„Płoną nasze ptaki”. Trwa pożar Puszczy Solskiej, w której obronie zginął pilot
W sercu Roztocza rozgrywa się właśnie jeden z najtragiczniejszych przyrodniczych scenariuszy. Płonie Puszcza Solska, czyli jeden z najcenniejszych kompleksów leśnych regionu. Ogień objął już ponad 150 hektarów. Próba ochrony drzew i ptaków wchodzi w decydujący etap, a na miejscu z żywiołem walczy ponad 100 zastępów straży pożarnej. Do akcji włączył się policyjny Black Hawk.
Dramat rozpoczął się w poniedziałek, 4 maja 2026 roku, w okolicach miejscowości Osuchy. Choć początkowo 16 zastępów straży pożarnej zdawało się panować nad sytuacją, nagły, silny wiatr drastycznie zmienił przebieg zdarzeń. Podmuchy rozniosły żar na prywatne lasy, a stamtąd ogień z impetem wdarł się w głąb państwowego kompleksu leśnego. Płonie powiat biłgorajski, zamojski i tomaszowski. Kolejny dzień przyniósł eskalację. W wtorek po południu ogień opanował już 150 hektarów terenu. Ekstremalna susza oraz fakt, że płoną korony drzew, sprawiły, że ściana ognia stała się niemal niemożliwa do powstrzymania metodami naziemnymi. Dramat ekosystemu. „Płoną nasze ptaki” Dla przyrodników pożar Puszczy Solskiej to strata niepowetowana. Ogień wdarł się w najstarsze, ponadstuletnie drzewostany sosnowe, które były dumą regionu. Puszcza to nie tylko drzewa, to obszary Natura 2000, rezerwaty i parki krajobrazowe, które stanowią schronienie dla rzadkich gatunków. Michał Korga z Lubelskiego Towarzystwa Ornitologicznego alarmuje w rozmowie z „Tygodnikiem Zamojskim”, że skala zniszczeń dotyka samych fundamentów ekosystemu. Ogień niszczy siedliska, trawiąc miejsca lęgowe ptaków w szczycie sezonu. Płoną także podziemne złoża torfu. Jeśli nie wystąpią obfite opady deszczu, torfowiska mogą tlić się tygodniami, niszcząc strukturę gleby. – To dramat całego ekosystemu. Znika życie, które rozwijało się tu przez dziesiątki lat – nie pozostawiają złudzeń ornitolodzy. Samolot rozbił się podczas gaszenia. Trwa ofensywa śmigłowców Kluczowym elementem gaszenia wielkopowierzchniowych pożarów lasów są zrzuty wody z powietrza. We wtorek do walki wysłano samoloty gaśnicze M-18 Dromader, należące do bazy lotniczej RDLP w Warszawie. Niestety, podczas wykonywania lotu w warunkach wysokiej temperatury i gęstego zadymienia, jedna z maszyn rozbiła się, a pilot zginął na miejscu. Decyzją szefa MSWiA, Marcina Kierwińskiego, który jest na miejscu akcji, od środy rano zmieniono taktykę. Od godziny 7:00 ciężar działań przejęły śmigłowce (w tym policyjny Black Hawk), które dzięki większej manewrowości wykonują precyzyjne zrzuty wody na czoło pożaru. Leśnicy wykorzystują także drony oraz kamery termowizyjne, które pozwalają lokalizować ogniska ognia nawet przy zerowej widoczności i dymie uniemożliwiającym oddychanie. Widmo ewakuacji dla mieszkańców Chociaż według komunikatów okolicznej ludności nie grozi obecnie bezpośrednie zagrożenie pożarem, to mieszkańcy gmin Łukowa, Józefów i Aleksandrów otrzymali w środę alerety RCB. Ich zdrowiu zagraża bowiem gęste, toksyczne zadymienie. Służby wydały jasne instrukcje: należy szczelnie zamknąć okna i wyłączyć domową wentylację, ograniczyć przebywanie na zewnątrz do niezbędnego minimum oraz przygotować dokumenty i leki na wypadek nagłej ewakuacji. Puszcza Solska to nasza przyrodnicza perełka, która na naszych oczach zamienia się w popiół. Służby apelują o niezbliżanie się do miejsca pożaru – każda postronna osoba nie tylko ryzykuje życie, ale i blokuje drogi dojazdowe dla ciężkiego sprzętu gaśniczego. Trzymamy kciuki za dzielnych strażaków i przedstawicieli innych służb, którzy dzielnie walczą z żywiołem. Źródło: Polska Policja, Tygodnik Zamojski, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Lublinie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nietypowe grzyby w polskich lasach: palce umarlaka i trąbki śmierci
Te grzyby rozpalają wyobraźnię internautów. Trudno je przeoczyć. Mają charakterystyczne kształty, a ich nazwy mogą przyprawiać o dreszcze.
W tym artykule: Nie wszyscy znają te grzyby Palce umarlaka w polskich lasach Trąbki śmierci – co to za grzyby? Jesień już nie tylko za oknem, ale również w kalendarzu. W lasach zrobiło się kolorowo, a grzybiarze tłumnie ruszyli z koszami. Co prawda pierwsze grzyby pojawiły się już pod koniec sierpnia, ale dopiero teraz można powiedzieć, że sezon zaczął się na dobre. Nie wszyscy znają te grzyby Jak wyglądają borowiki, opieńki czy muchomory wiedzą chyba wszyscy, a na pewno doświadczeni grzybiarze. Podczas spacerów po lesie zdarza nam się jednak trafić na mniej popularne grzyby. Niektóre z nich trudno przeoczyć – mają charakterystyczny wygląd, a nazwy od kilku dni straszą internautów. Czy słusznie? Ewolucja to zasługa psychodelików? Poznajcie hipotezę małpy „pod wpływem" W ostatnich latach badania nad psychodelicznymi substancjami przeżywają swój renesans. Chociaż współczesna nauka przygląda się im głównie pod kątem leczenia zaburzeń psychicznych i uzal... Palce umarlaka w polskich lasach Kilka tygodni temu na oficjalnym profilu Lasów Państwowych na Twitterze pojawiło się zdjęcie przedstawiające… palce umarlaka. Tak potocznie mówi się na owocniki próchnilca maczugowatego (Xylaria polymorpha). Trzeba przyznać, że grzyby rzeczywiście mogą budzić upiorne skojarzenia. Próchnilec występuje niemal na całym świecie. Nie spotkamy go jedynie w Afryce i Antarktydzie. W Polsce ten nietypowy grzyb uchodzi za gatunek pospolity. Jego potoczna nazwa może nawiązywać zarówno do kształtu, jak i tego, że powoduje próchnienie drewna. Palce umarlaka dojrzewają jesienią najczęściej na martwym drewnie buków i dębów. Nierzadko wyrastają też na drewnie zakopanym w ziemi. Dodajmy, że ten grzyb nie jest jadalny. Blob - tajemnicza istota w paryskim zoo. Ma 720 płci i potrafi się uczyć, choć nie ma mózgu Lokator paryskiego zoo nie jest ani małym słodkim zwierzątkiem ani groźną, rzadko spotykaną bestią. Zamiast typowego, dla tego typu ogłoszeń, obrazka dostaliśmy od władz ogrodu zapowied.. Trąbki śmierci – co to za grzyby? Tej jesieni w polskich lasach wyjątkowo obficie pojawiły się też lejkowce dęte (Craterellus cornucopioides). Charakterystyczne grzyby łatwo rozpoznać po kolorze – najczęściej są ciemnobrązowe, szare lub czarne – oraz kształcie. Nazywa się je trąbkami śmierci, co błędnie sugeruje, że są trujące. Smakosze porównują lejkowce dęte do trufli. W kuchni można je gotować lub suszyć. W sproszkowanej formie sprawdzają się jako dodatek do zup, pierogów, a w niektórych krajach również do pizzy. W Polsce trąbki śmierci rosną od sierpnia do listopada. Najczęściej wybierają wilgotne podłoża w pobliżu dębów i buków, z którymi wchodzą w mikoryzę. Występują w dużych grupach.
