawet godziny. Gdyby łazik jechał szybko, operator nie miałby możliwości zareagowania w sytuacji, gdy na ścieżce robota znalazłaby się niebezpieczna rozpadlina lub kamień. W JPL opracowywane są jednak algorytmy sztucznej inteligencji, które, współpracując z ziemskim operatorem, miałyby pomóc w lepszym wytyczaniu trasy łazikom. Innymi pomocnikami będą kolejne wersje helikopterów marsjańskich, takich jak Ingenuity, które również będą mogły pomagać w wyborze optymalnej ścieżki. Bo wiele wskazuje na to, że zanim człowiek postawi nogę na Marsie, będzie to jeszcze przez długi czas jedyna planeta Układu Słonecznego zamieszkała wyłącznie przez roboty.
Ingenuity po pierwszym locie na Marsie! Ten dzień przejdzie do historii
Kosmiczny helikopter Ingenuity właśnie przeszedł do historii dzięki temu, że jako pierwsza maszyna w historii wzbił się w powietrze i odbył krótki lot na Marsie. To pierwszy w historii kontrolowany lot w atmosferze innej planety.
„Musimy to uczcić” - powiedziała po udanym locie kierowniczka projektu Ingenuity, MiMi Aung. Po otrzymaniu i przeanalizowaniu wstępnych danych, potwierdzających udany lot testowy Ingenuity, Aung pogratulowała też wszystkim członkom zespołu. Lot Ingenuity na Marsie był krótki, ale przełomowy. W razie niepowodzenia próbnego startu, helikopter musiałby zakończyć swoją misję, zanim jeszcze zdążył ją na dobre rozpocząć. Zresztą istniało ryzyko, że właśnie tak się stanie. Próbny lot Ingenuity początkowo planowany był na początek kwietnia. Pierwsze zdjęcia z Marsa w kolorze. Helikopter Ingenuity zaczyna eksplorację Czerwonej Planety Fotografia przedstawia dno marsjańskiego krateru Jezero i część dwóch kół łazika Perseverance - podają przedstawiciele NASA w opisie fotografii. Ingenuity przybył na Marsa w lutym, przytwierdzony do brzucha łazika Perseverance. Ten pierwszy w swoim rodzaju kosmiczny mini-helikopter dał nam pierwszą możliwość sprawdzenia, czy technologia lotu z napędem zadziała w niezwykle rzadkiej atmosferze Marsa. Udany lot oznacza, że podobne maszyny będą wysyłane w kolejne misje na Marsa. Choć ważący zaledwie 1,8 kilograma śmigłowiec nie posiada żadnych instrumentów naukowych, to niewykluczone, że jego „następcy” będą w takie narzędzia wyposażeni. Misja Ingenuity w dużej mierze polega na przeprowadzeniu właściwych testów funkcjonalności i działania wiropłatu poza ziemskimi warunkami. Ponieważ atmosfera na Marsie stanowi zaledwie 1 procent gęstości ziemskiej atmosfery, Ingenuity ma nieproporcjonalnie duże łopaty wirnika, w porównaniu ze swoim maleńkim korpusem. Aby wzlecieć w powietrze śmigła muszą obracać się z oszałamiającą prędkością 2500 obrotów na minutę. View oEmbed on the source website 4 kwietnia helikopter odłączył się od łazika, z którym przybył na Czerwoną Planetę, a następnie osiadł w kraterze Jezero. Następnie Perseverance odjechał od helikoptera, aby dać mu przestrzeń do pierwszego lotu oraz umożliwić naładowanie się. Ingenuity samodzielnie ładuje się za pomocą pokładowego panelu słonecznego i ogniw umieszczonych na łopatach śmigła. Po naładowaniu baterii, mini-helikopter przeszedł serię testów. 9 kwietnia przeprowadzono test wirnika przy dużej prędkości, który zakończył się niepowodzeniem. To zmusiło inżynierów NASA do przesunięcia próbnego lotu o kilka dni. Test – tym razem udany – powtórzono 16 kwietnia, co pozwoliło na przeprowadzenie najważniejszego sprawdzianu – pierwszy lot. – Robimy wszystko, co w naszej mocy, aby odnieść sukces, ale wiemy również, że być może będziemy musieli spróbować ponownie. W inżynierii zawsze istnieje niepewność, ale to właśnie sprawia, że praca nad zaawansowaną technologią jest tak ekscytująca i satysfakcjonująca – mówiła jeszcze przed poniedziałkowym startem MiMi Aung z Laboratorium Napędów Odrzutowych JPL NASA. Na szczęście dzisiejsza próba zakończyła się sukcesem. NASA transmitowała całe wydarzenie online, a zapis próbnego lotu możecie znaleźć tutaj. View oEmbed on the source website Cały lot nie trwał długo, bo zaledwie około 90 sekund. Helikopter wzleciał nad powierzchnię Marsa, z powietrza wykonał dwa zdjęcia i wylądował na wyznaczonym przez inżynierów NASA lądowisku. Całej misji przyglądał się Perseverance, który zdołał już przesłać zdjęcie lecącego i przemieszczającego się helikoptera. NASA podkreśla, że lot Ingenuity na Marsie jest wyczynem porównywalnym do dokonania braci Wright, którzy byli pionierami lotnictwa na Ziemi. Ingenuity otworzył epokę lotów na innych planetach.
