Dziesięć ofiar pod Broad Peak. Tak doszło do katastrofalnej lawiny, w której zginął legendarny himalaista Nirmal Purja
Tragiczny finał wyprawy na Broad Peak. W potężnej lawinie zginęło 10 wspinaczy, w tym gwiazda himalaizmu Nirmal „Nims” Purja. Obfite opady śniegu doprowadziły do zejścia lawiny na wysokości 6600 m n.p.m. Większość zespołów wycofała się spod szczytu.
Spis treści Jak doszło do tragedii na Broad Peak? Relacje wspinaczy Większość wspinaczy zrezygnowała Tragiczna lawina z 30 lipca Kim byli himalaiści, którzy zginęli? Nadzieje na odnalezienie żywych wspinaczy Osiągnięcia Nirmala Purji i kontrowersje Ostatnie wiadomości z Broad Peak Gwiazda himalaizmu i dziewięciu innych wspinaczy zginęło w lawinie na Broad Peak w pakistańskim Karakorum. Inne wyprawy opuściły górę już wcześniej z obawy przed skutkami obfitych opadów śniegu. Przed lawiną Nirmal „Nims” Purja opublikował na Instagramie post, w którym prosił górę o ochronę: „Broad Peak, nie proszę o nic poza bezpieczną drogą w górę i na dół”. Jak doszło do tragedii na Broad Peak? Relacje wspinaczy Himalaiści David Klein i Ian Overton nie byli zadowoleni z tego, co widzieli. Do ostatniego tygodnia lipca obaj mężczyźni spędzili miesiąc pod szczytem Broad Peak (8051 m n.p.m.), a góra przed nimi drastycznie zmieniała swoje oblicze. Przyjechali, aby wspiąć się na nią bez tlenu z butli i bez wsparcia tragarzy wysokościowych. Klein, Węgier, który w 2000 roku prowadził pierwszą narodową próbę zdobycia Broad Peak, oraz Overton, amerykański ratownik, próbowali wspólnie zdobyć Nanga Parbat zimą 2012 roku. W tym roku postanowili zmierzyć się z Broad Peak, dwunastym najwyższym szczytem świata. W połowie lipca Klein powiedział serwisowi ExplorersWeb, że warunki na górze są stosunkowo dobre, a „zagrożenie lawinowe jest niskie”. Stwierdził wówczas, że większość niebezpiecznych mas śniegu już zjechała z góry. 19 lipca Klein podążał za pakistańskim zespołem poręczującym zachodnią ścianę przez 19 godzin i zawrócił tuż poniżej szczytu. Klein wspinał się bez tlenu z butli. Overton, odczuwający skutki wysokości, wrócił już wcześniej do bazy. Większość wspinaczy zrezygnowała Klein rozważał podjęcie kolejnej próby, ale zniechęciły go obfite opady śniegu, które rozpoczęły się około 22 lipca. – Po dużych opadach nie liczysz już tylko na dobrą pogodę – mówi Klein. – Potrzebujesz kilku dni pogody bez opadów, podczas których czekasz, ponieważ śnieg musi albo związać się z górą, albo z niej zjechać – dodaje. Większość zespołów wróciła w tym czasie do domów. 25 lipca Klein i Overton również spakowali się i odjechali. Jednak kilka zespołów pozostało pod Broad Peak, w tym grupa Nirmala „Nimsa” Purji, który zyskał sławę w 2019 roku po zdobyciu wszystkich 14 ośmiotysięczników świata w rekordowym czasie. Przyczyny ich decyzji o pozostaniu są wciąż niejasne, ale konsekwencje okazały się tragiczne. Tragiczna lawina z 30 lipca Około godziny 9:00 rano czasu lokalnego, w czwartek 30 lipca, ogromna lawina porwała dziesięciu wspinaczy w dół głównego kuluaru na zachodniej ścianie góry. Natychmiast rozpoczęto akcję ratunkową. Początkowo ratownicy mieli nadzieję na znalezienie ocalałych, jednak Alpine Club of Pakistan potwierdził w piątek, że odnaleziono ciała dwojga wspinaczy: Nadhiry Al-Harthy z Omanu oraz Pur Bahadura Gurunga „Yukty” z Nepalu. W sobotę firma Elite Exped poinformowała, że wśród zmarłych są też Nirmal Purja oraz inny wspinacz i przewodnik, Nima Sherpa. „Dziś z głębokim smutkiem i ogromnym bólem serca potwierdzamy, że Nirmal 'Nimsdai' Purja tragicznie stracił życie w wyniku lawiny na Broad Peak. Otrzymaliśmy również potwierdzenie, że inni członkowie wyprawy niestety nie przeżyli. Żadne słowa nie opiszą tak niewyobrażalnej straty” – napisano w oświadczeniu Elite Exped. Kim byli himalaiści, którzy zginęli? W skład grupy dziesięciu osób, które straciły życie w lawinie, weszli: pięciu nepalskich wspinaczy pod kierownictwem Nirmala Purji, pakistański przewodnik Sohail Sakhi, omańska wspinaczka Al-Harthy, amerykańska wspinaczka Mallory Geis, chiński wspinacz zidentyfikowany jedynie jako pan Wang oraz jeden obcokrajowiec. Al-Harthy była pierwszą kobietą z Omanu, która zdobyła Mount Everest. Nepalczyk Yukta przez lata pracował na najwyższych szczytach świata. Zeszłej jesieni był członkiem zespołu, który wspiął się na północną ścianę Everestu, wspierając himalaistę Jima Morrisona podczas pierwszego zjazdu narciarskiego Kuluarem Hornbeina. Nadzieje na odnalezienie żywych wspinaczy W ciągu weekendu doniesiono o odnalezieniu lub zlokalizowaniu ciał wszystkich dziesięciu osób. Purja, jak większość wspinaczy, posiadał urządzenie GPS, które nadawało jego pozycję przez cztery godziny po opuszczeniu obozu II tego ranka. Pierwsze sygnały ulokowały go na wysokości 6166 metrów – koło obozu II – o godzinie 5:33 rano czasu pakistańskiego w czwartek, 30 lipca. Urządzenie Al-Harthy nadawało podobną pozycję. Stamtąd ślad piął się miarowo w górę: do godziny 7:03 zespół Elite Exped dotarł na wysokość 6430 metrów. Kolejne pingi od Purji i Al-Harthy przyszły tuż przed 9:00 rano czasu lokalnego, z wysokości około 6660 metrów. Następnie sygnały z urządzenia Purji umieściły go ponad 600 metrów poniżej pozycji sprzed zaledwie 30 minut. Sygnał GPS Al-Harthy również zniknął z górnych partii góry, a jej urządzenie odnaleziono ponad półtora kilometra niżej w pionie. Współzałożyciel Elite Exped, Mingma Gyabu Sherpa, miał nadzieję na uratowanie Purji, powołując się na fakt, że jego tracker GPS przemieszczał się po upadku. Tracker Purji wygenerował jeszcze kilka sygnałów, które zdawały się pokazywać ruch, ale prędkość wynosiła zero. Urządzenia GPS pod śniegiem lub w głębokim, stromym terenie często nadal nadają, ale ich odczyty stają się niewiarygodne. Tracker Purji i Al-Harthy pokazały ten sam schemat: gwałtowny spadek, a następnie krótki ruch na północ. Osiągnięcia Nirmala Purji i kontrowersje Postaci takiej jak Nirmal Purja nie było w himalaizmie od dekad. W 2019 roku, mając na koncie zaledwie kilka ośmiotysięczników, postawił sobie za cel zdobycie wszystkich 14 w ciągu jednego sezonu. Rekord, należący wówczas do Koreańczyka z Południa Kim Chang-ho, wynosił siedem lat i 10 miesięcy. Purja zaczął od Annapurny 23 kwietnia, a skończył na Shishapangmie 29 października – w 189 dni, czyli sześć miesięcy i sześć dni. Nazwał to Project Possible. Netflix w 2021 roku poświęcił mu film dokumentalny, czyniąc go pierwszym celebrytą himalaizmu ery streamingowej i całkowicie zmieniając sposób, w jaki obecnie komercyjnie zdobywa się Himalaje. Zamiast oblegać jeden szczyt, zaczęto atakować kilka wierzchołków w krótkich odstępach czasu, często pod okiem Purji i jego zespołu przewodników. Zyskał on sławę niespotykaną wśród nepalskich wspinaczy, ale był równie mocno chwalony, jak i krytykowany. Używał tlenu z butli. Polegał na linach poręczowych. Wspinał się drogami klasycznymi za ekipą najsilniejszych Szerpów. Argumentowano, że to, czego dokonał, było tylko rozwiązaniem logistycznym. Dlatego w styczniu 2021 roku zdobył K2 zimą. Świat wspinaczkowy przez dziesięciolecia nazywał to „ostatnim wielkim pierwszym razem”. Purja wszedł na szczyt z dziewięcioma innymi Nepalczykami. Cała dziesiątka przeszła ostatnie metry ramię w ramię, śpiewając hymn narodowy. Tym razem Purja dokonał tego bez dodatkowego tlenu. Jednak reputacja Purji ucierpiała po maju 2024 roku, kiedy dwie kobiety – fińska wspinaczka Lotta Hintsa i amerykańska lekarka April Leonardo – wysunęły pod jego adresem oskarżenia o molestowanie seksualne. Poprzez swojego prawnika Purja nazwał te oskarżenia fałszywymi i zniesławiającymi oraz zaprzeczył jakiemukolwiek naruszeniu prawa. Ostatnie wiadomości z Broad Peak W poście na Instagramie opublikowanym tuż przed wspinaczką Purja napisał, że Broad Peak był późnym dodatkiem do wyprawy. Udane wejście na szczyt przybliżyłoby go do zostania pierwszą osobą, która zdobyła wszystkie 14 ośmiotysięczników dwukrotnie bez użycia tlenu. „Broad Peak, nie proszę o nic poza bezpieczną drogą w górę i na dół” – napisał. Dla tych, którzy wspinają się na najwyższe szczyty świata, śmierć jest stale obecnym ryzykiem. Purja mówił o tym podczas wywiadu w 2022 roku. – Śmierć jest pewna od momentu narodzin. Muszę kontynuować moją podróż, ponieważ mam większy cel – powiedział. Źródło: National Geographic
W Karkonoszach zeszła lawina. Po czeskiej stronie uratowano dwóch narciarzy
W miniony weekend w Karkonoszach, zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie, mogło dojść do tragedii. W godzinach porannych w Białym Jarze zeszła lawina. Kilka godzin później śnieg osunął się u naszych południowych sąsiadów.
