Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
Szwedzi przoduja w konsumpcji kawy na świecie. Średnio każdy z nich zużywa nawet 9 kg ziaren rocznie, co daje 3 kawy dziennie… to ponad trzykrotność tego, co pije przeciętny Polak. Wynika to ze skandynawskiej kultury fika, czyli rytualnej przerwy na kawę i przekąskę. Jednak raport WWF donosi, że ma ona większy wpływ na środowisko niż jedzenie wołowiny.
Kawa w Szwecji leje się litrami. W Sztokholmie na każdym kroku znajdziemy przytulną knajpkę zapraszającą ciepłym światłem, z której unosi się charakterystyczny zapach cynamonu i palonych ziaren. Okazuje się, że miłość Skandynawów do kawy wywiera ogromny, negatywny wpływ na lasy Amazonii, który do tej pory był pomijany. Szwedzi piją ogromne ilości kawy Mieszkańcy Sztokholmu słyną ze swojej kultury fika – przerw na kawę z ciastkiem, która jest ważnym elementem codziennego życia. Za tą sympatyczną tradycją kryje się jednak wyzwanie środowiskowe, bo większość kawy pochodzi z plantacji w Ameryce Południowej, gdzie ekspansja upraw stanowi jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów leśnych. A Szwedzi wypijają dużo kawy. Tradycja ich przerwy kawowej wywodzi się ze szwedzkiej kultury pracy rolniczej – tamtejsi rolnicy mieli wyznaczone godziny, w których mogli odpoczywać od obowiązków, a wspólne celebrowanie tych przerw doprowadziło fikę do jej dzisiejszej formy. W spożyciu kawy Szwedów wyprzedzają jednak… inne skandynawskie nacje, np. Finlandia, gdzie spożycie wynosi 12 kg na osobę (przypomnijmy, że w Szwecji jest to około 8–9 kg). To jednak dane ze Szwecji pozwalają nam poznać dokładny wpływ spożycia kawy na środowisko. To także bardziej ludny kraj, więc ich sumaryczny wpływ jest większy. Kawa największym zagrożeniem dla Amazonii według raportu WWF Nowy raport WWF opracowany we współpracy z Chalmers University of Technology oraz Stockholm Environment Insitute ujawnił niepokojące dane: szwedzka konsupcja kawy wyprzedziła import wołowiny jako główny czynnik wpływający na wylesianie Amazonii. Dokument „Amazon Footprint Report 2025” został opublikowany w związku ze szczytem klimatycznym COP30 i prezentuje najdokładniejszą do tej pory analizę przyczyń niszczenia lasów tropikalnych. W raporcie podkreślono, że chociaż głównym czynnikiem wylesiania w regionie Amazonii jest lokalna hodowla bydła i uprawa soi, w przypadku Szwecji prym wiedzie importowana kawa. Jej konsumpcja przyczynia się do wycinki nawet 331 hektarów lasów deszczowych rocznie, podczas gdy wołowiny – 236 hektarów. Kawa każdego roku usuwa lasy o powierzchni 463 boisk piłkarskich. Według prof, Martina Perssona, jednego z autorów raportu, do tej pory większość uwagi skupiała się na produkcji soi i mięsa na wylesianie, a kawa stała się ukrytym czynnikiem zniszczeń i umknęła uwadze badaczy. W latach 2018–2022 Amazonia straciła łącznie 8,6 mln hektarów lasów deszczowych – obszar większy niż terytorium Austrii. Chociaż globalnie największym czynnikiem wylesiania nadal pozostaje ekspansja pastwisk pod hodowlę bydła, to w krajach rozwiniętych (a takim jest przecież Szwecja) spożycie kawy jest głównym czynnikiem wpływającym na niszczenie „Zielonych Płuc Ziemi”. Czy należy zrezygnować z picia kawy? Z raportu wynikałoby, że osoby, którym zależy na losie planety, powinny zrezygnować z picia kawy – tak jak wiele z nich rezygnuje z jedzenia wołowiny. Sytuacja może być jednak nieco prostsza i nie wymusza odmawiania sobie czegokolwiek. Przełomową zmianą w ochronie lasów deszczowych ma być unijne rozporządzenie EUDR, które wejdzie w życie 30 grudnia 2025. Nowe prawo wprowadza obowiązek dla producentów i importerów, by dowieść, że sprowadzane do Unii Europejskiej produkty nie przyczyniły się do wylesiania ani degradacji lasów. Co istotne, rozporządzenie obejmuje nie tylko kawę i wołowinę, ale także soję, kakao, olej palmowy, drewno oraz kauczuk. Każdy podmiot w łańcuchu dostaw będzie musiał udokumentować pochodzenie surowców i zapewnić, że są one „deforestation-free”. Dla konsumentów oznacza to, że już niebawem zakupy w UE staną się bardziej przejrzyste i bezpieczne dla środowiska. Jaką kawę wybrać? To kolejny certyfikat, który pomoże wybierać taką kawę, którą będzie można cieszyć się bez wyrzutów sumienia. Na razie konsumenci mogą postawić na produkty oznaczone „Rainforest Alliance”, czyli certyfikatem przyznawanym plantacjom spełniającym rygorystyczne normy ochrony środowiska oraz społecznej odpowiedzialności. Warto szukać go na opakowaniach kawy i upewnić się, na jakich ziarnach pracuje nasza ulubiona kawiarnia. Źródło: WWF, The Guardian Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Raflezja, największy kwiat świata, cuchnie, by wabić muchy. Ludzi zaś przyciąga wyglądem i rozmiarami
Największy kwiat świata jest rośliną z krainy osobliwości, ekstremalną i paradoksalną. W tropikalnym lesie deszczowym czasem nie sposób jej zauważyć, a czasem trudno przeoczyć. Wszystko zależy od tego, w jakiej fazie cyklu rozwojowego się znajduje.
W tym artykule: Cykl rozwojowy raflezji Jak wygląda największy kwiat świata Kto jest odkrywcą Zagrożenia dla przetrwania Uprawa prawie niemożliwa Światełko w tunelu Genetyczna ciekawostka Zacznijmy od tego, że raflezja Arnolda, mimo iż jest ogromnych rozmiarów – osiąga metr średnicy i wagę do 10 kg – nie ma korzeni, łodygi ani liści. Z punktu widzenia obserwatora cała roślina jest jedynie pojedynczym kwiatem. To zresztą największy kwiat świata. Jak zatem się odżywia i funkcjonuje? Pasożytuje na pnączu z rodzaju Tetrastigma, należącym do rodziny winoroślowatych, spokrewnionym z winoroślą. Cykl rozwojowy raflezji A zatem największy kwiat świata sam nie prowadzi fotosyntezy. Początki procesu wzrostu rośliny nie są jeszcze w pełni poznane, ale rośnie kosztem żywiciela. W pierwszej fazie rozwoju jest niewidoczna – ma jedynie formę włókien przerastających tkanki gospodarza. Jak długo rozwija się przed etapem pąka, tak naprawdę nie wiemy. W końcu jednak na łodydze pnącza wykształca się obcy pąk, co może trwać dobrych kilkanaście miesięcy. Pąk ów przypomina główkę kapusty i osiąga ok. 30 cm średnicy. Gdy wreszcie dochodzi do jego pęknięcia, w ciągu jednego–dwóch dni rozwija się zeń gigantyczny pomarańczowy, pięciopłatkowy kwiat. Jak wygląda największy kwiat świata Struktura ta nie dość, że potrafi mieć metr średnicy, to jeszcze cuchnie padliną. Płatki są cętkowane plamkami w jasnym kolorze i pokryte guzkami czy wzgórkami. Otaczają płaski dysk, z którego prostopadle wyrastają masywne „kolce”. W środku owego dysku roślina utrzymuje płynny pyłek, stanowiący wabik przyciągający zapylające raflezję muchówki. Mięsistość płatków i ich kolor też mają wprowadzać w błąd owady, sugerując im górę mięsa. Raflezja kwitnie przez 5–7 dni, po czym zamienia się w coś w rodzaju kałuży czarnej mazi, która z czasem zasycha. Pojedynczy kwiat jest jednopłciowy, męski lub żeński. Może ważyć nawet ponad 10 kg i z tego powodu oczywiście leży na ziemi. Ale skoro jest kwiat, to jest i owoc – stosunkowo niewielki, okrągły i gładki. Zjadają go wiewiórki i ptaki, rozsiewając przy okazji nasiona rośliny. Nie jest do końca jasne, jak nasionka przenoszone przez mrówki czy drobne zwierzęta dostają się do potem do tkanek żywiciela. Prawdopodobnie gdy upadną przy jego korzeniach, wypuszczają pierwsze włókna, które dokonują inwazji na pnącze przez drobne uszkodzenia kory. Kto jest odkrywcą Wiele popularnych źródeł podaje, że raflezja dla zachodniej nauki odkryta została przez Sir Thomasa Stamforda Rafflesa, oficjela Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, przyrodnika z zamiłowania, oraz dr. Josepha Arnolda, członka brytyjskiego towarzystwa naukowego Royal Society. Panowie ci w trakcie wspólnej wyprawy do interioru Sumatry w 1818 r. znaleźli ów największy kwiat świata. Doktor Arnold wkrótce po zakończeniu wyprawy zmarł, a kwiat do naukowego rejestru zgłosił dopiero w 1821 r. Robert Brown. Nazwiska obu odkrywców zostały zaś upamiętnione w nazwie rośliny. Prawdopodobnie jednak prawdziwym odkrywcą raflezji (choć akurat nie gatunku Rafflesia arnoldii) był francuski botanik Louis-Auguste Deschamps, który natknął się na nie na Jawie w latach 90. XVIII w. i opisał jako pierwszy. Jego notatki jednak zaginęły, czy też, jak mówią niektóre źródła, zostały przejęte przez Brytyjczyków. Tak czy inaczej, nie wykorzystał on swojego prawa do nadania kwiatowi nazwy. Zagrożenia dla przetrwania Największym problemem roślin z rodzaju raflezja jest utrata siedlisk. Lasy Południowo-Wschodniej Azji znikają bowiem w błyskawicznym tempie. Inną przeciwnością jest rzadkość występowania i krótki okres kwitnienia. Jeśli dodamy do tego, że kwiaty są nieliczne, a pyłek musi zostać przeniesiony z egzemplarza żeńskiego na męski w ciągu tygodnia, czas na zapylanie staje się bardzo krótki. Jakby tego było mało, pąki są zbierane przez ludność rdzenną, dla której jest ona naturalnym medykamentem. Lasy tropikalne odrastają w zaskakująco szybkim tempie. Efekty widać już po 10 latach Badacze odkryli, że lasy tropikalne szybko się regenerują. Co to oznacza dla świata? Uprawa prawie niemożliwa Raflezje są bardzo kapryśnie. Kwitną rzadko i nieregularnie. Jak dotychczas nie udaje się ich hodowla w warunkach kontrolowanych. Rozwijają się tylko na stanowiskach, które same wybiorą. Biologia rośliny nie została jeszcze dogłębnie poznana. Według badaczy niektóre populacje liczą zaledwie kilkaset osobników. Można więc spokojnie założyć, że nie wszystkie gatunki zostały już odkryte. Badanie międzynarodowego zespołu ekspertów, m.in. z brytyjskiego Oksfordzkiego Ogrodu Botanicznego, którego wyniki opublikowano w roku 2023, wykazało, że wszystkie 42 znane gatunki raflezji są narażone na wyginięcie. Z tego 25 zagrożonych jest krytycznie. Mimo to znakomita większość z nich nie jest objęta ochroną. Tylko jeden figuruje w czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody. Trzeba tu podkreślić, że choć nie wszystkie gatunki raflezji są wielkości R. arnoldii, to wszystkie mają imponujące rozmiary. Budowa kwiatów i ich kolorystyka są bardzo podobne. Sytuacja raflezji doskonale pokazuje, że ochrona roślin jest traktowana po macoszemu w stosunku do działań podejmowanych dla ochrony zwierząt. I to zła wiadomość dla tych roślin. Wiele raflezji występuje na stosunkowo niewielkich terytoriach. Z reguły tylko na jednej wyspie. Niektóre znaleziono tylko raz. Natomiast aż 67 proc. terenów występowania raflezji może w najbliższym czasie zostać wylesione i zamienione w użytki rolne, zazwyczaj plantacje palmy olejowej. W ich oczach odbija się ludzkość. Orangutany mają "kulturę". Możemy nie zdążyć jej poznać W tym samym czasie, gdy naukowcom udaje się odkrywać coraz to nowe zaskakujące fakty na temat życia orangutanów, przyszłość tych rudych małp staje pod znakiem zapytania. Światełko w tunelu Zachowaniu stanowisk raflezji może sprzyjać fakt, że ze względu na swoją niezwykłość ma ona potencjał, by stać się przyciągającą turystów rośliną ikoniczną. Czymś na kształt wielkich kotów w świecie zwierząt. Zwłaszcza, że jej odnalezienie też nie jest łatwe i przypomina trochę tropienie dzikiego zwierzęcia. Najlepsza jest w tym oczywiście ludność rdzenna, dla której takie zadanie może stanowić ważne źródło dochodów. Coraz lepiej poznajemy też biologię rośliny i jest nadzieja, że poprawi to wyniki hodowli raflezji. Badacze wciąż pracują nad skutecznymi sposobami ich rozmnażania. Na przykład w Ogrodzie Botanicznym w indonezyjskim Bogor Sofi Mursidawati po latach prób udało się rozmnożyć raflezję. Ale ponieważ nie doszło do zakwitnięcia co najmniej dwóch egzemplarzy w tym samym czasie, nie wystąpiło też zapylenie (przyczyną było obumieranie zdecydowanej większości pąków). Badacze nie zdołali więc uzyskać hodowlanej populacji. Genetyczna ciekawostka Prof. Charles Davis z Harwardu odkrył, że raflezja od swojego żywiciela pobiera nie tylko wodę i składniki odżywcze, ale także… geny. Jest to zatem tzw. poziomy transfer genów, który dotychczas znaliśmy tylko z organizmów znacznie prostszych, z niższych poziomów biologicznego życia, takich jak np. bakterie. Być może to genetyczne upodabnianie zwiększa sprawność raflezji w wymuszonej przez nią „współpracy" z pnączem.