Pierwsze zdjęcia z Marsa w kolorze. Helikopter Ingenuity zaczyna eksplorację Czerwonej Planety
Fotografia przedstawia dno marsjańskiego krateru Jezero i część dwóch kół łazika Perseverance - podają przedstawiciele NASA w opisie fotografii.
Ważący zaledwie 1,8 kg helikopter Ingenuity z powodzeniem oddzielił się od łazika Perseverance i „na własnych nogach” wylądował na powierzchni Marsa w sobotę 3 kwietnia. Niedługo po udanym rozłączeniu Ingenuity wykonał swoje pierwsze kolorowe zdjęcie powierzchni Czerwonej Planety i wysłał je do JPL NASA (Jet Propulsion Laboratory - Laboratorium Napędu Odrzutowego). Fotografia przedstawia dno marsjańskiego krateru Jezero i część dwóch kół łazika Perseverance - podają przedstawiciele NASA w opisie fotografii, którą oficjalnie zaprezentowano światu w poniedziałek. View oEmbed on the source website Łazik Percy wylądował w szerokim na 45 kilometrów kraterze Jezero 18 lutego 2021 z Ingenuity mocno przytwierdzonym do podwozia. 3 kwietnia „uwolnił” Ingenuity i odsunął się na pewną odległość od helikoptera, aby umożliwić mu przechwytywanie światła słonecznego, które musi dotrzeć do wiropłatu, aby zapewnić helikopterowi energię. Pierwszy próbny start Ingenuity zaplanowano na niedzielę 11 kwietnia. Helikopter ma wzlecieć nad powierzchnię Marsa, z powietrza wykonać dwa zdjęcia lądu i wylądować na wyznaczonym przez inżynierów NASA lądowisku. Cały test ma trwać zaledwie 90 sekund, jednak może przesądzić o powodzeniu całej misji Ingenuity. Uwieczniono tęczę na Marsie? NASA wyjaśnia Co właściwie sfotografował łazik Perseverance? Bracia Wright na Marsie Start Ingenuity to skomplikowana operacja. Aby doszedł do skutku spełnionych musi być wiele warunków, w tym odpowiednie warunki pogodowe na Marsie. Ingenuity rozpędzi wirniki do 2537 obrotów na minutę i jeśli wszystkie autotesty wyjdą pomyślnie, wystartuje. Będzie się wznosił z prędkością około 1 metra na sekundę, a gdy osiągnie pułap trzech metrów, ma pozostać na wysokości przez ok. 30 sekund. Potem ponownie osiądzie na powierzchni Marsa. Pierwszy lot na Marsie jest porównywany z wyczynem braci Wright. Zresztą, aby upamiętnić wielkich wynalazców i wizjonerów, Ingenuity niesie kawałek z samolotu braci Wright. Przygotowując się do próbnego lotu – Percy i Ingenuity zrobili sobie nawet pożegnalne selfie. Teraz bowiem marsjańscy partnerzy muszą się rozstać. NASA opublikowała to wyjątkowe zdjęcie w środę. Fotografia w rzeczywistości jest zbiorem 62 pojedynczych zdjęć wykonanych przez łazik. Widać na niej Percy’ego i oddalony o 4 metry helikopter. View oEmbed on the source website W najbliższych dniach Percy odjedzie jeszcze dalej od swojego towarzysza, aby udać się do miejsca zwanego Van Zyl Overlook, z którego będzie mógł obserwować lądowisko Ingenuity. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, helikopter w niedzielę wykona pierwszy w historii lot (z wykorzystaniem napędu) po niebie poza Ziemią. Tajna wiadomość ukryta na spadochronie marsjańskiego łazika. To piękne przesłanie Dla niewprawnego oka wzory na spadochronie łazika Perseverance to jedynie abstrakcyjne biało-czerwone pasy. Być może przyciągające wzrok, ale niewiele znaczące. Ale uważni obserwatorzy misj... Mały wielki zdobywca Celem zaplanowanego testu jest wykazanie, że ten tryb eksploracji jest