Naukowcy znaleźli prosty sposób na upały. Zamiast klimatyzacji wystarczą 2 przedmioty i chwila majsterkowania
Wyobraź sobie, że zwykła taśma klejąca i folia aluminiowa potrafią schłodzić twój dom, wysyłając ciepło prosto w przestrzeń kosmiczną — i to zupełnie za darmo, bez użycia prądu. Brzmi jak science fiction, ale to czysta fizyka. Na upały naukowcy proponują pomysłowy sposób typu „zrób to sam”.
Zjawisko pasywnego chłodzenia radiacyjnego to metoda obniżania temperatury, która pozwala na odprowadzanie ciepła prosto w przestrzeń kosmiczną. Kluczem do efektywności jest tu tzw. okno atmosferyczne, czyli przedział podczerwieni o długości fali 8-13 mikrometrów. W tym zakresie ziemska atmosfera wykazuje minimalną absorpcję, co oznacza, że energia cieplna wyemitowana przez odpowiednio zaprojektowany materiał może swobodnie uciec poza naszą planetę, nie powodując przy tym nagrzewania otaczającego powietrza. Choć na świecie powstają zaawansowane i kosztowne materiały wykorzystujące ten proces, naukowcy udowodnili, że podobny efekt można uzyskać za pomocą taśmy klejącej i folii aluminiowej. „Cieplny tunel” w taśmie klejącej Połączenie przezroczystej taśmy klejącej oraz metalicznego podłoża folii aluminiowej to klucz do skutecznego odprowadzania ciepła. Struktura chemiczna akrylu i polipropylenu w taśmie absorbuje, a w konsekwencji również emituje energię cieplną właśnie w wymaganym zakresie długości fali. Aby układ dobrze zadziałał, dwie warstwy takiej taśmy nakłada się na podłoże silnie odbijające światło słoneczne, na przykład popularną folię aluminiową. Taka konfiguracja wykazuje wysoką emisyjność i jest skuteczna nawet przy dużych kątach padania promieni słonecznych. Srebrna tarcza przeciwko słońcu Rola metalowego podłoża staje się kluczowa, kiedy chłodzenie ma zachodzić w ciągu dnia, w pełnym słońcu. Wystarczy do standardowa folia aluminiowa, ale naukowcy udowodnili, że zastąpienie jej warstwą napylonego srebra działa jeszcze lepiej – ale tego już nie da się zrobić w domowych warunkach. W testach terenowych przeprowadzonych w Los Angeles wykazano, że wariant z folią pozwolił obniżyć temperaturę o kilka stopni, a zastosowanie dodatkowej osłony z polietylenu, która chroniła układ przed ciepłem z powietrza, pogłębiło ten spadek o ponad połowę. To doskonały trik na upały, który warto wykorzystać np. oklejając w ten sposób okno wystawione na silną ekspozycję słoneczną w najgorętszych godzinach (12-16). Domowy sposób lepszy niż drogie materiały z laboratoriom Co ciekawe, w badaniach porównawczych przezroczysta taśma klejąca okazała się skuteczniejsza od zwykłego, białego papieru. Mimo że papier dużo lepiej odbija światło, to właśnie selektywność taśmy (użyto produktu firmy Scotch) w ściśle zdefiniowanym oknie atmosferycznym pozwoliła osiągnąć lepsze chłodzenie. Te wyjątkowe właściwości masowo produkowanej taśmy skłoniły autorów eksperymentu do wysunięcia propozycji, aby to proste rozwiązanie stało się oficjalnym standardem kontrolnym w badaniach nad radiacją. W przeciwieństwie do drogich polimerów laboratoryjnych, taśma klejąca oferuje gotową, udokumentowaną charakterystykę spektralną, względem której można obiektywnie oceniać skuteczność powłok chłodzących. A przy okazji jest doskonałym materiałem dla zmagających się z upałem majsterkowiczów. Źródło: Journal fo Photonics for Energy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Największe zaćmienie od dekad, idealne Perseidy i taniec planet. To astronomiczne lato będzie wyjątkowe
21 czerwca powitaliśmy astronomiczne lato. Choć noce są teraz najkrótsze, letnie niebo w 2026 roku zaoferuje nam niesamowite atrakcje – od zaćmień, po roje meteorów. Letnie obserwacje warto zaplanować już teraz.
W tym roku astronomiczne lato na półkuli północnej rozpoczęło się w niedzielę 21 czerwca, dokładnie o godzinie 10:25 czasu polskiego. To moment przesilenia letniego, w którym Słońce osiąga swój najwyższy punkt na niebie, górując w zenicie nad zwrotnikiem Raka. Dla mieszkańców Polski oznacza to najdłuższy dzień w roku, który w Warszawie potrwał aż 16 godzin i 47 minut, oraz najkrótszą noc trwającą zaledwie nieco ponad 7 godzin. Tegoroczne lato dla wszystkich zainteresowanych obserwowaniem zjawisk na niebie zapowiada się imponująco Czym się różni lato astronomiczne od meteorologicznego? Lato astronomiczne wyznaczane jest przez ruch Ziemi wokół Słońca. Rozpoczyna się w momencie przesilenia letniego i trwa do równonocy jesiennej, przypadającej między 20 a 24 września. Co ciekawe, ze względu na eliptyczny kształt orbity i zmienną prędkość Ziemi, astronomiczne lato na półkuli północnej trwa średnio 93,6 dnia, czyli jest o kilka dni dłuższe niż na półkuli południowej. Z kolei lato meteorologiczne opiera się na stałym kalendarzu i statystykach klimatycznych, trwając zawsze dokładnie trzy miesiące – od 1 czerwca do 31 sierpnia. Taki sztywny podział ułatwia naukowcom porównywanie danych pogodowych z różnych lat, podczas gdy model astronomiczny odzwierciedla zjawiska niebieskie. Największe atrakcje letniego nieba w 2026 roku Mimo że letnie noce są krótkie, a w Polsce w tym okresie nie występują tzw. noce astronomiczne (Słońce nie schodzi głębiej niż 18 stopni pod horyzont), niebo w 2026 roku zaoferuje spektakularne zjawiska. Największym wydarzeniem roku będzie zaćmienie Słońca 12 sierpnia, które w Polsce będzie widoczne jako częściowe, ale z bardzo dużą fazą zasłonięcia tarczy, sięgającą od 82%–85%. Obserwując zaćmienie, nawet częściowe, należy bezwzględnie pamiętać o odpowiedniej ochronie wzroku. Można zaopatrzyć się w specjalne okulary do obserwacji zaćmień, folie mylarowe lub filtry na urządzenia optyczne. Nigdy nie wolno patrzeć na Słońce przez lornetkę lub teleskop pozbawiony odpowiedniego filtra! Tego samego dnia przypada maksimum słynnego roju meteorów – Perseidów, a dzięki zbieżności z nowiem Księżyca warunki do podziwiania „spadających gwiazd” będą idealne. Kolejną atrakcją będzie częściowe zaćmienie Księżyca 28 sierpnia, widoczne w naszym kraju przy jego zachodzie. Wśród gwiazdozbiorów na nocnym niebie królować będzie Trójkąt Letni, tworzony przez Wegę, Deneba i Altaira – najjaśniejsze gwiazdy konstelacji Lutni, Łabędzia i Orła. Miłośnicy planet będą mogli obserwować jasną Wenus wieczorem, a od połowy lipca na poranne niebo „przeskoczą” Jowisz i Merkury. Saturn będzie widoczny przez coraz dłuższą część nocy, stając się pod koniec lata obiektem widocznym niemal do świtu. Późne lato to też czas jednych z najbardziej komfortowych warunków do podziwiania naszej Galaktyki, czyli Drogi Mlecznej. W sierpniu i wrześniu powraca upragniona, głęboka ciemność astronomiczna. Najbardziej spektakularny i najjaśniejszy fragment Drogi Mlecznej, czyli jej bogate w gwiazdy i mgławice centrum, staje się widoczny niemal natychmiast po zapadnięciu zmierzchu. Znajduje się wtedy stosunkowo nisko, więc kluczowe dla powodzenia obserwacji jest miejsce z odsłoniętym widokiem w kierunku południowym, wolnym od drzew, wzgórz oraz miejskich świateł. Letnie pełnie Księżyca przypadną 30 czerwca, 29 lipca i 28 sierpnia, z kolei nowie będą 14 lipca, 12 sierpnia i 11 września. Letnie ciekawostki astronomiczne Wbrew powszechnemu przekonaniu, podczas lata na półkuli północnej Ziemia wcale nie znajduje się najbliżej Słońca. Wręcz przeciwnie, osiąga wtedy punkt zwany aphelium, czyli maksymalne oddalenie od naszej gwiazdy. W 2026 roku moment ten nastąpi 6 lipca, około dwóch tygodni po przesileniu, kiedy dystans ten wyniesie ponad 152 miliony kilometrów. Nazwa letniego przesilenia, czyli „solstice” wywodzi się z łaciny i oznacza „Słońce staje w miejscu”. Nawiązuje to do faktu, że przez kilka dni w okolicach przesilenia punkty wschodu i zachodu Słońca na horyzoncie niemal się nie zmieniają. Innym ciekawym zjawiskiem jest opóźnienie sezonowe – choć najwięcej promieni słonecznych dociera do nas w czerwcu, najcieplejsze dni występują zazwyczaj w lipcu i sierpniu, ponieważ oceany i lądy potrzebują czasu, aby oddać zakumulowane ciepło. 30 czerwca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Planetoid, a 19 września Międzynarodowy Dzień Astronomii. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Szwedzi kochają ten dzień. Spędziłam Midsommar na tamtejszej wsi i zrozumiałam fenomen najkrótszej nocy w roku
Szwedzi na co dzień słyną z emocjonalnego dystansu i niemal chorobliwej powściągliwości. Istnieje jednak jeden weekend w roku, kiedy cały kraj zrzuca ten ciasny gorset, by w białych strojach i z wiankami na głowach tańczyć... „taniec małych żabek”. Oto kulisy Midsommar – święta pełnego absurdów, śledzi w pięciu marynatach i państwowego monopolu na procenty.
Spis treści: Szwedzki stół bez klopsików z Ikei. Jak smakuje autentyczne Midsommar? Polowanie na procenty. Szwedzki monopol i ucieczka przed kolejkami Ukryty azyl na Północy. Gdzie czas zwalnia bieg? Horror w pełnym słońcu. Jak Ari Aster rozbił romantyczny mit Midsommar? Magia wianków i pogańskie korzenie midsommarstång Ostatni akord lata przed długą zimą Ląduję na lotnisku w Sztokholmie w ciepłą, czerwcową noc. Z zamkniętymi oczami wiedziałabym, gdzie jestem. Jest cicho. Nikt nie biegnie, nikt nikogo nie pogania, nikt nie krzyczy. Światło nadal przypomina popołudnie. Zbliża się celebrowana hucznie jak Sylwester najkrótsza noc w roku. Nawet w Sztokholmie nie zrobi się naprawdę ciemno, a na północy kraju słońce nie zajdzie w ogóle. Szwedzki stół bez klopsików z Ikei. Jak smakuje autentyczne Midsommar? Wracam tu niemal co lato od dekady. Mieszkałam w Szwecji i nawet dziś, kiedy obowiązki rozrzucają mnie po innych częściach Europy, próbuję być tutaj właśnie w tym okresie. Bo Midsommar nie jest zwykłym świętem – jego korzenie sięgają epoki brązu i czasów Wikingów. To moment, w którym cały kraj nagle zmienia swój rytm. Pewnie jestem nieobiektywna, ale dla mnie nie ma nic bardziej magicznego niż nasycone kolory i zapach powietrza szwedzkiego lata. Kto czytał „Dzieci z Bullerbyn”, ten doskonale wie, o czym mowa. Dla milenialsów i starszego pokolenia X ta opowieść funkcjonowała często jako nieformalny „atlas kulturowy”, zanim większość z nas zobaczyła kraje nordyckie na żywo. Ta poukładana Północ wymaga jednak pragmatyzmu w działaniu. Pia, moja szwedzka przyjaciółka, z góry zadbała o menu. Choć co roku jemy praktycznie to samo, przygotowania niezmiennie wzbudzają spore emocje. Będzie tradycyjnie, smacznie i bardzo „instagramowo”, choć na stole nie pojawi się żaden z klasyków z Ikei. W menu królują śledzie w kilku marynatach, młode ziemniaki posypane koperkiem, łosoś, zapiekanka Västerbottenpaj, chrupkie pieczywo i obowiązkowo jordgubbar, czyli słodkie szwedzkie truskawki. W ubiegłym roku upiekłam szarlotkę, do której Pia ubiła śmietanę z dodatkiem lakrids (lukrecji). Od tamtej pory nie wyobrażam sobie tego deseru podanego w jakikolwiek inny sposób. Polowanie na procenty. Szwedzki monopol i ucieczka przed kolejkami W tym roku również nie przyjechałam z pustymi rękami. W Szwecji gościom po prostu nie wypada pojawić się bez drobnego wkładu we wspólne świętowanie. Nauczona doświadczeniem, jeszcze w strefie wolnocłowej zaopatrzyłam nas w zapas okazjonalnych bąbelków. Dzięki temu zaoszczędzę nie tylko korony, ale przede wszystkim cenny czas. Tuż przed Midsommar gigantyczne kolejki ustawiają się bowiem głównie w jednym miejscu: przed Systembolaget, czyli państwową siecią sklepów monopolowych, która od dekad ściśle reguluje sprzedaż alkoholu w kraju. Co ciekawe, tych sklepów jest naprawdę niewiele – w całej Szwecji funkcjonuje ich mniej niż placówek handlowych w samym Szczecinie. Godziny otwarcia są mocno ograniczone, a w weekendy i święta punkty są bezwzględnie zamknięte. To rygorystyczne rozwiązanie administracyjne, ale też stały element szwedzkiego pejzażu kulturowego. I choć w Szwecji obowiązuje całkowity zakaz reklamowania alkoholu, trudno oddzielić mocniejsze trunki od tradycji przesilenia letniego, wspólnego śpiewu i rytuału toastów. Droga z lotniska jest zupełnie pusta. To idealny moment i symboliczna „cisza przed burzą”. Już jutro po pracy każdy „porządny obywatel” będzie próbował za wszelką cenę wydostać się z miasta. W mgnieniu oka opustoszeje Sztokholm, Göteborg czy Malmö. Ukryty azyl na Północy. Gdzie czas zwalnia bieg? My też uciekamy z centrum do jednej z typowo letniskowych miejscowości, położonej godzinę jazdy samochodem na północ od stolicy. Jest tak mała, że próżno szukać jej na większości map. Zjeżdżamy z autostrady i wjeżdżamy w gęsty, sosnowy las. To tutaj czas jeszcze bardziej spowalnia swój bieg. Krajobraz zyskuje surowy urok – gdzieniegdzie pojawiają się charakterystyczne dla tego regionu formacje skalne. Drewniane pomosty skrzypią w rytm uderzeń fal, a łódki łagodnie kołyszą się przy brzegu. Wokół panuje atmosfera radosnego poruszenia: ktoś wnosi krzesła, ktoś inny rozstawia stoły, a na werandzie obok trwa już krojenie śledzi. W końcu dojeżdżamy na miejsce. Nasz sąsiad Ulf, który z wyglądu przypomina Świętego Mikołaja, a zimą troskliwie dokarmia sarny i ptaki, teraz energicznie kosi trawę i wbija niebiesko-żółte flagi wokół swojej działki. Warto wiedzieć, że w Szwecji flaga narodowa ma zupełnie inne znaczenie kulturowe niż w wielu krajach Europy Środkowej czy Wschodniej. Funkcjonuje ona przede wszystkim jako ciepły symbol lata, tradycji oraz folkhemmet – czyli idei wspólnotowego „państwa-domu” – daleki od jakichkolwiek przejawów agresywnego patriotyzmu. Po długiej, wyczerpującej zimie skandynawskie lato wydaje się czymś niemal nierealnym. Siedzimy na tarasie, a ja chłonę widoki. To wręcz niesamowite, że jeszcze dwa miesiące temu cała ta okolica wyglądała jak kadr z monochromatycznego, czarno-białego filmu. Dziś ten świat tętni życiem w umiarkowany, spokojny i kwintesencjonalnie szwedzki sposób. Wszystko to dzieje się w ramach harmonii, tylko po to, by już jutro cały kraj mógł zrzucać swój codzienny, ciasny gorset kulturowy i oddać się bezgranicznej zabawie. Horror w pełnym słońcu. Jak Ari Aster rozbił romantyczny mit Midsommar? Nieprzypadkowo to właśnie estetyka nordyckiego przesilenia stała się osią głośnego filmu „Midsommar” w reżyserii Ariego Astera. Dla globalnej publiczności był to moment pierwszego, tak intensywnego zetknięcia z wizualnym kodem skandynawskiego lata : nieskazitelną bielą lnianych sukienek, bogactwem polnych kwiatów, ceremonialnymi stołami ustawionymi pośród soczystej zieleni oraz specyficznym światłem, które niemal całkowicie znosi granicę między dniem a nocą. Reżyser wykorzystał tę unikatową ikonografię nie jako egzotyczne tło, lecz jako pełnoprawny, głęboki język opowieści. Paradoks tego filmu polega na tym, że jego groza nie rodzi się z mroku, ale z nadmiaru światła. To zresztą fascynujący trop kulturowy, ponieważ współczesny obraz Midsommar sam w sobie jest w dużej mierze precyzyjną konstrukcją estetyczną. Już XIX-wieczni szwedzcy romantycy świadomie budowali sielankową wizję kraju harmonijnie zespolonego z naturą – ludowego, spokojnego i głęboko zanurzonego w cykliczności pór roku. Film Astera brutalnie rozszczelnia ten mit. Pokazuje bowiem, jak cienka bywa granica między wspólnotowym rytuałem a społeczną presją, między folklorem a niebezpiecznym kultem oraz między idyllicznym pejzażem a pierwotnym, ludzkim lękiem. Magia wianków i pogańskie korzenie midsommarstång Rano idę popływać w jeziorze. W tym czasie Pia uplata dla nas wianki z maków, chabrów i rumianków. Część zebranych kwiatów z godnie z tradycją włożymy pod poduszki – legenda głosi, że dzięki temu w nocy przyśni nam się przyszła miłość. Szykujemy się do wyjścia i zakładamy białe, haftowane stroje, które udało mi się upolować w second-handzie w absolutnie idealnym stanie. Głównym punktem świętowania jest polana, w której centrum stoi midsommarstång – wysoki słup opleciony brzozowymi gałęziami oraz liśćmi. Choć dziś traktuje się go jako niewinną, ludową dekorację, wielu badaczy wskazuje, że jego korzenie mogą sięgać dawnych rytuałów płodności. W ujęciach porównawczych bardzo często łączy się go również z germańską tradycją słupów majowych, które w średniowieczu zyskały ogromną popularność jako nieodłączny element wiosenno-letnich świąt ludowych. Dzisiaj nie jest to jednak odpowiedni moment na historyczne debaty. Tradycja to tradycja! Rozkładamy nasz koc piknikowy w przyjemnym cieniu i nalewamy pierwszego snapsa. Chwilę później z głośników rozbrzmiewa „Små grodorna”, czyli słynna szwedzka piosenka o małych żabkach. Na ten jeden znak dorośli i dzieci zaczynają wspólnie podskakiwać wokół słupa, trzymając dłonie przy głowach imitując żabie uszy. To dokładnie ten moment, w którym każdy obcokrajowiec natychmiast rozumie mój wcześniejszy, przydługi wstęp o logistyce alkoholowej – bez odpowiedniego animuszu mało który dorosły odważyłby się na ten taniec. Z boku wygląda to absolutnie absurdalnie i... właśnie dlatego tak doskonale działa. W kraju, który na co dzień słynie z ogromnego dystansu społecznego, nagle wszyscy bawią się w najlepsze. To jedna z tych nielicznych, unikatowych chwil, kiedy szwedzka powściągliwość całkowicie znika. Czas płynie szybciej, wjeżdża kolejny snaps. Gdzieś obok rozbawiona grupa intonuje tradycyjne „Helan går” w iście operowym stylu. Cała wioska błyskawicznie się integruje. Sąsiedzi, którzy przez resztę roku wymieniali ze sobą jedynie zdawkowe skinienia głową, teraz rozmawiają na absolutnym luzie, żartują i flirtują. To prawdopodobnie jedyny moment w roku, kiedy w Szwecji bezwzględnie obowiązuje small talk. Ostatni akord lata przed długą zimą Wspólna zabawa na świeżym powietrzu przeciąga się do późnych godzin nocnych, aż w końcu mniejsze podgrupy powoli przenoszą się na przytulne werandy. Resztki jedzenia trafiają do lodówki, a ja wykorzystuję tę magiczną, jasną noc na długi, samotny spacer. To już ostatni moment, by w ciszy posłuchać czystego śpiewu kukułki i drozda. Od teraz, aż do końca lipca, cały kraj będzie funkcjonował wyłącznie w niespiesznym trybie wakacyjnym. Czar jednak pryśnie niezwykle szybko – już od sierpnia Szwecja zacznie mentalnie żyć przygotowaniami do kolejnej, długiej zimy. I nie ma w tym przesady: to właśnie wtedy na sklepowych wystawach, tuż obok letnich sukienek, zaczną pojawiać się pierwsze grube, wełniane okrycia… Źródło: National Geographic Traveler
Europa robi się za gorąca na wakacje? Fale upałów zmieniają plany turystów
Eksperci ostrzegają, że częstsze i silniejsze fale upałów będą stałym elementem kolejnych wakacji. Zmieniają się więc nie tylko kierunki podróży, ale też same nawyki turystów: terminy wyjazdów, godziny zwiedzania i sposób planowania urlopu.