115 okruchów raju. Seszele to esencja tropikalnych wakacji
Choć wydaje się kierunkiem wyłącznie luksusowym, archipelag Seszeli można odkrywać na różne sposoby - także z mniej zasobnym portfelem. Oto kilka możliwości.
W tym artykule: Seszele – podstawowe informacje Seszele - co zobaczyć? Seszele w wersji luksusowej Seszele - Informacje praktyczne Niezależnie od tego czy wybierzemy się na Seszele na własną rękę, czy z pośrednictwem biura podróży, to kierunek wbrew pozorom całkiem dostępny. Na archipelagu nie brakuje luksusowych ośrodków, zajmujących często całe wyspy. Ale i podróż bardziej "budżetowa" i zorganizowana od A do Z samodzielnie, jest całkiem realna. Seszele – podstawowe informacje Szeszele to archipelag 115 wysp leżący na Oceanie Indyjskim, około 1600 km od wschodniego wybrzeża Afryki. Najbliższy stały ląd to wybrzeża Somalii i Kenii. Najbliższe wyspy - Madagaskar i archipelag Komorów. Archipelag jest także państwem, które formalnie nazywa się Republika Seszeli. Największe atrakcje Seszeli to tropikalny klimat (24-30 st. C. przez cały rok), wspaniałe plaże, rafy koralowe i niemal nieskażona natura. Większość wysp, nawet najgęściej zaludnioną i największą Mahe, wciąż porastają połacie wilgotnego lasu równikowego. Tylko 33 spośród 115 wysp są zamieszkane. Ale większość życia skupia się na zaledwie 4 wyspach: Mahe, oraz Praslin, La Digue i Silhouette. Seszele, poza Mahe o powierzchni 144 kilometrów kwadratowych, są bardzo niewielkie. Na La Digue, która ma tylko 10 kilometrów kwadratowych nawet nie wolno poruszać się samochodem. Na Mahe mieszka ponad 80% całej ludności Seszeli, tam też znajduje się stolica – Victoria. Niedaleko niej znajduje się główne lotnisko. To właśnie ono jest punktem, gdzie dolatują wszystkie międzynarodowe loty rejsowe. Oto 5 powodów, dlaczego warto porwać się na Seszele Tanio nie jest, a skoro mamy wydać sporą sumę, potrzebujemy żelaznych argumentów. Seszele - co zobaczyć? Największą atrakcją archipelagu są bajecznie piękne plaże, niektóre przyozdobione granitowymi skałami i głazami o fantazyjnych kształtach. Warto zobaczyć ich kilka, odwiedzając kilka wysp. Najbardziej znana i najczęściej fotografowana plaża na Seszelach to Anse Source d’Argent na wyspie La Digue. To miejsce o nierzeczywistym wręcz pięknie, które trzeba odwiedzić koniecznie. Inne słynne seszelskie plaże to m.in.: Anse Georgette i Anse Lazio na wyspie Praslin Grand Anse i Anse Cocos na La Digue Anse Intendance i Beau Vallon na Mahe Ponadto warto odwiedzić Park Narodowy Praslin. Obejmuje 324 hektary lasu równikowego na wyspie o tej samej nazwie. Jego najcenniejsza część to wpisany na listę UNESCO rezerwat Vallee de Mai (Dolina Mai). To miejsce, które śmiało można określić jako raj na ziemi. Gęsta, tropikalna roślinność urozmaicona jest wodospadami i strumieniami. To także miejsce występowania endemicznych lub bardzo rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Np. lodoicji seszelskiej – urodziwej palmy posiadającej największe nasiona na świecie, występującej tylko tutaj oraz na wysepce Curieuse. Na Seszelach jest w sumie 8 parków narodowych: 3 lądowe i 5 morskich.Warto też pochodzić po kolorowej Victorii, zwanej czasem „najmniejszą stolicą świata” oraz objechać na rowerze wysepkę La Digue. Ma największe nasiona na świecie i rośnie tylko na dwóch wyspach. Jakie jeszcze sekrety kryje to drzewo? Lodoicja seszelska znana jest dzięki swoim gigantycznym nasionom o nietypowym kształcie. Przypominają kobiece biodra. Palma ta jest bliska wyginięcia. Na szczęście właśnie okazało się, ż... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ma-najwieksze-nasiona-na-swiecie-i-rosnie-tylko-na-dwoch-wyspach-jakie-jeszcze-sekrety-kryje-to-drzewo-fot-shutterstock-a6c4a2e.jpg" width="938" height="626" alt="Ma największe nasiona na świecie i rośnie tylko na dwóch wyspach. Jakie jeszcze sekrety kryje to drzewo? (fot. Shutterstock)" title="Ma największe nasiona na świecie i rośnie tylko na dwóch wyspach. Jakie jeszcze sekrety kryje to drzewo? (fot. Shutterstock)" /> Seszele w wersji luksusowej Jeśli mamy środki i ochotę na wypoczynek bez kompromisów, na Seszelach nie brakuje spektakularnych resortów z opcją „all inclusive”. Jednym z nich jest Waldorf Astoria Seychelles, zajmujący całą niewielką wyspę Platte, mniej więcej 130 km na południe od Mahe. Ta maleńka dziewicza wysepka została odkryta dopiero w 1769 roku. Ma nieco ponad pół kilometra kwadratowego powierzchni i można ją obejść na piechotę. Mimo to posiada własne niewielkie lotnisko. Waldorf Astoria to 50 luksusowych willi, każda z własnym kawałkiem wybrzeża. Ponadto 6 restauracji i barów oraz 14 km. koralowej laguny. Seszele - Informacje praktyczne Mimo zwrotnikowego klimatu i całorocznego ciepła, na Seszelach są dwie wyraźne pory roku: deszczowa i sucha. Podróż najlepiej zaplanować w porze suchej, czyli od kwietnia do listopada. Pora deszczowa to czas upałów, niestabilnej pogody i jak sama nazwa wskazuje – rzęsistych i częstych deszczów. Na Seszele z Polski można bez problemu dolecieć kilkoma dużymi liniami lotniczymi, oczywiście z przesiadką. Jeżeli zależy nam na jednej przesiadce, to mamy do wyboru: Qatar Airways z przesiadką w Doha, Emirates z przesiadką w Dubaju oraz Turkish Airlines z przesiadką w Stambule. Na lot w obie strony tymi liniami trzeba zarezerwować około 3,5 tys. zł, z zastrzeżeniem że rezerwacji dokonamy z odpowiednim wyprzedzeniem. Nieco mniej zapłacimy za lot Ethiopian Airlines z dwiema przesiadkami (w Atenach i Addis Abebie). Ponad 71% Seszelczyków pracuje w turystyce, która stanowi główną gałąź gospodarki Republiki. Pod turystów działa tu niemal wszystko, więc znalezienie noclegu na własną rękę, wynajem samochodu, czy kupno lokalnej karty sim nie stanowią problemu. Warto wiedzieć, że na Seszelach funkcjonuje komunikacja publiczna, więc można się obejść bez wynajmu samochodu. Po „bezsamochodowej” wyspie La Digue trzeba poruszać się rowerami, które także można bez trudu wypożyczyć. Pomiędzy najważniejszymi wyspami kursują promy, a między Mahe i Praslin kursuje także niewielki samolot linii Air Seychelles. Lokalna waluta to rupie seszelskie, ale w wielu miejscach można płacić w euro. Bez trudu zapłacimy też kartą, choć warto mieć przy sobie także trochę gotówki. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pająk z głową psa. To stworzenie budzi niepokój i przeraża, ale jest zupełnie niegroźne
Pająk z głową psa wywołał niemałą sensację na całym świecie. Ludzie, którzy zobaczyli zdjęcie tajemniczej istoty, od razu zaczęli zastanawiać się, co to za nietypowe zwierzę. Okazuje się jednak, że jest całkowicie niegroźne, a co więcej – nie jest to nawet pająk, tylko kosarz.