wykonalny na Marsie. Jeśli Ingenuity będzie dobrze działać podczas zaplanowanej na miesiąc kampanii, obejmującej pięć lotów, przyszłe misje na Marsie również będą wyposażane w tego typu helikoptery. Będą one pełniły funkcje zwiadowców dla łazików, ale też samodzielnych odkrywców i eksploratorów – podaje NASA. Ingenuity może być przewodnikiem dla Percy’ego, jednak sam nie zawiera żadnych instrumentów badawczych czy naukowych. Może za to robić zdjęcia podczas swoich lotów, a te powinny być ostrzejsze niż fotografie autorstwa łazika, co zresztą można zobaczyć na przykładzie pierwszego przesłanego przez Ingenuity zdjęcia. Łazik spróbuje udokumentować pierwszy lot marsjańskiego helikoptera za pomocą systemu kamer MastCam-Z o wysokiej rozdzielczości. Jest nawet szansa, że Percy będzie mógł nagrać dźwięk lecącego Ingenuity za pomocą dwóch wbudowanych mikrofonów. Nie ma na to jednak żadnej gwarancji, biorąc pod uwagę, jak szybko dźwięk słabnie w rzadkiej marsjańskiej atmosferze – zapowiadają inżynierowie misji. Misja Ingenuity ma trwać zaledwie miesiąc. Możliwe, że helikopter i Percy więcej się nie spotkają, bo łazik ma do wykonania wiele istotnych zadań. Będzie szukał śladów życia na Marsie na dnie krateru Jezero, który – jak sądzą naukowcy - miliardy lat temu gościł deltę rzeki i duże jezioro. Percy ma również zebrać kilkadziesiąt próbek gruntu i skał, które zostaną dostarczone na Ziemię w ramach wspólnej kampanii NASA i Europejskiej Agencji Kosmicznej, być może już w 2031 roku. NASA wypuszcza oszałamiające wideo i audio prosto z Marsa 23 kamery i kilka mikrofonów dostarczają naukowcom z NASA krytycznych danych o otoczeniu Perseverance. Nam wszystkim frajdy, że możemy zobaczyć i posłuchać obcego świata.
Perseverance ma za sobą pierwszą jazdę próbną na Marsie. „Napęd zareagował znakomicie”
Łazik Perseverance w czasie pierwszej jazdy próbnej na powierzchni Marsa przejechał 6,5 metra. Celem testu nie było pokonanie jak największej odległości, a sprawdzenie sprawności systemów i mobilności pojazdu. Inżynierowie NASA ocenili, że jazda próbna zakończyła się sukcesem.
W tym artykule: Wyścig łazików Lądowisko im. Octavii E. Butler Perseverance, zwany w skrócie Percy’m, udał się na pierwszą krótką przejażdżkę w piątek – podała NASA. Łazik wykonał test mobilności, pokonując odległość 4 metrów do przodu, następnie obracając się w miejscu o 150 stopni i przesuwając kolejne 2,5 metra w obranym kierunku. Łącznie łazik pokonał więc zaledwie 6,5 metra. Cały test zajął Percy’emu 33 minuty. Sporo czasu zajmuje przesłanie odpowiednich komend nawigacyjnych z centrum dowodzenia na Ziemi do łazika znajdującego się na Marsie. Inżynierowie NASA stwierdzili, że udana jazda próbna Percy’ego jest „kamieniem milowym” w kalibracji systemu. – To była nasza pierwsza okazja, żeby „kopnąć w opony” i wysłać Percy’ego na przejażdżkę. Napęd na sześć kół w łaziku zareagował znakomicie. Teraz jesteśmy przekonani, że nasz system napędowy jest gotowy do użycia, i w ciągu najbliższych dwóch lat zabierze nas wszędzie tam, gdzie zaprowadzi nas nauka – powiedziała po udanych testach Anais Zarifian, inżynierka testowowania mobilności Mars 2020 Perseverance z Laboratorium Napędów Odrzutowych NASA. – Nie sądzę, żebym kiedykolwiek była bardziej szczęśliwa, widząc ślady kół, a widziałam ich