Biegun Północny stale się przemieszcza. Jak Święty Mikołaj trafia do domu?
Czy wiesz, że są… dwa bieguny północne? Chociaż geograficzny stoi w miejscu, to magnetyczny – od którego zależne są między innymi kompasy – stale się przemieszcza. Jakie są przyczyny jego ruchu oraz jakie ma to znaczenie dla przyrody… i Świętego Mikołaja?
Kiedy w Wigilię Święty Mikołaj kończy dostarczanie prezentów, musi jakoś wrócić na Biegun Północny. Nawet, gdy pada silny śnieg, a renifery nie widzą drogi. Okazuje się, że to nie takie proste – magnetyczny biegun Ziemi stale się przemieszcza, wpływając na precyzję nawigacji i oddziałując na środowisko naturalne. Przyczyna jego ruchu leży w jądrze Ziemi. Dlaczego mamy dwa bieguny północne? Geograficzny biegun północny – stały punkt na mapie Geograficzny biegun północny, określany także jako prawdziwa północ, to miejsce, w którym oś obrotu Ziemi przecina jej powierzchnię na półkuli północnej. Współrzędne tego punktu są niezmienne i stanowią podstawę dla map, systemów geodezyjnych oraz nawigacyjnych. Jest to punkt odniesienia przy wyznaczaniu kierunków świata oraz tworzeniu układów współrzędnych. Magnetyczny biegun północny – punkt, który stale się przemieszcza Zupełnie inaczej wygląda sytuacja z magnetycznym biegunem. Jest on definiowany przez lokację, w której linie pola magnetycznego Ziemi są skierowane pionowo w dół. Magnetyczny biegun północny jest wykorzystywany przez kompasy oraz wszelkie urządzenia nawigacyjne korzystające z właściwości pola magnetycznego – w tym systemy GPS czy smartfony. W odróżnieniu od geograficznego bieguna, jego położenie stale się zmienia. W ciągu ostatnich dekad odnotowano przyspieszenie jego ruchu. Co powoduje ruch bieguna magnetycznego? Przemieszczanie się bieguna magnetycznego jest wynikiem aktywności wnętrza Ziemi. 5000 km pod naszymi stopami znajduje się zewnętrzne jądro Ziemi – płynna warstwa, złożona głównie z żelazu i niklu. Pod wpływem ciepła generowanego przez stałe, wewnętrzne jądro, płynny metal przemieszcza się, tworząc dynamiczne prądy. Te ruchy generują pole magnetyczne, które otula Ziemię. W wyniku tego pola powstaje magnetyczny biegun, który nie jest stały, lecz podlega nieustannym przesunięciom – zmiany w przepływie metali zmieniają także jego położenie. To zjawisko obserwujemy od setek lat. Jak szybko biegun „ucieka”? W ciągu ostatnich 600 lat biegun magnetyczny przemieszczał się nie nad Laponią, a nad północną Kanadą. Przez długi czas jego ruch był względnie powolny – wynosił do 14 km rocznie. Jednak od około 1990 roku tempo to uległo znacznemu przyspieszeniu i biegun przemieszcza się nawet 50 km każdego roku. Około wieku temu biegun magnetyczny zaczął przesuwać się w kierunku bieguna geograficznego. Naukowcy nie są w stanie dokładnie wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje, ale przypuszczają, że przyczyną są zmiany w przepływie płynnego żelaza w zewnętrznym jądrze Ziemi. Jakie są skutki zmiany położenia bieguna dla nawigacji? Przesuwanie się bieguna magnetycznego ma istotne znaczenie dla funkcjonowania systemów nawigacyjnych. Tradycyjne kompasy, które opierają się na magnetyzmie Ziemi, wymagają korekty związanej z deklinacją: różnicą kątową pomiędzy biegunem geograficznym a magnetycznym. Bez tej korekty nawigacja może prowadzić na manowce. Na szczęście dostępne są narzędzia – specjalne kalkulatory deklinacji oferowane przez National Oceanic and Atmospheric Administration – które pozwalają użytkownikom kompasów na dokładne dostosowywanie swoich urządzeń. Nowoczesne smartfony wyposażone są zaś w magnetometry – czujniki, które mierzą pole magnetyczne w danym miejscu i automatycznie uwzględniają korektę. Korzystają przy tym z tzw. Światowego Modelu Magnetycznego, co zapewnia dokładność nawigacji. Jak Święty Mikołaj trafia do domu? Skoro biegun geograficzny, na którym według legend znajduje się siedziba Mikołaja, i biegun magnetyczny są w różnych miejscach, jak ma on trafić z powrotem do swoich elfów? Bez względu na to, czy Mikołaj używa tradycyjnego kompasu czy nowoczesnego smartfona, jego urządzenie bazuje na położeniu bieguna magnetycznego. Jeśli korzysta z kompasu, musi znać deklinację w swojej lokalizacji i odpowiednio skorygować odczyt. Najprawdopodobniej jednak – tak jak i my – korzysta on ze smartfona. Dzięki temu Mikołaj nie musi martwić się o precyzyjne ustawienia: może po prostu podążać za wskazówkami. A może renifery po prostu znają drogę? Źródła: NOAA, The Conversation, GIS Geography Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Nie zapomnę tej nocy pod lodem”. Dziennikarz Travelera odwiedził krainę prawdziwej zimy. To podróżniczy hit tego sezonu
Noc pod zorzą polarną to marzenie wielu podróżników. Jeden z dziennikarzy National Geographic spełnił je, spędzając noc na skutej lodem tafli jeziora w Finlandii. Od dzisiaj do Rovaniemi, stolicy Laponii, dolecimy LOT-em bezpośrednio z Warszawy.
Spis treści: Podcast z serca fińskiej zimy Dlaczego zorza polarna przyciąga tylu podróżników? Co usłyszysz w odcinku podcastu? LOT-em do Laponii Spędzenie nocy na zamarzniętym jeziorze w samym sercu fińskiej Laponii to doświadczenie, które łączy w sobie ekstremalne warunki, wyciszenie i spektakularne zjawiska natury. W podcaście „National Geographic Polska” podróżnik i dziennikarz Travelera Michał Cessanis opowiada, jak wyglądała noc spędzona pod otwartym niebem, przy trzaskającym lodzie i w towarzystwie zorzy polarnej. Podcast z serca fińskiej zimy W podcaście „National Geographic Polska” relacjonowana jest wyprawa do Finlandii, w trakcie której podróżnik spędza noc na zamarzniętym jeziorze. Warunki są ekstremalne – temperatura spada poniżej zera, a jedynym schronieniem jest namiot typu „swamp tent” ustawiony na lodzie. Dźwięki skrzypiącego lodu, cisza polarnej nocy i rozgwieżdżone niebo to tło tej wyjątkowej przygody. Gość podcastu dzieli się swoimi odczuciami – zarówno zachwytem, jak i lekkim niepokojem, jaki towarzyszy przebywaniu w tak nietypowym miejscu. Dlaczego zorza polarna przyciąga tylu podróżników? Zorza polarna to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk przyrodniczych. W fińskiej Laponii można ją obserwować od późnej jesieni do wiosny, przy sprzyjających warunkach pogodowych i odpowiednim poziomie aktywności słonecznej. W czasie nocnej wyprawy zorza pojawiła się nad jeziorem, tworząc zjawiskowy spektakl świateł na tle czarnego nieba. Gość podcastu opisuje swoje emocje: od wzruszenia, przez poczucie małości wobec natury, po fascynację potęgą przyrody. Co usłyszysz w odcinku podcastu? W odcinku poznasz: kulisy wyprawy w mroźne rejony Finlandii, przygotowania do noclegu na lodzie, jak wyglądała zorza tego wieczoru, czy noc na jeziorze była bezpieczna, jakie emocje towarzyszyły podróżnikowi. Aby dowiedzieć się więcej o Laponii posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska i na Spotify. LOT-em do Laponii Od grudnia 2025 roku do Rovaniemi można polecieć bezpośrednio z Warszawy, dzięki nowemu połączeniu PLL LOT. To wygodna opcja dla osób planujących zimowy wyjazd do Laponii – zwłaszcza tych, którzy chcą zobaczyć zorzę polarną, odwiedzić wioskę świętego Mikołaja lub po prostu doświadczyć arktycznej przygody bez przesiadek. Loty odbywają się raz w tygodniu i dostępne są do początku marca. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Z Polski prosto do Świętego Mikołaja! Rusza nowe, magiczne połączenie lotnicze
Zbliża się sezon, w którym magia i przygoda spotkają się w jednym miejscu. Nowe połączenie lotnicze z Polski pozwoli Polakom dotrzeć tam zdecydowanie szybciej. Dzięki temu Laponia może stać się hitem sezonu.
Spis treści: Nowe połączenie LOT-u do Rovaniemi Co warto zobaczyć i zrobić w Laponii? Laponia, z malowniczymi krajobrazami i świąteczną atmosferą, od lat przyciąga turystów z całego świata. W 2024 roku sama stolica tego fińskiego regionu odnotowała na lotnisku rekordową liczbę 1,8 miliona pasażerów, co stanowiło 19-procentowy wzrost w porównaniu do roku poprzedniego. Wśród odwiedzających nie brakowało również Polaków – trend wzrostu liczby naszych rodaków podróżujących do Laponii przez Helsinki w 2024 roku wyniósł aż 45%. Nic dziwnego, że Rovaniemi staje się coraz bardziej popularne – to właśnie tu przyjeżdżają rodziny z dziećmi, by odwiedzić Wioskę Świętego Mikołaja, czyli główną atrakcję regionu. Oprócz tego turyści mogą podziwiać także zorzę polarną, jeździć na skuterach śnieżnych czy korzystać z licznych tras narciarskich. Teraz, dzięki nowemu połączeniu lotniczemu, podróż do tego zimowego raju stanie się zdecydowanie szybsza. Nowe połączenie LOT-u do Rovaniemi Polskie Linie Lotnicze LOT ogłosiły właśnie uruchomienie bezpośredniego połączenia z Warszawy do Rovaniemi, które ruszy już za kilka miesięcy. Pierwszy rejs zaplanowano na 27 listopada 2025 roku, a połączenie będzie realizowane do 1 lutego 2026 roku. Loty będą się odbywać dwa razy w tygodniu – w czwartki i niedziele. Rejs LO477 z Warszawy do Rovaniemi wystartuje o godzinie 11:35, a rejs LO478 w drogę powrotną o godzinie 16:50. Czas przelotu wyniesie około 2 godziny i 45 minut. – LOT aktualnie będzie jedynym przewoźnikiem w Europie Środkowo-Wschodniej, oferującym bezpośrednie rejsy do Rovaniemi w regularnej siatce połączeń. Wierzę, że ten kierunek szybko zyska popularność wśród naszych pasażerów. To miejsce, gdzie można naprawdę oderwać się od codzienności i zanurzyć w wyjątkowej atmosferze dalekiej północy – stwierdził Robert Ludera, dyrektor Biura Siatki Połączeń Polskich Linii Lotniczych LOT. Co warto zobaczyć i zrobić w Laponii? Dzięki nowemu połączeniu lotniczemu, polscy turyści będą mieli łatwiejszy dostęp do licznych atrakcji. Laponia bowiem oferuje turystom niezliczone możliwości odkrywania niezwykłych miejsc, w których magia łączy się z naturą. Oprócz Wioski Świętego Mikołaja, która jest najpopularniejszą atrakcją północnej Finlandii, Rovaniemi i jego okolice oferują szereg unikatowych doświadczeń, które przyciągają turystów z całego świata. Co znajduje się wśród nich? Wioska Świętego Mikołaja – ta wioska to nie tylko oficjalna siedziba Świętego Mikołaja, ale także miejsce, gdzie można spotkać jego pomocników, poczuć magię świąt i wysłać pocztówki z tamtejszej poczty. To świetne miejsce do podróży z dziećmi, które każdego roku odwiedza ponad pół miliona turystów. Na tym terenie atrakcją jest również spacer po porośniętym jodłami i zaśnieżonym Lesie Mikołaja czy centralnym placu wioski, przez który przebiega linia koła podbiegunowego. Arktikum – muzeum i centrum nauki, które przenosi odwiedzających w świat Arktyki. Dzięki interaktywnym wystawom, które opowiadają o historii Laponii, jej kulturze oraz środowisku, turyści mogą zgłębić tajemnice regionu. Z kolei przez ogromne okna można podziwiać majestatyczny widok na rzekę Kemijoki. Zorza polarna – Rovaniemi to jedno z najlepszych miejsc na świecie do podziwiania zjawiska zorzy polarnej. Turyści mogą je obserwować od września do marca. Co więcej, mogą udać się do Ounasvaara (jednego z punktów widokowych) lub spędzić noc w lodge’ach czy igloo ze szklanymi dachami, które umożliwiają podziwianie kolorowego pejzażu bez wychodzenia na zewnątrz. Korundi House of Culture lub Muzeum Sztuki Rovaniemi – pod pierwszym adresem można się oddać miłym dla ucha koncertom Lapońskiej Orkiestry Kameralnej, a we wspomnianym muzeum obejrzeć jedną z wielu wystaw artystów z całej Arktyki. Sporty zimowe i przygody na śniegu – Rovaniemi to też mekka dla miłośników sportów zimowych. Na trasach w Ounasvaara można spędzić całe dnie na aktywnym wypoczynku. Miłośnicy adrenaliny mogą też spróbować swoich sił w jeździe na skuterach śnieżnych po dziewiczych śniegach, a odważni turyści – udać się na safari na psich zaprzęgach. Źródło: LOT Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Skandynawskie opowieści na Festiwalu Podróżników National Geographic
Festiwal Podróżników National Geographic
Festiwal Podróżników National Geographic odbywał się w różnych miejscach. Tym razem gościliśmy w miejscu wyjątkowym – na promie Unity Line. Wraz z naszymi czytelnikami popłynęliśmy nim ze Świnoujścia do Ystad. Podczas rejsu nie brakowało skandynawskich opowieści.
