„Wodne misie” w starciu z Marsem. Czy niesporczaki nauczą ludzi jak przetrwać na Czerwonej Planecie?
Niesporczaki to maleńkie, ośmionożne bezkręgowce o niewyobrażalnych wręcz możliwościach przetrwania. Były zamrażane, gotowane, poddawanie promieniowaniu, wysyłane w próżnię kosmiczną, a po sprowadzeniu na Ziemię ożywały. Naukowcy badają je od ponad dwustu lat, a one wciąż potrafią zadziwiać. Okazuje się, że to właśnie te urocze „niedźwiadki wodne” mogą pomóc nam zrozumieć, czy przetrwamy na Marsie.
Są maleńkie i powszechne. W półmetrowej kałuży będącej odpowiednim siedliskiem (z liśćmi, mułem, glonami, mchem) może ich żyć od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy. Znamy ponad 1500 gatunków niesporczaków. W lutym 2026 roku, zespół naukowców opublikował artykuł o przeżywalności niesporczaków w analogu regolitu marsjańskiego, czyli w ziemskim materiale wykonanym z zachowaniem parametrów Marsa. Danych o marsjańskiej „glebie” dostarczył łazik Curiosity. Niesporczaki sprawdzają Marsa Tym razem naukowcy nie zamierzali sprawdzać odporności niesporczaków, ale samą Czerwoną Planetę. Chcieli zrozumieć, jak marsjański regolit — luźne osady mineralne pokrywające powierzchnię planety podobnie jak gleba pokrywa Ziemię — oddziałuje z żywymi organizmami. Czy mógłby służyć jako podłoże dla roślin, jak to widzieliśmy np. w filmie „Marsjanin”? Oraz czy mógłby pomóc chronić planetę przed skażeniem, które ludzie mogliby nieumyślnie tam wprowadzić? Testy rozpoczęto od zmieszania aktywnych niesporczaków z dwoma różnymi analogami regolitu marsjańskiego. Ich skład był zgodny z materiałem pobranym przez łazik NASA Curiosity z obszaru zwanego Rocknest, w kraterze Gale. Pierwszy z analogów, znany jako MGS-1, miał reprezentować ogólne warunki na powierzchni Marsa. Już po dwóch dniach mieszkające w nim niesporczaki wykazywały znacznie obniżoną aktywność. Jak na organizm, który bez trudu znosi próżnię kosmiczną, był to niezwykły rezultat. Drugi symulant również hamował ich funkcjonowanie, ale był znacznie mniej szkodliwy, co dostarczyło ważnych wskazówek na temat tego, które składniki marsjańskiej gleby stanowią największe zagrożenie. Nadchlorany: groźne nawet dla niesporczaków – W marsjańskim regolicie występuje bardzo duże stężenie nadchloranów – wysoce reaktywnych i łatwo rozpuszczających się w wodzie soli i estrów kwasu nadchlorowego. Według danych zebranych przez łazik Curiosity stężenie nadchloranów w marsjańskiej glebie wynosi około 0,6 procenta. Wydaje się, że to niedużo, jednak jeśli porównamy to z nawet najwyższym odnotowanym stężeniem tych związków na Ziemi, które wynosi 0,00025 proc., lepiej widać z jak dużymi stężeniami tych substancji mamy do czynienia na Marsie – wyjaśnia doktor habilitowany Łukasz Kaczmarek z Zakładu Taksonomii i Ekologii Zwierząt UAM. Łukasz Kaczmarek jest światowym autorytetem w dziedzinie badań nad niesporczakami. Nie brał udziału w omawianych badaniach, jednak zgodził się je skomentować specjalnie dla nas. Naukowiec przekonuje, że prawdopodobnie cały regolit marsjański jest bardzo zasolony. Badania polskich naukowców – Nadchlorany wywołują uszkodzenia na poziomie komórkowym co prowadzi do śmierci komórek i całych organizmów, nawet gdy mamy do czynienia ze stosunkowo niewielkimi stężeniami. Wraz z moją grupą badawczą próbowaliśmy hodować niesporczaki w środowisku o wysokim stężeniu nadchloranów, choć wciąż niższym niż marsjańskie. Badanie wykazało, że są one w stanie funkcjonować w stężeniu od 0,1 do 0,25 proc. i nadal się rozwijać. Proces ten był jednak znacznie spowolniony i niesporczaki nie osiągały takich rozmiarów jak w środowisku pozbawionym nadchloranów. Dodatkową kwestią utrudniającą przetrwanie w marsjańskim regolicie jest jego struktura. To nie jest miałki piasek o zaokrąglonych ziarnach, jak na ziemskich plażach. Marsjański regolit ma ostre krawędzie i przypomina cienkie igiełki, które mogą wywoływać uszkodzenia mechaniczne. Kutikula niesporczaków, czyli cienka, zewnętrzna warstwa ochronna pokrywająca ich ciało może być z łatwością niszczona przez ziarna regolitu – wyjaśnia dr hab. Łukasz Kaczmarek. Czy Mars obroni się sam? Co ciekawe, gdy w omawianych badaniach zespół przepłukał pierwszy analog wodą przed wprowadzeniem do niego kolejnej kolonii niesporczaków, szkody niemal całkowicie zniknęły. Jednak należy podkreślić, że ta sama właściwość, która czyni regolit tak wrogim dla życia, może jednocześnie stanowić naturalną barierę przeciwko skażeniu ziemskimi organizmami. Mars — w pewnym sensie — może mieć własny wbudowany system obronny. Źródło: International Journal of Astrobiology Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nowy wyścig kosmiczny dotyczący Marsa trwa. Tym razem USA mogą nie zdążyć
Nowy kosmiczny wyścig trwa – tym razem o to, kto pierwszy przywiezie na Ziemię próbki z Marsa. NASA stworzyła genialny projekt, ale nie ma na niego pieniędzy. Chińczycy nie tylko mają plan, ale już go realizują.
Mars Sample Return miał być największym, najbardziej skomplikowanym i wielowątkowym programem naukowym w historii NASA. Pierwszym etapem programu było wysłanie na Czerwoną Planetę łazika Perseverance wraz z wiropłatem Ingenuity. Pod względem technologicznym – oba urządzenia są ogromnym sukcesem. Misja Ingenuity została już zakończona, za to łazik nadal pobiera próbki gleby z delty dawnej marsjańskiej rzeki. Próbki te mogą odpowiedzieć na podstawowe pytanie, czy na Marsie istniało życie. Kłopot w tym, że nie ma jak ich przetransportować na Ziemię. Misja za 11 miliardów dolarów Architektura misji zmieniana była kilkukrotnie, a kaszty rozrosły się z około 4 miliardów dolarów w 2021 roku, do ponad 11 miliardów dolarów w 2024 roku. To było za dużo. Jeszcze za czasów administratora Billa Nelsona, NASA stwierdziła, że nie ma takich pieniędzy i zwróciła się o wsparcie do przemysłu z nadzieją, że uda się dokończyć misję taniej. W dodatku nowy budżet NASA został skrajnie okrojony, a największe cięcia dotknęły misji naukowych. Nowe finansowanie w przypadku MRS pozwala głównie na dalsze działanie Perseverance. W międzyczasie Narodowa Chińska Agencja Kosmiczna (CNSA) intensywnie rozwija własną misję Tianwen-3, której celem jest sprowadzenie ponad 500 gramów marsjańskiego materiału na Ziemię już w 2031 roku. Wstępny projekt ładunku został ukończony, podobnie jak badania nad wyborem miejsca lądowania. Chińska misja ma pobrać próbki z powierzchni oraz z głębokości około 2 metrów, a także wykorzystać robotyczny helikopter do pobierania próbek w oddalonych miejscach. Kosmos, polityka i pieniądze Podobieństwo obu misji jest zbyt duże, by było przypadkowe. Faktem jest, że MRS został naprawdę dobrze wymyślony, a problemy zaczęły się w trakcie realizacji. Pierwszym, który zainicjował lawinę kolejnych, była napaść Rosji na Ukrainę. Jednym ze skutków było zerwanie współpracy pomiędzy Europejską Agencją Kosmiczną a Roskosmosem. A to właśnie Europejczycy i Rosjanie mieli zbudować łazik transportujący pobrane przez Perseverance próbki do stanowiska, z którego miały zostać wyniesione na orbitę. Po tym wydarzeniu program zaczął sypać się, jak domino. Aż wreszcie administracja Donalda Trumpa zdecydowała o jego zakończeniu. Jednak wraz z informacją, że CNSA może rozpocząć swoją misję pobierania próbek już w 2028 roku, a dostarczyć je na Ziemię trzy lata później, temat MRS ponownie pojawił się w debacie publicznej. Kto wygra nowy wyścig kosmiczny? Scott Hubbard, były szef programu marsjańskiego NASA, twierdzi, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż próbki zbierane przez Perseverance zawierają ślady życia i dopiero analiza pobranego materiału pozwoli oceniać, jakie ryzyko toksyczne może czekać przyszłych astronautów. Hubbard ostrzega, że Chiny mogą pokonać USA szybkim pobraniem próbek, które jednak nie będą tak wartościowe naukowo jak te wyselekcjonowane przez Perseverance. Jego zdaniem „Chinom bardziej zależy na nagłówkach niż na nauce”. Chiny z całą pewnością chcą utrzeć nosa Amerykanom i naprawdę mają szansę wygrać nowy wyścig kosmiczny. Jednak naukowo też stają się potęgą. Wystarczy przejrzeć repozytoria artykułów naukowych, by przekonać się, że chińska nauka jest w absolutnej światowej awangardzie. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Na Marsie iskrzy. Zaskakujące odkrycie łazika Perseverance
Mars zdradził nam swoją kolejną tajemnicę. Po raz pierwszy wykryto tam wyładowania elektryczne. Odkrycia dokonano dzięki… mikrofonowi zainstalowanemu na łaziku Perseverance.
Naukowcy potwierdzili coś, o czym długo tylko spekulowali. Na Marsie pojawiają się wyładowania elektryczne. Wykryto je wewnątrz burz piaskowych oraz w wirach pyłowych, zwanych „diabłami pyłowymi”. Sygnały zostały zarejestrowane przez mikrofon. Był to instrument SuperCam, znajdujący się na pokładzie łazika NASA Perseverance. Mikrofon ten zebrał do tej pory już ponad 30 godzin dźwięków Czerwonej Planety. To pierwszy w historii mikrofon, który działał na Marsie. Jak przebiegają marsjańskie wyładowania? Przypadkiem mikrofon na łaziku marsjańskim Perseverance nagrał bardzo silne sygnały. Zdarzyło się to w centrum dwóch z tych wirów pyłowych. Ich analizą zajmował się międzynarodowy zespół naukowców. W jego skład weszli również francuscy eksperci z CNRS, Université de Toulouse i Observatoire de Paris. Ustalenie zostało opublikowane w czasopiśmie „Nature”. Analiza wykazała, że sygnały te związane są z elektromagnetycznymi i akustycznymi wyładowaniami elektrycznymi. To – zdaniem naukowców – przełomowe odkrycie. Wykryte zjawisko można porównać do małych wyładowań elektryczności statycznej na Ziemi. To jak dotknięcie metalowej klamki w suchy, mroźny dzień. Pochodzenie marsjańskich wyładowań Skąd biorą się te iskry? Zjawisko to wynika z tarcia drobnych cząstek pyłu, które są stale wzbudzane przez wiatr na Marsie. Pył, pocierając się i zderzając, ładuje się elektronami. Następnie uwalnia te ładunki w formie łuków elektrycznych. Towarzyszą temu fale uderzeniowe, które można usłyszeć. Te łuki są krótkie, mają zaledwie kilka centymetrów długości. Na Ziemi pył także się elektryzuje, zwłaszcza na pustyniach. Rzadko jednak kończy się to prawdziwymi wyładowaniami (iskrami). Na Marsie panują jednak inne warunki, co ułatwia obserwowanie, a w zasadzie usłyszenie tego zjawiska. Mars ma bardzo cienką atmosferę. Składa się ona głównie z dwutlenku węgla. Ta rzadka atmosfera sprawia, że wystąpienie wyładowań jest o wiele bardziej prawdopodobne niż na Ziemi. Ilość ładunku potrzebna do wytworzenia iskier jest tam znacznie niższa. Wyładowanie dające wgląd w Marsa Odkrycie to jest bardzo ważne, bo zmienia naszą wiedzę o chemii atmosfery Marsa. Okazało się, że wyładowania elektryczne mogą tworzyć tam silnie utleniające związki. Takie związki mogą niszczyć cząsteczki organiczne na powierzchni planety. Zakłócają też równowagę fotochemiczną marsjańskiej atmosfery. To odkrycie może nawet wyjaśnić jedną z naukowych zagadek: tłumaczyć, dlaczego metan znika zaskakująco szybko na Marsie. Ładunki elektryczne prawdopodobnie wpływają też na transport pyłu. To oznacza, że odgrywają one kluczową rolę w kształtowanie klimatu Czerwonej Planety. Elektryczność stanowi także potencjalne ryzyko dla ludzi i sprzętu. Może uszkodzić urządzenia elektroniczne w obecnych misjach robotycznych. Może też stanowić niebezpieczeństwo dla przyszłych załogowych misji na Marsa. To nowe badanie potwierdza ogromny potencjał akustyki. Słuchanie Marsa staje się kluczowym narzędziem do jego badania i lepszego poznania. Źródło: Nature Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„To jak dotąd najmocniejszy dowód na istnienie życia na Marsie” – NASA ujawnia
Nowe badania jednego z najbardziej znanych marsjańskich meteorytów ujawniają zaskakujące ślady życia na Marsie. Naukowcy próbują teraz zrozumieć skomplikowane reakcje chemiczne, które mogły takie życie wspierać.