wiele. To ogromny kamień milowy dla misji i zespołu ds. mobilności. Jeździliśmy po Ziemi, ale jazda na Marsie jest osiągnięciem ostatecznego celu – dodała. Wyścig łazików Teraz robotyczny odkrywca będzie mógł rozpocząć swoją naukową misję. Zgodnie z założeniami łazik powinien być w stanie regularnie pokonywać odległość ok. 200 metrów, aby badać teren wokół krateru Jezero, gdzie wylądował 18 lutego. Przetestowane zostały też już niektóre inne systemy łazika, a kolejne testy będą miały miejsce w najbliższych dniach. Wkrótce Percy będzie mógł opuścić Lądowisko Octavii E. Butler – jak nazwano miejsce lądowania Perseverance – i zacząć badać, co może skrywać ten zakątek Marsa. View oEmbed on the source website Percy jest stosunkowo szybki jak na łazik marsjański i może osiągać maksymalną prędkość 152 metrów na godzinę. To szybciej od starszego Curiosity, który mógł osiągać prędkość maksymalnie 142 m/h. Niestety Percy nie długo będzie rekordzistą prędkości na Marsie. Jeśli chiński łazik misji Tianwen-1 pomyślnie wyląduje na Czerwonej Planecie, szybko go wyprzedzi. Lądowanie chińskiego pojazdu – wciąż nieposiadającego oficjalnej nazwy – zaplanowano na przełom maja i czerwca. Jego prędkość na powierzchni Marsa ma osiągać nawet 200 merów na godzinę. Co prawda amerykański i chiński pojazd raczej nie spotkają się wśród czerwonych nizin i skał. Percy wylądował w kraterze Jezaro, około 2500 kilometrów od południowej części Utopia Planitia - miejsca, w którym lądować ma Tianwen-1. Lądowisko im. Octavii E. Butler Jak wszystko w tej przełomowej misji na Marsa, także miejscu lądowania Percy’ego musiano nadać odpowiednią rangę. NASA ogłosiła, że lądowisko będzie odtąd znane jako „Octavia E. Butler Landing”, czyli zostanie nazwane na cześć nieżyjącej już pisarki science-fiction. Octavia Estelle Butler była pierwszą Afroamerykanką, która zdobyła dwie prestiżowe nagrody literackie - nagrodę Hugo i Nebula. Przy czym laureatkami obu była więcej niż raz. Butler była też pierwszą autorką science-fiction, która zdobyła stypendium MacArthur. – Pionierskie prace Butler eksplorowały temat rasy, równości płci i człowieczeństwa, koncentrując się na doświadczeniach czarnych kobiet w czasach, gdy takich głosów w dużej mierze nie było w science fiction. Bohaterowie Butler uosabiali determinację i pomysłowość, dzięki czemu idealnie pasowali do misji łazika Perseverance i tematu pokonywania wyzwań – powiedziała dr Katie Stack Morgan na konferencji prasowej poświęconej pierwszym dniom łazika na Marsie. To nie pierwszy raz, kiedy Butler została uhonorowana w ten sposób. Jej imię nosi też asteroida 7052 Octaviabutler, a także góra na Charonie, największym księżycu Plutona, której nazwa brzmi Butler Mons. Octavia E. Butler w Polsce nie cieszy się wielką popularnością. Przetłumaczone na język polski zostały jedynie jej dwie najważniejsze książki: „Przypowieść o siewcy” i „Przypowieść o talentach”. Butler zmarła w 2006 roku.
Tajna wiadomość ukryta na spadochronie marsjańskiego łazika. To piękne przesłanie
Dla niewprawnego oka wzory na spadochronie łazika Perseverance to jedynie abstrakcyjne biało-czerwone pasy. Być może przyciągające wzrok, ale niewiele znaczące. Ale uważni obserwatorzy misji na Marsa potrzebowali zaledwie 6 godzin, aby odkryć zakodowaną na materiale wiadomość.