W tym artykule: Co możemy zrobić dla Bałtyku? Laponia, jakiej nie znacie Co zobaczyć w południowej Szwecji Mateusz Waligóra to specjalista od wyczynowych wypraw w najdalsze zakątki globu. Jako pierwszy człowiek w historii przeszedł samotnie mongolską pustynię Gobi – największą pustynię Azji i drugą po Saharze pustynię świata. Tym razem opowiadał o swojej wędrówce – liczącej 580 km – wzdłuż polskiego wybrzeża Bałtyku. Co możemy zrobić dla Bałtyku? – Opowieść o Bałtyku niestety nie jest optymistyczna. Mam nadzieję, że uświadamia wszystkim, w jakim stanie jest nasze morze. Co możemy zrobić, by ratować Bałtyk? Jako jednostki możemy niewiele. Oczywiście możemy zakręcać wodę, kiedy myjemy zęby. Możemy przestać kupować bałtyckie ryby, których już prawie nie ma. Natomiast tym tematem trzeba zająć się globalnie. Dlatego tak ważne abyśmy głosowali na osoby, dla których ochrona środowiska naprawdę ma znaczenie – opowiadał podróżnik. – Bałtyk wiele mówi o nas samych. Mówi, że nie przyglądaliśmy się temu morzu zbyt uważnie. Cała masa potencjalnych problemów, jakie mogą spotkać Bałtyk i nas samych, jest pod taflą wody. Jadąc nad Bałtyk, skupiamy się na masie rzeczy nieistotnych, jak tłumy, parawany, paragony grozy. A prawdziwe problemy są pod wodą – podsumowuje Mateusz Waligóra. View Ediplayer on the source website Laponia, jakiej nie znacie Z Aldoną Hartwińską, zafascynowaną kulturą skandynawską, autorką bloga PoFikasz pokonaliśmy szlak śladami Szwedzkiego Układu Słonecznego. Aldona jest współautorką tej trasy. Kamila Kielar, podróżniczka przemierzająca samotnie świat pieszo, kajakiem i na nartach, zabrała nas w podróż do fińskiej Laponii. Wielu osobom kojarzy się ona głównie z przestrzenią, nieskażoną naturą, śniegiem i wioską św. Mikołaja. Ale… – To powierzchowny wizerunek, choć przestrzenie są faktycznie tym, co zachwyca mnie w Laponii najbardziej. Pierwszą podróż odbyłam przypadkowo, 16 lat temu, studiując w Finlandii. Do tego sama i na dodatek w listopadzie. Znajomi nie mogli w to uwierzyć. Od tamtej pory wracam tutaj regularnie, bo to miejsce bardzo spójne ze mną, spokojne, niekrzykliwe i ja się tutaj bardzo dobrze czuję – mówi Kamila Kielar. – Czym najbardziej mnie ujmuje? Większość moich wyjazdów to wyprawy outdoorowe. Dlatego natura, zwierzęta, przyroda przyciągają mnie tutaj jak magnes. Do Laponii nie jedzie się zwiedzać, bo nie ma tu zabytków. Tutaj doświadcza się przyrody, jej rozmachu, który jest absolutnie zachwycający. Mieszkańcy Laponii mają ogromny szacunek dla przyrody i moim marzeniem jest, aby to było naturalne wszędzie i żebyśmy nie musieli tego podkreślać. W każdym miejscu na ziemi to powinno być oczywistością – podkreśla Kamila. Co zobaczyć w południowej Szwecji O największych atrakcjach południowej Szwecji opowiadali Tomasz Duda, geograf, nauczyciel akademicki i przewodnik po Skandynawii oraz Michał Cessanis, zastępca redaktora naczelnego „National Geographic Traveler”. Nie zabrakło wielu praktycznych informacji na temat zwiedzania Szwecji, a przede wszystkim pomysłów na jej poznanie. – Jeśli ktoś wybiera się do Szwecji po raz pierwszy, nie powinien się na nic nastawiać i niczego nie oczekiwać. Raczej dać się zaskoczyć. Na pewno zaskakiwać może lekki dystans Szwedów. To nie są południowcy rzucający się sobie w ramiona. Co nie znaczy, że nie są otwarci. Są chętni do rozmowy, do pomocy, ale chronią swoją prywatność. Na pewno wyróżniają ich uśmiech i bardzo dobra znajomość języka angielskiego – mówi Tomasz Duda. – Gdybym jechał do Szwecji pierwszy raz, wybrałbym trasę głównymi drogami, poznając miasta, takie jak Malmö, Ystad czy Karlskrona. Są świetnie ze sobą skomunikowane, nie trzeba więc za dużo kombinować, żeby odbyć taką podróż, a mieć świetne wspomnienia – dodaje Tomasz Duda. Na koniec szef kuchni promu Polonia, Rafał Babkiewicz, zorganizował dla uczestników festiwalu degustację śledzi. Te ryby są uwielbiane nie tylko w Polsce, ale także w Skandynawii. Było pysznie. I to nie tylko na talerzu. Patronem wydarzenia było Unity Line.
Wioska Świętego Mikołaja w Rovaniemi. O wizycie w tym miejscu marzą nie tylko dzieci
Wioska Świętego Mikołaja co roku jest odwiedzana przez ponad pół miliona gości. Jakie atrakcje czekają na nas w Rovaniemi?
W tym artykule: Wioska Świętego Mikołaja w Rovaniemi Rovaniemi – praktyczne informacje Gdzie mieszka Święty Mikołaj? To pytanie zadają sobie dzieci na całym świecie. Na szczęście nie jest to żadna tajemnica. Ulubiony święty milusińskich (i nie tylko) mieszka na dalekiej północy, a dokładnie w Rovaniemi w Finlandii. To właśnie tam znajduje się oficjalne biuro Mikołaja i na ten adres można wysyłać do niego listy. Grudzień to najbardziej pracowity miesiąc w wiosce, ale wesoło i magicznie jest przez cały rok. Co warto wiedzieć o Rovaniemi? Kim tak naprawdę był Święty Mikołaj? Święty Mikołaj jest jedną z najpopularniejszych postaci we współczesnej kulturze. Co roku dzieci na całym świecie wysyłają list do wesołego staruszka, licząc, że ten odpowie na ich pr... Wioska Świętego Mikołaja w Rovaniemi Rovaniemi to nieoficjalna stolica Laponii. Oczywiście najbardziej znanym mieszkańcem miasta jest Święty Mikołaj i to właśnie on przyciąga ponad pół miliona turystów każdego roku. Pierwotnie Mikołaj mieszkał w Korvatunturi – tak od wieków wierzyli Finowie. Gdzie dokładnie? To sekret, ale żeby być bliżej ludzi, postanowił założyć swoje biuro w Rovaniemi w 1985 r. Od 2010 r. jest to oficjalna wioska Świętego Mikołaja. Wioska Świętego Mikołaja jest otwarta codziennie przez cały rok. Na miejsce można dojechać autobusem z centrum Rovaniemi – kursują co godzinę. Możemy również przejść pieszo około ośmiu kilometrów lub zamówić taksówkę. Święty Mikołaj urzęduje zaledwie trzy kilometry od lotniska, a więc podróżni z daleka mogą odwiedzić go od razu po wylądowaniu w Rovaniemi. Przed zaplanowaniem wizyty w wiosce dobrze sprawdzić godziny pracy Mikołaja. Każdy zasługuje na odpoczynek, nawet święty. Wioska Świętego Mikołaja jest flagową atrakcją Laponii. Na miejscu oprócz biura działają również restauracje, kawiarnie i sklepy, w których można kupić designerskie pamiątki. Goście mają do wyboru wiele podbiegunowych aktywności, między innymi przejażdżki skuterami śnieżnymi czy zaprzęgiem prowadzonym przez psy husky lub renifery. Obowiązkowym punktem każdej wizyty jest Główny Urząd Pocztowy w wiosce. Placówkę współpracuje z państwową usługą pocztową. Każda wysłana kartka otrzymuje specjalny stempel pocztowy Koła Podbiegunowego, niedostępny nigdzie indziej na świecie. Dodajmy, że od 1985 r. Święty Mikołaj otrzymał 18 milionów listów ze 199 krajów. Boże Narodzenie na świecie. Te świąteczne tradycje mogą zaskoczyć Nie wszędzie Boże Narodzenie na świecie obchodzi się tak samo. Kiedy w grudniu na północy panuje zima i zdarzają się „białe Święta", na południowej półkuli jest pełnia lata. Oto 5 ... Rovaniemi – praktyczne informacje Karty płatnicze są powszechnie akceptowane w całej Finlandii, a najpopularniejszych (Visa, MC i Maestro) użyjemy prawie wszędzie. W niektórych miejscach możemy być poproszeni o identyfikację, dlatego warto mieć przy sobie paszport lub dowód osobisty. Poza kartą płatniczą i dokumentami w portfelu dobrze nosić też trochę gotówki. Monety i banknoty mogą przydać się, chociażby podczas korzystania z lokalnych autobusów. W centrum Rovaniemi znajdziemy kilka bankomatów, oznaczonych jako OTTO lub NOSTO. Walutą w Finlandii jest euro. W przeciwieństwie do większości krajów strefy euro, Finowie nie używają monet jedno- i dwucentowych. Najmniejszy nominał to moneta pięciocentowa. W Rovaniemi nie ma kantoru. Napięcie sieciowe w Finlandii wynosi 230 V, a częstotliwość 50 Hz. Jak w większości krajów Europy Środkowej, obowiązują gniazda typu C i F. Jeśli przywozimy ze sobą urządzenia elektryczne lub elektroniczne, warto wcześniej sprawdzić, czy nie będziemy potrzebowali adaptera lub konwertera. W Rovaniemi nie ma kafejek internetowych, ale wiele placówek i hoteli oferuje klientom bezpłatne Wi-Fi. Jeśli nie masz własnego urządzenia z dostępem do Internetu, możesz skorzystać z ogólnodostępnych komputerów w Informacji Turystycznej Rovaniemi i Bibliotece Miejskiej. Palenie w pomieszczeniach, w tym w kawiarniach i restauracjach, jest zabronione. Niektóre bary mają oddzielne sale dla palących. Źródło: Visit Rovaniemi
Laponia dla początkujących. Dzikie lasy, renifery, zorza i święty Mikołaj
Najpierw pociąg Warszawa–Gdańsk, potem lot Gdańsk–Turku, nocny autobus Turku–Oulu i pociąg Oulu–Rovaniemi. To opcja dla oszczędnych i wytrzymałych, bo noc w autobusie mimo wszelkich starań jest w większości nieprzespana. Można łatwiej i szybciej, ale o tym później.
Jest za to sporo czasu na spacer po historycznym centrum Turku, gdzie jemy kolację i spacerujemy nad rzeką. Następnego ranka mamy zaś szansę zwiedzić Oulu, największe miasto w północnej części Finlandii. To świetne miejsce, do którego bardzo chciałabym jeszcze wrócić. Na krótki przystanek polecam spacer w centrum poprzecinanym idealnie prostopadłymi ulicami. Kupujemy kawę w kiosku i pijemy ją na drewnianych schodach nad wodą, między targiem (kauppatori) a wysepką z miejskim teatrem – zagryzając obowiązkowo bułeczkami z kardamonem. Potem ruszamy na wycieczkę po wyspie Pikisaari, której jedną połowę zajmują piękne, duże drewniane domy w bardzo nordyckim stylu (kto tego nie lubi?), a drugą coś pomiędzy lasem a parkiem. Po drodze do Rovaniemi oglądamy piękne widoki z górnego poziomu w prawie pustym pociągu. Swoją drogą fińskie pociągi, poza tym, że są czyste i punktualne, mają najlepszy wynalazek, z jakim się spotkałam na kolei: małe, zamykane pomieszczenia do rozmawiania przez telefon. Ciszę i spokój traktuje się tam bardzo poważnie. SKARBY PÓŁNOCY Jesteśmy na miejscu. Na dobry początek czeka nas solidna wędrówka, bo domek, który wynajęłyśmy, znajduje się na wzgórzu Ounasvaara poza centrum miasta. Ale trud zostaje wynagrodzony: wygodna drewniana chatka w lesie z kominkiem i sauną szybko pozwala zapomnieć o zmęczeniu. To nasza baza wypadowa na kolejnych kilka dni. Taki luksus w sezonie kosztuje krocie, ale wczesną jesienią zapłaciłyśmy właściwej ułamek ceny. A to niejedyny argument za tym, żeby Laponię odwiedzić właśnie o tej porze roku. Inny z nich to dziwnie znajomo brzmiąca w naszym języku ruskamatka, czyli podróż w naturę w celu podziwiania kolorowych jesiennych liści. Tak, Finowie mają na to oddzielne słowo. Nic dziwnego, bo widoki w tym czasie potrafią zapierać dech w piersiach, szczególnie w górzystym terenie. Przeczytałeś fragment artykułu "Laponia. Dzikie lasy, renifery, zorza polarna i Święty Mikołaj". Całość znajdziesz w grudniowym numerze Travelera.