Salamandry plamiste przedwcześnie rozpoczęły gody. „Ich dotykanie może być dla nas groźne”
Podczas jesiennych wycieczek po lesie możemy spotkać salamandry plamiste. Gdzie żyją największe płazy ogoniaste w Polsce?
W tym artykule: Ostrzeżenie rzecznika Lasów Państwowych Salamandry plamiste w Polsce Salamandry plamiste zazwyczaj rozpoczynają swój okres godowy w połowie września. W tym roku z powodu obfitych opadów deszczu, największe płazy ogoniaste w Polsce uaktywniły się jednak nieco wcześniej i już teraz możemy spotkać je, spacerując m.in. w wilgotnych lasach liściastych Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Ropuchy z Australii stały się kanibalami Ropuchy olbrzymie pojawiły się w Australii blisko 90 lat temu. W tym czasie zdążyły zmienić swoje przyzwyczajenia żywieniowe. Ostrzeżenie rzecznika Lasów Państwowych Rzecznik Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie Edward Marszałek ostrzega, że „dotykanie salamander może być dla nas groźne”. – Wydzielane ze skrą płaza substancje mogą spowodować kłopoty. Szczególnie groźne dla zdrowia jest przetarcie oczu dłonią, którą dotykało się salamandrę – tłumaczy leśnik. Choć salamandry plamiste przypominają jaszczurki, to należą do królestwa płazów. Nietrudno je przeoczyć. Mierzą około 25 cm długości, a ich czarne, błyszczące ciała są pokryte nieregularnymi żółtymi i pomarańczowymi plamami. Ubarwienie salamander jest niepowtarzalne – nie spotkamy dwóch tak samo wyglądających osobników. Ważny apel Lasów Państwowych. Chodzi o zabijanie gąsienic Każdy motyl był kiedyś gąsienicą i to wiedzą już dzieci w przedszkolu, ale czy pamiętamy o tym, kiedy owady zawędrują nasze ramiona, a my pospiesznie je strącamy? Salamandry plamiste w Polsce To, że płazy wyszły z ukrycia po deszczach, nie powinno nikogo dziwić. W końcu przez pierwsze trzy miesiące życia żyją w wodzie. Dopiero potem, po przeobrażeniu wychodzą na ląd, gdzie szukają wilgotnych kryjówek. Salamandry plamiste osiągają dojrzałość płciową między trzecim a czwartym rokiem życia. Dorosłe osobniki najchętniej żywią się dżdżownicami, ślimakami i gąsienicami. Poruszają się powoli, a kiedy poczują się zagrożone, stają w miejscu i nieruchomieją. W krajach Europy Środkowej i Południowej salamandry plamiste to zwierzęta pospolite. Polacy mogą je spotkać w Karpatach i Sudetach. Płazy te podlegają ochronie gatunkowej. Salamandra plamista jest symbolem Gorczańskiego Parku Narodowego.
Ważny apel Lasów Państwowych. Chodzi o zabijanie gąsienic
Każdy motyl był kiedyś gąsienicą i to wiedzą już dzieci w przedszkolu, ale czy pamiętamy o tym, kiedy owady zawędrują nasze ramiona, a my pospiesznie je strącamy?
W tym artykule: Apel Lasów Państwowych Gąsienice a różnorodność roślin Motyle w Polsce Latem lasy dają nam chłód, zimą ciepło, a przez cały rok tlen. Mimo wielu dobrodziejstw nadal zapominamy o tym, że między drzewami jesteśmy gośćmi. Często zachowujemy według własnych zasad, często niszcząc przy tym nasz ekosystem. Z pomocą przychodzą akcje edukacyjne prowadzone przez Lasy Państwowe. Najnowszy apel w Internecie dotyczy gąsienic. Apel Lasów Państwowych Licznymi mieszkańcami lasów i nie tylko, są między innymi małe, czarne, włochate gąsienice. Nie wszyscy o tym pamiętamy, ale to przecież larwy motyli rusałek pokrzywników i rusałek pawików. Owady te często budzą niepokój ogrodników. Na forach internetowych nie brakuje pytań o to, jak skutecznie się ich pozbyć. Lasy Państwowe przypominają, dlaczego nie powinniśmy zabijać gąsienic. We wpisie na oficjalnym profilu Lasu Państwowych na Facebooku czytamy, że gąsienice stanowią pożywienie dla ptaków, a zwłaszcza dla ich potomstwa. Te, które przetrwają, następnie przemienią się w motyle, które cieszą nasze oczy. Bez gąsienic, zabraknie motyli – to prosta matematyka. W Australii znaleziono niezwykle rzadką gigantyczną ćmę. Jest tak ciężka, że ledwo lata Największa ćma na świecie „upolowana” przez budowniczych? Niecodziennego odkrycia dokonano na jednem z placów budowy w północno-wschodniej Australii. Wymiary owada robią wrażenie. Gąsienice a różnorodność roślin Co zrobić, żeby zadbać o różnorodność ekosystemu? Zadbajcie o różnorodność roślin. Także tak zwanych chwastów, które są szalenie potrzebne, ale i równie piękne! Nie można mieć w ogrodzie samych tuj, a potem dziwić się, że przylatuje do nas mało ptaków, mało zapylaczy, mało motyli. Dbajmy o roślinną różnorodność, a będziemy cieszyć oczy wspaniałymi motylami, zarówno w dzień, jak i w nocy – tłumaczą Lasy Państwowe. Co ciekawe, spośród ponad 3 tysięcy gatunków motyli tylko 163 to gatunki dzienne. Prawdziwy spektakl kolorów rozgrywa się pod osłoną nocy. Motyl monarcha – najbardziej zagadkowy ze świata motyli. Badanie jego wędrówek trwało 30 lat Motyl monarcha (Danaus plexippus) podczas lotu na południe może pokonywać nawet 4 tysiące kilometrów. To jedyny na świecie tak daleko migrujący owad. Co jeszcze o nim wiemy? Motyle w Polsce W ostatnich latach na terenie Polski zaobserwowano obecność ponad 160 gatunków motyli dziennych. Najliczniejsze grupy to rusałkowate (75 gatunków) i modraszkowate (49 gatunków). Mimo że największą popularnością cieszy się paź królowej, to nie tylko on zasługuje za uznanie. Równie kolorowi są jego kuzyni z tej samej grupy paziowatych, w tym na przykład niepylak apollo czy zygzakowiec koronkowiec. Choć motyle mogą wydawać się owadami występującymi niemal wszędzie w dodatku to bardzo licznie, to wiele gatunków wymaga ścisłej ochrony. Owady te stanowią podporę ekosystemów nie tylko jako ważne ogniwa łańcuchów pokarmowych, ale też zapylacze roślin. Pamiętajmy o tym, kiedy będziemy myśleli o pozbyciu się gąsienic z naszych ogrodów.