Spis treści: Upał zmienia wakacyjne nawyki Europa na pierwszej linii zmian Miasta uczą się żyć z upałem Ku bardziej świadomej erze podróżowania Dla doświadczonych podróżników, Heike i Roberta Taylorów, Umbria latem 2022 roku okazała się punktem zwrotnym. Wspomnienia stresującej podróży do Doliny Loary w lipcu 2019 roku – gdy region dusił się w 40-stopniowym upale – wciąż były świeże. Mimo to para nie zrezygnowała z rezerwacji włoskiej willi na duży rodzinne zjazd. Z natury klan Taylorów na wakacjach lubi odkrywać nowe miejsca. Jednak fala upałów, która tamtego lata dotknęła ten region środkowych Włoch, sprawiła, że ostatecznie rzadko opuszczali wynajętą posiadłość. – Najbardziej niepokojące było leżenie przy basenie i obserwowanie widocznego w oddali dymu z pożarów lasów oraz śmigłowców nadlatujących, by gasić ogień. Myślę, że nigdy tego nie zapomnę – mówi Heike. Po powrocie do domu małżeństwo przysięgło sobie: nigdy więcej. Obecnie szczyt lata spędzają w swojej posiadłości w Surrey i jej okolicach, natomiast europejskie miesiące przejściowe – maj i wrzesień – rezerwują na aktywny wypoczynek w takich miejscach jak Sycylia czy Korsyka. Upał zmienia wakacyjne nawyki To coraz powszechniejszy schemat zachowań wśród podróżnych, ponieważ fale upałów przestały być niewygodnymi anomaliami, a stały się wysoce uciążliwymi, niemal corocznymi zjawiskami. Lato 2022 roku było pod tym względem szczególnie ekstremalne: w Europie odnotowano szacunkowo 60 000 zgonów powiązanych z wysokimi temperaturami, Chiny zmagały się z bezprecedensową, trwającą aż 70 dni falą upałów, a w lipcu w niektórych częściach Wielkiej Brytanii słupki rtęci po raz pierwszy w historii przekroczyły próg 40°C. W tym samym miesiącu kolejnego roku blisko 20 000 osób – w większości turystów – musiało zostać ewakuowanych z greckiej wyspy Rodos z powodu pożarów lasów potęgowanych przez ekstremalny żar. Fale upałów obejmują też coraz większą część roku. W maju 2022 roku hiszpańska państwowa agencja meteorologiczna Aemet odnotowała falę upałów o „nadzwyczajnej intensywności”, z temperaturami sięgającymi 15°C powyżej średniej sezonowej. W 2023 roku silne upały we Francji przeciągnęły się aż do września, wpływając na przebieg Pucharu Świata w Rugby. Na początku tego roku znaczna część południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych została dotknięta marcową falą upałów, a w niektórych rejonach Arizony temperatury dochodziły do 43°C. Jak ujął to António Guterres, sekretarz generalny ONZ: „Ekstremalne upały nie są już rzadkim zjawiskiem – stały się nową normalnością”. W ujęciu statystycznym nie istnieje jedna uniwersalna definicja fali upałów; globalne temperatury są po prostu zbyt zróżnicowane. We wszystkich przypadkach termin ten odnosi się jednak do okresu nienaturalnie wysokich temperatur utrzymujących się przez kolejne dni. Brytyjskie Met Office definiuje falę upałów jako co najmniej trzy dni, w których dobowe temperatury maksymalne przekraczają regionalny próg. W Londynie wynosi on 28°C, w Szkocji 25°C. Obie te wartości zostałyby uznane za łagodne w takim miejscu jak Ateny. Ponieważ działalność człowieka – według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu ONZ – „jednoznacznie” napędza globalne ocieplenie i wzrost liczby takich ekstremalnych zjawisk pogodowych, sytuacja będzie się tylko pogarszać. – Jesteśmy dość pewni, że w kolejnych dekadach, co najmniej, jeśli nie stuleciach, będzie coraz goręcej – mówi Alejandro Saez Reale, specjalista ds. fal upałów i ich skutków w Światowej Organizacji Meteorologicznej w Genewie. – Wpływ na kraje zależne od turystyki może być ogromny. Europa na pierwszej linii zmian Europa znajduje się w samym centrum turystycznych wyzwań związanych z falami upałów. Według Światowej Organizacji Meteorologicznej jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na Ziemi, a zarazem najczęściej odwiedzanym – Francja, Hiszpania, Włochy i Grecja niezmiennie należą do pierwszej dziesiątki najpopularniejszych kierunków podróży na świecie. Coraz popularniejsze określenie „coolcation” trafnie podsumowuje wyłaniający się trend wśród podróżnych na całym kontynencie, którzy poszukują miejsc o bardziej umiarkowanym klimacie. Destynacje w Europie Północnej i Wschodniej należą do najszybciej rozwijających się pod względem turystycznym – wynika z raportu European Travel Commission (ETC). Finlandia, Norwegia, Polska i Islandia odnotowały dwucyfrowy wzrost liczby odwiedzających z zagranicy. Badanie ETC z 2025 roku wykazało, że 81 proc. Europejczyków dostosowuje swoje nawyki podróżnicze do zmieniającego się klimatu, przy czym 15 proc. aktywnie poszukuje chłodniejszych klimatów, a 14 proc. unika kierunków narażonych na ekstremalne upały. Operatorzy turystyczni, tacy jak TUI i Thomas Cook, również raportują rosnący popyt na kraje nordyckie. Jednak w 2025 roku Francja (102 mln) i Hiszpania (96,8 mln) nadal były najczęściej odwiedzanymi krajami świata – wynika z danych UN Tourism. Włochy zajęły piąte miejsce (64,5 mln). Tempo wzrostu mogło spowolnić, ale liczba turystów odwiedzających te kraje nie spada. Association of British Travel Agents (ABTA) sceptycznie podchodzi do tezy, że fale upałów mogą zmienić mapę turystyczną – przynajmniej w krótkiej perspektywie. – Informacje zwrotne od naszych członków sugerują, że zasadniczo ludzie nadal podróżują podobnie jak zawsze, korzystając z wypoczynku w krajach śródziemnomorskich w miesiącach letnich – powiedział rzecznik organizacji. – Rosnące zainteresowanie nieco chłodniejszymi kierunkami pozostaje raczej wyjątkiem niż normą. Miasta uczą się żyć z upałem Kierunki zależne od turystyki mają silną motywację, by zapobiec sytuacji, w której fale upałów doprowadziłyby do masowego odpływu podróżnych. To napędza innowacje, które z czasem mogą stać się powszechne. Sewilla, położona w części Hiszpanii znanej jako „iberyjski piec” z powodu wiatrów wiejących znad Afryki Północnej, znajduje się w epicentrum jednego z krajów świata najbardziej dotkniętych falami upałów. Mieszkańcy Sewilli są przyzwyczajeni do rozbudowanych działań łagodzących skutki upałów. Obejmują one systemy zraszania wodą deszczową w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszego; sieć podziemnych komór przypominających akwedukty, które mogą obniżać temperaturę otoczenia na poziomie ulicy nawet o 9°C; markizy rozpinane nad ulicami; oraz „miejskie wyspy chłodu” – enklawy gęstej roślinności stosowane zarówno tutaj, jak i w Los Angeles, Singapurze, Paryżu oraz dziesiątkach innych miast. Zmiana godzin otwarcia atrakcji, takich jak Królewski Alkazar w Sewilli, na wieczorne to kolejne zdroworozsądkowe rozwiązanie. Koncepcja „noctourism”, czyli zwiedzania po zmroku – częściowo po to, by ograniczyć ekspozycję na wysokie temperatury w ciągu dnia – jest przyjmowana w coraz większej liczbie miejsc, od rzymskiego Koloseum po Akropol w Atenach, który z powodu ostatnich fal upałów bywa regularnie zamykany w pełni lata. Arcas Travel Services, firma organizująca wycieczki w Grecji, informuje, że zaczęła przesuwać swoje wyjazdy o tematyce archeologicznej na miesiące poza szczytem sezonu ze względu na związane z upałami zamknięcia kluczowych obiektów. Z kolei firmowe wycieczki rowerowe są dostosowywane tak, by rozpoczynały się wcześnie rano i kończyły wcześniej. Często to operator, a nie sami podróżni, przejmuje inicjatywę, co uwypukla jeden z kluczowych problemów: brak świadomości zagrożeń związanych z ekstremalnymi upałami. Dr Mehri Khosravi jest ekspertką ds. badania wpływu fal upałów na Uniwersytecie Wschodniego Londynu. Dorastała w Teheranie, gdzie temperatury przekraczające 40°C nie należą do rzadkości. Jak zauważa, część problemu stanowi brak „kultury radzenia sobie z upałami” wśród osób odwiedzających regiony dotknięte ekstremalnymi temperaturami – chodzi o te wszystkie adaptacje społeczne i behawioralne, które obejmują zarówno ubiór, jak i odpowiednie planowanie rytmu dnia. – Wciąż pokutuje przekonanie, że upał jest czymś pożądanym – mówi. – Zachowania [w turystyce] będą musiały się dostosować, a kluczem do tego jest komunikacja ryzyka. Rosnąca dokładność prognoz długoterminowych stanowi istotny atut, jeśli chodzi o ostrzeżenia przed zjawiskami klimatycznymi. Saez Reale uważa, że coraz powszechniejsza stanie się współpraca służb meteorologicznych z organizacjami turystycznymi w zakresie ekstremalnych zjawisk pogodowych – podobnie jak obecnie współpracują one z organami ochrony zdrowia. Innym spodziewanym trendem jest późniejsze rezerwowanie podróży przez turystów oraz większa elastyczność co do tego, gdzie i kiedy spędzają wakacje. – Dobra wiadomość jest taka, że można zrobić naprawdę wiele – mówi. Ku bardziej świadomej erze podróżowania Można oczywiście dostrzec pozytywne strony zmian we wzorcach turystyki wywoływanych przez fale upałów. Jedną z nich jest możliwość bardziej równomiernego rozłożenia ruchu turystycznego – zarówno geograficznie, jak i sezonowo; turystyka wywiera bowiem ogromną presję na lokalne zasoby, takie jak woda i opieka zdrowotna, szczególnie w okresach utrzymujących się upałów. Inwestycje w infrastrukturę odporną na zmiany klimatu, mające rozwiać obawy podróżnych, przynoszą też wyraźne korzyści lokalnym społecznościom. Jednak największym pozytywem – jak mówi Jenny Southan, dyrektorka generalna agencji prognozowania trendów turystycznych Globetrender – może być zmiana sposobu myślenia. – Podróżni stają się bardziej świadomi klimatycznie, choć istnieje nieodłączne napięcie między pragnieniem odkrywania świata a środowiskowym kosztem takich podróży. Presja klimatyczna może stać się katalizatorem bardziej przemyślanej, świadomej ery podróżowania. Dla Heike i Roberta Taylorów, którzy przekonali się do podróżowania poza szczytem sezonu, fale upałów mogły zmienić strukturę i rytm roku, ale niekoniecznie na gorsze. – Wyjeżdżając wcześniej lub później w ciągu roku, zamiast w samym środku letniego szczytu, można zyskać bardziej autentyczne poczucie tego, jakie dane miejsce jest naprawdę – mówi Heike. Źródło: National Geographic
Alpejskie jeziora, joga na halach i darmowa komunikacja. Oto hit nadchodzącego lata
Alpejski mikroklimat bez alergii, aż jedenaście szmaragdowych jezior i bezpłatne atrakcje dla całej rodziny – Obertauern w Wysokich Taurach wyrasta na najciekawszy kierunek turystyczny lata 2026. Dzięki wyjątkowemu położeniu region oferuje ucieczkę od miejskiego skwaru oraz bogaty program outdoorowy, w tym kultowe już nocne pływanie przy pełni księżyca czy profesjonalne trasy trailrunningowe. Sprawdź, jak zaplanować urlop w miejscu, gdzie panoramiczne widoki zaczynają się tuż po otwarciu drzwi hotelu.
Spis treści: Ponad 280 kilometrów szlaków i alpejska tradycja na talerzu Trailrun Summit 2026 i sportowa regeneracja na wysokości Orzeźwiająca moc 11 jezior i pływanie przy pełni księżyca Bezpłatne atrakcje i infrastruktura dla rodzin z dziećmi Jak zaplanować wakacje w Obertauern Położone w sercu austriackich Wysokich Taurów Obertauern staje się jednym z najbardziej atrakcyjnych kierunków na letni wypoczynek w 2026 roku. Region usytuowany na wysokości od 1740 do 2526 m n.p.m. w okolicach przełęczy Radstädter Tauernpass oferuje wyjątkowy mikroklimat, który gwarantuje rześkie powietrze i skuteczną ucieczkę od letnich upałów. Dzięki specyficznym warunkom wysokogórskim stężenie pyłków jest tu minimalne lub bliskie zeru, co czyni to miejsce idealnym azylem dla alergików szukających regeneracji. Ofertę turystyczną uzupełniają dwie sąsiednie miejscowości: Untertauern (1009 m n.p.m.) oraz Tweng (1233 m n.p.m.). Ponad 280 kilometrów szlaków i alpejska tradycja na talerzu Baza rekreacyjna regionu obejmuje ponad 280 kilometrów oznakowanych szlaków pieszych oraz liczne trasy dla rowerzystów górskich. Przez górski świat Obertauern przebiegają m.in. trzy etapy słynnego szlaku Salzburger Almenweg, liczącego łącznie 350 kilometrów. Choć zimą ta okolica jest uznawana za „śnieżny raj”, latem ma równie wiele do zaoferowania. Wędrowcy mogą korzystać z bogatej oferty tradycyjnych schronisk i hal alpejskich, serwujących regionalne specjały, takie jak Brettljausen – tradycyjna, pożywna austriacka przekąska podawana na drewnianej desce. Słowo to powstało z połączenia dwóch niemieckich określeń: Brettl (zdrobnienie od deski) oraz Jause (podwieczorek, lekki posiłek w ciągu dnia). Od zeszłego roku nowością w sezonie letnim jest oferta restauracji Kringsalm, która łączy lokalne tradycje kulinarne z nowoczesnymi, międzynarodowymi inspiracjami. Dla osób pragnących bliższego kontaktu z naturą wybrane schroniska oferują wyjątkową możliwość kameralnego noclegu wysoko w Alpach. Trailrun Summit 2026 i sportowa regeneracja na wysokości Obertauern to certyfikowany ośrodek dla miłośników trailrunningu. W regionie przygotowano osiem oznakowanych tras biegowych o łącznej długości 133 kilometrów – od formatów Cross Adventure, po Cross Trail. Badania naukowe Austrian Moderate Altitude Study I i II potwierdzają, że aktywność fizyczna na wysokości między 1500 a 2500 m n.p.m. przynosi wyjątkowe korzyści dla koordynacji, refleksu oraz ogólnej wydolności organizmu. Kulminacją sportowego sezonu będzie 3. Trailrun Summit, który odbędzie się w dniach 10–12 lipca 2026 roku. Uczestnicy zawodów zmierzą się w siedmiu formatach biegowych ze startem i metą na wysokości 1738 m n.p.m. Orzeźwiająca moc 11 jezior i pływanie przy pełni księżyca W granicach regionu znajduje się aż jedenaście wysokogórskich jezior, w których temperatura wody latem waha się od 17 do 23 stopni Celsjusza. Kąpiele w tak czystych akwenach stymulują układ krążenia i wspomagają naturalną odporność organizmu. Najważniejszym wydarzeniem sezonu nad wodą będzie Vollmondschwimmen (31 lipca 2026 roku) – nocne pływanie przy pełni księżyca w jeziorze Grünwaldsee. Pływacy pokonają 100-metrową, zabezpieczoną trasę wokół podświetlanego punktu orientacyjnego, a po wyjściu z wody będą mogli skorzystać z saun i podgrzewanych hot tubów. Z kolei nad jeziorem Krummschnabelsee popularnością cieszą się deski SUP oraz tratwy. Bezpłatne atrakcje i infrastruktura dla rodzin z dziećmi Region kładzie duży nacisk na turystykę rodzinną, oferując m.in. szlaki wędrowne w pełni przystosowane do wózków dziecięcych. Głównymi punktami programu dla rodzin są: „Alles Alm” – pętla edukacyjno-rozrywkowa na płaskowyżu Gnadenalm (dojazd z drogi B99) z dziesięcioma stacjami tematycznymi, dużym wodnym placem zabaw i platformą widokową. Czas przejścia to około 1,5 godziny; Bobby’s Erlebniswelt – park przygód wokół jezior Grünwaldsee i Krummschnabelsee, czynny od początku lipca do połowy września, oferujący tory przeszkód, rowery wodne i podziemne nory świstaków; Park dzikiej przyrody w Untertauern – kompleks z minizoo (lamy, kuce, kozy), zagrodami dla żubrów, jeleni i muflonów oraz bezpłatnym jeziorem kąpielowym. Dodatkowo od 22 czerwca do 4 października 2026 roku dostępny jest bezpłatny program tygodniowy, obejmujący spacery zielarskie, górską jogę, warsztaty rodzinne oraz wizyty w parku linowym Almseilgarten. Jak zaplanować wakacje w Obertauern Jak dojechać do Obertauern? Samochodem: z północy autostradą A10 (Tauern) do zjazdu na Graz, dalej drogą krajową B99 przez Radstadt (20 km do celu). Z południa autostradą A10 do zjazdu St. Michael (exit 104) i dalej drogą B99. Pociągiem: najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Radstadt (20 km), skąd kursują bezpośrednie autobusy rejsowe do Obertauern. Samolotem: najbliższe lotniska to Salzburg (90 km) oraz Klagenfurt (140 km), skąd dostępne są zorganizowane transfery autobusowe. Alternatywą jest lotnisko w Monachium (220 km). Koleje linowe i transport lokalny Kolejka Grünwaldkopfbahn – czynna codziennie od 3 lipca do 20 września 2026 roku w godzinach 9:00–17:00. Kolejki Hochalmbahn i Kringsalmbahn – czynne w godzinach 9:00–16:00. Ceny karnetów dziennych – 30 euro dla dorosłych, 15 euro dla dzieci (4–16 lat). Przewóz rowerów, wózków i psów jest bezpłatny. Darmowa komunikacja: każdy gość podczas zameldowania otrzymuje Guest Mobility Ticket (Salzburg Verkehr), uprawniający do bezpłatnego korzystania z autobusów regionalnych, pociągów S-Bahn oraz shuttle busów w całej Ziemi Salzburskiej. Karty zniżkowe Warto zaopatrzyć się w SalzburgerLand Card (wersja 6-dniowa: 99 €/dorosły, 50 €/dziecko; wersja 12-dniowa: 124 €/dorosły, 62 €/dziecko). Karta otwiera bezpłatny wstęp do około 180 atrakcji w całym regionie, w tym do zamków, muzeów, dróg panoramicznych i kąpielisk. Źródło: Obertauern.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Cieplej niż zwykle, ale z haczykiem. Co nauka mówi o prognozie pogody na lato 2026 w Polsce?