W tym artykule: Nasza planeta wciąż jest pełna tajemnic Pająk z głową psa. Co to za nietypowe stworzenie? Metagryne bicolumnata jest pozbawiony gruczołów jadowych Kosarze występują również w Polsce Świat przyrody prawdopodobnie nigdy nie przestanie zaskakiwać naukowców. Szacuje się, że w ekosystemach na całym świecie żyje jeszcze ponad 5 milionów gatunków, które wciąż czekają na odkrycie. Chociaż większość z nich znajduje się w głębinach oceanów, to na powierzchni naszej planety występują zwierzęta, które skutecznie ukrywają się od tysięcy lat. Poszukiwanie zaginionych gatunków utrudnia również fakt, że wiele z nich jest naprawdę niewielkich rozmiarów. Nasza planeta wciąż jest pełna tajemnic W ubiegłym roku naukowcom udało się odkryć zupełnie nowy gatunek niesporczaka. Badacze zaobserwowali, że potrafi przetrwać podróż przez jelita ślimaka – i jeszcze to wykorzystać. Z kolei w Ekwadorze niedawno biolodzy zidentyfikowali nowy gatunek węża boa. Okazało się, że w przeciwieństwie do swoich krewnych, Tropidophis cacuangoae jest stosunkowo niegroźny. To dlatego, że ma zaledwie 30 cm długości. Oto najdziwniejsze zwierzęta świata. Sprawdź, jak wyglądają i gdzie występują To zaskakujące, ale świat przyrody jest tak złożony i różnorodny, że wciąż jeszcze nie możemy uznać, że poznaliśmy go w stu procentach. Na Ziemi żyją stworzenia, o istnieniu których... Różnorodność natury jest niezwykle fascynująca. Na Ziemi można spotkać nie tylko przepiękne i zjawiskowe zwierzęta, ale również groźne i niebezpieczne. Z drugiej strony są również takie, które wyglądają przerażająco, a w rzeczywistości okazuje się, że są zupełnie niegroźne. Przykładem takiej istoty jest pająk z głową psa. Pająk z głową psa. Co to za nietypowe stworzenie? Kilka lat temu media na całym świecie rozpisywały się o tym tajemniczym stworzeniu. Dziennikarz naukowy Ferris Jabr wrzucił na Twittera zdjęcie autorstwa Andreasa Kaya, na którym widać było pająka z głową psa. Grozy dodawał fakt, że „psia twarz” wpatrywała się w obiektyw, niczym postać z filmów grozy. Internauci od razu zaczęli zadawać pytania o to, czym jest to nietypowe stworzenie. Na odpowiedź nie trzeba było jednak długo czekać. Szybko się okazało, że zwierzę wcale nie jest pająkiem, a pajęczakiem z gatunku Metagryne bicolumnata. Owad należy do relatywnie dużego rzędu kosarzy (Opiliones). Obejmuje on ponad 6 tysięcy gatunków. Zwierzęta te mają zazwyczaj od 5 do 10 mm długości i zamieszkują prawie wszystkie strefy tropikalne, chociaż niektóre osobniki spotykane są również w klimacie umiarkowanym. Andreas Kay zrobił zdjęcie kosarza w ekwadorskim lesie deszczowym w 2017 roku. Metagryne bicolumnata jest pozbawiony gruczołów jadowych Metagryne bicolumnata nazywany jest również pajęczym żniwiarzem. Chociaż jego wygląd przeraża, warto wiedzieć, że stworzenie to jest niewielkie. Kosarz ten jest mniej więcej wielkości paznokcia kciuka dorosłej osoby. Co więcej, wbrew pozorom nie posiada on gruczołów jadowych i wcale nie jest niebezpieczny. Gatunek po raz pierwszy zidentyfikował niemiecki naukowiec Carl Friedrich Roewer i opisał go w 1959 roku. Co ważne, Metagryne bicolumnata żyje na naszym globie od co najmniej 400 milionów lat. To znaczy, że pojawił się na Ziemi jeszcze przed dinozaurami. Naukowcy nie są jednak pewni, do czego mogą służyć charakterystyczne wyrostki na ciele kosarza, które przypominają uszy. Bardzo możliwe, że to forma mimikry, która upodabnia zwierzę do drapieżnika, aby odstraszyć inne, bardziej niebezpieczne stworzenia. Niestety, do tej pory nie przeprowadzono wielu badań, które mogłyby rzucić nowe światło na naszą wiedzę o tym gatunku. Być może w przyszłości dowiemy się więcej o tych nietypowych pajęczakach. Największe pająki na świecie – gdzie występują i jak wyglądają? Jak wyglądają największe pająki na świecie? Gdzie żyją i czy rzeczywiście są tak niebezpieczne, jak sugeruje to ich wygląd? Kosarze występują również w Polsce Trudno pomylić kosarza z innym pajęczakiem. To zasługa ich prawie idealnie eliptycznego ciała. Ich prosoma ściśle przylega do szerokiej opistosomy. Z kolei odnóża kroczne są bardzo długie i niezwykle cienkie. U niektórych gatunków osiągają nawet 16 cm. Tę zróżnicowaną grupę pajęczaków dzieli się aż na 41 rodzin. Zwierzęta te są drapieżnikami, ale żywią się głównie martwą materią organiczną. Co ciekawe, w Polsce występuje ok. 42 gatunków kosarzy. Najpopularniejszym przedstawicielem tego rzędu jest kosarz zwyczajny. Najczęściej można spotkać je w ściółce, pod pniami drzew oraz w jaskiniach, na murach i ścianach budynków. Bardzo lubią wilgotne i ciemne miejsca. Oto podrzędy, które spotkamy w naszym kraju: Sironidae, Ischyropsalididae, Nemastomatidae, Trogulidae, Phalangiidae, Sclerosomatidae. Źródło: IFLS Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nie tylko Amazonia ginie. Tracimy coraz więcej lasów na całym świecie, także przez górnictwo
Nowe badania wykazały, że górnictwo ma bardzo duży wpływ na wycinkę lasów. Naukowcy ostrzegają, że ta dziedzina przemysłu w pośredni sposób zagraża bioróżnorodności i ekosystemom w niektórych regionach świata.
W tym artykule: W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Potrzebna jest zmiana kursu polityki przemysłowej Ostatnie badania w większości skupiały się na problemie Amazonii. I słusznie, ponieważ od lat trwa tam największa w historii wycinka drzew. Zaledwie kilka dni temu naukowcy informowali o tym, że „płuca Ziemi” znalazły się w punkcie krytycznym, a znaczna ich część już nigdy się nie zregeneruje. Eksperci jasno podkreślają: „na wielu obszarach lasy amazońskie zamieniają się w sawannę”. Okazuje się jednak, że problem wylesiania jest znacznie szerszy i dotyczy lasów również w innych częściach świata. W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Zespół naukowców z Austrii, Australii i Wielkiej Brytanii przeprowadził ostatnio badania, które miały na celu zbadanie stanu lasów tropikalnych. Badacze zwrócili szczególną uwagę na obszary, na których odbywa się wydobycie surowców, m.in. węgla. Uczeni odkryli, że w latach 2000–2019 ok. 3262 km2 lasów tropikalnych zniknęło z powierzchni Ziemi. To obszar ponad dwa razy większy niż Puszcza Białowieska. Naukowcy w swojej pracy skupili się na 26 krajach. Na podstawie analizy zdjęć satelitarnych stwierdzili, że aż ok. 80% wycinki miało miejsce tylko w czterech państwach: Indonezji, Brazylii, Ghanie, Surinamie. Najgorsza sytuacja jest jednak w Indonezji. Kraj ten odpowiada za 58,2% wycinki drzew spowodowanej działalnością wydobywczą, a w szczególności górnictwem. Autorzy badania zwracają uwagę, że w ciągu ostatnich 20 lat globalna działalność wydobywcza rozwijała się w zatrważającym tempie. Obecnie kopalnie na całym świecie wydobywają dwa razy więcej surowców niż w roku 2000. Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Ekspansja przemysłowa, popyt na surowce i bijące rekordy wydobycie ma bardzo duży wpływ na środowisko. Naukowcy podkreślają, że w regionach wydobywczych dochodzi do degradacji gruntów, powstawania ogromnych zwałowisk odpadów oraz zanieczyszczenia wód. To zaś negatywnie wpływa na bioróżnorodność oraz wyjątkowe ekosystemy. Nowe badania wykazały, że znaczna część Amazonii już nigdy się nie zregeneruje. Co czeka „płuca Ziemi”? Naukowcy odkryli, że zniszczenia dużej części obszarów Amazonii, które są spowodowane wylesianiem i wypalaniem, osiągnęły punkt krytyczny. Oznacza to, że te lasy mogą się już nigdy ni... W badaniach można dostrzec również pewne pozytywne tendencje. W ostatnich latach wycinka drzew w niektórych krajach spowodowana górnictwem spadła. W samej Indonezji odnotowano mniejszym poziom wylesiania, chociaż wydobycie węgla z roku na rok wzrasta. Potrzebna jest zmiana kursu polityki przemysłowej – Od 2015 roku w Indonezji widzimy delikatny spadek poziomu deforestacji. To dobry znak, ale również należy podkreślić, że wciąż mamy wiele do zrobienia w zakresie planowania wykorzystywania gruntów. Wydobycie surowców nie powinno iść w parze z niszczeniem lasów ani naruszaniem przestrzeni zamieszkanych przez społeczności rdzennych mieszkańców – piszą naukowcy w swojej pracy, która ukazała się na łamach czasopisma naukowego „PNAS”. W krajach takich, jak Indonezja lub Brazylia, w których od lat nieustannie trwa wycinka lasów, zmiana jest bardzo trudna, ale nie niemożliwa. Niestety, dużą rolę w ekologii i dbaniu o przyrodę odgrywa polityka. W celu zabezpieczenia regionów leśnych potrzebna jest radykalne odwrócenie kierunków ekonomicznych wewnątrz danego państwa oraz redefinicja tego, co politycy czasem nazywają „umacnianiem gospodarki”. Niestety, często dzieje się to kosztem dobra wspólnego ludzkości, którym są lasy. – W obliczu rosnącego zapotrzebowania na minerały, które wykorzystywane są w szeroko rozumianej technologii, polityka światowych rządów powinna uwzględniać zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie skutki wydobycia – podsumowuje Anthony Bebbington, profesor geografii na Clark University i jeden z autorów badania. To bardzo ważne, jeśli chcemy ochronić lasy tropikalne. Źródło: PNAS
Wykryto nową, olbrzymią dziurę ozonową. Jest aż 7 razy większa od tej nad Antarktydą
Nowa dziura ozonowa została wykryta na większości obszarów tropikalnych. Naukowcy twierdzą, że zagraża połowie populacji naszej planety.