Spis treści: Dowody na życie na Marsie? Naukowcy odkryli coś, co może zmienić historię Mikroskopijne ślady i reakcje chemiczne – nowe tropy życia na Marsie Jak udowodnić istnienie życia na Marsie? Naukowcy mają długą drogę przed sobą Czy to pierwszy ślad życia na Marsie? Skała Cheyava Falls w centrum uwagi naukowców Skład chemiczny odnalezionej marsjańskiej skały wywołał dyskusję w środowisku naukowym. Analizy wykazały obecność związków organicznych, które mogą, choć nie muszą, świadczyć o istnieniu życia w przeszłości. Niektórzy badacze sugerują, że struktura meteorytu przypomina ślady pozostawione przez mikroorganizmy. Inni twierdzą, że to efekt procesów niebiologicznych. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z dowodem na życie poza Ziemią? Dowody na życie na Marsie? Naukowcy odkryli coś, co może zmienić historię Geolog Michael Tice nigdy wcześniej nie tracił snu przez marsjańską skałę. Wszystko zmieniło się, gdy zagłębił się w dane pochodzące z formacji skalnej Bright Angel znajdującej się w marsjańskiej dolinie rzecznej zwanej Neretva Vallis. Ta struktura geologiczna zawiera najbardziej przekonujące jak dotąd dowody na możliwe istnienie dawnego życia na Marsie. Są one oparte na najnowszej analizie próbek zbadanych przez łazik Perseverance. Wyniki badań opublikowane 10 września na łamach czasopisma Nature rzucają nowe światło na tę wieloletnią zagadkę. – To najbliżej, jak kiedykolwiek byliśmy odkrycia śladów dawnego życia na Marsie – powiedziała podczas konferencji prasowej Nicola Fox, zastępczyni administratora ds. nauki w NASA. Skały z formacji Bright Angel, leżącej na zachodnim krańcu krateru Jezero, prawdopodobnie osadziły się na dnie jeziora lub rzeki w czasach, gdy na Czerwonej Planecie swobodnie płynęła woda. Analiza próbki o nazwie Cheyava Falls ujawniła ślad reakcji chemicznej, która na Ziemi zwykle zachodzi w obecności życia mikrobiologicznego. – Po raz pierwszy zaobserwowano na Marsie procesy chemiczne zgodne – choć niebędące jednoznacznym dowodem – z biologicznym pochodzeniem – komentuje fizyk Christian Schröder z Instytutu Badań Układu Słonecznego im. Maxa Plancka, który nie brał udziału w badaniu. Potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić obecność życia, ale dla naukowców takich jak Tice i jego współpracownik Joel Hurowitz formacja Bright Angel otwiera możliwość, że mikroorganizmy rozwijały się w marsjańskim mule pod wodą około 3,5 miliarda lat temu. Mikroskopijne ślady i reakcje chemiczne – nowe tropy życia na Marsie W formacji Bright Angel łazik Perseverance odkrył zielonkawe drobinki zatopione w czerwonawym mułowcu. Naukowcy nazywają je potocznie „ziarnami maku” lub „guzkami”. Najbardziej widocznym składnikiem tych struktur jest minerał o nazwie wiwianit, zawierający żelazowy fosforan. W próbce Cheyava Falls znajdują się również miniaturowe pierścieniowate formacje, określane przez badaczy jako „lamparcie cętki”. Łazik wydobył cienki rdzeń skalny – niewiele dłuższy niż palec wskazujący dorosłego człowieka – i wykorzystał swój zestaw narzędzi naukowych do analizy jego składu. Dane z tej próbki, nazwanej Sapphire Canyon, wykazały, że ciemne obwódki wokół „cętek” składają się z żelazowego fosforanu, a jaśniejsze wnętrza zawierają greigit – minerał siarczku żelaza. Najbardziej ekscytujący aspekt poszukiwań życia zachodzi w skali mniejszej niż pojedyncza cząsteczka. W wyniku reakcji utleniania i redukcji, czyli tzw. reakcji redoks, materia organiczna przekazała elektrony do żelaza znajdującego się w osadach i pozostawiła po sobie wiwianit oraz greigit. Na Ziemi za takie reakcje odpowiadają mikroorganizmy, które żywią się materią organiczną i wykorzystują uwolnioną energię, tworząc przy okazji wspomniane minerały. Działa to podobnie jak u ludzi – my również pozyskujemy energię z pożywienia, a produkty przemiany materii wydalamy. – W miejscach na Ziemi, gdzie obserwujemy tego typu procesy w osadach w temperaturze otoczenia, to właśnie mikroby są ich głównym źródłem – wyjaśnia Joel Hurowitz, geolog z Uniwersytetu Stony Brook. Michael Tice zauważa, że jeśli wyniki z Cheyava Falls rzeczywiście doprowadzą do potwierdzenia istnienia dawnego życia na Marsie, oznaczałoby to, iż na dwóch różnych planetach mikroorganizmy wytwarzały energię w ten sam sposób, w tym samym okresie w odległej przeszłości. Taka możliwość sugeruje, że pierwotne życie – niezależnie od miejsca pochodzenia – potrafi wykształcić podobne mechanizmy przetrwania. – To może nam mówić coś naprawdę fundamentalnego o tym, jak ewoluuje życie – dodaje Tice. Jak udowodnić istnienie życia na Marsie? Naukowcy mają długą drogę przed sobą Udowodnienie, że odkryto ślad życia pozaziemskiego – tzw. biosygnaturę – to ogromne wyzwanie naukowe. Wymaga to wielu niezależnych linii dowodowych, pochodzących z różnych instrumentów badawczych. A także szczegółowego zbadania geologicznego kontekstu, w którym sygnał biologiczny mógł powstać. Zanim zapadnie tak przełomowy wniosek, musi on zostać poddany dokładnej analizie i długotrwałej debacie. Pierwsze i najważniejsze pytanie brzmi: czy podobny efekt mogą wywołać procesy niebiologiczne? Reakcje redoks, opisane w artykule o marsjańskiej skale – wraz z towarzyszącymi im produktami – mogą zachodzić również bez obecności życia, ale tylko w warunkach wysokiej temperatury. Erupcja wulkaniczna mogłaby teoretycznie wytłumaczyć takie reakcje bez udziału organizmów żywych. Jednak autorzy badania uważają, że w miejscu, w którym znajdowały się skały, temperatura nie była wystarczająco wysoka, a sam teren prawdopodobnie znajdował się pod wodą. – Gdybyśmy wzięli muł i materię organiczną i je „ugotowali”, moglibyśmy uzyskać taki sam zestaw minerałów – tłumaczy Joel Hurowitz. – Ale jak dotąd, przy użyciu wszystkich dostępnych nam narzędzi, nie znaleźliśmy żadnych dowodów na to, że te skały były kiedykolwiek poddane temperaturze na tyle wysokiej, by mogła wywołać tę reakcję. Co więcej, Michael Tice zauważa, że gdyby lamparcie cętki powstały w wyniku gigantycznego przepływu lawy, pojawiłyby się tylko w jednej warstwie rdzenia skalnego, a nie w kilku. Aby zyskać absolutną pewność, że za powstanie ziaren maku i lamparcich cętek w próbce Sapphire Canyon odpowiada życie mikrobiologiczne, potrzebne byłoby sprowadzenie próbek skał marsjańskich na Ziemię. Tylko wtedy naukowcy mogliby przeanalizować je przy użyciu bardziej precyzyjnych, zaawansowanych narzędzi laboratoryjnych. Na razie jednak los programu NASA dotyczącego zwrotu próbek wciąż pozostaje niepewny. Nadzieję przynosi także łazik Rosalind Franklin, rozwijany przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ma on wiercić głębiej w powierzchni Czerwonej Planety i analizować próbki bezpośrednio na miejscu. Skały pochodzące z głębszych warstw mogą być lepiej zachowane, chronione przed surowym środowiskiem powierzchni Marsa – zauważa Christian Schröder, badacz zaangażowany w projekt. Nazwany na cześć współodkrywczyni podwójnej helisy DNA, łazik ESA ma wystartować w 2028 roku. W tym samym czasie Chiny również planują własną misję pobrania próbek z Marsa. Aby wykluczyć inne wyjaśnienia niż życie, naukowcy muszą również badać środowiska na Ziemi, które mają cechy wspólne ze starożytnym Marsem – mówi Hurowitz. Chodzi o to, by sprawdzić, czy podobne reakcje chemiczne mogą zachodzić bez udziału biologii. Przykładami takich miejsc są dna jezior, ujścia rzek czy inne obszary, gdzie skały znajdują się w kontakcie z wodą. Czy to pierwszy ślad życia na Marsie? Skała Cheyava Falls w centrum uwagi naukowców NASA po raz pierwszy ogłosiła odkrycie skały o kształcie grotu strzały, nazwanej Cheyava Falls, w lipcu 2024 roku. Jej nazwa nawiązuje do najwyższego wodospadu w Wielkim Kanionie Kolorado. Skała ta, poprzecinana białymi żyłkami siarczanu wapnia, zawierała sygnatury chemiczne i struktury, które – miliardy lat temu – mogły zostać uformowane przez życie. Wśród nich znajdowały się cząsteczki organiczne na bazie węgla, kluczowe dla biologii, choć mogące również pochodzić z procesów niebiologicznych. To nie pierwszy raz, gdy marsjański łazik odkrywa potencjalne oznaki dawnego istnienia życia lub warunki mu sprzyjające. Na przykład Spirit odnalazł środowisko dawnego gorącego źródła w kraterze Gusev, zanim utknął w piasku i utracono z nim kontakt. Curiosity – wciąż działający w kraterze Gale – zidentyfikował związki organiczne w osadach mułowych, co również wzbudziło nadzieje. Jednak, jak zauważa Christian Schröder, charakterystyczne ślady reakcji redoks, obecne w przypadku Cheyava Falls, wyróżniają to odkrycie na tle wcześniejszych wskazówek środowiskowych, jakie zebrały inne marsjańskie łaziki. Zapytany o to, czy Cheyava Falls to najciekawsza znaleziona poza Ziemią skała, Joel Hurowitz nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi. Przyznał jednak: – Jeśli twoim obszarem zainteresowań są astrobiologia i geobiologia, to to jest naprawdę mocny kandydat do miana skały najciekawszej dla badacza. Źródło: National Geographic; artykuł został zaktualizowany o informacje przedstawione podczas konferencji prasowej NASA z 10 września 2025 roku.
Tajemniczy „hełm” na Marsie. Co odkrył łazik Perseverance?
Masjański łazik NASA natknął się na intrygującą skałę, która do złudzenia przypomina zardzewiały średniowieczny hełm. To kolejna skała z kolekcji osobliwych form marsjańskich.
Perseverance odkrył tę przedziwną formację skalną 5 sierpnia 2025 r., za pomocą instrumentu Mastcam-Z. Skałę nazwano „Horneflya”. Ma charakterystyczną, chropowatą powierzchnię, która przykuła uwagę naukowców równie mocno co sam kształt. Dlaczego skała wygląda jak hełm? Za teksturę odpowiadają tzw. sferule – kuliste struktury mineralne, które mogą powstawać na wiele sposobów, m.in. w wyniku wietrzenia chemicznego, procesów wulkanicznych lub wytrącania się minerałów. Podobne skały łazik zauważył już wcześniej, m.in. w marcu 2025 r. Jak wyjaśnia David Agle z Jet Proppulsion Laboratory w NASA, nietypowy „kapeluszowy” kształt nie jest aż tak zaskakujący, ponieważ piramidalne formy często powstają na Marsie z powodu erozji wiatrowej. To, co czyni Horneflyę wyjątkową, to fakt, że jest niemal całkowicie złożona ze sferuli, co pozwala wyciągać wnioski o dawnych procesach geologicznych na planecie. Co jeszcze widział Perseverance? Mastcam-Z, czyli zestaw dwóch kamer z możliwością powiększania, umożliwia wykonywanie zdjęć stereo w wysokiej rozdzielczości i pozwala naukowcom dostrzegać obiekty z dużej odległości. Perseverance dzięki niemu ma na koncie już całą galerię skał o dziwnych kształtach, m.in. kamienie przypominające pączki czy awokado oraz niewyjaśnione „zielone plamy”. Pareidolia – jak mózg płata nam figle Tego typu odkrycia wiążą się z dobrze znanym zjawiskiem psychologicznym – pareidolią. To skłonność ludzkiego mózgu do rozpoznawania znajomych kształtów w przypadkowych formach, np. dostrzeżenia słynnej twarzy na Marsie czy powierzchni Księżyca. Dla naukowców skała-hełm to ważne źródło informacji o przeszłości Czerwonej Planety. Analiza takich struktur pomaga odtwarzać historię klimatu i środowiska Marsa, pokazując rolę wiatru, wody i procesów w skorupie marsjańskiej w kształtowaniu jego powierzchni przez miliardy lat. Obecnie Perseverance bada północną krawędź krateru Jezero, po udanej wspinaczce na grzbiet zwany „Lookout Hill”. Źródło: Science Alert
Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
Istnienie życia pozaziemskiego to temat, który ekscytuje naukowców – i nie tylko – na całym świecie. Zainteresowanie jest ogromne, a agencje kosmiczne poświęcają mnóstwo środków na poszukiwanie jego sygnałów. Dzięki nowatorskiej metodzie może okazać się to łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
Naukowcy z Londynu opracowali prostą, ale innowacyjną metodę, która może pomóc w wykryciu życia na Marsie. Co ciekawe, wykorzystuje ona sprzęt, który już znajduje się na przemierzających Czerwoną Planetę łazikach. Szansa na jej wdrożenie może nastąpić szybciej, niż ktokolwiek przypuszczał. Nowa metoda wykrywania życia Do przełomu doszedł doktorant Solomon Hirsch we współpracy ze swoim promotorem, profesorem Markiem Sephtonem z Wydziału Nauk o Ziemi i Inżynierii angielskiego Imperial College London. Zauważyli oni, że sprzętu zamontowanego w marsjańskich łazikach można używać do wykrywania oznak życia, ponosząc ułamek kosztów wysyłania nowych urządzeń w kosmos. Jak to działa? Wymyślili oni nowe zastosowanie chromatografu gazowego ze spektometrem mas (GC-MS), który jest instalowany w sondach już od połowy lat 70. Ustalili, że można użyć go do wykrywania wiązań chemicznych w cząsteczkach błon komórkowych występujących zarówno u żywych, jak i niedawno zmarłych organizmów. Do tej pory łatwo można było je przegapić. Wyniki swoich badań wyniki opublikowali w czasopiśmie „Space Exploration”. Czy to przełom w poszukiwaniach pozaziemskiego życia? – Agencje kosmiczne, takie jak NASA i ESA, nie wiedzą, że ich sprzęt już to potrafi – chwali się profesor Septhon. Według niego nowa metoda pozwala szybko i niezawodnie wykrywać unikalne wiązania cząsteczkowe w żywych bakteriach. To stanowi wyraźny wskaźnik istnienia życia. To idealny sposób na wstępną selekcję próbek, np. z misji Mars Sample Return. Jej najbardziej przełomową cechą jest przede wszystkim to, że wykorzystuje dostępną już technologię, obecną w misjach Viking, Curiosity czy ExoMars. Nie tylko Mars Nowa metoda sprawi, że szybkie wykrywanie życia będzie możliwe nie tylko na Marsie, ale także w innych częściach Układu Słonecznego, np. lodowych księżycach na jego zewnętrznych rubieżach. Kilka z nich, np. obiegające Jowisza Europa i Ganimedes mają potencjał do podtrzymania życia. Na Europę juz leci sonda wyposażona do wykrywania pozaziemskiego życia - Europa Clipper. Znalezienie aktywnego życia poza naszą planetą – chociaż nadal będzie karkołomnym zadaniem – właśnie stało się prostsze. Źródło: Space Exploration Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy tu skrywają się ślady życia na Marsie? NASA bada „drapieżne skały”
Należący do NASA nowoczesny łazik-laboratorium Perseverance wjechał na teren, który może zawierać jedne z najstarszych i jednocześnie najbardziej interesujących skał Czerwonej Planety. Czy znajdzie tam ślady dawnego życia?
Spis treści: Najstarsze skały Marsa pod lupą Perseverance Co naukowcy chcą znaleźć w „Krokodylu”? Mars Sample Return pod znakiem zapytania Będący częścią krateru Jezero marsjański region „Krokodyl”, otrzymał nazwę na cześć grzbietu górskiego Krokodillen na wyspie Prins Karls Forland w Norwegii (krokodillen oznacza po norwesku krokodyl). Te „drapieżne” skały powstały w tzw. okresie noachijskim, czyli najwcześniejszym etapie historii geologicznej Marsa. Są też starsze niż sam krater Jezero. Czyni to je jednymi z najstarszych znanych skał na Czerwonej Planecie. Najstarsze skały Marsa pod lupą Perseverance Dotychczasowe analizy wykazały, że „krokodyle skały” zawierają oliwin, typowy minerał wulkaniczny. Są w nich też ślady węglanów, które zwykle tworzą się w obecności wody. Dane te sugerują, że region ten w przeszłości mógł być cieplejszy i bardziej wilgotny, co zwiększa szanse na istnienie życia. Jeśli Perseverance znajdzie więcej takich minerałów w całym Krokodillen, sugerowałoby to, że na tym obszarze mogło być kiedyś życie. A w końcu tego dotyczy misja wielkiego i ciężkiego łazika. Marsjański Krokodillen obejmuje obszar około 30 hektarów i stanowi swego rodzaju granicą między najstarszymi skałami krawędzi Jezero a równinami poza nią. – Jeśli znajdziemy tutaj potencjalną biosygnaturę, najprawdopodobniej będzie ona pochodzić z zupełnie innej i znacznie wcześniejszej epoki ewolucji Marsa niż ta, którą znaleźliśmy w zeszłym roku w kraterze z wodospadem Cheyava – mówi Ken Farley z zespołu naukowego misji pracującego na Caltech. Co naukowcy chcą znaleźć w „Krokodylu”? Wspomniana przez badacza Cheyava Falls to skała w kształcie grotu strzały, którą Perseverance badał w 2024 roku. Łazik znalazł sygnatury chemiczne i struktury, które są zgodne z aktywnością bardzo dawnego życia mikrobiologicznego. Jednak takie cechy mogły również powstać w wyniku procesów geologicznych, więc pozostają raczej potencjalnymi niż potwierdzonymi biosygnaturami. Jednak samodzielne potwierdzenie obecności obecnego lub przeszłego życia na Marsie może być zbyt trudnym zadaniem dla Perseverance, biorąc pod uwagę jego ograniczony ładunek naukowy. Dlatego łazik zbiera próbki, które mogą zostać dostarczone na Ziemię w celu zbadania w dobrze wyposażonych laboratoriach na całym świecie. Z tym jednak jest coraz większy problem, ponieważ administracja prezydenta Donalda Trumpa chce anulować skomplikowaną i kosztowną misję Mars Sample Return, której częścią jest właśnie Perseverance. Mars Sample Return pod znakiem zapytania W związku z tym zespół Perseverance wdraża nową strategię na przyszłość. Łazik pozostawi teraz niektóre z nowo wypełnionych rur bez uszczelnienia, aby w razie potrzeby mógł wyrzucić zebrane próbki na rzecz potencjalnie bardziej ekscytujących. Zespół podejmuje taką decyzję, ponieważ Perseverance ma coraz mniej pustych tub, a wciąż ma do pokonania wiele intrygujących terenów. Dodajmy, że Persy zabrał ze sobą 43 tuby, z których 38 służy do zbierania próbek, a pozostałe pięć to rurki „świadkowe”, które mają pomóc zespołowi misji określić, czy jakiekolwiek materiały w zebranych próbkach są zanieczyszczeniami z Ziemi. Według naukowca projektu Perseverance, Katie Stack Morgan z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA w Południowej Kalifornii, Perseverance wypełniła wszystkie probówki z wyjątkiem siedmiu. – Badamy Marsa od ponad czterech lat, a każda napełniona próbówka, którą mamy na pokładzie, ma swoją własną, unikatową i fascynującą historię do opowiedzenia – stwierdziła cytowana w komunikacie prasowym. Pozostaje nam mieć nadzieję, że administracja aktualnego prezydenta USA, która tnąc koszty już w tej chwili ograniczyła agencyjne programy naukowe, jednak się opamięta i nie wyrzuci do kosza lat pracy tysięcy naukowców i możliwości ogromnego rozwoju wiedzy o naszym kosmicznym sąsiedztwie. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
„Cętki lamparta” to na razie najmocniejszy dowód, że na Marsie istniało życie. Odnalazł go łazik Perseverance
Nietypowo wyglądające skały sfotografował łazik Perseverance, badający Czerwoną Planetę od czterech lat. Kamienie z jasnymi cętkami, które przypominają lamparcie futro, to nie tylko ciekawostka. Naukowcy NASA wskazują je jako najmocniejszy na razie dowód, że na Marsie istniało kiedyś mikrobiologiczne życie.
