Szamanka w kolorach lata – nowe oblicze słynnego szamańskiego grobu sprzed tysiącleci
Dziewięć tysięcy lat temu w Bad Dürrenberg w dzisiejszych Niemczech pochowano kobietę z dzieckiem w ramionach. Dziś dzięki nowoczesnym analizom wiemy, że była to szamanka pożegnana z niezwykłymi honorami. Analiza pyłków ujawniła, że otaczały ją lecznicze rośliny i wielobarwne polne kwiaty. To potwierdza wysoką rangę kobiety w pradziejowej społeczności.
W 1934 roku robotnicy budujący kanalizację w Bad Dürrenberg w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, natknęli się na niezwykły pochówek. Archeolodzy mieli wtedy tylko jedno popołudnie na jego eksplorację. W pośpiechu wyciągnięto szkielet 30–40 letniej kobiety złożony wraz z sześciomiesięcznym dzieckiem oraz porożami jeleni. Później okazało się, że wykonano z nich maskę lub rodzaj nakrycia głowy. W grobie były też wisiorki z zębów zwierzęcych. To wyposażenie świadczy o szczególnym statusie zmarłej – archeolodzy stwierdzili, że byłą to szamanka, duchowa przywódczyni swojej grupy. Ustalono, że żyła 9 tysięcy lat temu. Jej grób stał się jednym z najbardziej intrygujących pochówków mezolitycznej Europy. Wielki come back archeologów W ostatnich latach badacze powrócili na to stanowisko archeologiczne i postanowili zlokalizować miejsce pochówku. To zadanie się udało. Jednocześnie zarejestrowano masę informacji, które pominięto w czasie badań w latach 30. XX wieku. Odkryte teraz skarby nie mają wielkiej wartości materialnej, bo są to próbki ziemi zawierające mikroślady. Te zdradziły masę informacji na temat pradziejowego pochówku. W tym celu naukowcy spędzili wiele godzin w czasie analiz laboratoryjnych. Kwitnący pradziejowy grób W analizowanej ziemi pochodzącej z wypełniska komory grobowej eksperci znaleźli masę kwitnących roślin. Nie jest to pierwszy pradziejowy grób, do którego włożono kwiaty. Najgłośniejszym przypadkiem były znaleziska w grobie neandertalczyka w jaskini Szanidar w górach Zagros w Iraku, gdzie rzekomo stwierdzono niezwykle wysokie stężenie pyłków kwiatowych. Archeolodzy zinterpretowali to jako pozostałości kwiatów złożonych przy zmarłym, ale obecnie to ustalenie jest podważane. Jednakże bardziej pewne znaleziska świadczące o obecności kwiatów w grobach pochodzą sprzed kilkunastu tysięcy lat z czterech grobów z jaskini Raqefet w Izraelu. Łowcy-zbieracze wyłożyli kwiatami jamy grobowe. Kwiaty w grobie szamanki? Analizy gleby z grobu szamanki w Bad Dürrenberg przeprowadziła Elisabeth Endtmann z Urzędu Geologii i Górnictwa Landu Saksonia-Anhalt. Ekspertka wykryła pyłki roślin kwitnących – co sugeruje, że do pochówku doszło w lipcu. Jak podaje w komunikacie Landowy Urząd ds. Zarządzania Dziedzictwem i Archeologii Saksonia-Anhalt, duże natężenie pyłków było zlokalizowane przy głowie zmarłej. Znaleziono tam pyłek z wizualnie atrakcyjnych roślin kwiatowych, takich jak: wiązówka błotna, dziewanna, jaskier, świerzbnica polna. Wiązówka błotna kwitnie na biało, kremowo, różowo lub czerwono; dziewanna jest zazwyczaj żółta, rzadko biała lub fioletowa; jaskier jest jaskrawożółty; świerzbnica polna jest fioletowa lub niebieska. – Pyłek prawdopodobnie utknął we włosach szamanki, gdy jeszcze żyła. Możliwe jednak, że jej głowę umieszczono na kwiatach podczas pogrzebu. Niestety, ze względu na niewielką liczbę znalezionych próbek pyłku, nie jest możliwe uzyskanie ostatecznej pewności – wyjaśnia Elisabeth Endtmann. „Apteczka” w grobie? Badanie pyłków przyniosło jeszcze dwa dodatkowe fascynujące wnioski. Po pierwsze, w grobie znaleziono rośliny znane z medycyny ludowej, takie jak brzoza, kruszyna, chmiel i przywrotnik. To sugeruje, że szamanka mogła być ekspertką od leczenia ran, bólów głowy czy bezsenności. – Oczywiście nie jest jasne, czy szamanka z Bad Dürrenberg była świadoma leczniczych właściwości tych roślin. Jednak istnieją liczne przykłady etnograficzne szamanów stosujących rośliny lecznicze, a łowcy-zbieracze, którzy żyją w zgodzie ze swoim środowiskiem i w harmonii z nim, często posiadają taką wiedzę – wyjaśnia Harald Meller, jeden z głównych archeologów landu. Po drugie, analiza okresów kwitnienia tych roślin pozwoliła ustalić datę pogrzebu. Największa liczba znalezionych kwiatów kwitnie jednocześnie w lipcu i to właśnie ten miesiąc naukowcy wskazują jako czas śmierci i pochówku szamanki. Szamanka na wystawie Od 27 marca do 1 listopada 2026 r. w Muzeum Prehistorii w Halle będzie można obejrzeć ekspozycję prezentującą nowe dane płynące z analizy grobu szamanki. Do tego miasta można wpaść też z innych powodów – na przykład świetnie zachowało się jego stare miasto. Warto też odwiedzić planetarium w Halle, znajduje się w dawnym gazometrze na zielonej Wyspie Solnej, zaledwie kilka kroków od centrum miasta. Źródło: Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen-Anhalt Landesmuseum für Vorgeschichte Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
Kwitnące wiśnie to niekwestionowany symbol japońskiej wiosny, który co roku przyciąga tysiące turystów spragnionych widoku różowych płatków. Choć tradycja hanami wywodzi się z Azji, podobne spektakle przyrody można dziś podziwiać w sercu Nowego Jorku czy na ulicach europejskich miast.