W tym artykule: Wszystko ma znaczenie Łazik Perseverance – zwany powszechnie Percy – wylądował na Czerwonej Planecie w czwartek 18 lutego. Aby bezpiecznie osiąść na powierzchni Marsa, łazik musiał skorzystać ze spadochronu. Czasza spadochronu składała się z białych i czerwonych pasów, co przykuło uwagę obserwatorów misji. Szybko okazało się, że wzór nie był przypadkowy, zawierał w sobie ukryte zakodowane przesłanie. „Internetowi detektywi” potrzebowali sześciu godzin, aby złamać szyfr. Wbrew podejrzeniom niektórych „zapis” ukryty na materiale spadochronu nie zawiera wiadomości dla Obcych, którzy mogliby natknąć się na Percy’ego na Marsie. Komunikat w języku angielskim brzmi „Dare Mighty Things”, co oznacza „odważ się na rzeczy wielkie”. NASA wypuszcza oszałamiające wideo i audio prosto z Marsa 23 kamery i kilka mikrofonów dostarczają naukowcom z NASA krytycznych danych o otoczeniu Perseverance. Nam wszystkim frajdy, że możemy zobaczyć i posłuchać obcego świata. Fraza ta była używana jako motto NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL), a zaczerpnięta została z przemówienia wygłoszonego przez amerykańskiego prezydenta Theodore'a Roosevelta w 1899 roku – wyjaśnia Science Alert. „O wiele lepiej jest odważyć się na wielkie rzeczy, odnieść chwalebne triumfy, nawet jeśli jest to porażka, niż zajmować pozycję z tymi biednymi duchami, które ani nie cieszą się, ani nie cierpią zbyt wiele, ponieważ żyją w szarym zmierzchu, który nie zna zwycięstwa ani porażki” - mówił ówczesny prezydent USA. View oEmbed on the source website O zaszyfrowanej w materiale spadochronu ukrytej wiadomości po raz pierwszy wspomniał Allen Chen, inżynier systemów w NASA. – Mamy nadzieję, że nasze wysiłki i inżynieria nie tylko pokażą niesamowitość nauki, ale także zainspirują innych. Czasami w naszej pracy zostawiamy w tym celu wiadomości, aby inni mogli je znaleźć. Dlatego zapraszamy wszystkich do spróbowania i pokazania swojej pracy – mówił w czasie transmisji z lądowania łazika. Internauci chętnie podjęli się zadania, a jako pierwszy – prawdopodobnie - na rozwiązanie zagadki wpadł student IT Abel Paf, który na Twitterze zamieścił zdjęcie spadochronu z krótki komentarzem: „Dare Mighty Things! Well done NASA!”. View oEmbed on the source website Student przyznał, że wiadomość została rozszyfrowana przez niego i jego ojca, którzy stwierdzili, że szewrony spadochronu są ułożone w koncentryczne pierścienie, które są zapisem binarnym. Czerwone sekcje odpowiadają 1, a białe 0. Pierścienie można podzielić na bloki, które reprezentują liczby. Następnie należy dodać 64, aby przejść do alfabetu w kodzie ASCII. Na przykład pierwsza litera w kodzie to 0000000100, co daje liczbę 4. Po dodaniu 64 uzyskamy 68, co w ASCII odpowiada literze D. Ten sposób wyjaśnia znaczenie wewnętrznych kręgów spadochronu. Z kolei zewnętrzny pierścień białych i czerwonych pasów zawiera litery i cyfry. Ten kod jako jeden z pierwszych złamał użytkownik Reddita podpisujący się jako tend0g. Okazuje się, że są to współrzędne geograficzne określające położenie NASA JPL - 34°11'58"N 118°10'31"W. Życie na Marsie mogło istnieć pod powierzchnią. Sugerują to nowe badania Organizmy potrzebują stabilnych warunków, źródła energii i ciekłej wody. Kiedy zatem mogło powstać życie na Marsie? Tę kwestię wyjaśniamy poniżej. Wszystko ma znaczenie Adam Steltzner z NASA JPL potwierdził, że internauci właściwie rozszyfrowali wiadomość. Nie jest to jednak jedyna tajna informacja przenoszona przez Percy’ego. Grafika przedstawiająca promienie Słońca, znajdująca się na plakietce zawierającej chip z nazwiskami i wiadomościami od Ziemian, zawiera kolejną wiadomość. Słoneczne promienie to w rzeczywistości zapisane kodem Morse’a hasło: „Explore As One”. View oEmbed on the source website Na podwoziu Percy’ego znajduje się rodzinny portret wszystkich marsjańskich łazików NASA, na których uwieczniono wspólnie Sojourner, Spirit, Opportunity, Curiosity, Perseverance i Ingenuity. Inżynierowie NASA przypominają, że Curiosity również zaniósł w kosmos ukrytą wiadomość. Była ona zapisana na kołach łazika, ale tu również trudno doszukiwać się poważniejszego przesłania. Były to bowiem jedynie litery JPL zapisane alfabetem Morse’a, które można było odczytać w