40 żubrów w Bieszczadach zostanie odstrzelonych. W obawie przed groźną chorobą
Około 40 z 326 żubrów żyjących w zachodniej części Bieszczadów cierpi na groźną chorobę – telazjozę. Widocznie chore zwierzęta będą musiały zostać odstrzelone, aby nie zarazić kolejnych osobników. „Wiemy, że budzą się w Was teraz różne emocje. Złość. Smutek. Żal. Gniew. Strach. W nas też” - piszą przedstawiciele Lasów Państwowych.
O konieczności przeprowadzenia odstrzału poinformowano na profilu Żubry Online. W emocjonalnym wpisie leśnicy opiekujący się bieszczadzkimi żubrami poinformowali, że wydano zgodę na eliminację niektórych chorych żubrów. Do postu dodano zdjęcia pokazujące skutki telazjozy u chorych zwierząt. Fotografie są drastyczne. „Jak wielokrotnie powtarzaliśmy, żubry - jako gatunek objęty ochroną ścisłą i ledwie uratowany od zagłady - są zbyt cenne, byśmy przestali opiekować się nimi i dbać o ich zdrowie. Nawet jeśli, paradoksalnie, ta opieka wymaga podejmowania trudnych, ostatecznych decyzji. Eliminacja pojedynczych osobników jest podyktowana interesem całej populacji. By ją ocalić - populację ponad 8,5 tysięcy żubrów na świecie, z czego 1/4 w Polsce - trzeba poświęcić osobniki chore, które na domiar złego mogą zarazić pozostałe osobniki” - piszą przedstawiciele nadleśnictwa, na terenie którego prowadzony będzie odstrzał. Jeszcze przed rokiem chorych było zaledwie kilkanaście żubrów. Obecne szacunki mówią już o blisko 40 osobnikach cierpiących na telazjozę. W związku z niemożnością przeprowadzenia dokładnych badań wśród dziko żyjącej populacji, chorobę można stwierdzić tylko u zwierząt z wyraźnie widocznymi zmianami chorobowymi, m.in. ze zdeformowanymi, białymi i ślepymi gałkami ocznymi. „Choroba rozprzestrzenia się szybko, od jednego chorego żubra zarażają się średnio cztery kolejne. (…) Przy braku jakichkolwiek działań po dwóch latach cała ta populacja składać się będzie ze ślepych żubrów, dla których egzystencja będzie cierpieniem, a jednocześnie szanse na przetrwanie tej populacji staną się zerowe” - podkreślają leśnicy. Komisja ds. żubrów, w skład której wchodzą naukowcy, leśnicy oraz lekarze weterynarii orzekła, że jedynym sposobem na spowolnienie inwazji pasożytów jest eliminacja maksymalnie do 40 najbardziej chorych i cierpiących żubrów. Te osobniki są też źródłem nicieni, które mogą przejść na kolejne zwierzęta i wywołać u nich chorobę. „Eliminacje będą dotyczyły wyłącznie osobników z wyraźnie widocznymi objawami telazjozy (efekt tzw. „białego oka” widać u żubrów ze sporej odległości), obserwowanymi zaburzeniami behawioralnymi, wskazującymi na pobudzenie układu nerwowego, związanymi z postępującą lub z nieodwracalną ślepotą (ataki agresji, ocieranie okolic oczu o różnorodne przeszkody - wielokrotne próby autoamputacji, spowodowane olbrzymim bólem, m. in. poprzez wyrywanie na sękach gałki ocznej)” - wyjaśniono w oświadczeniu. Długa i bolesna choroba Telazjoza jest groźną chorobą powodowaną przez nicienie. Pasożyty te żyją w gałkach ocznych m.in. przeżuwaczy, powodują u nich ślepotę, zaburzenia ruchu i w konsekwencji śmierć. Chore zwierzęta doświadczają dezorientacji, strachu, frustracji, zaburzeń neurologicznych, bólu wywołanego infekcją. Stają się też agresywne wobec innych osobników, jak też dopuszczają się zachowań autodestrukcyjnych. Telazjoza jest silnie inwazyjna, bo przenoszą ją muchy, których nie sposób wyeliminować ze środowiska, a leczenie żubrów w stanie dzikim jest niemożliwe. Operacja eliminacji chorych osobników będzie starannie przygotowana i przeprowadzona pod nadzorem właściwego powiatowego lekarza weterynarii. Dokona jej wyznaczony pracownik Lasów Państwowych (posiadający odpowiednie uprawnienia). „Od początku przywracania żubra do polskich lasów przykrym, lecz niezbędnym elementem hodowli, była eliminacja niektórych osobników. Tak na terenie parków narodowych, jak i lasów pod zarządem Lasów Państwowych, eksperci typują do eliminacji osobniki chore i niemogące być poddane leczeniu, z urazami lub wadami uniemożliwiającymi im normalne życie, odrzucane przez pozostałe żubry, a także te, które okazały agresję w kontaktach z człowiekiem. Eliminowane są zatem zwierzęta zagrażające istnieniu całego stada (zwłaszcza w przypadku chorób zakaźnych, jak gruźlica) albo skazane na niepotrzebne cierpienie” - czytamy na profilu Żubry Online. Według prof. Wandy Olech, prezes Stowarzyszenia Miłośników Żubrów, coraz trudniejsza sytuacja zdrowotna żubrów w Bieszczadach to również efekt przegęszczenia populacji, w wyniku czego choroba dużo łatwiej przenosi się między zwierzętami. Zdaniem naukowców, konieczne jest rozpraszanie populacji, czyli przesiedlanie żubrów w inne miejsca. Proces przeniesienia zwierząt do innych krajów jest jednak kosztowny i trudny, brakuje też państw, które chciałyby przyjąć na siebie ciężar opieki nad żubrami. Jak dotąd na koszt Lasów Państwowych przetransportowano 7 osobników do Rumunii, która wyraziła chęć opieki nad zwierzętami. Z roku na rok w Bieszczadach przybywa żubrów, obecnie żyje ich tam łącznie 668, z czego 326 w subpopulacji zachodniej. Co roku w Bieszczadach przychodzi na świat ok. 100 nowych żubrów.
Znamy wyniki konkursu fotograficznego „Czas na las”!
Z ponad 4 tysięcy nadesłanych zdjęć jury wybrało trzech laureatów. Przedstawiamy zwycięskie zdjęcia konkursu "Czas na las".