W tym artykule: Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Tak wygląda Central Park wiosną Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Japonia przywodzi na myśl na wiele skojarzeń, ale wiosną są to przede wszystkim kwitnące wiśnie. Różowawe kwiaty symbolizują efemeryczną naturę życia i piękno nowych początków. Każdej wiosny, poza pandemiczną przerwą, do Japonii przylatują tysiące turystów aby na własne oczy zobaczyć ten wyjątkowy spektakl w przyrodzie. W parkach, świątyniach i sanktuariach robi się wtedy tłoczno. Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Sezon kwitnienia wiśni w Japonii zwykle rozpoczyna się na południu, a następnie przesuwa się na północ. Zaczyna się na przełomie marca i kwietnia i zazwyczaj trwa około pięciu tygodniu. Szczyt kwitnienia przypada w różnym czasie w zależności od regionu i pogody. Najpopularniejszym miejscem do oglądania kwitnących wiśni w Japonii jest park Ueno w Tokio. Inne sprawdzone miejscówki to: Ścieżka Filozofów w Kioto, park Nakanoshima w Osace, ogród Shukkeien w Hiroszimie. Oglądanie kwitnących wiśni to nie tylko atrakcja turystyczna. To wiekowa tradycja, nazywana przez Japończyków hanami. Pod koniec marca i na początku kwietnia ludzie zbierają się w parkach, aby śpiewać, pić sake, a nawet pisać wiersze. Wszystko ku chwale otaczającego piękna. Współcześnie zakochani i całe rodziny wykorzystują ten czas na sesje fotograficzne w plenerze. Kwiat wiśni jest integralną częścią kultury japońskiej. Motyw ten pojawia się w dziełach sztuki, literaturze, a nawet na monetach jenów. Przypomina o kruchości życia i docenianiu każdej chwili. Tak wygląda Central Park wiosną Nie tylko w Japonii wiosna patrzy przez różowe okulary. Kwitnące wiśnie są również symbolem nowojorskiego Central Parku. Jedna z odmian (Okame) rosnących wzdłuż zachodniej strony zbiornika wodnego zdążyła już zakwitnąć. Kolejne dopiero czekają na swój szczyt. Nowojorczycy i turyści mogą śledzić, gdzie w Central Parku jest już różowo za pomocą aplikacji przygotowanej przez Central Park Conservancy. David Bayne, kierownik ds. zarządzania krajobrazem wytłumaczył w komunikacie prasowym, że łagodne przejście z zimowej aury na wiosenno-letnią sprzyja wczesnemu kwitnięciu wiśni. Nagłe upały mogłyby zaburzyć rytm przyrody. Łącznie w Central Parku na ponad 340 hektarach rosną cztery rodzaje wiśni: Kwanzan (znany z ciemnoróżowego odcienia), Higan (białe i różowe kwiaty), Yoshino (białe kwiaty), Okame (różowe kwiaty). Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Pola Marsowe w Paryżu Trudno o bardziej malownicze miejsce na piknik niż Pola Marsowe w Paryżu. Szczególnie wiosną robi się tam jeszcze bardziej fotogenicznie. To zasługa kwitnących wiśni. Co prawda nie ma ich tam tak wiele jak w Central Parku, ale to nie szkodzi. Okolica, w tym wieża Eiffla, dopełnia wrażenia estetyczne. Bonn w Niemczech Mniej oczywistym wyborem jest Bonn położone w zachodnich Niemczech. W kwietniu turystyka sprowadza się tam do dwóch ulic: Heerstrasse i Breite Straße. Rosnące wzdłuż nich wiśnie zostały przywiezione z Japonii po zjednoczeniu Niemiec. Heerstrasse jest nazywana przez mieszkańców „Aleją Kwitnącej Wiśni” i nie ma co się dziwić. Wiosną wygląda jak różowy tunel. Taka sceneria przyciąga fotografów z całego kraju i zagranicy. Kersenbloesempark w Amstelveen/Amsterdamie Znanym i sprawdzony miejscem jest również Kersenbloesempark położony niedaleko lotniska Amsterdam Schiphol. Podarowane miastu przez Japanese Women’s Club w 2000 roku prawdziwe japońskie drzewa sakura tworzą jeden z najlepszych ogrodów kwitnących wiśni w Europie. Każde drzewo ma nawet swoją własną nazwę – są to imiona kobiet w języku japońskim lub holenderskim. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Stokrotka afrykańska to egzotyczna roślina, która nie jest zbyt wymagająca w uprawie
Stokrotka afrykańska to efektowna, a przy tym niezbyt wymagająca roślina. Jej nazwa jednoznacznie wskazuje na egzotyczne pochodzenie, ale bez obaw. Ta piękna bylina wykazuje dość dużą odporność na zmienne warunki atmosferyczne. Jak wygląda stokrotka afrykańska? Jak długo kwitnie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Piękna roślina o wielu obliczach Egzotyczny rodowód Popularne odmiany stokrotki afrykańskiej Jak pielęgnować stokrotkę afrykańską? Stokrotka afrykańska, znana także jako stokrotka przylądkowa i niebieskooka, wyewoluowała w suchym, umiarkowanym klimacie. Z biegiem czasu odbyła globalną podróż, trafiając do ogrodów na całym świecie. To nie tylko zasługa jej naturalnych zdolności adaptacyjnych i odporności. Ogrodnicy pokochali tę roślinę za jej niezaprzeczalnie piękne kwiaty i obfite kwitnienie. Piękna roślina o wielu obliczach Stokrotka afrykańska, czyli Osteospermum, należy do rodziny astrowatych – tej samej, do której zaliczane są m.in. „pospolite” stokrotki i słoneczniki. Cechuje się krzaczastym, rozłożystym pokrojem i zróżnicowaną wysokością i szerokością. To czyni ją niezwykle elastyczną w zastosowaniach ogrodniczych. Wymiary stokrotki afrykańskiej Niektóre odmiany osiągają 15 cm wysokości, ale są też takie, które dorastają nawet do 150 cm. Przeciętnie, stokrotka afrykańska osiąga wysokość od 30 do 90 cm i rozpiętość od 30 do 60 cm. Liście stokrotki afrykańskiej Lancetowate liście tej rośliny mają różną barwę, od zielonej do szarozielonej. Brzegi mogą być całe, klapowane lub ząbkowane. Niektóre odmiany cechują się liśćmi pstrokatymi. Kwiaty stokrotki afrykańskiej Tym, czym ta wspaniała roślina w największej mierze przyciąga uwagę, są jej piękne kwiaty. Duże i wyraziste, osiągają średnicę od 5 do 10 cm i występują w wielu kolorach. Paleta barw obejmuje różne odcienie różu, bieli, żółci, niebieskiego i fioletu. W niektórych odmianach występuje fioletowy lub ciemnoniebieski środek kwiatu. Właśnie stąd wzięła się nazwa „stokrotka niebieskooka”. Interesującą cechą kwiatów stokrotki afrykańskiej jest ich „zachowanie” – w pochmurne dni i po zapadnięciu zmierzchu zamykają się, a otwierają ponownie dopiero, gdy oświetlą je promienie słoneczne. To zjawisko jest rezultatem sprytnego mechanizmu adaptacyjnego. W ten sposób roślina oszczędza energię i chroni pyłek. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że nie jest to unikatowa cecha tego gatunku. W ten sposób chroni się wiele kwiatów z rodziny astrowatych. Egzotyczny rodowód Naturalnym obszarem dla roślin z rodzaju Osteospermum jest Afryka Południowa i Półwysep Arabski. Stokrotka afrykańska ewoluowała w suchym klimacie. Właśnie dlatego potrzebuje dużo słońca i dobrze przepuszczalnej gleby. Stamtąd ta wspaniała roślina trafiła do ogrodów w Europie, Ameryce Północnej i Australii. Dziś jest uprawiana niemal na całym świecie. Mało tego, w niektórych miejscach, m.in. w Australii, Kalifornii i we Francji, funkcjonuje jako tzw. uciekinier z ogrodu, co oznacza, że stokrotka afrykańska z powodzeniem rozprzestrzeniła się poza granice uprawy. To potwierdza jej niezwykłą odporność i zdolności adaptacyjne. Popularne odmiany stokrotki afrykańskiej W środowisku naturalnym występuje w około 70 odmianach. Wiele z nich zyskało popularność jako rośliny ozdobne. Poniżej wymieniamy kilka najciekawszych. Astra Purple – charakteryzuje się intensywnymi, głębokimi odcieniami fioletu. Kwiaty tej odmiany najczęściej mają ciemny środek, co dodatkowo podkreśla piękną barwę płatków. Kwitnie obficie, tworząc gęste, zwarte kępy. Serenity Bronze – ta odmiana wyróżnia się kolorem brązowym lub miedzianym, na którym nierzadko odznaczają się rdzawe lub pomarańczowe tony. Płatki mają delikatny połysk, co dodatkowo dodaje im elegancji. Doskonale komponuje się z roślinami o intensywnie zielonych liściach, z którymi tworzy stonowane i wyważone aranżacje. Voltage Yellow – wyróżnikiem tej odmiany są intensywnie żółte, jaskrawe kwiaty. Jej nazwa niezwykle trafnie oddaje energiczną wyrazistość koloru. Niezwykle skutecznie rozjaśnia przestrzeń przydomowym ogrodzie lub na balkonie. Blue Eyed Beauty – to jedna z najbardziej efektownych odmian stokrotki afrykańskiej. Jej kwiaty mają jasnożółty lub kremowy kolor, z którym kontrastuje intensywnie niebieski środek. Stąd właśnie jej nazwa, „niebieskooka piękność”. Jest doskonałym wyborem dla ogrodników, którzy stawiają na niesztampowe aranżacje. To jeszcze nie wszystkie ciekawe odmiany stokrotki afrykańskiej. Równie dużą popularnością cieszą się: White Spoon – to charakterystyczna odmiana o łyżeczkowatych płatkach, które zachwycają śnieżną bielą, Springstar Big Yellow – charakteryzuje się dużymi, intensywnie żółtymi kwiatami, Symphony Orange – jak sama nazwa wskazuje, charakterystyczną cechą tej odmiany są intensywnie pomarańczowe kwiaty, Summertime Lavender – ta odmiana ma kwiaty w lawendowych odcieniach fioletu, często z domieszką bieli lub różu. Jak pielęgnować stokrotkę afrykańską? Bez względu na odmianę, stokrotka afrykańska jest dość łatwa w uprawie i pielęgnacji. Stanowisko dla stokrotki afrykańskiej powinno być nasłonecznione Należy pamiętać, że te egzotyczne kwiaty o nieprzeciętnej urodzie najlepiej rosną w pełnym słońcu, co wynika z ich afrykańskiego rodowodu. Każdego dnia powinny być wystawiane na co najmniej sześciogodzinną „kąpiel” w świetle słonecznym. Im więcej słońca, tym intensywniej kwitnie. Najlepiej wybrać ciepłe, zaciszne miejsce, osłonięte od silnych podmuchów wiatru. Roślina toleruje częściowy cień, szczególnie podczas przesadzania. Nie można jednak zapomnieć, że takie warunki mogą wyraźnie zredukować obfitość kwiatów. Odpowiednia gleba jest ważna dla zdrowia korzeni Żeby zapewnić sobie sukces w uprawie stokrotki afrykańskiej, należy wybrać lekką, przepuszczalną glebę z dobrą warstwą drenażową. Ten gatunek nie toleruje zastojów wody. To niepożądane zjawisko może bowiem doprowadzić do gnicia korzeni. W tym miejscu należy wspomnieć, że stokrotki afrykańskie sprawdzają się nie tylko jako rośliny ogrodowe. Z powodzeniem można uprawiać je także jako rośliny doniczkowe. Uprawa w pojemnikach wymaga sięgnięcia po mieszankę ziemi ogrodowej, kompostu i perlitu (ewentualnie grubego piasku). Optymalne pH gleby dla Osteospermum to odczyny lekko kwaśne do neutralnego, najlepiej w przedziale od 5,5 do 7. Odpowiednie podlewanie i nawożenie jest kluczem do uzyskania obfitych kwiatów Stokrotkę afrykańską trzeba podlewać raz w tygodniu. Należy zadbać o utrzymanie stałej wilgotności, ale wierzchnie 5–10 cm gleby powinno wysychać między podlewaniami. W gorących miesiącach częstotliwość należy zwiększyć do dwóch razy w tygodniu (lub częściej). Dojrzałe rośliny tolerują krótkie okresy suszy, jednak jeżeli przesuszenie będzie się przedłużać, stokrotka przejdzie w stan uśpienia i zrzuci pąki kwiatowe. Co do nawożenia, specjaliści zalecają stosowanie zbilansowanego nawozu lub nawozu bogatego w fosfor, co 2–4 tygodnie w okresie aktywnego wzrostu. Przed nawożeniem roślinę należy podlać. Optymalne temperatury Stokrotki afrykańskie najlepiej czują się w temperaturze od 15 do 38 stopni Celsjusza. Wykazują odporność na lekkie przymrozki, jednak tolerancja na mróz jest w dużej mierze zależna od konkretnej odmiany i intensywności i czasu trwania zimy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Badacze stworzyli superpokarm dla pszczół. Ich kolonie rosną jak na drożdżach – dosłownie
Naukowcom udało się opracować suplement diety przeznaczony wyłącznie dla pszczół. Dzięki użyciu specjalnych drożdży dostarczyli oni owadom niezbędnych substancji odżywczych, a przy tym znacząco zwiększyli liczbę larw. Może to pomóc utrzymać populację tych ważnych owadów mimo zmniejszającej się dostępności ich przysmaku – pyłku kwiatowego.