Nowe zdjęcia z Marsa. Czerwona Planeta w najlepszej rozdzielczości
Kiedy w ubiegłym roku w Stanach Zjednoczonych obchodzono Święto Dziękczynienia, mały łazik pracujący na Marsie skorzystał z okazji, aby zatrzymać się i rozejrzeć. Gdy ludzie odpoczywali, Curiosity badał rozległy, samotny marsjański krajobraz ze swojego miejsca na zboczu góry Sharp i starannie robił zdjęc
Rezultatem tej wyprawy jest zapierająca dech w piersiach panorama złożona z ponad 1000 pojedynczych zdjęć, których wykonanie zajęło w sumie 6,5 godziny w ciągu czterech dni. Ponieważ takie panoramy muszą być utrwalane w trakcie marsjańskiego dnia, aby zapewnić właściwe oświetlenie, Curiosity często jest zbyt zajęta innymi zadaniami, aby poświęcić czas na fotografowanie krajobrazu. Jednak okres świąt był do tego idealną okazją. – Podczas gdy większość osób z naszego zespołu było w domu i raczyło się świątecznym indykiem, Curiosity przygotowało tę ucztę dla oczu. Po raz pierwszy podczas misji poświęciliśmy nasze działania stworzeniu panoramy w 360 stopniach – powiedział Ashwin Vasavada, pracownik naukowy projektu Curiosity z NASA Jet Propulsion Laboratory. View oEmbed on the source website Opublikowane przez NASA zdjęcia pokazują region Glen Torridon, bogaty w minerały ilaste (zbudowane z uwodnionych glinokrzemianów glinu o charakterystycznej, warstwowej budowie krystalicznej) w warstwach skał osadowych. Region bardzo interesujący dla badaczy geologii Marsa. Curiosity w czasie swojej misji m.in. bada glebę Marsa, a odkrycia łazika pozwalają odkrywać bezcenne informacje o historii zmieniającego się klimatu Czerwonej Planety. Niestety zaplanowana na marzec konferencja naukowa Lunar and Planetary Science Conference, na której wiele z odkryć miało zostać zaprezentowanych, została odwołana z powodu epidemii koronawirusa. View oEmbed on the source website Miłośnicy Czerwonej Planety muszą więc cierpliwie zaczekać na nowy termin lub na ukazanie się wyników obserwacji w naukowych periodykach. Obecnie Curiosity wspina się w kierunku formacji na niższych zboczach góry Sharp – zwanej Greenheugh. W międzyczasie, aby umilić oczekiwanie na kolejne wieści z Marsa, możemy – nie ruszając się z domu – podziwiać jego piękno. Panoramę w pełnej rozdzielczości znajdziesz TUTAJ. Katarzyna Grzelak
Odkryliśmy na Marsie metan – donosi NASA, powołując się na wyniki badań łazika Curiosity. Gaz ten na Ziemi pochodzi niemal wyłącznie od organizmów żywych. Czy i na Marsie jest więc życie?
Jak informuje magazyn "Science", marsjańskich łazik znalazł także inne molekuły organiczne w skałach planety. Curiosity jest na Marsie od ponad dwóch lat. Bada wnętrze krateru Gale. I to właśnie w nim wykrył regularne emisje metanu do atmosfery. Rodzi to pytanie, jakie jest jego źródło - czy, podobnie jak 95 proc. metanu na Ziemi, pochodzi on od roślin i zwierząt? Naukowcy są ostrożni. Ich zdaniem marsjański metan może brać się z procesów geochemicznych lub źródeł, o których po prostu nie mamy jeszcze pojęcia. – Dokonaliśmy wielkiego odkrycia. Znaleźliśmy substancje organiczne na Marsie – powiedział na prasowej John Grotzinger z California Institute of Technology. – Może być tak, że substancje te pochodzą od organizmów żywych. Musimy po prostu brać pod uwagę taką możliwość. – Te okresowe znaczne wzrosty zawartości metanu w atmosferze – szybki wzrost, a później spadek – wskazują, że ich źródło musi być stosunkowo niewielkie – przypuszcza Sushil Atreya z uniwersytetu stanu Michigan, członek projektu Curiosity. – Może być wiele takich źródeł. Nie mamy jeszcze wiedzy pozwalającej określić, czy są one biologiczne czy geologiczne. Ale to jest jeszcze drugie, równie zagadkowe odkrycie Curiosity. Na skałach wewnątrz krateru odkrył on ślady erozji wodnej, a wewnątrz nich oraz molekuły organizne nieznanego pochodzenia.
Studenci z Politechniki Wrocławskiej zwyciężyli w zawodach marsjańskich łazików w podkieleckim Podzamczu.