W tym artykule: Dwa rodzaje plam na marsjańskich kamieniach Życie na Marsie? To dopiero początek dowodu Kiedy próbki z Marsa przylecą na Ziemię? „Nasiona maku” i „cętki lamparta” – tak naukowcy nazwali nietypowe plamki na marsjańskich skałach leżących na dnie krateru Jezero. Skały te sfotografował łazik Perseverance. Gdy zdjęcia zostały przesłane na Ziemię, od razu zwróciły uwagę geochemików i geobiologów z NASA. Ich zdaniem możliwe jest, że są to ślady powstałe, gdy na Czerwonej Planecie istniały mikroorganizmy. Takie wnioski zostały przedstawione wczoraj na Lunar and Planetary Science Conference, która odbywa się w Teksasie. NASA zapowiadała to odkrycie już w lipcu zeszłego roku. Teraz jednak naukowcy opowiedzieli o nim ze szczegółami. Dwa rodzaje plam na marsjańskich kamieniach Krater Jezero był kiedyś wypełniony wodą. Nieistniejące od dawna jezioro zasilała wpadająca do niego potężna rzeka. Obecność ciekłej wody stwarzała idealne warunki do rozwoju mikroorganizmów. Zdaniem Joela Hurowitza, geochemika z nowojorskiego Stony Brook University, to właśnie dawne marsjańskie mikroorganizmy przyczyniły się do powstania plamek na skałach leżących obecnie na dnie krateru. Marsjańskie kamienie są nakrapiane na dwa sposoby. Są na nich niewielkie czarne kropki, przypominające pieprz albo nasiona maku. Obok nich pojawiają się „cętki lamparta” – koła z czarną obwódką i nieco jaśniejszym środkiem. Analizy chemiczne wykonane przez instrumenty łazika wykazały, że zarówno „nasiona”, jak i obwódki „cętek” są bogate w żelazo i fosfor. Z kolei jasne wypełnienia „cętek” zawierają dużo żelaza i siarki. – Te chemiczne wzbogacenia sugerują, że „nasiona maku” i „cętki lamparta” powstały, gdy związki zawierające węgiel zareagowały z minerałami, w których skład wchodzą żelazo i siarczany. Na Ziemi takie reakcje są inicjowane przez mikroby – może przeczytać na nature.com. Życie na Marsie? To dopiero początek dowodu Jim Green to były główny naukowiec NASA. Green opracował wyjątkowo przydatną skalę, pozwalającą „zmierzyć” wartość dowodu o odkryciu pozaziemskiego życia. Skala liczy siedem stopni. 1 to np. odkrycie nietypowego sygnału z kosmosu. 7 to niepodważalne potwierdzenie, że mamy do czynienia z obcą formą życia. Na tej skali wnioski płynące z badań „nasion maku” i „cętek lamparta” to dopiero jeden. Na Ziemi takie plamy powstają w wyniki działania żywych organizmów. Na Marsie jednak mogłyby powstać bez ich udziału. Przynajmniej teoretycznie. Hurowitz nie uważa tego za prawdopodobne. Mimo to jest równie ostrożny jak pozostali badacze. – Powinniśmy czuć się zobowiązani do przeprowadzenia ogromnej liczby badań laboratoryjnych, terenowych i modelowych, aby spróbować zbadać takie cechy bardziej szczegółowo – powiedział podczas na konferencji. – Ostatecznie zaś powinniśmy przywieźć te próbki z powrotem do domu. Tylko tak upewnimy się, czy zostały one, czy też nie, utworzone przez życie. Kiedy próbki z Marsa przylecą na Ziemię? Perseverance wylądował w kraterze Jezero w lutym 2021 roku. Od tego czasu bada krater, zbierając próbki marsjańskich skał. Wszystkie trafiają do specjalnych pojemników, których w sierpniu zeszłego roku było już ponad 40. Będą one czekać na Marsie na misję, która przywiezie je na Ziemię. Kiedy to nastąpi? Jeszcze nie wiadomo. Pierwotnie mówiło się o pierwszej połowie lat 30. tego wieku. Jednak ten termin może się przesunąć, ponieważ koszty takiej misji już na etapie planowania NASA szacuje na gigantyczne 11 mld dolarów. Jednak presja ze strony naukowców jest olbrzymia. I w pełni zrozumiała: dopiero w laboratoriach na Ziemi są oni w stanie przeprowadzić skomplikowane badania analityczne, które być może raz na zawsze wyjaśniłyby zagadkę życia na Marsie. Źródło: nature.com, space.com Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Życie na Ziemi ustanowiło nowy rekord. Mikroby znaleziono wewnątrz skał mających aż 2 miliardy lat
Proste jednokomórkowe organizmy znaleziono w skałach wulkanicznych, których wiek szacowany jest na 2 mld lat. Są to najstarsze żywe mikroby, jakie kiedykolwiek odkryto na Ziemi. Dzięki temu możemy dowiedzieć się więcej o ewolucji ziemskich mikroorganizmów. A także lepiej przygotować się do szukania życia w próbkach skał z Marsa.
Nowy rekord: mikroorganizmy w skałach sprzed 2 mld lat Gdzie znaleziono najstarsze mikroby na Ziemi? Nowa technika badania próbek Co wiemy o bakteriach sprzed 2 mld lat? Jak długo mogą przetrwać ziemskie mikroorganizmy? Jedenaście lata temu naukowcy odkryli żywe bakterie w skałach oceanicznych mających 100 mln lat. Skały znajdowały się 2,5 km pod dnem i – jak się okazało – stanowiły dom również dla wirusów oraz grzybów. Doniesienie wzbudziło sensację. Potwierdzały, że najprostsze formy ziemskiego życia są niezwykle odporne. Znalezione wówczas bakterie okazały się długowieczne – rozmnażały się tylko raz na 10 tys. lat. Było też ich stosunkowo mało. Gdyby skały, które stanowiły ich środowisko, dało się nabierać łyżeczką, w jednej znajdowałoby się zaledwie ok. tysiąc bakterii. W łyżeczce gleby z powierzchni ziemi żyją miliardy i biliardy mikrobów. Nowy rekord: mikroorganizmy w skałach sprzed 2 mld lat Tamto odkrycie naukowców z Integrated Ocean Drilling Program na nowo rozbudziło dyskusje nad definicją życia. Czy jednokomórkowy organizm, który ożywia się raz na dziesięć mileniów, można uznać za żywy? A także dało nadzieję na znalezienie odpornych, prostych jednokomórkowców na Marsie. Te nadzieje właśnie się wzmocniły. Na początku października w czasopiśmie „Microbial Ecology” ukazała się przełomowa praca międzynarodowego zespołu naukowców. Grupa badaczy kierowana przez Yuheya Suzuki z Uniwersytetu Tokijskiego donosi w niej o znalezieniu żywych mikroorganizmów w skałach mających aż 2 miliardy lat. Są to najstarsze znane mikroby, jakie kiedykolwiek odkryto. Gdzie znaleziono najstarsze mikroby na Ziemi? Naukowcy znaleźli rekordowe mikroorganizmy w Republice Południowej Afryki. Badali 30-centymetrowe rdzenie skalne, które pochodziły z formacji skalnej nazywanej Bushveld Igneous Complex (BIC). To największa warstwowa magmowa intruzja w skorupie ziemskiej. Ma 66 tys. km kw – czyli jest wielkości niedużego państwa. Leży na północ od Johannesburga. Co istotne, ta kolosalna pozostałość po magmie sprzed eonów przez setki milionów lat nie uległa żadnym przemianom. Dlatego właśnie tak interesuje geologów. Cokolwiek w niej żyje, znajduje się w niezwykle stabilnym środowisku, swoistej kapsule czasu. Jej otworzenie daje wgląd w przeszłość i w życie na Ziemi takie, jakim było 2 mld lat temu. Nowa technika badania próbek Odkrycie nie byłoby jednak możliwe bez opracowania nowej metody badawczej. Pozwoliła ona uniknąć pomylenia dawnych mikroorganizmów ze współczesnymi, które znalazły się w próbce na skutek jej przypadkowego zanieczyszczenia. Naukowcy wpierw cięli pozyskane skały na niewielkie plasterki. Następnie zastosowali trzy połączone techniki – spektroskopię w podczerwieni, mikroskopię elektronową i mikroskopię fluorescencyjną. Porównali starożytny materiał genetyczny z DNA współczesnych mikrobów, które mogły zanieczyścić próbki, i wykluczyli ich pomylenie. Potwierdzili także, że znalezione jednokomórkowce były faktycznie nienaruszone i żywe. Co wiemy o bakteriach sprzed 2 mld lat? Jednokomórkowe mikroorganizmy zostały znalezione w skupiskach ukrytych w skalnych pęknięciach, które otaczała glina. Glina ściśle oddzielała je od sąsiadujących skał, tworząc mikroskopijne, ściśle izolowane środowiska. To właśnie w nich mikroby przetrwały tak niezwykle długi czas. Naukowcy przypuszczają, że te prymitywne jednokomórkowce dostały się do skał wraz z wodą niedługo po ich uformowaniu. Później szczeliny skalne zostały szczelnie zatkane gliną, która mogła również dostarczyć niezbędnych składników odżywczych. Naukowcy zamierzają teraz szczegółowo analizować znalezione DNA dawnych mikrobów. Są także przekonani, że ich odkrycie rzuca nowe światło na poszukiwanie życia na Marsie. Łazik Perseverance bada obecnie skały marsjańskie podobne do formacji BIC. Próbki, które zbiera łazik i które mają ostatecznie trafić na Ziemię, również mają kilka miliardów lat. Prawdopodobieństwo, że mogą się w nich znajdować ciągle żywe marsjański mikroby, właśnie znacząco wzrosło. Źródło: BBC, New Scientist, University of Tokyo, Microbial Ecology. Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Łazik Perseverance właśnie znalazł coś, co wygląda jak ślady marsjańskiego życia. Kiedy uzyskamy pewność?
„Lamparcie plamy” – w ten sposób geolodzy związani z misją łazika Perseverance określili ślady na dużym odłamku skalnym, znalezionym przez łazik w Neretva Vallis. To mogą być ślady marsjańskiego życia. Miliardy lat temu w skale mogły zachodzić reakcje chemiczne podtrzymywane przez mikroby.
W tym artykule: Lamparcie plamy – ślady marsjańskiego życia? Trasa Perseverance Materia organiczna na Marsie Pochodzenie Wodospadu Cheyava Mars Sample Return Ma wielkość metr na 0,6 metra, kształtem przypomina grot strzały i została nazwana na cześć wodospadu Wielkiego Kanionu – Cheyava Falls. Wzdłuż skały biegną duże białe żyły siarczanu wapnia. Pomiędzy tymi żyłami znajdują się pasma materiału, którego czerwonawy kolor sugeruje obecność hematytu. Czyli jednego z minerałów, który nadaje Marsowi charakterystyczny rdzawy odcień. Lamparcie plamy – ślady marsjańskiego życia? Gdy instrumenty badawcze łazika Perseverance przyjrzały się bliżej tym czerwonym obszarom, znalazły dziesiątki nieregularnych, milimetrowych plam w kolorze złamanej bieli. Każda z tych plam otoczona była czarnym materiałem, co łącznie daje wrażenie plamek pokrywających skórę lamparta. Zainstalowany na Perseverance instrument PIXL (Planetary Instrument for X-ray Lithochemistry) ustalił, że czarna otoczka zawiera zarówno żelazo, jak i fosforany. – Te plamy są dla nas wielką niespodzianką – powiedział David Flannery, astrobiolog i członek zespołu naukowego Perseverance, pracujący na australijskim Uniwersytecie Technicznym w Queensland. – Na Ziemi tego typu cechy skał są często związane ze skamieniałymi śladami podpowierzchniowych mikrobów – dodał naukowiec. Trasa Perseverance Skała, będąca 22. próbką zebraną przez łazik, została odnaleziona 21 lipca. Wtedy Perseverance badał północny skraj Neretva Vallis, starożytnej doliny rzecznej o szerokości 400 metrów. Miliardy lat temu została wyrzeźbiona przez wodę płynącą w kierunku krateru Jezero. W powierzchni Marsa jest wielka dziura. Naukowcy nie mają pojęcia, co znajduje się w środku Czerwona Planeta ma zaskakujące cechy. Niekiedy jej powierzchnia zapada się, odsłaniając swoje wnętrze. Do czego prowadzi tajemnicza marsjańska wielka dziura? Być może to wejście do kanał... – Trasa łazika Perseverance została zaplanowana w taki sposób, aby zapewnić łazikowi dostęp do obszarów, na których można znaleźć interesujące próbki naukowe – powiedziała Nicola Fox, zastępca administratora w Dyrekcji Misji Naukowych w centrali NASA w Waszyngtonie. – Podróż przez dolinę Neretva Vallis okazała się owocna. Natrafiliśmy na coś, czego nigdy wcześniej nie widzieliśmy. To dostarczy naszym naukowcom mnóstwa materiału do badań – dodała. Skała Cheyava Falls była wielokrotnie badana za pomocą zainstalowanego na Perseverance instrumentu SHERLOC (Scanning Habitable Environments with Raman & Luminescence for Organics & Chemicals). Analizy wykazały obecność związków organicznych. Chociaż te węglowe molekuły są uważane za fundamentalne składniki życia, mogą one również powstawać w wyniku procesów innych niż biologiczne. Materia organiczna na Marsie – Cheyava Falls jest najbardziej tajemniczą, złożoną i potencjalnie istotną skałą przebadaną dotąd przez Perseverance – powiedział Ken Farley, naukowiec projektu Perseverance z Caltech w Pasadenie. – Z jednej strony mamy pierwsze przekonujące dowody na obecność materii organicznej. Czyli charakterystyczne, kolorowe plamy sugerujące reakcje chemiczne, które mogą być źródłem energii dla mikroorganizmów. A także wyraźne dowody, że woda – niezbędna dla życia – kiedyś przepływała przez tę skałę. Z drugiej strony, nie zdołaliśmy dokładnie ustalić, jak powstała ta skała i co wpłynęło na jej uformowanie się – dodał badacz. Takie plamy na osadowych skałach lądowych mogą pojawiać się, gdy reakcje chemiczne z udziałem hematytu zmieniają kolor skały z czerwonego na biały. Te reakcje mogą również uwalniać żelazo i fosforany, co prowadzi do powstawania czarnych aureoli. Takie procesy mogą dostarczać energii drobnoustrojom, co tłumaczy ich związek z mikroorganizmami w środowiskach ziemskich. Pochodzenie Wodospadu Cheyava W jednym z rozważanych przez zespół Perseverance scenariuszy, skała nazwana na cześć Wodospadu Cheyava miała powstać z zawierającego związki organiczne błota. Następnie, podczas kolejnego epizodu przepływu wody, ciecz wniknęła przez szczeliny w skale. To umożliwiło osadzanie się minerałów tworzących obecne białe żyły siarczanu wapnia i przyczyniło się do powstania plam. Chociaż materia organiczna i plamy na skałach są niezwykle interesujące, nie są jedynymi elementami Cheyava Falls, które zaskoczyły zespół naukowy. Odkryto, że żyły te są wypełnione milimetrowymi kryształami oliwinu, minerału powstającego z magmy. Oliwin może być związany ze skałami na krawędzi doliny, które powstały w wyniku krystalizacji magmy. Mars Sample Return Jeżeli to prawda, zespół musi odpowiedzieć na kolejne pytanie. Czy oliwin i siarczan mogły pojawić się w skale w wyniku działania wysokich temperatur, powodując abiotyczną reakcję chemiczną odpowiedzialną za powstanie plam? – Zbadaliśmy tę skałę za pomocą laserów i promieni rentgenowskich, fotografowaliśmy ją z każdego możliwego kąta przez całą dobę – wylicza Ken Farley. – Perseverance nie może już zaoferować żadnych dodatkowych badań. Aby w pełni zrozumieć, co naprawdę wydarzyło się w dolinie marsjańskiej rzeki w kraterze Jezero miliardy lat temu, chcielibyśmy sprowadzić próbkę z Cheyava Falls na Ziemię. Wtedy będziemy mogli ją analizować za pomocą zaawansowanych instrumentów laboratoryjnych. Niestety, na przewiezienie próbki na Ziemię będziemy musieli jeszcze poczekać. Najbardziej brawurowa misja NASA Mars Sample Return ma kłopoty. Kilka miesięcy temu administrator NASA, Bill Nelson, zwrócił się do organizacji naukowych i firm o komercyjnych o wsparcie i zaprojektowanie nowego scenariusza misji mającej na celu przewiezienie marsjańskich próbek. Po znalezieniu przez łazik skały Cheyava Falls czekamy na nowe rozwiązania z coraz większą niecierpliwością. Źródło: NASA JPL. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Perseverance potwierdził istnienie na Marsie ogromnego jeziora. Czy teraz łazik znajdzie ślady życia?
Georadar zainstalowany na pokładzie łazika marsjańskiego Perseverance potwierdził, że krater Jezero, utworzony przez uderzenie meteorytu na północ od marsjańskiego równika, zawierał kiedyś rozległą deltę jezior i rzek. Ta wiadomość wspiera hipotezę mówiącą, że czwarta planeta od Słońca mogła mieć zdolność podtrzymywania życia.