Wyprodukowana przez naukowców superżywność dla pszczół skutkuje koloniami owadów, które produkują znacznie więcej larw. Pożywienie to może okazać się przełomem w walce ze spadkiem populacji pszczół miodnych na całym świecie. Czy w takim razie możemy przestać się już o nie martwić? Pszczele problemy Od pszczół miodnych zależy produkcja dużej części naszej żywności – od owoców, przez warzywa, po rośliny oleiste. Zapylają bowiem około 75% roślin spożywczych! Dbają także o funkcjonowanie ekosystemów, przyczyniając się do wzrostu nasion, które są pokarmem dla zwierząt. Nie zawsze jednak odwdzięczamy im się za ich ciężką pracę. Przez niszczenie środowiska naturalnego sprawiamy, że często brakuje im różnorodności kwiatów niezbędnych do przetrwania. – Potrzebujemy coraz więcej pszczół do zapylania naszych upraw, a zostawiamy im coraz mniej pożywienia – ostrzega entomolożka, prof. Geraldine Wright z Uniwersytetu Oksfordzkiego. Sztuczne zamienniki pyłku Naukowcy z zespołu Geraldine Wright postanowili wyjść temu problemowi naprzeciw. Najpierw pochylili się jednak nad komercyjnymi substytutami pyłku, z których coraz częściej korzystają bezradni pszczelarze. Okazało się, że te są zwykle wytwarzane z mąki białkowej, cukrów i olejów – przez to nie zawierają potrzebnych pszczołom związków sterolowych i są niekompletne pod względem odżywczym. Wiedzieli, że mogą zrobić to lepiej. Ten pokarm, który tu widzicie, zowią drożdżem Wykorzystując metodę precyzyjnej modyfikacji DNA – CRISPR – badacze stworzyli drożdże Yarrowia lipolytica, które naturalnie wytwarzają precyzyjną mieszankę 6 steroli niezbędnych pszczołom do przetrwania. Drożdże włączono do diety pszczelich kolonii w zamkniętych środowiskach i obserwowano owady przez 3 miesiące. Wyniki drożdżowego eksperymentu Okazało się, że kolonie karmione dietą wzbogaconą w produkowane przez drożdże sterole mogły dużo dłużej produkować jaja i larwy niż te, które żywiły się wyłącznie syntetycznymi zamiennikami. To zaś skutkowało silniejszymi, trwalszymi koloniami z większą ilością osobników. – Dzięki naszej technologii pszczelarze będą mogli karmić pszczoły nawet wtedy, gdy zabraknie pyłku – mówi Wright. Według naukowczyni stworzone przez jej zespół drożdże mogą być wykorzystywane także do wytwarzania niezbędnych składników odżywczych dla innych owadów hodowlanych, które służą jako źródło pożywienia dla ludzi i zwierząt gospodarskich. Źródło: Nature, New Scientist Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Te kwiaty są najsłynniejszym dziełem w dorobku van Gogha. To mistrzowska gra światłem
Słoneczniki van Gogha należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł holenderskiego postimpresjonisty i światowego malarstwa. Wiele osób kojarzy artystyczny dorobek mistrza pędzla właśnie z ułożonymi w glinianym wazonie kwiatami. Nie każdy jednak wie, że pod tym tytułem kryje się nie jeden, a cała seria obrazów. Jak Vincent van Gogh uczynił słoneczniki najsłynniejszymi kwiatami świata? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Słoneczniki zapewniły van Goghowi nieśmiertelność Słoneczniki van Gogha powstały w dwóch miastach Słoneczniki van Gogha, czyli dzieła wybitne Chętnych do podziwiania arcydzieła nie brakuje Krytycy sztuki nie mają wątpliwości, że cykl „Słoneczniki” stanowi jednoznaczny dowód kunsztu van Gogha, przejawiającego się mistrzostwem w operowaniu światłem i ograniczoną paletą ciepłych barw. Malując serię obrazów przedstawiających nieożywioną naturę, holenderski mistrz pędzla osiągnął spektakularne efekty. Kwiaty w jego interpretacji wydają się żywe, niemal można poczuć ich zapach. Nic dziwnego, że Jan Hulsker, badacz twórczości van Gogha, określił tę serię jako tą, która „być może bardziej niż jakiekolwiek inne jego obrazy, uczyniła go sławnym na całym świecie”. Słoneczniki zapewniły van Goghowi nieśmiertelność Są obrazy, które zna każdy, nawet osoby, które na co dzień nie obcują ze sztuką. „Mona Lisa” Leonarda da Vinci, „Guernica” Pabla Picassa czy „Krzyk” Edwarda Mucha – prawdopodobnie większość kojarzy każde z tych dzieł, tak samo jak większość myśli o van Goghu, gdy mowa o „Słonecznikach”. Dziś każdy może kupić reprodukcję słynnej martwej natury. Motyw słoneczników pojawia się na kubkach i koszulkach i chyba nikt nie ma wątpliwości że żółte kwiaty w glinianym wazonie, ustawionym na tle neutralnej ściany, wyszły spod pędzla holenderskiego mistrza. Ale gdyby przeciętnego obserwatora zapytać o inne obrazy van Gogha? Niektórzy wskażą na autoportret, namalowany po drastycznym zabiegu odcięcia ucha, który sam na sobie wykonał. Najprawdopodobniej niektórzy wymienią też „Gwiaździstą noc”. A przecież artystyczny dorobek sławnego postimpresjonisty obejmuje około 2000 (słownie: dwa tysiące) dzieł, obrazów, szkiców i rysunków! A jednak Vincent van Gogh jest kojarzony przede wszystkim z cyklem „Słoneczniki”. Arcydzieła z tej serii, podobnie jak inne płótna spod pędzla van Gogha, zdobyły uznanie dopiero po śmierci artysty. Co Vincent van Gogh widział w słonecznikach? Dlaczego holenderski artysta „zafiksował się” na punkcie żółtych kwiatów? Cóż, w XIX wieku słoneczniki były popularnymi kwiatami dekoracyjnymi, a motyw martwej natury był jednym z dominujących w sztuce. Nie można jednak nie wspomnieć, że ten pospolity kwiat inspirowały tylko nielicznych. Słoneczniki pojawiały się na płótnie, ale najczęściej w towarzystwie innych gatunków. Wielu malarzy po prostu uważało te kwiaty... właśnie, za pospolite. Vincent van Gogh widział w nich jednak coś zupełnie innego. W jego interpretacji, słoneczniki symbolizowały radość życia i idealizm i jako takie nie miały w sobie niczego pospolitego. Przenosząc je na płótno chciał, żeby oddziaływały na pomieszczenie tak jak witraże oddziałują na ponure wnętrza kościołów. Miały wprowadzać do niego światło i blask. Światło ożywiło martwą naturę Obrazy namalowane techniką olejną, choć nie odwzorowują kwiatów w stu procentach, mają w sobie niezaprzeczalną magię. Artyście udało się uchwycić moment padania promieni słonecznych na okazały bukiet, czyli chwilę, w której płatki zyskują głęboką, żywą barwę. Uzyskany efekt jest tym bardziej niesamowity, że autor nie bał się eksperymentować z fakturami. Podczas gdy blade tło jest niemal gładkie, to płatki wystają przed powierzchnię płótna. To celowy zabieg. Artysta nakładał farbę różnej grubości i podkreślił kontury kwiatów ciemniejszą barwą. To w połączeniu z mistrzowskim operowaniem refleksami świetlnymi tworzy wyraźny efekt trójwymiarowości. Słoneczniki van Gogha powstały w dwóch miastach Ile obrazów z cyklu „Słoneczniki namalował Vincent van Gogh”? Jedenaście. Najwybitniejsze dzieło w dorobku holenderskiego