W tym artykule: Czym jest dziura ozonowa? Nowa dziura ozonowa powstała nad tropikami Jak to się stało, że od 30 lat nikt nie wiedział o istnieniu zupełnie nowej dziury ozonowej? Dziura ozonowa jest zjawiskiem, na obszarze którego dochodzi do redukcji stężenia ozonu w stratosferze ziemskiej atmosfery. Ozon to trójatomowa forma tlenu o wzorze O3. Jego zanikanie w stratosferze jest niezwykle niebezpieczne dla planety, ponieważ ozonosfera jest naszą naturalną ochroną przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Może ono zwiększać ryzyko m.in. nowotworów skóry i zaćmy. A gdyby warstwy ozonowej kompletnie zabrakło, bardziej złożone życie na Ziemi prawdopodobnie by nie istniało. Czym jest dziura ozonowa? Problem powstawania dziury ozonowej pojawił się, gdy powszechnie zaczęto używać tzw. freonów. To związki chemiczne, które na szeroką skale wykorzystywane były m.in. w klimatyzatorach, lakierach, przemyśle kosmetycznym, sprężarkach, a nawet w medycynie. Cząsteczki freonów nie wchodzą w reakcję z innymi substancjami i nie rozpadają się w troposferze. To znaczy, że mogą pozostać w atmosferze w niezmienionym stanie przez ponad 100 lat. Badania z lat 70. wykazały, że związki te w znacznym stopniu przyczyniały się do niszczenia warty ozonowej. Pojawiła się ona nad biegunem południowym Ziemi. Dziura ozonowa się zmniejsza! Zasługa człowieka czy natury? Dziura ozonowa nad Antarktydą wciąż maleje – potwierdziło NASA. Jednak dopiero teraz udało się ustalić czy za tą poprawą stoją naturalne zjawiska pogodowe czy część zasług można pr... W 1985 i 1987 roku podpisano dwa dokumenty, w których kraje na całym świecie zadeklarowały, że ograniczą emisję gazów, które powodują powstawanie dziury ozonowej. Rozwiązanie okazało się skuteczne. Jednak chociaż światowa produkcja substancji, które niszczą ozonosferę, spadła o ponad 90%, ONZ szacuje, że pełna regeneracja warstwy ozonowej może potrwać nawet do 2060 roku. Nowa dziura ozonowa powstała nad tropikami Co gorsza, gdy wszyscy myśleliśmy, że stare problemy to już historia i jesteśmy na dobrej drodze, żeby powstrzymać potencjalne niebezpieczeństwa, okazuje się, że jesteśmy świadkami kolejnego precedensu. Profesor Quing-Bin Lu z kanadyjskiego University of Waterloo w Ontario odkrył, że a olbrzymim obszarze tropików obecna jest nowa dziura ozonowa. Co więcej, ma istnieć tam już od ponad 30 lat. Pamiętacie dziurę ozonową? Dobra wiadomość! Mamy dowody, że się zmniejsza Naukowcy mają dowody na to, że dziura w końcu się kurczy – dzięki wycofywaniu szkodliwych substancji chemicznych 30 lat temu. Uczony opisał swoje odkrycie na łamach czasopisma naukowego „AIP Advances”. Czytamy w nim, że w przeciwieństwie do dziury nad Antarktydą, która pojawia się głównie w sezonie wiosennym, nowa jest praktycznie całoroczna. Badacz twierdzi, że jej powierzchnia jest aż siedem razy większa od starej. Kanadyjski profesor zwraca również uwagę, że ta tropikalna redukcja stężenia ozonu może być o wiele bardziej niebezpieczna. Jak to się stało, że od 30 lat nikt nie wiedział o istnieniu zupełnie nowej dziury ozonowej? Quing-Bin Lu przestrzega, że będziemy się zmagać z dużo większym wzrostem promieniowania ultrafioletowego. A to może mieć negatywne skutki zarówno dla ludzkiego zdrowia, jak i ekosystemów w regionach tropikalnych. Uczony zaznacza, że tropiki stanowią połowę powierzchni Ziemi i są domem dla ok. 50% światowej populacji. Jak to się jednak stało, że nikt wcześniej nie wykrył tak dużej dziury ozonowej? Dotychczas żaden z naukowców nie przewidział, że taki ubytek ozonu może wystąpić nad regionem tropikalnym. Modele fotochemiczne nie przewidziały takiego scenariusza. Prof. Quing-Bin Lu uważa, że to dlatego, że tropikalna dziura ozonowa przez cały rok jest niezmienna, co sprawia, że dużo trudniej ją dostrzec. Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, w... Badania kanadyjskiego naukowca wykazały, że poziom ozonu w centrum nowej dziury jest mniejszy o ok. 80% niż w obszarach z nienaruszoną warstwą ozonową. Dokładnie o tyle samo, ile w dziurze polarnej. Praca uczonego dodaje również nowe dane dotyczące tego, co wpływa na powstawanie dziury ozonowej. Możliwe, że większą niż sądzono rolę odgrywa tu promieniowanie kosmiczne. Eksperci są zgodni, że wymaga to dalszych analiz, ponieważ skutki mogą w przyszłości okazać się katastrofalne. Źródło: AIP Advances.
Lasy tropikalne odrastają w zaskakująco szybkim tempie. Efekty widać już po 10 latach
Badacze odkryli, że lasy tropikalne szybko się regenerują. Co to oznacza dla świata?
W tym artykule: Zmiany światowych ekosystemów W jakim czasie regenerują się lasy tropikalne? Lasy tropikalne są wycinane na całym świecie w niepokojącym tempie. Tylko w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy poziom wycinki Amazonii w Brazylii osiągnął 22 procent. Tak źle nie było od 2006 roku. Jest jednak i dobra wiadomość. Naukowcy odkryli, że kompleksy leśne potrafią bardzo szybko odrodzić się na opuszczonych terenach. Z badań wynika, że już po 20 latach lasy odzyskują prawie 80 procent żyzności gleby, a także struktury i zróżnicowania drzew. Taka naturalna regeneracja służy łagodzeniu zmiany klimatu, ochronie bioróżnorodności oraz odbudowie ekosystemów. Krzywy Las obumiera, dlatego obok powstaje drugi taki sam Krzywy Las ma już prawie 90 lat, ale nadal nie wiadomo, dlaczego sosny są powyginane. Zmiany światowych ekosystemów Badania zostały przeprowadzone przez międzynarodowy zespół ekologów tropikalnych. Naukowcy przeanalizowali 77 kompleksów i ponad 2200 działek leśnych w Ameryce i Afryce Zachodniej. W ten sposób ustalili, jak lasy tropikalne się regenerują oraz to, czy zachodzące procesy są ze sobą jakkolwiek powiązane. Główny autor badań profesor Lourens Poorter z Uniwersytetu Wageningen w Holandii przekonuje, że na świecie pozostało niewiele starych lasów, dlatego należy je chronić przed dalszym wylesianiem. Zwraca też uwagę na potencjał lasów tropikalnych do naturalnego odrastania na już wylesionych obszarach. – Te odrastające lasy obejmują rozległe obszary i mogą przyczynić się do realizacji lokalnych i globalnych celów w zakresie odbudowy ekosystemów. Zapewniają ogromne korzyści w zakresie łagodzenia i adaptacji do zmian klimatu oraz ochrony różnorodności biologiczne – dodaje. Meksykański las namorzynowy jest niepodobny do żadnego innego na świecie Drzewa słodkowodne przechowują informacje z czasów, gdy po raz ostatni zniknęły lodowce. W jakim czasie regenerują się lasy tropikalne? Według Poortera to, że lasy wtórne odrastają tak szybko, wskazuje na krótkoterminowe korzyści z przywracania naturalnych lasów tropikalnych. Nie wszystkie sfery regenerują się jednak w tym samym tempie. Powrót do żyzności gleby może zająć poniżej 10 lat, funkcjonowanie roślin wróci do normy po mniej niż 25 latach, a odtworzenie struktury i różnorodności gatunkowej potrwa już najprawdopodobniej od 25 do 60 lat. Najdłużej, bo ponad 120 lat, trwa proces regeneracji biomasy naziemnej i składu gatunkowego. – Odkryliśmy, że maksymalny rozmiar drzewa, zmienność struktury lasu i bogactwo gatunków drzew są solidnymi wskaźnikami odzyskiwania wielu atrybutów lasu. Te trzy wskaźniki są stosunkowo łatwe do zmierzenia i mogą być używane do monitorowania odbudowy lasu – wyjaśnia Dylan Craven z Universidad Mayor w Chile, współautor badań. Obecnie ponad połowa światowych lasów tropikalnych to nie starodrzew, ale naturalnie odnawiające się lasy, z których dużą część stanowią lasy wtórne. Szacuje się, że w Ameryce Łacińskiej lasy wtórne zajmują już 28 procent powierzchni lądowej. Źródło: Science
Meksykański las namorzynowy jest niepodobny do żadnego innego na świecie
Drzewa słodkowodne przechowują informacje z czasów, gdy po raz ostatni zniknęły lodowce.
W tym artykule: Izolacja sięgająca 125 000 lat wstecz Wycinka drzew jest poważnym zagrożeniem W przeciwieństwie do namorzynów w innych miejscach na świecie, drzewa z Jukatanu rosną w wodzie słodkiej. Oznacza to, że wraz z nimi, dokoła może rosnąć wiele innych gatunków: orchidee, bromeliady i inne rośliny powietrzne i lądowe, które nie tolerują zasolonych wód, w jakich zwykle występują czerwone lasy namorzynowe. To prawdziwa naukowa zagadka: Jak to się stało, że te namorzyny rosną około 200 kilometrów w głąb lądu, od 25 do 37 metrów nad poziomem morza, w całkowicie słodkowodnym ekosystemie? Izolacja sięgająca 125 000 lat wstecz Naukowcy stwierdzili, że lasy namorzynowe rosnące w pobliżu rzeki San Pedro zostały oddzielone od przybrzeżnych lasów namorzynowych na okres około 120 000 lat. Zbiega się to z ostatnim interglacjałem, czyli ciepłym okresem występującym między epokami lodowcowymi, który wydarzył się około 125 000 lat temu, kiedy lodowce i polarne czapy lodowe prawie całkowicie się roztopiły. W tym czasie Ziemia była jeszcze cieplejsza niż obecnie, a poziom mórz był od 6 do 9 metrów wyższy. Przodkami tych namorzynów były drzewa przybrzeżne, które pozostały w izolacji, gdy planeta ochłodziła się podczas tzw. „zlodowacenia Wisconsin” będącego ostatnią epoką, gdy lodowce zajęły Amerykę Północną. Gdy lodowce się rozprzestrzeniały, poziom mórz się obniżył, odsłaniając więcej lądu. Odkrycie tego wyjątkowego lasu namorzynowego rodzi pytanie, które zadają sobie badacze: Jakie inne gatunki były izolowane w tym unikalnym ekosystemie obecnym na półwyspie Jukatan przez ostatnie 125 000 lat? Czy należą do nich np. owady albo grzyby? Niestety obecnie, ten wyjątkowy las, niezwykła pozostałość z przeszłości, jest zagrożony wylesieniem i zabudową, która może uniemożliwić naukowcom zbadanie go w celu uzyskania większej wiedzy na temat historii klimatu Ziemi. Wycinka drzew jest poważnym zagrożeniem Już w latach 70–ych ubiegłego wieku ten region był systematycznie pozbawiany drzew, ale brzegi rzeki San Pedro uniknęły buldożerów, ponieważ teren był niesprzyjający do prowadzenia wycinki. Jednak obecnie pojawiają się dla niego nowe zagrożenia, takie jak proponowana trasa kolejowa o długości 1 529 km, która miałaby stanowić szlak, którym podróżowały by tysiące turystów zmierzających do ruin starożytnych miast Majów. Systemy rzeczne na obszarach, na których kiedyś rozwinęła się cywilizacja Majów charakteryzują się bogactwem kulturowym i biologicznym. Teraz wiemy również, że historia ekstremalnych zmian klimatycznych i podnoszenia się poziomu morza w epoce plejstocenu jest zapisana w DNA roślinności lasów namorzynowych. Są one świadectwem, jak dramatycznie zmiany klimatyczne mogą przeobrazić ekosystemy przybrzeżne tak jak miało to miejsce wzdłuż Zatoki Meksykańskiej i co może czekać wielu innych wybrzeży na całym świecie, jeśli świat nie podejmie pilnych działań w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, które napędzają zmiany klimatyczne.