W tym artykule: Jak na Marsie powstało jezioro i rzeki Badania Perseverance Co zobaczył radar? Trzy lata misji Perseverance na Marsie Ogromny, ciężki i nowoczesny łazik – laboratorium Perseverance (ang. wytrwałość) bezpiecznie osiadł na powierzchni Marsa 18 lutego 2021 roku. Na miejsce lądowania wybrano krater Jezero. Obserwacje z orbity sugerowały, że struktury geologiczne tego obszaru mogły zostać ukształtowane przez wodę. Dzisiaj wiemy, że ocena geologów była trafna. W ogromnym, utworzonym przez uderzenie meteorytu kraterze marsjańskim trzy miliardy lat temu płynęła woda. Jak na Marsie powstało jezioro i rzeki – Z orbity możemy zobaczyć wiele różnych osadów. Jednak nie możemy arbitralnie stwierdzić, czy to, co widzimy, jest ich pierwotnym stanem, czy też wynikiem długiej historii geologicznej. Aby wiedzieć, jak te rzeczy powstały, musimy zajrzeć pod powierzchnię – powiedział David Paige, profesor nauk o Ziemi i planetolog pracujący na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA). Jest on również głównym autorem artykułu „Ground penetrating radar observations of the contact between the western delta and the crater floor of Jezero crater, Mars”. Opublikowano go niedawno w czasopiśmie naukowym „Science Advances”. W artykule zespół naukowców z UCLA i Uniwersyteut w Oslo pokazuje, że w pewnym momencie krater wypełnił się wodą, pozostawiając warstwy osadów na dnie. Jezioro następnie skurczyło się, a osady niesione przez rzekę, która je zasilała, utworzyły ogromną deltę. Gdy jezioro z czasem zanikło, osady w kraterze uległy erozji, tworząc struktury geologiczne widoczne na powierzchni do dziś. Naukowcy wiedzą już, z czego składa się jądro Marsa. Fale sejsmiczne pozwoliły odkryć tajemnicę planety Międzynarodowy zespół naukowców po raz pierwszy zaobserwował fale sejsmiczne przemieszczające się przez jądro Czerwonej Planety. Badaczom udało się też potwierdzić skład i gęstość j... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-wiedza-juz-z-czego-sklada-sie-jadro-marsa-fale-sejsmiczne-pozwolily-odkryc-tajemnice-planety-fot-nasa-jpl-and-nicholas-schmerr-cc-by-nc-sa-b1d6ed2.jpg" width="648" height="700" alt="Naukowcy wiedzą już, z czego składa się jądro Marsa. Fale sejsmiczne pozwoliły odkryć tajemnicę planety (fot. NASA/JPL and Nicholas Schmerr, CC BY-NC-SA)" title="Naukowcy wiedzą już, z czego składa się jądro Marsa. Fale sejsmiczne pozwoliły odkryć tajemnicę planety (fot. NASA/JPL and Nicholas Schmerr, CC BY-NC-SA)" /> Okresy osadzania się i erozji miały miejsce na przestrzeni milionów lat – wskazuje georadar Perseverance. Dane te potwierdzają, że wnioski na temat geologicznej historii krateru Jezero oparte na zdjęciach Marsa uzyskanych z kosmosu były naprawdę precyzyjne. A pomysł na poszukiwanie śladów życia właśnie w tym miejscu – wyjątkowo trafny. Badania Perseverance Zainstalowany na łaziku georadar – Radar Imager for Mars’ Subsurface Experiment (RIMFAX) – tworzy obraz podpowierzchniowych struktur. Zasada jest prosta. Radar wysyła mały impuls energii elektromagnetycznej w głąb powierzchni planety. Następnie mierzy impulsy odbite. W przypadku RIMFAX-a impulsy były wysyłane w odstępach 10-centymetrowych. Radar mierzył te odbite z głębokości około 20 metrów pod powierzchnią. Dzięki temu naukowcy mogą zajrzeć do podstawy osadów, aby odsłonić powierzchnię dna krateru. Lata badań z wykorzystaniem georadaru i testów RIMFAX na Ziemi nauczyły naukowców, jak odczytywać strukturę i skład warstw podpowierzchniowych na podstawie odbić radarowych. Co zobaczył radar? Obrazowanie wykonane dzięki RIMFAX-owi określiło dwa okresy tworzenia się osadów pomiędzy okresami erozji. UCLA i Uniwersytet w Oslo donoszą, że dno krateru poniżej delty nie jest jednolicie płaskie. To sugeruje, że okres erozji nastąpił przed naniesieniem osadów z jeziora. Zdjęcia radarowe pokazują, że osady są regularne i poziome – jak te znajdywane w ziemskich jeziorach. Naukowcy przewidywali istnienie takich osadów w obrębie krateru Jezero. Jednak dopiero dane z georadaru Perseverance potwierdziły te przypuszczenia. Drugi okres osadzania się nastąpił, gdy wahania poziomu jeziora pozwoliły rzece na utworzenie szerokiej delty. Delta ta niegdyś rozciągała się daleko w głąb jeziora. – Zmiany, które zaobserwowaliśmy w zapisie skalnym, są wynikiem wielkoskalowych zmian w środowisku marsjańskim – mówi profesor Paige. – To naprawdę ekscytujące, że możemy zobaczyć tak wiele dowodów zmian geologicznych na tak małym obszarze geograficznym – dodaje. Trzy lata misji Perseverance na Marsie Tymczasem Perseverance – supernowoczesny, wielkogabarytowy łazik o kubaturze zbliżonej do SUV-a – niedługo będzie świętował swoje trzecie marsjańskie urodziny. Łazik, wraz z pierwszym marsjańskim helikopterem Ingenuity, osiadł bezpiecznie na Marsie 18 lutego 2021 roku. Helikopter właśnie zakończył swoją misję, ale ta Perseverance trwa. Przez ten czas wielki Percy zdołał przejechać około 25 kilometrów i pobrać 23 z 38 docelowych próbek skał, regolitu i powietrza. Wszystkie mają zostać dostarczone na Ziemię. Bo cel wysłania na Marsa kosztującego 2,4 miliarda dolarów ruchomego laboratorium jest jeden – poszukiwanie dowodów istnienia dawnego życia. Nowe dane, potwierdzające istnienie na Marsie rozległego jeziora, znacznie zwiększają na to szanse. Jednak na same próbki będziemy musieli jeszcze zaczekać do kolejnej dekady. Ogromny i najbardziej skomplikowany program inżynieryjny w historii NASA, czyli Mars Sample Return jest trudniejszy, niż ktokolwiek przewidywał. Nic dziwnego, skoro zakłada: pobranie próbek, przetransportowanie ich do niewielkiej rakiety zwanej MAV (Mars Ascent Vehicle), wysłanie ich na orbitę, przechwycenie przez znajdującą się tam sondę, dostarczenie na Ziemię. Prawdę powiedziawszy wygląda na to, że marsjańskie próbki będę wracały na Ziemię zupełnie jak Mark Watney, główny bohater superprodukcji „Marsjanin”. Miejmy nadzieję, że również ta operacja zakończy się sukcesem. Źródło: Science Advances. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA oficjalnie zakończyła misję helikopterka Ingenuity. Pojazd wykonał 72 loty nad Marsem
Ingenuity był pierwszym pojazdem latającym, który uniósł się nad planetą inną niż Ziemia. W czasie ostatniego lotu popsuło się jego śmigło. Misja marsjańskiego helikopterka została właśnie zakończona.
W tym artykule: Czy nad Marsem da się latać? Trzy lata Ingenuity nad Marsem Helikopter nad Tytanem – Wiedzieliśmy, że to nieuniknione, ale wcale nie jest nam przez to łatwiej – powiedziała Lori Gaze z NASA. Wczoraj amerykańska agencja kosmiczna oficjalnie poinformowała, że lot, jaki helikopter Ingenuity wykonał 18 stycznia nad Marsem, będzie jego ostatnim. Feralny przelot trwał bardzo krótko. Zgodnie z planem, pojazd wzniósł się na wysokość 12 m nad powierzchnią Marsa. Zawisł tam na 4 sekundy. Następnie zaczął tracić wysokość, obniżając się o około metr na sekundę. Gdy znajdował się metr nad ziemią, stracił kontakt z łazikiem Perseverance (działającym wcześniej jako stacja przekaźnikowa dla Ingenuity). Komunikacja z helikopterkiem została wznowiona dopiero następnego dnia. Kilka dni później do Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA dotarło zdjęcie, które przypieczętowało los Ingenuity. Widać na nim cień, jaki rzuca jedna z łopat śmigła. Jej końcówka jest ułamana. Czy nad Marsem da się latać? Co prawda helikopterek osiadł na ziemi pionowo, jednak uszkodzenie nie daje szans na kontynuowanie misji. NASA zamierza zbadać, co dokładnie stało się, gdy stracono kontakt z Ingenuity. Jednak niezależnie od ustaleń, misja helikopterka została oficjalnie zamknięta. Z Ingenuity można się jeszcze połączyć, ale nie wzniesie się już w powietrze. Pierwsze zdjęcia z Marsa w kolorze. Helikopter Ingenuity zaczyna eksplorację Czerwonej Planety Fotografia przedstawia dno marsjańskiego krateru Jezero i część dwóch kół łazika Perseverance - podają przedstawiciele NASA w opisie fotografii. Pojazd waży niecałe 2 kg. Ma kształt pudełka z doczepionymi metalowymi nogami i śmigłem. Dotarł na Marsa w lutym 2021 roku wraz z łazikiem Perseverance. Oba urządzenia wylądowały w kraterze Jezero, który bada łazik. Trzy lata Ingenuity nad Marsem Cele, jakie postawiono przed Ingenuity, były proste. Miał wykonać pięć lotów i działać przez miesiąc. Chodziło o to, by wykazać, że w rzadkiej atmosferze marsjańskiej w ogóle da się latać. Helikopter spełnił oczekiwania NASA z nawiązką. Zamiast miesiąca, pracował przez trzy lata – czyli 33 razy dłużej, niż pierwotnie planowano. Wykonał w tym czasie 72 loty, które w sumie trwały 129 minut. W ich trakcie przeleciał 17 km. W czasie lotów Ingenuity był wykorzystywany do celów naukowych. Dzięki nagraniom z łazika badacze analizowali, w jaki sposób śmigło helikopterka wzbija marsjańskie chmury pyłu i jak długo unoszą się one w powietrzu. Ingenuity okazał się również użytecznym towarzyszem Perseverance. Często wykonywał przeloty przed łazikiem, co umożliwiało zaplanowanie trasy dla tego drugiego. Zdarzało się jednak, że łazik poruszał się szybciej niż Ingenuity. Wówczas to Perseverance czekał na helikopterek. Helikopter nad Tytanem – Historyczna podróż Ingenuity, pierwszego pojazdu latającego na innej planecie, dobiegła końca – podsumowywał Bill Nelson, administrator NASA. − Ten niezwykły helikopter poleciał wyżej i dalej, niż kiedykolwiek sobie wyobrażaliśmy. Pomógł NASA zrobić to, co potrafimy najlepiej – uczynić niemożliwe możliwym. Dzięki misjom takim jak Ingenuity, NASA toruje drogę przyszłym lotom w Układzie Słonecznym – dodał Nelson. Ingenuity okazał się takim sukcesem, że helikopterki mają szansę stać się stałym elementem przyszłych misji eksploracyjnych. NASA pracuje już nad kolejnym helikopterem, który w 2028 roku ma polecieć na Tytana, księżyc Saturna. Helikoptery mogą być również wykorzystywane w kolejnych misjach marsjańskich. Ich zadania zostałyby jednak znacznie poszerzone. Służyłyby np. do przenoszenia ładunków albo badania miejsc jak wąwozy czy klify, gdzie nie może dotrzeć żaden łazik. Źródła: Nature, Phys.org, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Od świtu do zmierzchu: łazik Curiosity nagrał cały dzień na Marsie. Co widać na filmie?
Nawet gdy marsjański łazik się nie porusza, spełnia ważne zadania. Pod koniec grudnia nieruchomy Curiosity przez dwanaście godzin rejestrował to, co widać było przed nim i za nim. Dzięki temu dostaliśmy film pokazujący cały marsjański dzień.
W tym artykule: Cztery tysiące soli, osiem kamer Na drodze Słońca Łazik jako zegar słoneczny Dziesięć lat na Marsie Do czego można wykorzystać łazik? Curiosity już od ponad dekady bada Marsa i to na wiele różnych sposobów. Dzięki robotycznemu ramieniu wyposażonemu w wiertło pobiera próbki tamtejszej gleby i analizuje ich skład chemiczny. Stale śledzi pogodę na Marsie: wilgotność powietrza, kierunek i prędkość wiatru, temperaturę. Mierzy promieniowanie docierające na Czerwoną Planetę. A także przemieszcza się po jej powierzchni i nagrywa wszystko, co tylko zmieści się w obiektywie jego kamer. Do tych wszystkich funkcji właśnie doszła jeszcze jedna. Pod koniec roku NASA pokazała dwa filmy złożone z ujęć zrobionych przez Curiosity. Dowodzą one, że łazik sprawdza się całkiem nieźle jako zegar słoneczny. Kiedy bowiem urządzenie zostało unieruchomione, nagrało 12 godzin na Marsie. Oraz swój własny cień przesuwający się wraz z wędrówką Słońca po tamtejszym niebie. Cztery tysiące soli, osiem kamer Dwa czarno-białe filmy zostały nagrane 8 listopada 2023 roku, w czasie 4002 sola – czyli marsjańskiego dnia – misji Curiosity. Pierwszy film powstał dzięki przedniej kamerze Hazcam (ang. Hazard-Avoidance Camera), drugi – dzięki takiej samej kamerze znajdujące się z tyłu łazika. View oEmbed on the source website Curiosity ma osiem takich kamerek. Cztery umieszczono z przodu łazika, cztery z tyłu. Wszystkie są skierowane w dół i mają niską rozdzielczość. Ich podstawowym zadaniem jest śledzenie drogi przed i za pojazdem – skał, kamieni, nachylenia stoku. Dzięki nim naukowcy decydują, którędy będzie poruszał się łazik. Na drodze Słońca Czasami jednak łazik ma „wolne”. To właśnie zdarzyło się w listopadzie 2023 roku. Curiosity dostał urlop z powodu ustawienia planet. A dokładnie – koniunkcji Marsa ze Słońcem. Co jakiś czas zdarza się, że Słońce znajduje się dokładnie między Marsem a Ziemią. Koniunkcja trwa kilka tygodni. W tym okresie z łazikiem nie ma łączności, ponieważ słoneczna plazma mogłaby zakłócić przesyłane z Ziemi sygnały. Łazik pozostaje więc nieruchomy i tylko regularnie radiowo „melduje się”, wysyłając informacje o swoim stanie. W listopadzie 2023 roku, w czasie przygotowań do koniunkcji, zespół zarządzający misją zdecydował, że kamery łazika zostaną wykorzystane do obserwacji całego marsjańskiego dnia. Dwa Hazcamy – jeden z przodu, drugi z tyłu pojazdu – nagrywały wszystko co znajdowało się w ich polu widzenia od 5:30 rano do 5:30 po południu czasu lokalnego. Podstawowym celem było uchwycenie ewentualnych zmian pogody na Marsie: chmur albo wirów pyłowych. Łazik jako zegar słoneczny Tym, co przyciąga uwagę, gdy ogląda się oba filmy, jest jednak przede wszystkim cień samego łazika. Pierwszy film, złożony z ujęć z przedniej kamery, pokazuje kotlinę Gediz Vallis na wzniesieniu Mount Sharp. W miarę, jak niebo się rozjaśnia, przed obiektywem przesuwa się cień robotycznego ramienia łazika oraz cienie obu kół. Na ujęciach widać wiele różnych artefaktów. Niektóre są efektem zmiany ekspozycji. W środku dnia jej czas wynosił jedną trzecią sekundy, przed zmierzchem został wydłużony do minuty. W rezultacie na końcowym ujęciu pojawia się coś, co wygląda jak śnieg – „wypalone” piksele rozrzucone po całym obrazie. Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? Łazik Curiosity pracuje na Czerwonej Planecie już dziesiąty rok. I ciągle dokonuje nowych odkryć, które uzupełniają naszą wiedzę o historii i geologii Marsa. A czasem – zwyczajnie zaska... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/curiosity-znalazl-na-marsie-dwie-dziwacznie-skrecone-skalne-wieze-czy-to-tzw-bajeczne-kominy-fot-nasa-jpl-caltech-msss1-3e9a69b.jpeg" width="938" height="469" alt="Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? (fot. NASA, JPL-Caltech, MSSS)" title="Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy? (fot. NASA, JPL-Caltech, MSSS)" /> Wideo z tylnej kamery, poza cieniem kół, pokazuje system zasilający łazika. Również na nim widać artefakty. W drugiej części nagrania w jego górnej lewej części pojawia się na moment czarna plamka. Jak podaje NASA, to efekt promieniowania kosmicznego, które zakłóciło pracę czujników kamery. Ostatnie klatki filmy zostały z kolei zniekształcone przez ciepło wypromieniowywane przez system zasilający, które również wpłynęło na działanie kamery. Dziesięć lat na Marsie Curiosity jest prawdziwym marsjańskim weteranem. Łazik został wysłany na Czerwoną Planetę w 2011 roku. Wylądował na niej w sierpniu 2012 r. Od tej pory bada okolicę, w którą został wysłany, czyli krater Gale. Jak podaje NASA, Curiosity m.in. zrobił już ponad milion zdjęć, które trafiły na Ziemię. Pokonał zaś odległość 31 km. Źródło: NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
50 lotów nad Marsem. Pierwszy pozaziemski helikopter Ingenuity 10-krotnie przebił pokładane w nim nadzieje
Gdy dwa lata temu maleńki helikopter Ingenuity rozkładał wirniki, jego twórcy przekonywali, że nawet jeden krótki lot nad Marsem będzie sukcesem. Inżynierowie liczyli, że uda się przeprowadzić pięć krótkich lotów. Tymczasem w ubiegłym tygodniu Ingenuity wzniósł się nad Marsem po raz 50.