artysty jest utożsamiane przede wszystkim z jego pobytem w słynnym „Żółtym Domu”, jednak należy podkreślić, że van Gogh zaczął eksperymentować z motywem słoneczników zanim przyjechał do Arles. Prace namalowane w Paryżu W 1886 roku, po krótkim epizodzie pobierania nauk w Akademii w Antwerpii, Vincent van Gogh wyjechał do Paryża, gdzie przebywał jego brat, Theo. Tam poznał Paula Gaugina, Henriego de Toulouse-Lautreca i innych artystów, którzy zapoznali go z francuskim stylem malarstwa. Brat poznał go także z Georgesem Seuratem i Camillem Pissarro, którzy w tamtym czasie należeli do czołowych przedstawicieli szkoły impresjonistów. To właśnie w okresie paryskim zaczął kształtować się charakterystyczny styl van Gogha. Powstały wówczas takie dzieła, jak choćby „Portret Père Tanguy” czy „Autoportret przed sztalugą”. Wtedy też zaczął eksperymentować z martwą naturą. Późnym latem 1887 roku zaczął malować słoneczniki. Nie były to jeszcze słynne prace, przedstawiające kwiaty w glinianym wazonie. Początkowo van Gogh przenosił na płótno ścięte słoneczniki. Powstały wówczas: „Cztery ścięte słoneczniki” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (I)” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (II)” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (III)” (sierpień-wrzesień 1887 r.). Prace namalowane w Arles Po dwóch latach pobytu w Paryżu Vincent van Gogh zapragnął „patrzeć na przyrodę pod jaśniejszym niebem”. W lutym 1888 roku opuścił Paryż i udał się na południowy wschód. Zamieszkał w Arles, a jego pracownią stał się słynny „Żółty Dom”. Niewielkie miasteczko w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże urzekło artystę słonecznymi pejzażami, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. W tamtym czasie powstały między innymi obrazy przedstawiające panoramę miasta i okolic, drzewa owocowe, wnętrze i zewnętrze domu van Gogha i krajobrazy. Artysta tworzył też portrety przyjaciół, między innymi listonosza Roulina. Kiedy powstały najsłynniejsze dzieła artysty, czyli „Słoneczniki”? Vincent van Gogh zaczął malować kwiaty w oczekiwaniu na przyjazd do Arles Paula Gauguina (w swojej siedzibie planował stworzyć coś w rodzaju artystycznej komuny). W liście zaadresowanym do Émile Bernarda, datowanym na 21 sierpnia 1888 r. napisał, że planuje udekorować studio pół tuzinem obrazów ze słonecznikami, na których surowe lub przełamane żółcie wybuchną na tle błękitów. O swojej pracy informował także brata. W Arles powstały kolejno następujące płótna: „Trzy słoneczniki w wazonie” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z pięcioma słonecznikami” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (I)” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami (I)” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (II)” (styczeń 1889 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (III)” (styczeń 1889 r.), „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami (II)” (styczeń 1889 r.). Słoneczniki van Gogha, czyli dzieła wybitne Każdy kolejny obraz z cyklu jest podobny do poprzedniego, ale nie trzeba być historykiem sztuki, by dostrzec różnice, pojawiające się na poszczególnych płótnach. Na wszystkich można jednak dostrzec pewne cechy wspólne. Na obrazach dominują żywe, ciepłe barwy, zwłaszcza różne odcienie żółci, które kontrastują z wyraźnie chłodniejszym tłem. Każdą pracę charakteryzują grube pociągnięcia pędzla, które tworzą impastową fakturę i odpowiadają za efekty ekspresji i dynamiki. Kompozycja, na której skupił się artysta, każdorazowo jest prosta – pierwszoplanowym motywem są jaskrawe kwiaty (ścięte, w przypadku obrazów namalowanych w Paryżu, i ułożone w wazonie, gdy mowa o obrazach powstałych w Arles). Dlaczego van Gogh namalował aż jedenaście wersji „Słoneczników”? Czy chodziło tylko o stworzenie radosnej dekoracji do „Żółtego Domu”? Trudno powiedzieć. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że holenderski postimpresjonista wielokrotnie powracał do tych samych przedmiotów, krajobrazów czy scen. Kunszt artysty zawarty w jednym obrazie Większość ekspertów zgodnie przyznaje, że najwybitniejszym dziełem w całym cyklu jest praca „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami”, która powstała na początku 1889 roku. Na obrazie przeważają różne odcienie żółci, kontrastujące z chłodnym, dość bladym tłem. Ten obszar jest podzielony na dwie części. Na dolnej – żółtej – van Gogh przedstawił cześć wazonu. Kompozycja słoneczników w całości mieści się na górnej – błękitnej. Kwiaty, które malarz przeniósł na płótno, znajdują się w różnym stadium. Te świeże są jasne i wydają się lekkie. Z kolei tym, które zaczynają więdnąć, malarz nadał wyraźnie ciemniejszą barwę. Grubo nałożona farba i zdecydowane pociągnięcia pędzlem tworzą specyficzny efekt – kwiaty wydają się ciężkie, znacznie cięższe od świeżych. Chętnych do podziwiania arcydzieła nie brakuje W każdym muzeum, w którym pojawiają się słynne obrazy, ustawia się całkiem pokaźna kolejka ludzi, którzy na własne oczy chcą zobaczyć jeden z najsłynniejszych obrazów świata. „Słoneczniki” van Gogha można podziwiać w kilku muzeach na całym świecie. W tym miejscu należy wskazać na następujące placówki: Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie, Kröller-Müller Museum w Otterlo, National Gallery w Londynie, Kunstmuseum w Bernie, Sompo Japan Museum of Art w Tokio, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Philadelphia Museum of Art. Należy podkreślić, że nie wszystkie obrazy są częścią stałych ekspozycji. „Słoneczniki” podróżują po całym świecie. Chcąc zobaczyć to arcydzieło na własne oczy, najlepiej udać się do muzeum w Amsterdamie, gdzie znajdują się w stałej kolekcji. Wielu chce zobaczyć, nieliczni mogą mieć Każde płótno z cyklu przedstawia bezcenną wartość kulturową, ale przecież wszystko można wycenić. Do prywatnej kolekcji dzieła van Gogha mogą włączyć tylko najmożniejsi tego świata. W 1987 roku jeden z obrazów został sprzedany na aukcji za 39,9 miliona dolarów, a od tamtego czasu wartość „Słoneczników” znacząco wzrosła. W Londynie wystawiany jest obraz „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami”, namalowany w sierpniu 1888 roku. Wartość tego arcydzieła jest szacowana, uwaga, na 84 miliony dolarów! Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Raflezja, największy kwiat świata, cuchnie, by wabić muchy. Ludzi zaś przyciąga wyglądem i rozmiarami
Największy kwiat świata jest rośliną z krainy osobliwości, ekstremalną i paradoksalną. W tropikalnym lesie deszczowym czasem nie sposób jej zauważyć, a czasem trudno przeoczyć. Wszystko zależy od tego, w jakiej fazie cyklu rozwojowego się znajduje.