Dobre wieści dotyczące lasów z Brazylii!
Brazylijskie lasy u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego regenerują się szybciej niż przypuszczano.
W tym artykule: Pakt na rzecz Odnowy Lasów Atlantyckich Naturalne odnawianie lasów jest najbardziej opłacalne Atlantyckie wybrzeże Brazylii jest zamieszkane przez blisko 160 mln ludzi, co stanowi niemal trzy czwarte populacji tego kraju. Las Atlantycki (por. Mata Atlântica) to rozległe obszary, które są jednym z najbardziej różnorodnych biologicznie terenów na Ziemi. Stanowią jeden z rezerwatów biosfery UNESCO oraz „brazylijskie dziedzictwo naturalne” według zapisów Programu Ochrony Środowiska ONZ. Jak stwierdza badanie opublikowane w 2018 roku, doszło do utraty niemal 80% pierwotnego obszaru Mata Atlântica z powodu wyrębów i ekspansji rolniczej, co sprawiło, że stał się jednym z głównych celów inicjatyw odtworzeniowych. Pakt na rzecz Odnowy Lasów Atlantyckich Najistotniejszym z nich jest Pakt na rzecz Odnowy Lasów Atlantyckich. To projekt skupiający wiele podmiotów na rzecz odnowy lasów w Brazylii. Organizacja ta ma zamiar naturalnie odnowić 1,5 miliona hektarów terenów, które zostały wylesione. To aż o pół miliona więcej niż ta organizacja zobowiązała się w ramach tzw. „Wyzwania z Bonn” do 2020 roku. Jeżeli obecne tempo zostanie utrzymane i odnowione już lasy przetrwają (czyli nie zostaną ponownie wycięte) do 2023 r. pakt będzie na najlepszej drodze do osiągnięcia swojego ostatecznego celu jakim jest naturalna regeneracja 15 mln hektarów Puszczy Atlantyckiej do roku 2050. „Dobre wyniki, które obserwujemy do tej pory, wynikają z połączonych wysiłków wszystkich zaangażowanych podmiotów, w tym organizacji pozarządowych, decydentów i właścicieli gruntów" mówi Renato Crouzeilles, starszy menedżer w Międzynarodowym Instytucie Zrównoważonego Rozwoju (IIS) w Rio de Janeiro. Jak dodaje: „zdecentralizowana struktura paktu pozwoliła tej organizacji kontynuować regenerację pomimo zmiennej koniunktury czy zmieniających się rządów". Według badania z 2020 roku, potencjał tkwiący w procesie naturalnej regeneracji, procesu który daje rodzimym gatunkom możliwość ponownego zasiedlenia odnowionych terenów przy niewielkim wsparciu, jest w przypadku Lasu Atlantyckiego jest ogromny. Jak zakładają naukowcy do roku 2035, połączone naturalne i wspomagane wysiłki na rzecz odnowienia lasu może ożywić aż 21,6 mln hektarów lasów. To pozwoliłoby na zmniejszenie kosztów jakie pochłaniają procesy odnawiania lasów o 90,6 mld dolarów w porównaniu z samymi inicjatywami sadzenia drzew. Działania te mogłyby również zmniejszyć średnią liczbę gatunków zagrożonych wyginięciem o 63,4. ekoregion Lasów Atlantyckich (creative commons) Naturalne odnawianie lasów jest najbardziej opłacalne Naturalne odnawianie lasów jest najbardziej opłacalną strategią odnawiania lasu, jak stwierdza raport organizacji IIS, CIFOR i Conservation International. W porównaniu z sadzeniem drzew, naturalne odnawianie zmniejsza koszty o ponad 70% i nie wymaga specjalnego szkolenia personelu. Pakt na rzecz Odnowy Lasów Atlantyckich wykorzystał okazję do rewitalizacji lasów rozciągających się też poza granice Brazylii, aż po Argentynę i Paragwaj. Aby jednak odnowione lasy mogły przetrwać, naukowcy muszą wiedzieć, dlaczego w ogóle dochodzi do wylesiania. W jaki sposób można przekonać lokalną ludność i inne grupy interesu do pozostawienia regenerujących się lasów w spokoju przez dłuższy czas? „Rozmawialiśmy z właścicielami gruntów, aby dowiedzieć się, jakie zachęty lub programy mogłyby zmienić nastawienie tych, którzy wycinają drzewa" – mówi Crouzeilles – „ludzie powoli akceptują te pomysły, ale pozostało jeszcze wiele pracy u podstaw". Miejscowi, którzy polegają na wycinaniu lasów wtórnych w celu ekspansji rolniczej, produkcji drewna lub prac pozwalających się im utrzymać, mogliby zarobić w ramach PES w zamian za pozostawienie drzew na miejscu. „Ukierunkowane kampanie edukacyjne prowadzone przez grupy społeczeństwa obywatelskiego, takie jak Pakt, mogłyby również zachęcić do przyjęcia bardziej zrównoważonych praktyk na poziomie społeczności”, twierdzi Crouzeilles. Rozwiązanie tego problemu nie będzie proste. Ostatecznie, wiele różnych pomysłów będzie musiało zostać wcielonych w życie, by lasy mogły przetrwać, takich jak płatności za świadczenie usług ekosystemowych (PES) przyczyniających się do przetrwania lasów, alternatywne rozwiązania w zakresie źródeł utrzymania ludności żyjącej na tych terenach i kampanie zwiększające świadomość ludzi na temat tego, jak ważne jest środowisko naturalne.
Co 6 sekund znika las tropikalny wielkości boiska. Nowe ponure statystyki
W ubiegłym roku świat stracił 3,8 miliona hektarów lasów tropikalnych, co w przeliczeniu daje znikanie zalesionej powierzchni równej boisku do piłki nożnej co sześć sekund – mówi nowy raport.
Według raportu Global Forest Watch (GFW) zniknięcie tropikalnych lasów pierwotnych stanowi około jedną trzecią z 11,9 mln hektarów drzew, które w ubiegłym roku uległy nieodwracalnym zniszczeniom. Najbardziej dotknięte zostały obszary w Ameryce Południowej, Afryce i Południowo-Wschodniej Azji. Lasy pierwotne są opisywane jako "jedne z najgęstszych, najdzikszych i najbardziej ekologicznych na świecie" i są szczególnie ważne dla składowania dwutlenku węgla i różnorodności biologicznej. W sprawozdaniu, w którym wykorzystano dane zebrane przez Uniwersytet w Maryland, wykazano, że w 2019 r. straty lasów pierwotnych były o 2,8% wyższe niż w roku poprzedzającym. Eksperci obawiają się, że pandemia koronawirusa może zwiększyć tempo wylesiania. GFW śledzi zmiany w użytkowaniu gruntów, klimacie i różnorodności biologicznej na całym świecie za pomocą narzędzi monitorowania i mapowania danych pochodzących z otwartych źródeł. Analizy koncentrują się na lasach pierwotnych, które "mogą potrzebować dziesięcioleci, a nawet tysiącleci, aby odrosnąć", jak wynika z informacji na stronie internetowej GFW. Tempo utraty lasów pierwotnych było "uparcie wysokie przez ostatnie dwie dekady, pomimo wysiłków na rzecz powstrzymania wylesiania" – czytamy w raporcie. Według jego autorów skala strat wiąże się z taką samą roczną emisją dwutlenku węgla, jak w przypadku 400 milionów samochodów. W latach 2018-2019 nastąpił sześciokrotny wzrost utraty pokrywy drzewnej, a rzeczywisty rozmiar szkód nie jest jeszcze znany, ponieważ według sprawozdania niektóre pożary utrzymywały się jeszcze w 2020 roku. Największą utratę lasów pierwotnych odnotowano w Brazylii, która w 2019 r. straciła ponad 1,3 mln hektarów. W efekcie prezydent kraju Jair Bolsonaro spotkał się z globalną krytyką i potępieniem, został również oskarżony o zachęcanie do działalności nielegalnych hodowców, górników i wyrębników. Dane z brazylijskiego Krajowego Instytutu Badań Kosmicznych (INPE) wskazują, że w pierwszym trymestrze 2020 r. odnotowano ponad 50-procentowy wzrost wylesiania w porównaniu z rokiem ubiegłym. Tymczasem, jeśli chodzi o całkowitą utratę pokrywy drzew, najgorszy rok w 2019 r. odnotowała Boliwia. Straciła bowiem ponad 80% drzew więcej niż w jakimkolwiek innym roku w historii kraju. Według raportu jest to następstwem kilku regulacji prawnych, które w ostatnich latach wprowadzano w celu rozwoju rolnictwa. Szeroko rozpowszechnione pożary w Brazylii, Boliwii, Indonezji i Australii wpłynęły na tempo utraty pokrywy drzew, choć analiza wykazała, że w 2019 roku pożary były zarówno "przyczyną, jak i objawem" zanikania lasów. Raport zawiera również informacje na temat Australii, która wprawdzie nie znajduje się w tropikach, ale odnotowała rekordową utratę pokrywy drzew w wyniku pożarów, które przyciągnęły uwagę świata pod koniec 2019 i na początku 2020 roku. Badacze twierdzą, że poza pożarami dodatkowym zagrożeniem dla lasów może być też koronawirus. "Choć jest zbyt wcześnie, aby określić wpływ pandemii na lasy, słyszymy o nielegalnych podmiotach wykorzystujących sytuację do zwiększenia ekologicznej przestępczości, a także o wyzwaniach, przed jakimi stoją w tym czasie" organy ścigania” powiedziała Mikaela Weisse z World Resources Institute. Dodała również, że naukowcy obawiają się, iż rządy mogą osłabić ochronę środowiska w imię ożywienia gospodarczego. Frances Seymour, która współpracuje z Weisse w World Resources Institute, przewiduje, że lasy mogą być dalej eksploatowane, ponieważ ludzie tracą inne źródła dochodu. "Tymczasowe transfery pieniężne i tworzenie przyjaznych dla lasów miejsc pracy to sposoby na zmniejszenie potrzeby korzystania z lasów jako sieci bezpieczeństwa socjalnego" – powiedziała. Zasugerowała również uzależnienie wszelkich finansowych programów ratunkowych dla przedsiębiorstw od przejścia na łańcuchy dostaw wolne od wylesiania.
Do 2050 roku lasy z pochłaniaczy CO2 zmienią się w trucicieli. Ziemia straci „zielone płuca”
Jeśli nie zatrzymamy postępu globalnego ocieplenia i tempa wylesiania do 2050 roku lasy zmienią się z „pochłaniaczy” dwutlenku węgla w jego „źródła”. Już teraz ekosystemy lądowe są w stanie wchłonąć zaledwie 30 proc. globalnej emisji CO2.