Organizowany przez Lasy Państwowe konkurs „Czas na las” pod patronatem National Geographic Polska, cieszył się ogromnym zainteresowaniem. Od 27 kwietnia do 19 lipca redakcja National Geographic Polska otrzymała ponad 4000 zdjęć. Nadesłane zdjęcia podkreśliły różnorodność polskich lasów oraz udowodniły, że las jest doskonałym miejscem dla wszystkich, którzy poszukują pięknych krajobrazów, dzikiej natury, a także adrenaliny i przygody. Jury w składzie: Martyna Wojciechowska (redaktor naczelna National Geographic Polska), Sergiusz Sachno (redaktor, Centrum Informacyjne Lasów Państwowych), oraz Wojciech Franus (fotograf, dyrektor artystyczny magazynu National Geographic Polska), nie miało łatwego zadania. Po burzliwych obradach, spośród nadesłanych zgłoszeń, wybrało trzech laureatów oraz wręczyło siedem wyróżnień. Zwycięskie zdjęcia zostaną opublikowane na łamach najnowszego, wrześniowego numeru magazynu National Geographic Polska. LAUREACI KONKURSU "CZAS NA LAS" KATEGORIA ADVENTURE Wspinaczka na podkarpackich piaskowcowych turniach znajdujących się w pięknych lasach w okolicach Krosna. Autor zdjęcia: Szczepan Podolec KATEGORIA NATURA Ważka zielona uchwycona w porannej rosie na leśnej polanie w okolicach Wielunia. Autor zdjęcia: Sebastian Janicki KATEGORIA KRAJOBRAZ Zdjęcie wykonane o poranku podczas grzybobrania w miejscowości Bębnów. Autor: Marcin Staromłyński WYRÓŻNIENIA Prezentujemy również wyróżnienia: Wioletta Lernacińska (kategoria ADVENTURE): zdjęcie zrobione podczas rajdu konnego w Borach Tucholskich. Tomasz Chowaniec (kategoria KRAJOBRAZ): fotografia przedstawia świt w Tatrach. Zbigniew Zimny (kategoria DZIKA NATURA): zdjęcie zająca zrobione na łące w okolicach Grodziska Wielkopolskiego. Lech Jędras (kategoria KRAJOBRAZ): las łęgowy podczas zimowej powodzi w dolinie Odry. Łukasz Gwiździel (kategoria DZIKA NATURA): walczące kruki. Zdjęcie zrobione na Kujawach. Monika Wilk (kategoria DZIKA NATURA): modraszka zwyczajna wygląda z dziupli kilkusetletniego drzewa, w którym uwiła gniazdo. Las Wolski na terenie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego, Kraków. Karol Dobrucki (kategoria KRAJOBRAZ): zdjęcie zrobione na tatrzańskim szlaku w drodze do schroniska PTTK Murowaniec.
Rusza konkurs fotograficzny Lasów Państwowych i National Geographic Polska „Czas na Las”. Uchwyć najpiękniejsze chwile w lesie!
Zdjęcia najbardziej urokliwych miejsc w polskich lasach można przesyłać do 19 lipca na www.lasy.national-geographic.pl. Do konkursu można zgłosić fotografie w trzech kategoriach: Krajobraz, Dzika Natura i Adventure. Konkurs „Czas na Las” ma na celu udowodnić, jak piękne potrafią być polskie lasy oraz pokazać ich znaczenie dla wszystkich żywych istot. Przed zrobieniem zdjęcia warto zapoznać się z Leśną Szkołą Fotografii, czyli wskazówkami specjalnie przygotowanymi dla uczestników przez Wojciecha Franusa – dyrektora artystycznego National Geographic Polska. Najlepsze fotografie wybierze Jury w składzie: Martyna Wojciechowska (redaktor naczelna magazynu National Geographic Polska), Sergiusz Sachno (redaktor, Centrum Informacyjne Lasów Państwowych), Wojciech Franus (fotograf, dyrektor artystyczny magazynu National Geographic Polska). Trzy zwycięskie zdjęcia zostaną opublikowane na łamach magazynu National Geographic Polska, a ich autorzy otrzymają kosze piknikowe oraz zestawy książek o fotografii, osoby wyróżnione - kosze piknikowe.
Oto cztery miejsca, które otrzymały najwięcej głosów w konkursie "Najpiękniejsze leśne zakątki w Polsce" zorganizowanym przez LASY PAŃSTWOWE I MAGAZYN NATIONAL
1 MIEJSCE - OGRÓD DENDROLOGICZNY W GLINNEJ Nie trzeba daleko jechać, żeby zakosztować odrobiny egzotyki. Wiedzą coś o tym mieszkańcy Szczecina i okolic. Koło wsi Glinna, w Nadleśnictwie Gryfi no, działa ogród dendrologiczny, którego historia sięga 1823 r. W kolekcji znajduje się ponad 800 gatunkówi odmian drzew oraz krzewów, a co roku przybywa kolejnych 30–40 gatunków i odmian drzew. Najwięcej pochodzi z Azji, w tym m.in. magnolie. Niektóre, jak na przykład klon florydzki, daglezja wielkoszyszkowa, kielichowiec chiński czy sosna Coultera, to okazy po raz pierwszy posadzone w Polsce. Fot. 2. Widok na fragment Ogrodu Dendrologicznego w Glinnej (fot. Lidia Kmiecińska) 2 MIEJSCE - DOLINA RABSKIEGO POTOKU W Bieszczadach większość osób pędzi na połoniny, a do zobaczenia jest dużo więcej miejsc. Należy do nich dolina Rabskiego Potoku w Nadleśnictwie Baligród. Strome stoki porośnięte lasami ukrywają najniżej położone w Karpatach gołoborza oraz źródła unikatowych w skali europejskiej wód mineralnych. Rośnie tu kilkanaście gatunków porostów. Najładniejsze z nich – chrobotek najeżony, palczasty i koralkowy– oraz połyskujące w słońcu drobiny kryształu górskiego i rudy żelaza nadają im bajkowy charakter. Żyją tu niedźwiedzie, rysie, żbiki, rzadkie dzięcioły białogrzbietei trójpalczaste oraz piękny chrząszcz nadobnica alpejska. Nadleśnictwo Baligród. Dolina Rabego. Fot. M. Scelina 3 MIEJSCE - WIEŻA WIDOKOWA NA RADZIEJOWEJ Radziejowa (1266 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego. Góra znajduje się na terenie Nadleśnictwa Piwniczna. W 2006 r. „przybyło” jej ok. 20 dodatkowych metrów dzięki wybudowanej drewnianej wieży widokowej. Wcześniej niewiele było widać ze szczytu. Teraz roztacza się stamtąd jedna z najpiękniejszych panoram w Polsce: doliny tatrzańskie i pienińskie oraz Kotlina Sądecka, gdzie rzeka Poprad łączy się z