Laponia: Kierunek Północ i najpiękniejszy trekking na świecie
Dla mnie świat ma dwa końce: północny i południowy. Na bieguny na razie się nie wybieram, ale przecież nie trzeba od razu popadać w skrajność
Postanowiłam wziąć udział we Fjallraven Classic, najpiękniejszym trekkingu na świecie. Oczywiście ładne jest to, co się komu podoba. Niektórzy uwielbiają tropikalne klimaty z palmą, ale są tacy, co mają w sobie pewien rodzaj kompasu. W którą stronę by się zwrócili, i tak strzałka będzie im wskazywała północ. Ja tak mam. Pewnie dlatego świetnie się odnajduję w surowych skandynawskich klimatach. Między innymi takie „zimnolubne” osoby miano na względzie, powołując do życia Fjallraven Classic. To zorganizowany trekking w górach Laponii, w Szwecji, firmowany przez szwedzką markę outdoorową. Zasady uczestnictwa w tej imprezie są proste. Do przejścia jest 110 km, każdy niesie że sobą wszystkie potrzebne rzeczy i nocuje namiocie. W punktach kontrolnych można uzupełnić prowiant i paliwo. Na trasie mija się schroniska górskie, jednak miejsca w nich są przeznaczone dla „normalnych” turystów, którzy w tym czasie pojawią się na szlaku. Gdy impreza startowała po raz pierwszy kilka lat temu, znalazło się kilkuset zapaleńców. Teraz organizatorzy są zmuszeni ograniczać liczbę uczestników, tak wielu jest chętnych. Coś w tym musi więc być, skoro ludzie z całego świata fatygują się na górzyste szwedzkie pustkowia, po to żeby narobić sobie odcisków (i jeszcze za to płacą). To „coś” stanowi zapewne wypadkową wielu spraw, a jedną z nich jest możliwość rozsmakowania się w Północy. Kąpiel na rozgrzewkę Atmosfera w miejscu startu, w wiosce Nikkaluokta, przypominała festyn. Były: muzyka, przemówienia, tradycyjne śpiewy ludu Samów zamieszkującego te rejony. Słońce prażyło, a to za kołem podbiegunowym nie jest częstym zjawiskiem. Oby okazało się łaskawe także w następnych dniach. Barwny tłum przebierał niecierpliwie nogami, czekając na sygnał do wyruszenia. We Fjallraven Classic startują ludzie w każdym wieku, także dzieci, zawodowi biegacze i osoby, które pierwszy raz w życiu założyły buty trekkingowe. Zawodowcy przypominają kosmitów – z boków sterczą im rurki od bukłaków, wszędzie mają zatknięte batony energetyczne. Minimalne obciążenie przy maksymalnym wysiłku. Oni na mecie w Abisko zameldują się za kilkanaście godzin. Pozostali za kilka dni. My, czyli zorganizowana grupa z Polski, zamierzaliśmy przejść szlak w standardowe pięć dni. Czy się uda dojść do mety, zależy od kilku czynników, na które mamy wpływ (kondycja) albo nie (pogoda). Bardzo liczy się ciężar plecaka – garbu, który będzie gniótł ramiona przez najbliższe dni. Przed startem można go zważyć i większość osób z takiej możliwości korzysta. Mnie strzałka wagi pokazuje 12 kg, razem z namiotem. Bingo! To dlatego, że wypatroszyłam go ze wszystkiego, co uznałam za zbędne, nawet z portfela. Zachowałam za to cytrynę. Z każdym dniem stawała się cenniejsza, a niektórzy gotowi byli ponieść obrażenia, byle zdobyć jej plasterek. (Przed wyjazdem, w ramach zaprawy przed trekkingiem, dźwigałam w plecaku 10-kilogramowego arbuza. Wydaje się, że to pestka, ale spróbujcie z takim balonem pełnym wody maszerować po głębokim piachu). Pierwsze kilometry trekkingu nieco mnie rozczarowały. Nie chodzi o widoki, bo te były wspaniałe. Pogoda również pierwsza klasa. Dopisała do tego stopnia, że znaleźli się chętni na kąpiel w zimnym jeziorze Ladtjojaure. Przeszkadzał tłok. Na szczęście wizja deptania sobie po piętach przez dalsze 100 km nie sprawdziła się. Po pewnym czasie tłum rozciągnął się na szlaku. Telefony komórkowe straciły zasięg i zamilkły. Pozostała natura w czystej postaci. Sauna z widokiem Kto był na dalekiej północy, ten wie, co natura potrafi stworzyć, mając do dyspozycji tylko skały, wodę i odrobinę zieleni. Pozornie monotonny krajobraz zmienia się zaskakująco szybko. Jeżeli dodatkowo przed zachodem zechce pokazać się słońce, rozgrywa się prawdziwy spektakl pod tytułem „światło i cisza” (ewentualnie szum wody). Tylko za kołem podbiegunowym promienie przez tak długi czas padają pod bardzo małym kątem. W tym roku trekking był szczególny także dlatego, że trafiła się najlepsza od ponad 70 lat pogoda. Przez tydzień nie spadła nawet kropla deszczu, za to często występowały krople potu. Zwyczajnie szkoda było spieszyć się do mety. Dzika przyroda znajdowała się na wyciągnięcie reki. Czasem w zasięgu wzroku pojawiały się spłoszone dzikie renifery. Czasem odzywały się ptaki. Szumiały strumienie. Najczęściej jednak panowała cisza – najbardziej deficytowy dźwięk naszych czasów. Rytm dnia ustalił się bardzo szybko. Nie miałam potrzeby nastawiania budzika – skuteczność Rafała z mojej ekipy była dużo większa. Około szóstej rano jednocześnie z oczami otwierały mu się usta i wylewał się z nich potok słów. To był sygnał, ze pora wychodzić ze śpiworka. Następnie zagotowanie wody na herbatę i owsiankę z proszku, zwiniecie obozu i w drogę. Wieczorem powtarzało się to samo, tylko w odwrotnej kolejności. Różnica polegała na tym, ze stopy wydawały się dużo szersze niż rankiem. Poza tym pojawiał się dodatkowy element – sauna. Takich luksusów nikt się nie spodziewał, miała być tylko lodowata woda w strumieniu. Cóż to była za przyjemność wygrzewać się po całym dniu marszu, gapiąc się przez okno na Laponie. Później pognać do potoku (opcja dla odważnych i nieskrępowanych nagością) albo wylać na siebie wiadro – obojętnie – zimnej albo gorącej wody. Po takim orzeźwiającym doświadczeniu można iść choćby na koniec świata. Patrz pod nogi Kebnekaise, najwyższa góra Szwecji, ma dwa wierzchołki – niższy skalisty i wyższy pokryty lodowcem. Lodowa pokrywa zmienia grubość, wiec i szczyt trzeba co jakiś czas zmierzyć na nowo. Według najświeższych danych ma on 2102 m. U podnóża masywu Kebnekaise spędziliśmy pierwsza noc i był to najgorszy nocleg na trasie. Wiało. Albo raczej: WIAŁO. Wiatr starał się zrównać namioty z ziemia, a najlepiej w ogóle je zdmuchnąć. Tylko czekałam, kiedy w jednoosobowym trabancie, ponieważ tak złośliwie został nazwany przez chłopaków mój namiocik, odlecę w sina dal. Celowo pisze „w sina”, bo noc stanowiła porę umowna. Znajdowaliśmy się niemal 250 km za kołem podbiegunowym i nigdy nie było na tyle ciemno, żeby trzeba było użyć czołówki. Zmierzch przechodził powoli w świt i zaczynał się nowy dzien. Którejś „nocy” wyszłam na chwile z namiotu. Bez słońca świat wyglądał posępnie, wszystko spowijały szarość i wilgoć. Wciągnęłam głębiej powietrze w płuca. W środku lapońskiego lata pachniało zima. Wtedy poczułam, że gdzieś tu niedaleko, „za zakrętem” ziemskiej krzywizny naprawdę znajduje się koniec świata. Drugiego dnia okrążyliśmy od zachodu masyw Kebnekaise i wkroczyliśmy na właściwy Kungsleden, „Królewski Szlak”. Szwedzkie towarzystwo turystyczne pod koniec XIX w. zatroszczyło się o możliwość poznawania przez swoich obywateli urody Laponii, jednego z najbardziej rozległych i dzikich obszarów w Europie. Wytyczono wiec kilkusetkilometrowy szlak łączący miejscowość Hemavan na południu z Abisko na północy. Miedzy nimi, w odległości najwyżej dnia marszu, stanęły górskie schroniska. Ze względów krajobrazowych najbardziej uczęszczany jest północny odcinek Kungsleden i tamtędy właśnie prowadzi trasa Fjällräven Classic. Nie ma na niej dużych różnic wysokości. Najwyższy punkt to przełęcz Tjäktja (1140 m). Podczas podejścia można się trochę zasapać, ale nie stanowi ono wyzwania. Poza tym szybko się zapomina o wysiłku – widoki z przełęczy należą do tych bardziej spektakularnych. Tam chciałoby się rozłożyć skrzydła i odlecieć (ach jakaż byłaby to ulga dla nóg!). W wielu miejscach szlak jest podmokły i tam idzie się po drewnianych kładkach. To także nie problem, sunie się po nich jak po autostradzie. Prawdziwym utrapieniem są kamienie na ścieżce. Ciągle trzeba patrzeć pod nogi, żeby ich sobie nie skręcić. Jeżeli dołoży się do tego zbyt ciężki plecak, ważący w okolicach 20 kilo, robi się niewesoło. Każdego roku kilkadziesiąt z ponad dwóch tysięcy osób decyduje się zawrócić do Nikkaluokty po pierwszym albo drugim dniu trekkingu. Najczęstszym powodem rezygnacji są kłopoty ze stawami kolanowymi. Burger za bezcen To nieprawda, że w miarę jedzenia apetyt rośnie, w każdym razie nie w przypadku liofilizatów. Stanowiły one podstawę wyżywienia podczas trekkingu, bo mało waza i wystarczy je tylko zalać wrzątkiem. Czwartego dnia zaczęły się kulinarne fantazje o tym, co by kto zjadł. Organizatorzy świadomi, że nawet najlepsze jedzenie w proszku pozostanie proszkiem, od czasu do czasu serwowali w punktach kontrolnych cos normalnego do spożycia. Były więc tortille z reniferem i najprawdziwsze naleśniki z dżemem i bitą śmietaną. Na szlaku kusiły też tabliczki z informacja typu: „Renburger plus cola w cenie 120 koron – za 5 km”. I rzeczywiście po tych kilku kilometrach pojawiał się tradycyjny namiot z flagą ludu Samów oraz bar z przekąskami. Samowie zamieszkują arktyczne rejony Półwyspu Skandynawskiego, a mówiąc bardziej obrazowo – grzbiet i ogon „skandynawskiego psa”. Ze schroniska Alesjaure, gdzie wypadał nasz trzeci nocleg, widoczna była ich wieś – skupisko drewnianych domów. Wokół góry, jeziora i pustka. Jak wygląda życie Samów zima, kiedy przez większą część doby wszystko spowijają ciemności? Poza monotonnym menu i bolącymi stopami trochę dokuczały komary. Na szczęście dopiero po jakimś czasie przypomniały sobie, że w pierwszej połowie sierpnia na Królewskim Szlaku pojawia się ponad dwa tysiące potencjalnych ofiar. Im bardziej słonce zbliżało się do horyzontu, tym bardziej uprzykrzały życie. Niektórzy zakładali moskitiery na głowę. Wyglądali w nich jak pszczelarze wyrwani z pasieki. Przed startem każdy był zobowiązany przyczepić do swego plecaka jaskrawopomarańczową chustę bezpieczeństwa. Miała odróżniać uczestników trekkingu od turystów, a poza tym mogła służyć do wezwania pomocy, na wypadek gdyby cos się stało. Trzeba przyznać, że zasięg rażenia tych skrawków materiału był niewiarygodny. Doskonale sprawdzały się w roli drogowskazu. Nawet jeżeli znalazło się samemu pośrodku pustkowia, wystarczyło wypatrywać jaskrawych kropek przed sobą, żeby wiedzieć, którędy należy iść. Za to kiedy po całym dniu marszu wchodziło się na kolejne wzniesienie i zamiast obozu pojawiały się te nieszczęsne kropki ciągnące się aż po horyzont, po prostu opadały ręce. Wielki finał Ostatni odcinek, choć najkrótszy, był najtrudniejszy. Może dlatego, że w kościach czuło się już kilometry, że krajobraz stał się bardziej płaski i poprzecinany drogami i nie było takiej mobilizacji jak w poprzednich dniach. Wracaliśmy do cywilizacji. Za to na mecie – aplauz. Zgodnie z niepisanym zwyczajem wszyscy przekraczający metę otrzymują oklaski od tych, co doszli wcześniej. Tu również panowała atmosfera zabawy. Mieliśmy powód do świętowania – cała nasza dziewiątka dotarła w komplecie. Pojawił się także pewien element zaskoczenia. Otrzymaliśmy złote medale. W poprzednich latach przypadały one tylko tym, którzy stawili się na mecie w czasie krótszym niż 72 godz. Pozostali dostawali srebrne albo brązowe. – W tym roku postanowiliśmy wszystkim, którzy dotrą do mety, wręczyć złote medale. Każdy jest zwycięzcą, niezależnie od tego, w jakim czasie ukończy trekking – wyjaśniał Andreas Cederlund, lider Fjällräven Classic. Mogliśmy poczuć się zwycięzcami. Przywieźliśmy z Laponii więcej złota niż nasi sportowcy z olimpiady w Londynie.