Przed nami lato pełne klimatycznych zagadek. Najnowsza, eksperymentalna prognoza sezonowa IMGW-PIB na czerwiec, lipiec i sierpień 2026 roku wskazuje, że czeka nas sezon z temperaturami powyżej normy wieloletniej. Choć dla wielu brzmi to jak gwarancja nieustającego „żaru z nieba”, meteorolodzy i klimatolodzy studzą emocje. O obliczu nadchodzących miesięcy zadecyduje starcie układów barycznych nad Atlantykiem oraz globalne cykle oceaniczne. Sprawdzamy, w jaki sposób nauka tłumaczy, jak słońce, prądy morskie i cyrkulacja atmosferyczna ukształtują pogodę nad Polską w najbliższych miesiącach.
Spis treści: Trzy miesiące na plusie. Co naprawdę oznacza „lato powyżej normy”? Skąd biorą się cykle ciepła? Nauka o rytmach Ziemi i słońca Dlaczego lato 2026 może być dynamiczne? Ukryta rola wskaźnika NAO El Niño na radarze. Czy Pacyfik podgrzeje atmosferę nad Wisłą? Wrzesień ma schłodzić emocje. Czy czeka nas klasyczny reset? Prognoza na lato 2026 daje nadzieję na udane wakacje. Szansa na ciepły sezon jest bowiem duża. Ostateczną kartę przetargową rozegra jednak lokalna fizyka atmosfery nad Europą, którą warto śledzić w prognozach krótkoterminowych. Trzy miesiące na plusie. Co naprawdę oznacza „lato powyżej normy”? W sezonowych mapach IMGW sygnał dla Polski jest spójny – czerwiec, lipiec i sierpień 2026 roku wypadają z większym prawdopodobieństwem powyżej normy termicznej. Norma ta opiera się na okresie referencyjnym 1991–2020. Warto jednak pamiętać, że to trzydziestolecie i tak było już znacznie cieplejsze niż wcześniejsze ery klimatyczne. Jak prawidłowo interpretować te mapy? W terminologii meteorologicznej „powyżej normy” nie oznacza automatycznie niekończącej się fali ekstremalnych upałów i kopuły ciepła dzień po dniu. To matematyczny wskaźnik mówiący o tym, że średnia miesięczna temperatura powietrza będzie wyższa od średniej statystycznej z ostatnich 30 lat. Taki wynik może zostać osiągnięty zarówno przez kilka bardzo gorących tygodni, jak i przez brak wyraźnych okresów chłodu przy umiarkowanej pogodzie. W tej samej prognozie suma opadów najczęściej mieści się w normie. W warunkach letnich w Europie Środkowej norma opadowa bywa jednak zdradliwa. Zamiast równomiernego, spokojnego deszczu, może zamanifestować się w postaci gwałtownych burz konwekcyjnych. Oznacza to, że lokalne, potężne ulewy mogą „wypełnić statystykę” dla całego miesiąca w zaledwie kilkadziesiąt minut, pozostawiając sąsiednie gminy w stanie suszy. Skąd biorą się cykle ciepła? Nauka o rytmach Ziemi i słońca Patrząc na anomalie pogodowe, warto zadać fundamentalne pytanie: dlaczego klimat Ziemi pulsuje w rytmie naprzemiennych okresów ciepła i chłodu? W skali makro decydują o tym kosmiczne i geofizyczne cykle klimatyczne. W najdłuższej skali czasowej (dziesiątek i setek tysięcy lat) za epoki lodowcowe i interglacjały odpowiadają cykle Milankovicia. Wynikają one ze zmian ekscentryczności orbity Ziemi, nachylenia jej osi oraz precesji. Współcześnie żyjemy w okresie interglacjału, jednak te astronomiczne wahania nie tłumaczą nagłych skoków temperatur z dekady na dekadę. W krótszej skali – lat i dekad – kluczową rolę odgrywają dwa czynniki: Cykle aktywności słonecznej: Słońce przechodzi przez tzw. cykl Schwabego, trwający średnio 11 lat. Zmiany w ilości docierającego do Ziemi promieniowania elektromagnetycznego (TSI – Total Solar Irradiation) wpływają na temperaturę stratosfery i dynamikę wiatrów. Jeżeli interesuje Cię temat maksimum słonecznego, koniecznie posłuchaj naszego podcastu na ten temat. Link do nagrania znajdziesz pod artykułem. Naturalne cykle oceaniczne: Oceany magazynują ponad 90% nadmiaru ciepła w systemie klimatycznym. Ich powolne prądy i zmiany temperatur powierzchni (SST) – takie jak AMO (Atlantycka Oscylacja Wielodekadowa) czy ENSO na Pacyfiku – działają jak globalny termostat, okresowo uwalniając lub pochłaniając energię. Nad samą Polską te globalne cykle nakładają się na specyfikę klimatu umiarkowanego przejściowego. Nasz kraj leży w strefie nieustannego ścierania się mas powietrza morskiego z polarno-kontynentalnymi i zwrotnikowymi. Z tego powodu lokalne „cykle ciepła” w Polsce (np. powtarzające się gorące lata) są wypadkową tego, czy globalnie podgrzany system klimatyczny akurat w danym sezonie skieruje w stronę Europy Środkowej stały napływ mas powietrza z południa i Afryki Północnej. Dlaczego lato 2026 może być dynamiczne? Ukryta rola wskaźnika NAO O tym, jak w praktyce będą wyglądać wakacje, zadecyduje bezpośrednio regionalna cyrkulacja atmosferyczna. Jednym z jej najważniejszych reżyserów nad Europą jest NAO (North Atlantic Oscillation – Oscylacja Północnoatlantyczna). To wskaźnik opisujący różnicę ciśnienia atmosferycznego pomiędzy dwoma centrami działania: Wyżem Azorskim a Niżem Islandzkim. W zależności od tego, jak układa się ta relacja, mówimy o dwóch skrajnych fazach, które całkowicie odmieniają oblicze polskiego lata. Gdy indeks przyjmuje fazę dodatnią (+NAO), mamy do czynienia z dużą różnicą ciśnień pomiędzy silnym Wyżem Azorskim a głębokim Niżem Islandzkim. Taki układ napędza tzw. dynamiczną cyrkulację strefową, która działa jak pas transmisyjny dla wilgotnego i umiarkowanie ciepłego powietrza znad Atlantyku. Dla Polaków oznacza to lato niezwykle kapryśne – przez kraj regularnie przechodzą wtedy częste fronty atmosferyczne, przynosząc dużą zmienność pogody, spadek temperatur oraz gwałtowne burze. Zupełnie inny scenariusz pisze faza ujemna (-NAO). Dochodzi wtedy do osłabienia obu tych kluczowych układów barycznych, co skutkuje wyraźnym słabnięciem wiatrów zachodnich. W takich warunkach nad Europą Środkową i Północną z łatwością tworzą się tzw. blokady wyżowe. Taki stabilny wał wysokiego ciśnienia skutecznie odpycha atlantyckie niże, otwierając szeroką drogę dla długotrwałych fal upałów z południa Europy oraz Afryki, którym towarzyszy dotkliwa susza. Główny problem z NAO polega na tym, że jest to układ wysoce chaotyczny, zdolny do zmiany fazy w skali zaledwie kilku tygodni. Właśnie dlatego prognozowane przez IMGW „cieplejsze tło” na lato 2026 może przynieść nam dwa skrajne oblicza: albo stabilną, upalną spiekotę sterowaną przez ujemną fazę indeksu, albo serię gwałtownych, burzowych frontów z nawałnicami, jeśli ostatecznie wygra faza dodatnia. El Niño na radarze. Czy Pacyfik podgrzeje atmosferę nad Wisłą? W skali globalnej oczy klimatologów zwrócone są na Ocean Spokojny. Prognozy prestiżowych instytutów NOAA oraz IRI wskazują na około 60–70% prawdopodobieństwa rozwoju fazy zjawiska El Niño między późną wiosną a latem 2026 roku. Dodatnie anomalie termiczne wód pacyficznych potwierdzają również europejskie modele ECMWF oraz serwisy Copernicus Climate Change Service. El Niño to potężny grzejnik dla całej planety – w fazie tej ocean oddaje gigantyczne ilości ciepła do atmosfery. Jednak wpływ El Niño na pogodę w Polsce jest pośredni i skomplikowany. Nie istnieje prosty mechanizm przekładający cieplejszy Pacyfik na natychmiastowy upał w Warszawie czy Krakowie. Klimatolodzy przypominają o zjawisku zwanym wiosenną barierą przewidywalności. To okres w okolicach kwietnia i maja, kiedy modele hydrodynamiczne mają największą trudność z trafnym określeniem ewolucji zjawisk ENSO (El Niño-Southern Oscillation). Choć sygnał jest wyraźny, wciąż istnieje ryzyko korekty prognoz. Nawet jeśli El Niño rozwinie się w pełni, jego wpływ na Europę przejawia się głównie poprzez modyfikację ścieżek cyklonów nad Atlantykiem, a nie bezpośrednie „sterowanie” pogodą nad Polską. Wrzesień ma schłodzić emocje. Czy czeka nas klasyczny reset? W długoterminowej, czteromiesięcznej perspektywie IMGW, najbardziej intrygująco wygląda wrzesień 2026 roku. Modele prognostyczne wskazują na wyraźny zwrot akcji – po trzech miesiącach temperaturowych anomalii, wrzesień ma przynieść powrót temperatur i opadów do normy wieloletniej. Dla zmęczonych letnią dynamiką taki scenariusz oznacza spokojny, klasyczny początek jesieni. Taki „reset” idealnie wpisuje się w obserwowany w ostatnich latach trend. Choć globalna temperatura Ziemi wzrosła już o około 1,3°C–1,4°C względem epoki przedprzemysłowej, podsycając energię wewnątrz systemu klimatycznego i zwiększając częstotliwość ekstremów (jak pamiętne lata 2015 czy 2019, gdzie notowano w Polsce powyżej 38°C), przyroda wciąż dąży do okresowej równowagi. View Ediplayer on the source website Źródło: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej PIB, Woods Hole Oceanographic Institution Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
Pierwsze białe noce zawitały nad Polską, niosąc ze sobą niezwykłe widowisko. W najbliższych tygodniach będziemy mogli doświadczyć jasnych nocy w niemal każdym zakątku naszego kraju. Najbardziej spektakularne widoki czekają na wybrzeżu Bałtyku, gdzie „wieczny zmierzch” potrwa aż do sierpnia.
Słynny rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski jedno ze swoich opowiadań poświęcił niemal w całości zjawisku białych nocy. W niegasnącym zmierzchu toczą się losy głównych bohaterów przechadzających się po rozświetlonych, aczkolwiek spowitych nocą ulicach Petersburga. Aby dostrzec to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, nie trzeba jednak kierować się na tak daleką północ. W najbliższych tygodniach również w Polsce możemy doświadczyć stanu, w którym niebo w nocy nie staje się całkowicie ciemne. Miłośnicy astronomii już od kilku dni mają okazję obserwować ten proces. Czym są białe noce? Podziwianie zachodów słońca nad polskim morzem na stałe wpisało się do grona licznych aktywności, jakie należy wykonać będąc nad Bałtykiem. W najbliższych miesiącach po zejściu z plaży nie doświadczymy jednak pełnego mroku. Nocą towarzyszyć będzie nam utrzymujący się zmierzch — tzw. biała noc. Zjawisko to, choć najmocniej kojarzone jest z krajami Skandynawii, również w Polsce możliwe jest do zobaczenia. Białe noce to stan, w którym słońce nie schodzi głębiej pod linię horyzontu niż 18 stopni. W efekcie — szczególnie w czasie przesilenia letniego — możemy podziwiać granatowe niebo, które nad linią horyzontu przechodzi w trwałą, krwiście pomarańczową poświatę. W miejscach położonych na północy naszego kraju trudne do dostrzeżenia będą również niektóre z tych gorzej świecących się gwiazd. Warto pamiętać, że białych nocy nie należy utożsamiać z dniem polarnym. W przypadku tego drugiego mamy do czynienia ze zjawiskiem, w którym słońce w ogóle nie kryje się za horyzontem, pozostając widocznym przez całą dobę. Obszary położone za kołem podbiegunowym doświadczają wówczas nieprzerwanej jasności, która w skrajnych, najbardziej wysuniętych na północ przypadkach może trwać nawet pół roku. Nie wszystkich jednak zjawisko białych nocy raduje tak samo. Okres ten jest prawdziwym utrapieniem dla astronomów i miłośników nocnych obserwacji nieba. Dla wielu z nich — szczególnie tych mieszkających na północy — lato to okres odłożenia teleskopu w kąt. Jasne niebo nie pozwala bowiem na obserwacje niektórych obiektów znajdujących się nad naszymi głowami. Kiedy w Polsce dostrzeżemy białe noce? To wyjątkowe zjawisko można obserwować w naszym kraju już od początku maja. Białe noce w pierwszej kolejności spowijają obszary wysunięte najdalej na północ — na czele z Jastrzębią Górą, która stanowi najdalej wysunięty w tę stronę punkt Polski. Czas trwania tego niezwykłego spektaklu zależy od miejsca, w którym się znajdujemy. Na południu białe noce towarzyszą nam jedynie od początku czerwca do pierwszych dni lipca, natomiast na północy w „wiecznym zmierzchu” możemy spacerować aż do sierpnia. Swoją eskalację białe noce mają w trakcie przesilenia letniego — ok. 21 czerwca. To wtedy podczas najkrótszej nocy w roku zmierzch w sposób zjawiskowy płynnie przechodzi w świt. Istnieje jednak jeden niezmienny czynnik, który utrudnia podziwianie tego zjawiska pod każdą szerokością geograficzną: sztuczne światło. Dlatego białe noce najlepiej przeżywać w miejscach z dala od cywilizacji, gdzie blask miast nie zakłóca naturalnego piękna zmierzchu. Gdzie najlepiej zobaczyć białe noce? Jak wcześniej wspomniano, najlepszym regionem w Polsce do obserwacji białych nocy są tereny wysunięte najdalej na północ. Pod koniec czerwca warto więc wybrać się nad polskie morze, by osobiście doświadczyć tego wyjątkowego zjawiska. Okolice Jastrzębiej Góry jawią się jako sceneria idealna – wysokie klify kurortu, w którym wielokrotnie bywał Józef Piłsudski, stanowią doskonałą „lożę” do podziwiania wiecznego zmierzchu. Dla tych, którzy z jakiegoś powodu przegapią białe noce, mamy dobrą wiadomość: to nie koniec astronomicznych wrażeń tego lata. Tuż po tym, jak nad Polskę powróci głęboka czerń nieba, przyjdzie czas na kolejne spektakularne zjawisko – noc spadających gwiazd. Źródła: Nauka w Polsce Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Czas letni to duże wyzwanie dla serca człowieka. Naukowcy ostrzegają przed skutkami zmiany czasu
Choć przesunięcie wskazówek o zaledwie sześćdziesiąt minut wydaje się błahostką, dla naszego organizmu jest to brutalne wyrwanie z naturalnego rytmu. Nauka dostarcza coraz więcej dowodów na to, że ten „brakujący czas” odbija się echem m.in. na kondycji naszego serca.
Spis treści: Serce a rytm dobowy Dlaczego jedna godzina snu może mieć znaczenie? Niedobór snu zwiększa ryzyko chorób serca Regularność też ma znaczenie Słuchajmy rytmu dobowego Wielu z nas złorzeczy na senność i oszołomienie, które pojawiają się po zmianie czasu z zimowego na letni. Jak się okazuje, w tym okresie cierpi nie tylko nasz poziom energii. Zakłócenia snu i rytmu okołodobowego mogą odbijać się rykoszetem również na zdrowiu serca. Serce a rytm dobowy – Kiedy śpimy, nasze serce może odpocząć i przejść w tryb regeneracji. Wtedy cały układ sercowo-naczyniowy się naprawia i regeneruje – mówi prof. Kelsie Full, epidemiolożka behawioralna z Vanderbilt University Medical Center. – Jeśli więc nie śpimy dobrze, a nasz sen jest przerywany, dochodzi do upośledzenia lub rozregulowania pracy tego układu. Układ sercowo-naczyniowy, podobnie jak reszta organizmu, funkcjonuje w oparciu o nasz rytm dobowy – wewnętrzny, 24-godzinny zegar regulujący procesy biologiczne. Jednak gdy wiosną następuje zmiana czasu, godziny naszej aktywności przestają współgrać z tym systemem, sterowanym przez naturalną długość dnia. Jedna godzina może wydawać się niewielką zmianą, ale badania pokazują, że przejście na czas letni i rozregulowanie rytmu dobowego mogą mieć realne konsekwencje dla zdrowia serca. Oto jak zmiana czasu może wpłynąć na serce w pierwszych dniach po jej wprowadzeniu oraz w nadchodzących, bardziej słonecznych miesiącach. Dlaczego jedna godzina snu może mieć znaczenie? W Polsce czas letni obowiązuje od końca marca do końca października. Zegary przestawiamy wtedy tak, aby wiosną i latem lepiej wykorzystać światło dzienne w godzinach aktywności. Około jedna trzecia krajów na świecie stosuje podobne rozwiązanie, choć dokładne terminy się różnią. Coraz więcej badań sugeruje jednak, że zmiana czasu – zwłaszcza wiosenny „skok” wskazówek do przodu – może wywoływać szereg problemów zdrowotnych, w tym schorzenia serca. Choć co jakiś czas pojawiają się badania wskazujące na wzrost liczby hospitalizacji z powodu zawałów serca dzień po wprowadzeniu czasu letniego, znacznie szersza analiza opublikowana w 2025 roku obala tę teorię. Analizując dane niemal 170 000 pacjentów, badacze nie stwierdzili istotnego wzrostu przypadków zawałów serca po zmianie czasu na letni. Największe obawy budzą miesiące następujące po zmianie czasu. Choć początkowe uczucie zmęczenia zwykle ustępuje po dwóch–pięciu dniach — jak wyjaśnia prof. Susan Redline, specjalistka medycyny snu z Harvard Medical School — czas letni nie jest zjawiskiem, które zaczyna się i kończy w ciągu jednej doby. – Kiedy dokonujemy tej jednogodzinnej zmiany, nasze organizmy wchodzą w stan przewlekłego rozregulowania — procesy fizjologiczne zachodzące w ciele nie są już zsynchronizowane z sygnałami środowiskowymi, do których należy m.in. naturalne światło słoneczne — mówi prof. Kelise Full. – W pewnym sensie pozostajemy więc w tej fazie rozregulowania przez osiem miesięcy. Niedobór snu zwiększa ryzyko chorób serca Utrata jednej godziny snu może wydawać się nieistotna, jednak ogólny niedobór snu zmusza serce do cięższej pracy, ponieważ zwiększa poziom hormonów stresu, podnosi ciśnienie krwi oraz nasila stany zapalne. To z kolei zwiększa ryzyko chorób serca, zawału serca i udaru. W jednym z badań wykazano, że spanie krócej niż sześć godzin na dobę wiązało się z 20-procentowym wzrostem ryzyka zawału serca. Jedna utracona godzina snu prawdopodobnie nie wystarczy, by wywołać zawał serca, ale z czasem takie niedobory się kumulują. Jeśli przez dłuższy okres nie dbamy o odpowiednią higienę snu, może to wiązać się ze wzrostem masy ciała, częstszym występowaniem obturacyjnego bezdechu sennego, podwyższonym ciśnieniem krwi, a w konsekwencji zwiększać ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Badanie opublikowane w lutym 2026 roku wykazało, że krótszy czas snu wiązał się z występowaniem migotania przedsionków — nieregularnego rytmu serca, który może prowadzić do powstawania zakrzepów — u osób po pięćdziesiątce. Regularność też ma znaczenie Znaczenie ma nie tylko liczba godzin snu (lekarze zalecają co najmniej siedem godzin na dobę), lecz także jego regularność. Jedno z badań, prowadzone przez prof. Redline oraz zespół badaczy snu z Harvard Medical School, wykazało, że uczestnicy o nieregularnym harmonogramie snu mieli ponad dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych — niezależnie od długości snu oraz wcześniejszych czynników ryzyka. W badaniach obejmujących osoby w wieku 35 lat i starsze stwierdzono, że „ludzie, u których godziny snu z dnia na dzień różnią się nawet o jedną godzinę, ryzyko rozwoju chorób serca oraz różnych zaburzeń metabolicznych, w tym cukrzycy, jest wyższe o około 30–50 procent — mówi prof. Redline. Taki stan pozostaje w sprzeczności z naszym rytmem dobowym, który reguluje czas przebiegu wielu procesów w organizmie, także w sercu. Skutki rozregulowania rytmu dobowego często przypominają konsekwencje złej jakości snu, jego niewystarczającej długości i nieregularności. Gdy czynniki te występują jednocześnie — jak często ma to miejsce w okresie obowiązywania czasu letniego — mogą dodatkowo potęgować negatywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Słuchajmy rytmu dobowego Zakłócenie naturalnego cyklu snu i czuwania wpływa na zdolność organizmu do regulowania ciśnienia krwi i wiąże się ze wzrostem częstości chorób układu sercowo-naczyniowego. Wiemy też, że długotrwałe zaburzenia rytmu dobowego mogą mieć realne konsekwencje: badania pokazują, że osoby pracujące na nocne zmiany mają o 17 procent wyższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Skutki te mogą nie być widoczne od razu, jednak regularny, wysokiej jakości i zgodny z rytmem dobowym sen jest kluczowy dla zdrowia serca – niezależnie od tego, czy konsekwencje jego braku ujawnią się po jednym dniu, czy dopiero po latach. – Jeśli zauważysz, że podczas zmiany czasu na letni lub w ciągu całego tego ośmiomiesięcznego okresu naprawdę ciężko ci się wyspać, warto wiedzieć, że istnieją klinicyści i specjaliści od medycyny snu, którzy mogą pomóc. Konsultacja z nimi to naprawdę świetny pomysł – przekonuje prof. Kelise Full. Źródło: National Geographic
Szamanka w kolorach lata – nowe oblicze słynnego szamańskiego grobu sprzed tysiącleci
Dziewięć tysięcy lat temu w Bad Dürrenberg w dzisiejszych Niemczech pochowano kobietę z dzieckiem w ramionach. Dziś dzięki nowoczesnym analizom wiemy, że była to szamanka pożegnana z niezwykłymi honorami. Analiza pyłków ujawniła, że otaczały ją lecznicze rośliny i wielobarwne polne kwiaty. To potwierdza wysoką rangę kobiety w pradziejowej społeczności.