Najnowsze badanie, opublikowane w Science Advances, pokazuje, że wraz ze wzrostem temperatury powietrza zdolność roślin do pochłaniania CO2 spada. Ten krytyczny próg temperatury nie jest jednakowy na całym świecie. Różni się w zależności od regionu występowania i gatunku roślin. Przy obecnych trendach, kiedy emisja gazów cieplarnianych stale wzrasta, rośliny z połowy lądowych ekosystemu na całym świecie mogą zacząć uwalniać dwutlenek węgla do atmosfery zamiast go pochłaniać do końca tego stulecia. A ekosystemy, które magazynują najwięcej CO2, zwłaszcza lasy tropikalne i borealne, mogą stracić ponad 45 procent swojej pojemności do 2050 roku – szacuje zespół pod kierunkiem Katharyn Duffy z Uniwersytetu Północnej Arizony. „Przewidywane wyższe temperatury związane z podwyższonym poziomem CO2 mogą obniżyć pochłanianie węgla” - stwierdzono w badaniu. Szacunki oparte są nie na modelowaniu, ale na danych zebranych w okresie ostatnich 25 lat. Autorzy alarmują, że nieuwzględnienie tych danych prowadzi do „rażącego przeszacowania” roli, jaką roślinność może odgrywać w ograniczaniu globalnego ocieplenia . „Punkt krytyczny temperatury biosfery lądowej nie przypada na koniec wieku lub okres późniejszy, ale nastąpi w ciągu następnych 20-30 lat” - czytamy. Fotosynteza kontra oddychanie Jak to możliwe, że rośliny stopniowo tracą swoją zdolność pochłaniania i „filtrowania” CO2? Kluczem jest zrozumienie różnicy między fotosyntezą a oddychaniem, dwoma procesami chemicznymi niezbędnymi dla życia roślin, które inaczej reagują na rosnące temperatury – wyjaśnia Science Alert. Rośliny pobierają energię ze światła słonecznego, absorbują dwutlenek węgla z powietrza przez liście, oraz pobierając wodę z gleby. Produkują zaś cukier (który pobudza ich wzrost) i tlen, który jest uwalniany z powrotem do atmosfery. To właśnie proces fotosyntezy, który zachodzi w ciągu dnia, gdyż niezbędne jest do niego światło. Natomiast oddychanie, czyli przekazywanie energii do wszystkich komórek, to proces trwający przez cały czas – bez względu na porę dnia. Podczas oddychania substancje pokarmowe są rozkładane z udziałem tlenu na dwutlenek węgla i wodę. Jest to więc proces odwrotny do fotosyntezy. W jego wyniku rośliny uwalniają do atmosfery CO2. Niekorzystny bilans Katharyn Duffy wraz z zespołem postanowiła sprawdzić, czy istnieje punkt krytyczny, po przekroczeniu którego rośliny będą emitować więcej CO2, niż będą w stanie wchłonąć. Aby to obliczyć naukowcy przeanalizowali zapisy z globalnej sieci obserwacyjnej o nazwie FLUXNET, obejmującej dane z lat 1991-2015. FLUXNET śledził ruch CO2 między ekosystemami a atmosferą. Przyglądając się danym, zespół Duffy odkrył, że globalny poziom fotosyntezy osiągnął swój szczyt przy określonej temperaturze (różnej w zależności od gatunku roślin), a następnie zaczął spadać. Natomiast wskaźniki oddychania stale rosły we wszystkich typach ekosystemów, nie osiągając maksymalnego progu, po którym mogłyby się obniżać. „W wyższych temperaturach tempo oddychania nadal rośnie, w przeciwieństwie do gwałtownie spadającego tempa fotosyntezy. Szybko wkraczamy w reżimy temperaturowe, w których produktywność biosfery gwałtownie spadnie, podając w wątpliwość przyszłą żywotność lądowego pochłaniacza” – stwierdzono w badaniu. Jeśli zanieczyszczenie dwutlenkiem węgla nie spadnie, rozbieżność może spowodować spadek absorpcji CO2 prze lądowe ekosystemy o połowę już w 2040 r. Odkrycie jest niezwykle istotne dla dotychczasowych ustaleń dotyczących przeciwdziałaniu globalnemu ociepleniu i zmianom klimatu. W tym dla zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego. Zapisy porozumienia są w dużym stopniu uzależnione od przyjętej zdolności roślin do pochłaniania CO2. Tymczasem założenia wymagają aktualizacji, bowiem zdolność ekosystemów do oczyszczania atmosfery stale maleje.
Foja: deszczowy las jak z bajki. Reportaż z Nowej Gwinei
W dzikich ostępach Nowej Gwinei wyprawa biologów bada świat dziwacznych, ale pięknych stworzeń, takich jak kolconosa żaba drzewna z rodzaju Litoria, ogrodnik złotoczuby czy maleńka ćma z rodziny miernikowców. Wyglądają wprost niewiarygodnie – jak komputerowo generowane stwory.
W dzikich ostępach Nowej Gwinei wyprawa biologów bada świat dziwacznych, ale pięknych stworzeń, takich jak kolconosa żaba drzewna z rodzaju Litoria, ogrodnik złotoczuby czy maleńka ćma z rodziny miernikowców. Wyglądają wprost niewiarygodnie – jak komputerowo generowane stwory. Brat Henk do utraty dobytku podchodzi spokojnie. Przed paroma godzinami wysiadł z helikoptera na wysokogórskiej polanie w nowogwinejskich górach Foja. Ledwie ucichł warkot maszyny, Henk zauważył brak swego marynarskiego worka. Okazało się, że to, co ma na sobie – płócienny kapelusz, różowa koszula, dżinsy i gumowe buty – to cała jego garderoba na najbliższe trzy tygodnie. Mimo to Henk van Mastrigt jest szczęśliwy. Z siatką w dłoni biega po bagnie, próbując złapać któregoś ze śmigających wokół, lśniących jak klejnoty motyli. Czasami mu się udaje. – Chodź tutaj, chodź do mnie, nie bój się – woła. Przystaje, żeby wysikać się w błoto, bo minerały z powstałej tak kałuży przywabią motyle. W końcu złapał okaz średniej wielkości. Pęsetą o stępionych końcach rozpościera jego skrzydełka w kolorze głębokiej czerni, z połyskującymi bielą plamami w kształcie litery „J”. – Och, wspaniale, wspaniale – zachwyca się. – To z pewnością nowy, nieopisany gatunek. Chociaż brat Henk jest franciszkańskim konwersem, a nie wykształconym biologiem, na badaniu motyli z zachodniej części Nowej Gwinei spędził kilkadziesiąt lat. Jeśli on nigdy dotąd nie widział tego owada, to nie widział go nikt. To jak obecność przy akcie stworzenia, a w pewnym sensie nawet przed tym aktem, bo zgodnie z zasadami nauki gatunek nie istnieje, dopóki nie zostanie przekazany do muzealnej kolekcji, a brat Henk nie opublikuje jego opisu w naukowym czasopiśmie. – Patrz, tam jest ten nowy dziwoliczek – mówi Henk, wskazując skraj bagna. Średniej wielkości ptak z prawie czarnymi piórami i pomarańczowymi fałdami nagiej skóry na głowie skacze przez zarośla, dziobiąc owoce. To gatunek spotykany tylko w górach Foja. Druga co do wielkości wyspa świata od wieków intrygowała naukowców. W połowie XIX w. legendarny badacz i odkrywca Alfred Russel Wallace napisał, że sfałdowany teren i gęste lasy Nowej Gwinei stanowią odgradzającą od nieznanego wnętrza, nieomal nieprzebytą barierę. To stwierdzenie było aktualne także przez większość XX w. Podczas gdy naukowcy stopniowo poznawali inne zakątki planety, głębokie doliny, urwiste klify, ostre górskie grzbiety i leśne ostępy gór Foja pozostawały niedostępne aż do czasów Jareda Diamonda, biologa, który prowadził tu badania w 1979 i 1981 r. W 2004 r. ornitolog Bruce Beehler przelatując nad tym obszarem, dostrzegł w lesie podmokłą polanę. Coroczne powodzie ograniczały na niej wzrost roślinności, co umożliwiło lądowanie tam helikoptera. Właśnie stąd pod koniec roku 2005 Beehler poprowadził w góry Foja pierwszą poważną ekspedycję naukową. W jej trakcie odkryto dziwoliczka okazałego (pierwszy nowy gatunek ptaka znaleziony na Nowej Gwinei od 1950 r.), kilkanaście nowych żab, wiele gatunków ssaków i roślin. Henk van Mastrigt zebrał kilkadziesiąt motyli, które obecnie bada się, by sprawdzić, czy nie są to czasem nowe gatunki. Deszcz jest paliwem dla bujnego rozwoju wszelakiej roślinności, w tym mchów, paproci i epifitów rosnących na pniach i konarach. Mieszkańcy obozu trafnie nazwanego Bagiennym z racji wysokości przebywali poza zasięgiem roznoszących malarię moskitów i (przynajmniej tych znanych) jadowitych węży. Głównym zagrożeniem były spadające znienacka na głowy gałęzie, z trzaskiem pękające pod nadmiernym ciężarem nasiąkniętych wodą epifitów. Pośród kilkunastu namiotów w bazie wyróżniał się jeden duży, mieszczący prowizoryczne laboratorium. Tu biolodzy konserwowali skóry, szkielety i fragmenty tkanek, które miały trafić do dalszych badań. Zwierzęta chwytano w pułapki i sieci, a czasem (zwłaszcza żaby) – gołymi rękami. Wiele większych ptaków i ssaków przynosili mieszkańcy wioski przycupniętej u podnóża gór Foja, którzy służyli biologom za przewodników, demonstrując raz po raz swą magiczną znajomość lasu. Drugiego dnia wyprawy trzech miejscowych łowców powróciło z wypadu, niosąc kazuara mniejszego zabitego strzałą z łuku. Niebawem w powietrzu uniósł się zapach pieczonego ptaka. Christopher Milensky zdołał uratować kości. Krisowi Helgenowi ze Smithsonian Institution myśliwi ofiarowali kolczatkę z gatunku Zaglossus bartoni – rzadkiego, długodziobego stekowca – oraz walabię wielkości małego królika, na widok której badacz zakrzyknął: – Możliwe, że to najmniejszy kangur świata! Kolczatka to zwierzęcy ewenement. Ten spokrewniony z dziobakiem ssak także składa jaja, które „wysiaduje” w fałdzie skóry na brzuchu. Ma ryjek z elektroreceptorami pomagającymi mu lokalizować dżdżownice, które nabija na swój pełen zadziorów, podobny do harpuna język i wciąga do bezzębnego pyszczka jak nitki spaghetti. – To najdziwniejszy ssak na świecie – stwierdził Helgen, mając na myśli m.in. jego muskularne ciało, ostre kolce powstałe z przekształconych włosów, wydzielanie przez samicę mleka z plam mlecznych (nie ma sutków) i czteroodnogowy penis samca. Nikt – żaden naukowiec ani członek nowogwinejskich plemion – nie widział nigdy młodego przedstawiciela tego gatunku. O świcie wszystkich budził śpiew ptaków, zwłaszcza wszechobecnych piechotków. W codzienne zajęcia wdzierało się skrzeczenie stad lorys – papużek śmigających nad głowami jak czerwono-zielone kule, pohukiwania żółto- -zielonych owocożerów nadobnych i nieprzerwany szmer spadających kropel. Koniec dnia obwieszczały ogłuszające koncerty cykad. Te o 17:30 brzmiały jak alarmy samochodowe, zaś o 18:00 rozzuchwalały się te naśladujące policyjne syreny. Gdy zapadała noc, włączały się żaby, napełniając las piskami i buczeniem niczym armia robotów ze starego filmu science fiction. Po trzech tygodniach pracy lista odkryć mocno się wydłużyła. Trafił na nią szczur o oczach jak koraliki, długonosa żaba, wielka ważka, gekon zauważony dzięki ogniście pomarańczowym odblaskom źrenic oraz mnogość dziennych i nocnych motyli. Biolodzy biorący udział w wyprawie odkryli kilka nowych gatunków, choć przebadali tylko fragment gór Foja. Gdy helikopter startował z mokradła, badacze dostrzegli za oknami stado spłoszonych białych kakadu przelatujących nad lasem, który ciągnął się aż po horyzont. Hałas ucichł i ptaki z powrotem siadły na wierzchołkach drzew, a życie w górach Foja wróciło do odwiecznego rytmu. Mel White, 2010
Karmienie dzikich tygrysów, praca na rzecz ocalenia brazylijskiego lasu deszczowego albo nauczanie angielskiego dzieci w Nepalu to tylko kilka z wielu niezwykłych zadań, jakie proponują ekowolontariuszom organizacje pomocowe.