Poszukaj zorzy polarnej. Warto to przeżyć chociaż raz w życiu!
Nigdy nie ma gwarancji, że się ją zobaczy. Ale można zwiększać swoje szanse.
Zorza czasem jest, a czasem znika i nie chce się przez kilka dni pokazać. Jakby obraziła się na cały północny świat. Można jednak zwiększać swoje szanse na jej upolowanie. Jak? Po pierwsze trzeba się wybrać za koło podbiegunowe w czasie zimy (najlepiej od grudnia do marca). Ja wybrałam okolice miasta Inari, na samej północy Finlandii. Nie tylko dlatego, że brak tam wielkomiejskich świateł. Powodem było także to, że miejsce jest znane z kultury Saamów. Ci rdzenni mieszkańcy Laponii zajmują się głównie hodowlą reniferów. Po drugie, żeby zwiększyć prawdopodobieństwo zobaczenia zorzy, trzeba w bezchmurny wieczór udać się gdzieś za miasto, gdzie nie ma żadnych świateł, za to rozciąga się otwarta przestrzeń (znalezienie takiego miejsca w tych okolicach nie jest zbyt trudne). Tu proponuję tafle okolicznych jezior – to, że będą skute lodem, jest pewne, więc można bez żadnych obaw po nich chodzić. Po trzecie, ciepło się ubrać i cierpliwie czekać. Bo zorza może się ukazać o każdej godzinie. Dość niespodziewanie. Bez zapowiedzi. Akcję taką należy ponawiać do skutku. Jak tylko zorza pojawi się na niebie, na pewno jej nie przegapicie. Tego nie da się z niczym pomylić. Ma fluorescencyjne barwy (zielone, czasem czerwone), rusza się jak tancerka i tworzy fantazyjne kształty na całym niebie. N iestety znika równie szybko, jak się pojawia. Dlatego dobrze przygotować aparat fotograficzny na statywie zawczasu. Zawsze jednak zostawia na twarzach osób, które ją widziały, zachwyt, zdziwienie i ogromną radość. I chęć, by zobaczyć ją jeszcze raz. (JL) NO TO W DROGĘ: GDZIE ■ W Hotelu Kultahovi w Inari (Finlandia) okna restauracji wychodzą na rzekę. Szczęściarze będą mieli szanse zobaczyć zorzę podczas kolacji. W okolicach Levi można wynająć domki (z sauną i kominkiem). Informacje na www.levi.fi. Koszt ok. 550 euro/tydzień na 6 osób. KIEDY ■ Najlepiej między grudniem a marcem.
5 powodów, żeby pojechać do Laponii w Finlandii
Zastanawialiście się, co Święty Mikołaj robi wiosną? Chcielibyście oglądać zorzę polarną przez przeszklony sufit igloo? Przedstawiamy 5 powodów, dla których warto odwiedzić Laponię w Finlandii.
1. Bo słońce świeci tam na okrągło. Oczywiście tylko latem - między 20 maja a 23 lipca jego tarcza nie chowa się za horyzontem. Za to zimą, od 30 listopada do 12 stycznia, nie wyłania się ponad horyzont. Zimowe miesiące to dobry czas na oglądanie zorzy polarnej, pod warunkiem jednak, że niebo jest bezchmurne i nie ma świateł dużych miast. Na przykład w miejscowości Hetta (gmina Enontekiö), leżącej 200 km za kołem podbiegunowym, zorzę można oglądać z górnej stacji wyciągu narciarskiego. Jest też inne doskonałe miejsce, w pobliżu znanego ośrodka wypoczynkowego Levi: Levin Iglut. Na szczycie wzgórza stanęło dwadzieścia szklanych luksusowych igloo. Nawet leżąc w łóżku, można sprawdzić przez przezroczysty sufit, czy na niebie przypadkiem nie pojawiło się świetlne widowisko. Żeby go nie przegapić, najlepiej ustawić „alarm zorzowy". 2. Bo nie ma lepszego miejsca, żeby znaleźć się tak blisko natury. Są tam rozległe przestrzenie, góry, jeziora, torfowiska i niewielu mieszkańców, przez co przyroda jest nieskażona, a prawdopodobieństwo spotkania dzikich zwierząt duże. Na południe od Hetta rozciąga się Park Narodowy Pallas-Yllastunturi z wyznaczonymi szlakami letnimi i zimowymi oraz z różnymi typami schronisk i schronów. W samym Hetta działa Fell Lapland Nature Centre. Centrum jest nie za duże i nie za małe - w sam raz, żeby zajrzeć tam na godzinę czy dwie i dowiedzieć się więcej m.in. o kulturze ludu Sami, rdzennych mieszkańców Laponii. Ich przetrwanie było kiedyś uzależnione od natury, a pory roku (wyróżniają ich aż osiem) wyznaczały rytm życia. Nadal jednym z najważniejszych wydarzeń jest dla nich moment wiosennego zrównania dnia z nocą, które przypada około 21 marca. Wówczas Samowie z całej Laponii, a więc także ze Szwecji i Norwegii, spotykają się w Hetta na wielkiej imprezie. I występują w swoich tradycyjnych strojach i biżuterii. Imprezie towarzyszą dodatkowe atrakcje na zamarzniętym jeziorze Ounasjarvi, m.in. wyścigi reniferów i rzuty lassem (dla hodowców reniferów umiejętność obowiązkowa!). fot. Barbara Żukowska 3. Bo zawsze jest tam co robić. Zimą można przemierzać fińską Laponię na nartach biegowych, psim zaprzęgiem (w pobliżu Hetta jest farma psów huskie) lub skuterem śnieżnym. W gminie Enontekiö istnieje 600 km tras przeznaczonych specjalnie dla skuterów. Poza tym ta część Finlandii jest górzysta (wszystkie fińskie szczyty o wysokości ponad 1000 m n.p.m. znajdują się właśnie w Enontekio) i jeździ się tu na nartach zjazdowych. Największym w kraju ośrodkiem narciarskim jest Levi: 43 trasy, w tym 17 oświetlonych, oraz 27 wyciągów. Do tego poprowadzono trasy na biegówki, skutery i piesze wyprawy. Co robić latem, kiedy nie ma śniegu, za to słońce świeci przez całą dobę? Pływać kajakiem, łowić ryby, chodzić szlakami biegnącymi przez parki narodowe i rezerwaty, obserwować ptaki typowe dla Północy. A na koniec dnia zrelaksować się w saunie. 4. Bo warto spróbować miejscowych smaków. Zupa z łososia, suszone na mroźnym wietrze mięso z renifera, reikäleipä, czyli ciemny chleb „z dziurką" (ma kształt wielkiego płaskiego obwarzanka), juustoleipä, czyli ser z mleka krowy, która niedawno urodziła cielaka (może być także z mleka kozy lub renifera). Laponia ma swój wyjątkowy smak. Na tamtejszych torfowiskach rośnie żurawina i malina moroszka, która w Polsce jest bardzo rzadka i objęta ochroną. W Finlandii z moroszki wyrabia się m.in. dżemy i likier (lakkalikööri). W Levi przy górnej stacji wyciągów narciarskich pod koniec grudnia powstaje Snow Dome, lodowo-śnieżna restauracja, w której serwuje się m.in. zupę z krabów i duszone mięso renifera. W miasteczku działa też sieć restauracji Hullu Poro (Szalony Renifer) prowadzonych przez Timo Nieminena, znanego w Finlandii mistrza kuchni. 5. Bo warto odwiedzić Św. Mikołaja. Za swoją siedzibę obrał Rovaniemi, stolicę fińskiej Laponii położonej dokładnie na kole podbiegunowym. Białobrody staruszek urzęduje tam przez cały rok, nie tylko zimą (więcej informacji: tutaj). Czy zastanawialiście się kiedyś, co Św. Mikołaj robi latem? Pracy przed świętami Bożego Narodzenia ma tak dużo, że nie może sobie pozwolić na wakacje, ale i on musi sobie czasem odpocząć. W jego wiosce działa mikołajowa poczta obsługiwana przez elfy. Przychodzi tam masa listów z całego świata z prośbami od dzieci, ale czasem także od ich rodziców. Rekordowy list zawierał 75 954 życzenia! W 2014 r. najwięcej listów przyszło z Chin, Włoch i Polski. Warto wiedzieć, że w Rovaniemi, tuż przy siedzibie Mikołaja, działa Polski Konsulat Honorowy.
Laponia: tu zobaczysz najpiękniejszą zimę na świecie!
Do Laponii pojechałem zobaczyć najprawdziwszą zimę na świecie. I jak dla mnie – najpiękniejszą. Nigdzie nie widziałem takiej ilości białego puchu ciągnącego się po horyzont, którym zimnoluby mogą nacieszyć się aż do późnej wiosny.
Z sauny prosto do jeziora Pobyt w krainie zimna zacząłem jak prawdziwy Fin: w saunie. I to nie byle jakiej, bo położonej nad jeziorem Immeljärvi, pośród niczego, w pobliżu miasteczka Levi. Zresztą w ośrodku Immelkertano do wyboru było ich kilka: sauna dymna, ziołowa albo lodowa – wszystkie wybudowane na ośnieżonych polach. Jednak najważniejszym punktem relaksu było wejście do przerębla w jeziorze. Do dziś nie wierzę, że zrobiłem to przy temperaturze powietrza -28 stopni i temperaturze wody nieprzekraczającej zera. Ale czego nie robi się dla zdrowia! Nocna uczta Oglądanie zorzy polarnej to największa rozrywka w Laponii od września do marca (najlepiej w styczniu i w lutym). Wówczas na niebie trwa zjawiskowa gra świateł, którą najlepiej widać w miejscu zupełnie zaciemnionym. Żeby obejrzeć ten niezwykły spektakl, wcale nie trzeba trząść się z zimna na mrozie. Zielone smugi na niebie oglądałem na ranczu Northern Lights (jest też lodowa kaplica, w której można wziąć ślub), ok. 30 km od lotniska w Kittilä, leżąc na łóżku w domku ze szkła. Widoczność była świetna. Podobnych miejsc do obserwacji zorzy jest coraz więcej, np. w wiosce Kakslauttanen mieszka się w szklanych igloo. Trekking po lodowej pustyni W Laponii byłem w grudniu, kiedy trwa noc polarna. Słońce wstaje późno, księżyc nie zachodzi, a po trzech, czterech godzinach znowu jest ciemno. W takim półmroku wjechałem gondolą na górę Levi. To jeden z największych ośrodków narciarskich w Finlandii. Góra wznosi się 531 m n.p.m. i korzystają z niej nie tylko narciarze czy snowboardziści. Pierwszy raz miałem na nogach rakiety śnieżne i wraz z przewodnikiem przez trzy godziny szedłem po śnieżnej pustyni do restauracji Tuikku, gdzie czekały na mnie nagrody: pyszna zupa rybna i różowy zachód słońca. Święta cały rok Jeśli myślicie, że Mikołaj przynosi prezenty tylko w grudniu, to bardzo się mylicie. W Laponii Boże Narodzenie trwa non stop! Przekonuję się o tym w słynnej wiosce Świętego Mikołaja, 8 km od Rovaniemi. To jego oficjalna siedziba, do której przeprowadzono go w 1940 r. z Korvatunturi, czyli góry Ucho (ze względu na kształt) na granicy finlandzko-rosyjskiej. Do Rovaniemi można dolecieć z Helsinek albo dojechać w niecałe dwie godziny z lotniska Kittilä. I bawić się jak dziecko! Tutaj dochodzą wysyłane przez was listy do Joulupukki (to fiński odpowiednik Mikołaja), jest szkoła elfów, fabryczka drewnianych dekoracji, sklepik ze świątecznymi ozdobami, szałas z pieczonym łososiem, a także park rozrywki otwarty przez cały rok. Na miejsca, gotowi, hau! Kiedy lata temu pierwszy raz wystawiono je w wyścigach psich zaprzęgów, ochrzczono je syberyjskimi szczurami, bo były tak niepozorne. I faktycznie, można się pomylić: gdy syberyjskie husky nie są wpięte w zaprzęg, łaszą się, merdają ogonami i chcą się bawić. Chwilę potem stają się bestiami nie do opanowania. W zaprzęgu rzucają się na siebie, podgryzają, ujadają, szczerzą kły, chcą natychmiast ruszyć. I kiedy nadchodzi moment startu, zaczynają gnać przed siebie w absolutnej ciszy. Pędziłem saniami prowadzonymi przez ich opiekuna z Levi Husky Park w Köngäs. W tej hodowli – jednej z najstarszych w Finlandii – jest ponad 70 psów wyścigowych, które potrafią rozpędzić zaprzęg nawet do 40 km/godz. Czułem, że w tym pędzie zamarzam od stóp do głów, ale radość z jazdy jest nie do opisania. Po kilkukilometrowej przejażdżce mogłem odpocząć w drewnianej chacie, zjeść pieczoną kiełbasę, ogrzać się przy wielkim kominku, a potem zrobić setki zdjęć hodowanym tu reniferom (najpiękniejszy jest albinos). polarspeed.fi Szaleństwo na talerzu Truskawki, jagody, żurawina, czerwone borówki i maliny moroszki zajada się w Laponii w każdym domu i w każdej restauracji. Przerabia się je na soki, marmolady, konfitury, likiery i sosy. Najpopularniejszym daniem jest poronkäristys, czyli duszone mięso renifera podawane na ziemniaczanym purée. Wiem, że dla wegetarian brzmi to fatalnie, ale smakuje przepysznie. Dla miłośników ryb też jest przysmak: lohikeitto – zupa z filetów z łososia z porem, ziemniakami, masłem i koperkiem. A na deser polecam leipäjuusto, czyli grillowany ser z mleka krowiego, koziego lub renifera podawany z konfiturą z maliny moroszki. Uwaga, po takim obżarstwie łatwo zapaść się pod śnieg! Zobacz wideo z wizyty w Laponii: View oEmbed on the source website Dojazd Do Kittilä najszybciej linią lotniczą Finnair z Warszawy, z przesiadką w Helsinkach, cena biletu ok. 800 zł, finnair.com Nocleg Spałem w Lapland Hotels Sirkantähti, za pokój 2-os. z sauną w łazience i śniadaniem zapłaciłem 630 zł. Taniej przenocujecie w Levin Tunturituuli Apartments (ok. 450 zł), booking.com. Kiedy Finowie mają to szczęście, że mogą się nacieszyć zimą aż do maja. Autor: Michał Cessanis
Z wizytą u Mikołaja, czyli część 7. wyprawy do Laponii
To już ostatni odcinek relacji z podróży Artura Kordiana Cybulskiego i jego towarzyszy do Laponii. Czas na refleksje i podsumowania. Przeczytajcie, bo kto wie, czy kiedyś drogi nie zawiodą Was do krainy Mikołaja.