W 1934 roku robotnicy budujący kanalizację w Bad Dürrenberg w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, natknęli się na niezwykły pochówek. Archeolodzy mieli wtedy tylko jedno popołudnie na jego eksplorację. W pośpiechu wyciągnięto szkielet 30–40 letniej kobiety złożony wraz z sześciomiesięcznym dzieckiem oraz porożami jeleni. Później okazało się, że wykonano z nich maskę lub rodzaj nakrycia głowy. W grobie były też wisiorki z zębów zwierzęcych. To wyposażenie świadczy o szczególnym statusie zmarłej – archeolodzy stwierdzili, że byłą to szamanka, duchowa przywódczyni swojej grupy. Ustalono, że żyła 9 tysięcy lat temu. Jej grób stał się jednym z najbardziej intrygujących pochówków mezolitycznej Europy. Wielki come back archeologów W ostatnich latach badacze powrócili na to stanowisko archeologiczne i postanowili zlokalizować miejsce pochówku. To zadanie się udało. Jednocześnie zarejestrowano masę informacji, które pominięto w czasie badań w latach 30. XX wieku. Odkryte teraz skarby nie mają wielkiej wartości materialnej, bo są to próbki ziemi zawierające mikroślady. Te zdradziły masę informacji na temat pradziejowego pochówku. W tym celu naukowcy spędzili wiele godzin w czasie analiz laboratoryjnych. Kwitnący pradziejowy grób W analizowanej ziemi pochodzącej z wypełniska komory grobowej eksperci znaleźli masę kwitnących roślin. Nie jest to pierwszy pradziejowy grób, do którego włożono kwiaty. Najgłośniejszym przypadkiem były znaleziska w grobie neandertalczyka w jaskini Szanidar w górach Zagros w Iraku, gdzie rzekomo stwierdzono niezwykle wysokie stężenie pyłków kwiatowych. Archeolodzy zinterpretowali to jako pozostałości kwiatów złożonych przy zmarłym, ale obecnie to ustalenie jest podważane. Jednakże bardziej pewne znaleziska świadczące o obecności kwiatów w grobach pochodzą sprzed kilkunastu tysięcy lat z czterech grobów z jaskini Raqefet w Izraelu. Łowcy-zbieracze wyłożyli kwiatami jamy grobowe. Kwiaty w grobie szamanki? Analizy gleby z grobu szamanki w Bad Dürrenberg przeprowadziła Elisabeth Endtmann z Urzędu Geologii i Górnictwa Landu Saksonia-Anhalt. Ekspertka wykryła pyłki roślin kwitnących – co sugeruje, że do pochówku doszło w lipcu. Jak podaje w komunikacie Landowy Urząd ds. Zarządzania Dziedzictwem i Archeologii Saksonia-Anhalt, duże natężenie pyłków było zlokalizowane przy głowie zmarłej. Znaleziono tam pyłek z wizualnie atrakcyjnych roślin kwiatowych, takich jak: wiązówka błotna, dziewanna, jaskier, świerzbnica polna. Wiązówka błotna kwitnie na biało, kremowo, różowo lub czerwono; dziewanna jest zazwyczaj żółta, rzadko biała lub fioletowa; jaskier jest jaskrawożółty; świerzbnica polna jest fioletowa lub niebieska. – Pyłek prawdopodobnie utknął we włosach szamanki, gdy jeszcze żyła. Możliwe jednak, że jej głowę umieszczono na kwiatach podczas pogrzebu. Niestety, ze względu na niewielką liczbę znalezionych próbek pyłku, nie jest możliwe uzyskanie ostatecznej pewności – wyjaśnia Elisabeth Endtmann. „Apteczka” w grobie? Badanie pyłków przyniosło jeszcze dwa dodatkowe fascynujące wnioski. Po pierwsze, w grobie znaleziono rośliny znane z medycyny ludowej, takie jak brzoza, kruszyna, chmiel i przywrotnik. To sugeruje, że szamanka mogła być ekspertką od leczenia ran, bólów głowy czy bezsenności. – Oczywiście nie jest jasne, czy szamanka z Bad Dürrenberg była świadoma leczniczych właściwości tych roślin. Jednak istnieją liczne przykłady etnograficzne szamanów stosujących rośliny lecznicze, a łowcy-zbieracze, którzy żyją w zgodzie ze swoim środowiskiem i w harmonii z nim, często posiadają taką wiedzę – wyjaśnia Harald Meller, jeden z głównych archeologów landu. Po drugie, analiza okresów kwitnienia tych roślin pozwoliła ustalić datę pogrzebu. Największa liczba znalezionych kwiatów kwitnie jednocześnie w lipcu i to właśnie ten miesiąc naukowcy wskazują jako czas śmierci i pochówku szamanki. Szamanka na wystawie Od 27 marca do 1 listopada 2026 r. w Muzeum Prehistorii w Halle będzie można obejrzeć ekspozycję prezentującą nowe dane płynące z analizy grobu szamanki. Do tego miasta można wpaść też z innych powodów – na przykład świetnie zachowało się jego stare miasto. Warto też odwiedzić planetarium w Halle, znajduje się w dawnym gazometrze na zielonej Wyspie Solnej, zaledwie kilka kroków od centrum miasta. Źródło: Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen-Anhalt Landesmuseum für Vorgeschichte Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Odwiedziłem najpiękniejszą dolinę w Austrii. Ötztal wciąż pozostaje nieznane dla Polaków, ale trzeba się spieszyć
Jeszcze do niedawna uważałem Alpy za kierunek wyłącznie zimowy: świetnie przygotowane trasy narciarskie i magiczne widoki jak z pocztówek. Narciarz jednak ze mnie co najwyżej średni, więc w najwyższe góry Europy było mi zawsze nie po drodze. Aż do teraz, bo letni pobyt w Dolinie Ötztal uświadomił mi, jak wiele mnie omijało. To bezsprzecznie jedno z najpiękniejszych miejsc na Starym Kontynencie.
Jeśli, tak jak ja, kojarzyliście wyjazd do Austrii wyłącznie z zimą, to razem byliśmy w błędzie. Piękno Tyrolu warto odkryć także latem, o czym miałem okazję na własnej skórze przekonać się w ostatnich dniach. Ciepłe letnie powietrze i ośnieżone szczyty robią piorunujące wrażenie, a ukryta między nimi Dolina Ötztal oferuje wiele atrakcji dla wszystkich głodnych wrażeń. Każdego rodzaju. Przez chwilę sam byłem sceptyczny, ale spakowałem moje treki do walizki i udałem się w niedługą podróż do – jak się okazało – tej perły Europy Środkowej. Skusiła mnie wizja 250 trzytysięczników otaczających Dolinę, ukrytego w górach lodowca i termalnych źródeł u ich podnóża, ale dostałem o wiele, wiele więcej. Zrozumiałem, czemu zamieszkiwane przez 22 391 osób Ötztal odwiedza rokrocznie nawet 3 mln turystów. Dolina pełna możliwości Do Ötztal trafiłem z grupą międzynarodowych dziennikarzy na zaproszenie Austriackiej Organizacji Turystycznej. Chciano pokazać nam piękno Doliny popularnej zimą, ale rzadko odwiedzanej latem. Brak letnich odwiedzin to wielki błąd, bo Ötztal jest wspaniałą bazą wypadową dla miłośników wspinaczki, raftingu, rowerów czy szeroko zakrojonej turystyki górskiej. To najdłuższa dolina alpejska w austriackim Tyrolu, oferująca ponad 1600 kilometrów szlaków turystycznych czy 860 kilometrów tras rowerowych – to wszystko w otoczeniu kilkuset przekraczających 3000 m n.p.m. szczytów i tryskających wód termalnych (idealnych po długim dniu wspinaczki – sprawdziłem na własnej skórze). Adrenalina płynąca potokiem Relaks zostawmy jednak na później. Najpierw wypada się lekko zmęczyć i dostarczyć sobie porządną dawkę adrenaliny. Wyjątkową dla Ötztal atrakcją jest wciąż mało popularny w Polsce kanioning, czyli sport polegający na podróżowaniu przez… kaniony właśnie. To połączenie wspinaczki, ekstremalnej turystyki pieszej i pływania. Wszyscy zostaliśmy wyposażeni w specjalne pianki, kaski i buty, a następnie przez instruktorów z Area 47 – lokalnego parku rozrywki organizującego kipiące od adrenaliny wyprawy – wywiezieni do dzikiego kanionu w górach, w którym musieliśmy pokonać szlak prowadzący przez malowniczy, ale rwący potok. Warto wspomnieć, że poszczególne trasy mają różne poziomy trudności. Dość powiedzieć, że już po kilku minutach byłem cały mokry – to jednak ani przez chwilę nie zmywało uśmiechów z mojej twarzy. Wprost nie dało się ich powstrzymać, a każdy kolejny skok do wody tylko je potęgował. Trasa rozpoczynała się od zjazdu z 17-metrowego mostu na linie wprost do orzeźwiającej wody, a potem… było tylko lepiej. Wszystkie atrakcje w jednym miejscu, czyli Area 47 Sama Area 47 warta jest uwagi. To raj dla wszystkich tych, którzy kochają przygodę: w cenie biletu skorzystamy z różnorodnych atrakcji – wspinaczki, raftingu, kanioningu, ekstremalnej strefy wodnej pełnej gigantycznych zjeżdżalni i ramp czy kolarstwa górskiego. Możliwe jest także zakwaterowanie na miejscu, by wszystko mieć pod ręką. Zauważyłem, że to popularne rozwiązanie dla par czy… wieczorów kawalerskich. – Chcieliśmy stworzyć miejsce, którego sami potrzebowaliśmy. Na rafting czy kanioning wybieramy się zwykle rano, a o 13:30 jesteśmy już wolni: pełni adrenaliny i czujący się jak „królowie życia”. Szkoda marnować tę energię! Potrzebowaliśmy miejsca, dzięki któremu rano możemy pójść na ekstremalną przygodę, a po powrocie, zamiast do hotelu, wybrać się na ogromne zjeżdżalnie czy wspinaczkę – opowiada z uśmiechem na ustach Chris Schnöller, CEO Area 47, pełny energii przewodnik, instruktor wspinaczki górskiej i raftingu. Raj dla rowerzystów W Ötztal żal nie skorzystać z setek kilometrów rowerowych tras poprowadzonych w dużej mierze 2000 m n.p.m. Świetnym rozwiązaniem jest wypożyczenie roweru elektrycznego, który nieco pomoże we wspinaczce – zwłaszcza, jeśli tak jak ja nie spędzacie zbyt dużo czasu na jednośladzie. Rowery warto wypożyczyć w popularnym miasteczku Sölden, a następnie wjechać z nimi na górę specjalną gondolą. Tam czekają nas zapierające dech w piersiach trasy. Można dojechać nawet na górujący nad ośrodkiem lodowiec Rettenbach (3350 m n.p.m.), w którego obrębie co roku rozpoczynają się zawody Pucharu Świata w Narciarstwie Alpejskim. Widoki są wprost nie z tej ziemi – zarówno na otaczające góry, jak i na rozpościerającą się u naszych stóp dolinę. Uczucie przestrzeni, wolności i kontaktu z naturą jest nieporównywalne z niczym innym. BRS Festival, czyli zawody mistrzów rowerów górskich Jednak górska przejażdżka to nie koniec rowerowej atrakcji. W pierwszej połowie września w Sölden organizowany jest BRS Festival, na którym pojawiają się największe gwiazdy rowerów MTB. Na ogromnym torze cieszą widownię i siebie nawzajem najbardziej ekstremalnymi trikami, od których samej obserwacji zaczynają pocić się ręce. Zobaczenie mistrzów w akcji to wielkie przeżycie. Ogromne owacje zebrali m. in. bracia Godziek, czyli nasi polscy czempioni. Cały festiwal organizowany jest przez Bike Republic, organizację powołaną do życia przez kolarzy i dla kolarzy. Są oni odpowiedzialni nie tylko za stworzenie zjawiskowych tras rowerowych w Sölden, ale także za powstanie ogromnego, wyjątkowego toru dla rowerów górskich, na którym organizowana jest impreza. W jego zaprojektowaniu brały udział tuzy światowego kolarstwa. – Bike Republic to, jak sama nazwa wskazuje, republika. Wszystko wybieramy demokratycznie: od muzyki, którą gramy, po nowe trasy, które wyznaczamy w górach. To „plac zabaw” dla wszystkich zapalonych rowerzystów, którzy szukają swojego miejsca na świecie – opowiada mi Dominik Linser, twórca Bike Republic Sölden. Zasłużony relaks w wodach termalnych Brzmi jak dużo emocji, prawda? Bez obaw, w Dolinie można także porządnie wypocząć. Ja miałem szczęście spędzić czas w Aqua Dome, czyli jednym z najlepszych SPA w całej Europie. To liczący 65 tys. metrów kwadratowych kompleks basenów, saun i łaźni, który czerpie wodę z lokalnych źródeł. Jego historia sięga 200 lat wstecz! Obecnie mieści się tutaj także 4-gwiazdkowy hotel, który połączony jest ze SPA podziemnym przejściem. Z wodnych atrakcji można korzystać także bez wykupienia noclegu, a zdecydowanie warto się nimi zainteresować: niektóre z basenów mieszczą się w ogromnych misach na wysokości, w których w ciepłej wodzie podziwiać można otaczające Dolinę góry. Z własnego doświadczenia powiem, że wody termalne świetnie regenerują zmęczone mięśnie. Być może to dzięki nim byłem gotów na kolejne wyzwania, ale czyste, górskie powietrze także robiło swoje. Austria latem to przepis na udane wakacje Dolina Ötztal udowodniła mi, że w Alpy warto pojechać także latem. To miejsce wciąż nieodkryte przez Polaków – a przynajmniej nie wtedy, gdy brak tam śniegu. Ciągnąca się bez końca, otoczona górami przestrzeń to moim zdaniem wspaniała destynacja zarówno dla fanów adrenaliny, jak i dla rodzin: każdy znajdzie coś dla siebie. Od górskich spacerów, przez wspinaczkę, rowerowe szaleństwo czy odpoczynek w pięknie położonych SPA. Ötztal ma szansę stać się perłą dla polskich turystów, więc warto się spieszyć, by dotrzeć tam przed tłumami. Do Doliny dojedziemy samochodem lub wygodnym i szybkim pociągiem z Monachium. Dostępne są także dojazdy autobusowe. Rekonesans zrobiony, czas na Was! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
Hiszpańskie agencje meteorologiczne donoszą, że właśnie mija najgorętsze lato w historii tego kraju. 2025 rok przyniósł najwyższą średnią temperaturę w historii pomiarów, a tendencja nie jest optymistyczna. Specjaliści ostrzegają, że to dopiero początek.
AEMET – hiszpańska agencja meteorologiczna – ogłosiła we wtorek, że lato 2025 było najcieplejszym w historii pomiarów w tym kraju. Udało się nawet pobić rozgrzewający krew w żyłach rekord z roku 2022. Jeśli tendencja się utrzyma, krajowi grozi spustoszenie. Najgorętszy rok w historii pomiarów Średnia temperatura tego lata w Hiszpanii ustabilizowała się na poziomie 24,2°C, nieznacznie przebijając wynik z 2022 roku – wtedy wyniosła 24,1°C. Wygląda to na nieznaczny wzrost, ale gdy spojrzymy szerzej, sytuacja stanie się alarmująca. Warto wspomnieć, że dziewięć z dziesięciu najgorętszych lat w historii Hiszpanii (odkąd prowadzone są pomiary) przypadło na… XXI wiek. – Naprawdę zmierzamy w kierunku znacznie cieplejszych lat – powiedział na konferencji prasowej Ruben del Campo, rzecznik AEMET. Hiszpania w ogniu Szczególnie gorący okazał się sierpień. 16-dniowa fala upałów sparaliżowała kraj, wykazując średnią temperaturę wyższą o 4,6°C w porównaniu do pomiarów z poprzednich lat. Ekstremalnie suche lato skutkowało szalejącymi pożarami lasów w północnej i zachodniej Hiszpanii. Zginęły 4 osoby, a tysiące zostały zmuszone do opuszczenia domów. Pożary pochłonęły 350 000 hektarów ziemi. Instytut Carlosa III podaje, że bezpośrednio przez gorąco w samej Hiszpanii w sierpniu zginęło 1100 osób. To wzrost o niemal 50% w stosunku do 2024 roku. Iberia za gorąca dla turystów? Rzecznik AEMET zwraca uwagę, że niegdyś fale upałów zdarzały się znacznie rzadziej, a obecnie są zjawiskiem regularnym. To odstrasza turystów. Ostatnie lato w Hiszpanii bez fal upałów to wspomnienie 2014 roku. W 2025 roku 33 dni na 90 dni lata związane było z ekstremalnymi temperaturami. Co trzeci dzień gorąco było wprost nie do wytrzymania. Niestety, w innych zakątkach globu nie jest lepiej. Brytyjskie, japońskie czy południowokoreańskie agencje meteorologiczne informują, że w tych krajach lato 2025 także było najcieplejsze w historii. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne wyniki nie pozostaną jednak długo na tablicy rekordów. Źródło: AEMET Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy zmiana czasu naprawdę nam szkodzi? Pojawiło się nowe badanie
W mediach co i rusz pojawiają się dyskusje na temat sensowności stosowania zmiany czasu. Zastanawiamy się, czy nie powinniśmy wybrać jednego z nich – zimowego lub letniego – i trzymać się go cały rok. Zwolennicy tego rozwiązania jako jeden z argumentów przedstawiają fakt, jakoby zmiana czasu skutkowała problemami zdrowotnymi. Czy to prawda? Naukowcy mają inne zdanie, a potwierdzają to najnowsze badania.