Takiej przygody nie przeżyje się ze zwykłym biurem podróży. Jednak ku powszechnemu zaskoczeniu za udział w takim programie trzeba płacić, i to czasem niemałe pieniądze. Dlatego warto spędzić trochę czasu na poszukiwaniu jak najkorzystniejszej oferty. Zielone płuca Ziemi potrzebują opieki Na prawdziwych miłośników roślin czeka cały świat. Możesz przystąpić do projektu naukowego w tropikach Ameryki Południowej albo piłą łańcuchową wycinać chore drzewa w rezerwacie w Nevadzie. Na ratunek tropikom - Brazylia Iracambi w języku Tupi, ludu zamieszkującego atlantycki las deszczowy w Brazylii, oznacza krainę mlekiem i miodem płynąca. Niestety jego bogata przyroda jest zagrożona wyginięciem – wycięto już 93 proc. lasu. Dalszemu wyniszczaniu ma zapobiec naukowy projekt Przyjaciele Iracambi. Wiedząc, że skuteczna pomoc faunie i florze mogą zapewnić mapy terenu i jego bioróżnorodności, badacze z pomocą wolontariuszy zbierają informacje o stanie przyrody. Następnie dane te wprowadzają do zmodyfikowanego na ich potrze by systemu komputerowego GIS (Geographical Information System). Dopiero gdy powstaną mapy przyrodnicze, można będzie ocenić, jak groźne dla rezerwatu są plany otwarcia przy jego granicy kopalni niedawno odkrytego wielkiego złoża boksytu. Miejscowi sami nie potrafi ą przeprowadzić mapowania, ponieważ w szkole nikt ich nawet nie uczył, co to jest mapa. Żeby zachęcić ich do współpracy i wyjaśnić, na czym polega koncepcja projektu, organizacja zaproponowała najpierw „mapowanie społeczności” – spotkania w grupach, w których na ziemi rysowano cechy charakterystyczne zamieszkiwanego przez nich obszaru. Zadania: Wolontariusze są potrzebni do wprowadzania danych do systemu. W teren zostali już wysłani fotografowie, na podstawie ich zdjęć przygotowywane są wstępne plany puszczy. Teraz inni wolontariusze konno, na motorach i pieszo sprawdzają i standaryzują dane o sfotografowanych terenach. Wymagania: Trzeba być sprawnym fizycznie. Doświadczenie naukowe mile widziane, ale niekonieczne. Prace trwają w porze suchej miedzy kwietniem a wrześniem. Cena: 1 200 zł za miesiąc, kolejne miesiące taniej. www.iracambi.com Ochrona lasu - Kirgistan i USA Karakol Park Aksuu w Kirgistanie, jedyny tego typu obiekt w tym kraju (zajmuje 21 ha), zwraca sie do wolontariuszy o pomoc. Zadania: Podstawowym celem projektu jest odbudowa lasu i ochrona gleby przed erozja. Wymagania: Jęz. rosyjski. Cena: Dwa tyg. 1 000 zł. Wolontariusze potrzebni są też w Nevadzie we wspaniałym rezerwacie Humboldt-Toiyabe National Forest. Zadania: Budowa i utrzymanie górskich szlaków, wycinanie chorych drzew. Wymagania: Dobra kondycja fizyczna. Praca jest bardzo ciężka. Cena: Udział w programie i pobyt za darmo, minimalny czas 6 tyg. Storczyki - Ekwador W ogrodzie botanicznym przy rezerwacie El Pahuma wśród drzew tropikalnych rośnie ponad 200 gatunków storczyków. Zadania: Utrzymywanie czystości ścieżek ogrodowych, nawadnianie, pielenie, przycinanie i znakowanie roślin. Do obowiązków wolontariusza należy też dbanie o karmniki kolibrów. Program obejmuje również pomoc w ochronie storczyków porastających teren planowany pod autostradę. Wolontariusze maja przesądzać rośliny i asystować w transporcie ich do El Pahuma, inwentaryzować uratowane storczyki (wciąż odkrywane s a nowe gatunki) oraz budować systemy nawadniające. Hiszpańskojęzyczni uczestnicy programu mogą oprowadzać gości po ogrodzie botanicznym i przygotowywać dla nich materiały edukacyjne. Wolny czas wypełnia wędrówki po El Pahuma (650 ha lasu mglistego), np. na wzgórze El Pahuma’s z panorama na wulkan Pichincha i zielonymi, porośniętymi lasami dolinami lub do trzech wodospadów. Wielka atrakcja są wszechobecne kolorowe ptaki, np. tukany i papugi. Uwaga: właśnie powstaje kolejny program zbierania informacji o faunie zamieszkującej El Pahuma; można wysyłać zgłoszenia. Wymagania: Jez. hiszpański mile widziany. Cena: Za dzień 45 zł, za miesiąc 1 350 zł. www.ceiba.org Przyroda - Nowa Zelandia Góry polodowcowe, bystre rzeki, głębokie i czyste jeziora, gorące źródła, mnóstwo owiec i ptaki kiwi to kwintesencja Nowej Zelandii. Zadania: Wolontariusze dołączają do małego zespołu w Wellington, stolicy Nowej Zelandii, by prowadzić rekultywacje środowiska naturalnego w pobliskich lasach, rezerwatach przyrody i na wybrzeżach. Zajmują się m.in. dosadzaniem i monitorowaniem wzrostu roślin, sprzątają szlaki i czyszczą je z chwastów oraz badają jakość wody w strumieniach i rzekach. Prowadza także obserwacje dziko żyjących drapieżników re introdukowanych do ekosystemów. W wolnym czasie przewidziano wycieczki na wyspę Kapiti (ogladanie dzikiej zwierzyny). Wymagania: Brak. Cena: 2 100 zł za 2 tyg. www.volunteer.org.nz Poznać nowych ludzi i ich kulturę Wakacyjny plan? Zostać nauczycielem angielskiego, pomocnikiem murarza w Peru albo pokazać Japończykom, dlaczego warto pracować. Pasjonaci dawnych czasów mogą się spełnić jako uczestnicy misji archeologicznej we Włoszech lub w Polsce. Pomoc biednym - Peru, Nepal W peruwiańskim Cusco, historycznej stolicy imperium Inków szkoły, sierocińce, kliniki i domy opieki oraz tereny zielone wymagają naprawy. Zadania: Pomoc w pracy miejscowym robotnikom budowlanym i ogrodnikom. Wymagania: Niekonieczne jest doświadczenie w pracach remontowych, wystarcza dobre chęci i kondycja fizyczna. Cena: 750 zł za tydz. W biednych dzielnicach Cusco potrzebne jest wsparcie w szpitalach, w szczególności w klinice dla dzieci upośledzonych umysłowo i fizycznie. Zadania: Asystowanie lekarzom, pielęgniarkom i fizjoterapeutom oraz opieka nad małymi pacjentami. Wymagania: Program przeznaczony dla studentów medycyny. Cena: 750 zł za tydz. www.volunteerhq.org W Nepalu można jako nauczyciel angielskiego zajmować się młodzieżą i edukacją kobiet. Jedna z akcji jest uświadamianie społeczności, że nadmierne używanie plastikowych opakowań szkodzi środowisku. Wymagania: Bardzo dobra znajomość jez. angielskiego. Wolontariusze bez umiejętności pedagogicznych, lecz z dobrymi zdolnościami organizacyjnymi pracują w bibliotekach albo przygotowują festiwale turystyczne. Potrzebne są również osoby znające się na prowadzeniu księgowości. Zakwaterowanie przy nepalskiej rodzinie. Organizator zapewnia szkolenie z podstaw języka nepalskiego oraz dodatkowe atrakcje, jak np. rafting, trekking wokół Annapurny albo do bazy pod Mount Everestem (120 zł). Cena: 750 zł za miesiąc. www.idealist.org www.futurenepal.org Edukacja - Japonia W słynącym z pracowitości i rzetelności kraju ostatnio gwałtownie wzrosła liczba młodych ludzi, którzy nie chcą ani się uczyć, ani pracować. Zjawisko to najpowszechniej występuje wśród mieszkańców obszarów rolniczych. Został nawet ukuty termin opisujący tę trudną grupę młodzieży: NEET (Not in Employment, Education or Training – bez pracy, nauki i szkolenia). Zadania: Rozwiązaniem tego narastającego problemu społecznego jest uruchomienie w niedużych miastach i wsiach programu rządowego współpracy z wolontariuszami z całego świata. Kontakt z ludźmi innej narodowości ma m.in. wzmocnić poczucie własnej wartości japońskiej młodzieży i zachęcić ją do aktywności zawodowej. Wymagania: Wolontariusz powinien znać podstawy japońskiego i lubić kontakt z młodzieżą. Cena: 900 zł za 45 dni. Brakiem zainteresowania Japończyków kontaktem z przyrodą zajęła się organizacja Aruking-Club. W mieście Kawaba współpracujący z fundacją wolontariusze zachęcają Japończyków do spędzania czasu na świeżym powietrzu. Zadania: Urządzanie atrakcji sportowych, wspólnych spacerów, udział w organizowaniu obozów letniskowych dla dzieci, wyjaśnianie zalet żywności z upraw ekologicznych. Wymagania: Znajomość podstaw japońskiego. Cena: 750 zł za półtora miesiąca. Uczestnik dostaje około 1 tys. zł kieszonkowego. www.vap.org.uk Archeologia - Włochy, Polska Gruppi Archeologici d’Italia zaprasza do współpracy przy badaniach archeologicznych rzymskiego szlaku Via Amerina, który łączył Rzym z Amerią. Droga powstała między III w. p.n.e. a III w. n.e. Wymagania: Jęz. włoski. Cena: 950 zł za tydz. www.gruppiarcheologici.org W Polsce co roku odbywają się obozy „Przyjedź, odkryj i ocal od zapomnienia”. Wolontariusze biorą udział w pracach archeologiczno-konserwatorskich. W tym roku pomagać będą w Puszczy Piskiej oraz Koniecpolu. Współorganizatorem obozów jest Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków. Wymagania: Wiek 18–26 lat. Cena: Bezpłatnie. www.kobidz.pl Pomóż zwierzętom, zostań ekowolontariuszem Kontakt z dzikimi zwierzętami jest niezapomnianym przeżyciem. Mało komu dane jest zbierać żółwie z plaży czy obserwować konie Przewalskiego. Praca z wężami – tylko dla prawdziwych miłośników ekstremalnej przygody. Żółwie - Wybrzeża Ameryki Środkowej Jak wyglądają gniazda i jaja składane przez ginący gatunek żółwia skórzastego, czy dorosłe samice naprawdę maja do 2 m długości i 700 kg wagi, co można zrobić, by ograniczyć kłusownictwo? Żeby się tego dowiedzieć, wystarczy zostać