Dunajcem. Nad lasami i pasmami górskimi, które o świcie często spowija mgła, królują Tatry z ośnieżonymi szczytami. Panorama z wieży widokowej na Radziejowej Fot. Krzysztof Tomasiak 4 MIEJSCE - REZERWAT HELSKIE WYDMY Właśnie te piaszczyste formacje – i ich różnorodność – chroni rezerwat na Mierzei Helskiej (Nadleśnictwo Wejherowo). Istnieje tam pięć rodzajów wydm: wędrujące białe, ustabilizowane szare, bezwapienne, wydmy z zaroślami wierzby piaskowej oraz wydmy porośnięte lasem. W rezerwacie można zobaczyć, jak naturalnie kształtuje się morski brzeg. Ponadto ochronie podlega tu wiele gatunków roślin, porostów i grzybów, m.in. rzadki mikołajek nadmorski czy wydmuchrzyca piaskowa. fot. Janusz Mikoś_rez. Helskie wydmy Lista laureatów konkursu „Odkryj piękno polskich lasów”: 1. Zuzanna Idziak, Legnica 2. Patrycja Dziachan, Lublin 3. Sylwia Lipnicka-Gajownik, Pasłęk 4. Olaf Łach, Klimontów 5. Anna Zając, Milanów 6. Kamila Konieczek, Bielsko-Biała 7. Joanna Sasin, Kraków 8. Agnieszka Dziadura, Głogów 9. Radosław Szczepanek, Bielsko-Biała 10. Kamil Jarczak, Gołdap 11. Jagoda Krzywda, Chojnów 12. Mirosława Jałoszyńska, Poznań 13. Anna Chałowska, Sławniów 14. Joanna Bolek, Ligota 15. Piotr Pawlucki, Medyka
Drewno jest do życia niemal niezbędne. Bo jaki byłby świat bez drewnianych domów, mebli, drzwi, papieru czy opału do kominków? Istnieją oczywiście jego zamienniki, ale nie są one tak przyjemne w dotyku, pachnące, ekologiczne
Warto wiedzieć, że nie tylko żywe drzewa wiążą duże ilości dwutlenku węgla, także drewno stanowi jego magazyn, co w kontekście zmian klimatycznych ma niebagatelne znaczenie. Jedną z największych zalet drewna jest to, że należy do surowców odnawialnych. Lasy były, są i pozostaną, jeśli będziemy nimi rozsądnie gospodarować. W Polsce ta rola przypada Lasom Państwowym, które zarządzają większością powierzchni leśnej i pokrywają 90 proc. zapotrzebowania przemysłu i ludności na drewno. – Status Lasów Państwowych w naturalny sposób wyznacza nam rolę mediatora między różnymi grupami interesów. Nie jest ona łatwa, bo czasem znajdujemy się pod presją skrajnych obozów – od zwolenników zamiany większości lasów w ścisłe rezerwaty po chcących przekształcić je w „plantacje desek” czy parki rozrywki. Ale pomiędzy nimi jest całe spektrum różnych poglądów i potrzeb, w którego ramach wspólnie z władzami i partnerami społecznymi poszukujemy rozsądnego kompromisu – wyjaśnia Adam Wasiak, dyrektor generalny Lasów Państwowych. Jak go jednak znaleźć, gdy popyt na drewno rośnie, ale zwiększają się też wymagania związane z ochroną przyrody? Aby pogodzić te sprzeczne potrzeby, Lasy Państwowe wprowadziły certyfikację drewna. Od lat 90. XX w. stosują certyfikaty międzynarodowej organizacji FSC (Forest Stewardship Council – Rada Dobrej Gospodarki Leśnej) promującej leśnictwo przyjazne przyrodzie. Jednym z jego wymogów jest wyznaczanie lasów o szczególnych walorach – cennych przyrodniczo, krajobrazowo, kulturowo. Podobną funkcję pełni wprowadzona kilka lat później certyfikacja PEFC (Programme for Endorsement of Forest Certification Schemes), największa na świecie, stosowana przez kilkadziesiąt krajów, w tym Kanadę. Oba certyfikaty potwierdzają, że gospodarka leśna jest zrównoważona, a drewno pozyskiwane bez szkody dla przyrody. W Polsce w zeszłym roku Lasy Państwowe dostarczyły 35 mln m3 drewna – przeszło dwukrotnie więcej niż w 1990 r. Ta liczba będzie się jeszcze zwiększać. Możemy sobie na to pozwolić, ponieważ w Polsce nie tylko przybywa lasów, ale też „nabierają one masy”. Rosnąca zasobność naszych drzewostanów dziś wynosi średnio 254 m3/ha, co plasuje nasz kraj w europejskiej czołówce. Według międzynarodowych statystyk polskie lasy mają ponad dwukrotnie wyższą przeciętną zasobność niż pozostałe lasy Starego Kontynentu. Na co zużywamy drewno? Na produkcję mebli, których jesteśmy ważnym eksporterem (zajmujemy 4. miejsce na świecie, po Chinach, Niemczech i Włoszech), na wytwarzanie papieru, ale także na opał. Na szczęście możemy być pewni, że zapasy drewna się nie wyczerpią. Zadaniem i obowiązkiem leśników jest zachowanie lasów w takim stanie i kondycji, by nigdy ich nie zabrakło. Najlepiej przyjrzeć się temu urządzając wycieczkę do lasu. A później na stronie lasypanstwowe.national-geographic.pl zagłosować na najpiękniejszy leśny zakątek w Polsce. Konkurs trwa do 15 czerwca. Zwycięskie miejsca pojawią się na łamach sierpniowego numeru magazynu NG Traveler. Czy wiesz, że: • Lasy Państwowe mają już 90 lat • Zużycie drewna przez statystycznego Polaka wynosi 1 m3 w ciągu roku. Liczba ta zapewne się zwiększy i zbliży do średniej w innych krajach europejskich – mieszkaniec Włoch zużywa rocznie średnio 1,1 m3, Czech 1,5 m3, a Niemiec 1,7 m3. • Połowa papieru wyprodukowanego w Polsce oraz 9 na 10 mebli trafia za granicę. Nasz kraj zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem eksportu mebli i dziesiąte pod względem ich produkcji. • Statystyczny Polak zużywa rocznie 100 kg papieru. Dla porównania w Unii Europejskiej średnia wynosi 160 kg, w Stanach Zjednoczonych 230 kg. • Aż 90 proc. drewna przemysłowego na świecie jest wytwarzane w 25 krajach. Polska zajmuje w tym rankingu 11. miejsce.
Las to dla większości ludzi miejsce, w którym poszukują odpoczynku, ciszy i spokoju, tymczasem dla leśników to także miejsce pracy. Jest naprawdę wyjątkowe, ale też wymagające. Ten zawód ma jeszcze jedną specyfikę – efektów pracy nie widać od razu.