Badacze z Duke Clinical Research Institute w Północnej Kalifornii sprawdzili, czy zmiana czasu z zimowego na letni – lub odwrotnie – zwiększa ryzyko występowania zawałów serca. Wzrost zachorowań to częsty argument osób negatywnie nastawionych do zmiany czasu. Kiedy jest zmiana czasu? Wszystkie kraje Unii Europejskiej stosują te same daty zmian czasu – mimo dyskusji na temat zniesienia tej praktyki. Przejście na czas zimowy następuje w ostatnią niedzielę października (wtedy przestawiamy zegarki z 3:00 na 2:00, a więc śpimy o godzinę dłużej), a na czas letni w ostatnią niedzielę marca (tu z kolei przestawiamy z 2:00 na 3:00, a więc śpimy o godzinę krócej). Zmiana czasu i jej wpływ na zdrowie Wcześniejsze analizy i spekulacje badaczy, szczególnie te przeprowadzone w Szwecji, sugerowały wzrost występowania ostrego zawału mięśnia sercowego o 24% w poniedziałek po zmianie czasu na letni. Miało być to związane z koniecznością wstania do pracy wcześniej, niż był przyzwyczajony organizm. Byłoby to alarmujące, ale czy jest się czego bać? Sprawa wymagała bardziej wnikliwej analizy. Naukowcy z Duke Clinical Research Institute opublikowali swoje badanie „Daylight Savings Time and Acute Myocardial Infraction” w czasopiśmie „JAMA Network Open”. Zmieniło ono dotychczasowe spojrzenie na wpływ zmiany czasu na zdrowie. Przeanalizowali oni dane 168 870 pacjentów z 1124 szpitali na przestrzeni niemal 10 lat. Mediana wieku osób badanych wynosiła 65 lat, a 33,8% z nich stanowiły kobiety. Informacje pochodziły od pacjentów, którzy trafili do szpitala tydzień przed, w trakcie lub tydzień po zmianie czasu na letni lub zimowy. Sprawdzano przede wszystkim ich śmiertelność, częstotliwość występowania udaru mózgu czy zawału serca i porównywano z innymi okresami. Czy przestawianie zegarków nam szkodzi? Według badaczy… nie. Nie wykazano istotnych różnic w występowaniu zawałów czy udarów w okresie przed i w trakcie zmiany czasu. Liczba zawałów w tygodniu zmiany czasu wyniosła 28 678, a w tygodniu ją poprzedzającym 28 596. Naukowcy doszli do wniosku, że zmiana czasu nie wpłynęła znacząco na liczbę zachorowań. Nie wiązała się ze zwiększoną częstością występowania zawału serca czy z gorszymi wynikami leczenia szpitalnego. Czy powinien być to więc koniec dyskusji na temat zmiany czasu? Z pewnością ochrona zdrowia nie jest jedynym argumentem, który przekonywałby do porzucenia tego zwyczaju. Póki co jednak możemy czuć się bezpieczni, bo przestawianie zegarków nie ma wyraźnego wpływu na nasze zdrowie. Może poza lekkim niewyspaniem w feralny poniedziałek. Polska bez zmiany czasu Jeśli porzucilibyśmy zwyczaj przestawiania zegarków, to z pewnością wybralibyśmy na stałe czas zimowy – jest on lepiej dostosowany do naszej długości geograficznej, niż wymyślony podczas I Wojny Światowej czas letni. Pozostanie przy czasie letnim oznaczałoby, że zimą słońce w niektórych regionach kraju wschodziłoby dopiero o… 9 rano. Moglibyśmy się cieszyć nim jednak o godzinę dłużej, kosztem zmierzania do pracy w całkowitych ciemnościach. Wybór nie byłby więc prosty – wybrać więcej słońca ranem, czy wieczorem? Źródło: JAMA Network Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W przyrodzie czuć już jesień – bociany szykują się do odlotu
„Koniec lipca, za chwilę już znów zima” – bociany w tym roku posłuchały chyba Taco Hemingwaya, bo niezwykle wcześnie szykują się do odlotu. Niektóre z ich młodych są już nawet w drodze na południe: rodzice dołączą, gdy nieco odpoczną w ciszy i zbiorą się na sejmikach. Czemu tak szybko nas opuszczają?
Spis treści: Czemu bociany gromadzą się na sejmikach? Młode bociany uczą się na zgromadzeniach Stąd bociany odlatują najwcześniej Obserwowanie bocianów nad polskim niebem to wielka przyjemność. Nie trzeba pisać, że są one jednym z symboli naszego kraju. Ledwo jednak zaczął się sierpień, a już na Warmii i Mazurach zaobserwować możemy ich sejmiki: charakterystyczne, duże zgromadzenia ptaków, które poprzedzają ich odlot. Czemu bociany gromadzą się na sejmikach? Miejsca na odbycie sejmików bociany wybierają instynktownie. To zwykle szerokie, zaorane połacie pól i skoszonych łąk, na których spotkać się może nawet 50 osobników. Sejmiki to ostatni etap przed długą podróżą na zimowiska do Afryki. To osobliwe, rzucające się w oczy zgromadzenie ma kilka ważnych powodów: żadnym z nich nie jest jednak uciecha fotografów. Przede wszystkim na sejmikach bociany przygotowują się do migracji: wybierają tereny, na których mogą swobodnie żerować i zdobyć dużo pożywienia, wypocząć i dzięki dużej grupie lepiej ostrzegać się przed zagrożeniami. Młode bociany uczą się na zgromadzeniach Na wczesnych sejmikach młode bociany uczą się również od starszych szukania ciepłych prądów powietrznych, na których następnie będą szybować – a dzięki temu oszczędzać energię – aż do Afryki. To właśnie po tym zachowaniu należy spodziewać się rychłego odlotu ptaków. – Młode bociany już odbywają dłuższe loty ćwicząc przed tym głównym odlotem. Jasno pokazują to dane z czujników, jakie tym ptakom założono – mówi Sebastian Menderski z Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Ornitolog podkreśla także, że odlot w tym roku nastąpi dwa, a nawet trzy tygodnie wcześniej, niż zwykle się to odbywało. Uspokajać powinno nas jednak to, że bociany przyleciały zdecydowanie wcześniej, więc równie długo cieszyliśmy się ich sąsiedztwem co zazwyczaj. Dopełniły swoich rodzicielskich obowiązków i wracają w strachu przed zimnem. Stąd bociany odlatują najwcześniej Daty odlotów różnią w zależności od części Polski, w której się znajdujemy. Najszybciej opuszczają nas bociany ze Śląska, następnie odlatują te nadmorskie, a najdłużej zostają ptaki ze wschodu. Zdaniem ekspertów może mieć to związek z tym, że na wschodzie Polski populacja bocianów jest po prostu największa. Obecnie wiemy o procederze odlotów więcej niż kiedykolwiek. Dane z nadajników GPS czy specjalnych miniaturowych kamer osadzonych na grzbietach bocianów rokrocznie dostarczają nowych informacji. Badacze są jednak zgodni, że daleko im do pełnego zrozumienia fenomenu migracji ptaków. Źródło: PAP; naukawpolsce.pl; bocianopedia.pl Nasz autor: Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Czekają nas saharyjskie upały Prognozy na najbliższe lata nie są optymistyczne. Już w 2020 r. międzynarodowy zespół złożony z ekspertów z Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Danii ostrzegał, że za pięć dekad 1/3 ludzkości będzie żyła w saharyjskim upale. To bezpośrednio przełoży się na choroby i większą umieralność ludzi, ale też generalny spadek produktywności. Przenoszenie się umiarkowanych temperatur w stronę biegunów Ziemi sprawi, że niemal cała Brazylia stanie się niezdatna do zamieszkania. Podobnie duże fragmenty Bliskiego Wschodu czy Indii. Także południe Stanów Zjednoczonych, kraje Ameryki Środkowej, części Australii. Na Starym Kontynencie z kolei klimat śródziemnomorski przeniesie się na północ, a afrykańskie upały obejmą Włochy, Hiszpanię czy Portugalię. Z drugiej strony zyskają kraje północnej Europy, bo zamieszkać będzie można już niemal za kręgiem polarnym. Nietypowe sposoby na upał Wysokie temperatury mogą być uciążliwe, ale istnieją sprawdzone sposoby na radzenie sobie z upałami, które są stosowane od wieków w krajach o ekstremalnym klimacie. Poznaj tradycyjne metody chłodzenia z Afryki i Azji, które mogą pomóc przetrwać najgorętsze dni. Egipcjanie przekonywali nas, że najlepsza na upał jest duża przewiewna chusta, którą można zawiązać na głowie (dobrze chroni też kark i ramiona). Sprawdza się zdecydowanie lepiej niż tradycyjny kapelusz. W tropikalnym klimacie Tajlandii, gdzie wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, mieszkańcy mają swoje unikatowe sposoby na ochłodzenie organizmu. Popularnym napojem jest napar z imbiru, trawy cytrynowej, cynamonu, liści pandanowca i owoców bael. Mieszanka tych składników jest gotowana, a następnie chłodzona. Dodanie miodu wzbogaca napój, który nie tylko chłodzi, ale również ma właściwości zdrowotne. Podczas największych upałów w ciągu dnia, życie w Beninie właściwie zamiera. Wszyscy chowają się w cieniu, idą na przynajmniej dwugodzinną drzemkę. Często w cieniu palm. Niezawodnym sposobem na upał jest świeży sok z kokosa, który gasi pragnienie, zapewnia sporą dawkę witamin i mikroelementów oraz sałatka ze schłodzonego, dojrzałego arbuza. Kobiety z grupy etnicznej Himba, zamieszkującej Namibię, równomiernie pokrywają swoją skórę i włosy otjize. To czerwona maź powstała ze zmieszania ochry, popiołu i masła. Nie pachnie, a chro­ni skórę przed słońcem, owadami i brudem. Pozwala to zaoszczędzić wodę, która na pustyni jest bardzo cenna i nie zużywa się jej do kąpieli. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
„Polskie Monte Carlo” – Czesi i Słowacy zachwyceni nadbałtyckim kurortem
Czesi i Słowacy coraz częściej wybierają Sopot na wakacje – zachwyceni architekturą, klimatem i kuchnią, okrzyknęli to miasto „polskim Monte Carlo”. A wszystko dzięki wygodnym połączeniom i bogatej ofercie kultury, relaksu i rekreacji.
Spis treści: Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Sopot: kurort, klimat, kultura 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Sezon letni, ale nie tylko Te liczby robią wrażenie! Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Jeszcze kilka lat temu południowi sąsiedzi Polski wybierali na urlop raczej sprawdzone kierunki – Chorwację, Włochy, Słowenię czy Austrię. Tymczasem od 2023 roku widać wyraźny zwrot: nadbałtyckie kurorty, zwłaszcza Sopot i całe Trójmiasto, zyskują ogromną popularność. Dziennikarze słowaccy nazywają Sopot „Polskim Monte Carlo”, a Czesi pytają w punktach informacji turystycznej nie tylko o plaże, ale też rejsy, muzea i lokalne specjały. To nie chwilowa moda – to efekt rosnącego zainteresowania kulturą Pomorza, komfortowego dojazdu i pozytywnego wizerunku regionu w zagranicznych mediach. Trudno się dziwić, plaża w Sopocie zyskała opinię jednej z najlepszych na świecie. Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Sopot od lat przyciąga polskich turystów, ale dziś zyskuje nowych gości z innych krajów. Jak donosi słowacki magazyn podróżniczy „Teleplus”, Sopot to dla Czechów i Słowaków prawdziwe odkrycie. W reportażu zatytułowanym „Poľské Monte Carlo”, redakcja porównuje Sopot do uzdrowisk nad Adriatykiem, zwracając uwagę na klimat, dostępność i wyjątkową atmosferę. „Sopot je priamo pri mori, kde sa po globálnom oteplovaní teplota vody vyšplhá až na 19 stupňov. To Slovákov a Čechov dostane permanentne” („Sopot leży tuż nad morzem, gdzie w wyniku globalnego ocieplenia temperatura wody sięga aż 19 stopni. To całkowicie przekonuje Słowaków i Czechów”) – piszą słowaccy dziennikarze. Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Wzrost zainteresowania polskim Pomorzem to w dużej mierze efekt rozwoju infrastruktury. Autostrady łączące południe Polski z Trójmiastem, bezpośrednie loty z Pragi do Gdańska, a także nowe połączenia kolejowe sprawiają, że nawet z Bratysławy można dojechać nad Bałtyk w kilkanaście godzin. – Wyjazd z Czech czy Słowacji do Trójmiasta nie jest już czasochłonnym przedsięwzięciem – mówi Magdalena Węgrowicz z Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. – Dzięki temu Sopot, Gdynia czy Łeba stały się bardzo przystępną alternatywą dla tłocznych kurortów południowej Europy. Sopot: kurort, klimat, kultura Jak podkreślają autorzy słowackiego reportażu, w Sopocie zachwyca nie tylko plaża. Zestawiają miasto z uzdrowiskami znanymi ze swojego kraju, jak Piešťany i wskazują na leczniczy mikroklimat polskiego kurortu, historię kąpieli morskich i elegancję kurortu: „Sopoty sú vyhľadávané kúpeľné mesto… vznikli z pôvodne rybárskej osady vďaka francúzskemu vojenskému lekárovi” (Sopot to popularne miasto uzdrowiskowe… powstały z dawnej osady rybackiej dzięki francuskiemu lekarzowi wojskowemu) – czytamy w słowackim artykule. Faktycznie – to w Sopocie już w XIX wieku odbywały się rytualne kąpiele morskie, a cesarz Wilhelm II przyznał miastu prawa miejskie. Współcześnie elegancka architektura Grand Hotelu i spacerowe bulwary nadal przyciągają turystów. 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Spacer po molo – największym drewnianym molo w Europie. Klimat i mikroklimat – idealny do spacerów, nawet poza sezonem. Rejsy wycieczkowe – m.in. na Westerplatte czy po Zatoce Gdańskiej. Kultura i historia – Muzeum II Wojny, Europejskie Centrum Solidarności, Muzeum Bursztynu. Kuchnia regionalna – smażony dorsz, śledzie, zupy rybne, ale też dania mięsne. Zarówno Czesi, jak i Słowacy coraz częściej doceniają lokalną gastronomię. Restauratorzy z Trójmiasta podkreślają, że południowi goście chętnie próbują bałtyckich ryb i regionalnych dań. Sezon letni, ale nie tylko Według danych Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, najwięcej turystów z Czech przyjeżdża w okresie od maja do września. Jednak dzięki kampaniom promocyjnym, morsowaniu i atrakcyjnej ofercie wellness, Sopot przyciąga także jesienią i zimą. – Rozwijamy z POT działania marketingowe promujące Sopot także poza sezonem – podkreśla Magdalena Węgrowicz. – Widzimy realne zainteresowanie morsowaniem i ofertą SPA. Te liczby robią wrażenie! 2. miejsce Czechów wśród zagranicznych odwiedzających info punkty w Sopocie (po Niemcach). +60% wzrost liczby turystów z Czech w sezonie letnim 2023 vs 2022. Ok. 550 tys. osób z Czech odwiedziło region pomorski w 2024 roku. Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Na to wygląda. Miasto coraz częściej pojawia się w rankingach i rekomendacjach zagranicznych mediów. Słowacki magazyn podkreśla: „Je ak začínate bicyklovať, celé mesto obídete za večší nachm” (Sopot jest nie tylko piękny, ale i idealnie skrojony pod piesze i rowerowe wycieczki). Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Sen człowieka zależy od pory roku. Naukowcy przeanalizowali 73 miliony nocy
W zimie ludzie śpią średnio 15-20 minut dłużej niż latem. Wpływ pory roku na sen jest silniejszy w przypadku osób mieszkających dalej od równika – wykazali australijscy naukowcy. W ich badaniach wzięło udział ponad 100 tys. osób.
Spis treści: Jak pory roku wpływają na długość i jakość snu? Dlaczego w weekendy śpimy dłużej i co to oznacza dla zdrowia? Jak pandemia wpłynęła na długość i rytm naszego snu? To były jedne z największych i najbardziej kompleksowych badań snu człowieka, jakie kiedykolwiek wykonano. W materacach 116 tys. dorosłych osób na całym świecie założono specjalne sensory, które badały długość snu i jego parametry. Uzyskane dane z imponującej liczby 73 mln nocy. Teraz naukowcy podzielili się swoimi wnioskami na łamach czasopisma „Sleep”. Jak pory roku wpływają na długość i jakość snu? Naukowcy przyjrzeli się temu, jak wygląda sen w zależności od pory roku. Okazało się, że zimą (na półkuli północnej) jest dłuższy, średnio o 15–20 minut, niż w inne pory roku. Pora wyjścia z łóżka była około 25 minut późniejsza zimą niż latem. Z kolei na półkuli południowej odnotowano, że sen latem jest o 15–20 minut krótszy niż zimą. Co ciekawe, na półkuli północnej, pora pójścia spać była najpóźniejsza zarówno latem, jak i zimą, około 20 minut później niż w lutym-marcu i październiku-listopadzie. – Wzorce snu to nie tylko kwestia nawyków – są one głęboko powiązane z otaczającym nas środowiskiem – mówi dr Hannah Scott z Flinders University. Zatem na sen wpływa zarówno położenie geograficzne, pory roku i nasze codzienne harmonogramy. – Otrzymane przez nas wyniki podkreślają sezonowy charakter ludzkiego snu – dodaje dr Scott. Dlaczego w weekendy śpimy dłużej i co to oznacza dla zdrowia? Z analizy milionów godzin snu wynika też, że harmonogramy snu różnią się w dni powszednie i weekendy, a większość ludzi nadrabia w weekendy od 20 do 35 minut „straconego snu”. – Chociaż ludzie w weekendy kładą się spać później, średnio 30–40 minut później niż w dni powszednie, to w soboty i niedziele śpią też dłużej – nawet do 80 minut” – mówi współautor artykułu dr Bastien Lechat. I mimo że na pierwszy rzut oka te różnice wydają się niewielkie, to mogą poważnie wpływać na ludzki zegar biologiczny. Ta różnica dotyczy przede wszystkim osób między 40 a 60 rokiem życia. Jaka jest jej przyczyna? Prawdopodobnie chodzi o konieczność godzenia pracy w pełnym wymiarze godzin z obowiązkami rodzinnymi. Badacze uważają, że taka nieregularność w śnie może negatywnie odbić się na zdrowiu. – Nieregularny sen to coś więcej niż tylko uczucie zmęczenia – może stanowić zagrożenie dla zdrowia, a zrozumienie, w jaki sposób nasze nawyki i otoczenie wpływają na sen, jest pomocnym krokiem w kierunku jego poprawy – mówi prof. Danny Eckert, współautor badania. Z nowych badań wynika też, że osoby śpiące dalej od równika, mają większe sezonowe wahania w długości snu. Jak pandemia wpłynęła na długość i rytm naszego snu? Badanie ujawniło też subtelny, ale stały spadek ogólnej ilości snu w całym okresie badania. Zaobserwowano spadek długości snu o 2,5 minuty w okresie od 2020 do 2023 roku Według naukowców może być związany z utrzymującymi się skutkami pandemii COVID-19. Wykazano też, że pora kładzenia się do łóżka była średnio o około 4 minuty wcześniejsza, a pora wstawania o około 2,5 minuty wcześniejsza w 2023 roku w porównaniu do 2020 roku. Źródło: Sleep Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Najlepsze atrakcje Tallinna – co warto zobaczyć w stolicy Estonii?