wolontariuszem na Kostaryce, w Panamie czy Meksyku. Ofert jest bez liku, warto je dokładnie przestudiować pod katem cen. Zadania: Zazwyczaj do obowiązków należy nocne patrolowanie plaży w poszukiwaniu gniazd z jajami żółwi i ochrona ich przez kłusownikami i drapieżnikami. Na Kostaryce dzięki takim patrolom udało sie ograniczyć kłusownictwo o 85 proc. Wolontariusze mogą też zbierać informacje o gniazdach żółwi morskich, ich lokalizacji i panującej w nich temperaturze (od ciepłoty jaja zależy pleć wykłuwającego się żółwia). W przerwach w pracy uczestnicy programu mogą zwiedzać wsie, wędrować po lesie deszczowym, nurkować i plażować. Wymagania: Zwykle specjalne umiejętności nie są potrzebne, jednak trzeba być przygotowanym na prace w nocy, bywa ze w ulewnym deszczu. Cena: Za dwa tyg. wynosi 480–3 500 zł. www.volunteer.org.nz www.project-tortuga.org Foki - Irlandia Irish Seal Sanctuary to jedyny w Irlandii pracujący 24 godziny na dobę przytułek dla fok. Zapewnia opiekę na wybrzeżach całego kraju. Każdego roku do przytułku trafi a tysiąc zgłoszę o znalezionych rannych fokach. Zadania: Nowy wolontariusz dołącza do zespołu ratunkowego i uczy sie udzielania pomocy fokom, które trafiają do pogotowia. Do jego obowiązków należy również zbieranie chorych zwierząt z plaży, wypuszczanie zdrowych na wolność oraz czyszczenie basenów dla fok, przygotowywanie im jedzenia i karmienie młodych. Wymagania: Umiejętność pracy w grupie, prawo jazdy i dobra kondycja fizyczna. Szkolenie zapewnione na miejscu. Przydatne jest doświadczenie w pracy ze zwierzętami. Cena: Jedzenie i skromne zakwaterowanie i udział w programie sa bezpłatne. Czas trwania minimum 3 miesiące. www.irishsealsanctuary.ie Wielkie koty - Floryda W przytułku dla kotów mieszkają dzikie tygrysy, azjatyckie i afrykańskie pantery, pumy, które były przetrzymywane w złych warunkach. Zadania: Wolontariusz ma pomagać w sprzątaniu wybiegów, kroić, przygotowywać i podawać jedzenie dzikim zwierzętom. Wymagania: Dobra kondycja fizyczna. Cena: 1 770 zł za dwa tyg. www.ecovolunteer.org Słonie - Indie, Sri Lanka Jedna z atrakcji turystycznych podczas wycieczki do wspaniałego pałacu królewskiego Amber Fort z XVI w. w Indiach jest przejażdżka na słoniu. Zwierzęta te po uciążliwej pracy z turystami czekaja na powrót do domu i troskliwą opiekę wolontariusza. Zadania: Mycie, karmienie, czyszczenie wybiegu. Podobnie można pracować w sierocińcu dla słoni na Sri Lance. Tam w udziale przypada opieka nad porzuconymi zwierzętami, niektóre z nich są chore albo niepełnosprawne. Na Cejlonie uczestniczy się tez w wytwarzaniu papieru z łajna słoni. Wymagania: Brak. Ceny: Za dwa tyg. w Indiach 2 200 zł; Sri Lanka – 7 500 zł za trzy miesiące. www.i-to-i.com www.idealist.org Rekiny - Bimini Mała wyspa Bimini oddalona 80 km od Florydy słynie jako miejsce do nurkowania i bezkrwawych łowów na wielkie ryby. Znajduje sie na niej słynne laboratorium Bimini Biological Field Station – jego główna działalnością jest ochrona i badanie roli rekinów w oceanach. Zadania: Można wśród wielu projektów wybrać na przykład badanie zachowań społecznych młodych żarłaczy cytrynowych i ich zdolności uczenia sie od siebie nawzajem. Do niedawna naukowcy uważali, że żadne z ryb nie są zdolne do takich zachowań i przypisywali je wyłącznie gatunkom bardziej rozwiniętym. Teraz w Bimini Biological Field Station poszukuje się tych zdolności u rekinów, które są ewolucyjnie mniej zaawansowane niż ryby kostnoszkieletowe. Okazało sie, że nawet żarłacze cytrynowe wykazują zachowania społeczne, np. formują się w grupy. Kolejny projekt polega na badaniu repelentów – środków chemicznych odstraszających rekiny. Powstał juz nawet prototyp takiej substancji. Wymagania: Wolontariuszami mogą być studenci oraz osoby z wykształceniem biologicznym. Cena: Cena za miesiąc (minimalny czas udziału w projekcie) 2 100 zł. Organizatorzy chętnie nawiązują dłuższą współprace. www6.miami.edu/sharklab/index.html Węże - Indie W porze monsunowej w indyjskich miastach oraz biednych wsiach pojawia się wiele jadowitych węży, m.in. kobr i żmij. By zapobiec nieszczęściom, powstały organizacje specjalizujące się w wychwytywaniu niebezpiecznych gadów. Zadania: Łapacze węży potrzebują wolontariuszy, którzy będą im asystowali przy wykonywaniu tych trudnych obowiązków oraz pomagali edukować dzieci, jakich gadów się wystrzegać. Wymagania: Organizatorzy zaznaczają, że wolontariusz otrzyma stosowne instrukcje na miejscu, ale doświadczenie w łapaniu zwierząt jest mile widziane. Zastrzegają też, ze kandydat musi być zainteresowany praca z jadowitymi gadami oraz z dziećmi. Zgłoszenia przysyłać mogą dorośli mający dobra kondycje fizyczna. W wolnym czasie atrakcja są wycieczki krajobrazowe. Cena: 330 zł za tydz., za cztery tyg. 930 zł. http://idealist.org Konie Przewalskiego - Mongolia Ostatniego dzikiego konia Przewalskiego widziano na mongolskim stepie w 1969 r. Obecnie trwa program przywracania ich do środowiska naturalnego. Powstały rezerwaty, do których trafi ły konie z prywatnych hodowli. Jednym z takich ośrodków jest oddalony ok. 100 km od Ułan Bator Park Narodowy Hustai Nuruu. Na obszarze 50 tys. ha biega tam około 200 tych dzikich koni. Zadania: Pomoc w programie badania zachowań koników – zwyczaje tych zwierząt nadal są dla naukowców zagadkowe. Miedzy kwietniem a czerwcem obserwuje sie źrebięta. Przystąpienie do tego programu to okazja poznania stepowej przyrody, doświadczenia nomadycznego trybu życia (mieszkanie w jurtach). Atrakcji typowo miejskich na stepie naturalnie nie należy się spodziewać, ale wolontariusze maja do dyspozycji boisko do siatkówki oraz grę w rzutki, szachy, ping-ponga i bilard. Kontakt ze światem zapewnia dostęp do telewizora. Wymagania: By wziąć udział w projekcie, nie trzeba nic umieć poza językiem angielskim lub rosyjskim. Organizatorzy na miejscu zapewniają szkolenie. Cena: W sezonie letnim (czerwiec– sierpień) za każdy dzień płaci sie 260 zł. Zima (wrzesień– listopad) dodatkowo dopłaca sie 18 zł za ogrzewanie. Minimalny czas pobytu 10 dni. www.ecovolunteer.org Kandydat na ekowolontariusza powinien: Mówić po angielsku. Określić zakres swoich obowiązków i ustalić, kto będzie pomagał je wypełniać. Sprawdzić, czy organizator jest uprawniony do międzynarodowej współpracy z wolontariuszami. Poznać dodatkowe koszty oraz upewnić się, co pokrywa opłata za udział w programie (zwykle jest to jedzenie i zakwaterowanie). Zapytać, czy określono minimalny czas pobytu. Sprecyzować, ile czasu chce poświęcić na zwiedzanie, a ile na wolontariat. Dowiedzieć się, czy jest możliwość nauki lokalnego języka i czy obsługa mówi w innym języku niż ojczysty. Zadbać o ubezpieczenie, opiekę zdrowotną oraz o własne bezpieczeństwo. Zdawać sobie sprawę, ze w dwa tygodnie nie zbawi się świata, ale nawet najprostsza pomoc ma znaczenie. Zapytać byłych uczestników programu o doświadczenia ze współpracy. Być świadomym i szanować różnice kulturowe kraju, do którego jedzie. Wolontariat zawodowy Tradycyjny wolontariat organizowany przez znane i poważane organizacje, jak Lekarze bez Granic, Polska Akcja Humanitarna czy program Wolontariuszy Narodów Zjednoczonych (UN Volunteers), rządzi się całkiem innymi prawami niż wolontariat turystyczny lub ekowolontariat. W tradycyjnym wolontariacie nie można wybrać kraju, w którym chce się pomagać. Często nie da się też dokładnie zaplanować terminu udziału w programie – należy wysłać zgłoszenie i czekać na wolne miejsce. Misja trwa od sześciu miesięcy do ośmiu lat, ale czasem jest zapotrzebowanie na szybkie i krótsze akcje. Do programu zwykle przyjmowani są ludzie, którzy chcą wykorzystać i rozwijać swoje umiejętności zawodowe, a nie przez dwa tygodnie próbować odnaleźć się w nowej roli opiekuna słonia czy ogrodnika. W takich krajach jak Mozambik, Sudan, Zambia czy Kambodża potrzebni są specjaliści różnych dziedzin, m.in. lekarze, inżynierowie, księgowi. Jednak chętni do pomocy, którzy nie pracują w takich zawodach, też są witani z otwartymi ramionami. W krajach rozwijających się jedni opowiadają o demokracji czy organizują pracę biura, inni pilnują magazynów z żywnością. – Wolontariusz UN Volunteers może pojechać do pracy ze swoją rodziną, dostaje diety około 1 600 dolarów miesięcznie. Ma zapewnione mieszkanie, zwykle też otrzymuje ryczałt na podstawowe opłaty, np. gaz – mówi Beata Balińska, były oficer rekrutacyjny programu UN Volunteers w Polsce. Wszyscy wolontariusze dostają pełne ubezpieczenie w renomowanym konsorcjum (UNV wykupuje ubezpieczenie Van Breda), by w razie choroby czy wypadku umożliwić im np. ewakuację w ciągu 48 godzin do kraju, w którym możliwe będzie udzielenie pomocy lekarskiej spełniającej najwyższe standardy. Zgłoszenia można wysyłać do: Biura UN Volunteers www.unv.org Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej www.pcpm.org.pl Polskiej Akcji Humanitarnej www.pah.org.pl Międzynarodowej organizacji Lekarze bez Granic www.msf.org