W tym artykule: Lawina w Karkonoszach – mobilizacja polskich i czeskich ratowników Lawina w Białym Jarze – tragedia sprzed lat Po zejściu lawiny w Białym Jarze teren przeszukało ponad 70 ratowników z psami. Członkowie Grupy Karkonoskiej GOPR mogli liczyć na wsparcie swoich kolegów z Czech, którzy przylecieli dwoma helikopterami. Szczęśliwie nikt nie został przysypany. Ze względu na zagrożenie lawinowe okoliczne szlaki były zamknięte w weekend. – Główne masy śniegu w Białym Jarze pozostały nienaruszone. Miejsce jest bardzo niebezpieczne – czytamy na oficjalnym profilu Karkonoskiego Parku Narodowego na Facebooku. W mediach społecznościowych pojawiły się zdjęciu z zasypanego śniegiem Białego Jaru. Jak wyjaśniają pracownicy KPN, niedzielna lawina nie była tak duża jak ta z 1968 – wówczas zginęło 19 osób. Lawina w Karkonoszach – mobilizacja polskich i czeskich ratowników Po skończonej akcji po polskiej stronie, ratownicy kontynuowali poszukiwania w czeskich Karkonoszach. Tam lawina zeszła ok. godziny 15. Do osunięcia warstw śniegu doszło w rejonie szczytu Czeskie Kamienie, który jest oddalony o 6 km od miejscowości wypoczynkowej Szpindlerowy Młyn. Podczas poszukiwań ratownicy z Horskiej Służby i GOPR-u uratowali dwóch narciarzy. Mężczyźni utknęli w zaspie. Od niedawna w Karkonoszach obowiązuje drugi z pięciu stopni zagrożenia lawinowego. Ryzyko jest zatem umiarkowane, ale ostatnie dni pokazały, że turyści powinni mieć się na baczności i przestrzegać zakazów. Miniony tydzień obfitował w opady śniegu na południu Polski. Na górskich zboczach może leżeć nawet do 110 cm śniegu. Lawina w Białym Jarze – tragedia sprzed lat Dokładnie 53 lata temu, w marcu 1968 r., w Białym Jarze zeszła lawina porywając 24 turystów. Pięciu z nich spadający śnieg odrzucił na bok, dzięki czemu ratownikom udało się znaleźć ich na tyle szybko, że zdążyli udzielić im niezbędnej pomocy. Reszta, czyli 19 osób, zginęła. Feralnego dnia warunki pogodowe były bardzo dobre i zachęcały do pieszych wycieczek. Mimo to wyciąg krzesełkowy na Kopę był zamknięty, a właściciele domów wczasowych odradzali turystom wyjście w góry właśnie z powodu zagrożenia lawinowego. Trzy dni wcześniej w tym samym miejscu doszło do osunięcia się śniegu. W akcji ratowniczej brało udział ponad 1000 osób. Ostatnie ciała odnaleziono pod śniegiem dopiero na początku kwietnia.
Tajemnica Przełęczy Diatłowa ostatecznie odkryta? Naukowcy po raz pierwszy podjęli się jej wyjaśnienia
Kosmici, yeti, rosyjski wywiad a może narkotyki. Przez 60 lat wokół wydarzeń na tzw. Martwej Górze narosło wiele teorii spiskowych. Dziewięciu młodych wspinaczy wybrało się na wędrówkę, z której nigdy nie wrócili. Teraz naukowcy, z pomocą modelowania komputerowego, znaleźli dowody na naukowe wyjaśnienie ich śmierci.
W tym artykule: Lawina jak rozpędzony samochód Cztery punkty krytyczne Siedmiu mężczyzn i dwie kobiety wyruszyło wspólnie w góry Uralu, i zatrzymało się na zboczu zwanym przez lokalnych mieszkańców Martwą Górą. W śniegu wykopali komorę, w której ustawili namiot, aby przeczekać zamieć przed wyruszeniem w dalszą drogę. Nigdy jednak nie udało im się dotrzeć do celu, a od czasu tragedii miejsce to określa się jako Przełęcz Diatłowa, od nazwiska jednego z uczestników wyprawy. Prawie miesiąc zajęło śledczym znalezienie wszystkich dziewięciu ciał rozrzuconych pośród śniegu, drzew i wąwozów Martwej Góry. Niektórzy wspinacze zginęli na wpół ubrani, tylko w skarpetkach i bieliźnie. Niektórzy mieli złamane kości i popękane czaszki, innym brakowało oczu, a jedna z kobiet straciła język. W namiocie, do połowy zakopanym w śniegu i najwyraźniej rozciętym od wewnątrz, nadal znajdowały się starannie złożone ubrania i na wpół zjedzone zapasy. Sekcje zwłok wykazały, że wszystkich dziewięciu turystów zmarło z powodu hipotermii. W aktach rosyjskiego śledztwa napisano, że zostali zmuszeni do wyjścia na zimno „pod wpływem nieodpartej siły natury”, ale nigdy nie sprecyzowano, czym ta siła miałaby być. Sprawa rozbudziła ciekawość opinii publicznej na całym świecie i doczekała się teorii takich, jak ingerencja kosmitów, halucynacje po spożyciu środków psychoaktywnych czy ucieczka przed funkcjonariuszami rosyjskiego wywiadu. Niektóre z nich przedstawiono w książkach i filmach. Lawina jak rozpędzony samochód Jedną z najczęściej podnoszonych hipotez było zejście lawiny. Jednak obrażenia znalezione u zmarłych, nietypowe miejsce znalezienia ciał, a także ukształtowanie i wygląd terenu w momencie przybycia na miejsce śledczych nie potwierdzały tej tezy. Mimo to właśnie na niej swoje badania oparli naukowcy, którzy 28 stycznia opublikowali wyniki swojej pracy w czasopiśmie Nature Communications Earth & Environment. W artykule Johan Gaume i Alexander M. Puzrin dostarczają pierwszego naukowego dowodu na potwierdzenie tej hipotezy. Mała lawina, wywołana w nietypowych warunkach, uderzyła wspinaczy podczas snu, a następnie zmusiła ich do ucieczki z namiotu w zimną, ciemną noc. – Nie twierdzimy, że udało nam się rozwiązać zagadkę Przełęczy Diatłowa, ponieważ nikt nie przeżył, aby opowiedzieć tę historię. Ale my po raz pierwszy pokazujemy wiarygodność hipotezy lawinowej – mówi Johan Gaume, szef Laboratorium Symulacji Śniegu i Lawin w Szwajcarskim Federalnym Instytucie Technologii w Lozannie. – Teoria lawiny została skrytykowana z powodu czterech głównych kontrargumentów. Analiza wykazała, że hipoteza lawinowa wytrzymuje każdy z nich – dodaje ekspert. Hipotezę lawinową jako najbardziej prawdopodobną wskazano także w dwóch rosyjskich dochodzeniach, które zakończyły się w 2019 i 2020 roku. Stwierdzono, że wspinaczy najprawdopodobniej wypędziła z namiotów lawina płytowa, czyli nietypowa lawina mająca miejsce wtedy, gdy płyta śniegu z powierzchni odrywa się od głębszych pokładów śniegu i zsuwa w dół. W takiej sytuacji śnieg spada w dół w blokowych fragmentach. Ta teza nie została zaakceptowana przez opinię publiczną, ponieważ w śledztwie nie dostarczono dowodów naukowych – uznali badacze i przywołali najważniejsze wątpliwości. Cztery punkty krytyczne Pierwszym kontrargumentem przemawiającym przeciwko hipotezie lawinowej jest fakt, że na miejscu nie zauważono śladu lawiny, gdy ratownicy przybyli na miejsce obozowania, co miało miejsce 26 dni po zaginięciu turystów. Po drugie - zbocze, na którym wędrowcy zbudowali swój obóz, miało nachylenie mniejsze niż 30 stopni, co jest zwykle uważane za minimalny kąt, pod jakim może wystąpić lawin. Po trzecie - istnieją dowody na to, że wędrowcy uciekli ze swoich namiotów w środku nocy, co oznacza, że lawina została wywołana kilka godzin po wydarzeniu o najwyższym ryzyku lawinowym. Wydarzeniem tym był moment, kiedy turyści budowali swój obóz – musieli wciąć się w zaśnieżone zbocze, aby rozbić namiot na płaskiej powierzchni. I po czwarte – część ze zmarłych odniosła obrażenia głowy i klatki piersiowej, których lawiny zwykle nie powodują. W swoim artykule Gaume i Puzrin, badacz z Instytutu Inżynierii Geotechnicznej w Zurychu, przeanalizowali zapisy z 1959, aby odtworzyć warunki środowiskowe i pogodowe, z którymi najprawdopodobniej mieli do czynienia wspinacze w noc swojej śmierci. Następnie naukowcy wykorzystali cyfrowy model, aby sprawdzić, czy lawina płytowa mogła wystąpić w tych warunkach i prześledzić jej przebieg. Naukowcy dowiedzieli się m.in., że nachylenie zbocza w pobliżu obozowiska było w rzeczywistości większe, niż wskazywały poprzednie raporty. Kąt nachylenia wynosił 28 stopni w porównaniu ze średnim kątem nachylenia terenu wynoszącym 23 stopnie. Badacze stwierdzili, że opady śniegu w tygodniach po wypadku mogły „wygładzić” ten kąt sprawiając, że zbocze wydawało się mniejsze. Jednocześnie wielotygodniowe opady śniegu zakryły oznaki zejścia lawiny. W ten sposób badacze odpierają pierwszą z wątpliwości. Druga, mówiąca o minimalnym kącie zejścia lawiny, może być wytłumaczona tym, że przyjęcie normy 30 stopni nie jest „złotą zasadą”, a znane są nawet przypadki lawin na zboczach o nachyleniu zaledwie 15 stopni. W przypadku lawin płytowych kluczowym czynnikiem jest wartość tarcia pomiędzy górną warstwą płyty, a warstwą bazową – czyli górną i dolną warstwą śniegu. Z badań wynika, że podstawa pokrywy śnieżnej na Przełęczy Diatłowa składała się ze szronu głębinowego lub „cukrowego” - ziarnistego, skrystalizowanego lodu, który często zwiększa ryzyko lawin. Ta ziarnista warstwa mogła umożliwić zejście lawiny płytowej nawet przy nachyleniu 28 stopni. Do rozwikłania zagadki nr 3 naukowcy musieli wykorzystać lawinowe modele komputerowe. Dlaczego lawina zeszła dopiero kilka godzin po tym, jak wspinacze naruszyli śnieżną pokrywę? Badacze twierdzą, że można to wytłumaczyć silnymi wiatrami, które stopniowo nawiewały coraz więcej śniegu na szczyt stoku w pobliżu obozowiska. Na górze panowały wyjątkowo wietrzne warunki, a śnieg mógł gromadzić się nad namiotem od 9,5 do 13,5 godziny, zanim górna płyta ostatecznie ustąpiła i zaczęła spadać – wykazały modele. Opóźnienie lawiny oraz charakterystyka lawin płytowych mogą też wyjaśniać charakter obrażeń części turystów. Pęknięte żebra i czaszki bardziej przypominały obrażenia, do jakich dochodzi w wyniku wypadku samochodowego, niż na skutek zetknięcia się z lawiną. W tym przypadku jednak wędrowcy spali, a więc leżeli na drodze lawiny, kiedy ciężkie bloki zmarzniętego śniegu spadły na namiot, miażdżąc go. „Dynamiczne symulacje lawin sugerują, że nawet stosunkowo niewielka warstwa śniegu mogła doprowadzić do poważnych, ale nie śmiertelnych obrażeń klatki piersiowej i czaszki, o czym informowano w sekcji zwłok” - napisali naukowcy. Płaty śniegu spadły na namiot, a ich ciężar mógł doprowadzić do złamań kości u niektórych przebywających w namiocie. Ci, którzy nie doświadczyli poważnych obrażeń, próbowali ratować rannych towarzyszy, odciągając ich jak najdalej od lawiny. Prawdopodobnie próbowali przetrwać noc pod gołym niebem, jednak im się to nie udało. – Chociaż ten artykuł nie wyjaśnia każdego aspektu tajemnicy Przełęczy Diatłowa, dostarcza pierwszego naukowego dowodu na to, że przynajmniej jedna popularna hipoteza – hipoteza lawinowa – jest wiarygodna – podsumowali autorzy. – Kiedy wędrowcy zdecydowali się uciec do lasu, zaopiekowali się rannymi przyjaciółmi – nikt nie został w tyle. Myślę, że to wspaniała historia o odwadze i przyjaźni w obliczu brutalnej siły natury – powiedział Gaume.