Tallinn, stolica Estonii, jest miejscem, w którym średniowieczna architektura harmonijnie współistnieje z nowoczesnymi dzielnicami, oferując turystom unikatowe doświadczenia. W tym przewodniku odkryjesz najważniejsze zabytki Starego Miasta, ale także nowoczesne przestrzenie, które pokazują innowacyjną stronę Tallinna.
Spis treści: Stare Miasto w Tallinnie – średniowieczna perła UNESCO Nowoczesna strona Tallinna – dzielnice i atrakcje Natura w okolicach Tallinna Estońskie tradycje i kultura Stare Miasto w Tallinnie – średniowieczna perła UNESCO Stare Miasto w Tallinnie to jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych średniowiecznych kompleksów miejskich w Europie, który w 1997 roku trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Główna jego część – Główny Rynek – otoczona jest kolorowymi kamieniczkami krytymi czerwoną dachówką, które niegdyś były domami bogatych kupców z Hanzy​. Gruba Małgorzata – Muzeum Morskie i wieża widokowa Na obrzeżach Starego Miasta znajduje się Gruba Małgorzata, monumentalna wieża obronna będąca częścią Muzeum Morskiego. Jest to nie tylko imponujący zabytek z okresu średniowiecza, ale także punkt widokowy, z którego rozciąga się wspaniały widok na Stare Miasto i Morze Bałtyckie​. Na szczycie wieży znajduje się kawiarnia, gdzie można odpocząć, podziwiając panoramę. Atmosfera tego miejsca przenosi odwiedzających w czasy, gdy Tallinn był ważnym portem handlowym. Apteka Magistracka – najstarsza apteka w Europie W sercu Starego Miasta, tuż przy gotyckim ratuszu, znajduje się Apteka Magistracka (Raeapteek) – najstarsza apteka w Europie, założona w 1422 roku. Apteka działa do dziś, oferując współczesne leki, a jednocześnie pełni funkcję muzeum. Można tam zobaczyć niewielką wystawę poświęconą dawnym metodom leczenia, gdzie nie brakuje ciekawostek, takich jak puder z rogu jednorożca na potencję czy preparaty ze skóry węża​. Nowoczesna strona Tallinna – dzielnice i atrakcje Tallinn nie tylko pielęgnuje swoją bogatą historię, ale również staje się jednym z czołowych ośrodków technologicznych w Europie. Dwie dzielnice, które pokazują nowoczesne oblicze miasta, to Rotermann i Noblessner. Rotermann – rewitalizowana przestrzeń Dzielnica Rotermann to przykład nowoczesnej rewitalizacji. W dawnych zabudowaniach portowych, przy wykorzystaniu starej tkanki miejskiej, powstały eleganckie apartamenty, restauracje i galerie sztuki. To tutaj, w ogródkach kawiarnianych, często usłyszymy delikatną muzykę, która towarzyszy mieszkańcom podczas relaksu​. Rotermann to symbol nowoczesności w Tallinnie, gdzie tradycja łączy się z nowatorskimi projektami architektonicznymi. Noblessner – nadmorska dzielnica artystów i restauracji Noblessner, dawniej główna stocznia imperialnej Rosji, to dziś tętniąca życiem dzielnica nadmorska, która przyciąga zarówno turystów, jak i lokalnych artystów. Znajdują się tu galerie, pracownie artystyczne oraz restauracje oferujące widok na morze​. Noblessner to także miejsce, gdzie nowoczesne technologie stają się codziennością. Roboty dostarczają kawę zamówioną przez aplikację, co dodaje miastu wyjątkowego, futurystycznego charakteru. Natura w okolicach Tallinna Poza nowoczesnym miastem, Tallinn oferuje również dostęp do wspaniałej natury, idealnej na odpoczynek i aktywne spędzanie czasu. Jednym z najciekawszych miejsc w okolicach Tallinna jest Park Narodowy Lahemaa. Park Narodowy Lahemaa – największy park w Estonii Zaledwie 40 minut jazdy od Tallinna znajduje się Park Narodowy Lahemaa, który jest najstarszym i największym parkiem narodowym w Estonii. To miejsce idealne dla miłośników przyrody i trekkingu​. Na szczególną uwagę zasługuje torfowisko Viru Raba, przez które prowadzi drewniana ścieżka o długości 3,5 km. Spacerując nią, można podziwiać malownicze krajobrazy, a także cieszyć się powietrzem – jednym z najczystszych w Europie. Ścieżki trekkingowe i dziewicze wyspy Estonia oferuje również rozległe szlaki trekkingowe. Jednym z najdłuższych jest szlak o długości 370 km, który rozpoczyna się na granicy z Łotwą i ciągnie się aż do północnego wybrzeża​. W okolicach Tallinna znajduje się także wiele dziewiczych wysp, które są idealnym miejscem na pikniki i wypoczynek na łonie natury. Estońskie tradycje i kultura Estońska kultura to mieszanka starodawnych tradycji i nowoczesnego stylu życia. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów estońskiej kultury są sauny. Sauny – narodowa pasja Estończyków Sauna od wieków jest integralną częścią życia Estończyków. To nie tylko sposób na relaks, ale również forma socjalizacji i rytuał pielęgnowany przez pokolenia. Każda sobota jest w Estonii „dniem sauny” – „laupäev on saunapäev”. Estończycy spotykają się z rodziną i przyjaciółmi, aby wspólnie odpocząć​. W Tallinnie popularnym miejscem na saunowy relaks jest Iglupark, gdzie można wynająć drewniane domki w kształcie igloo i po każdej sesji w saunie zanurzyć się w chłodnym Bałtyku​.
Wenecja – co warto zobaczyć i jak zaplanować zwiedzanie?
Wenecja to jedno z najbardziej fascynujących miast świata, które łączy w sobie bogatą historię, sztukę i niezapomnianą atmosferę. Od setek lat inspiruje artystów, pisarzy i reżyserów, przyciągając turystów swoimi kanałami, zabytkami i kulturowymi wydarzeniami. Ten przewodnik pomoże ci odkryć najważniejsze atrakcje Wenecji, jak poruszać się po mieście bez samochodów oraz jak w pełni cieszyć się jego niezwykłą ofertą kulturalną.
Spis treści: Dlaczego warto odwiedzić Wenecję? Co zobaczyć w Wenecji? Najważniejsze atrakcje Jak poruszać się po Wenecji? Gdzie zjeść w Wenecji? Najlepsze restauracje i lokale Wydarzenia kulturalne w Wenecji Kiedy najlepiej odwiedzić Wenecję? Wenecja to miasto, które zaskakuje na każdym kroku. Jej bogata historia, architektura i kultura sprawiają, że warto spędzić tu więcej niż tylko kilka dni. Odkrywając urokliwe zakątki, wąskie kanały i lokalne smaki, można poczuć prawdziwą magię tego miejsca. Niezależnie od pory roku, Wenecja pozostaje jednym z najpiękniejszych i najbardziej inspirujących miejsc na świecie. Dlaczego warto odwiedzić Wenecję? Wenecja, zbudowana na 117 wyspach, połączonych ponad 400 mostami, to miasto o unikatowym charakterze. Wąskie kanały, klimatyczne uliczki i zabytkowe budowle tworzą jedyny w swoim rodzaju krajobraz. Kolory są tu niezwykłe, nieporównywalne z niczym. Zjawiskowe budynki, światowej klasy muzea, wytworne restauracje, spektakularne hotele. Atmosfera miasta, szczególnie w mglisty jesienny poranek, potrafi zahipnotyzować każdego odwiedzającego. Wenecja to także miejsce pełne historii – to tutaj urodził się Casanova, a zmarł Tycjan. Miasto było tłem dla wielu filmów, od klasycznych po współczesne, w tym takich hitów jak „Turysta” czy „Włoska robota”. Co zobaczyć w Wenecji? Najważniejsze atrakcje Plac Świętego Marka (Piazza San Marco) Plac Świętego Marka to serce Wenecji, miejsce pełne historii i monumentalnych zabytków. Dominującym elementem jest Bazylika Świętego Marka – oszałamiająca budowla o bogatych zdobieniach i imponujących mozaikach. Obok znajduje się dzwonnica św. Marka, z której rozciąga się widok na miasto. Nieopodal znajduje się również słynna Caffè Florian, jedno z najstarszych miejsc, gdzie bywali tacy artyści jak Charles Dickens czy Giacomo Casanova. Canal Grande Canal Grande to najsłynniejszy kanał w Wenecji, który wije się przez miasto niczym szeroka rzeka, dzieląc je na dwie części. Rejs vaporetto po Canal Grande to najlepszy sposób, by podziwiać historyczne pałace, w tym Palazzo Grassi i Ca’ d’Oro. Podróż gondolą przez mniejsze kanały daje inne doświadczenie: „Płyniemy wąziutkim kanałem... tu mieszkał Goethe, tu bywał Mozart...”. Most Rialto (Ponte di Rialto) Najstarszy most w Wenecji, symbolizujący miasto od stuleci. Łączy dwie historyczne dzielnice: San Marco i San Polo. Widok z mostu na Canal Grande to jedno z najbardziej ikonicznych miejsc w Wenecji, a pobliskie targowiska tętnią życiem. Targ Rialto to idealne miejsce na zakup świeżych produktów i lokalnych specjałów. Karnawał w Wenecji Karnawał w Wenecji to wyjątkowe wydarzenie, które przyciąga ludzi z całego świata. Maski, kostiumy, bale i parady zamieniają miasto w magiczną scenerię pełną kolorów i tajemniczości. Tradycja ta sięga czasów średniowiecza, a współczesny karnawał to hołd dla dawnej chwały Republiki Weneckiej. Wenecja bez karnawału jest niepełna, a maski to symbol, który można znaleźć w niemal każdym sklepie z pamiątkami. Jak poruszać się po Wenecji? Wenecja to miasto, w którym nie ma samochodów, co sprawia, że poruszanie się po niej jest wyjątkowe. Warto poznać dostępne środki transportu: Vaporetto Vaporetto to wodne tramwaje, które są podstawowym środkiem transportu publicznego. Bilet na jednorazowy przejazd kosztuje około 7,50 euro, ale jeśli planujesz dłuższy pobyt, opłaca się kupić karnet. Gondola Gondola to najbardziej romantyczny sposób zwiedzania Wenecji, choć dość kosztowny – przejażdżka kosztuje około 80 euro za 30 minut. Podróż gondolą to zdecydowanie niezapomniane przeżycie, na które warto się skusić. Łodzie te suną dostojnie po 177 kanałach. Gondolier, stojący na końcu rufy, ubrany jest na czarno. Dostojnie trzyma oburącz, zdawałoby się, lekkie wiosło. Czasami nawet zaśpiewa, co nada jeszcze większego uroku całemu doświadczeniu. Taxi wodne Dla tych, którzy cenią sobie wygodę, dostępne są także taksówki wodne. Są znacznie droższe niż vaporetto, ale oferują większy komfort i szybszy transport. Gdzie zjeść w Wenecji? Najlepsze restauracje i lokale Wenecja to nie tylko zabytki, ale również wyśmienita kuchnia. Oto kilka miejsc, które warto odwiedzić, aby spróbować lokalnych specjałów: All’Arco To miejsce słynie z cicchetti – małych przekąsek podawanych z winem. Atmosfera w All’Arco jest nieformalna, a jedzenie wyjątkowo smaczne: „Czekam w kolejce, gdy nagle ktoś wychodzi z kuchni spowitej dymem. Wszyscy wytężają wzrok w kierunku tacy z kanapeczkami". Harry’s Bar Harry’s Bar to legenda, gdzie powstał słynny drink Bellini. To miejsce, które odwiedzali tacy giganci literatury jak Ernest Hemingway. Pasticceria Tonolo Jedna z najlepszych cukierni w Wenecji, idealna na poranną kawę i słodkości. Jak twierdzi wielu turystów, ich wypieki to absolutna konieczność podczas wizyty w mieście. Wydarzenia kulturalne w Wenecji Biennale Architektury Biennale Architektury w Wenecji to jedno z najważniejszych wydarzeń w świecie sztuki i architektury. Co dwa lata miasto gości artystów i architektów z całego świata, którzy prezentują swoje innowacyjne projekty i pomysły. Festiwal Filmowy Wenecja to także miasto filmowe, a Festiwal Filmowy, który odbywa się tutaj co roku na przełomie sierpnia i września, jest najstarszym tego typu wydarzeniem na świecie. To doskonała okazja, aby zobaczyć najnowsze produkcje kinowe i spotkać największe gwiazdy światowego kina. Kiedy najlepiej odwiedzić Wenecję? Najlepszy czas na zwiedzanie Wenecji to wiosna (kwiecień–czerwiec) oraz jesień (wrzesień–październik), kiedy temperatury są łagodniejsze, a liczba turystów mniejsza. Latem miasto może być zatłoczone i gorące, natomiast jesienią Wenecja często zmaga się z acqua alta, czyli powodziami, które zalewają niektóre części miasta.
Piesze wędrówki na Bornholmie – odkryj piękno wyspy krok po kroku
Bornholm, malownicza duńska wyspa na Morzu Bałtyckim, jest idealnym miejscem dla osób, które szukają przygody w otoczeniu dzikiej przyrody, malowniczych wiosek i zabytków. Choć wyspa jest znana przede wszystkim z rowerowych tras, to szlaki piesze, takie jak Kyststien, oferują niezapomniane widoki i unikatowe doświadczenia. Bornholm to miejsce, gdzie na każdym kroku można natknąć się na klify, lasy, wrzosowiska czy piękne plaże, a także historyczne ruiny i średniowieczne kościoły.
Spis treści: Szlak Kyststien – 120 kilometrów wzdłuż wybrzeża Co warto zobaczyć podczas pieszej wędrówki po Bornholmie? Gdzie nocować na Bornholmie podczas pieszej wyprawy? Porady praktyczne na piesze wędrówki po Bornholmie Podsumowanie Szlak Kyststien – 120 kilometrów wzdłuż wybrzeża Szlak Kyststien to prawdziwa perełka dla miłośników pieszych wędrówek. Biegnie on wokół całego Bornholmu, oferując 120 kilometrów niezapomnianych widoków. Trasa prowadzi przez różnorodne krajobrazy – od szerokich, złocistych plaż na południu po surowe klify i malownicze miasteczka na północy. Jest to doskonała propozycja dla osób, które chcą odkryć Bornholm w pełni – krok po kroku, w bliskim kontakcie z naturą. Najważniejsze atrakcje na trasie Kyststien Wzdłuż Kyststien można zobaczyć wiele unikatowych miejsc. Na południu warto odwiedzić Dueodde, gdzie znajdują się wydmy i plaże z najdrobniejszym piaskiem na świecie, kiedyś wykorzystywanym do produkcji klepsydr​. W miarę jak szlak prowadzi na północ, pojawiają się formacje skalne i budowle, takie jak Hammershus – ruiny największej średniowiecznej twierdzy w Skandynawii​. Klify Helligdomsklipperne to kolejny punkt obowiązkowy. Te spektakularne formacje skalne, poprzecinane wąwozami i ostrymi krawędziami, uchodzą za święte miejsce, gdzie w okresie przesilenia letniego odbywają się pielgrzymki​. Szlak prowadzi również przez malownicze wioski. Takie jak Gudhjem, zbudowane na granitowej skale, na której stromych uliczkach wprowadzono zakaz jazdy rowerem​. Dla kogo jest szlak Kyststien? Kyststien jest trasą dostępną dla każdego, niezależnie od kondycji fizycznej. Bornholm, choć oferuje zróżnicowane krajobrazy, nie wymaga dużego wysiłku od piechurów, dzięki czemu trasa ma ocenę trudności 1/10, ale widoki to zdecydowane 11/10​. Szlak jest odpowiednio oznaczony, a poszczególne odcinki można dowolnie dostosować do swoich preferencji – od krótszych, jednodniowych wędrówek, po wielodniowe wyprawy dookoła wyspy. Co warto zobaczyć podczas pieszej wędrówki po Bornholmie? Bornholm to miejsce, gdzie przyroda, historia i kultura przenikają się na każdym kroku. Każdy, kto wędruje po wyspie, znajdzie coś dla siebie – od dzikich plaż, przez zabytkowe ruiny, po urokliwe miasteczka, które warto odwiedzić. Klify Helligdomsklipperne Klify Helligdomsklipperne to jedno z najbardziej ikonicznych miejsc na Bornholmie. Formacje te są poprzecinane wąwozami, które tworzą wyjątkowy krajobraz, idealny dla miłośników fotografii i pieszych wędrówek. Według legend, te „święte skały” były miejscem pielgrzymek i duchowych ceremonii​. Zamek Hammershus Nie można pominąć Hammershus – majestatycznych ruin największej twierdzy średniowiecznej w Skandynawii. Położony na wysokim wzgórzu zamek oferuje niezapomniane widoki na okolicę, a także jest doskonałym miejscem na odpoczynek po intensywnym dniu wędrówki​. Malownicze miasteczka na szlaku Bornholm to nie tylko przyroda, ale także urokliwe wioski, które zachwycają swoją architekturą. Gudhjem to jedno z takich miejsc, położone na skalistym zboczu, z artystycznym klimatem i stromymi uliczkami​. Svaneke, uznane za najlepiej zachowane średniowieczne miasto w Europie, oferuje turystom kolorowe domki otoczone ogrodami i niezliczone zabytki, które przenoszą w czasie​. Gdzie nocować na Bornholmie podczas pieszej wyprawy? Podczas pieszej wędrówki po Bornholmie masz do wyboru kilka opcji noclegowych, które doskonale wpisują się w klimat wyprawy blisko natury. Schrony i miejsca na biwak Na Bornholmie dostępne są liczne darmowe schrony (shelterplads), w których można spędzić noc w wyjątkowo malowniczych miejscach, takich jak lasy, plaże czy klify​. Schrony są podstawowe, ale zapewniają dach nad głową i dostęp do wody pitnej. To doskonała opcja dla tych, którzy chcą poczuć bliski kontakt z przyrodą. Kempingi i inne opcje noclegowe Dla osób, które szukają większego komfortu, Bornholm oferuje także wiele płatnych kempingów, które są dobrze wyposażone i położone w atrakcyjnych lokalizacjach. Ceny zaczynają się od 50 zł za osobę, co czyni je przystępną opcją, zwłaszcza dla rodzin czy większych grup​. Porady praktyczne na piesze wędrówki po Bornholmie Aby w pełni cieszyć się pieszą wędrówką po Bornholmie, warto dobrze się przygotować. Poniżej znajdziesz kilka porad, które ułatwią organizację wyprawy i zapewnią, że będzie ona komfortowa i bezpieczna. Jak zaplanować trasę? Szlak Kyststien jest dobrze oznaczony i stosunkowo łatwy do pokonania. Warto jednak wcześniej zapoznać się z mapą, aby zaplanować, gdzie można się zatrzymać na noc, zwłaszcza jeśli planujesz korzystać z darmowych schronów. Co zabrać na wędrówkę? Na wędrówkę po Bornholmie warto zabrać podstawowy sprzęt biwakowy – śpiwór, lekki namiot oraz kijki trekkingowe. Schrony oferują dach nad głową, ale jeśli chcesz nocować na świeżym powietrzu, namiot może okazać się niezbędny​. Przydatne będą także buty do wędrówek, zwłaszcza jeśli planujesz przemierzać bardziej skaliste tereny na północy wyspy. Podsumowanie Bornholm to doskonałe miejsce dla miłośników pieszych wędrówek, oferujące spektakularne widoki, bliski kontakt z naturą i bogatą historię. Szlak Kyststien, biegnący wzdłuż wybrzeża wyspy, to jedna z najbardziej malowniczych tras, która zapewnia dostęp do klifów, plaż, lasów i historycznych zabytków. Bez względu na to, czy preferujesz biwakowanie pod gwiazdami, czy komfort płatnych kempingów, Bornholm z pewnością spełni Twoje oczekiwania i dostarczy niezapomnianych wrażeń.