Zasadniczym pomysłem samej wyprawy był ponad 300 kilometrowy spływ rzeką Ounasjoki, aż do Rovaniemi, gdzie siedzibę ma znany wszystkim Mikołaj. Ciekawostką jest, że planowaliśmy płynąć od północy, zza koła polarnego. Już po pierwszych dniach w Laponii dał się nam we znaki brak nocy, przez co trochę rozregulowały się nasze zegary biologiczne. Początkowo próbowaliśmy żyć według zegarka, ale rzeka sama wprowadzała poprawki do naszych planów, jako że na dalekiej północy trudno o miejsca biwakowe. Choć planowaliśmy postoje w dzikiej tajdze, to nie wszędzie da się wyjść na gęsto porośnięty brzeg. Wobec powyższego, zdaliśmy się na potrzeby własnych organizmów. Po prostu płynęliśmy gdy chcieliśmy, jedliśmy, jak byliśmy głodni a spaliśmy, gdy poczuliśmy zmęczenie. Pod koniec były przypadki porannej kawy o 16-tej, czy obiadu o drugiej w nocy przy pięknym słoneczku. Rzeka pozwoliła wyciszyć myśli i oderwać się od cywilizacyjnej codzienności. Jej górny odcinek (do Kittila) polecam raczej wprawionym wioślarzom, na kajaki bez bagażu lub ponton raftingowy. Jak ktoś uwielbia canoe (jak ja) to musi się liczyć z tym, że będzie go miał pełnego wody. Odcinek od Kittila do Rovaniemi też ma chwile, gdzie bystrza nieźle pokołyszą, ale jest już zdecydowanie bezpieczniejszy. Sama rzeka Ounasjoki bardzo pomaga w pokonywaniu kolejnych kilometrów i odcinki ponad 30 km dziennie robiliśmy bez większego wysiłku. Przede wszystkim nie spotkamy w niej zwalonych drzew, tak dobrze znanych na polskich szlakach wodnych, które zmuszają do ‘przeniosek’. Za to trzeba uważnie wyglądać ukrytych pod wodą głazów, zwłaszcza przy bystrzach łatwo o uszkodzenie sprzętu. Niemniej i na spokojnych odcinkach można spotkać taką ‘niespodziankę’. Choć można na miejscu wynająć sprzęt, to cena 30 EUR za dobę zdecydowanie ostudza zapały, taniej wychodzi przywieźć własny. Wracając do naszego spływu. Kolejne dni mijały jak w kalejdoskopie. Pogoda raczej sprzyjała, choć trafiały się dni deszczowe, które trzeba było przeczekać. Niemniej po deszczowym dniu najczęściej przychodziła słoneczna noc, mogliśmy się posuszyć, i pomyśleć o pokonaniu kolejnego odcinka. Zwrot „słoneczna noc” brzmi nieco zabawnie, ale taka jest rzeczywistość za kołem polarnym, gdy dzień trwa ponad trzy tygodnie. Będąc w Laponii zaczęliśmy nawet spisywać w punktach zasady tam panujące. I tak parę przykładów (z przymrużeniem oka): Komary są wszędzie i latają nawet w czasie ulewy. Kukułka kuka zawsze o pierwszej, bez względu czy jest to trzynasta czy pierwsza po północy. To, że jest w tajdze sporo zwalonych drzew to jeszcze nie znaczy, że masz czym rozpalić ognisko. Wszystko co dotyka ziemi jest nasączone wodą jak gąbka. To, że jaskółki latają wysoko nie oznacza dobrej pogody - robią to nawet w czasie deszczu. Załatwiając potrzeby fizjologiczne musisz być szybszy od komarów. 5.1 – Choćbyś był nie wiem jak szybki i tak znajdzie się taki, co zdąży cię dziabnąć. 6 - Moskitiera przeszkadza tylko przez pierwsze trzy dni (dzień trwa 24 godziny). 7 - Ubicie jedenastu komarów na kolanie jednym klapsem nie jest żadnym wyczynem. 8 - Zarost u ludzi północy to nie objaw niechęci do golenia się, tylko naturalna osłona przed komarami. 8.1 – Wybierając się w tajgę przestań się golić tydzień wcześniej, by włos był odpowiednio długi. 8.2 – Dziewczyny - dajcie spokój z depilacją nóg, krótkich spodenek i tak nie założycie, a same legginsy to za mało. W tajdze nie będziesz głodny, wystarczy rozewrzeć paszczękę na kilkanaście sekund, po czym szybko kłapnąć i połknąć zawartość. Po kilku powtórzeniach dostarczysz do organizmu całkiem pokaźną dawkę białka. 9.1 – Powyższe wykonuje się po spełnieniu zasad z punktu 8-mego, inaczej będziesz wyglądał jak po nawrocie różyczki, swędzieć będzie jeszcze gorzej. Wegetarianin nie ma możliwości zjeść posiłku bez wkładki z białka zwierzęcego. 10.1 – Nawet przy oddychaniu połknie kilka porcji. ​ Tak dotarliśmy do biwaku 60 km przed Rovaniemi, do końca wyprawy zostały jeszcze dwa dni, więc wydawało się, że zmieścimy się w czasie. Niestety, przyszła ulewa trwająca kilka godzin i kolejny dzień spędziliśmy pod plandeką służącą nam za schronienie i łapacz deszczówki. Wodę piliśmy albo z rzeki, albo deszczówkę jeśli udało nam się ją nałapać – jak po trapersku to po trapersku. Stanęliśmy przed dylematem jak się dostać do Rovaniemi, by wsiąść do autobusu, który zawiezie mnie na północ po zostawiony tam samochód. I tym razem po mokrym dniu nastała ciepła, słoneczna noc, wobec czego - rad nie rad - zjedliśmy posiłek około 3 w nocy i ruszyliśmy na najdłuższy odcinek na tym spływie. Z małą przerwą gdzieś po drodze przepłynęliśmy tego dnia (a raczej tej doby) 60 km. Cel osiągnęliśmy, dopłynęliśmy do Rovaniemi. Ale tu nas czekała niespodzianka. Widzieliście film „W krzywym zwierciadle : wakacje”, gdzie rodzina Griswoldów jedzie przez całe Stany do parku rozrywki? No właśnie - po dotarciu do siedziby Mikołaja okazało się, że w sezonie letnim 2016 postanowiono przeprowadzić tam gruntowny remont…. Ponad 3000 km jazdy, ponad 300 km płynięcia rzeką, gdzieś po drodze 20 km pieszej trasy przez park Mallari – a tu wszystko na głucho zamknięte do listopada! Dobrze, że nie wiedziałem, gdzie mieszka Mikołaj jak nie mieszka u siebie, bo nie wiem, czy nie skończyłoby się jak w filmie. Cóż, pozostało się pośmiać i przyjąć lekcję od życia: nie cel jest ważny a droga jaką się podąża. Powrót do kraju minął bez większych przygód. Trasę wybraliśmy przez Estonię, Łotwę i Litwę. W dobę dotarliśmy do promu w Helsinkach, który nas przewiózł do Tallina i dalej Via-Baltica do Polski. Jeszcze mała przygoda na promie, ponieważ trafiliśmy na jakiś zlot przebierańców i nawet się zastanawiałem czy nie zrobić sobie selfika z Merlin Monroe, ale nie wiedziałem jak zareaguje, gdy zagada do niej zdziczały zarośnięty facet (trzy tygodnie w tajdze zrobiło swoje). Tym bardziej, że skandynawska wersja Merlin miała 190 cm wzrostu i do tego była odpowiednio zbudowana. Jeszcze miły biwak nad morzem w Estonii i pierwszy od wielu dni zachód słońca. Doceniliśmy jak piękna jest noc i jak bardzo nam jej brakowało. I wieczorne pogaduszki bez komarów przy kubeczku rumu kupionego w sklepie bezcłowym na promie. Ech, już tęsknie do tych klimatów, pewnie się tam wybierzemy którejś zimy, by zobaczyć te okolice w innej scenerii. Polecam i do zobaczenia gdzieś na szlaku. Tekst : Artur Kordian Cybulski Zdjęcia : Ania i Agnieszka Pawlaczyk Posłuchaj Tomasza Tomaszewskiego, który podzielił się z nami sekretami z warsztatu fotografa! Wybitny fotograf wystąpił podczas Festiwalu Podróżników National Geographic. View oEmbed on the source website
"Zrozumiałem co czuje mucha na widok packi." Odcinek 6 relacji z podróży po Laponii
Tym razem żarty się skończyły. Artur Kordian Cybulski w kolejnym odcinku opisuje walkę z żywiołem i twardą przygodę na rzece w Laponii.