Tragedia w Tatrach. Lawina porwała trzech skialpinistów
Nie żyje dwóch polskich skialpinistów porwanych przez śnieżną lawinę, która zeszła w sobotę z Kopy Kondrackiej. Lawina zniosła mężczyzn na słowacką stronę Tatr. Trzeci porwany zdołał sam wydostać się spod śniegu. Informację o tragedii potwierdziło Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. Akcję prowadziły słowackie służby ratunkowe, Horská Záchranná Služba.
W tym artykule: Poszukiwania Centrum operacyjne Horskiej Záchrannej Služby otrzymało informację o zejściu lawiny w sobotę późnym wieczorem. Informację przekazał jeden z porwanych skialpinistów, któremu udało się odkopać ze śniegu. Słowaccy ratownicy skierowali w miejsce zejścia lawiny kilkunastu zawodowych ratowników wraz z psami wyszkolonymi do odnajdowania porwanych przez lawiny. Jak czytamy w komunikacie słowackich służb. „O ile było to możliwe ratownicy, udali się na skuterach śnieżnych i dalej na nartach do miejsca, z którego zgłaszający podał współrzędne GPS. Jednak nie mogli go znaleźć. Ratownicy natrafili na parę skialpinistów, niestety bez oznak życia”. Poszukiwania Z informacji przekazanych przez ratowników wynika, że jeden z narciarzy próbował znaleźć swoich towarzyszy przeszukując lawinę za pomocą detektora, ale bezskutecznie. Następnie chciał wezwać pomoc, jednak miał kłopot ze złapaniem zasięgu. "Zgłaszający nie mógł połączyć się telefonicznie ze względu na zły sygnał w okolicy. Zawodowi i ochotniczy ratownicy HZS z Tatr Zachodnich i Wysokich oraz opiekunowie psów zostali natychmiast skierowani we wskazane miejsce" – czytamy w komunikacie HZS. Mężczyzna zdołał dotrzeć do schroniska na Hali Kondratowej po polskiej stronie Tatr, o czym Słowaków poinformowali ratownicy z TOPR. Nie miał poważnych obrażeń, znajdował się w początkowej fazie hipotermii. Ciała dwóch skialpinistów ratownicy przetransportowali do Liptovskiego Hrádoka, gdzie zostały przekazane słowackiej policji. Akcja ratunkowa zakończyła się we wczesnych godzinach porannych. Wzięło w niej udział 11 zawodowych ratowników HZS, trzech ochotników i trzech opiekunów z psami.
Snowboardzista wpadł na lawinę. Udało mu się nagrać całą sytuację
25-letni Maurice Kervin z Denver w stanie Kolorado od kilku lat pokazuje na Instagramie swoje solowe wycieczki w góry. Amerykanin wybiera rzadziej uczęszczane szlaki i zjeżdża z nich na nartach lub desce snowboardowej. Nowy rok zaczął się dla niego wyjątkowo ekstremalnie. W końcu mało kto może pochwalić się tym, że przeżył zejście lawiny, a w dodatku nagrał to na filmie.
Szczęście w nieszczęściu Na instagramowym profilu Maurice’a pojawiło się ostatnio nagranie z rodzinnego Kolorado. W trakcie zjazdu snowboardzista zorientował się, że goni go śnieżna lawina. W tle przypominała rwącą rzekę, a sunące w dół bloki śniegu przebierały coraz większe rozmiary. Nie udało mu się przed nimi uciec, ale jak od razu zapewnił obserwatorów, z całej sytuacji wyszedł bez szwanku. - Wszystko w porządku. Nawet nie jestem ranny - słyszymy, jak mówi niedowierzając samemu sobie. Maurice szybko zorientował się, że zgubił kamerę GoPro przymocowaną do selfie sticka. Biorąc jednak pod uwagę realne zagrożenie życia, nie jest to wielka strata. Poduszka powietrzna uratowała mu życie W rozmowie z dziennikarzami snowboardzista przyznał, że podczas zjazdu zorientował się, że coś jest nie tak. Zaniepokoiły go pęknięcia tafli śniegu pod deską. Na widok lawiny Kervin stracił równowagę i spadał w dół przez około 300 metrów. W tym czasie wyciągnął z plecaka poduszkę powietrzną. Dzięki niej udało mu się unieść ponad śniegiem i nie zakopać w powstałych zaspach. Mimo że Amerykanin wybiera ekstremalną jazdą na nartach i snowboardzie, to nie chce zachęcać swoją postawą innych do tego samego. - Nie mam zamiaru tolerować nikogo, kto spróbuje powtórzyć to, co zrobiłem. To był mój własny wybór. Bądźcie bezpieczni poza szlakiem i dobrze zastanówcie się nad ryzykiem -powiedział w wywiadzie dla CNN. Ryzyko lawinowe w górach Według statystyk Colorado Avalanche Information Center każdego roku w Stanach Zjednoczonych występuje średnio 4000 lawin, w których ginie około 27 osób. Wiele z nich jest wywoływanych przez nieostrożnych turystów. Maurice Kervin jeździ na nartach od dziecka. Umie monitorować warunki pogodowe w górach i wie, jaki sprzęt ratunkowy zabrać ze sobą. Tego feralnego dnia był świadomy tego, że ryzyko lawiny jest wysokie, ale razem z kolegą, który wspinał się na szczyt niespełna dwa kilometry dalej uznali, że w razie niebezpieczeństwa uda im się uciec. Niebezpieczna sytuacja nie zniechęciła snowboardzisty przed szusowaniem na dziko. Na jego instagramowym profilu pojawiły się już kolejne zdjęcia i nagrania z "małych, zabawnych przejażdżek". ​
Jak przetrwać lawinę? Pytamy tych, którzy ratują z nich innych
Ratownicy górscy mówią, że jeśli tylko w górach leży śnieg, to nigdy nie ma zerowego zagrożenia lawinowego.
Kamera nawet nie drgnie. Jedyne, co widać, to spowijająca wszystko biel. Słychać ciężki oddech. Obraz w ogóle się nie zmienia, za to oddech z każdą chwilą staje się cięższy i przyspiesza. Na górze kadru widnieje prześwit, więc śniegu nie może być bardzo dużo. Oddech jest w końcu tak szybki i rozpaczliwy, że podświadomie sama zaczynam głębiej nabierać powietrza, choć przecież nic mi nie zagraża. Siedzę w jednym z tatrzańskich schronisk i oglądam film zarejestrowany przez kamerę narciarza zasypanego przez lawinę. Kiedy oddech przechodzi prawie w rzężenie, coś się zaczyna dziać. Jakaś ręka gwałtownie rozgarnia śnieg, pojawia się dziura, a w niej zatroskane twarze i... uff. Ponad dwadzieścia osób, z którymi podczas kursu lawinowego oglądam nagranie, oddycha z ulgą. Narciarz będzie żył. Pod śniegiem leżał parę minut, ale już zaczynał się dusić. Kursantami są osoby z całej Polski, a jedna nawet ze Stanów Zjednoczonych. Są narciarze freeriderzy, skitourowcy, snowboardziści, ale też ci, co po prostu lubią chodzić zimą po górach. Tym, co nas zgromadziło, jest, ogólnie mówiąc, bezpieczeństwo. Wiedza z kursu lawinowego ma nam pomóc właściwie oceniać zagrożenie, dowiemy się, jakich błędów unikać, co robić w razie zejścia lawiny i jak posługiwać się sprzętem lawinowym. Prócz teorii jest część praktyczna, bo nic tak nie utrwala się w pamięci jak przećwiczenie czegoś na własnej skórze. Nikt nas w śniegu zakopywać nie będzie, ale spróbujemy znaleźć symulatory ofiar – ukryte na stoku pudełka nadające odpowiedni sygnał. Coś dla ekspertów Już na samym początku odbieram ważną lekcję. Jeśli do tej pory łudziłam się, że z lawiny da się jakoś wyjść o własnych siłach, to moje wyobrażenia właśnie zostały zweryfikowane. Film przemawia bardziej niż liczby opisujące prawdopodobieństwo przeżycia w lawinie. Po zejściu i zatrzymaniu się śnieg cementuje wszystko, co zgarnął po drodze. Zasypany człowiek nie jest w stanie ruszyć ani ręką, ani nogą. Często ma zatkane śniegiem nos i usta. Jego życie zależy od tego, jak szybko zostanie znaleziony. Do 18 min szanse wynoszą około 91 proc. i ten czas jest kluczowy. Służby górskie mogą nie zdążyć dotrzeć tak szybko na lawinisko. Dlatego ważne jest, żeby osoby, które lawiny uniknęły, wiedziały, jak szukać zasypanych i jak udzielić im pomocy. Jeśli upłynie od 18 do 35 min, szanse spadają do 34 proc. Przeżywają tylko ci, którzy mają tzw. poduszkę powietrzną. Na ekranie wyświetlają się slajdy, rysunki, wykresy, nie jest to jednak suchy wykład, lecz żywa opowieść ludzi gór. Kurs prowadzą ratownicy TOPR, którzy w swojej pracy widzieli niejedno. W notesie zapisuję zdanie doskonale charakteryzujące naturę lawin: „Ekspercie, pamiętaj, że lawina nie wie, że jesteś ekspertem”. Telefon do przyjaciela Jak w takim razie ocenić zagrożenie? Świeży opad śniegu z wiatrem, nagłe i mocne ocieplenie, słaba konstrukcja pokrywy śnieżnej – to wszystko powinno uruchamiać w głowie sygnał ostrzegawczy. Wytycznych i zasad jest dużo, na dodatek istnieją wyjątki. Na przykład, że południowe stoki zwykle są bezpieczniejsze, ale nie na wiosnę. Ocena zagrożenia lawinowego przypomina mi skomplikowaną łamigłówkę, w której należy uwzględnić aktualną i przeszłą pogodę, nachylenie terenu, strony świata i wiele innych czynników. Służby górskie zimą codziennie określają stopień zagrożenia w Tatrach, Karkonoszach, rejonie Babiej Góry i w Bieszczadach. Poza Tatrami zwłaszcza Karkonosze