Klagenfurt to renesansowa perła Austrii. Czym zachwyca serce Karyntii?
Odwieczny dylemat – woda czy góry? Klagenfurt stanowi doskonałe połączenie obu opcji dla osób niezdecydowanych. Dzięki śródziemnomorskim klimatowi oraz wyraźnemu wpływowi trzech różnych kultur miasto emanuje południową atmosferą. Miłośnicy słońca z pewnością odnajdą ukojenie na największym wewnętrznym kąpielisku w Europie.
treści: Magia Klagenfurtu Wielka Trójka Karyntii Klagenfurt – rowerowo-pieszy raj Jak się dostać do Klagenfurtu? Klagenfurt – informacje praktyczne Usytuowany w południowej części Austrii, nad jeziorem Wörthersee Klagenfurt jest miastem dobrze znanym Polakom. To właśnie tutaj, podczas piłkarskich Mistrzostw Europy w 2008 roku, dwa z trzech meczów fazy grupowej (przeciwko Chorwatom i Niemcom) rozgrywała nasza reprezentacja. Choć oba spotkania nie poszły po myśli Biało-Czerwonych, uroki stolicy Karyntii z pewnością wynagrodziły niejednemu kibicowi znad Wisły rozczarowanie na boisku. Łączący w sobie bogatą historię, urzekającą przyrodę i malownicze zakątki Klagenfurt co roku przyciąga masę turystów z kraju i coraz częściej ze świata. Położenie blisko granicy z Włochami i Słowenią wpływa jednak nie tylko na większe zainteresowanie ze strony zagranicznych gości, ale także na codziennie funkcjonowanie miasta. Włoskie akcenty widać w miejskiej architekturze, słoweński wpływ znaleźć można na lokalnych targach, zaś charakterystyczne cechy karynckie przejawiają się w łagodnym, melodyjnym tonie mowy i poczuciu humoru mieszkańców. Wzajemne przenikanie się kultur ma swoje odzwierciedlenie również w lokalnej kuchni, tworzącej wykwintną mieszankę alpejsko-adriatycką. – Uwielbiam to miasto za jego różnorodność. Trzy kultury przenikają się i tworzą jedną płynnie zgraną całość. Na każdym kroku podkreślana jest ich ścisła współpraca, która tylko pcha miasto do przodu. Wszystko czego dusza zapragnie. Spokój i piękne widoki – przyznaje jedna z mieszkanek Klagenfurtu. Co jeszcze wpływa na popularność tego miejsca? Dlaczego urlop spędzony tutaj z pewnością będzie można zaliczyć do udanych? Na te i inne pytania odpowiadamy w dalszej części artykułu, będącego przewodnikiem po największych atrakcjach Klagenfurtu. Magia Klagenfurtu Renesansowa perła Karyntii i jedno z najpiękniejszych – zdaniem mieszkańców – miejsc w całej Austrii, w którym nie sposób się nie zakochać. Klagenfurckie Stare Miasto, bo o nim mowa, to obowiązkowy punkt każdej wizyty. Jego niepowtarzalny klimat i zachwycająca architektura sprawiają, że z każdym krokiem pragniemy jeszcze więcej. Stałym elementem staromiejskiego krajobrazu Klagenfurtu są urzekające renesansowe dziedzińce, które przywędrowały do Karyntii wraz z włoskimi architektami. Obecnie w tych malowniczych miejscach możemy wypić przepyszną kawę, zasmakować regionalnych potraw czy zaopatrzyć się produkty od tamtejszych producentów. Przemierzając ulice miasta, natrafimy na secesyjny budynek Teatru Miejskiego, Landhaus i jego niesamowity zbiór 665 herbów w starym budynku Zamku Królewskiego. Dalej mijamy Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Muzeum Krajowe oraz wiele innych miejsc, które stanowią niesamowitą ucztę dla miłośników historii i kultury. Na Neuer Platz znajdziemy fontannę z podobizną kamiennego smoka, będącego symbolem miasta. Z fantastycznym stworzeniem wiąże się interesująca legenda o powstaniu Klagenfurtu, o której więcej opowiedzą wam lokalni przewodnicy. Zagłębiając się w kolejne zakamarki Stare Miasta natrafiamy na miejski kościół parafialny, zlokalizowany na Placu Pfarrplatz. To właśnie tutaj wzniesiona została wieża o wysokości 90 metrów, z której roztacza się piękna panorama 360 stopni, obejmująca jeziora Wörthersee i pasmo górskie Karawanken. By podziwiać te zapierające dech w piersiach widoki wystarczy wejść po 225 schodach. Choć ich ilość może co niektórych przyprawić o zawrót głowy, to zapewniamy, że wspinaczka jest tego warta. W ramach ciekawostki wspomnijmy, że Stare Miasto w Klagenfurcie trzykrotnie było wyróżnione dyplomem Europa Nostra, czyli europejskiej federacji stowarzyszeń na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego Starego Kontynentu. Wielka Trójka Karyntii Wielką Trójkę Karyntii tworzą, jak sama nazwa wskazuje, trzy wyjątkowe atrakcje regionu, które cieszą się ogromną popularnością szczególnie wśród osób lubiących aktywny wypoczynek w przepięknych okolicznościach przyrody. Pierwszy punkt wycieczki? Niezapomniany rejs statkiem, umożliwiający podziwianie Klagenfurtu i okolic z zupełnie innej perspektywy. Krystalicznie czysta, turkusowa woda z pewnością zrobi wrażenie na każdym z was. Na pokładzie serwowane są posiłki oraz różnego rodzaju napoje. W poszukiwaniu kolejnej atrakcji należy wysiąść na stacji Renfilz. Pyramidenkogel to największa drewniana wieża widokowa na świecie, skąd rozprzestrzenia się piękny widok na jezioro oraz góry Karawanken. Licząca blisko 100 m wysokości konstrukcja zlokalizowana jest w miejscowości Keutschach. Trzy platformy obserwacyjne pozwalają dostrzec wszystkie pobliskie miasteczka wzdłuż jeziora, a także najwyższe szczyty regionu, w tym słoweński Triglav (2864 m n.p.m.) Zejść z niej można w całkiem oryginalny sposób, używając tyrolki lub najdłuższej w Europie zjeżdżalni. Pod samą wieżę dojeżdża bezpłatny autobus, a na szczyt prowadzi winda. Podróż dookoła globu w mniej niż kilka godzin? W Klagenfurcie jest to możliwe za sprawą Parku Miniatur „Minimundus”, będącego zwieńczeniem tej niezapomnianej wycieczki. Świat w pigułce, bo tak w skrócie można opisać to wyjątkowe na mapie Karyntii miejsce, składa się z 170 miniatur najsłynniejszych budowli z każdego zakątku Ziemi. Wśród nich m.in. paryska wieża Eiffla, Pałac Watykański czy warszawski Zamek Królewski. Co ważne, wszystkie z trzech wymienionych atrakcji można zwiedzić na jednym bilecie. Klagenfurt – rowerowo-pieszy raj Ekscytujące, wypełnione pięknymi widokami i słońcem. Dodatkowo otoczone górami oraz jeziorem – tak scharakteryzować można wycieczki rowerowe po regionie jeziora Wörthersee. Nie jest tajemnicą, że jednoślady są nieodłącznym elementem Klagenfurtu. Bogata infrastruktura rowerowa miasta pozwala na swobodne poruszanie się wokół najważniejszych atrakcji. My szczególnie polecamy wycieczkę wzdłuż całego jeziora. Bardzo malownicza trasa liczy niecałe 50 km, a pokonać ją można w niespełna trzy godziny. Teren jest bardzo płaski i zawiera niewiele podjazdów, przez co szlak rowerowy robi się dostępny praktycznie dla każdego, kto chciałby spróbować swoich sił. Po drodze warto zatrzymać się na krótki odpoczynek w Velden i Maria Wörth, gdzie – tak jak na całej trasie – czekają na nas niesamowite widoki. Z kolei osobom lubiącym piesze wycieczki Klagenfurt oferuje wiele pięknych, widokowych szlaków o różnym stopniu zaawansowania. Jedną z najbardziej uczęszczanych jest 8-kilometrowa trasa wiodąca na punkt widokowy Zillhöhe, położony na wysokości 536 metrów. Jak się dostać do Klagenfurtu? Najwygodniejszym i najszybszym sposobem na dostanie się do Klagenfurtu jest oczywiście podróż samolotem. Warto jednak zaznaczyć, że nie ma bezpośrednich lotów na tej trasie. Konieczna jest przesiadka w Wiedniu. Na szczęście stolica Austrii jest doskonale skomunikowana, co pozwala na łatwe dotarcie na miejsce w dogodny sposób. Zarówno do Wiednia, jak i Klagenfurtu dolecimy za pośrednictwem linii Austrian Airlines, które oferują codzienne loty na tych trasach. Przesiadka nie powinna jednak stanowić żadnego problemu, ponieważ port Flughafen Wien-Schwechat uznawany jest przez pasażerów za jeden z najlepszych w Europie. Obsługiwane przez Austrian Airlines loty do Wiednia realizowane są z lotniska Chopina, dlatego osobom spoza Warszawy polecamy zatrzymać się przed (niezapomnianą) podróżą do Karyntii w czterogwiazdkowym hotelu Mercure Grand przy ulicy Kruczej, nieopodal Al. Jerozolimskich i Traktu Królewskiego. Obiekt – oprócz dogodnej lokalizacji, umożliwiającej szybkie dostanie się na stołeczny port – oferuje także komfortowe pokoje wraz z wyśmienitym śniadaniem. Ponadto warto zaznaczyć, że ceniony przez gości z całego świata hotel objęty jest programem Mercure Discover Local, który zachęca przyjezdnych do odkrywania uroków miasta i zasmakowania lokalnej kuchni. Klagenfurt – informacje praktyczne Neuer Platz 5 – pod tym adresem znajduje się Punkt Informacji Turystycznej. Na miejscu czekają broszury i mapy w języku polskim, ułatwiające zwiedzanie oraz poruszanie się po mieście, a także wykwalifikowany zespół ludzi, który odpowie na wszystkie nasze pytania dotyczące Klagenfurtu i okolic; Dla maniaków nowinek technologicznych stworzona została bezpłatna aplikacja mobilna „All in one“, która pozwala odkryć nieznane zakamarki miasta. Cyfrowy przewodnik po Klagenfurcie to zbiór informacji zarówno w formie tekstowej, jak i graficznej na temat wszystkich miejsc znajdujących się na terenie perły Karyntii. Co ciekawe, są one automatycznie aktywowane, gdy zbliżasz się do danego obiektu. Spędzając urlop w tej części Austrii warto pomyśleć o wyrobieniu Wörthersee Plus Card. Całkowicie bezpłatna i wydawana głównie w sezonie wiosenno-letnim karta przysługuje każdemu, kto zdecyduje się na nocleg w regionie. Umożliwia ona korzystanie ze wszystkich regionalnych atrakcji w dużo niższej cenie lub całkowicie za darmo; Więcej informacji o Klagenfurcie znajdziesz na oficjalnej stronie największego miasta Karyntii – visitklagenfurt.at. Źródło: National-Geographic.pl. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Średnia temperatura w Polsce rośnie. Czy to najgorętsze lato w naszym kraju?
Jaka jest średnia temperatura w Polsce? Niestety coraz wyższa, podobnie jak w innych rejonach świata. Do pobicia rekordów najcieplejszych dni w historii pomiarów nadal jeszcze trochę brakuje, ale niebezpiecznie zbliżamy się do tych wartości.
W tym artykule: Średnia temperatura w Polsce Rekord temperatury w Polsce Najniższa temperatura w Polsce Zmiany klimatu zaczynają być coraz bardziej odczuwalne również w Polsce. Widać to nie tylko po wskazaniach termometrów, ale też uprawach i roślinach, które kwitną wcześniej niż dotychczas. Dotyczy to chociażby lip. O ile wiosną coraz cieplejsze dni po zimie cieszą, o tyle fale upałów, jakie przechodzą obecnie przez nasz kraj, są coraz bardziej męczące dla ludzi i zwierząt. Jeszcze kilkanaście lat temu temperatury przekraczające 30 stopni Celsjusza były w naszym kraju sporadyczne. W tym roku termometry wskazują takie wartości po kilka dni z rzędu. Letnie burze nie dają ukojenia. Trzeba więc chłodzić się na inne, domowe sposoby. Albo z domu wyjechać. Średnia temperatura w Polsce Meteorolodzy nieustannie badają zmieniający się klimat. Na podsumowanie tego lata jest jeszcze za wcześnie, jednak wiadomo już, że miniony rok był przełomowy. W 2023 r. średnia temperatura w naszym kraju wyniosła 10 stopni Celsjusza. To o 1,3 stopnia więcej, niż wskazuje średnia z lat 1991–2020. Rok temu najgoręcej było na Podkarpaciu. Tam średnia temperatura powietrza wyniosła 10,5 st. Celsjusza. Najchłodniej było z kolei nad Morzem Bałtyckim (średnia temp. 9,8 st. C). Według rankingu najgorętszych lat, który jest prowadzony przez IMGW-PIB od 1951 r., 2023 rok zajął drugie miejsce. Niechlubne pierwsze (przynajmniej na razie) należy do rekordowego 2019, ze średnią temperaturą wyższą o zaledwie 0,2 st. Celsjusza. Lata w Polsce zaczynają przypominać te w Hiszpanii czy Włoszech. To może odwrócić wakacyjne trendy turystyczne Europejczyków. Na popularności zyskuje między innymi tzw. coolcation. To rodzaj wakacji, podczas których turyści poszukują chłodniejszych miejsc, aby uniknąć upałów. Pod tym względem Skandynawia czy Islandia są zdecydowanie bardziej atrakcyjne niż Grecja czy Turcja. Rekord temperatury w Polsce Mimo że rok 2024 dopiero niedawno przekroczył półmetek, meteorolodzy już zdążyli odnotować pierwszy historyczny rekord. 30 marca 2024 r. termometry w Tarnowie wskazały 26,4 stopnia Celsjusza. Tym samym pobity został polski rekord ciepła dla marca. Co ciekawe, poprzedni rekord (25,6 st. C) po 50 latach został pobity dwukrotnie. Jak poinformował w marcu Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, w Krakowie odnotowano wówczas 25,7 st. C. Marcowe wartości są jednak dalekie od najwyższej temperatury, jaką zarejestrowano w naszym kraju. Według pomiarów najgorętsze lato w Polsce (pod względem rekordowych wartości) przypadło ponad 100 lat temu. W lipcu 1921 r. temperatury w Zbiersku (woj. dolnośląskie) i Prószkowie (woj. opolskie) sięgnęły odpowiednio 40 i 40,2 st. Celsjusza. W ostatnich latach padają jednak kolejne rekordy. Termometry w Polsce niebezpiecznie zbliżają się do wartości zarejestrowanych w pamiętnym upalnym lipcu. Przykładowo 8 sierpnia 2018 r. we wsi Ceber na Dolnym Śląsku zanotowano 39 st. Celsjusza, a dwa lata wcześniej w Silniczce (woj. łódzkie) 38,9 st. Celsjusza. Wody gruntowe są coraz cieplejsze. Naukowcy podali datę, kiedy staną się niezdatne do picia Wody gruntowe, kluczowe dla zaopatrzenia w wodę pitną, stają się coraz cieplejsze z powodu globalnego ocieplenia. Ten niepokojący trend zagraża nie tylko jakości wód, ale i stabilności eko... Najniższa temperatura w Polsce W Polsce temperatury zbliżają się do najwyższych w historii, natomiast rekordowe najniższe wartości nie wydają się zagrożone. Rekord najniższej temperatury w Polsce padł w Siedlcach 11 stycznia 1940 roku. Tego dnia temperatura spadła do minus 41,0 st. Celsjusza. Jest to najniższa temperatura w Polsce zanotowana w historii pomiarów meteorologicznych. Dziś już mało kto w Polsce pamięta takie srogie zimy. Termometry jedynie sporadycznie pokazują skrajnie niskie wartości, i to już nie na nizinach, a najczęściej w górach. Według pomiarów z XXI w. rekordowo zimno było 8 stycznia 2017 na Puściznie Rękowiańskiej (–38,9 st. C.), 24 stycznia 2004 na Hali Izerskiej (–37,1 st. C.) i 3 lutego 2012 r. w Łopusznej (–35,0 st. C.).
Anomalia pogodowa nad Polską. W lipcu miasto wyglądało jak po śnieżycy
Anomalia pogodowa zaskoczyła mieszkańców Małopolski. Przez miasta przeszły letnie burze oraz gradobicie. Po zakończeniu opadów trudno było uwierzyć, że mamy lipiec, a nie grudzień. Ulice i trawniki w Wolbromiu były białe.
W tym artykule: Anomalia pogodowa w Małopolsce Zima zaskoczyła kierowców w lipcu Globalne ocieplenie na świecie Zmiana wzorców pogodowych w nieoczekiwany sposób dotyka coraz więcej miejsc na świecie. Globalne ocieplenie przejawia się nie tylko falami upałów. W tym roku Niemcy doświadczyły poważnych powodzi. Załamanie pogodowe w ostatnich dniach dotknęło także Polskę. Anomalia pogodowa w Małopolsce Przełom czerwca i lipca obfitował w naszym kraju w wysokie temperatury. Po tym czasie na niebie musiały więc pojawić się burzowe chmury. Wyładowania atmosferyczne to nieodłączna część lata. Rzadko kiedy letnie burze wyglądają jednak tak jak te 8 lipca w Małopolsce. Anomalia pogodowa szczególnie dotknęła mieszkańców Wolbromia w powiecie olkuskim. Nad miastem przeszła nie tylko burza, ale też intensywne ulewy i gradobicie. Jak podają lokalne media, w regionie doszło do podtopień i zniszczeń. Ucierpiał między innymi szpital w Olkuszu. W Wolbromiu z kolei drogi zamieniły się w rwące potoki, a dodatkowo były nieprzejezdne z powodu połamanych drzew. Największą sensację wywołał jednak widok Wolbromia po przejściu burzy. Zdjęcia udostępnione w internecie przez mieszkańców wyglądają tak, jakby zostały wykonane zimą. Grad spadł wyjątkowo obficie, a jego objętość szacuje się na około 3 cm. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="709" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FKataklizmyPLWR%2Fposts%2Fpfbid0vff7oKqmch7cGwn3jw63MWY5kHCFNg3SHH3rW3EvdwHFwDBc8KHdhHyopECnTYpVl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Zima zaskoczyła kierowców w lipcu Z relacji mieszkańców wynika, że anomalia pogoda dotknęła nie tylko Wolbrom, ale też Chrzanów i Zakopane. W tych miastach również doszło do podtopień. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał dla południowych regionów Małopolski oraz Podkarpacia ostrzeżenia drugiego i trzeciego stopnia. Burze przeszły nad woj. podkarpackim w weekend. Jedne z największych szkód w regionie zanotowano w Mielcu. – Dziś około godz. 13:55 przez #Zakopane przeszła superkomórka burzowa, generując opady dużego gradu oraz intensywne opady deszczu, które doprowadziły do lokalnych zalań i podtopień posesji. [...] Kolejne burze tworzą się i przechodzą na Podhalu, w Beskidzie Żywieckim, w rejonie Tatr i w Bieszczadach. Burze przynosić będą przede wszystkim ulewne opady deszczu. Apelujemy o ostrożność w tych regionach Polski! – pisali w poniedziałek Polscy Łowcy Burz w serwisie X. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Globalne ocieplenie na świecie Globalne ocieplenie to temat podejmowany coraz częściej nie tylko przez klimatologów i aktywistów, ale także polityków. To dlatego, że zjawisko charakteryzują nieoczywiste skutki wykraczające poza zmiany klimatu i podnoszenie się poziomu mórz. Globalne ocieplenie wpływa na czas kwitnienia roślin, migracje ptaków i cykle życiowe owadów, co może zaburzyć równowagę ekosystemów. Na przykład wcześniejsze kwitnienie roślin może oznaczać, że nie będą one zsynchronizowane z migracjami zapylaczy. Zmiany klimatu mogą także rozszerzać zasięg występowania chorób przenoszonych przez owady, takich jak malaria czy denga. Dzieje się tak dlatego, że komary, kleszcze i inne wektory coraz lepiej radzą sobie w nowych, wcześniej zbyt chłodnych dla nich, regionach. Zmieniające się wzorce opadów mogą prowadzić do suszy w jednych regionach i powodzi w innych, co wpływa na dostępność wody pitnej i rolniczej. Tzw. kryzysy wodne dotyczą także nie tylko najbiedniejszych wiosek, ale też dużych aglomeracji miejskich. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najdłuższy dzień w roku nie zawsze jest dokładnie 21 czerwca. W 2024 r. wypada wcześniej
Przesilenie letnie zdarza się raz w roku. 21 czerwca słońce osiąga najwyższy i najbardziej wysunięty na północ punkt na niebie. Czyli znajduje się bezpośrednio nad Zwrotnikiem Raka na półkuli północnej. Jednak w tym roku najdłuższy dzień w roku przypada wcześniej, bo już 20 czerwca.