Dziś podjęte decyzje czasem ocenić można dopiero po latach, bywa że kilkudziesięciu. Dlatego w każdym nadleśnictwie rytm prac wyznacza precyzyjny tzw. plan urządzenia lasu. To najważniejszy dokument, który stanowi podstawę gospodarowania we wszystkich dziedzinach - od sadzenia i pielęgnowania młodników, przez ochronę drzewostanów na przykład przed pożarami i owadami, aż po przygotowanie szlaków i ścieżek na potrzeby dla turystów. Gospodarowanie zgodnie z tym planem daje gwarancję, że lasów w Polsce nie zabraknie. – Co roku rozbudowujemy leśną infrastrukturę turystyczną, stworzyliśmy 22 tys. km szlaków pieszych, 21 tys. km tras rowerowych, 7300 km tras konnych, oferujemy blisko 4 tys. miejsc noclegowych w naszych obiektach – mówi Adam Wasiak, dyrektor generalny Lasów Państwowych. Oczywiście nie wszystko da się przewidzieć i zaplanować. W końcu las jest żywym organizmem, który rządzi się swoimi prawami. Jeśli człowiek je zlekceważy, skutki mogą być opłakane. Przykładem niech będzie klęska ekologiczna, która na przełomie lat 70. i 80. XX w. dotknęła Karkonosze i Góry Izerskie. Tamtejsze drzewostany świerkowe, osłabione przez zanieczyszczenia, suszę i szkodniki, pousychały. Prawdziwą przyczyną katastrofy były jednak decyzje podjęte jeszcze w XIX w. W tamtych czasach faworyzowano gatunki iglaste, głównie sosnę i świerka. W Karkonoszach i Izerach zasadzono więc świerki tam, gdzie powinny rosnąć jodły i buki. W konsekwencji po latach kilkanaście tysięcy hektarów górskich stoków trzeba było obsiać i obsadzić na nowo, co wymagało ogromnego wysiłku leśników. Sytuacja w Sudetach stała się dla Lasów Państwowych impulsem do stworzenia Leśnego Banku Genów Kostrzyca niedaleko Jeleniej Góry. Przypomina on trochę Arkę Noego, bo gromadzi nasiona drzew i roślin z całego kraju. W razie sytuacji awaryjnej – podobnej do tej w Sudetach – posłużą do odtworzenia lasu. Przydają się też do prowadzonego od lat 70. ubiegłego wieku programu przebudowy drzewostanów. Chodzi o dopasowanie gatunków drzew do miejsc i warunków, m.in. rodzaju gleby. Efekty tego programu już widać – mamy coraz więcej lasów mieszanych, z dębem i bukiem, a mniej jednorodnych borów sosnowych. Wszystkie te działania służą zdrowiu lasów. Zależność jest tu prosta – im większa różnorodność gatunków, tym większa odporność na wszelkie plagi. To z kolei gwarantuje utrzymanie lasów w dobrej kondycji. Infografika: Powierzchnia zajmowana przez gatunki panujące w lasach znajdujących się w zarządzie LP (BULiGL, GUS) O tym, jak urodziwe mamy lasy, można przekonać się w konkursie, który rusza 28 kwietnia na stronie lasypanstwowe.national-geographic.pl. Każdy może wybrać najpiękniejszy według niego leśny zakątek i wygrać nagrodę – w sam raz na majówkę. Zwycięskie miejsca zagoszczą na łamach sierpniowego numeru National Geographic Traveler. Czy wiesz, że: • Lasy Państwowe mają już 90 lat! • W Polsce mamy 430 nadleśnictw. Dla każdego z nich jest opracowywany plan urządzenia lasu na 10 lat i zatwierdzany przez ministra środowiska. • Więcej o pracy leśników i historii leśnictwa można się dowiedzieć w Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie. To klimatyczne miejsce położone na terenie XIX-wiecznego zespołu zamkowo-parkowego niedaleko Kalisza. • Sosna występuje w całej Eurazji, ale najlepsze warunki do rozwoju ma w Polsce. Dlatego mamy wiele cennych tzw. ekotypów, takich jak sosna taborska czy augustowska. • W latach 1945–2012 zmieniła się struktura drzewostanów w Lasach Państwowych. Powierzchnia lasów liściastych zwiększyła się z 13 do 23,2 proc. • Drzewa liściaste przez to, że zrzucają liście na zimę, lepiej znoszą zanieczyszczenie powietrza niż gatunki iglaste. To powód, dla którego w miastach widzi się bardzo mało sosen czy świerków. Infografika: Dominujące Gatunki Drzew w Lasach Państwowych
Odkryj najpiękniejsze leśne zakątki w Polsce!
Ruszył jubileuszowy konkurs Lasów Państwowych na najpiękniejsze leśne zakątki w Polsce
Przekonaj się, jak urokliwe, magiczne i piękne są nasze lasy. Wejdź na stronę http://www.lasypanstwowe.national-geographic.pl i oddaj głos na swoich faworytów. Wśród 36 nominowanych miejsc znalazły się m.in. puszcze, kompleksy leśne, pomniki przyrody, rezerwaty oraz parki krajobrazowe. Na uczestników czekają letnie nagrody – kosze piknikowe idealne na weekendowy wypad w piękny leśny zakątek Najpiękniejsze miejsca zostaną zaprezentowane na łamach sierpniowego wydania National Geographic Traveler. Zapraszamy do wzięcia udziału w konkursie!
Choć las kojarzy się z czymś pierwotnym, także do niego wkroczyły już najnowsze technologie. Dzięki nim kontakt z naturą nigdy nie był tak intymny. Wystarczy zajrzeć na stronę Lasów Państwowych, aby zwierzęta podziwiać w ich naturalnym środowisku
Głównym bohaterem transmisji co prawda jest król puszczy, czyli żubr, ale oko kamery bacznie śledzi również żyjące na wolności wilki, dziki i lisy. Jedna z kamer pozwala też podpatrywać życie rodzinne rybołowów. Warto wiedzieć, że to jeden z rzadszych gatunków ptaków w Polsce. – Technologia umożliwia leśnikom lepsze monitorowanie zasobów, planowanie i analizowanie, wykonywanie prac i komunikowanie się z otoczeniem – tłumaczy Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Adam Wasiak. – Ale wiele z tych rozwiązań służy też całemu społeczeństwu. Dobrym przykładem jest uruchomiony w ubiegłym roku przez Lasy Państwowe ogólnodostępny internetowy Bank Danych o Lasach. Dzięki niemu wszyscy mamy dostęp do informacji, którymi do niedawna dysponowali jedynie leśnicy. Mimo technologicznych ułatwień nic jednak nie zastąpi bezpośredniego kontaktu z przyrodą. Lasy wciąż pełnią ważne funkcje społeczne i (co w Europie nie jest wcale oczywistością) swobodnie można korzystać z ich dobrodziejstw. Istotna część leśnych obszarów to parki krajobrazowe, rezerwaty i specjalne strefy chroniące rzadkie gatunki zwierząt. Według najnowszego „Raportu o stanie lasów w