potrafią być groźne. W nich miała miejsce największa tragedia lawinowa w Polsce. W 1968 r. w Białym Jarze zginęło 19 osób. Ofiarami prócz Polaków byli Rosjanie i obywatele NRD, co dało początek pogłoskom, że ktoś maczał w tym palce. Kluczową sprawą jest wybór trasy – tak by nie wejść w zagrożony teren. Doświadczenie uczy, że to człowiek najczęściej wprawia w ruch tony śniegu na stokach. A jeśli lawina już zejdzie? Trzeba zrobić wszystko, żeby nie zostać zasypanym. Łatwo powiedzieć, trudniej wykonać. Deska śnieżna – typ lawiny powodującej większość wypadków w Tatrach – może pędzić 90 km/godz., dzięki czemu zmiata wszystko na swojej drodze. Szanse, że pozostaniemy na powierzchni, zwiększa plecak lawinowy. W sytuacji zagrożenia pociąga się za zawleczkę i znajdujące się w plecaku balony wypełniają się sprężonym gazem z butli. Stajemy się „więksi”, a takie obiekty utrzymują się zwykle na powierzchni lawiny. Jak znaleźć kogoś na lawinisku długości kilkuset metrów i szerokości kilkudziesięciu? – Może by tak zadzwonić do niego na komórkę? – zastanawia się któryś z kursantów. Całkiem logiczne, przecież dźwięk telefonu może pomóc w szukaniu. Ratownicy TOPR mają na to gotową odpowiedź. Zasypany oczywiście usłyszy swój telefon, ale go nie odbierze, zaś ci, co stoją na górze, nie usłyszą nic. Śnieg tłumi dzwonek komórki. Ale choć śnieg jest barierą dla dźwięku, przepuszcza fale radiowe. I właśnie ten sposób komunikacji wykorzystują detektory lawinowe. Razem z sondą i łopatką stanowią one „lawinowy zestaw abc”, który na wszelki wypadek zawsze powinno się mieć ze sobą w górach. Na klęczkach w śniegu Każdy z nas dostaje do ręki kolorowe pudełko z wyświetlaczem i kilkoma przyciskami na obudowie. Kolejna ważna lekcja: nie wystarczy mieć w górach detektor. Trzeba jeszcze umieć go obsłużyć. Trzeba też wiedzieć, jak posługiwać się sondą i łopatką. Niedługo później biegamy po stoku, wymachując rękami (żeby złapać sygnał detektorów), klęczymy w śniegu i szukamy upozorowanych ofiar. Najpierw ćwiczymy indywidualnie, później w grupach, razem lokalizujemy jednego zasypanego bądź kilku; w każdym z tych przypadków należy obrać inną strategię. W ruch idą sondy i łopatki. Odsuwamy śnieg, unikając wyrzucania go do góry (dodatkowy wysiłek!) i tworząc wykop w kształcie wachlarza. Najważniejsza jest precyzja, a więc tak naprawdę czas. Adrenalina nam skacze, mimo że to tylko ćwiczenie. A co musi się dziać na prawdziwym lawinisku, kiedy działa się w wielkim stresie, bo liczy się każda sekunda? Do tego może dochodzić konieczność podejmowania trudnych decyzji. Jeżeli zasypanych jest więcej, trzeba wybrać, którego ratować najpierw. Czy tego, co leży na głębokości np. 130 cm, czy szukać kolejnego, który może jest płycej i jego odkopanie zajmie mniej czasu? Najlepiej, żebyśmy nigdy nie znaleźli się w takiej sytuacji. Ani nigdy nie spotkali się oko w oko z lawiną, bo w tej konfrontacji nie mamy zbyt wielkich szans. 5 prawd o lawinach 1. Jeśli w górach idziemy bez nart, dużo bardziej ingerujemy w pokrywę śnieżną niż narciarz. 2. Lawiny schodzą głównie w terenie powyżej górnej granicy lasu, ale mogą zejść także w lesie. 3. Najwięcej wypadków zdarza się na stokach o nachyleniu 36–40 stopni. 4. Zasypani szybko się wychładzają, w tempie od 3 do 9 stopni na godzinę. 5. Ani detektor, ani plecak lawinowy nie czyni nikogo nieśmiertelnym!
Dość zatłoczonych stoków. Ruszamy na narty własną drogą!
Marzec i kwiecień to koniec sezonu? Bzdura, te dwa miesiące potrafią przynieść opady śniegu w górach i dać dobre warunki do skitouringu. Ale góry to taki sam żywioł jak i morze, więc warto wcześniej wyszkolić się w tym jak reagować na zagrożenia: w tym wypadku lawinowe.
Kiedy masz już dość zatłoczonych stoków, wyciągów, głośnej muzyki i rozwrzeszczanych rodzin (nie tylko dzieci), a jednocześnie kochasz jazdę na nartach – istnieje sposób by się nią cieszyć: skitouring. To połączenie górskiego wędrowania ze zjazdem na nartach. Sekretem tego sportu są foki – czyli specjalne taśmy naklejane na narty. Dziś robi się je z moheru lub innych syntetycznych materiałów, a kiedyś z foczego futra stąd nazwa. Dzięki nim narty nie ześlizgują się w dół po stoku gdy stoimy tyłem do spadku – jadą tylko do przodu. Narty do tego sportu najlepiej sprawdzą się o szerokości 85 mm pod butem. Do tego wiązania umożliwiające po odblokowaniu unoszenie pięty jak w biegówkach. Nie można też zapomnieć o butach, które pozwalają na odchylenie górnej części stopy do tyłu, co ułatwia chodzenie Muszą też być odpowiednio lekkie. Zestawy do skitouringu można wypożyczać, ale obok nich równie ważne jest obycie z górami na potrzeby takiej turystyki. Poruszanie się po górach w zimie i na wiosnę jest ciekawe i daje wspaniałą dawkę adrenaliny, ale bez trzymania się zasad potrafi być bardzo niebezpieczne. Nawet wczesną wiosną mokry i zbity śnieg może oderwać się od zbocza i pomknąć w dół niebezpieczną lawiną. Dobrych nawyków w górach można się jednak nauczyć. Eksperci z TOPR organizują kursy lawinowe, na których dowiecie się jak rozpoznać zagrożenia w górach i jak reagować by minimalizować ryzyko gdy coś się już wydarzy. Sam sprzęt niezbędny na takim kursie nie jest skomplikowany: detektor, sonda i składana łopatka – ale i z jego obsługi przyda się szkolenie. - Wiele osób zaczyna swoją tatrzańską karierę od naszych szkoleń. To, czego się na nich uczą, to doskonała postawa dla samodzielnych wypraw w góry zimą. W ten sposób unikają wielu błędów wynikających z niewiedzy i są w stanie dostosować cele wycieczek do własnych umiejętności – tłumaczy Andrzej Lesiewski, jeden z organizatorów kursów w ramach KursyLawinowe.pl. Zarówno zestawy narciarskie do skitouringu jak i sprzęt lawinowy można wypożyczyć, jeśli planujecie spróbować i nie jesteście pewni, czy będzie to miłość na całe życie. Jednak ci, co posmakowali przekonują, że im dalej w las... tym lepiej smakuje.
Wczoraj w godzinach porannych na zboczach Broad Peak zeszła lawina.
Lawina zeszła na Broad Peak pomiędzy obozem pierwszym a bazą. Zginął Pakistańczyk, kilku wspinaczy jest rannych. Andrzej Bargiel i Dariusz Załuski, którzy przebywają teraz w Karakorum ze swoim nowym projektem, nie ponieśli obrażeń i bezpieczni czekają w bazie. Lawina zeszła około godziny 11 czasu lokalnego. W nocny poprzedzającej zdarzenie zanotowano intensywne opady śniegu. Teren pomiędzy bazą a obozem pierwszym został całkowicie zniszczony. Zespół Hic Sunt Leones czeka teraz w bazie na poprawę warunków, by móc bezpiecznie kontynuować swój projekt. Termin ataku szczytowego, zaplanowany początkowo na 21 lipca, został przesunięty.
Najtragiczniejszy dzień na Mount Everest
Trwa liczenie ofiar sobotniego trzęsienia Ziemi w Nepalu. Wywołana nim lawina, która zeszła z Mount Everestu, zabiła co najmniej 18 himalaistów.
61 innych osób będących wówczas na Evereście zostało rannych. Bilans ofiar zapewne jeszcze wzrośnie. Lawina zeszła południową flanką, podczas gdy wielu wspinaczy było akurat na górze. Żywioł zniszczył dwa obozy – pierwszy i drugi z których himalaiści korzystają podczas drogi na szczyt. Nie ma też śladu po drabinach i olinowaniu lodospadu Khumbu, którego przejście jest jednym z najtrudniejszych etapów zdobywania najwyższej góry świata. W efekcie wielu himalaistów zostało odciętych od powrotu do obozu bazowego. W obozach pierwszym i drugim utknęło ponad sto osób. Ekipy ratunkowe muszą odtworzyć dla nich przejście przez lodospad lub ewakuować je helikopterami. Jednemu ze wspinaczy, Niemcowi Jostowi Kobuschowi View oEmbed on the source website , w którym lawina trafia w obóz bazowy. Jego kamera zarejestrowała czoło lawiny uderzającej w namiot, w którym skrył się autor filmu. Nic mu się nie stało. – To najtragiczniejszy bilans ofiar w historii wypraw wspinaczkowych na najwyższy szczyt świata – poinformował prezes Nepalskiego Związku Alpinistycznego Ang Tshering. Kwiecień i maj to tradycyjnie szczyt sezonu wspinaczkowego w Himalajach. Tymczasem władze Nepalu podały, że w trzęsieniu ziemi o magnitudzie 7,9 zginęło ponad 3,6 tys. ludzi, wielu z nich w stolicy, Katmandu. Ponad 6 tys. zostało rannych. Do azjatyckiego kraju ściągają ekipy ratunkowe z całego świata, by spod gruzów miast i wsi wydobywać kolejne ofiary.
Jak duży był kawał lodu, który zabił na Mount Everest 16 Szerpów? Kartograf National Geographic rozwiązuje zagadkę.