W tym artykule: Helikopter Ingenuity bije rekordy Helikopter na Marsie przeleciał prawie 12 km Ingenuity ma problemy w nocy Helikopter bada nieznany teren NASA pracuje nad kolejnymi marsjańskimi helikopterami 50. lot helikoptera odbył się w czwartek 13 kwietnia, na kilka dni przed drugą rocznicą pierwszego historycznego startu tego ważącego niespełna dwa kilogramy urządzenia. Ingenuity po raz pierwszy wzniósł się nad powierzchnią Marsa 19 kwietnia 2021 r. Helikopter wzleciał wówczas na trzy metry, a cały lot trwał około pół minuty. Mimo wszystko był to gigantyczny sukces. Nie tylko po raz pierwszy pokazano, że można latać nad inną planetą niż Ziemia. Udowodniono też, że helikopter może wznieść się w górę nawet w tak rozrzedzonej atmosferze, jak ta marsjańska. A przypomnijmy, że ma ona gęstość około 1 proc. atmosfery ziemskiej. Helikopter Ingenuity bije rekordy Od tego czasu Ingenuity wielokrotnie przekraczał oczekiwania jego konstruktorów. Przeszedł od urządzenia mającego jedynie zademonstrować działanie technologii po prawdziwego lotnego zwiadowcy badającego teren na potrzeby łazika Perseverance. Łazik eksploruje starożytne jezioro i deltę rzeki na Marsie, a kamera helikoptera bada otoczenie w pobliżu. Właśnie tak ma docelowo wyglądać współpraca maszyn podczas misji marsjańskich, choć nikt nie spodziewał się, że dojdzie do niej tak prędko. Helikopter marsjański Ingenuity stracił kontakt z łazikiem Perseverance. Czy to koniec przełomowej misji NASA? Niewielki marsjański dron, który udowodnił, że można latać w rozrzedzonej atmosferze naszej sąsiedniej planety, zamilkł na dwa długie dni. Specjalistom z Laboratorium Napędu Odrzutowego (... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/helikopter-marsjanski-ingenuity-stracil-kontakt-z-lazikiem-perseverance-czy-to-koniec-przelomowej-misji-nasa-fot-nasa-jpl-caltech-dff4af1.jpeg" width="938" height="550" alt="Helikopter marsjański Ingenuity stracił kontakt z łazikiem Perseverance. Czy to koniec przełomowej misji NASA? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Helikopter marsjański Ingenuity stracił kontakt z łazikiem Perseverance. Czy to koniec przełomowej misji NASA? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Podczas 50. lotu Ingenuity osiągnął nowy rekord. Udało mu się wzbić na wysokość 59 metrów. Rozwinął również dużą, jak na to urządzenie rzecz jasna, prędkość. Przeleciał niemal 60 cm w niewiele ponad dwie sekundy. Twórcy Ingenuity skomentowali to odnosząc się do pierwszych ziemskich testów maszyn latających. – Tak jak bracia Wright kontynuowali swoje eksperymenty długo po tym pamiętnym dniu w Kitty Hawk w 1903 roku, tak zespół Ingenuity kontynuuje i uczy się z operacji lotniczych pierwszego statku powietrznego latającego nad innym światem – powiedziała Lori Glaze, dyrektor Wydziału Nauk Planetarnych NASA. Helikopter na Marsie przeleciał prawie 12 km Od czasu przybycia na Marsa wraz z łazikiem Perseverance w lutym 2021 r., Ingenuity spędził w powietrzu ponad 89 minut i pokonał 11,6 km. To nie lada wyczyn, biorąc pod uwagę, że znaczna część tego niespełna dwukilogramowego śmigłowca została zbudowana przy użyciu gotowych procesorów i aparatów fotograficznych. – Kiedy po raz pierwszy podnieśliśmy Ingenuity do lotu, myśleliśmy, że będziemy mieli niesamowite szczęście, jeśli uda nam się wykonać pięć krótkich i niskich przelotów – powiedział Teddy Tzanetos, kierownik zespołu Ingenuity w NASA Jet Propulsion Laboratory. – Przekroczyliśmy nasz oczekiwany łączny czas lotu o 1250 procent, a oczekiwaną odległość przebytą o 2214 procent. Ingenuity ma problemy w nocy Problemem dla tego niewielkiego, zasilanego panelami słonecznymi urządzenia, są wyjątkowo zimne marsjańskie noce. Wówczas temperatura może spaść nawet poniżej minus 90 stopni Celsjusza. Dla elektroniki są to zabójcze warunki. Ta najlepiej działa w tzw. temperaturze pokojowej, a NASA tworząc swoje urządzenia zwykle testuje je w warunkach dochodzących do 40 stopni na minusie. Ale nie do 90. W dodatku panele fotowoltaiczne helikoptera są wystawione na działanie burz piaskowych. Każdego ranka umieszona na łaziku stacja bazowa helikoptera szuka sygnału Ingenuity w czasie, gdy śmigłowiec ma się „obudzić”. Łazik czeka na znak, że jego powietrzny zwiadowca nadal działa. Po dwóch latach w wymagających warunkach Czerwonej Planety panele słoneczne, akumulatory i system wirników Ingenuity są wciąż w dobrym stanie. Helikopter bada nieznany teren Odkąd helikopter opuścił płaską powierzchnię krateru Jezero i w styczniu 2023 roku skierował się ku delcie rzeki, jego loty stały się jeszcze trudniejsze. Ingenuity lata teraz nad niezbadanym terenem. – Opuściliśmy marsjański Kansas – napisał w oświadczeniu Josh Anderson, szef operacji Ingenuity w JPL. – Latamy teraz nad wyschniętymi pozostałościami starożytnej rzeki. Jej koryto jest usłane głazami i skałami. Po bokach dostrzegamy rozległe wzgórzam. I chociaż niedawno zaktualizowaliśmy oprogramowanie nawigacyjne na pokładzie, aby pomóc w określeniu bezpiecznych lotnisk, każdy kolejny lot jest bardzo niebezpieczny dla śmigłowca – dodaje Anderson. Zespół Ingenuity planuje już kolejną rundę lotów. Śmigłowiec musi nadążać za szybko przemieszczającym się łazikiem. A ten może przejechać setki metrów w ciągu jednego dnia. Jeśli łazik i helikopter stracą kontakt, obsługa naziemna nie zdoła połączyć się ze śmigłowcem. NASA pracuje nad kolejnymi marsjańskimi helikopterami Dokonania Ingenuity pokazały, jak przydatne mogą być statki powietrzne w misjach kosmicznych. Przede wszystkim mogą pełnić rolę zwiadowców, pomagających wytaczać bezpieczne ścieżki do następnego celu. Informacje płynące z małego śmigłowca dostarczyły również inżynierom bogatych danych, które posłużą do pracy nad kolejnymi tego typu maszynami. Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/marsjanski-lazik-perseverance-od-120-dni-ma-pasazera-na-gape-co-nim-jest-fot-nasa-jpl-caltech-a244ff0.jpeg" width="931" height="700" alt="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Już teraz w JPL opracowywany jest Condor, duży śmigłowiec z sześcioma wirnikami, który docelowo ma pomóc w badaniach takich miejsc, jak głęboki niemal na 10 km kanion Valles Marineris. Inne helikoptery, oficjalnie nazwane Mars Sample Recovery, a mniej oficjalnie helikopterami aportującymi, mają polecieć na Marsa, by pomóc Perseverance w dostarczeniu próbek marsjańskiej gleby do tzw. MAV-a (Mars Ascent Vehicle). To część misji, dzięki której próbki dotrą na Ziemię. – Zaszliśmy już bardzo daleko, ale nie zamierzamy na tym poprzestać – powiedział Teddy Tzanetos. – Od samego początku wiedzieliśmy, że nasz czas na Marsie jest ograniczony, a każdy dzień operacyjny jest błogosławieństwem. To, czy misja Ingenuity zakończy się jutro, w przyszłym tygodniu, czy za kilka miesięcy, jest czymś, czego nikt nie jest w stanie przewidzieć. Nawet nie marzyliśmy o tym wszystkim, co udało nam się osiągnąć w ramach misji Ingenuity. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łazik Curiosity odnalazł na Marsie ciało niebieskie z kosmosu. Nazwano je „kakao”
Łazik Curiosity od 2012 bada powierzchnie Marsa i wciąż dostarcza nam nowych informacji. NASA opublikowała właśnie najnowsze zdjęcie, na którym widać ciemnoszary meteoryt, który kolorystycznie odbiega od charakterystycznego marsjańskiego, czerwonego krajobrazu.
W tym artykule: Curiosity regularnie przesyła zdjęcia, na których widać szczegóły Marsa Nowy meteoryt jest dużo rzadszy od innych pozostałości ciał niebieskich Curiosity Rover jest na Marsie od 2012 roku Curiosity Rover to autonomiczny łazik, który został w listopadzie 2011 roku wysłany w stronę Marsa w ramach programu badawczego Mars Science Laboratory. 6 sierpnia 2012 roku wylądował na Czerwonej Planecie i od tego dnia sprawdza m.in., czy w przeszłości istniało tam życie oraz bada geologię i meteorologię planety. Pojazd regularnie wysyła zdjęcia, na których możemy przyjrzeć się bliżej jej powierzchni. Curiosity regularnie przesyła zdjęcia, na których widać szczegóły Marsa W maju ubiegłego roku Curiosity uchwycił kadr, na którym widać było „tajemnicze drzwi”, które w rzeczywistości okazały się otworem wytworzonym przez naturalną erozję. Z kolei miesiąc później amerykańska agencja kosmiczna przekazała zdjęcia, na których widoczne były dziwacznie skręcone skalne wieże. Obiekty przypominały kominy, które znane są m.in. z krajobrazu Kapadocji. Jednak w ciągu ostatnich tygodni o Curiosity zrobiło się trochę ciszej. Życie na Marsie. Kiedy mogło powstać i czy mamy szanse na odnalezienie organizmów na Czerwonej Planecie? Organizmy potrzebują stabilnych warunków, źródła energii i ciekłej wody. Kiedy zatem mogło powstać życie na Marsie? Tę kwestię wyjaśniamy poniżej. Nie oznacza to jednak, że łazik miał przerwę w obowiązkach. Pojazd regularnie pracuje, a efekty tej pracy znów możemy podziwiać. 2 lutego na oficjalnym profilu Curiosity na Twitterze pojawiło się najnowsze zdjęcie z Czerwonej Planety. Okazuje się, że sześciokołowe urządzenie znalazło nowy meteoryt. Nowy meteoryt jest dużo rzadszy od innych pozostałości ciał niebieskich Meteoryt ma średnicę ok. 30 centymetrów i składa się głównie z żelaza i niklu. Na uwagę zasługuje kolor kosmicznej skały. Jest ciemnoszara, co znacznie odbiega od marsjańskiej kolorystyki. Naukowcy postanowili nazwać meteoryt „kakao”. Co ciekawe, meteoryty żelazno-niklowe są dużo rzadziej spotykane od kamiennych. Na dodatek takie ciała niebieskie przedostawały się również przez ziemską atmosferę. View oEmbed on the source website – Odnalezienie meteorytu na Marsie nie jest niczym nietypowym. Tak naprawdę udało mi się to zrobić już kilka razy! Ale zmiana scenerii jest zawsze miłą odmianą – napisali administratorzy profilu Curiosity Rover na Twitterze. Zdjęcie tej pozostałości ciała niebieskiego zostało zrobione dokładnie 27 stycznia, w 3724 marsjańskim dniu misji. Łącznie łazik spędził już na Marsie 3730 soli (dób marsjańskich). Curiosity Rover jest na Marsie od 2012 roku Obecnie Curiosity znajduje się u podnóża Gediz Vallis, tuż obok zachodniej części Aeolis Mons, czyli centralnego wzniesienia w kraterze Gale. Łazik 11 lat temu wylądował na równinie Aeolis Palus, w odległości ok. 6 km od góry Aeolis Mons i 2 km na północny wschód od celu, w miejscu, które przyjęło nazwę Bradbury Landing. Od początku swojej misji pojazd przemierzył niecałe 30 kilometrów. Na oficjalnej stronie internetowej NASA można śledzić dokładną trasę Curiosity. Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-nasa-jpl-caltech-1b8bb37.jpeg" width="900" height="670" alt="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Curiosity Rover to sześciokołowy, zautomatyzowany łazik z zamontowanym oprzyrządowaniem badawczym, ramieniem robotycznym, systemami nawigacyjnymi i komunikacyjnymi, awioniką, oprogramowaniem i autonomicznym źródłem zasilania – radioizotopowym generatorem termoelektrycznym. NASA na miejsce lądowania pojazdu wybrała krater Gale, ponieważ zdjęcia satelitarne tego obszaru wykazały ślady wcześniejszego występowania tam ciekłej wody. Krater ma 154 km średnicy i jest położony na wschodniej półkuli Czerwonej Planety. Co ciekawe, marsjański łazik ma również polski akcent. Znajdujące się na jego pokładzie niechłodzone detektory na podczerwień MCT zostały opracowane przez firmę VIGO System S.A., która pochodzi z Ożarowa Mazowieckiego. Znajdują zastosowanie w spektrometrze laserowym zaprojektowanym do zbierania informacji o środowisku panującym na Marsie. Źródło: NASA.
Łazik Perseverance założył pierwszy pozaziemski magazyn próbek. Jak trafią z Marsa na Ziemię?
Łazik marsjański Perseverance zakończył prace nad pierwszym magazynem na innej planecie. Zebrał zestaw 10 podwójnych próbek geologicznych z obszaru krateru Jezero. Połowę z nich przechowuje we własnym zasobniku, drugą połowę pozostawił w obszarze zwanym Three Forks (trzy widelce). Magazyn będzie służył jako zapasowy. Na wypadek, gdyby Perseverance nie mógł dostarczyć próbek pokładowych do lądownika rakietowego, który zabierze je w kierunku Ziemi.
Niedługo, bo 18 lutego 2023 roku, miną dwa lata od chwili, gdy zaprojektowany i wykonany przez Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) ciężki robot-laboratorium Perseverance osiadł bezpiecznie na Marsie. Głównym obszarem badań Percy’ego jest astrobiologia. Szukanie szczątkowego marsjańskiego życia lub szczątków tegoż życia było bezpośrednim powodem posadzenia łazika w bogatym geologicznie obszarze dawnej delty rzecznej. Łazik miał pobierać interesujące z naukowego punktu widzenia próbki gleby i zamykać je w szczelnych, tytanowych tubach. Te mają trafić na Ziemię wraz z misją Mars Sample Return. To najbardziej skomplikowana i wielotorowa misja, jaką kiedykolwiek zaprojektowano. Wiadomość o tym, że Percy zdeponował ostatnią, dziesiątą próbkę pierwszego magazynu, przyszła do JPL w niedzielę, 29 stycznia. Cały proces był skomplikowany, a wpływ na niego miała… agresja Rosji na Ukrainę. W misji Mars Sample Return mieli wziąć udział Rosjanie Otóż pierwotnym założeniem misji Mars Sample Return było wysłania po próbki łazika aportującego, Fetch-Rover. Miał on wylądować na Czerwonej Planecie wraz z pojazdem Mars Ascent Vehicle (MAV). Łazik miał zebrać porozrzucane tuby z zamkniętym w nich materiałem geologicznym, a następnie dostarczyć je do MAV-a. Trafiłyby wówczas do zasobnika rakiety, która wyniosłaby je na orbitę. Tam ładunek miałby zostać przejęty przez inny statek kosmiczny, który dostarczyłby próbki na Ziemię. Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? Trwająca od półtora roku misja łazika Perseverance przynosi kolejne rewelacyjne dane. Badacze poinformowali m.in. o odnalezieniu na Marsie zielonych kryształów. Ale sensację wzbudziły najno... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-perseverance-znalazl-na-marsie-zwiazki-organiczne-czy-to-dowod-na-istnienie-marsjanskiego-zycia-fot-nasa-jpl-caltech-asu-msss-59e4e7e.jpg" width="938" height="528" alt="Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? (Fot. NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS)" title="Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia? (Fot. NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS)" /> Kłopot w tym, że łazik aportujący miał być zbudowany przez Europejską Agencję Kosmiczną w porozumieniu z Roskosmosem. A porozumienie to zostało zerwane niedługo po tym, jak wojska rosyjskie weszły na teren Ukrainy. Trzeba było wymyślić coś nowego, w dodatku w trakcie trwającej kampanii naukowej. Specjaliści z JPL uznali, że sam łazik Perseverance może dostarczyć próbki do MAV-a. Ale co, gdyby jednak uległ awarii lub wjechał w miejsce, z którego nie będzie mógł się ruszyć? Wówczas cała ogromna i kosztowna misja musiałaby zostać spisana na straty. Dwa zbiory próbek – na wszelki wypadek Wymyślono więc, że wraz z MAV-em na Marsa trafią dwa niewielkie helikoptery w typie świetnie się sprawującego Ingenuity. Każdy z nich będzie wyposażony w robotyczne ramię, które pochwyci próbkę, a helikopter zaniesie ją do MAV-a. Trafią tam aż dwa helikoptery, bo NASA lubi mieć plan zapasowy, a nawet plan zapasowy do planu zapasowego. Właśnie dlatego Percy zbiera podwójne próbki. Te pozostawione w rejonie Three Forks są zapasem na wypadek, gdyby łazik nie dowiózł do MAV-a próbek przechowywanych we własnym zasobniku. Wszystkie zostały ułożone wzdłuż zygzakowatej linii i rozmieszczone co około 5 do 15 metrów od siebie. Tuby mają nadajniki, które pozwolą na zlokalizowanie ich przez helikoptery aportujące. Dodatkowo miejsce ich zdeponowania zostało dokładnie zmapowane przez zespół pracujący nad misją. Docelowo łazik ma zebrać kilkadziesiąt próbek geologicznych w wyznaczonych obszarach krateru Jezero. Naukowcy misji uważają, że magmowe i osadowe rdzenie skalne stanowią doskonały przekrój procesów geologicznych, które miały miejsce w tym miejscu krótko po uformowaniu się krateru prawie cztery miliardy lat temu. Łazik zdeponował również próbkę atmosferyczną i tak zwaną tubę „świadka” (witness tube), która służy do określenia, czy zbierane próbki mogą być zanieczyszczone materiałami, które przybyły na Marsa wraz z łazikiem. Dalszy ciąg misji Perseverance Wraz ze zdeponowaniem 10 próbek zakończyła się też część naukowa misji zwana Delta Front. Perseverance kieruje się teraz w górę delty. Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return Próbki marsjańskiej gleby i atmosfery mają przylecieć na Ziemię w 2033 r. Misja Mars Sample Return wzbudza jednak wiele niepokoju. Według jej krytyków pandemia pokazała, że sprowadzenie z ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-przywiezc-z-marsa-probki-i-nie-zanieczyscic-ziemi-nasa-zdradza-szczegoly-misji-mars-sample-return-fot-getty-images-5e018b0.jpeg" width="938" height="528" alt="Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return (Fot. Getty Images)" title="Jak przywieźć z Marsa próbki i nie zanieczyścić Ziemi? NASA zdradza szczegóły misji Mars Sample Return (Fot. Getty Images)" /> – Perseverance będzie wspinał się drogą „Hawksbill Gap”, którą już wcześniej badał. Kiedy minie jednostkę geologiczną nazywaną przez nas „Rocky Top” (skalny szczyt), znajdzie się na nowym terytorium i rozpocznie część misji określaną mianem Delta Top – wyjaśnia Rick Welch, zastępca kierownika projektu Perseverance w JPL. – Odkryliśmy, że od podstawy delty do poziomu, na którym znajduje się „Rocky Top”, skały wydają się być utworzone w środowisku jeziora – powiedział Ken Farley, naukowiec projektu Perseverance z Kalifornijskiego Instytutu Technologicznego Caltech. – A te tuż nad Rocky Top wydają się pochodzić z obszaru ujścia rzeki do jeziora. Sądzimy, że wspinając się obraną teraz ścieżką, Perseverance natknie się na skały złożone z większych ziaren, a nawet na duże głazy. Materiały te prawdopodobnie pochodzą ze skał spoza Jezero, uległy erozji, a następnie zostały wymyte w kierunku krateru. Oznacza to, że już całkiem niedługo możemy spodziewać się kolejnych rewelacji odnalezionych przez robotycznego geologa i astrobiologa Perseverance. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łazik Perseverance znalazł na Marsie związki organiczne. Czy to dowód na istnienie marsjańskiego życia?
Trwająca od półtora roku misja łazika Perseverance przynosi kolejne rewelacyjne dane. Badacze poinformowali m.in. o odnalezieniu na Marsie zielonych kryształów. Ale sensację wzbudziły najnowsze dane o związkach organicznych w próbce marsjańskiej gleby.