European Rover Challenge nie jest nową imprezą, a raczej adaptacją na europejski grunt amerykańskiego cyklu University Rover Challenge. Skierowany jest do studentów uczelni technicznych zainteresowanych technologiami kosmicznymi. Budują oni roboty, które w przyszłości mogłyby posłużyć misjom kosmicznym do eksploracji Marsa. Mistrzostwa trafiły do Polski, bo nasi zawodnicy doskonale radzili sobie w poprzednich edycjach zawodów. Do Podzamcza zjechały zespoły z całego świata, m.in. Kolumbii, Indii, Egiptu. Rywalizacja odbywała się na polu imitującym powierzchnię Marsa. Co ważne, sterujący nie widzieli swoich pojazdów – kontrolowali je zdalnie, a ich oczami były kamery, w które wyposażono łaziki. Miało to odzwierciedlać okoliczności, jakie będą panować w czasie przyszłych misji marsjańskich. Najlepszy okazał się zespół Politechniki Wrocławskiej z łazikiem Scorpio, który zdobył łącznie 362 punkty. Drugie miejsce zajął Impuls z Politechniki Kieleckiej (178 punktów). Pełne wyniki na stronie organizatora: www.erc.roverchallenge.eu Kolejna edycja zawodów – ponownie organizowana przez Mars Society Polska – odbędzie się w 2015 roku tym samym miejscu. W tym roku imprezie towarzyszyła konferencja naukowa o tematyce marsjańskiej oraz piknik naukowo-technologiczny. Równolegle z rozpoczęciem imprezy otwarto też uroczyście Centrum Naukowe Leonardo da Vinci.
European Rover Challenge 2014 już w ten weekend w Polsce!
Już w najbliższy weekend w Podzamczu (woj. świętokrzyskie) odbędzie się największa impreza robotyczno-kosmiczna w tej części Europy.
Na południe Polski zjadą łaziki marsjańskie z całego świata. Konstruktorzy robotów konkurować będą podczas European Rover Challenge 2014. Wydarzeniu towarzyszyć ma międzynarodowa konferencja Człowiek w kosmosie z udziałem m.in. specjalistów z NASA. European Rover Challenge 2014 , w skrócie ERC, to europejskie zawody łazików marsjańskich, do których zgłosili się studenci uczelni z całego świata, m.in. Bangladeszu, Indii, Kolumbii, Egiptu, a także Polski. ERC organizowane są w Europie po raz pierwszy. Impreza rozszerza znaną już formułę zawodów University Rover Challenge odbywających się w Stanach Zjednoczonych, w których od kilku lat Polacy odnoszą ogromne sukcesy (m.in. konstruktorzy łazika z Białegostoku, czy z Wrocławia). W przeciwieństwie do amerykańskiej edycji, europejskie zawody są otwarte dla szerokiego grona publiczności. Zobaczyć pracę łazików będą mogli wszyscy chętni, którzy odwiedzą Regionalne Centrum Naukowo-Technologiczne w Podzamczu k. Chęcin w dniach 5-7 września. Łaziki w akcji Na drużyny i ich łaziki czekają cztery zadania symulujące eksploatację Marsa. Konkurencja inżynierska polegać będzie na przełączeniu włączników na reaktorze oraz pomiarze prądu i napięcia na zaciskach panelu kontrolnego. W misji transportowej łazik będzie musiał pobrać podzespoły znajdujące się w magazynie części i przetransportować je na przypisane stanowisko robocze. Natomiast w zadaniu naukowym, robot pobierze trzy próbki ziemi i bezpiecznie przewiezie je do bazy. Na koniec łaziki zmierzą się w rywalizacji terenowej – pokonaniu wyznaczonej trasy na podstawie współrzędnych geograficznych. Zadanie to będzie wykonywane bez podglądu z kamer, a jedynie przy użyciu danych z pokładowego systemu nawigacji. Na koniec drużyny zaprezentują swoje konstrukcje przed komisją sędziowską, w której zasiądą m.in. Robert Zubrin – założyciel organizacji The Mars Society oraz pomysłodawca załogowej misji na Marsa. Człowiek w Kosmosie Pasjonaci szeroko pojętej tematyki kosmicznej będą mogli wziąć udział w otwartej, trzydniowej konferencji Człowiek w Kosmosie. W programie znajdą się wystąpienia i dyskusje panelowe poświęcone kwestii obecności człowieka w kosmosie w kontekście trzech dziedzin: przedsiębiorczości, edukacji i medycyny. Wśród prelegentów są m.in. Scott Hubbard – pionier badań biologicznych na Marsie, który