W tym artykule: Cykl rozwojowy raflezji Jak wygląda największy kwiat świata Kto jest odkrywcą Zagrożenia dla przetrwania Uprawa prawie niemożliwa Światełko w tunelu Genetyczna ciekawostka Zacznijmy od tego, że raflezja Arnolda, mimo iż jest ogromnych rozmiarów – osiąga metr średnicy i wagę do 10 kg – nie ma korzeni, łodygi ani liści. Z punktu widzenia obserwatora cała roślina jest jedynie pojedynczym kwiatem. To zresztą największy kwiat świata. Jak zatem się odżywia i funkcjonuje? Pasożytuje na pnączu z rodzaju Tetrastigma, należącym do rodziny winoroślowatych, spokrewnionym z winoroślą. Cykl rozwojowy raflezji A zatem największy kwiat świata sam nie prowadzi fotosyntezy. Początki procesu wzrostu rośliny nie są jeszcze w pełni poznane, ale rośnie kosztem żywiciela. W pierwszej fazie rozwoju jest niewidoczna – ma jedynie formę włókien przerastających tkanki gospodarza. Jak długo rozwija się przed etapem pąka, tak naprawdę nie wiemy. W końcu jednak na łodydze pnącza wykształca się obcy pąk, co może trwać dobrych kilkanaście miesięcy. Pąk ów przypomina główkę kapusty i osiąga ok. 30 cm średnicy. Gdy wreszcie dochodzi do jego pęknięcia, w ciągu jednego–dwóch dni rozwija się zeń gigantyczny pomarańczowy, pięciopłatkowy kwiat. Jak wygląda największy kwiat świata Struktura ta nie dość, że potrafi mieć metr średnicy, to jeszcze cuchnie padliną. Płatki są cętkowane plamkami w jasnym kolorze i pokryte guzkami czy wzgórkami. Otaczają płaski dysk, z którego prostopadle wyrastają masywne „kolce”. W środku owego dysku roślina utrzymuje płynny pyłek, stanowiący wabik przyciągający zapylające raflezję muchówki. Mięsistość płatków i ich kolor też mają wprowadzać w błąd owady, sugerując im górę mięsa. Raflezja kwitnie przez 5–7 dni, po czym zamienia się w coś w rodzaju kałuży czarnej mazi, która z czasem zasycha. Pojedynczy kwiat jest jednopłciowy, męski lub żeński. Może ważyć nawet ponad 10 kg i z tego powodu oczywiście leży na ziemi. Ale skoro jest kwiat, to jest i owoc – stosunkowo niewielki, okrągły i gładki. Zjadają go wiewiórki i ptaki, rozsiewając przy okazji nasiona rośliny. Nie jest do końca jasne, jak nasionka przenoszone przez mrówki czy drobne zwierzęta dostają się do potem do tkanek żywiciela. Prawdopodobnie gdy upadną przy jego korzeniach, wypuszczają pierwsze włókna, które dokonują inwazji na pnącze przez drobne uszkodzenia kory. Kto jest odkrywcą Wiele popularnych źródeł podaje, że raflezja dla zachodniej nauki odkryta została przez Sir Thomasa Stamforda Rafflesa, oficjela Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, przyrodnika z zamiłowania, oraz dr. Josepha Arnolda, członka brytyjskiego towarzystwa naukowego Royal Society. Panowie ci w trakcie wspólnej wyprawy do interioru Sumatry w 1818 r. znaleźli ów największy kwiat świata. Doktor Arnold wkrótce po zakończeniu wyprawy zmarł, a kwiat do naukowego rejestru zgłosił dopiero w 1821 r. Robert Brown. Nazwiska obu odkrywców zostały zaś upamiętnione w nazwie rośliny. Prawdopodobnie jednak prawdziwym odkrywcą raflezji (choć akurat nie gatunku Rafflesia arnoldii) był francuski botanik Louis-Auguste Deschamps, który natknął się na nie na Jawie w latach 90. XVIII w. i opisał jako pierwszy. Jego notatki jednak zaginęły, czy też, jak mówią niektóre źródła, zostały przejęte przez Brytyjczyków. Tak czy inaczej, nie wykorzystał on swojego prawa do nadania kwiatowi nazwy. Zagrożenia dla przetrwania Największym problemem roślin z rodzaju raflezja jest utrata siedlisk. Lasy Południowo-Wschodniej Azji znikają bowiem w błyskawicznym tempie. Inną przeciwnością jest rzadkość występowania i krótki okres kwitnienia. Jeśli dodamy do tego, że kwiaty są nieliczne, a pyłek musi zostać przeniesiony z egzemplarza żeńskiego na męski w ciągu tygodnia, czas na zapylanie staje się bardzo krótki. Jakby tego było mało, pąki są zbierane przez ludność rdzenną, dla której jest ona naturalnym medykamentem. Lasy tropikalne odrastają w zaskakująco szybkim tempie. Efekty widać już po 10 latach Badacze odkryli, że lasy tropikalne szybko się regenerują. Co to oznacza dla świata? Uprawa prawie niemożliwa Raflezje są bardzo kapryśnie. Kwitną rzadko i nieregularnie. Jak dotychczas nie udaje się ich hodowla w warunkach kontrolowanych. Rozwijają się tylko na stanowiskach, które same wybiorą. Biologia rośliny nie została jeszcze dogłębnie poznana. Według badaczy niektóre populacje liczą zaledwie kilkaset osobników. Można więc spokojnie założyć, że nie wszystkie gatunki zostały już odkryte. Badanie międzynarodowego zespołu ekspertów, m.in. z brytyjskiego Oksfordzkiego Ogrodu Botanicznego, którego wyniki opublikowano w roku 2023, wykazało, że wszystkie 42 znane gatunki raflezji są narażone na wyginięcie. Z tego 25 zagrożonych jest krytycznie. Mimo to znakomita większość z nich nie jest objęta ochroną. Tylko jeden figuruje w czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody. Trzeba tu podkreślić, że choć nie wszystkie gatunki raflezji są wielkości R. arnoldii, to wszystkie mają imponujące rozmiary. Budowa kwiatów i ich kolorystyka są bardzo podobne. Sytuacja raflezji doskonale pokazuje, że ochrona roślin jest traktowana po macoszemu w stosunku do działań podejmowanych dla ochrony zwierząt. I to zła wiadomość dla tych roślin. Wiele raflezji występuje na stosunkowo niewielkich terytoriach. Z reguły tylko na jednej wyspie. Niektóre znaleziono tylko raz. Natomiast aż 67 proc. terenów występowania raflezji może w najbliższym czasie zostać wylesione i zamienione w użytki rolne, zazwyczaj plantacje palmy olejowej. W ich oczach odbija się ludzkość. Orangutany mają "kulturę". Możemy nie zdążyć jej poznać W tym samym czasie, gdy naukowcom udaje się odkrywać coraz to nowe zaskakujące fakty na temat życia orangutanów, przyszłość tych rudych małp staje pod znakiem zapytania. Światełko w tunelu Zachowaniu stanowisk raflezji może sprzyjać fakt, że ze względu na swoją niezwykłość ma ona potencjał, by stać się przyciągającą turystów rośliną ikoniczną. Czymś na kształt wielkich kotów w świecie zwierząt. Zwłaszcza, że jej odnalezienie też nie jest łatwe i przypomina trochę tropienie dzikiego zwierzęcia. Najlepsza jest w tym oczywiście ludność rdzenna, dla której takie zadanie może stanowić ważne źródło dochodów. Coraz lepiej poznajemy też biologię rośliny i jest nadzieja, że poprawi to wyniki hodowli raflezji. Badacze wciąż pracują nad skutecznymi sposobami ich rozmnażania. Na przykład w Ogrodzie Botanicznym w indonezyjskim Bogor Sofi Mursidawati po latach prób udało się rozmnożyć raflezję. Ale ponieważ nie doszło do zakwitnięcia co najmniej dwóch egzemplarzy w tym samym czasie, nie wystąpiło też zapylenie (przyczyną było obumieranie zdecydowanej większości pąków). Badacze nie zdołali więc uzyskać hodowlanej populacji. Genetyczna ciekawostka Prof. Charles Davis z Harwardu odkrył, że raflezja od swojego żywiciela pobiera nie tylko wodę i składniki odżywcze, ale także… geny. Jest to zatem tzw. poziomy transfer genów, który dotychczas znaliśmy tylko z organizmów znacznie prostszych, z niższych poziomów biologicznego życia, takich jak np. bakterie. Być może to genetyczne upodabnianie zwiększa sprawność raflezji w wymuszonej przez nią „współpracy" z pnączem. Nasz autor Sławomir Borkowski Jestem sekretarzem redakcji magazynu National Geographic Polska związanym z tym pismem od chwili jego debiutu na polskim rynku, a okazjonalnie także wydawcą serwisu national-geographic.pl. Ukończyłem polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim oraz finanse w Wyższej Szkole Bankowości. Moje zainteresowania? Historia, geopolityka i literatura. Relaksuję się w ogrodzie, której to pasji od lat poświęcam mnóstwo wolnych chwil. Szczególnie dumny jestem z odpornej na niestabilność środowiska rozległej rabaty preriowej.