W tym artykule: Łazik Perseverance pracuje w kraterze Jezero Ślady związków organicznych w marsjańskich skałach Związki organiczne z Marsa będą badane na Ziemi Na Czerwonej Planecie znaleziono zielone kryształy Należący do NASA ciężki łazik Perseverance jest w trakcie swojej drugiej kampanii naukowej. Zbiera próbki rdzeni skalnych na obszarze od dawna uważanym przez naukowców za najlepsze miejsce, w jakim należałoby szukać śladów ewentualnego życia mikrobiologicznego na Marsie. Łazik zebrał cztery próbki z dawnej delty rzeki w kraterze Jezero na Czerwonej Planecie. Dzięki temu całkowita liczba pobranych próbek zwiększyła się do 12. Łazik Perseverance pracuje w kraterze Jezero – Wybraliśmy krater Jezero, ponieważ uważaliśmy, że daje nam on największą szansę na dostarczenie naukowo cennych próbek. Teraz mamy już pewność, że była to trafna decyzja – powiedział Thomas Zurbuchen, zastępca administratora NASA ds. nauki. – Dwie pierwsze kampanie naukowe pozwoliły na pozyskanie bardzo różnorodnych próbek. Próbek, które przewieziemy na Ziemię w ramach planowanej kampanii Mars Sample Return – zapowiedział. Helikoptery odbiorą marsjańskie próbki gromadzone przez Perseverance. Zmiany w misji Mars Sample Return Wraz z rakietą programu Mars Sample Return trafią na Czerwoną Planetę dwa helikoptery podobne do Ingenuity. Mają pomóc łazikowi Perseverance w przewiezieniu na stanowisko startowe zabezpiecz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/helikoptery-odbiora-marsjanskie-probki-gromadzone-przez-perseverance-zmiany-w-misji-mars-sample-return-fot-nasa-jpl-caltech-public-domain-fcadac8.jpeg" width="938" height="528" alt="Helikoptery odbiorą marsjańskie próbki gromadzone przez Perseverance. Zmiany w misji Mars Sample Return (fot. NASA/JPL-Caltech, public domain)" title="Helikoptery odbiorą marsjańskie próbki gromadzone przez Perseverance. Zmiany w misji Mars Sample Return (fot. NASA/JPL-Caltech, public domain)" /> – Delta ze swoimi różnorodnymi skałami osadowymi pięknie kontrastuje z odkrytymi na dnie krateru skałami magmowymi – powiedział Ken Farley z Caltechu w Pasadenie. – To zestawienie zapewnia nam dogłębne zrozumienie historii geologicznej Marsa i zróżnicowany zestaw próbek. Znaleźliśmy na przykład piaskowiec, który zawiera ziarna i fragmenty skał utworzone z dala od krateru Jezero. A także mułowiec, który zawiera intrygujące związki organiczne – dodał uczony. Ślady związków organicznych w marsjańskich skałach To właśnie odkrycie z mułowca, czyli skały osadowej, najbardziej elektryzuje badaczy. Fragment takiej skały, nazwany przez naukowców „Wildcat Ridge", prawdopodobnie uformował się miliardy lat temu, gdy błoto i drobny piasek osiadły w parującym słonym jeziorze. 20 lipca łazik marsjański zdarł część powierzchni Wildcat Ridge, aby móc przeanalizować obszar za pomocą instrumentu o nazwie Scanning Habitable Environments with Raman & Luminescence for Organics & Chemicals, lub po prostu SHERLOC. Analiza SHERLOC-a wskazuje, że próbki zawierają klasę cząsteczek organicznych, które są skorelowane przestrzennie z cząsteczkami minerałów siarczanowych. Minerały siarczanowe znajdujące się w warstwach skał osadowych mogą dostarczyć istotnych informacji o środowiskach wodnych, w których powstały. Związki organiczne z Marsa będą badane na Ziemi – To oczywiście nie znaczy, że udało się zidentyfikować jednoznacznie związki powstałe z rozpadu roślin lub zwierząt. Wiemy jedynie, że łazik natrafił na związki składające się z węgla i wodoru – mówi dr Anna Łosiak z Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk. – Na takie związki można trafić na przykład w chondrytach węglistych, kamiennych meteorytach znajdywanych na Ziemi. Można nawet zidentyfikować w nich bardzo skomplikowane struktury chemiczne, w tym cząsteczki podobne do związków chemicznych tworzących nasze DNA. Naukowczyni dodaje, iż dobrą informacją jest, że ilość zidentyfikowanych związków organicznych koreluje z ilością siarczanów. – To wszystko wygląda bardzo obiecująco. Jednak SHERLOC nie da nam bardziej precyzyjnych danych. Musimy czekać na powrót próbki na Ziemię wraz z misją Mars Sample Return. Jestem przekonana, że właśnie próbka pobrana z mułowca będzie jedną z pierwszych poddanych analizie w ziemskim laboratorium – przewiduje dr Łosiak. Na Czerwonej Planecie znaleziono zielone kryształy Nowe informacje nieustannie poszerzają naszą wiedzę o Marsie. Jedna z nich pokazała nawet, że Czerwona Planeta nie jest tak kolorystycznie jednolita. Łazik odnalazł obszary o zielonkawym odcieniu. Konkretnie trafił na zielone kryształy oliwinu. To odkrycie jest niezwykle ważne, ponieważ tego typu skały można datować za pomocą technik radiometrycznych. Takich samych, jakich używamy na Ziemi do datowania bardzo starych skał. W artykule opublikowanym w prestiżowym czasopiśmie „Science” naukowcy misji wyjaśniają, w jaki sposób odkrycie wewnątrz krateru pomogło rozwiązać zagadkę znaną od dawna. Dotyczy ona bogatego w oliwiny obszaru, rozciągającego się od krawędzi krateru Jezero. Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/marsjanski-lazik-perseverance-od-120-dni-ma-pasazera-na-gape-co-nim-jest-fot-nasa-jpl-caltech-a244ff0.jpeg" width="931" height="700" alt="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Oliwin ma duże kryształy i jednolity skład. Uważa się, że powstał z magmy poprzez bardzo powolne wychładzanie oraz proces frakcjonowania w czasie krystalizacji. Czyli powolnego wytrącania różnych rodzajów kryształów ze stygnącej w komorze magmy. Dzięki takim procesom mogą powstawać warstwy skalne bogate w jeden typ minerału. Naukowcy sądzą, że magma w Jezero nie wylała się na powierzchnię, ale bardzo powoli ochładzała się pod ziemią. Stąd duże oliwiny, które z czasem zostały odsłonięte przez erozję. – Oliwiny często znajduje się w meteorytach marsjańskich. Zbierane przez Perseverance dane pozwalają nam lepiej zrozumieć procesy zachodzące na naszej sąsiedniej planecie i połączyć je z naszą wiedzą na temat Ziemi – podsumowuje dr Łosiak. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Tlen na Marsie. Eksperyment MOXIE wytwarza dziennie tyle tlenu, co niewielkie drzewko
Sześć gramów dziennie – tyle tlenu jest w stanie wygenerować z marsjańskiej atmosfery zaprojektowane przez naukowców z MIT urządzenie MOXIE. Duża i wydajniejsza wersja MOXIE może zostać wysłana na Marsa przed misją załogową, aby produkować tyle tlenu, co kilkanaście drzew.
W tym artykule: Tlen na Marsie w tempie 6 gramów na godzinę Musimy wiedzieć, jak wykorzystać kosmiczne zasoby Jak powstaje tlen na Marsie Prowadzony przez MIT Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment (MOXIE) z powodzeniem produkuje tlen na Marsie. Uzyskuje go z bogatej w dwutlenek węgla atmosfery Czerwonej Planety od lutego 2021 r. Wtedy wylądował na powierzchni Marsa w ramach misji łazika Perseverance NASA. Tlen na Marsie w tempie 6 gramów na godzinę W badaniu opublikowanym w sierpniu tego roku w czasopiśmie „Science Advances” naukowcy donoszą, że do końca 2021 roku MOXIE wyprodukował tlen we wszystkich siedmiu seriach eksperymentalnych. Odbywały się one w różnych warunkach atmosferycznych, w tym w ciągu dnia i nocy, oraz w różnych marsjańskich porach roku. W każdym przebiegu instrument osiągnął swój cel produkcji sześciu gramów tlenu na godzinę. To mniej więcej w tyle, ile na Ziemi może wygenerować przez godzinę niewielkie drzewko. To oczywiście niewiele. Dorosły człowiek zużywa w ciągu godziny 35 gramów tlenu. Mimo wszystko specjaliści z MIT odnieśli sukces, a wydajność urządzenia daje nadzieje na więcej. Zanim na Marsa trafi pierwsza misja załogowa, do czego dojdzie najwcześniej w połowie 2035 roku, wydajność urządzenie może zostać znacznie zwiększona. Zdaniem badaczy wyniki aktualnie prowadzonego eksperymentu pokazują, że powiększona wersja MOXIE powinna generować wystarczającą ilość tlenu, aby utrzymać przy życiu załogę misji marsjańskiej. A nawet wytworzyć tlen niezbędny do napędzania rakiety dla powracających na Ziemię astronautów. Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-nasa-jpl-caltech-1b8bb37.jpeg" width="900" height="670" alt="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Musimy wiedzieć, jak wykorzystać kosmiczne zasoby Wyniki prowadzonego na Marsie od lutego 2021 roku eksperymentu są też istotne z innego powodu. Są pierwszą demonstrację wykorzystania zasobów znajdujących się na innym ciele niebieskim. Wiemy, że jeśli chcemy budować bazy na Księżycu lub Marsie albo orbitujące stacje-miasta, musimy wykorzystywać do tego zasoby znajdujące się na miejscu. Właśnie dlatego tak ważne jest dokładne zmapowanie Księżyca pod kątem ocenienia zasobów wody. Dlatego naukowcy tak dużą wagę przykładają do regolitu księżycowego lub marsjańskiego. Bo wszystko, każdy zasób naturalny, może być cenny. Weźmy ziemski piasek, taki, jaki znajdujemy na przykład na plażach. Jego podstawowym składnikiem jest krzem. Z niego wykonuje się zarówno szkło, jak i na przykład mikroprocesory. Wszystko zależy od rozwoju technologii. Bo to, co znajduje się na miejscu, musi pozwolić ludziom przetrwać. Oczywiście przetrwać z wykorzystaniem nowoczesnej technologii. Właśnie na tym bazuje projekt stałej, załogowej eksploracji innych ciał niebieskich. Stoi za nim idea zbierania i wykorzystywania naturalnych zasobów planety. W przypadku MOXIE i Marsa mówimy o wykorzystaniu dwutlenku węgla do wytwarzania tlenu. Jak powstaje tlen na Marsie – To pierwsza demonstracja faktycznego wykorzystania zasobów na powierzchni innego ciała planetarnego i przekształcenia ich chemicznie w coś, co byłoby przydatne misji załogowej – mówi zastępca głównego badacza MOXIE prof. Jeffrey Hoffman z Departamentu Aeronautyki i Astronautyki MIT. – W tym sensie jest to całkowicie pierwsze i historyczne wydarzenie. Mars ciekawostki. Czy uda nam się go zasiedlić i zmienić w świat przyjazny ziemskiemu życiu? Rdzawo-czerwony Mars to czwarta planeta skalista w Układzie Słonecznym. I jednocześnie ta, z którą mieszkańcy Ziemi wiążą największe nadzieje na kolonizację. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mars-ciekawostki-czy-uda-nam-sie-go-zasiedlic-i-zmienic-w-swiat-przyjazny-ziemskiemu-zyciu-fot-getty-images-72950f6.jpeg" width="814" height="429" alt="Mars – ciekawostki. Czy uda nam się go zasiedlić i zmienić w świat przyjazny ziemskiemu życiu? (fot. Getty Images)" title="Mars – ciekawostki. Czy uda nam się go zasiedlić i zmienić w świat przyjazny ziemskiemu życiu? (fot. Getty Images)" /> W jaki sposób MOXIE wytwarza tlen? Pierwszym krokiem jest zaczerpnięcie marsjańskiego powietrza i przefiltrowanie go, co ma wyeliminować zanieczyszczenia. Powietrze jest następnie przepuszczane przez elektrolizer z tlenkiem węgla (SOXE). Instrument ten został opracowany i zbudowany przez OxEon Energy. SOXE elektrochemicznie rozdziela powietrze bogate w CO2 na jony tlenu (O-) i tlenek węgla (CO). Jony tlenu są następnie izolowane i rekombinowane w celu utworzenia O2. Po zmierzeniu parametrów gazu, MOXIE uwalnia go z powrotem do atmosfery Marsa. Od czasu lądowania Perseverance w lutym 2021 r. inżynierowie MOXIE uruchomili urządzenie siedem razy w ciągu roku marsjańskiego. Za każdym razem MOXIE potrzebował kilku godzin na rozgrzanie. Sama produkcja również trwała godzinę. Każdy bieg został zaplanowany na inną porę dnia lub nocy oraz w różnych porach roku, aby sprawdzić, czy MOXIE może dostosować się do zmian w warunkach atmosferycznych planety. Wszystkie próby zakończyły się sukcesem. Źródła: NASA, Science Advances. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Helikoptery odbiorą marsjańskie próbki gromadzone przez Perseverance. Zmiany w misji Mars Sample Return
Wraz z rakietą programu Mars Sample Return trafią na Czerwoną Planetę dwa helikoptery podobne do Ingenuity. Mają pomóc łazikowi Perseverance w przewiezieniu na stanowisko startowe zabezpieczanych właśnie próbek marsjańskiej gleby. Będzie to najbardziej złożona robotyczna misja w historii dotychczasowej eksploracji kosmosu.
W tym artykule: Z projektu Mars Sample Return odpadła Rosja Dwa helikoptery zamiast łazika na Marsie Helikoptery będą mogły zebrać dodatkowe dane Niedawno informowaliśmy o tym, że Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), współpracująca z NASA przy programie sprowadzenia na Ziemię próbek marsjańskiej gleby, będzie budowała specjalnego łazika, którzy zbierze pobierane przez Perseverance próbki. Dzięki temu miały one trafić do zasobnika rakiety. Ta z kolei miała je wynieść na orbitę, gdzie przechwyciłby je statek kosmiczny. Statek dostarczyć miał próbki na orbitę Ziemi, skąd w specjalnej kapsule opadłyby na powierzchnię naszej planety. Z projektu Mars Sample Return odpadła Rosja Jednak pierwotny plan musiał ulec zmianie. W budowie łazika „aportującego” – jak określają go naukowcy – miał partycypować Roskosmos, czyli rosyjska agencja kosmiczna. Ze względu na wojnę w Ukrainie i sankcje nałożone na Rosję, ESA zawiesiła wszelką współpracę z Roskosmosem, co wywołało różnorodne perturbacje. W tym problemy z pierwotnymi założeniami misji Mars Sample Return. – Ale NASA ma zawsze jakiś plan w zapasie. Skoro nie uda się skonstruować łazika aportującego, będziemy chcieli, aby to sam Perseverance dowiózł próbki do stanowiska rakiety Mars Ascent Vehicle (MAV). Bierzemy jednak pod uwagę, że do czasu wysłania na Marsa MAV-a, łazik może przestać działać. Może zakopać się w grząskim piasku lub ulec awarii – wyjaśnia Artur Chmielewski z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL/NASA), pracujący przy misji. Dwa helikoptery zamiast łazika na Marsie – Dlatego dodatkowo wyślemy na Marsa dwa małe helikoptery, analogiczne do świetnie spisującego się Ingenuity. Każdy z helikopterów będzie wyposażony w prosty manipulator zdolny podnieść namierzoną próbkę i przetransportować ją na wyznaczone miejsce – dodaje inżynier. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... W 2028 powinien wystartować z Ziemi lądownik, który posadzi na Marsie rakietę MAV oraz dwa mini-śmigłowce. Projekt ma nawiązywać do lądowania Perseverance z 2021. Wówczas pierwszy pozaziemski helikopter był ukryty w zasobniku łazika. Dwa planowane śmigłowce będą nieco cięższe od Ingenuity oraz wyposażone w koła, aby móc poruszać się po powierzchni Marsa. Jednak głównym nowym wyposażeniem będzie prosty manipulator. Czyli ramię zdolne zacisnąć się na zbiorniku z próbką. Helikoptery będą mogły zebrać dodatkowe dane – Liczymy jednak na to, że to sam Perseverance dowiezie próbki na stanowisko. Co oznacza, że musimy mieć też plan zapasowy dla helikopterów. Właśnie toczymy rozmowy z naukowcami, którzy, mamy nadzieję, zasugerują nam, w jakie instrumenty badawcze powinniśmy wyposażyć nasze helikoptery. Chodzi o to, by zebrać interesujące naukowo dane – wyjaśnia Artur Chmielewski. – Poza wartością naukową istotnym kryterium będzie waga urządzeń. Helikoptery, chociaż będą nieco cięższe od ważącego niespełna dwa kilogramy Ingenuity, będą miały niewielki udźwig. W związku z tym, że ich głównym zadaniem ma być przetransportowanie próbek, nie możemy ich dodatkowo zbytnio dociążać. Dlatego każda dodatkowa kamera lub próbnik będą musiały być ultralekkie – dodaje inżynier. Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/marsjanski-lazik-perseverance-od-120-dni-ma-pasazera-na-gape-co-nim-jest-fot-nasa-jpl-caltech-a244ff0.jpeg" width="931" height="700" alt="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Jak wyjaśnia, sama misja jest bardzo wielkim wyzwaniem inżynieryjnym. M.in. dlatego, że zakłada współdziałanie wielu różnych robotów. W dodatku współdziałanie na innej planecie, bez możliwości bezpośredniego sterowania „na żywo”. Jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, orbiter z marsjańskimi próbkami miałby powrócić na Ziemię w 2033 roku i wylądować na pustyni w Utah. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Łazik Perseverance badał skały osadowe Zaczarowanego Jeziora. Czy natrafił tam na ślady marsjańskiego życia?
Ponoć główną misją NASA jest szukanie życia. Skonstruowany przez Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA łazik Perseverance bada deltę dawnej rzeki w kraterze Jezero. Właśnie przesłał zdjęcia skał osadowych, które zdaniem naukowców mogą zawierać ślady pradawnego marsjańskiego życia.