doprowadził do pomyślnego lądowania misji Mars Pathfinder – pierwszej sądy kosmicznej NASA przeznaczonej do badań Czerwonej Planety. Częścią konferencji będzie również panel dyskusyjny poświęcony sektorowi kosmicznemu w Polsce, możliwościom rozwoju i komercjalizacji innowacyjnych pomysłów młodych naukowców. Kosmiczne początki Centrum Nauki Leonardo da Vinci Podczas tego niezwykłego weekendu odbędzie się również oficjalne otwarcie Centrum Nauki Leonardo da Vinci. Na powierzchni 4 tys. m2 znajdzie się najnowocześniejszy sprzęt, tworzący niezwykły ogród doświadczeń, który poprzez zabawę, badania i doświadczenie pozwoli poznawać fizykę, chemię, matematykę, medycynę czy robotykę. Z okazji otwarcia zwiedzający będą mogli wziąć udział w niezwykłej wystawie Świat Leonarda, która przyjechała do Podzamcza z Mediolanu, a wcześniej zachwyciła mieszkańców Tokio czy Nowego Jorku. Wystawione zostaną modele mechanicznego lwa, machiny czasu, robota-żołnierza, a także kilkadziesiąt innych, trójwymiarowych prototypów maszyn stworzonych przez mistrza da Vinci. Podczas wystawy nie zabraknie również reprodukcji jego najsłynniejszych obrazów. Piknik Naukowo-Technologiczny Wydarzeniom towarzyszyć będzie dwudniowy Piknik Naukowo-Technologiczny. Latające drony, rakiety, roboty rozdające cukierki oraz symulator lotów to jedynie kilka jego atrakcji. Impreza pokaże wszystko to, co niezwykłe, najbardziej innowacyjne i najciekawsze w elektronice ostatnich lat: hybrydowe laptopy zmieniające się w tablety, smart-zegarki, laserowe klawiatury czy długopisy 3D, tworzący trójwymiarowe rzeźby. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w niezwykłych eksperymentach naukowych, warsztatach grupowych oraz zajęciach z budowania robotów,. Dowiedzą się, jak drukuje się w 3D oraz zobaczą wybuchy na Słońcu dzięki zaawansowanym technologicznie teleskopom. Ponadto będzie można spróbować sterować urządzeniami głosem lub gestami, a śmiałków zapraszamy do gry w warcaby z … robotem. European Rover Challenge to trzydniowe wydarzenie składające się z trzech odrębnych (ale powiązanych ze sobą logicznie i merytorycznie) części: 1. Międzynarodowych zawodów łazików marsjańskich – 5-7.09.2014 2. Międzynarodowej konferencji „Człowiek w kosmosie” – 5-7.09.2014 3. Pikniku Naukowo-Technologicznego – 6-7.09.2014 Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny.
European Rover Challenge tym razem w Polsce!
W ostatnich latach młodzi naukowcy z polskich politechnik tak dobrze radzili sobie w zawodach marsjańskich łazików, że kolejną odsłonę imprezy postanowiono zorganizować nad Wisłą
Choć nazwa European Rover Challenge sugeruje zmagania o prymat w Europie, chęć udziału zgłosiły 24 zespoły z pięciu kontynentów, w tym z Egiptu, Indii, Bangladeszu, Kolumbii, Australii, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Wszystkie spotkają się we wrześniu w podkieleckim Podzamczu (gmina Chęciny), na terenie Centrum Nauki Leonardo da Vinci. Ta nowoczesna placówka porównywana do warszawskiego CN Kopernik i gdyńskiego CN Eksperyment uroczyście otwarta zostanie zresztą właśnie przy okazji wspomnianej imprezy. Zadaniem uczestników będzie zbudowanie mobilnego robota według własnego projektu, który następnie zostanie sprawdzony w warunkach symulujących te panujące na Marsie. Zmaganiom towarzyszyć będzie konferencja naukowa "Człowiek w kosmosie". Odczyty wygłoszą m.in.: prof. G. Scott Hubbard z Uniwersytetu Stanforda, były dyrektor Centrum Badawczego NASA Ames oraz dr Robert Zubrin, prezes Mars Society. Wystąpienia dotyczyć będą problematyki udziału człowieka w przyszłych misjach kosmicznych. Komu znudzi się teoria, będzie miał okazję przyjrzeć się nowym technologiom w praktyce podczas odbywającego się równolegle pikniku naukowego. Wspomniane imprezy odbędą się pod patronatem "National Geographic Polska" w dniach 5–7 września. Więcej informacji na stronie roverchallenge.eu.