Najpiękniejsze kwiaty świata to nie tylko rośliny egzotyczne. Niektóre możesz mieć w swoim ogrodzie
Bogactwo kolorów, wzorów, kształtów i hipnotyzujący zapach – trudno znaleźć osobę, która byłaby całkowicie obojętna na piękno kwiatów. Nawet krzew róży, posadzony w przydomowym ogródku, niezwykle skutecznie skupia na sobie uwagę. Warto jednak wiedzieć, że na całym świecie rośnie wiele niezwykłych gatunków, od których nie sposób oderwać oczu. Jakich? W tym zestawieniu wymieniamy najpiękniejsze kwiaty świata.
W tym artykule: Gloriosa Middlemist czerwony Medinilla wspaniała Orchidea „złoto Kinabalu” Tulipan „królowa nocy” Róża parkowa Eden Rose Bukietnica Arnolda Dalia Plumeria Serduszka okazała Kwiaty towarzyszą nam przy każdej wyjątkowej okazji. Lubimy je wręczać, a jeszcze bardziej – otrzymywać. W wielu kulturach mają wymiar symboliczny. O ile w wazonie prezentują się niezwykle efektownie, to swoim niezwykłym pięknem najbardziej zachwycają w naturze. Zwłaszcza gdy mówimy o gatunkach, których z całą pewnością nie można określić mianem pospolitych. Oto najpiękniejsze kwiaty świata. Gloriosa Zaczynamy od jednego z najbardziej niezwykłych przedstawicieli liliowatych. Gloriosa to pnącze, które w warunkach naturalnych rośnie w Afryce Południowej i Azji. Jej płatki charakteryzują się niezwykle intensywnymi barwami, od żółtej, przez jasną zieleń, aż po intensywną czerwień. Długość łodygi tej niezwykłej rośliny dochodzi do 2 metrów. Liście mają owalny, wydłużony kształt i nitkowate zakończenia. Kwiaty osiągają do 10 cm długości, a ich kolor zależy od gatunku. Wśród najpopularniejszych należy wymienić trzy: Gloriosa simplex – w początkowej fazie jej kwiaty są żółte, później zaczynają przechodzić w intensywną czerwień, Gloriosa superba – charakteryzuje się zielonymi kwiatami, które z czasem przebarwiają się na kolor żółty, Gloriosa rothschildiana – uchodzi za najpiękniejszego przedstawiciela tego gatunku, ma intensywnie czerwone kwiaty z wyraźnie pofalowanymi brzegami. Okres kwitnienia tej niezwykłej rośliny przypada na czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień. Middlemist czerwony Middlemist czerwony, nazywany też czerwoną kamelią albo wiosenną różą, to nie tylko jedna z najpiękniejszych, ale także jedna z najrzadszych roślin świata. Większość przedstawicieli tego rodzaju występuje dość pospolicie w lasach i na skalistych zboczach południowo-wschodniej Azji. Niektóre można spotkać w obszarze Archipelagu Malajskiego i w Himalajach. Middlemist czerwony jest znacznie rzadszy. Obecnie najprawdopodobniej występuje tylko w dwóch miejscach: w Wielkiej Brytanii (w Chiswick House and Gardens) i Nowej Zelandii (w prywatnym ogrodzie). Kwiaty wyrastające w kątach skrętoległych, skórzastych liści przypominają nieco róże. Mają bladoróżowe płatki (mimo że nazwa sugeruje inny kolor). Kwitną w czasie zimy i wiosny. Medinilla wspaniała Wymieniając najpiękniejsze rośliny świata, nie można pominąć medinilli wspaniałej. W warunkach naturalnych występuje jako okazały krzew, który dorasta do niemal 2 metrów wysokości. Piękna roślina upodobała sobie strefę klimatu równikowego – występuje w tropikalnych lasach Madagaskaru i na Filipinach. Wzdłuż gałęzi rozłożystego krzewu wyrastają ciemnozielone, skórzaste liście, które osiągają długość do 30 cm i mają sercowatą nasadę. Obok pojawiają się zachwycające kwiaty. Ich płatki przybierają barwę różową (w hodowli pojawiają się także odmiany czerwone i fioletowe). Zbierają się w zwisające wiechy, których długość dochodzi do 50 cm. Roślina kwitnie w sierpniu. Orchidea „złoto Kinabalu” Wszystkie gatunki reprezentujące rodzinę storczykowatych wyglądają zachwycająco. Wśród nich można wyselekcjonować wyjątkowo zachwycające okazy, ale wymieniając te najpiękniejsze, w pierwszej kolejności należy wskazać niesamowitą i niezwykle rzadką orchideę „złoto Kinabalu”. Niezwykły kwiat został odkryty w 1987 roku. Obecnie to jedna z najrzadszych roślin świata, która występuje wyłącznie na stromych zboczach parku narodowego Kinabalu na wyspie Borneo, na zaledwie kilku stanowiskach. Jej jasnozielone liście osiągają od 40 do 60 cm długości. Płatki charakteryzują się kremowo-brązową barwą. Są ostro zakończone, a górny jest większy od dolnego. Boczne płatki są szerokie i rozłożyste. Okres kwitnienia przypada na kwiecień i maj. Warto podkreślić, że kwiatostan wyrasta dość rzadko. Gdy mowa o siewkach, na pierwsze kwitnienie trzeba poczekać 10, a nawet 15 lat. Dojrzałe rośliny wypuszczają kwiaty z 5-letnich przyrostów. Tulipan „królowa nocy” Tulipan to jeden z najpopularniejszych kwiatów, który jest wręczany przy niezliczonych okazjach. Czerwone, różowe, białe, żółte, pomarańczowe – bez względu na kolor, nie brakuje mu wdzięku. Warto wiedzieć, że wspaniały przedstawiciel rodziny liliowatych jest reprezentowany przez ok. 120 gatunków, wśród których kryją się nie tylko pospolite, ale także niezwykłe okazy. Jednym z nich jest tulipan „królowa nocy”. Odmiana wyhodowana w połowie XX wieku prezentuje się niezwykle elegancko i wytwornie. Ma pojedyncze kwiaty, tworzące zwarte kielichy, które przybierają bordowo-purpurową barwę. W pochmurny dzień można odnieść wrażenie, że płatki są czarne. Niezwykły gatunek kwitnie wtedy, gdy większość przedstawicieli jego rodzaju zrzuca już płatki – w połowie maja. Róża parkowa Eden Rose Skoro mowa o niezwykłych gatunkach dobrze znanych roślin – naszym kolejnym kandydatem do tytułu najpiękniejszego kwiatu świata jest róża parkowa Eden Rose, znana też pod nazwą „Pierre de Ronsard”. Niezwykły kwiat pojawił się w sprzedaży w 1985 roku. Został wyhodowany we Francji, przez znaną i cenioną firmę Meilland. Charakterystyczny gatunek ma pełne, kuliste kwiaty, przypominające nieco róże angielskie – ich sprężyste płatki układają się w okazałą