O tragicznym wypadku na Górze Gór piszemy w listopadowym wydaniu National Geographic Polska – już w kioskach. 18 kwietnia 2014 roku ogromna bryła lodowa zwana serakiem oderwała się od masywu Mount Everest, tworząc lawinę śniegu i lodu, która spadła na lodospad Khumbu. W tej niebezpiecznej strefie pomiędzy bazą a pierwszym obozem zginęło 16 Szerpów. Do teraz dokładne pochodzenie i wielkość lodowego bloku pozostawały nieznane. Aby lepiej zrozumieć przyczyny tragedii, starszy redaktor i kartograf National Geographic Martin Gamache porównał dwa satelitarne zdjęcia Everestu – z 7 i 26 kwietnia – nakładając je na siebie. – Na zdjęciu z 7 kwietnia znajduje się ogromny fragment lodu, zaznaczony na pomarańczowo. Na fotografii z 26 kwietnia już go nie ma – mówi Gamache. National Geographic Maps Mając te dane, kartograf był w stanie stwierdzić, gdzie rozpoczęła się śmiercionościa lawina. Następnie spróbował obliczyć rozmiar uwolnionej połaci lodu. Korzystając z przybliżonych szacunków powierzchni strefy złamania seraka, określił objętość i wagę bryły lodu. Serak miał w przybliżeniu wielkość boiska do koszykówki, 34,5 metra wysokości i ważył tyle, co 657 w pełni załadowanych autokarów – ponad 14300 ton. – Choć tylko przybliżone, liczby są o wiele dokładniejsze od tych, które opublikowano do tej pory – przekonuje Gamache. National Geographic Maps A co spowodowało odpadnięcie bloku? Na to pytanie odpowiedzi wciąż nie znamy. Więcej o tragicznym dniu na Mount Everest w listopadowym wydaniu "National Geographic Polska".
Cztery osoby zginęły w lawinie w Himalajach - wśród nich dwaj Polacy. Z ponad setką osób wciąż nie ma kontaktu
Jak informuje australijski portal "The Courier Mail", lawina zeszła w dystrykcie Mustang w Nepalu. Sięgała ponad 90 cm. Polacy zostali zasypani podczas trekkingu. Zginęli także Izraelczyk i Nepalczyk. Tożsamość ofiar z Polski nie jest jeszcze znana. Podczas akcji ratunkowej udało się odnaleźć 13 osób. Sto pozostaje zaginionych. Poszukiwania są utrudnione, bo w okolicy zasięg telefonii komórkowej jest słaby.
W ramach akcji „Lawinowe ABC” ukazała się ulotka „Uwaga, lawiny”. Jest ona dostępna nieodpłatnie w Punkcie Informacji Turystycznej Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz punktach sprzedaży biletów wstępu do TPN
Ulotka jest tłumaczeniem szwajcarskiego oryginału, wydanego przez Zarząd Zespołu Szkoleniowego „Zapobieganie lawinom w sportach śnieżnych”, w którego skład wchodzą takie instytucje, jak m.in. Instytut Badania Śniegu i Lawin w Davos, Szwajcarski Klub Alpejski, Federalny Urząd Sportu (BASPO) Szwajcarski Związek Przewodnicki, Armia Szwajcarska, Szwajcarski Związek Narciarski. Wydawcą polskiego przekładu jest Tatrzański Park Narodowy. Polska wersja ulotki powstała dzięki zaangażowaniu Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (tłumaczenie z jęz. niemieckiego: Piotr Konopka – ratownik TOPR, opracowanie merytoryczne: Piotr Konopka, Jan Krzysztof – TOPR). Treść ulotki skonsultowana została przez Służbę Lawinową TOPR i Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich oraz dostosowana do warunków tatrzańskich, tzn. wzbogacono ją o zdjęcia tatrzańskie oraz informacje i numery telefonów przydatne w Tatrach. Stanowi kompendium wiedzy na temat lawin, zasad bezpieczeństwa zimą w górach oraz postępowania w razie wypadku lawinowego. Ulotka nie powinna być jedynym źródłem informacji dla użytkowników gór. Wiedza na temat lawin i bezpiecznych zachowań zimą w górach powinna być pogłębiana w teorii i praktyce przez lata, najlepiej pod okiem fachowców. Ulotkę można nieodpłatnie pobierać z Punktu Informacji Turystycznej TPN przy ul. Chałubińskiego 44 (rondo Jana Pawła II, tzw. rondo kuźnickie). Jest także dostępna w punktach sprzedaży biletów TPN oraz dystrybuowana poprzez partnerów akcji „Lawinowe ABC”. Dla wszystkich chętnych ulotka do pobrania znajduje się na www.lawinoweabc.pl. Ulotka została wydana w ramach akcji Lawinowe ABC, której celem jest promocja bezpiecznych zachowań zimą w górach. Akcja składa się z szeregu zróżnicowanych działań, głównie o charakterze edukacyjnym. Ideą akcji jest uświadomienie odbiorcom, że działanie zimą w górach wiąże się z koniecznością ciągłego zdobywania wiedzy, doświadczenia i umiejętności. Organizatorzy: Tatrzański Park Narodowy, TOPR. Partnerzy: PZU, Mammut, Pieps, Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich, Fundacja Ratownictwa Tatrzańskiego TOPR, Urząd Miasta Zakopane. Opieka medialna: Teleexpress, RMF, RMX Maxxx, Gazeta Wyborcza, Góry, Wspinanie.pl, Hivermag, SkiMagazyn.
Już w grudniu rusza 4. edycja kursów lawinowych Polskiego Stowarzyszenia Freeskiingu i TOPR.
Góry przyciągają w zimie entuzjastów różnego rodzaju sportów - narciarzy, snowboardzistów, wspinaczy czy po prostu turystów pieszych. Każda z tych osób może stać się świadkiem lub uczestnikiem wypadku lawinowego. Jak mówi Jan Krzysztof, Naczelnik TOPR, świadomość zagrożeń jest wśród osób wybierających się zimą w góry bardzo słaba - Oczywiście stan ten pomału ulega zmianie, ale pokutują nadal przyzwyczajenia i schematy, które mocno odbiegają od tego co dzisiaj wiemy na temat zagrożenia lawinowego. Fot. Tomek Gola Właśnie dlatego od 4 lat Polskie Stowarzyszenie Freeskiingu i TOPR prowadzą akcję mającą na celu zwiększenie świadomości i popularyzację wiedzy na temat lawin wśród osób wybierających się zimą w góry. Przez lata zainteresowanie problematyką lawin było ograniczone do wąskich grup takich jak ratownicy, instruktorzy i alpiniści. Działo się tak ze względu na utrudniony dostęp do szkoleń lawinowych i odpowiedniego sprzętu. Wraz z rosnącą popularnością jazdy poza trasami na nartach i snowboardzie coraz więcej osób zaczęło interesować się tym tematem. Postanowiliśmy wyjść naprzeciw ich oczekiwaniom organizując kursy dostosowane do ich potrzeb i możliwości. - tłumaczy Andrzej Lesiewski, Prezes Polskiego Stowarzyszenia Freeskiingu. W tym sezonie temat bezpieczeństwa w górach wraz z PSF i TOPR promował będzie PZU. Jak mówi Grzegorz Krawczyk, Koordynator Marketingu PZU - Staramy się sprostać wyzwaniom firmy odpowiedzialnej społecznie i bardzo mocno angażujemy się w programy, które wpływają na szeroko rozumiane bezpieczeństwo. Kursy lawinowe, dostępne dla każdego kto zimą chce bezpiecznie poruszać się po górach, doskonale wpisują się w nurt naszej działalności społecznej. Fakt, że realizowane są przez TOPR, jest gwarantem najwyższej ich jakości. PZU od wielu lat wspiera Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe i jesteśmy przekonani, że z takim partnerem udaje się nam realnie poprawiać bezpieczeństwo w polskich górach. W sezonie 2011/2012 w Tatrach odbędzie się 10. szkoleń przeznaczonych dla kilkunastoosobowych grup. Zarówno szkolenia na poziomie podstawowym w Schronisku Murowaniec jak i kurs zaawansowany w słowackiej Chacie pri Zelenom plese poprowadzą doświadczeni ratownicy. W ciągu trzech dni uczestnicy zdobędą podstawową wiedzę z zakresu oceny ryzyka na podstawie informacji o stopniu zagrożenia lawinowego, planowania wyjścia i wyboru drogi, obserwacji terenu czy odczytywania sygnałów świadczących o zagrożeniu. Zajęcia praktyczne obejmą kwestię pomocy partnerskiej, obsługi sprzętu lawinowego (detektor, łopatka, sonda, plecak ABS) i wszelkich działań jakie należy podjąć po zejściu lawiny. Kolejny rok z rzędu akcję wsparły firmy The North Face, Armada Skis & Outerwear, Nikon Sport Optics i Pieps. Wszelkie informacje na temat terminów, programu i cen kursów znaleźć można na stronach: www.kursylawinowe.pl i www.facebook.com/lawiny.
Zachowaj zimną krew Słońce, góry, biały puch – co się może złego zdarzyć? Otóż wszystko. Co robić, gdy trzeba wezwać pomoc?