W tym artykule: Najdłuższy dzień w roku 2024 Przesilenie letnie 2024 Pozycja Ziemi względem Słońca Ciekawostki o najdłuższym dniu Najdłuższy dzień na innych planetach Dlaczego liczba godzin, w czasie których Słońce rozjaśnia niebo nad naszymi głowami nie jest stała? Dzieje się tak, ponieważ oś Ziemi jest nachylona o około 23,5 stopnia w stosunku do płaszczyzny orbity wokół Słońca. Słońce w najwyższym punkcie na niebie oznacza, że promienie słoneczne padają na powierzchnię Ziemi pod bardziej bezpośrednim kątem, co skutkuje dłuższymi dniami i krótszymi nocami. Natomiast nachylenie osi Ziemi w stosunku do płaszczyzny orbity Słońca jest również przyczyną zmieniających się pór roku na naszej planecie. Najdłuższy dzień w roku 2024 Najdłuższy dzień w roku 2024 to 20 czerwca. W Polsce będzie średnio trwać 16 godzin i 46 minut. Jest to o 9 godzin i 7 minut dłużej od najkrótszego dnia w roku 2023, który przypadał 22 grudnia. Na północy kraju, np. w Jastrzębiej Górze będzie dłuższy – 17 godzin i 21 minut. Na południu, np. w Ustrzykach Górnych, krótszy – tylko 16 godzin i 13 minut. Przesilenie letnie to jedyny dzień w roku, kiedy wszystkie miejsca za kołem podbiegunowym doświadczają nieprzerwanego okresu światła dziennego przez 24 godziny. Określa się to mianem dnia polarnego. Jednak ze względu na refrakcję atmosferyczną Słońce o północy jest widoczne przez kilka dni przed i podczas przesilenia czerwcowego z obszarów znajdujących się nawet 97 kilometrów na południe od koła podbiegunowego. W miarę przesuwania się na północ od koła podbiegunowego liczba dni ze Słońcem o północy wzrasta. Rok przestępny uchronił naszą cywilizację przed chaosem. Ale w przyszłości znów pojawi się problem Przez stulecia ludzie starali się zsynchronizować kalendarze cywilne, religijne i rolnicze z rokiem słonecznym. Dodanie roku przestępnego rozwiązało problem, ale tylko na następne 3300 lat. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rok-przestepny-uchronil-nasza-cywilizacje-przed-chaosem-ale-w-przyszlosci-znow-pojawi-sie-problem-fot-shutterstock-7998647.jpg" width="938" height="626" alt="Rok przestępny uchronił naszą cywilizację przed chaosem. Ale w przyszłości znów pojawi się problem (fot. Shutterstock)" title="Rok przestępny uchronił naszą cywilizację przed chaosem. Ale w przyszłości znów pojawi się problem (fot. Shutterstock)" /> W wielu kulturach półkuli północnej najdłuższy dzień w roku jest tradycyjnie uważany za środek sezonu letniego. Obchody Nocy Świętojańskiej w okolicach przesilenia letniego na północy są powszechne w wielu europejskich krajach. Podczas gdy na półkuli północnej świętujemy najdłuższy dzień w roku pod względem światła dziennego, na półkuli południowej jest to najkrótszy dzień w roku. Czyli przesilenie zimowe. Przesilenie letnie 2024 W kategoriach astronomicznych przesilenie letnie oznacza koniec wiosny i początek lata na półkuli północnej. Lato zakończy się równonocą jesienną, która w tym roku przypada na niedzielę 22 września. W dniu przesilenia letniego Słońce osiąga swoją najbardziej wysuniętą na północ pozycję, widzianą z Ziemi. W tym momencie jego zenit nie przesuwa się na północ ani na południe, jak podczas większości innych dni w roku, ale stoi nieruchomo na Zwrotniku Raka. Następnie odwraca kierunek i ponownie zaczyna poruszać się na południe. Słońce w najwyższym punkcie na niebie oznacza, że promienie słoneczne padają na powierzchnię Ziemi pod bardziej bezpośrednim kątem, co skutkuje dłuższymi dniami i krótszymi nocami. Astronomowie i naukowcy używają daty przesilenia czerwcowego do oznaczenia początku lata na półkuli północnej i zimy na półkuli południowej. Z kolei dla meteorologów lato zaczyna się prawie trzy tygodnie wcześniej, bo już 1 czerwca. W 2024 roku przesilenie letnie rozpocznie się 20 czerwca o godzinie 22:50. Bo chociaż to 21 czerwca uznaje się za datę przesilenia, może ono zdarzyć w dowolnym momencie między 20 a 22 czerwca. Przesilenia 22 czerwca zdarzają się rzadko. Ostatnie przesilenie 22 czerwca według czasu UTC miało miejsce w 1975 roku, a kolejnego nie będzie aż do 2203 roku. Pozycja Ziemi względem Słońca Można by pomyśleć, że skoro na półkuli północnej jest lato, to właśnie w tej chwili Ziemia jest najbliżej Słońca. Ale jest odwrotnie. O tej porze roku Ziemia znajduje się najdalej od Słońca. W rzeczywistości Ziemia znajdzie się w swoim aphelium kilka tygodni po przesileniu czerwcowym. Odległość Ziemi od Słońca ma bardzo mały wpływ na pory roku. Zamiast tego to nachylenie osi obrotu Ziemi tworzy pory roku. Kierunek nachylenia Ziemi nie zmienia się, gdy Ziemia okrąża Słońce. Obie półkule są przez cały czas ustawione w tym samym kierunku w przestrzeni. To, co zmienia się, gdy Ziemia krąży wokół Słońca, to położenie półkul w stosunku do Słońca. Półkula północna jest zwrócona w stronę Słońca podczas przesilenia czerwcowego, doświadczając w ten sposób lata. Półkula południowa odchyla się od Słońca i dlatego w tym czasie cieszy się zimą. Ciekawostki o najdłuższym dniu Mimo że przesilenie letnie jest najdłuższym dniem na półkuli północnej, w większości miejsc nie wiąże się to z wyjątkowo wczesnym wschodem Słońca. Najwcześniejszy wschód Słońca ma miejsce kilka dni wcześniej. Natomiast najpóźniejszy zachód słońca – w dniu przesilenia czerwcowego. Na półkuli południowej, gdzie ten dzień oznacza przesilenie zimowe, najwcześniejszy zachód słońca ma miejsce kilka dni przed przesileniem, a najpóźniejszy wschód słońca kilka dni po nim. Dzieje się tak z powodu braku równowagi między czasem mierzonym za pomocą zegarów a czasem mierzonym przez zegar słoneczny. Stonehenge jednak nie było kalendarzem? Naukowcy obalają teorię, że budowla służyła do mierzenia czasu Najsłynniejsza budowla megalityczna dobrze strzeże swoich tajemnic. Mimo setek lat badań nadal nie wiadomo, do czego służyła. Najnowsza teoria – że Stonehenge było wielkim kamiennym kalen... Najdłuższy dzień w roku nie jest jednocześnie najcieplejszym dniem. W rzeczywistości najgorętszy dzień w roku na półkuli północnej zwykle przypada na kilka tygodni, a czasem miesięcy po przesileniu. Dzieje się tak, ponieważ ogrzanie oceanów i lądów wymaga czasu. Najdłuższy dzień na innych planetach A jak to wygląda na innych planetach Układu Słonecznego? Najdłużej wokół własnej osi obraca się Wenus. Trwa to aż 243 ziemskie dni. Połowa tej liczby przypada na dzień, druga część na noc. Mimo tego, że planeta jest bliżej Słońca niż Ziemia, a dzień jest długi, to ze względu na bardzo gęstą atmosferę do powierzchni Wenus dociera zaledwie około 10 proc. światła, jakie dociera do Ziemi. Również na Marsie dzień jest dłuższy od ziemskiego, lecz zaledwie o około godzinę. A co z najbliższą Słońcu planetą? Jeden merkuriański dzień – czyli tyle, ile potrzebuje Merkury, by obrócić się wokół własnej osi – to 59 ziemskich dni. Z powierzchni Merkurego Słońce wydawałoby się ponad trzy razy większe niż widziane z Ziemi, a światło słoneczne byłoby aż siedem razy jaśniejsze. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Gdzie na wakacje w lipcu? Wybierz miejsca, w których latem nie ma upałów
Gdzie na wakacje bez upałów? Nie wszędzie w Europie najbliższe tygodnie upłynął pod znakiem wysokich temperatur.
W tym artykule: Gdzie na wakacje bez upałów: Wyspy Kanaryjskie Wakacje w Gruzji Islandia w lipcu Kraje bałtyckie i Finlandia City break w Sztokholmie Pod koniec czerwca do Polski dotarła fala upałów. Średnia temperatura powietrza w kraju za dnia wynosi około 30 stopni Celsjusza. Taka pogoda jest szczególnie uciążliwa w mieście, gdzie zieleni jest mniej. W weekendy z kolei miejskie kąpieliska przeżywają oblężenie. Gdzie na wakacje i gdzie szukać schronienia przed upałami? Polacy chętnie wyjeżdżają do Grecji, Turcji czy Egiptu właśnie w lipcu i sierpniu, a wtedy miejscowe termometry nierzadko wskazują nawet 40 kresek. O ile spędzamy cały dzień nad morzem, upał jest do zniesienia. Trudno jednak mieć przyjemność ze zwiedzania okolicznych atrakcji, kiedy z ciała dosłownie spływa pot i krem z filtrem. Jeśli chcemy wypocząć i połączyć plażowanie ze eksplorowaniem miasteczek albo po prostu schronić się przed upałem, warto rozważyć kierunki, o których nie zawsze myślimy w pierwszej kolejności. Gdzie na wakacje bez upałów: Wyspy Kanaryjskie Wyspy Kanaryjskie absolutnie nie należą do niszowych kierunków wakacyjnych. Polacy co roku tłumnie wykupują wycieczki na Gran Canarię, Teneryfę czy Fuerteventurę. W porównaniu z innymi wyspami w Europie, na Kanarach nie doświadczymy jednak tak silnych upałów. Według prognoz pogody na lipiec 2022 zarówno w Morro Jable (Fuerteventura), jak i Las Palmas (Gran Canaria) temperatury będą wahać się od 20 do około 25 stopni Celsjusza. Wystarczająco, żeby zarumienić się na plaży, a następnego dnia ruszyć rowerem na wycieczkę. Wyspy Kanaryjskie są znane nie tylko z malowniczych plaż, ale też przepięknych widoków w interiorze. Góry i wulkany zobaczymy jadąc rowerem i autem, lub wybierając jeden ze szlaków hikingowych. Nawet przy takich temperaturach do plecaka obowiązkowo trzeba zabrać bidon z wodą. Wakacje w Gruzji Gruzja to marzenie niejednego miłośnika podróży. Po pandemii nareszcie można je spełnić. Polskie biura podróży oferują wczasy w kultowym Batumi i sąsiednich kurortach. Mimo że Gruzja graniczy z Turcją, klimat jest tam nieco łagodniejszy. Wystarczy porównać prognozy pogody na lipiec dla Antalyi i wspomnianego Batumi. W tureckim kurorcie temperatury mogą sięgnąć nawet 33 stopni Celsjusza, a na gruzińskim wybrzeżu maksymalnie 22. To zasługa między innymi bryzy znad Morza Czarnego. Kilka stopni więcej w lipcu pokażą termometry w chętnie odwiedzanych przez turystów Kutaisi i Tbilisi. Będąc w Gruzji dobrze wychylić nos poza utarte szlaki i zaznać słynnej gościnności lokalsów w mniejszych miejscowościach i wioskach. Polacy cieszą sympatią wśród Gruzinów. Islandia w lipcu Islandia cieszy się ogromną popularnością przez cały rok, ale każda pora roku ma tam swoje wady i zalety. Pogoda na Islandii nie jest co prawda przewidywalna, ale w lipcu, a więc w krótkie islandzkie lato, nie powinniśmy trafić na cały tydzień deszczu czy temperatur poniżej 20 stopni Celsjusza. Łatwiej będzie więc zaplanować wyjazd niż przykładowo w marcu. Oczywiście to nie wyspa do plażowania, ale i tu można, a nawet trzeba zażywać kąpieli. Najlepiej w gorących źródłach, a tych na Islandii nie brakuje. Najbardziej znane uzdrowisko geotermalne to Blue Lagoon. Jest położone niecałe 50 km na południowy wschód do Reykjaviku. Kraje bałtyckie i Finlandia Im dalej na północ, tym chłodniej. Dobrym pomysłem na wakacje z dala od upałów jest podróż przez kraje bałtyckie: Litwę, Łotwę i Estonię. O ile część Polaków zna Wilno, o tyle Ryga czy Tallin są nam już o mniej znane. Te stosunkowo niewielkie stolice można zwiedzać w jeden dzień. Co zrobić z resztą czasu? Na przykład sprawdzić, jak zmienia się linia brzegowa Morza Bałtyckiego. Nadbałtycka podróż nie musi kończyć się na Estonii. Z Tallina kursują promy do Helsinek. Rejs trwa 2 godziny z minutami. City break w Sztokholmie Z różnych powodów nie wszyscy mogą sobie pozwolić na tygodniowy urlop za granicą. Rozwiązaniem są 2-3 dniowe city breaki. Oryginalny kierunek na lato? Sztokholm. W stolicy Szwecji upały nam nie grożą, co nie oznacza, że zmarzniemy. Kolejny argument, za to wydatki. W odróżnieniu od innych skandynawskich krajów, w Szwecji jest taniej. Do Sztokholmu z Polski latają też tanie linie lotnicze. Przy odrobinie szczęścia za lot w dwie strony z Gdańska, Wrocławia lub Warszawy zapłacimy poniżej 100 zł.
Tysiące ludzi przyjechały pod Stonehenge świętować przesilenie letnie. Wśród nich druidzi i poganie
Stonehenge to nie tylko zabytek i historyczna zagwozdka, ale też miejsce kultu dla tysięcy ludzi uważających się za współczesnych druidów. Pierwszy raz od pandemii tłumy uczciły najdłuższy dzień w roku wokół słynnych megalitów.
W tym artykule: Przesilenie letnie wokół Stonehege Druidzi i Stonehenge Noc Kupały w krajach słowiańskich Stonehenge to jedna z najbardziej znanych budowli megalitycznych na świecie. Mimo że jej zastosowanie do dziś zastanawia naukowców, poganie i współcześni druidzi podtrzymują, że kamienne kręgi miały mistyczne przeznaczenie. Starożytny obiekt traktują jak miejsce kultu. Przesilenie letnie wokół Stonehege Podczas tegorocznego przesilenia letniego pierwszy raz od wybuchu pandemii wokół Stonehenge zgromadziły się tysiące ludzi. Wspólnie obejrzeli wschód słońca i uczcili najdłuższy dzień w roku. Pod miasto Salisbury przyjechali nie tylko poganie i druidzi, ale też ciekawscy turyści – niektórzy zza granicy. Uroczystościom tradycyjnie już przewodził starszy druid, król Arthur Pendragon. Wybór Stonehenge na miejsce świętowania przesilenia letniego nie jest przypadkowy. Kamienne kręgi zaprojektowano tak, aby współgrały z ruchem słońca. Stojąc pomiędzy megalitami w najdłuższy dzień w roku można zauważyć, jak słońce wschodzi na lewo od dużego kamienia stojącego poza kręgiem – nazywa się go Heel Stone. Ruch gwiazdy widać przez szczelinę między kamieniami tworzącymi główną konstrukcję. Tegoroczne świętowanie było wyjątkowe. W 2021 i 2020 r. festiwal został odwołany z powodu pandemicznych obostrzeń. Mimo że letnie przesilenie wypadło w tym roku na tygodniu, ponad 6 tysięcy ludzi zamiast pracy lub szkoły wybrało wspólne zgromadzenie wokół megalitów. Na miejscu nie zabrakło muzyki granej na żywo, wianków i kocyków. Wszystko to może wydawać się niestosowne, zwłaszcza, że w przewodnikach Stonehenge stoi zazwyczaj samotnie. Tymczasem w najdłuższy dzień w roku tłumy ludzie dotykali kamieni, a nawet przytulali się do nich. Oczywiście przebiegało to z należytym szacunkiem. Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge? Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej. Druidzi i Stonehenge Druidzi oraz poganie często podkreślają swoje przywiązanie i szacunek do Stonehenge. Niedawno skrytykowali wyświetlenie wizerunku królowej Elżbiety II na ośmiu masywnych kamieniach. Iluminacja była zapowiedzią obchodów platynowego jubileuszu monarchini. W mediach społecznościowych szybko pojawiły się głosy krytyki. Internauci wskazywali na brak związku między królową, będąca głową Kościoła anglikańskiego, a megalitami, które pojawiły się Wyspach Brytyjskich na długo przed początkiem chrześcijaństwa. View oEmbed on the source website Wokół Stonehenge równie hucznie co letnie przesilenie świętuje się też przesilenie zimowe. W tym roku wypada ono dokładnie 21 grudnia o 22:47 czasu brytyjskiego. Słowiańskie Boże Narodzenie. Czym były Szczodre Gody? Większość z nas może nie zdawać sobie sprawy, że wiele polskich tradycji chrześcijańskich pochodzi z wierzeń i obrzędów słowiańskich. Szczodre Gody to święto, podczas którego celebr... Noc Kupały w krajach słowiańskich W części krajów słowiańskich, w tym Polsce, obchodzono Noc Kupały. Około X-XI w. pogańskie tradycje zaczęły być łączne z chrześcijańskimi wierzeniami. W ten sposób Kościół chciał przynajmniej częściowo zmienić charakter święta. Stąd też do dziś zachowała się tzw. noc świętojańska, czyli wspomnienie świętego Jana Chrzciciela. Pierwotnie Noc Kupały była jednak czasem magii i wróżb. Jedną z tradycji zarezerwowanych dla panien było wrzucanie do rzeki wianków ze świecą. Wyłowienie przez kawalera było zapowiedzią szybkiego zamążpójście, z kolei zatonięcie, staropanieństwa. Obecnie z okazji przesilenia letniego w niektórych polskich miastach organizowane są tzw. wianki, czyli koncerty i pokazy fajerwerków. Inne kupalne zwyczaje to poszukiwania kwiaty paproci, kąpiele w rzece (ale dopiero po zmroku) czy skakanie przez ogniska. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.