Polsce” zajmują już ponad 9 mln ha. To prawie jedna trzecia powierzchni naszego kraju! – Nie wiem, czy byłoby to możliwe bez wyraźnego postawienia jeszcze w II RP na własność publiczną lasów i utworzenia Lasów Państwowych. Jeden podmiot, który jest w stanie planować i działać w skali całego kraju oraz finansować niezbędne prace. To ogromne ułatwienie z punktu widzenia leśnej polityki państwa – mówi Adam Wasiak. – Obecnie na samą hodowlę lasu, od szkółek przez sadzenie po prace pielęgnacyjne, Lasy Państwowe wydają ok. 600 mln zł rocznie, na ochronę lasu przed różnymi zagrożeniami – kolejne ponad 300 mln zł. Po 1945 r. wszystko trzeba było zaczynać niemal od nowa. Lasy pokrywały wówczas zaledwie 20,8 proc. powierzchni Polski. Leśnicy odbudowali wiele kompleksów zniszczonych wcześniej przez zaborców i obce armie, zalesili też znaczące powierzchnie nieużytków. Najwięcej prac było prowadzonych od końca wojny do początku lat 70. – przybył nam wtedy bez mała milion hektarów lasów – i w nieco wolniejszym tempie w ostatnich dekadach, również na gruntach prywatnych. Dziś zbliżamy się do 30 proc., ale na tym nie koniec. Infografika: lesistość Polski wg województw GUS „Krajowy program zwiększania lesistości” zakłada, że do 2050 r. wzrośnie ona do 33 proc., co oznacza, że wybijemy się ponad europejską średnią. Ich walory warto jednak poznać już teraz. Pod koniec kwietnia rusza bowiem konkurs na najpiękniejsze leśne zakątki naszego kraju. Każdy będzie mógł na stronie www.national-geographic.pl wybrać swojego faworyta, a zwycięskie miejsca zagoszczą na łamach sierpniowego numeru National Geographic Traveler. Rola i znaczenie lasów, nie tylko w Polsce, ale w ogóle na świecie, jest nie do przecenienia. W kwietniu we Freising w Niemczech na międzynarodowej konferencji “Forest Change” spotkają się naukowcy z całego świata, żeby dyskutować o lasach m.in. w kontekście globalnego ocieplenia. Nie jest tajemnicą, że drzewa pochłaniają ogromne ilości dwutlenku węgla uważanego za jednego ze sprawców zmian klimatu. Niestety obecnie jedynym kontynentem, którego powierzchnia leśna stale się zwiększa, jest Europa. Swój wkład w to ma także Polska. Czy wiesz, że ■ Lasy Państwowe mają już 90 lat. ■ Raport o stanie lasów w Europie podaje, że w latach 2005–2010 co roku pochłaniały one z atmosfery 870 mln ton dwutlenku węgla. ■ Średnia dla całego świata wynosi zaledwie 0,1 ha lasu na głowę i jest to mniej więcej powierzchnia dwóch boisk do koszykówki. Na Brytyjczyka przypada zaledwie 0,05 ha, na Polaka – 0,24 ha. Dla porównania statystyczny Szwed cieszy się ponad 3 ha lasu (choć trzeba dodać, że Szwecja to kraj duży, a niezbyt ludny). ■ Jedna 60-letnia sosna produkuje tlen potrzebny do życia trzech osób. ■ W Lasach Państwowych sadzi się średnio 57 tys. nowych drzew na godzinę, czyli 0,5 mld rocznie. Infografika: Struktura własności lasów w Polsce i udział lasów ochronnych w Lasach Państwowych
Małgorzata i Paweł Królikowscy: Między nami ciągle szumi
Żmija, co kąsi życiodajnym jadem, i dziwak. Tak mówią o sobie. Małgorzata i Paweł, aktorzy, rodzice piątki dzieci, a ostatnio ambasadorowie polskich lasów. Od kilkunastu lat mieszkają obok lasu: słuchają, jak szumi, zbierają grzyby, a kiedy są w nim zupełnie sami, zaczynają się uwodzić. A potem? „Napiszcie trzy kropki” – uśmiecha się Paweł.
Kiedy czekaliśmy na Ciebie, Paweł powiedział: „Małgosia jak zawsze w lesie”. Małgorzata Ostrowska-Królikowska: Jak zawsze? Że ja jestem w lesie? To się zapewne wiąże z moimi noworocznymi postanowieniami. Napisałam o tym felieton. Kiedyś, w czasie naszej wspólnej podróży, zepsuł się samochód. Zanim doszliśmy do tego, kto jest temu winien, okazało się, że rozładowała się nam komórka, i nie mogliśmy zadzwonić do Antka, naszego syna, który mógłby wtedy pomóc. Wszystko działo się w środku lasu. W związku z tym postanowiłam, że komórka ma być zawsze naładowana, a samochód naprawiony. Paweł tak właśnie mnie postrzega: że ja ciągle jestem w lesie... Protestuję. To Twoja żona nas umówiła na rozmowę, dopilnowała, żebyś pamiętał o wywiadzie. Gdzie tu masz „las”? Paweł Królikowski: Z podziwem patrzę na osoby, które potrafią przyjść o umówionej godzinie. To wielka umiejętność. Ty z kolei byłeś przed czasem. Siedziałeś na kanapie, popijałeś kawkę... Małgorzata: Przestań! On miał parę kroków. Przyszedł z teatru Roma, w którym obecnie ma próby. Umówiliśmy się tutaj, żeby tobie, Pawle, było wygodnie. Mogę o Was mówić „ludzie lasu”? Małgorzata: Pewnie wiesz, że Leśni Ludzie byli organizacją partyzancką. Czasami czuję, że jestem w takiej właśnie organizacji: żyjemy sobie gdzieś pod lasem i jesteśmy jak tamci – niezależni. Paweł: Identyfikujesz się z partyzantami bliskimi ideowo organizacji Wolność i Niepodległość czy może z Batalionami Chłopskimi? Małgorzata: Ani z tymi, ani z tymi. Tylko z Leśnymi Ludźmi. Paweł: „Leśni” to ogólne pojęcie. Małgorzata: To nie tak, Pawle... Błagam Was. Spokojnie. „Leśni ludzie” mieszkają pod lasem? Paweł: W Zalesiu Górnym, które kiedyś było leśną wsią, wybudowanym przed wojną przez rodzinę Wisłockich. W 1935 roku powstała miejscowość Zalesie Górne, które nie jest na szczęście deweloperskim pomysłem dzisiejszych czasów, ale prawdziwym osiedlem leśnym. Które z Was jako pierwsze zakochało się w tym miejscu? Paweł: Pewnego razu, podczas kłótni małżeńskiej, z głównej drogi zjechaliśmy na boczną, leśną oczywiście, i przed naszymi oczami pojawiła się tablica z nazwą miejscowości. Małgorzata: Nieprawda. Dostałam namiary na Zalesie od operatora z „Klanu”. Pawle, my nie znaleźliśmy się tam wtedy przypadkiem, tylko konkretnie jechaliśmy po to, żeby zobaczyć osiedle domków w pobliskim Ustanowie. Paweł: I zobaczyliśmy. Zostaliśmy w tamtej okolicy na resztę życia. Małgorzata: Nie zjechaliśmy wtedy z żadnej drogi głównej w leśną. Ale chociaż jedno się zgadza? Że oboje zobaczyliście las. Małgorzata: Piękną leśną drogę. Paweł: Była niczym