Najwięcej wypadków w górach ma miejsce w pogodne dni. Ludzie czują się wtedy bezpiecznie i ponosi ich fantazja. Częstym powodem jest też brak doświadczenia. Wybierając się zimą na szlak, powinieneś wiedzieć, co oznaczają stopnie zagrożenia lawinowego, potrafić dobrać trudność trasy do swoich umiejętności, umieć udzielić pierwszej pomocy. Jeśli nie masz o tym pojęcia, lepiej zostań w schronisku. Przed wyjściem w góry: Sprawdź prognozę pogody i stopień zagrożenia lawinowego. Sprawdź numery alarmowe górskich służb ratunkowych i zapisz je w pamięci telefonu. Naładuj telefon. Upewnij się, że detektor lawinowy jest ustawiony w trybie nadawania sygnału. Zostaw w schronisku informację, jaką trasą pójdziesz i o której planujesz wrócić. W Polsce turysta nie zwraca ani złotówki za akcję ratowniczą GOPR-u czy TOPR-u. Nie musi być też ubezpieczony. Jesteśmy wyjątkiem, bo za granicą interwencje górskich służb ratunkowych są płatne, zaś ubezpieczenie górskie – obowiązkowe. Ubezpieczyć się można m.in. w Alpenverein – stowarzyszeniu zrzeszającym miłośników gór. www.alpenverein.com.pl Pamiętaj: Nie wychodź w góry samotnie! Gdy pogoda się psuje, zawróć ze szlaku. Bateria szybko się wyczerpuje, kiedy telefon szuka zasięgu. W grupie część osób powinna wyłączyć komórki. Na przybycie ratowników możesz czekać wiele godzin, zwłaszcza gdy warunki są ciężkie, np. pada śnieg i wieje silny wiatr. Najwięcej osób ginie przy II i III stopniu zagrożenia lawinowego. Nie wystarczy, że będziesz mieć przy sobie sprzęt lawinowy. Musisz wiedzieć, jak się nim posługiwać (tę wiedzę zdobędziesz podczas kursów lawinowych – patrz obok). Nie warto wykupywać tanich polis do drogich krajów. Żadna polisa nie będzie ważna, jeżeli spowodowałeś wypadek, będąc pod wpływem alkoholu albo innych używek! Przed wyjazdem w polskie góry w twoim interesie leży wykupienie ubezpieczenia NNW (od następstw nieszczęśliwych wypadków), a jeżeli zamierzasz korzystać z przygotowanych stoków – także OC (od odpowiedzialności cywilnej), na wypadek gdybyś kogoś staranował. Polisa na wyjazd w góry poza granicami Polski (Tatry słowackie, Alpy) powinna zawierać ubezpieczenie od kosztów akcji ratowniczych z udziałem śmigłowca. Najlepiej, gdyby były wymienione poszczególne jej składowe, czyli jaka część kwoty jest przeznaczona na akcję, jaka na leczenie itd. Polisy na sporty ekstremalne, takie jak wspinaczka, ski-touring, ski-alpinizm, free-ride czy heli-ski, są zawsze dużo droższe od normalnych ubezpieczeń. Im dalej od przygotowanych stoków chcesz jeździć, tym lepsze powinno być twoje ubezpieczenie. 601 100 300 To numer ratunkowy w polskich górach (także w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej). Dzwoń pod niego tylko w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia. Połączenie jest automatycznie przekierowywane do właściwej grupy GOPR-u lub TOPR-u. Gdy system będzie miał problem ze zlokalizowaniem ciebie, sam wybierzesz góry, w których przebywasz. Bezpośredni kontakt z ratownikami górskimi skraca czas rozpoczęcia akcji, ale nie zawsze jest możliwy. Jeśli nie masz zasięgu sieci (np. Era ma słabe pokrycie w Tatrach), dzwoń pod numer 112 (European Emergency Number). Gdy nie możesz wezwać pomocy przez telefon, zastosuj sygnał międzynarodowy. Jakikolwiek sygnał optyczny (np. błysk latarki) lub akustyczny (krzyk, dźwięk gwizdka) powtarzaj sześć razy na minutę (co 10 s.), po czym zrób minutę przerwy. Potwierdzeniem, że zostałeś zrozumiany, jest sygnał powtarzany trzy razy na minutę, po którym następuje minuta przerwy. Do komunikacji ze śmigłowcem stosuj międzynarodowy sygnał: obie ręce w górze = potrzebna pomoc; lewa podniesiona, prawa opuszczona = pomoc niepotrzebna. TOPR +48 18 20 63 444 www.topr.pl GOPR 985 www.gopr.pl Horská Záchranná Služba (Słowacja) 18 300 www.hzs.sk Nie igraj z lawinami Najniebezpieczniejsza jest tzw. deska śnieżna (nawiany na zbocze śnieg pęka i gwałtownie się osuwa). Obyś nigdy się z nią nie spotkał. Nie da się dokładnie określić, gdzie lawina zejdzie na pewno. Zagrożenie jest oceniane na podstawie jakości śniegu i prawdopodobieństwa samoistnego lub wyzwolonego przez człowieka wystąpienia lawiny. Wychodzić w góry powyżej schronisk można przy maksymalnie trzecim stopniu zagrożenia (w skali pięciostopniowej). W terenie sygnałem alarmowym są przede wszystkim deski śnieżne spontanicznie spadające z bardzo stromych stoków, a także pęknięcia na śniegu i dobiegające z niego głuche bębniące odgłosy. Jeżeli znajdziesz się w lawinie, uruchom ABS, wypuść kijki i odepnij wiązania nart ( jeśli zdążysz), zbliż ramiona do twarzy i spróbuj wytrzymać w takiej pozycji. Większość wypadków zdarza się w miejscach stromych, zacienionych i wklęsłych. Ryzyko zejścia lawiny jest większe, jeśli zadziała czynnik ludzki, np. gdy podczas zjazdów narciarze nie zachowają odstępów. W Polsce lawiny zdarzają się w Tatrach i Karkonoszach, przeważnie na stokach północnych, północno-wschodnich i północno-zachodnich. Najczęściej – poza siłami natury – wywołują je turyści piesi. W Alpach są to narciarze pozatrasowi (free-ride'owcy), a w Stanach Zjednoczonych – skutery śnieżne. Kluczowe dla uratowania osoby pod śniegiem jest pierwszych 15 min, dlatego najskuteczniejszą, bo najszybszą pomoc może przynieść dobrze wyszkolony towarzysz. Istnieją dwa systemy lawinowe: Recco i LVS. Pierwszy jest używany przez ratowników i sprawdza się w ośrodkach narciarskich. Jeżeli w odzieży zasypanego jest wszyta specjalna płytka (tzw. lustro), ratownik chodzący po lawinisku z radarem Recco „usłyszy” ją w słuchawkach. System LVS stosują ratownicy, turyści i narciarze. Składa się on z żelaznego zestawu: detektora lawinowego, sondy i łopatki lawinowej. Z detektorem nastawionym na „search” możesz samodzielne szukać zasypanych. Jeżeli jest ustawiony na „send”, masz pewność, że zostaniesz znaleziony. Podczas szkoleń Never Stop Exploring Safely (to cykl kursów lawinowych odbywających się w tatrzańskich schroniskach; www.kursylawinowe.pl) ratownicy TOPR-u uczą obsługi detektorów LVS oraz sposobów przeszukiwania lawiniska. – Joanna Stachowiak SPRZĘT LAWINOWY Komplet lawinowy (detektor, sonda, łopatka) kosztuje 1–2 tys. zł. Możesz go wypożyczyć w niektórych sklepach sportowych (ok. 50 zł za komplet).
Kursy lawinowe - never stop exploring safely
Dla młodych narciarzy i snowboardzistów uprawiających freeride góry są najpiękniejszym i najlepszym placem zabaw. Jednakże odkrywanie nowych, nieprzetartych jeszcze szlaków wiąże się z wieloma niebezpieczeństwami, z których największym są lawiny.
NEVER STOP EXPLORING SAFELY – to hasło, które przyświeca trzeciej już edycji cyklu niekomercyjnych Kursów Lawinowych organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Freeskiingu i TOPR. W ramach szkoleń prowadzonych przez doświadczonych ratowników, omawiane są podstawowe zasady bezpiecznego poruszania się w górach i ratownictwa lawinowego. Uwaga uczestników zwracana jest przede wszystkim na odpowiednie planowanie wypraw i zjazdów, sposoby unikania zagrożeń oraz konieczność posiadania odpowiedniego sprzętu. Specjalnie przygotowane pozorowane akcje poszukiwania zasypanych są niezastąpioną okazją do treningu praktycznego. Jak powiedział Andrzej Lesiewski, prezes Polskiego Stowarzyszenia Freeskiingu: „Organizując pierwszy Kurs trzy lata temu wyszliśmy naprzeciw oczekiwaniom młodego pokolenia narciarzy, którzy zdawali sobie sprawę z zagrożeń występujących zimą w górach, chcieli zdobyć potrzebną wiedzę i umiejętności, ale oferta cenowa innych szkoleń skutecznie im to uniemożliwiała. Dzięki współpracy z TOPR i naszymi partnerami byliśmy w stanie przygotować cykl szkoleń na różnym poziomie i możemy skutecznie promować bezpieczeństwo w górach.” Wszystkie kursy rozpoczynają się w piątki wieczorem i trwają do niedzielnego popołudnia. Koszt weekendowego szkolenia na poziomie podstawowym wynosi tylko 290 zł (dwa noclegi, szkolenie, wypożyczenie kompletu sprzętu lawinowego). W związku z dużym zainteresowaniem uczestników poprzednich edycji, w tym sezonie organizowane będą także szkolenia na poziomie zaawansowanym. Bazą Kursu będą – w zależności od wybranego terminu – Schronisko Murowaniec na Hali Gąsienicowej lub schronisko w Dolinie Chochołowskiej. Już teraz można wysyłać swoje zgłoszenia - specjalny formularz i wszelkie informacje na temat Kursów znaleźć można na nowo otwartej stronie www.kursylawinowe.pl. Bieżące wiadomości, zdjęcia i filmy, pojawiały się będą także na profilu www.facebook.com/lawiny. Partnerami akcji są firmy: The North Face, Armada Skis, Pieps, Ortovox oraz ABS.
Z głową w górach- jak przetrwać w górach
Niewłaściwe wyposażenie, brak doświadczenia, lekceważenie sił natury oraz przecenianie własnych możliwości – to najczęstsze przyczyny wypadków w wysokich górach. Nasze rady przygotują cię do stawienia czoła górskim wyzwaniom, ale nie zastąpią kursu wspinaczkowego, który jest pierwszym krokiem ku najwyższym szczytom Ziemi.