Spodziewaliśmy się tego dnia nieco większych atrakcji na wodzie, więc od razu wszystko było szczelniej zapakowane i dokładniej przymocowane do pontonu. Ale po kolei. Dopływając do mostu w okolicach miejscowości Konga, już z daleka dobiegał nas złowróżbny pomruk. Znacznie głębszy niż przy dotychczasowych bystrzach. Wziąłem lornetkę, która okazała się bardzo pomocna na tym spływie i zlustrowałem co rzeka nam szykuje. Z lewej skały, wyraźne przewężenie rzeki, nad progiem wejścia tylko wyskakują niewielkie grzywy piany. Z prawej, przy bystrzu, jakiś Fin łowiący rybki. Tyle tylko, że znad wody widać jedynie jego głowę – znaczy będzie spadek i to całkiem spory. Szybkie spojrzenie czy wszystko pozapinane, lornetkę wcisnąłem pod kamizelkę i jesteśmy gotowi na zabawę. Zobacz galerię z podróży lapońską rzeką! Gdy wędkarz nas zobaczył, to odłożył wędkę i wyjął z kieszeni … telefon komórkowy? W tym momencie weszliśmy w próg i od razu nura na dół pod pierwszą falę. Była całkiem spora, ale byliśmy idealnie ustawieni, więc tylko nabraliśmy prędkości i po rozbiciu spienionego grzbietu znaleźliśmy się na jej szczycie. Kątem oka zobaczyłem, że ten skubaniec na brzegu trzyma w lewej ręce telefon ustawiony jak do filmowania a drugą do nas macha. Nie wiem co mi strzeliło do głowy, ale w przypływie ułańskiej fantazji, też mu odmachałem. Efekt był natychmiastowy. Jako że ponton właśnie gwałtownie zanurkował pod drugą, znacznie większą falę, to z całym impetem poszedł w dół, oprócz mnie… Właśnie poczułem, że miejsce, w którym plecy kończą swą szlachetną nazwę, nie styka się już z siedziskiem i wraz z resztą mojego ciała oddala się od pontonu. Od razu przypomniałem sobie, po co są te szerokie pasy na stopy w podłodze, ale było już za późno. Na szczęście przed sobą miałem przymocowany worek transportowy ze śpiworami, przez co siedziałem z dosyć szeroko rozstawionymi nogami.. Jedyne co zdążyłem, to zwiększyć rozkrok i zaprzeć się na szybko uciekających burtach. To było ze wszech miar słuszne posunięcie, bo masa pontonu ściągnęła mnie w dół i swoimi czterema literami trafiłem dokładnie tam, gdzie powinienem być cały czas. I w samą porę, by zobaczyć że dookoła widać tylko oszalałą wodę a przed sobą, a raczej nad sobą, dużą falę, która na nas leci. Wielkie bydle z grzywą piany na górze. Zrozumiałem co czuje mucha na widok packi. Mignęła mi myśl, że teraz to się gąbkami do wybierania wody nie wykpimy. Ale nie … Ale nie … Kolejny raz chwała Czeskim producentom tego pontonu. Poszedł w górę jak przyklejony do wody i tylko pięknie rozbity grzywacz lekko nas pochlapał po bokach. Znów byliśmy na grzbiecie, ale tym razem już mocno się rozpierałem nogami, i bardzo dobrze, bo w promocji dostaliśmy trzecią dużą falę z tej serii. Oczywiście szła, nie prosto jak dwie poprzednie, tylko pod kątem do lewej burty. Szybko krzyknąłem ‘kontra’ do dziewczyn, które zareagowały w ułamku sekundy, a sam ze swej strony pociągnąłem do przodu ile pary w ramionach, i już byliśmy ustawieni jak należy. Jak kto nie wie co się dzieje jak złapie Cię boczna fala, nawet taka niezbyt duża, to proponuję zajrzeć na ostatnią relację Pana Aleksandra Doby, a sprzęt miał bez porównania lepszy od naszego. Wracając do nas. Następne fale poszły seriami jak z karabinu maszynowego. Dwie z prawej, trzy z lewej, albo odwrotnie. Nikt nie miał czasu na liczenie ile tego było. Maksymalna koncentracja na zmianach kierunku. Telepało nami jak ostatnim ‘tiktakiem’ w pudełku. A wszystko przy ogłuszającym huku wody. Gdy nagle - ciach. Siedzimy na dużo spokojniejszej, choć nadal wzburzonej rzece, której nurt szybko nas unosi w zieloną ciszę tajgi. Bystrze skończyło się tak gwałtownie, że nieco ogłupiałym wzrokiem popatrzyliśmy po sobie, przy okazji sprawdzając czy wszyscy są na swoich miejscach. Tylko dobiegający zza drzew pomruk, niczym grzmot letniej burzy, oddalał się coraz bardziej. Moje płuca stanowczo dały mi znać, że już mogę zacząć oddychać – no tak - całą akcję zrobiłem na jednym wdechu. Nie wiem ile to trwało, bo zadziałał ‘relatywizm czasu’, a adrenalina to nas trzymała aż do kolejnego postoju. A tam już normalnie. Chmary komarów, do których dołączyły meszki, a oprócz szarych końskich much, pojawiły się wielkie gzy. Takie z pomarańczowo prążkowanym odwłokiem i wielkimi zielonymi ślepiami. Natura w swym wysublimowanym poczuciu humoru wyposażyła je, zamiast pyszczka, w kleszcze do wyrywania skóry. Ale co tam, oprócz indywidualnych moskitier, mieliśmy i taka dużą. Usiedliśmy więc pod nią racząc się ciepła herbatką, sowicie wzbogaconą malinową Soplicą i omawialiśmy nowo nabyte doświadczenia. Tekst: Artur Kordian Cybulski Zdjęcia: Ania i Agnieszka Pawlaczyk Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka podejmuje wyzwania kajakarstwa górskiego! View oEmbed on the source website
"Na pontonie dziki szał i wybieranie wody na spokojnych odcinkach." Odcinek 5 relacji z wyprawy do Laponii
W piątej części relacji z wyprawy do Laponii ten niesamowity region odsłania swoje zielone oblicze. Nam kojarzy się głównie ze śniegiem, ale nic bardziej mylnego. Przeczytajcie sami!
W czerwcu wybraliśmy się na spływ do Laponii rzeką Ounasjoki - 340 km przez tajgę, na północ od koła polarnego. Mały zespół wprawionych w spływach osób (Agnieszka, Ania i ja) oraz mocny ponton. Spływ o charakterze traperskim, więc spanie w tajdze, a cały prowiant i ekwipunek płynie z nami. Po dotarciu do Entonieko, gdzie planowaliśmy rozpocząć spływ, mieliśmy na tyle dużo czasu, że pojechaliśmy na most biegnący nad pierwszym odcinkiem (łącznikiem pomiędzy jeziorami) gdzie, według fińskiego opisu rzeki, miało nas spotkać pierwsze bystrze. Zasadniczo to jeszcze nie Ounasjoki, ale w Entonieko lub Hetta najwygodniej było zostawić samochód, po który trzeba będzie jakoś wrócić. No ale wracając do samego bystrza. Według Fina, który je opisywał miało to być bystrze kategorii WW1. Ot, taka rozgrzewka przed dalszymi atrakcjami. Stanąłem przy tym moście i zacząłem się zastanawiać, czy ten Fin był taki odważny, czy był po solidnej dawce Finlandii, ale tej butelkowanej. Przede mną biała kipiel usiana gazami jak tarka do warzyw, a to wszystko na wąskim zakręcie rzeki. Do tego trzeba dodać swoistą wisienkę na torcie, otóż właśnie w tym miejscu ktoś postanowił wybudować betonowy most (szeroki na ciężarówkę), którego przęsła wiszą nie więcej niż 70 cm nad lustrem wody. W kasku i na górskim kajaku to byłoby niezłe wyzwanie, ale w pontonie z ekwipunkiem i wyżywieniem na trzy tygodnie to raczej pewne nieszczęście. Nie ma mowy, zaczynamy od samej rzeki. Zrobił nam się problem logistyczny... gdzie zostawić samochód ? I tak na kombinowaniu gdzie i jak później do niego dotrzeć, zeszła nam kolejna doba. W końcu przesiedliśmy się na ponton i w drogę. Rzeka na zmianę to zwęża i przyspiesza, to rozlewa się szeroko i leniwie płynie pozwalając podziwiać północna tajgę. Dla osób kojarzących Laponię ze śniegiem i reniferami, takie morze zieleni jest szokiem. Północna Finlandia tonęła we wszystkich jej odcieniach. Pierwszy postój wypadł nam przy moście w pobliżu miejscowości Ketomella. Żadne luksusy, ot miejsce na ognisko z drewnianą ławą, no i informacja turystyczna ... U nas ten znak oznacza miejsce, gdzie można zasięgnąć wiedzy o lokalnych atrakcjach, noclegach, jadłodajniach czy choćby nabyć mapy, w Finlandii oznacza to tablicę informacyjną. Do tego tuż obok wylęgarnia komarów, czyli mokradła, a dookoła „hopsasa” sobie stadko reniferów. Już nieco mniej ufnych niż te na północy, bo trzymających większy dystans, ale i tak wałęsają się po okolicy niczym dzikie koty po osiedlu. Znowu ulewa i tak siedzimy dwie doby czekając na poprawę pogody. Ale zaraz, nie o tym chciałem pisać - Rzeka Ounasjoki... Bajka i jeszcze raz bajka. Chwilami leniwa, że przypomina mi się poemat o Nilu, recytowany przez Numerpopisa (film Asterix i Kleopatra), cyt.: " Nilu...Nilu...Nilu...", by nagle wpaść w bystrze, na którym lecisz jak na "Wielkiej Pardubickiej”. Nie ma czasu na myślenie, tylko szybkie komendy, bo fale idą parami (czasem po trzy), przy czym pierwsza próbuje cię obrócić, a następna przewrócić. Fantastyczny taniec góra - dół i na boki. Szkoda tylko, że cały czas kapie na nos jakiś deszczyk. Drzewa w tajdze coraz wyższe i coraz więcej gatunków, i to samo z komarami. Coraz większe bydlaki i mam wrażenie, że jest ich kilka odmian, bo pomiędzy najmniejszym a największym jakiego ubiłem jest około pięciokrotna różnica rozmiaru. Do tego doszły gzy (czy jak kto woli muchy końskie), też trzy razy większe niż nasze. Ale co tam. Bystrza też coraz większe. Na pontonie dziki szał i wybieranie wody na spokojnych odcinkach. Jak zobaczyłem falę, w którą idziemy, nad głową siedzącej przede mną Agnieszki, to już wyobrażałem sobie te wiadra wody jakie będziemy wylewać, ale nie... Czesi to jednak wiedzą jak wyprofilować ponton. Tylko się prześliznął po siodle fali i rozbił nadciągający grzbiet. Piękne wachlarze wody po bokach a w środku my. Ostatecznie i tak było trochę wybierania, ale wszystko w normie. Trzeba dodać że woda w rzece nawet ciepła, oczywiście jak na Laponię, da się w niej umyć. Uprzedzając komentarze nadgorliwców - nie wpuszczamy detergentów do wody, zwłaszcza że używamy jej do gotowania. To trzeba przyznać - producenci filtrów do wody tutaj niewiele zarobią. A przed nami jeszcze bystrza kategorii WW2 – oj szykuje się zabawa że hej! Tekst : Artur Kordian Cybulski Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka rusza na tor rowerowy!
"Bajka i jeszcze raz bajka!" Część 4 relacji z podróży do Laponii
Adrian Kordian Cybulski podsumowuje swoją podróż na północ Finlandii. Nas przekonał, zdecydowanie warto tam jechać!
Po paru dniach jazdy postanowiliśmy rozłożyć się biwakiem i trochę rozruszać zastałe stawy. Wybraliśmy się na zwiedzanie Parku Mallari i miejsca styku granic Finlandii, Szwecji i Norwegii, zwanego Treriksroset. Opis wycieczki można przeczytać tutaj. Aby się nie powielać, tym razem będzie o Fińskim podejściu do turystyki – czyli mały poradnik dla tych, co chcieliby się wybrać do Laponii z plecakiem. Biwakowanie: Nocowaliśmy pod namiotami zarówno przy miejscowościach w miejscach wyznaczonych do biwakowania jak i na dziko w tajdze, zdarzyło się, że i na werandzie domku myśliwskiego. Czasem odwiedził nas jakiś Fin i chwilkę pogadał. Czasem tylko z daleka nam się poprzyglądał (choć to ludzie bardzo mili, to jednak zazwyczaj trzymają dystans). Niemniej nigdy nikt nie miał do nas uwag, że gdzieś się rozbiliśmy. Inną sprawą jest, że od zawsze dbamy o porządek wokół biwaku zabierając nie tylko własne śmieci, ale i te zastane. Zasadniczo prawo Fińskie pozwala na jedną noc biwakowania nawet na terenie prywatnego lasu. Oczywiście warunek bezwzględny to pozostawić po sobie porządek. Wiele już spływów mam za sobą, ale muszę przyznać że w Laponii czystość jest bardzo przestrzegana zarówno przez turystów jak i miejscowych. Te 9 rzeczy musisz wiedzieć o Laponii! Laavu: Przemieszczając się wzdłuż rzeki, w każdej miejscowości natykaliśmy się na Suomski odpowiednik indiańskiego tipi, czyli laavu. Z tym że wykonany z solidnych desek z miejscem spoczynkowym pozwalającym na wygodny nocleg dla paru osób. Obok obowiązkowo drewutnia z zapasem narąbanego drewna (często również zapas kory brzozowej na rozpałkę) i drewniana toaleta. Finowie zadbali również o miejsce na ognisko ze stojakiem pozwalającym na grillowanie czy gotowanie nad ogniem. Bywało że korzystaliśmy z nich dla odpoczynku, choć ze względu na komary raczej preferowaliśmy własne namioty. Początkowo nawet nie zauważyłem, że nie ma tam żadnych, tak często spotykanych u nas, napisów w stylu „Jacek love Jolkę”. Dopiero w Rovaniemi zaczęła się ‘cywilizacja’. Autiotupa: Czyli otwarta chata dla turystów. W galerii parę fotografii tej z Treriksroset. A w niej miejsce na nocleg, piec, kuchenka gazowa, zapas świec do oświetlenia. Obok tradycyjnie pełna drewutnia i toalety. Trafiliśmy tam latem więc pod stołem stała nie ruszona zgrzewka świec a przy drewutni piła i siekiera (pomimo że był tam spory zapas już porąbanego drewna). Dodam że nie zabrakło odpowiedniego zapasu papieru toaletowego. Nawet nie skomentuje jak to by wyglądało u nas. Takie chaty są rozsiane na terenie parków narodowych z przeznaczeniem na jeden nocleg (no chyba że śnieżyca nas złapie). Planując w nich nocleg trzeba się liczyć