tunel... Małgorzata:...oświetlony słońcem. Zostaliście już w tym lesie i co w nim robicie? Małgorzata: Ja spaceruję. Z dziećmi. Paweł: Ja chodzę po lesie i jeżdżę rowerem. Czegoś szukacie? Małgorzata: Odpoczywam... Paweł: Może podpowiem, czego Małgosia szuka. Małgorzata: Ale po co? Poradzę sobie. Paweł: Chciałbym być akuszerem tego twojego radzenia sobie. Lubię ci pomagać, nawet kiedy sobie ra-dzisz. Małgorzata: (śmiech) Paweł: Mamy furtkę w ogrodzeniu od strony lasu i kiedy przychodzi sezon na grzyby – w maju na kurki, później na podgrzybki – to wystarczy, że Małgosia z córkami wyjdzie na chwilę poza teren domu, a po 20 minutach wraca z pełnym koszem grzybów. Małgorzata: Marzyłam, żeby za oknem mieć drzewa. Drzewo jako symbol ma dla mnie ogromne znaczenie. Jest za naszym oknem piękna brzoza, do której mam duży sentyment. Jabłoń kwitnąca też jest piękna. Paweł: Nie czereśnia? Małgorzata: Nie myślałam o tym. Paweł: Ja uwielbiam czereśnie. Małgorzata: W lesie rosną dzikie. Paweł: Czyli trześnie. Małe, z powodu słabego dostępu do słońca, ale za to słodkie. Zgubiliście się kiedyś w lesie? Może specjalnie? Małgorzata: Uczucie, które temu towarzyszy, jest okropne... Paweł: Kiedy ktoś naprawdę chce pójść do lasu, poczuć jego oddech, poznać tajemnice, nie powinien po nim błądzić, ale udać się do najbliższego nadleśnictwa i poprosić leśnika, żeby go po nim oprowadził. Mamy taką możliwość, o czym niewielu ludzi wie. Małgorzata: Kiedy się zgubiłam, nie mijałam, niestety, żadnej leśniczówki. Paweł: Ale to prawda, co powiedziałem. Osobiście rozmawiałem o tym z leśniczym. Naprawdę zgubiłaś się w lesie?! Małgorzata: Kiedyś nawet w naszym. Wyszłam na grzyby i tak sobie niewinnie podążałam przed siebie. I jeszcze następny krzaczek, kępka jagód. Aż się zorientowałam, że nie mam pojęcia, gdzie jestem. Zniknęły mi z oczu punkty rozpoznawcze. Wokół była tylko gęstwina drzew i dochodzące echo szczekających gdzieś w oddali psów. Do tego wszystkiego nie mam orientacji w terenie. Paweł przekonuje się o tym za każdym razem, kiedy np. razem jedziemy samochodem. Paweł: Małgośka do dzisiaj potrafi mnie uwieść i to jej gadanie o braku orientacji jest elementem tego uwodzenia. Ona się doskonale orientuje, gdzie jest, z kim rozmawia i co mówi. „Jestem taka zagubiona...”. Skąd my to znamy? Małgorzata: (śmiech) I tak szłam sobie dalej zagubiona, ale wiedziałam, że w końcu gdzieś wyjdę z tej gęstwiny. I wyszłam. W Łbiskach – wystarczająco daleko od naszego Zalesia. Czułam się naprawdę głupio. Paweł: Niedziwne. Koło własnego domu zabłądzić. A Ty uwodziłeś Małgorzatę? W lesie, oczywiście. Paweł: Niejednokrotnie. W których lasach? Małgorzata: Tych bliższych moim rodzinnym stronom: niedaleko Lublina i Kazimierza Dolnego. Paweł: Polskie lasy mają tysiące kilometrów pięknych szlaków. Kiedy jedzie się kilka godzin samochodem, to każdy las wygląda uwodzicielsko. Przecież trzeba się zatrzymać, rozprostować kości i rodzi się sama w sobie kusząca sytuacja. Nieraz w takiej się znajdowaliśmy. Tak stojąc naprzeciwko siebie, myśleliśmy: „No to jesteśmy sami w tym lesie...”. Co było później? Paweł: Napisz trzy kropki. W końcu jesteście najliczniejszą rodziną aktorską w Polsce. Paweł: Zalesienie w naszym kraju również wzrasta. Osobiście sadzicie drzewa. Małgorzata: Nawet wspólnie. Podczas akcji Lasów Państwowych „Las Kultury”. Posadziliśmy dąb Wisławy Szymborskiej, który nazwaliśmy Kornel. A koło naszego domu także kilkadziesiąt innych drzew. Paweł: Kawałka lasu, który został na naszej działce, nie przerobiliśmy na ogródek z krasnalami i marmurową fontanną podświetloną LED-ami. Dalej przypomina polanę. Słoneczną, bo wychodzi na południową stronę. Chociaż Małgośka twierdzi, że potrafi zbierać grzyby w całkowitej ciemności. Jak to się robi? Świecisz oczami? Paweł: Nie wiem, czy „Gala” ma dział ezoteryki, ale to, o czym mówi moja żona, właśnie w tych kategoriach się mieści. Widzisz rzeczy, których inni nie dostrzegają. Małgorzata: O tak, absolutnie! Paweł: Bez wątpienia. Nie tylko grzyby w ciemności. Echo daleko niesie w Waszym lesie? Małgorzata: Nie krzyczę w lesie. Uspokajam się. Ale z drugiej strony w lesie nie ma ciszy: dzięcioł stuka, drzewa szumią. Paweł: Ja krzyczałem w lesie, kiedy poszukiwałem naszego ukochanego psa – Baby. Bała się burzy i podczas jednej z nich spłoszyła się, pogubiła tropy i uciekła. Bardzo po niej rozpaczaliśmy. Jeździłem motorem po naszym lesie i krzyczałem: „Baba! Baba!”. Aż trafiłem na grupę ludzi, która jakoś dziwnie na mnie patrzyła – jeździ po lesie i baby szuka. Małgorzata: A przecież zorientowali się, kto siedzi na motorze, kto jest jego żoną. Przechlapane. Myśl o przemijaniu jest bardziej dojmująca w lesie, który rośnie, zmienia się na Waszych oczach? Małgorzata: Mnie się to bardzo podoba, bo dzięki temu sama uczę się przemijania. Akceptuję je. Paweł: Przyroda ma w sobie taką pogodę ducha. W mieście nigdy tak wyraźnie jak w lesie nie zauważysz, że nadchodzi wiosna... Chyba że urząd miasta posadzi kwiaty na skwerze. A w lesie widać wszystko. Smutną jesień, srogą zimę. Zabieram często Małgośkę do innych, czasami mrocznych lasów, których oboje nie znamy, i nawet się ich trochę boimy. Tak jak te w Kotlinie Kłodzkiej. Tam lasy porastają niewielkie, stare góry. Małgorzata: Paweł kupił taką górę. Podoba mi się perspektywa postawienia domu na skale. Przeprowadzacie się? Coś już postawiliście? Paweł: Budujemy zamek. (śmiech) A serio – to nieduży górski dom. Małgorzata: Będę królewną w wieży? (śmiech) Paweł: Raczej piękną górską żmiją wygrzewającą się na słońcu, by we właściwym czasie ukąsić życiodajnym jadem. Chodzicie wspólnie do lasu? Paweł: Chodzimy. Ale osobno też jest potrzebne. Jestem dziwakiem. Kiedy Małgośka mówi: „Na spacer”, pytam: „Ale po co?”. To może Małgorzata, zgodnie z tym, co powiedziałeś, powinna poprosić o towarzystwo leśnika przewodnika? Paweł: No, żeby to nie był ostatni spacer tego leśnika!