Zygmunt Klemensiewicz, autor podręcznika dla taterników z 1913 r., zalecał, aby w górach nie tracić głowy. „Złamanie jednej nogi pozwala jeszcze na korzystanie z drugiej. Rozbicie głowy likwiduje każde przedsięwzięcie” – pisał. Ta zasada nigdy się nie zdezaktualizuje. Zachowanie przytomności umysłu to warunek sprostania wyzwaniom stawianym zarówno przez tatrzańskie turnie, alpejskie lodowce, jak i himalajskie giganty. W obliczu niebezpieczeństwa o zimną krew będzie łatwiej, jeśli poznasz zasady postępowania w górach. Ich przestrzeganie pozwoli ci nie tylko bezpiecznie przetrwać, lecz również czerpać radość z pokonywania trudności. Pamiętaj, że żadne rady nie zastąpią doświadczenia, bo zgodnie ze wschodnim przysłowiem: lepiej raz przeżyć, niż sto razy usłyszeć. Lawiny śnieżne Są jednym z największych zagrożeń, jakie mogą spotkać człowieka w górach. W Alpach zabijają ponad 100 osób rocznie. Lawiny schodzą najczęściej po silnych opadach śniegu, zwłaszcza jeśli towarzyszą im duże wahania temperatury. Słabo związane warstwy śniegu łatwo suną wówczas w dół, niszcząc wszystko, co napotkają na swojej drodze. Człowiek porwany przez lawinę jest narażony na uduszenie z braku powietrza, zmiażdżenie (śnieg może mieć ogromną masę, im bardziej mokry, tym cięższy) i wychłodzenie. W górskich schroniskach i na stacjach kolejek są podawane komunikaty o zagrożeniu lawinowym (określa je pięciostopniowa skala). Najlepiej jest unikać zbędnego ryzyka i od trzeciego stopnia wzwyż zaniechać zamierzonej wyprawy. W górach „dzikich” natomiast skalę zagrożenia musimy oszacować sami. Więcej „lawinowych” informacji można znaleźć na stronie www.topr.pl. Czego unikać? Poruszając się w terenie zagrożonym lawinami (lekko nachylone i słabo urzeźbione stoki), pamiętaj o tym, aby: Chodzić po formacjach wypukłych (granie, żebra, bule). Unikać żlebów, a jeśli trzeba je przeciąć, robić to pojedynczo i nie na jednym poziomie. Bezpieczniej jest schodzić w nie skośnie w dół, a wychodzić z nich skośnie w górę. W górach typu alpejskiego (Alpy, Kaukaz) wyruszać na narciarskie wycieczki pozatrasowe tylko wtedy, gdy śniegi są dobrze związane i stabilne (najczęściej od marca do czerwca). Warto zabrać ze sobą łopatę, sondę lawinową oraz pieps (włączony nadajnik-odbiornik sygnałów radiowych, ułatwiający wyszukiwanie zasypanych). Nie krzyczeć; wprawdzie nie udowodniono, że krzyk może spowodować zejście lawiny, ale stary obyczaj nakazuje, aby w górach nie hałasować bez potrzeby, by nie zagłuszyć wołania o pomoc. Co robić Jeśli schodzi lawina: Staraj się uciec na jakąś wypukłość poza trasą zsuwu śnieżnych mas. Ukryj się za skałami. Jeżeli widzisz, że nie unikniesz porwania, odepnij pas biodrowy plecaka, wyjmij nadgarstki z pętli czekana i kijków, odrzuć je; narty powinny wypiąć się same, jeśli wcześniej prawidłowo wyregulujesz wiązania. Gdy śnieg cię porywa, staraj się znaleźć na powierzchni, i to jak najbliżej brzegu lawiny. Skul się tak, by ręce znalazły się przed twarzą, zachowasz przestrzeń, w której się zamknie trochę powietrza – oby go wystarczyło, zanim cię odkopią. Jeśli kogoś porwała lawina: Będąc świadkiem wypadku, staraj się zapamiętać, gdzie zniknął człowiek – od tego miejsca w dół należy rozpocząć poszukiwania. Czas nagli. Powtórne zejście lawiny w tym samym miejscu nie grozi. Jeśli nie ma śladów na powierzchni, dokładnie przeszukaj lawinisko. Bez sond lawinowych i łopat nie masz szans na sukces. Poza tym zarówno poszukujący, jak i zasypani powinni mieć włączone piepsy. Odnalezienie zasypanego ułatwia też reflektor sygnałów dźwiękowych (system Recco), w który są wyposażone kurtki narciarskie. Nawisy śnieżne Na graniach wiatr usypuje śnieg w taki sposób, że tworzą się nawisy przypominające występującą z kufla pianę. Mogą one runąć pod ciężarem twojego ciała. Pierwszym sygnałem zbliżającego się niebezpieczeństwa są głuche tąpnięcia, co oznacza, że śnieg zaczyna pękać. Kiedy tylko je usłyszysz, szybko zejdź niżej (byle nie za nisko, gdyż wtedy się narazisz na podcięcie śniegu). Nie podchodź pod nawisy śnieżne, to równie niebezpieczne jak balansowanie na ich krawędzi. Szczeliny lodowcowe Płynące w dół kamienno-lodowe jęzory występują zazwyczaj w górach wysokich (powyżej 3 000 m). Podczas ruchu lodowca otwierają się i zamykają szczeliny, nieraz przysypane śniegiem, głębokie nawet na dziesiątki metrów, z dnem wypełnionym wodą. Lodowiec wykazuje większą aktywność na odcinkach o stromym nachyleniu niż na tych rozległych i łagodnych. Jak się zachować Zwiąż się liną z członkami grupy tak, aby kilkumetrowe odcinki luźno opuszczonej, ale nie splątanej liny wyznaczały dystans między wami. Lina łącząca partnerów powinna dotykać powierzchni, ale nie może wlec się po lodowcu ani wisieć w powietrzu. Im więcej szczelin, tym większy dystans. W trudniejszym terenie, co najmniej 15 m, a podzielony i dobrze zwinięty zapas liny powinien być łatwo dostępny. Bądź gotów do wbicia czekana mocno w śnieg i oplątania go liną – w celu wyhamowania lotu partnera, który wpadł w szczelinę. Zwracaj baczną uwagę na śnieg – żółtawe zabarwienie i długie lekkie zaklęśnięcia mogą zdradzać obecność szczeliny. Unikaj lodowych mostów między szczelinami. Jeśli innej drogi nie ma, załóż stanowisko asekuracyjne (z czekanem zabitym po głownię i oplątanym liną). Wsłuchuj się w odgłosy tąpnięć i szumu wody (może przepływać pod warstwą lodu, który runie pod ciężarem wchodzącego). Idąc jęzorem lodowca, bacznie obserwuj profil terenu: wszelkie nagłe załamania i zwiększenie kąta spadku to miejsca, w których aktywność lodowca jest wzmożona. Uważaj na szczeliny brzeżne (między jęzorem a ścianami skalnymi): czasami śnieg zasłania te wąskie i głębokie czeluści. Nie biwakuj na jęzorze lodowca, lecz na bocznych morenach, czyli usypiskach i zwałowiskach materiału skalnego. Jeśli nie umiesz posługiwać się sprzętem, ruszaj w góry jedynie z doświadczonym przewodnikiem. Hipotermia Temperatura, z nią wiążą się największe zagrożenia. W Tatrach amplitudy dobowe wynoszą 50°C. Niska temperatura w połączeniu z wilgocią prowadzi do odmrożeń. Można się ich nabawić przy 0°C, zwłaszcza podczas wietrznej i wilgotnej aury (wystarczy, aby do butów dostał sie śnieg). Sygnałem ostrzegawczym jest drętwienie palców. Wyróżnia się trzy stopnie odmrożeń: pierwszy – tkanki staja się białe, czasem twarde, bez czucia; drugi – pojawiają się pęcherze; trzeci – tkanki są granatowe lub czarne. Długotrwałe oddziaływanie niskich temperatur może doprowadzić do wychłodzenia całego organizmu (hipotermii). W jej wyniku pogarsza się zdolność racjonalnego myślenia i oceny sytuacji. Jak jej zapobiec Ubieraj się wielowarstwowo w odzież termoaktywną (oddycha, pozwalając na odparowanie potu, a zarazem chroni przed wiatrem, zmarznięciem i zmoknięciem); nieodzowne są tez ciepła czapka i rękawiczki. Dobrze się odżywiaj (posiłki powinny być wysokoenergetyczne, najlepiej ciepłe). Pij dużo; zwłaszcza napoje izotoniczne (bogate w witaminy i sole mineralne) i ciepłą herbatę. Na odpoczynek wybieraj miejsca osłonięte od wiatru. Używaj namiotów, które sprostają górskim warunkom, czyli lekkich, niskich, na solidnych masztach z fartuchami śnieżnymi przy tropikach. Co robić, gdy dopadnie kogoś z ekipy W stadium marźnięcia (temperatura ciała spada do 35°C) trzeba wychłodzonego położyć w ciepłym śpiworze, najlepiej w namiocie; można go rozebrać albo przebrać w suche rzeczy. Owinąć folia NRC. Rozgrzać wnętrze namiotu (choćby paląc świece, kuchenkę). Podawać powoli ciepłe napoje. W poważniejszych stadiach niezbędna jest pomoc medyczna. Do transportu (koniecznie w pozycji leżącej!) owiń wychłodzonego folia NRC, by zapobiec dalszej utracie ciepła. Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny, nie podawaj płynów. Nie rozbieraj go ani nie nacieraj śniegiem. Dopóki puls i oddech są wyczuwalne, nie zaczynaj reanimacji. Deszcz Przemokniecie prowadzi do przemarznięcia, a jeśli ulewie towarzyszy silny zimny wiatr, nawet do wychłodzenia. Co robić Używaj wysokiej jakości termoaktywnej odzieży wykonanej z szybko schnących oddychających syntetyków (współpracujących z membranami o dobrych parametrach). Dbaj o ekwipunek: na plecak zakładaj pokrowiec (raincover), a rzeczy przechowuj w workach foliowych; szczególnie pieczołowicie owiń wypełnione puchem śpiwór i odzież. Uważaj – mokre skały robią się śliskie. Burza Uderzenie pioruna grozi porażeniem. Wyładowaniom atmosferycznym towarzysza zwykle silne porywy wiatru i deszcz. W Tatrach burze pojawiają się znikąd, gdyż w wyrastających ponad sąsiednie pasma górach zjawiska inwersji (wysoko w górach jest cieplej niż w dolinach) i wahania temperatur przebiegają intensywnie. W Alpach fronty przebijają się przez szereg masywów o podobnej wysokości. Łatwiej jest więc zauważyć ich nadejście. Chmury przybierające kształt gigantycznych kowadeł (stratocumulonimbusy) to sygnał alarmowy: szukaj schronienia przed burza. Co robić Przeczekaj ją, schodząc niżej w miejsce osłonięte od wiatru i deszczu, np. przewieszone skały. Usiądź w ukryciu na plecaku bądź zwiniętej linie, tak aby nie opierać się o skalną ścianę, po której zazwyczaj spływa w czasie deszczu woda. Będąc w Tatrach albo górach podobnej wysokosci, poszukaj koleby – zapewni ci najlepsze schronienie. Mgły i chmury Ograniczają widoczność, uniemożliwiając czasem odnalezienie drogi. Mgły się dość szybko rozwiewają. Chmury mogą zapowiadać deszcz lub burze. Jeśli jest jakieś schronienie (np. koleba), można przeczekać, wykorzystując czas na przygotowanie gorącego napoju czy posiłku. Jeżeli jednak chmury nie ustępują, czekanie grozi przemarznięciem. W takich warunkach (zwłaszcza w terenie eksponowanym) należy się przemieszczać z najwyższą ostrożnością i dopiero wtedy, gdy uzyskasz pewność, że jesteś na właściwej drodze. Zmrok Zdarza sie, ze noc złapie cie w górach. Przy dobrej pogodzie do schroniska można zejść po szlaku. Z kolei w trudnym terenie najrozsądniej przeczekać noc tam, gdzie cię zastała. Co robić W Tatrach szukaj koleby. Śpiwór i karimata zamienią ją w komfortowy hotel. Jeśli w pobliżu nie ma miejsca na schronienie, przeczekaj noc w śpiworze; alternatywa śpiwora jest kurtka puchowa: skul sie i owiń nią razem z rekami – tak Bedzie cieplej. Zanim zastosujesz się do powyższych rad, poświęć trochę czasu na gotowanie – czynności z tym związane odprężają, zaś gorący