W tym artykule: Na zdjęciach z Perseverance widać skały osadowe Łazik Perseverance odkrył wyschnięte błoto Obecnie Perseverance bada „pasek bekonu” Badana przez robota delta powstała na zbiegu marsjańskiej rzeki i jeziora kraterowego miliardy lat temu. Eksploracja tego obszaru była życzeniem geolożki dr Stack Morgan i reszty zespołu naukowego Perseverance. Uznali oni, że lokalizacja ta stanowi jedną z najlepszych okazji do znalezienia skał, które mogłyby zachować pozostałości starożytnego życia mikrobiologicznego. W środę 29 czerwca zespół dr Morgan zaprezentował zdjęcia oraz krótki film nagrany przez kamery HazCam umieszczone na wysokości podwozia łazika. – Obrazy z kamer HazCam są wykorzystywane głównie przez inżynierów misji do pomocy w prowadzeniu i umieszczaniu ramienia łazika – powiedziała Stack Morgan. Na zdjęciach z Perseverance widać skały osadowe – Ale uchwycone przez HazCam obrazy Zaczarowanego Jeziora całkowicie mnie zauroczyły. To zdjęcie dostarczyło nam pierwszego spojrzenia z bliska na skały osadowe. Czyli te, które najbardziej chciałem zbadać, odkąd Jezero zostało nazwane miejscem lądowania dla Perseverance prawie cztery lata temu – dodała uczona. View oEmbed on the source website To właśnie w skałach osadowych mogły pozostać ślady po prostym życiu. Mogło ono rozwinąć się na tej planecie, gdy na Marsie występowała jeszcze woda w stanie ciekłym. Perseverance operuje w tej chwili mniej więcej w połowie delty, na polu skał osadowych, które zespół naukowy nazywa „Hogwallow Flats”. W ciągu najbliższych kilku tygodni łazik przeanalizuje skały w okolicy i być może pobierze tam jedną lub więcej próbek. Następnie zespół zdecyduje, czy wrócić do Zaczarowanego Jeziora, czy zbadać inne ekscytujące wychodnie delty Jezero. Natomiast próbki powrócą na Ziemię wraz z przygotowywaną właśnie misją Mars Sample Return. Łazik Perseverance odkrył wyschnięte błoto Ale Zaczarowane Jezioro to nie jedyne miejsce w kraterze Jezero, które wzbudza zainteresowanie geologów. W drodze do jeziora łazik trafił również na formacje przypominające zaschnięte błoto. – Łazik Perseverance natrafił w kraterze na materiał zwierający bardzo drobne cząstki mineralne. Po zbadaniu zestawem przyrządów SuperCam okazało się, że materiał ten składa się z minerałów ilastych oraz cząstek zwierających węgiel wodór i tlen. To wskazywałoby na pochodzenie organiczne. Jednakże nie zawsze cząstki uznawane za organiczne powstają w sposób organiczny i to jest wielka zagadka dla naukowców – wyjaśnia dr Natalia Zalewska, geolożka z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/marsjanski-lazik-perseverance-od-120-dni-ma-pasazera-na-gape-co-nim-jest-fot-nasa-jpl-caltech-a244ff0.jpeg" width="931" height="700" alt="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest? (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Uczona dodaje, że zdjęcia z masztowej kamery MastCam ujawniają powierzchnię spękaną w charakterystyczny sposób dla zaschniętego błota. Czyli materiału składającego się w większości z minerałów ilastych. Minerały ilaste, dzięki swojej budowie warstwowej, mogą przyłączać do swojej struktury cząsteczki wody, jak i związki organiczne. Te ostatnie w takich skałach mają dużą szansę na przetrwanie. Obecnie Perseverance bada „pasek bekonu” Obszar po którym obecnie jeździ łazik, przypomina pasek bekonu. Z powodu jasnych, pasiastych skał został więc nazwany „The Bacon Strip”. To właśnie na tym obszarze łazik znalazł drobny materiał charakterystyczny dla wysychającej wody. Na potwierdzenie tego łazik wcześniej zbadał już pozostałości delty. Tam okazało się że, posiada ona typowe warstwowanie charakterystyczne dla płynącej wody niosącej drobnoziarnisty materiał. – Z tego miejsca łazik pobierze próbki które, za kilka lat, miejmy nadzieję, będzie można przebadać laboratoryjnie. Jeśli istnieją dowody na istnienie życia w kraterze Jezero, może minąć jeszcze trochę czasu, zanim zostaną potwierdzone – podsumowuje dr Natalia Zalewska. Źródła: NASA, AS. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Marsjański łazik Perseverance od 120 dni ma „pasażera na gapę”. Co nim jest?
Ważący ponad tonę łazik od czterech miesięcy wozi ze sobą dodatkowy ładunek. To kamień, który wpadł do jednego z jego kół. Na razie pokonał wraz z Perseverance ponad 8,5 kilometra.
W tym artykule: Kamery, które wypatrują niebezpieczeństw Długa podróż kamienia Zagadka dla marsjańskich geologów Łazik Perseverance pracuje na Marsie od 18 lutego 2021 roku. Przez pierwszy rok zebrał sześć próbek marsjańskiego gruntu. W przyszłości, w kolejnych misjach, mają one zostać przetransportowane na Ziemię. Perseverance wozi ze sobą również helikopterek Ingenuity, który wielokrotnie wzbił się w rzadkie marsjańskie powietrze. Ingenuity nie jest jednak jedynym pasażerem łazika marsjańskiego, zwanego pieszczotliwie Percym. NASA poinformowała, że od ponad 120 marsjańskich dni – czyli soli – Percy przewozi pewien nieplanowany ładunek. Jest to kamień, który wpadł do jego przedniego lewego kółka. I który nie chce wypaść. Kamery, które wypatrują niebezpieczeństw NASA podała, że kamień pojawił się na pokładzie Perseverance 4 lutego 2022 roku. Nie ma negatywnego wpływu na pracę urządzenia ani nie zagraża celom naukowym misji. Stanowi jedynie drobną dokuczliwość. Dokładnie taką samą, jak kamyk, który wpada człowiekowi do buta. O istnieniu pasażera na gapę naukowcy dowiedzieli się dzięki jednej z kamer Hazard Avoidance Camera (Hazcam). Percy ma ich sześć – cztery z przodu i dwie z tyłu. Nie są to instrumenty naukowe. Ich celem jest wypatrywanie niebezpieczeństw przed i za łazikiem, takich jak uskoki, kamienie czy piaskowe wydmy. Znamy firmę, która wystrzeli pierwszą rakietę z innej planety niż Ziemia. Podpisała kontrakt z NASA Lockheed Martin zaangażowana w misję Mars Sample Return. Firma pracująca przy tak głośnych misjach jak Juno, Mars Reconnaissance Orbiter czy OSIRIS-REx została wybrana na dostawcę małej rak... Wszystkie kamery Hazcam mają stałe położenie i skierowane są w dół. Ponieważ mają szeroki kąt widzenia – 120 stopni – w sumie zbierają informacje o całym otoczeniu łazika. Dzięki ich pracy powstaje obraz 3D na bieżąco analizowany przez urządzenie. Widok 3D umożliwia Percy’emu podejmowanie samodzielnych decyzji o tym, którędy jechać. Bez czekania na zaaprobowanie każdego kroku przez zespół misji znajdujący się na Ziemi. Długa podróż kamienia Kamień pojawił się po raz pierwszy na obrazie zarejestrowanym przez kamerę Hazcam 341 sola marsjańskiego, ponad 100 soli temu (sol jest dłuższy od ziemskiej doby o 37 minut). Od tej pory od czasu do czasu można go zobaczyć na zdjęciach robionych przez kamerę. Naukowcy policzyli, że kamień pokonał już z łazikiem 8,5 km. Znajduje się tym samym na najlepszej drodze do ustanowienia rekordu najdłuższej jazdy na gapę na innej niż Ziemia planecie. Posłuchajcie jak brzmi Mars! Nie chodzi tu o znanego artystę o nazwisku Bruno Mars, a o nagrania wykonane przez łazika NASA Perseverance na powierzchni Marsa. Nie jest jednak pierwszym kamieniem, który próbuje czegoś podobnego. Osiemnaście lat temu w jednym z kół łazika Spirit utkwił kamień wielkości ziemniaka. W lutym 2004 r. Spirit wykonał ostry skręt, dzięki któremu udało się wytrząsnąć kawałek skały. Również do Curiosity kilkakrotnie przyczepiały się kamienie. Jednak zawsze same wypadały po kilku dniach albo tygodniach. Zagadka dla marsjańskich geologów Perseverance znajduje się w marsjańskim kraterze Jezero. To krater uderzeniowy średnicy 47,5 km o ciekawej historii geologicznej. W dalekiej przeszłości wpadały do niego rzeki, tworzące potężne delty. Krater był wówczas ogromnym jeziorem. Był też okres, kiedy spływała do niego lawa wulkaniczna. Łazik znajduje się teraz w tzw. formacji „Maaz”. To część krateru Jezero, która – jak podejrzewają naukowcy – została utworzona właśnie z zastygłej lawy. W drodze do niej Percy pokonał tereny dawnej rzecznej delty. Teraz przygotowuje się do zjechania po stromym zboczu krateru. Naukowcy podejrzewają, że w czasie zjazdu kamień, który od czterech miesięcy pokonuje Marsa wraz z łazikiem, wypadnie z jego kółka. Czym są „zagadkowe drzwi" na Marsie? Jest naukowe wyjaśnienie Fani teorii spiskowych będą rozczarowani. To nie są sekretne drzwi do świata Marsjan… Wprowadzi to jednak pewne zamieszanie. Jeśli kamień faktycznie wypadnie z łazika, będzie znacząco różnił się od otaczających go skał. – Jego widok może bardzo zaskoczyć przyszłych marsjańskich geologów – czytamy na blogu NASA poświęconym misji Percy’ego. Mogą się długo głowić: skąd on się tam wziął? Czy to sprawka istot z innej planety? Źródło: NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy?
Łazik Curiosity pracuje na Czerwonej Planecie już dziesiąty rok. I ciągle dokonuje nowych odkryć, które uzupełniają naszą wiedzę o historii i geologii Marsa. A czasem – zwyczajnie zaskakują, pokazując, jak bardzo Mars różni się od Ziemi.
W tym artykule: Co to są bajeczne kominy? Gdzie znajduje się Curiosity? Jak długo Curiosity pracuje na Marsie? Tym razem łazik Curiosity sfotografował dwie skalne wieżyczki. Na tle rdzawego podłoża słupki wyglądają jak screen z gry komputerowej lub storyboard filmu science fiction. Dwie cienkie, wyginające się kolumny są poskręcane. Tak, jakby ktoś uformował je z modeliny albo innego plastycznego materiału, który został następnie utwardzony. Łazik marsjański sfotografował ten dziwny obiekt 17 maja. Zdjęcie zostało jednak pokazane dopiero w zeszłym tygodniu przez SETI. SETI publikuje zdjęcia robione przez różne instrumenty naukowe w Układzie Słonecznym na swoim koncie twitterowym. View oEmbed on the source website Zdaniem ekspertów dziwne formacje na Czerwonej Planecie powstały z materiału przypominającego cement. Musiał on wypełniać pęknięcia w podłożu skalnym. Kiedy skała została starta na skutek erozji, na powierzchni pozostały tylko fantazyjnie uformowane „plomby”. Co ciekawe, mimo że wieżyczki są bardzo cienkie, nie upadają pod swoim ciężarem. To efekt słabszego niż ziemskie przyciągania grawitacyjnego na Marsie. Co to są bajeczne kominy? W podobny sposób do opisanego wyżej powstają również niezwykłe formacje skalne na Ziemi. Nazywane bywają hoodoo lub bajecznymi kominami. Zazwyczaj składają się z podstawy w kształcie walca różnej wielkości, na którym leży mniejsza lub większa „pokrywka”. Przypominające grzyby skały zdobią krajobraz tureckiej Kapadocji czy francuskiej doliny Durance. Można je też podziwiać w Utah. Powstają ze skał osadowych o różnej odporności na erozję, najczęściej w suchym klimacie. W niektórych miejscach, np. w Bryce Canyon w Utah, mogą mieć wysokość dziesięciopiętrowego budynku. Gdzie znajduje się Curiosity? Poskręcane kolumny to kolejne odkrycie łazika Curiosity. Stanowiący serce misji Mars Science Laboratory pojazd pracuje w kraterze Gale, jednym z ogromnych kraterów marsjańskich. Gale ma ponad 150 km średnicy. Powstał ok. 3,5–3,8 mld lat temu na skutek uderzenia potężnej asteroidy. Krater został wybrany na miejsce lądowania łazika, ponieważ ma bardzo urozmaiconą rzeźbę. W jego środku wznosi się potężna góra – Aeolis Mons. Składa się ona z warstw skał osadowych, których badanie pozwala prześledzić geologiczną historię Czerwonej Planety. Curiosity bada właśnie Aeolis Mons i otaczające górę równiny. Czym są „zagadkowe drzwi" na Marsie? Jest naukowe wyjaśnienie Fani teorii spiskowych będą rozczarowani. To nie są sekretne drzwi do świata Marsjan… Podejrzewa się też, że Gale jest wyschniętym jeziorem. Na jego dnie mogła znajdować się kiedyś płynna woda, a w niej – pozaziemskie życie mikrobiologiczne. Curiosity jest wyposażony w wiertarkę udarową, którą rozwierca marsjańskie skały. Próbki następnie przenoszone są do laboratorium na pokładzie łazika, gdzie badany jest ich skład. Jak długo Curiosity pracuje na Marsie? W chwili pisania tego artykułu Curiosity spędził już na Marsie prawie 3,5 tys. soli, czyli dób marsjańskich. Przejechał prawie 30 kilometrów. Waży blisko 900 kilogramów, mając na swoim pokładzie dziesięć instrumentów naukowych oraz kilkanaście kamer. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... Mimo że jego misja miała skończyć się dawno temu, łazik nadal działa, dokonując ciekawych odkryć. Kilka miesięcy temu, w lutym tego roku, Curiosity przesłał na Ziemię fotografię innej dziwnej formacji skalnej. Było to coś, co przypominało nieduży skalny kwiat. Przypuszcza się, że powstał podobnie jak odkryte w maju „dwie wieże”. Źródło: NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sondy na Marsie. Marsjańskie misje robotyczne, które otworzyły nam oczy na zimny, czerwony świat
Sondy na Marsie sprawiły, że Mars, zaraz po Ziemi, jest najlepiej poznaną planetą Układu Słonecznego. W tej chwili na orbicie Czerwonej Planety działa osiem satelitów, a powierzchnię badają trzy łaziki i lądownik. Wspólnie dają tak dokładne dane, że na specjalnej podstronie NASA możemy nawet sprawdzać codzienną prognozę pogody dla Marsa.