z tym, że może być więcej chętnych. Chaty Górskie i Wędkarskie: można też skorzystać z chat zamkniętych (odpłatnych), które często dodatkowo są zaopatrzone w pościel czy naczynia. Ceny przystępne nawet jak na naszą kieszeń. Z tego co pamiętam ta w parku Mallari kosztowała coś 80 EUR za dobę. Dwie czteroosobowe sypialnie, kuchnia i pokój dzienny. Oczywiście każda jest nieco inna, więc co do ilości miejsc noclegowych i wyposażenia warto się osobno upewnić. Spotykaliśmy również sporo chat wędkarskich, które można wynająć na dowolny okres by miło spędzić czas nad rzeką. Większość chat wędkarskich jest dodatkowo wyposażona w sprzęt wędkarski począwszy od łódki i wędek, aż po więcierz, który tam jest dozwolony. Te 5 powodów przekona cię by jechać do Laponii! Schrony górskie: spotkałem też kilka schronów nie zaznaczonych na mapach choć usytuowanych bezpośrednio przy szlakach. Trochę przypominają bunkier dla partyzantów. Podczas wycieczki bardzo nam się taki przydał przy załamaniu pogody. Niestety nie znalazłem informacji odnośnie okoliczności ich powstania, ale wędrując po górach warto się uważniej rozglądać. Trasy turystyczne: Tu trzeba być uważnym, bo choć trasy są dobrze oznaczone, to należy zwrócić uwagę czy jest to trasa letnia czy zimowa. O ile zimą tras letnich nie widać spod śniegu (są oznaczone niewielkimi palikami), to latem wybierając się na trasę zimową, utkniemy w bagnie lub nagle ze zdziwieniem stwierdzimy, że te czerwone krzyżyki, jakimi jest oznaczony zimowy szlak, prowadzą przez środek jeziora. Stąd na znakach turystycznych można spotkać dwie różne odległości do tej samej miejscowości (patrz galeria). Informacja turystyczna: Wbrew temu co nam przychodzi na myśl, to tym mianem są określane tablice informacyjne. Mapy tam nie kupicie. W ogóle za mapami turystycznymi trzeba się rozejrzeć po większych miejscowościach, na północy nie mieliśmy szansy na zakupienie takowej. Posiłkowaliśmy się zdjęciami tych z ‘informacji turystycznej’. I na koniec zaopatrzenie: Sklepy większe czy mniejsze niemal w każdej miejscowości, często czynne nawet w niedzielę. Ceny podstawowych produktów trochę wyższe niż u nas, niemniej większość art. spożywczych prawie 4 razy droższa (mówię o dalekiej północy). Odradzam miejscowego piwa - mnie też ostrzegali, ale musiałem spróbować, wypiłem dwa łyki i całość wylądowała w koszu. Jak ktoś używa turystycznych kuchenek, to kartusze dostępne na stacjach benzynowych. Na północy większość stacji jest automatycznych i można zapłacić tylko kartą – cena benzyny jakieś +40% w stosunku do kraju. Miłośników trunków wyskokowych informuję, że można je kupić tylko w większych miejscowościach, w specjalnie oznaczonych sklepach i cena bardzo zniechęcająca. A co do okoliczności przyrody : bajka i jeszcze raz bajka... Muszę się tam jeszcze wybrać, zwłaszcza zimą. Tekst : Artur Kordian Zdjęcia : Ania i Agnieszka Pawlaczyk Posłuchaj opowieści "Rodziny bez granic" o podróżowaniu z dzieciakami do najdalszych zakątków świata! View oEmbed on the source website
Kraina reniferów. Relacja z wyprawy do Laponii. Odcinek 3
Oto trzecia część opowieści Artura Kordiana Cybulskiego o jego podróży do Laponii, krainy reniferów, pięknej przyrody
Widząc w Laponii znaki z ostrzeżeniami o reniferach, potraktowałem je jak ostrzenia o leśnej zwierzynie w innych częściach Europy. Znaczy trzeba zwiększyć uwagę, bo można takowe spotkać, ale każdy kierowca może na palcach jednej ręki policzyć ile razy spotkał sarnę czy dzika na drodze. Jak raz w miesiącu, to już uważamy, że bardzo często. Zobacz galerię trzeciej części opowieści o drodze do Laponii! Z reniferami jest zdecydowanie inaczej. Zanim zjechaliśmy z Fińskiej E8 (a jechaliśmy nią przez całą Laponię, jakieś 400 km), to ilość spotkań była tak liczna, że wprowadziliśmy nawet pewną typologię reniferów, w zależności od ich zachowania na szosie. Oczywiście pomijamy stada, które się spokojnie pasły po obu stronach trasy. Typologia dotyczy tylko tych łażących po drogach, i tak : Luźny Łukasz – stoi sobie przy samym skraju drogi (dopuszczalna prędkość na E8 to 100 km/h) z zadem wystawionym niemal na pas ruchu. Jak to Luźny Łukasz – ma ‘wywalone’ na wszystko. Jak zwolnisz czy przystaniesz by mu się lepiej przyjrzeć, tudzież zrobić zdjęcie, Luźny nawet nie podniesie łba, by sprawdzić co się dzieje, tylko spokojnie sobie pogryza swoją zieleninę. A czasem jeszcze się odwróci do ciebie tą stroną ciała, w której ma ciebie i wszystkie przejeżdżające samochody. Normalnie oaza spokoju. Szeryf – wychodzi spokojnie na nasz pas ruchu, robi to z odpowiednim wyprzedzeniem by dać szanse na wyhamowanie. Staje w poprzek drogi i obraca łeb patrząc na ciebie z wyrazem oczu mówiącym : „spróbuj przejechać to tak ci przefasonuję karoserię, że dopiero po dowodzie rejestracyjnym się domyślisz, jaka marką samochodu jechałeś”. Szeryf nie robi tego z egoistycznych pobudek, gdyż zaraz za nim przez drogę przełazi niewielkie stadko. Bez pośpiechu, ot spacerkiem. Zasadniczo Finowie słyną z tego, że nigdzie się nie spieszą, bo i po co jak przez miesiąc jest noc - renifery mają tak samo. Najrozsądniej dopasować się do tego stylu. Choćby Ci się nie wiem jak spieszyło, to nie próbuj trąbić na Szeryfa, bo gotów spełnić swą groźbę. Po przejściu stada Szeryf unosi dumnie łeb i dostojnym krokiem schodzi z drogi. Brakuje mu tylko żółtej kamizelki i znaku ‘STOP’. Zagubiony Zigi – dostrzeżesz go już z daleka. Lezie środkiem drogi zachwycony przerywaną białą kreską, którą z całą pewnością namalowano właśnie dla niego. Ma w całkowitym lekceważeniu przejeżdżające obok samochody. Kiedy go mijałem, drugim pasem z naprzeciwka, przejechał tir, Zigi nawet nie raczył się obejrzeć. Kiedy dojeżdżałem do końca prostej, i zerknąłem w lusterko, Zigi był jakieś 300 m za mną nadal spacerując po białych kreskach, za którymi postanowił podążać do końca świata. Wesoły Grześ – wyskoczy nagle z zarośli i choć pobocza Finowie mają dość szeroko wykoszone, to Grześ błyskawicznie zbliża się do drogi. Ten cielaczek robi to w podskokach wybijając się z czterech nóg jednocześnie, jak by to były sprężyny. Niczym postać z kreskówki. Gwałtownie hamujesz, ale oczami wyobraźni już widzisz tego rena na masce samochodu, jeszcze jeden sus… gdy nagle z krzaków wychyla się łepetyna rodzica i charakterystycznym gardłowym :”Eerrryyk” powoduje, że Grześ w locie zmienia kierunek susów i wraca do mamy albo taty (oboje mają poroże). Nawet trafił mi się jeden mniej usłuchany, który stwierdził, że to super zabawa ‘hopsasać’ sobie wzdłuż drogi ścigając się z samochodem. Reasumując – w Laponii, w jeden dzień spotkasz na drodze więcej reniferów, niż wszelakiej innej zwierzyny na drogach Europy przez cały rok. Przeczytaj poprzedni odcinek relacji z wyprawy do Laponii! Tekst : Artur Kordian Cybulski Zdjęcia : Ania i Agnieszka Pawlaczyk Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka rusza na tor rowerowy!
Rzeka, która zakrzywia czas - czyli podróż przez Finlandię do Laponii. Odcinek 2
Oto kolejna część relacji Artura Kordiana Cybulskiego z jego podróży do Laponii. Ruszajcie z nami!
Do Finlandii wjechaliśmy w miejscowości Naroki, którą od Szwecji oddzielała rzeka Torne (po Szwedzkiej stronie miejscowość Overtornea) i od razu wskoczyliśmy na trasę E8, którą planowaliśmy dojechać aż do północnego krańca Finlandii – miejscowości Klipisjarvi. Byliśmy parę kilometrów na południe od koła podbiegunowego. Pierwsze kroki skierowaliśmy do najbliższej stacji benzynowej, bo dojechaliśmy na oparach. Benzyna w Finlandii choć nadal droższa niż w kraju, to jednak zdecydowanie tańsza niż w Szwecji. I tu pierwsze zaskoczenie. Podjeżdżamy na stację, jest godzina 20:05, stacja działa do 21:00 (wg zawieszonej informacji), a tu zamknięte. Z zaplecza stacji wyszła jakaś kobietka, rzekła w naszą stronę ‘sorry’ i odjechała. ‘Nosz kurna’, zrobiła sobie godzinę wcześniej fajrant i tylko ‘sorry’? Ale chwila. 20:05 to jest po drugiej stronie rzeki w Szwecji, po tej stronie rzeki mamy już 21:05 – zapomniałem o innej strefie czasowej. Następna miejscowość kilkadziesiąt kilometrów, ale jakoś powinniśmy dociągnąć. Chwilę później przekraczamy linię koła polarnego, jeszcze tylko pamiątkowa fotka i zatrzymujemy się na nocleg. Słowo nocleg ma trochę żartobliwy wydźwięk w tych warunkach. Trwa polarny dzień i słonce praktycznie nie zachodzi przez 24 godziny, niemniej zmęczenie robi swoje, śpimy jak susły. Przeczytaj poprzedni odcinek relacji! Po minięciu koła podbiegunowego znaleźliśmy się w Laponii. Już na samym początku stał spory znak z konturami Finlandii i zaznaczoną w nich Laponią, informujący, że ostrzeżenie o wałęsających się reniferach obowiązuje na terenie całej krainy. Ale o reniferach to będzie osobny temat. Jadąc przez Laponię dosyć szybko się zorientowaliśmy, że są tutaj tylko co większe miejscowości i żadnych wiosek. Wszystko tonęło w zieleni, tylko lasy i lasy (a właściwie to już tajga). Choć z mapy wynikało, że przejeżdżaliśmy przez kilka mniejszych miejscowości, to jakoś ich nie zauważyliśmy. Trochę to nas zdziwiło. Pomyśleliśmy że może trasa E8, którą jechaliśmy, omija mniejsze miejscowości i są tylko zjazdy, ale zjazdy były tylko w leśne nieutwardzone dukty. Obejrzyj galerię zdjęć z drugiego etapu wyprawy! Zaczęliśmy uważniej śledzić wszelkie napisy informacyjne przy drogach i stwierdziliśmy, że niektóre napisy wykonane białymi literami na jasnoniebieskiej tablicy brzmią zupełnie tak samo jak nazwy miejscowości, które powinniśmy mijać, z tym, że napisy te stały w lesie i często były ledwo widoczne. Obecności niektórych nawet nie stwierdziliśmy. Jako że nie mieliśmy innych mądrych zajęć w czasie czterystu kilometrów jazdy do Klipisjarvi, to zaczęliśmy weryfikować umiejscowienia napisów z mapą i nazwami miejscowości. Część się nawet zgadzała. Ale jak poznać czy jedziemy przez miejscowość czy przez las? Najprościej po ograniczeniach prędkości. Po kolejnych 100 kilometrach okazało się że niestety to był ślepy trop, ograniczenia sobie, na przemian 100km/h i 80km/h, a niebieskie tablice sobie. No to może wskazówką będą prześwitujące gdzieniegdzie, zza ściany drzew domki? Niestety, po weryfikacji i kolejnych 100 kilometrach, doszliśmy do wniosku, że w tej części Laponii jest tyle wszelakich jezior i rzeczek, a przez to domków letniskowych, że migające sporadycznie zza drzew kolorowe ściany mają zupełnie losowy charakter w odniesieniu do mijanych miejscowości. To już zaczęło nas naprawdę nurtować, a że dysponowaliśmy zdecydowanym nadmiarem czasu, to zaczęliśmy dokładnie analizować wszelkie zmiany wzdłuż drogi, którą jechaliśmy. Wspomnę, że pominąwszy większe miasta, to jechaliśmy cały czas przez tajgę. Biała Laponia, jaką znamy z telewizji była teraz we wszystkich odcieniach zieleni. Po kolejnych 100 kilometrach sprawę ‘rozgryźliśmy’: jadąc przez tajgę mijasz często zjazdy do lasu. Jeżeli przy zjazdach są skrzynki na listy (na słupkach, palikach czy przybite do drzew), to jedziesz przez miejscowość, jeżeli skrzynek nie ma, to jedziesz przez las. I jeszcze mała uwaga: im dalej na północ, gdzie tajga przechodzi w tundrę, tam drzewa karłowacieją zaś skrzynki na listy rosną i zamieniają się w pudła na pocztę do złudzenia przypominające budę dla psa postawioną na wysokim taborecie (to pewnie, by śnieg zimą nie zasypał). Zapomniałem wspomnieć o mijanych co chwilę znakach informujących o skrzyżowaniu drogi dla skuterów (czynnej tylko zimą) z drogą samochodową. Sama jazda całkiem spokojna, na trasie mały ruch, co do ograniczeń prędkości, to północni mieszkańcy Finlandii nie przejmują się nimi za bardzo. I tak dotarliśmy na sam koniec Laponii jakieś 400 km za kołem polarnym, bo postanowiliśmy przed spływem zajrzeć do miejsca, gdzie stykają się granice : Fińska, Szwedzka i Norweska, by zobaczyć tamte okolice. Sami rozumiecie - być tak blisko i tam nie zajrzeć to jak być w Rzymie i Papieża nie widzieć. I jeszcze jedno – renifery są wszędzie – pętają się jak dzikie koty po osiedlu, ale jak wspomniałem, o tym w osobnej relacji. Tekst : Artur Kordian Zdjęcia : Ania i Agnieszka Pawlaczyk
"Normalnie salony" - podróżnik o drogach w Szwecji. Relacja z podróży do Laponii. Odcinek 1
Przedstawiamy relację z wyprawy do Laponii Artura Kordiana Cybulskiego i jego przyjaciół. Przeczytaj jakie szlaki zaprowadziły go na Daleką Północ, oraz które kraje po drodze odwiedził.