posiłek i napoje wzmacniają. Jeśli po nieprzespanej nocy czeka cie jeszcze wędrówka w trudnym terenie, zrezygnuj z wyprawy i bez wahania wezwij pomoc. Choroba wysokościowa Jest naturalna reakcja organizmu na niedobór tlenu i obniżone ciśnienie – zjawiska nasilające się wraz ze wzrostem wysokości. Siła, z jaką na 3500–4000 m n.p.m., a później 5000–5500 m n.p.m., pojawiają się sygnały choroby, zależy w pewnej mierze od górskich doświadczeń. Jednak reakcje są bardzo różne. Nieprzyjemne, ale w gruncie rzeczy nieszkodliwe są: mdłości, torsje, zawroty i bóle głowy (wszystko w porządku, jeśli ustępują po jedzeniu i gorących napojach). Tymczasem mrowienie w palcach, przyspieszone tętno, ciśnienie w gałkach ocznych, trudności z oddychaniem czy sztywnienie mięsni to symptomy, których nie wolno zbagatelizować. Szczególnie niepokojące są: przedłużający się brak apetytu (chwilowy może być reakcja na wysiłek fizyczny), brak pragnienia, bezsenność i trudności z wydalaniem moczu. Najlepszym zabezpieczeniem jest aklimatyzacja (stopniowe dostosowanie sie organizmu do rozrzedzonego powietrza na dużych wysokościach), która znacznie zmniejsza dolegliwości. Ważne jest też psychiczne nastawienie, przede wszystkim wola pokonania słabości. Jak ją pokonać Zaplanuj wyprawę tak, aby kilka pierwszych dni poświęcić na aklimatyzacje. Skuteczny proces aklimatyzacji można porównać do huśtawki. W trakcie wyprawy „rozbujaj” organizm, wychodząc wyżej, a następnie zejdź 500–800 m niżej i spędź noc na tej wysokości. Im więcej takich powtórzeń, tym lepiej. Pij jak najwięcej, zwłaszcza ciepłych napojów. Aklimatyzacje wspomagają środki farmakologiczne. Bez skutków ubocznych działa aspiryna, rozrzedzając krew, ułatwia transport tlenu do mózgu i kończyn. Decyzje o stosowaniu innych leków warto skonsultować z lekarzem, najlepiej o wysokogórskim doświadczeniu. Kierując się fałszywa duma, nie ukrywaj przed towarzyszami objawów; początkowo niegroźna reakcja organizmu, nasilając się, prowadzi do obrzęku mózgu i płuc, co w skrajnych przypadkach grozi śmiercią. ABC przetrwania Utrata orientacji to najczęściej konsekwencja osłabienia widoczności we mgle, w chmurach albo o zmroku. Częsta przyczyna utraty orientacji jest nieznajomość specyfiki gór obranych za cel wędrówki, co prowadzi do nieopatrznego wejścia w teren niebezpieczny. Kompas czy nawet GPS nie pomogą w terenie eksponowanym albo pełnym lodowcowych szczelin. Gdy się zgubisz: wróć do ostatniego pewnego miejsca, odszukaj właściwą drogę, a jeśli nie potrafisz samodzielnie wycofać się z niebezpiecznej lokalizacji, wezwij pomoc. Schronienie W Tatrach znajdź kolebę. To przestrzeń pod wielkimi głazami rozrzuconymi po skalnych rumowiskach. Znane i używane od pokoleń bywają uszczelnione i obudowane kamieniami. Zimowa pora udepcz śnieg, tak aby można się było skryć za wysokimi bandami, a jeśli jest głęboki, wykop jamkę. Jeśli nie masz łopaty, użyj menażki. Pozyskiwanie wody W Tatrach można pic wódę z górskiego strumienia. W górach wysokich najlepiej pozyskać ją z roztopionego śniegu. Dobrze jest lekko ją posolić. Najlżejszą i najbardziej wartościową jest żywność liofilizowana (po dodaniu wody i zagotowaniu pęcznieje, zachowując smak potrawy). Żele energetyczne, kandyzowane owoce szybciej postawia cię na nogi niż czekolada, która szybko podwyższa poziom cukru we krwi, ale równie szybko powoduje jego skokowe obniżenie. Wzywanie pomocy. 6 sygnałów dźwiękowych na minutę, następnie minuta przerwy, 6 sygnałów itd. Odebranie sygnału pomocy: 3 sygnały na minutę, minuta przerwy. Możesz skorzystać z gwizdka lub latarki. Jeśli nadlatuje helikopter, a ty potrzebujesz pomocy, stan z rękoma uniesionymi do góry, tak by ciało utworzyło literę „Y”. Jeżeli pomoc jest zbyteczna, unieś tylko jedna rękę – ciało utworzy literę „N”. Przed wycieczka dowiedz się, jaki jest bezpośredni numer ratunkowy (w polskich górach 0601 100 300, a np. we włoskich Alpach – 118). Prawdziwa historia - Porwany przez lawinę Wraz z kolegami wybrałem sie zima w Tatry Zachodnie. Planowaliśmy wędrówkę bez odpoczywania na biwaku. W pogodne lutowe przedpołudnie opuściliśmy schronisko, szliśmy całą noc. Następnego dnia grzejące mocno słonce zamieniło śnieg zalęgający na południowych zboczach góry w lepką bryję. Świadomi zagrożenia logicznie kluczyliśmy miedzy źlebikami i turniami. Mięliśmy włączone piepsy lawinowe, łopatę i sondę. W połowie podejścia pokonywaliśmy odcinek z nawisami. Zatrzymałem się, by sfotografować to miejsce. Zrobiłem dwa kroki i usłyszałem chrzest uwolnionych od naprężeń mas śniegu. Grunt pod nogami najpierw zawisł, po czym odpadł, a krawędź grani „przeskoczyła” ponad głowę. Straciłem równowagę i upadłem. Początkowo hamowałem z powodzeniem. Odetchnąłem z ulga i wtedy nade mną cos jeszcze się urwało, pociągnęło w dół i obróciło na plecy. Jechałem niczym na pontonie na bardzo dużej i szerokiej lawinie. Zdołałem utrzymać pozycje na plecach z lekko uniesionymi i rozpostartymi nogami w dole. Ręce tez starałem się mięć szeroko. Po dziesięciu sekundach lawina zaczęła zwalniać, jej czoło się zatrzymywało. Śnieg powoli napierał i zwiększał ucisk, najpierw zablokował nogi, potem klatkę piersiowa i barki, aż do granicy bólu. Zgniatało mnie. Prawa rękę ze styliskiem czekana instynktownie trzymałem w górze i prosiłem Boga o pomoc. Przysypało mi głowę i wyciągniętą rękę. Miałem jednak dopływ powietrza. Mogłem ruszać nadgarstkiem i głową piec centymetrów w każdą stronę. Tkwiłem zawieszony na prawej nodze, lewa była podkurczona w bok, lewa ręka z kijkiem narciarskim wokół nadgarstka – wykręcona do tyłu (błąd: kijek należało trzymać luźno i odrzucić go podczas upadku). Prawa ręka, w której trzymałem czekan, nie mogłem poszerzyć otworu. Bezskutecznie starałem się dostać do słuchawki włączonego radiotelefonu (przytroczonej do plecaka zawieszonego na ramieniu). Byłem przekonany, że w ciągu dwudziestu minut ktoś mnie namierzy. Gdy po półgodzinie ciało wpadło w „telepkę”, zacząłem się martwic. Dotarło do mnie, że na grani nie zawsze jest zasięg i że być może partnerzy gnają właśnie do schroniska na Ornaku, by wezwać pomoc. Mając nadzieje, że któryś z kolegów zszedł na lawinisko, ruszałem końcówką czekana, ile mogłem, i krzyczałem. Wtedy nagle usłyszałem silnik helikoptera. Przez dziurkę w śniegu zobaczyłem maszynę i ratownika w czarnych goglach. Artur Hajzer Wybitny polski alpinista i himalaista. Zdobył piec ośmiotysięczników. W 1987 r. wraz z Jerzym Kukuczka dokonał pierwszego zimowego wejścia na Annapurnę.
Pierwszymi w historii ofiarami białej śmierci byli żołnierze armii Hannibala, którzy w 218 r. p.n.e. maszerowali na północ przez Alpy. Schodząca lawina porwała ze sobą 18 tysięcy ludzi, 2000 koni i kilka słoni.
Największa z dotychczas opisanych katastrof lawinowych miała miejsce podczas działań militarnych I wojny światowej. W dwa dni grudnia 1916 r. niemal 10 tysięcy żołnierzy, rozlokowanych na austriacko-włoskim froncie, poniosło śmierć w lawinach. I jakby tego było mało po tygodniu bezustannych śnieżyc artyleria nieprzyjaciela wystrzeliła pociski w niestabilne warstwy śniegu, zalegające na zboczach powyżej pozycji przeciwnika, wyzwalając potężne lawiny, które pogrzebały całe odcinki frontu i stacjonujące tam jednostki. Większość ofiar umiera pod lawiną szybko, ponieważ fala uderzeniowa, napędzana przez ścianę śniegu schodzącą z prędkością ponad 100 kilometrów na godzinę, wtłacza pył śnieżny do płuc i dróg oddechowych, uniemożliwiając oddychanie. Ci, którym uda się przetrwać to pierwsze natarcie, ponoszą zwykle śmierć w środku lawiny, która z wielką prędkością rzuca porwanymi obiektami o skały i inne przeszkody. Po zatrzymaniu się lawiny szansa na ratunek jest tym mniejsza, im głębiej ofiara zostanie zasypana pod lawiniskiem. Trzeba pamiętać o tym, że ciężar 1 metra sześciennego świeżego pylistego śniegu wynosi 60-70 kilogramów, natomiast już zbity śnieg lawinowy przygniata ofiarę ciężarem tonowym, miażdżąc jej ciało. Zresztą wiele osób umiera wskutek uduszenia już na głębokości 1 metra, ponieważ zalegające wokół nich masy śniegu nie przepuszczają powietrza. Dlatego też ratownicy górscy zalecają, by w sytuacji tak krytycznej, trzymać, w miarę możliwości, ręce tuż przy twarzy i zabezpieczyć sobie w ten sposób komorę na zapas powietrza. A i tak wszystko zależy od szczęścia i uśmiechu losu. Tekst: Agnieszka Budo
Zima za progiem i wszyscy miłośnicy białego szaleństwa szykują swój sprzęt, planując wyjazdy w góry. To również czas lawin i przyznać trzeba z przykrością, że mimo wszelkich ludzkich działań oraz niewątpliwych sukcesów, bywają one nadal nieprzewidywalne.
Schodzą w rejonach, które uważa się za bezpieczne i nawet najkosztowniejsze zapory przeciwśnieżne nie są w stanie powstrzymać naporu ich masy. A lawina, jak już ruszy, przemieszcza się coraz szybciej, miażdżąc i porywając wszystko, co tylko stanie jej na drodze. Mogą ją spowodować nawet drobne zaburzenia w strukturze zalegającej pokrywy śnieżnej, będące rezultatem niewielkiego ocieplenia w słoneczne przedpołudnie. Coraz częściej jednak bywają „dziełem” narciarzy i snowboardzistów, którzy, mimo zakazów, wybierają szlaki na niestabilnej pokrywie śnieżnej, z dala od zabezpieczonych tras. Do najbardziej niebezpiecznych lawin należą: Lawiny pyłowe – budzące największy strach zwały luźnego śniegu, które schodzą w doliny z ogromną prędkością, pchając przed sobą potężną falę uderzeniową, zdolną rozbijać masywne ściany z betonu. Powstają na zasadzie toczącej się kuli śnieżnej. Lawiny lodowe – szczególnie niebezpieczne, gdyż przy całej swej olbrzymiej masie osiągają ogromne prędkości, wytwarzając siły zdolne do przemielenia mas lodowych na drobniutki pył. Powstają podczas odłamywania się jęzorów lodowcowych i są sprawcami poważnych katastrof. Lawiny gruntowe – ześlizgują się w dół bezpośrednio po powierzchni zbocza, powodując często poważne szkody erozyjne, których skutki widoczne są dopiero w czasie wiosennych roztopów, jako zalegające w dolinach masy naniesionego tłucznia skalnego. Lawiny powierzchniowe – zsuwają się w dół po głębszych i dużo stabilniejszych warstwach śniegu. Deski śnieżne – odłamują się od pokrywy śnieżnej na krótszym lub dłuższym odcinku i w formie wielkiego płata schodzą w dół, ślizgając się po powierzchni gruntu lub po warstwie starszego śniegu. Tekst:Agnieszka Budo