W tym artykule: Sondy na Marsie – historia eksploracji Sondy na Marsie – porażka Rosjan Jak sondy na Marsie zainspirowały Carla Sagana Sondy na Marsie – jakie obecnie badają Czerwoną Planetę? Sondy na Marsie – przyszłość Ostatnie lata to prawdziwy wysyp misji marsjańskich. Tylko w 2021 roku dotarły do Marsa trzy misje: Perseverance, ogromny, supernowoczesny łazik marsjański oraz pierwszy marsjański helikopter Ingenuity, Zhurong, pierwszy chiński łazik na Czerwonej Planecie, który dotarł tam wraz z orbiterem w ramach misji Tianwen 1, Al Amal lub Hope, orbiter Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Ta ofensywa była związana z tzw. okienkiem startowym. To moment, w którym planety są w bliskim ustawieniu. Takie okienko otwiera się średnio co 26 miesięcy. Jeśli uda się wystrzelić statek kosmiczny w takim momencie, lot na Marsa potrwa około pół roku. Sondy na Marsie – historia eksploracji Jednak ostatnie udane misje sond na Marsie są, historycznie ujmując, wciąż nowością. Pierwsze dwie sondy mające badać Marsa zostały wystrzelone w październiku 1960 roku. Czyli zaledwie trzy lata po Sputniku 1, pierwszym obiekcie wysłanym w kosmos. Marsnik 1 i Marsnik 2 miały wykonać tzw. flyby, czyli po prostu przelot w okolicy innego ciała niebieskiego. Niestety, obie sondy uległy zniszczeniu już w trakcie startu. Fiaskiem zakończyły się też kolejne trzy radzieckie misje. Dopiero misja amerykańskiej sondy Mariner 4 osiągnęła sukces. Skonstruowana przez inżynierów Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) sonda jest uznawana za jeden z największych sukcesów wczesnego amerykańskiego programu kosmicznego. Mariner 4 dotarł na Marsa – zbliżając się do niego najbliżej 15 lipca 1965 roku – i wykonał pierwsze w historii zdjęcia innej planety z kosmosu. Już dawno znaleziono dowody życia na Marsie. Twierdzi były badacz z NASA Były pracownik NASA, Gilbert Levin twierdzi, że niewykluczone, że już dawno wiemy, że nie jesteśmy sami we Wszechświecie. Według naukowca obecność życia na Marsie odkryto podczas misji V... Oprócz dostarczenia kluczowych informacji o tym, jak bezpiecznie dostarczać przyszłe misje na powierzchnię Marsa, sonda okazała się wyjątkowo trwała. Jej misję planowano na osiem miesięcy. Tymczasem krążyła po orbicie słonecznej, co jakiś czas zbliżając się do planety, przez trzy lata. W tym czasie wykonała 21 zdjęć powierzchni Marsa. Dzięki skoordynowaniu jej badań z tymi prowadzonymi przez kolejną sondę, Mariner 5, udało się zainicjować badania tzw. wiatru słonecznego. Jest to stale emitowany przez Słońce strumień naładowanych cząstek, których działanie wyznacza granicę tzw. heliosfery. W tym samym roku, w którym USA wysłały w kierunku Marsa Marinera 4, ZSRR podjęło kolejną próbę ,wysyłając sondę Zond 2. Tym razem statek przetrwał start, a nawet dotarł do Marsa. Jednak awaria nadajnika sondy sprawiła, że Zond 2 nie dał żadnych efektów naukowych. Sondy na Marsie – porażka Rosjan To jest punkt, w którym marsjańskie drogi dwóch potęg wczesnego etapu eksploracji kosmosu, czyli USA i ZSRR, ostatecznie się rozeszły. W 1969 roku Amerykanie wysłali w kierunku Marsa Marinera 6, który przesłał na Ziemię 75 zdjęć. Zaledwie miesiąc później Sowieci próbowali wystrzelić pierwszego orbitera marsjańskiego Mars 2M a, ale start się nie powiódł i statek został utracony. Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa. Amerykański Mariner 7, wystrzelony tuż po sondzie z numerem 6, przesłał 126 zdjęć Marsa. Bliźniaczy do Mars 2M a orbiter oznaczony literką „b” nie przetrwał startu. Radziecki program kosmiczny, tak świetnie radzący sobie na orbicie Ziemi, kompletnie nie radził sobie z Marsem. Świetną passę Amerykanów przerwał dopiero nieudany start Marinera 8 w 1971 roku. Jednak kolejna sonda tej serii, Mariner 9, zdołał wykonać i przesłać niemal 7400 zdjęć, co było bezsprzecznym rekordem na tamte czasy. Teraz sondy na Marsie każdego dnia przesyłają ogromną liczbę danych, setki zdjęć. Ale w tamtych czasach było to niebywałe osiągniecie, które dało naukowcom bardzo konkretny materiał do analiz. Jak sondy na Marsie zainspirowały Carla Sagana Jednak prawdziwy przełom nastąpił wraz z serią orbiterów i lądowników o wspólnej nazwie Viking. Te pracujące w latach 1975–1980 sondy na Marsie przekazały łącznie ponad 50 tysięcy zdjęć. Sprawiły, że odległy Mars stał się nam najbliższą, poza Ziemią, planetą. Doprowadziły jeszcze do czegoś innego. Zawdzięczamy im rozpoczęcie nadawania najpopularniejszego programu popularnonaukowego o eksploracji przestrzeni kosmicznej w historii telewizji. Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? Mars był niegdyś wodnym światem. Planetą, której skorupę przecinały koryta rzek, pokrywały morza. Widać to wciąż po ukształtowaniu terenu. Jak doszło do tego, że planeta niegdyś podo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atmosfera-marsa-jaki-ma-sklad-i-dlaczego-mars-niemal-calkowicie-ja-utracil-fot-getty-images-3170bc9.jpeg" width="938" height="528" alt="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" title="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" /> Wszystko zaczęło się od konferencji prasowej, na której związani z programem Viking naukowcy chcieli przekazać dziennikarzom, czego nowego dowiedzieli się o Marsie. Ale dziennikarze nie byli zainteresowani. Zainteresowanie kosmosem słabło. Była druga połowa lat 70. XX wieku. Zakończono program księżycowy Apollo. Stacja Skylab została sprowadzona z orbity i zatopiona w oceanie. Wahadłowce kosmiczne jeszcze nie opuściły hangarów NASA. Carl Sagan, naukowiec, pisarz i popularyzator nauki, nie mógł uwierzyć, że tak wyjątkowe dane, jak te przesyłane przez Vikingi, nie budzą entuzjazmu. Zrozumiał, że konieczne jest zbudowanie nowego typu zainteresowania kosmosem. Nie podbojem kosmosu, ale badaniami naukowymi. Wówczas w jego głowie narodził się pomysł na „Kosmos”. Program ten został wykupiony przez wiele telewizji na całym świecie i do dziś uznawany jest za kultowy, co potwierdzają dwie nagrody Emmy. Sondy na Marsie – jakie obecnie badają Czerwoną Planetę? Na Marsa regularnie trafiają kolejne sondy. W tej chwili wokół planety krąży osiem orbiterów. Oto sondy na Marsie: Mars Odyssey, wiekowy, choć wciąż sprawny orbiter NASA, który działa od ponad 20 lat. Nazwa sondy jest hołdem dla Artura C. Clarke’a i jego powieści „2001. Odyseja kosmiczna”. Główną misją Odyssey jest poszukiwanie śladów wody i lodu wodnego na i pod powierzchnią Marsa oraz badanie aktywności wulkanicznej; Mars Express, młodszy o dwa lata od Odyssey orbiter Europejskiej Agencji Kosmicznej. Pierwsza europejska sonda wysłana w kierunku Marsa. Składała się z dwóch części – orbitera oraz lądownika. Lądownika nie udało się posadzić na powierzchni. Jednak orbiter działa świetnie i wciąż przesyła cenne dane. Poza wykonywaniem zdjęć powierzchni, orbiter m.in. bada skład atmosfery. Warto dodać, że Polacy mają swój udział w tej misji. Naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych PAN byli częścią konsorcjum budującego instrument MARSIS, czyli radar zdolny zajrzeć pod powierzchnię planety; Mars Reconnaissance Orbiter to działająca od 2006 roku sonda. Jej głównym zadaniem jest poszukiwanie podziemnych złóż wody, badanie obecnego klimatu oraz odnajdywanie wskazówek, które pomogłyby w rekonstrukcji modelu klimatycznego planety sprzed milionów lat. To dzięki MRO wiemy, że pod powierzchnią Marsa można znaleźć wieczną zmarzlinę; Mars Orbiter Mission, pierwszy indyjski satelita badający Marsa. Wystrzelony w 2013 roku orbiter służy przede wszystkim jako test technologii wymaganych do projektowania, planowania i kierowania misją międzyplanetarną; MAVEN, czyli Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN (ewolucja atmosfery Marsa i jej ulatywania). Sonda NASA, której zadaniem jest badanie atmosfery, klimatu i pogody na Marsie; ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) – druga sonda ESA, również z udziałem Polaków. Sonda bada m.in. zawartość metanu w atmosferze marsjańskiej; Tianwen 1 – pierwsza chińska sonda marsjańska, której głównym celem zapewnienie komunikacji pomiędzy łazikiem Zhurong a Ziemią; Al Amal, inaczej Hope – sztuczny satelita Marsa, pierwsza misja marsjańska Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Al Amal ma dwa cele – jeden badawczy związany z atmosferą marsjańską, a drugi popularyzatorski. Twórcy sondy mają nadzieję, że takie przedsięwzięcie zmobilizuje młodych ludzi do podjęcia studiów z zakresu nauk ścisłych. Sondy na Marsie – przyszłość Znamy firmę, która wystrzeli pierwszą rakietę z innej planety niż Ziemia. Podpisała kontrakt z NASA Lockheed Martin zaangażowana w misję Mars Sample Return. Firma pracująca przy tak głośnych misjach jak Juno, Mars Reconnaissance Orbiter czy OSIRIS-REx została wybrana na dostawcę małej rak... W tym roku w kierunku Marsa miał polecieć łazik Rosalind Franklin. Ten długo oczekiwany start został, niestety, anulowany i przesunięty na bliżej nieokreślony termin. Wszystko przez to, że misje ExoMars to współpraca rosyjsko-europejska. Współpraca, która została zawieszona ze względu na atak Rosji na Ukrainę. NASA obiecała pomoc w wysłaniu łazika na Marsa, jednak trudno powiedzieć, kiedy do tego dojdzie.
Czym są „zagadkowe drzwi” na Marsie? Jest naukowe wyjaśnienie
Fani teorii spiskowych będą rozczarowani. To nie są sekretne drzwi do świata Marsjan…
W tym artykule: W internecie pojawiło się mnóstwo informacji, że otwór może być przejściem do marsjańskiego tunelu „Tajemnicze wejście” wcale nie jest tak tajemnicze – to efekt naturalnego zjawiska Naukowcy są zgodni, że erozja przyczyniła się do odpadnięcia kawałka skalnej ściany Kilka dni temu media na całym świecie obiegło zdjęcie, które zrobił łazik NASA Curiosity. Widać na nim standardowy marsjański krajobraz, ale uwagę przykuwa jeden szczegół. W prawej części fotografii, w skale widoczny jest otwór, który przypomina „drzwi” do podziemnego pomieszczenia. Od razu pojawiły się głosy, że jest to przejście do tajemniczego tunelu Marsjan. Nic dziwnego. Wszelkie wiadomości, które mogą sugerować istnienie obcych cywilizacji, zawsze rozpalają naszą wyobraźnie. W internecie pojawiło się mnóstwo informacji, że otwór może być przejściem do marsjańskiego tunelu Gorąca debata rozwiązała się przede wszystkim w mediach społecznościowych. Użytkownik ufoofinterest.org pisał na Twitterze: „Co to jest? Wejście do tajnego podziemnego tunelu?”. Tego rodzaju komentarzy pojawiła się niezliczona ilość, w szczególności wśród anglojęzycznej części internautów. Moglibyśmy wyżywić milion ludzi żyjących w koloniach na Marsie Dzięki robakom, algom i innym zasobooszczędnym pokarmom moglibyśmy wyżywić milion ludzi na Marsie w ciągu stu lat od rozpoczęcia załogowej eksploracji tej planety. Naukowcy pokusili się na... Najwięcej osób, które wierzą w Obcych, pochodzi właśnie ze Stanów Zjednoczonych. Z ubiegłorocznych badań wynika, że ok. 65 proc. Amerykanów wierzy w istnienie istot pozaziemskich. Ok. 51 proc. jest przekonanych, że zgłaszane co jakiś czas do mediów niezidentyfikowane obiekty latające są potwierdzeniem wizyt Obcych na Ziemi. Co ważne, mają ku temu teoretyczne podstawy. Naukowcy już dawno zgodnie przyznali, że życie pozaziemskie istnieje. W niedawnych badaniach obliczyli nawet, kiedy ludzkość wejdzie w interakcje z Obcymi. Na szczęście (lub nie), musimy jeszcze na to długo poczekać. „Tajemnicze wejście” wcale nie jest tak tajemnicze – to efekt naturalnego zjawiska W przypadku enigmatycznego marsjańskiego wejścia mamy o wiele prostsze wyjaśnienie. Argument o innej cywilizacji należy jednak od razu zdementować. Eksperci są zgodni, że „otwór” widoczny na zdjęciu został wytworzony przez naturalną erozję. Marsjańskie wiatry oddziaływały przez długi czas na tę konkretną skałę. Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? Mars był niegdyś wodnym światem. Planetą, której skorupę przecinały koryta rzek, pokrywały morza. Widać to wciąż po ukształtowaniu terenu. Jak doszło do tego, że planeta niegdyś podo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atmosfera-marsa-jaki-ma-sklad-i-dlaczego-mars-niemal-calkowicie-ja-utracil-fot-getty-images-af70326.jpeg" width="938" height="528" alt="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" title="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" /> Łazik wykonał zdjęcie kamerą masztową 7 maja. Jest to jednak bardzo powiększone ujęcie drobnej szczeliny w skale. NASA wyjaśnia, że otwór, który jest widoczny na fotografii, ma w rzeczywistości ok. 30 centymetrów szerokości i 45 centymetrów wysokości. Naukowcy są zgodni, że erozja przyczyniła się do odpadnięcia kawałka skalnej ściany Brytyjski geolog Neil Hodgson, który przez lata zajmował się geologią Marsa, powiedział w rozmowie z Live Science, że tajemnicze przejście jest prawdopodobnie wynikiem naprężenia skały. W efekcie odłamała się jej część. Co ciekawe, uczeni zwracają uwagę, że ta część jest widoczna na zdjęciu – zaledwie kilkadziesiąt centymetrów naprzeciwko otworu. Hodgson zauważa, że głaz musiał odpaść stosunkowo niedawno. – Widać, że powierzchnia nie jest mocno zerodowana przez marsjański wiatr. Moim zdaniem, ten otwór powstał całkiem niedawno – stwierdza uczony. Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa. W internecie pojawiły się również informacje o tym, że „wejście” mogło powstać na skutek trzęsienia ziemi na Marsie. Nicholas Mangold, geolog planetarny z Uniwersytetu w Nantes twierdzi, że to wyjaśnienie jest dużo mniej prawdopodobne. – Widać, że cała powierzchnia tej skały jest drastycznie popękana. Tutaj niepotrzebne było trzęsienie ziemi, żeby wytworzyła się taka dziura – twierdzi uczony. Naukowiec dodaje, że nie ma sensu doszukiwać się wyszukanych interpretacji. Według niego jest to całkowicie naturalne zjawisko. Źródło: NASA, Live Science.
Prędkość dźwięku na Marsie jest inna niż na Ziemi. Co zaskakujące – różna dla różnych wysokości. „To unikalne doświadczenie słuchowe”
Czerwona Planeta nadal kryje przed nami wiele niespodzianek. Jedna z nich została właśnie przypadkowo odkryta. Chodzi o prędkość dźwięku. Badając najniższą warstwę marsjańskiej atmosfery, naukowcy spostrzegli, że dźwięki rozchodzą się w niej z różną prędkością w zależności od tego, czy są wysokie, czy niskie.
W tym artykule: Jaka jest prędkość rozchodzenia się dźwięku na Marsie? Jak Perseverance mierzył prędkość dźwięku? Jak brzmiałby głos na Marsie? Prędkość dźwięku nie jest wielkością stałą. Zależy między innymi od temperatury i gęstości ośrodka, w którym się rozchodzi. Zależność między tymi wielkościami jest nieintuicyjna. Im wyższa gęstość ośrodka, tym dźwięk będzie się w nim rozchodził szybciej. Na Ziemi prędkość rozchodzenia się dźwięku w powietrzu o temperaturze 20 st. C wynosi 343 m/s. W wodzie dźwięk nabiera ostrego przyspieszenia – jego szybkość osiąga 1480 m/s. To jednak nic w porównaniu z prędkością rozchodzenia się dźwięku np. w stali. Jest ona tak gęsta, że dźwięk rozchodzi się w niej w oszałamiającym tempie 5100 m/s. Jaka jest prędkość rozchodzenia się dźwięku na Marsie? Jedną z najważniejszych różnic między Marsem a Ziemią dotyczy atmosfery obu planet. Atmosfera Ziemi jest gęsta i bogata w tlen. Gęstość powietrza atmosferycznego Ziemi wynosi 1.2 kg/m3, tlenu jest zaś w nim 21 proc. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... W porównaniu z Ziemią atmosfera Czerwonej Planety jest niezwykle rzadka. Jej gęstość wynosi tylko 0,020 kg/m3. Składa się zaś głównie z dwutlenku węgla (ponad 95 proc.). Różnice w gęstości wskazują, że dźwięk będzie rozchodził się na Marsie wolniej niż na Ziemi. I faktycznie - przy marsjańskim gruncie o średniej temperaturze -63 st. C dźwięk rozchodzi się z prędkością zaledwie 240 m/s. Jak Perseverance mierzył prędkość dźwięku? Jak się jednak okazało, diabeł tkwi w szczegółach. Na konferencji naukowej 53rd Lunar and Planetary Science Conference zespół planetologa Baptiste'a Chide'a z Narodowego Laboratorium Los Alamos ogłosił właśnie pracę, w której wykazał, że na Marsie prędkość dźwięku zależy od jego wysokości. Od 18 lutego zeszłego roku na Marsie pracuje łazik Perseverance. Łazik wyposażony jest między innymi w mikrofony, dzięki którym udało się nagrać dźwięki Czerwonej Planety (można ich posłuchać tutaj). Jedno z tych urządzeń to mikrofon SuperCam. To on właśnie posłużył to przeprowadzania badań nad rozchodzeniem się dźwięku na Czerwonej Planecie. Naukowców interesowało, jaki wpływ na dźwięki będą miały różnice temperatur przy powierzchni i ich zmiany, a także lokalne zmiany ciśnienia atmosferycznego (nagrzewanie się marsjańskiego gruntu w dzień powoduje powstawanie prądów wstępujących i turbulencje). Kosmos i planety: budowa Układu Słonecznego oraz nazwy planet Kosmos i planety fascynują człowieka od zawsze. Przybliżamy najważniejsze informacje o każdej planecie, a także związane z nimi ciekawostki o kosmosie. Mikrofon SuperCam znajduje się na maszcie łazika, na wysokości 2,1 m. Naukowcy wykorzystali znajdujący się na pokładzie łazika laser, którym ostrzeliwali wybrane miejsca dookoła pojazdu. Użycie lasera powodowało rozchodzenie się fali akustycznej – mikrofon pozwalał zmierzyć, ile czasu minęło między włączeniem lasera a zarejestrowaniem dźwięku dwa metry nad powierzchnią Marsa. Jak brzmiałby głos na Marsie? Badanie potwierdziło, że prędkość dźwięku na Marsie to 240 m/s. Odkryto jednak coś bardzo dziwnego: okazało się, że jest ona różna dla tonów wysokich i tonów niskich. „Mars to jedyna planeta Układu Słonecznego, na której prędkość dźwięku zmienia się dokładnie w środku słyszalnego pasma (czyli dla częstotliwości fal dźwiękowych od 20 do 20 tys. Hz)” - napisali badacze w swojej pracy. Konkretnie okazało się, że na częstotliwościach powyżej 240 Hz dźwięk przyspiesza o 10 m/s. Co oznacza, że wysokie dźwięki podróżują na Marsie szybciej niż niskie. W rezultacie Czerwona Planeta oferuje coś, co naukowcy określili „unikalnym doświadczeniem słuchowym”. Gdybyśmy – czysto hipotetycznie – mogli porozmawiać na Marsie bez kombinezonu z systemem komunikacyjnym, słyszelibyśmy, co następuje. Dźwięki byłyby cichsze niż na Ziemi (ponieważ atmosfera jest rzadsza). Dźwięki wysokie byłyby dodatkowo gorzej słyszalne niż niskie (ponieważ są absorbowane przez dwutlenek węgla, główny składnik marsjańskiej atmosfery). Dźwięki wysokie docierałyby do naszych uszu szybciej niż niskie (ponieważ podróżują z większą prędkością). Zsumowany efekt można sobie tylko wyobrazić. Źródło: NASA , BBC, ScienceAlert Kosmiczna ważka trenuje nad kalifornijską pustynią. Kiedy misja Dragonfly trafi na Tytana? Mechaniczna ważka NASA „Dragonfly” ma się wznieść nad wydmami Tytana, księżyca Saturna. Na razie zespół konstruktorów z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory testuje oprzyrządowani... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kosmiczna-wazka-trenuje-nad-kalifornijska-pustynia-kiedy-misja-dragonfly-trafi-na-tytana-fot-nasa-johns-hopkins-apl-ad7dc7a.jpeg" width="938" height="528" alt="Kosmiczna ważka trenuje nad kalifornijską pustynią. Kiedy misja Dragonfly trafi na Tytana? (fot. NASA/Johns Hopkins APL)" title="Kosmiczna ważka trenuje nad kalifornijską pustynią. Kiedy misja Dragonfly trafi na Tytana? (fot. NASA/Johns Hopkins APL)" /> Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-nasa-jpl-caltech-797b684.jpeg" width="900" height="670" alt="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA Marsjański helikopter Ingenuity, brawurowa misja na Tytana – Dragonfly – i sprowadzenie próbek marsjańskiej gleby na Ziemię. Te wyjątkowe i przełomowe misje kosmiczne łączy nie tylko to... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwiekszymi-misjami-jpl-zarzadzaja-kobiety-zwrot-w-historii-nasa-fot-photo-courtesy-worcester-polytechnic-institute-8cc3ae4.jpeg" width="938" height="527" alt="Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA (fot. Photo Courtesy Worcester Polytechnic Institute)" title="Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA (fot. Photo Courtesy Worcester Polytechnic Institute)" />