Całkiem niedawno wybraliśmy się z dwójką przyjaciół w składzie Agnieszka, Ania i ja, na spływ do Laponii. Trasa wypadła nam przez Szwecję, a wracaliśmy przez Estonię, Łotwę i Litwę. Tym samym wyszła nam, niejako nadprogramowa, wycieczka objazdowa dookoła Bałtyku. Wyruszyliśmy z okolic Szczecina około dziewiątej. Naszym pierwszym celem była przystań promowa w niemieckim Sassnitz. Droga przez Niemcy bez żadnych niespodzianek, aż do przejazdu mostem na wyspę Rugen, gdzie leży Sassnitz. Do dziś żałuję, że nie mieliśmy przygotowanych aparatów fotograficznych, bo było na co popatrzeć. Arcydzieło sztuki inżynierskiej. Zobacz zdjęcia z podróży Artura Kordiana Cybulskiego! Dalej zaczęło się robić wesoło, bo w moich okularach przeciwsłonecznych asfalt wyglądał jak różowy. Zdjąłem okulary – asfalt nadal różowy – co jest ??? Aż przystanąłem - czerwona masa bitumiczna zmieszana z białym grysem - i to daje taka barwę. Nieco ubawieni ruszyliśmy dalej. I tu żarciki się skończyły, ponieważ oznakowanie dojazdu na prom było tak „czytelne”, że trochę pobłądziliśmy i na odprawę wpadliśmy dwie minuty przed odpłynięciem promu. Tutaj kolejny zimny prysznic: jeszcze dwa dni temu, jak sprawdzałem koszt promu, to było jakieś 90 EUR, a tu pani woła 150 EUR. No tak, jak się bilety kupuje w przedsprzedaży to jest taniej, a tak trzeba zapłacić frycowe. Nauczka na przyszłość. Niemal rzutem na taśmę dostaliśmy się na prom, który tuż po naszym wjeździe ruszył w rejs. Ania od razu miała rewelacje z błędnikiem, ale szybko wdrapaliśmy się na pokład widokowy i jakoś dzielnie zniosła te cztery i pół godziny na falującym morzu. W Trelleborg krótka kontrola dokumentów przeprowadzona przez policjantkę w elegancko skrojonym mundurze z furażerką na głowie. Dziewczyna jak z żurnala. I w drogę, czeka nas 1600 km do Fińskiej granicy, na szczęście prowadzimy na zmianę z Agnieszką, więc jakoś zleci. Najlepsza trasa dla piechurów? Zobacz co polecają podróżnicy! Szanowni czytelnicy, jak lubicie zmotoryzowane wycieczki motocyklem tudzież samochodem (to ci bardziej wygodniccy), to powinniście jechać do Szwecji. Prawo jazdy dostałem jak jeszcze dinozaury biegały po ziemi, ale tak miło to mi się nie jechało jeszcze nigdzie. Zazwyczaj jazdę samochodem traktuję jako konieczność i z uśmieszkiem politowania słucham opowieści o przyjemności kierowania… a jednak. Nie wiem od czego zacząć więc będzie nieco chaotycznie. Kultura jazdy – normalnie salony… jak na trasie jest ‘sto dwadzieścia’ to nikt (słownie : NIKT) nie jedzie szybciej i nie wymaga tego od Ciebie. O czym mowa ? Polska – na autostradzie wyprzedzam ciężarówkę, mam 140km/h, czyli już przekroczyłem prędkość o 20km/h, a za mną pojawia się ‘pan co się spieszy’ i błyska mi światłami bym się pospieszył, bo go spowalniam. Szwecja – wyprzedzam tira, ale mam 120km/h, bo tyle można, za mną pojawia się ‘bryka’, której przy tak małej prędkości grzeje się silnik... żadnych błysków… po skończonym manewrze wyprzedzania, zjeżdżam na prawy pas nadal jadąc maksymalną dozwoloną 120km/h. Samochód za mną też zjeżdża na prawy pas i jedzie z taką samą prędkością w bezpiecznej odległości. Mając załadowany samochód i bagażnik na dachu spodziewałem się raczej walki na autostradzie i ciągłego skakania z pasa na pas, a tu spokój. Jest czas by widoki podziwiać. Przez całą trasę E4 przez Szwecję spotkałem dwa przypadki, kiedy ktoś jechał szybciej niż można: Austriak czarnym porsche i jakiś śpieszący się Estończyk. Policja drogowa – na początku z uśmiechem przeprosili, że zatrzymali i spytali, czy byłbym łaskawy ‘dmuchnąć’, a jak jeszcze zobaczyłem jaka policjantka każe mi dmuchać w alkomat… Urocza blondynka w pięknie skrojonym mundurze z furażerką na głowie (nie, to nie ta sama co w porcie). Przedstawiła się i poprosiła o dokumenty. Szkoda ze nie podała swego numeru telefonu, ale z drugiej strony jak bym się z nią dogadał? Nic nie piłem, ale bałem się że z wrażenia coś mi wykaże. Skąd Szwedzi biorą takie panny do drogówki to nie wiem, ale wszystkie jak z katalogu dla modelek. Alkomat pokazał ‘OK.’, pani też rzekła ‘OK.’, oddała dokumenty i życzyła szerokiej drogi. Postoje – co kawałek spore place ze stacją benzynową, sklepem, fast-foodem itp. Jak szukamy cichego leśnego parkingu, by się rozłożyć z namiotem i przespać, to już znacznie trudniej, wszystko nastawione na Campery i przyczepy kempingowe. Namierzyliśmy fajne miejsce przy E4 na odcinku Sztokholm – Upsala, parę kilometrów za zjazdem na drogę’77’ (UWAGA - tam często stoją). Sympatyczny leśny parking z cywilizowanymi toaletami i bieżącą wodą. Następne piękne miejsce na postój jest za Mortsal przy Hotell Hogs Kusten (też E4). Zaraz za mostem (bardzo fotogeniczny obiekt) w prawo i pod górę. Piękny widok na okoliczności przyrody i ujście rzeki Angermanalven do Bałtyku. Benzyna – droga jak czort, to chyba jedyny minus jazdy po Szwecji. No i na północy nie zauważyłem czegoś takiego jak całodobowe stacje benzynowe. Są stacje samoobsługowe, gdzie płaci się kartą. Teoretycznie automaty przyjmują też gotówkę, ale najczęściej nie działają, pozostaje tylko karta. Drogi – bardzo przyzwoite, ale nie mamy się czego wstydzić (za wyjątkiem [18-tki] na odcinku Olszyna - Bolesławiec). Fotoradary zaczęły się pojawiać dopiero na północy kraju i tam, gdzie były faktycznie potrzebne. Jak są roboty drogowe i zajęty jeden pas autostrady, to ograniczenie do 80 km/h i każdy płynnie przejeżdża – żadnych korków. Elegancka płynna jazda przez cały kraj. Okoliczności przyrody - jak Szwecja ma być dla Was krajem tranzytowym to zaplanujcie sobie na nią choć dzień dłużej, bo wiele można zobaczyć, nawet nie zbaczając zbytnio z zaplanowanej trasy. Myślę że zamiast pisać, odeślę do załączonych fotografii. Wszelkie atrakcje turystyczne są wcześniej oznaczone i odpowiednie drogowskazy zaprowadzą ‘jak po sznurku’. My niestety mieliśmy mały niedostatek czasu i teraz trochę żałujemy. Tekst : Artur Kordian Zdjęcia : Ania i Agnieszka Pawlaczyk Reporterzy National Geographic Traveler odwiedzili Słowenię. Zobaczcie czym potrafi zaskoczyć ten nieduży i piękny kraj! View oEmbed on the source website
Hiszpan José Mijares przemierzył Laponię zimą.
Podczas trwającej ponad dwa miesiące wyprawy pokonał 1200 km na nartach, rakietach śnieżnych i rowerze. Wszedł na najwyższy szczyt Finlandii – Halti (1331 m), i Laponii – Kebnekaise (2111 m). Większość trasy pokonywał w ciemnościach – niebo rozjaśniało się na dwie godziny w ciągu doby. Podobnie jak podczas jego wcześniejszych wypraw towarzyszył mu alaskan malamut Lonchas. Na początkowym i na końcowym etapie dołączyli do niego przyjaciele. Więcej informacji na stronie: explorersweb.com
W dniu 5. grudnia 2011 r. Mikołaj z Laponii spotkał się z dziećmi na największej imprezie mikołajkowej dla dzieci pełnosprawnych i niepełnosprawnych na Pomorzu „Integracja ze św. Mikołajem” w ERGO ARENA. Właśnie tutaj, w Gdańsku rozpoczął swoją świąteczną wędrówkę po świecie. Decyzję o przyjeździe do Gdańska podjął na specjalne zaproszenie Fundacji Marka Kamińskiego.
Organizatorami charytatywnej imprezy mikołajkowej dla prawie 800 dzieci i przyjazdu św. Mikołaja do Gdańsku była Fundacja Marka Kamińskiego i ERGO ARENA. Do udziału zaproszone zostały dzieci z gdańskich i sopockich szkół. Głównym celem organizowanej imprezy była integracja pełnosprawnych i niepełnosprawnych dzieci. Wydarzenie składało się z dwóch części. Pierwsza była widowiskiem muzycznym, podczas tej części imprezy do dzieci przybył św. Mikołaj wraz ze swoją lapońską świtą oraz reniferami. W wydarzeniu wzięli też udział: Marek Kamiński oraz Danja i Adrian – uczestnicy „Wyprawy Marzeń do Laponii” organizowanej przez Fundację Marka Kamińskiego. Druga część imprezy była aktywną zabawą dla dzieci przy udziale sportowców, tancerzy i plastyków. Dzieci wybierały aktywności w których chcą wziąć udział. Do wyboru miały zajęcia z koszykówki, siatkówki, tańca oraz zajęcia plastyczne. - Wszystkie zajęcia sportowe odbyły się z udziałem koszykarzy TREFLA, studentów AWFiS – mówiła Aleksandra Jeleńska, koordynator projektu ze strony areny. Każde dziecko uczestniczące w mikołajkowej imprezie w ERGO ARENA otrzymało prezent. - Nie byłoby to możliwe bez wsparcia finansowego imprezy. Dzięki głównemu sponsorowi firmie ENERGA jak również partnerom Ortopedio.pl, Rakpol - Dystrybucja oraz PKO SA ufundowaliśmy prezenty niespodzianki dla wszystkich uczestników – podkreśliła Ewa Millack z Fundacji Marka Kamińskiego i dodała: wydarzenie zostało dofinansowane z funduszy PFRON pozyskanych od Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Święty Mikołaj był także niespodziewanym gościem konferencji prasowej. Dziennikarze, którzy pojawili się w ERGO ARENA mieli wyjątkową okazję nie tylko spotkać się z niezwykłym gościem z Laponii, ale także zadać mu pytania. Św. Mikołaj zaskoczył wszystkich przybyłych doskonałą znajomością języka polskiego. Na pytanie komu będzie kibicować podczas piłkarskich Mistrzostw Europy odpowiedział dyplomatycznie, że wszystkim, ale jego ulubioną drużyną w Rovaniemi jest zespół Świętego Mikołaja! Poza imprezą mikołajkową Fundacja Marka Kamińskiego i ERGO ARENA organizują dwie akcje: „Paczka z Bieguna” i „Gwiazdorski prezent”. Pierwsza akcja polega na zbiórce zabawek dla placówek opiekujących się najbardziej ubogimi dziećmi. - Widzowie przybywający na mecze do ERGO ARENA będą mogli przynieść zabawki edukacyjne i zostawić je w wyznaczonym punkcie w holu głównym A1. Za wszelką pomoc w imieniu dzieci bardzo dziękujemy. Dodatkowo w zamian za paczkę przyniesioną na mecz Atomu Trefla Sopot od 5. grudnia w ramach podziękowania wręczamy kupon uprawniający do kupna biletu na kolejny mecz w cenie biletu ulgowego – informowała Aleksandra Jeleńska. Zebrane przedmioty, zostaną przekazane za pośrednictwem Fundacji Marka Kamińskiego wybranym placówkom opiekującym się dziećmi z ubogich domów z Gdańska. Z kolei „Gwiazdorski prezent” to ogólnopolska aukcja charytatywna na portalu allegro.pl, w ramach której będzie można zakupić unikatowe przedmioty przekazane przez znanych sportowców i artystów. Wśród przedmiotów będzie można wylicytować m.in. rękawice bokserskie Iwony Guzowskiej, trening z drużyną koszykarską TREFL Sopot czy koszulkę reprezentacji Polski w piłce ręcznej z podpisami zawodników. Zysk z aukcji zostanie przekazany na wybranych podopiecznych Fundacji Marka Kamińskiego, Fundacji Żyć z POMPĄ oraz hospicjum dla dzieci z Pucka. Przedmioty można znaleźć pod hasłem Gwiazdorski prezent za pomocą wyszukiwarki na portalu allegro. Dodatkowe informacje o tych wszystkich wydarzeniach będzie można znaleźć na stronach www ergoarena.pl, kaminski.pl, sporttrojmiasto.pl, oraz na stronach klubowych zespołów trefla. Z uwagi na olbrzymie zainteresowanie tym wydarzeniem Fundacja Marka Kamińskiego i ERGO ARENA zamierzają stworzyć z tej imprezy wydarzenie cykliczne.