rozetę. Początkowo przybierają charakterystyczną kremowo-różową barwę z wyraźnie zaznaczonym środkiem i brzegami. Z czasem kolor blednie i zmienia się w barwę jasnoróżową albo białą. Kwitnienie jest powtarzalne i następuje od czerwca do września. Bukietnica Arnolda Czas na bardziej egzotyczny gatunek, który jest tak samo piękny, jak niezwykły. Bukietnica Arnolda, zwana też raflezją, to prawdziwy gigant w świecie kwiatów. Osiąga średnicę do 100 cm i masę ok. 10 kg. To roślina pasożytnicza, która nie wytwarza własnych korzeni, łodyg i liści. Pasożytuje na krzewach z rodziny Cissus. Ogromny kwiat składa się z pięciu mięsistych płatków, które przybierają czerwoną barwę. Niestety, zapach wydzielany przez roślinę nie idzie w parze z jej pięknym, niezwykłym wyglądem. Bukietnica Arnolda bywa nazywana „trupim kwiatem”, a ten przydomek zawdzięcza wydzielanej woni, która przypomina odór gnijącego mięsa. W stanie dzikim występuje w wilgotnych lasach Borneo i Sumatry. Kwiat kwitnie raz na kilka lat, przez kilka dni. Następnie zmienia się w zdecydowanie mniej atrakcyjną czarną masę. Dalia W gronie najpiękniejszych kwiatów świata bez wątpienia powinna znaleźć się narodowa rodzina Meksyku. Dalia, bo o tym rodzaju mowa, w stanie dzikim występuje przede wszystkim na południu Ameryki Północnej (Meksyk), w Ameryce Środkowej (Panama) i Południowej (Kolumbia). Rodzaj zaliczany do rodziny astrowatych jest reprezentowany przez 41 gatunków. Byliny osiągają od 35 cm do około 2 m. Różnobarwna kwiaty zbierają się w koszyczki, osiągające do 30 cm. Okres kwitnienia przypada na późne lato i jesień. Plumeria Plumeria, nazywana kwiatem zakochanych, ma mocną pozycję na liście najpiękniejszych kwiatów świata. Decyduje o tym nie tylko niezwykła uroda tej wspaniałej rośliny, ale także jej zapach – wyjątkowo słodki, z wyraźnie zaakcentowanymi nutami migdałowymi. Kwiaty plumerii mają pięć delikatnych płatków, które mogą charakteryzować się różową, czerwoną, żółtą, białą lub kremową barwą, choć najczęściej są wielokolorowe. Niezwykły przedstawiciel rodziny toinowatych w stanie dzikim występuje Ameryce Środkowej, jako krzew lub drzewo osiągające do 8 m wysokości. Okres kwitnienia przypada na wiosnę i lato. Serduszka okazała Zestawienie zamyka roślina, której nazwa jest tak samo niezwykła, jak jej uroda. Serduszka okazała to bylina zaliczana do rodziny makowatych. W stanie dzikim występuje Chinach i Korei. Kępy rośliny z łukowatymi łodygami osiągają do 100 cm wysokości. Pierzaste liście, które opadają po kwitnieniu, charakteryzują się niebiesko-zielonym kolorem. Różowo-białe kwiaty, których kształt przypomina serca, zbierają się w długie grona. Okres kwitnienia przypada na koniec maja i początek czerwca. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
W ciągu ostatnich 50 lat długość życia pszczoły skróciła się o połowę. Dlaczego?
Najnowsze badania wykazały, że skrócenie długości życia pszczół miało wpływ na spadek ich populacji oraz zmniejszenie ilości produkowanego miodu. Naukowcy zwracają uwagę, że oznacza to również mniej zapylanych roślin. Co to oznacza dla planety?
W tym artykule: Pszczoły miodne żyją o 50% krócej niż 50 lat temu Dlaczego pszczoły żyją coraz krócej? Kolejne badania mają przynieść więcej odpowiedzi Pszczoły to owady, które są odpowiedzialne za produkcję miodu. To produkt, który konsumuje się na całym świecie i znajdziemy go dziś w większości sklepów. Już od setek lat ludzie znają właściwości tej słodkiej substancji. Miód bowiem ma cenne wartości odżywcze, wzmacnia organizm, działa antybakteryjnie oraz wspomaga leczenie chorób, takich jak przeziębienie. Jednak naturalne wytworzenie miodu przez pszczoły jest skomplikowanym procesem, a owady te przygotowują go na własne potrzeby. Pszczoły miodne żyją o 50% krócej niż 50 lat temu Stworzenie miodu wiąże się z procesem zapylania. Polega ono na przeniesieniu pyłku i działa obustronnie. Owad dostaje pokarm, a rośliny – szansę na rozmnożenie się. Oczywiście roślinność na świecie jest zapylana przez wiele owadów, ale to pszczoły są jednymi z najskuteczniejszych zapylaczy. Właśnie dlatego są tak ważne dla naszej planety. Najnowsze badania przeprowadzone przez entomologów z Uniwersytetu w Maryland wykazały, że sytuacja pszczół jest bardzo niepokojąca. Badacze odkryli, że przeciętna długość życia pszczoły miodnej jest krótsza aż o połowę, niż jeszcze w latach 70. ubiegłego wieku. Odkrycie to zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports”. Dlaczego pszczoły żyją coraz krócej? Autorzy twierdzą, że skrócenie długości życia pszczół jest niezależne od środowiskowych czynników stresogennych. Według naukowców może się to wiązać z genetyką. Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę Wystarczyło zaledwie 10 sekund, by filmik, na którym dwie pszczoły odkręcają butelkę, stał się viralem. Nie brakuje jednak komentarzy, że nagranie zostało sfabrykowane. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ostateczny-dowod-na-inteligencje-owadow-dwie-pszczoly-same-odkrecily-butelke-fot-getty-images-a92cd86.jpeg" width="938" height="625" alt="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" title="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" /> – Pszczoły miodne są izolowane tuż przed osiągnięciem dojrzałości, więc przyczyną, która jest odpowiedzialna za skrócenie ich żywotności, może być czynnik genetyczny – twierdzi dr Anthony Nearman, entomolog i główny autor badania. Badacze uważają, że jeśli uda im się odkryć, co jest powodem skrócenia życia pszczół, być może uda im się odwrócić ten trend. Dr Nearman wraz z profesorem Dennisem Engelsdorpem postanowil zbadać długość życia pszczół, które żyją w hodowlach. Zabrali poczwarki z uli i umieścili je w inkubatorze, w którym zaczynały się rozwijać. Uczeni zadbali, aby dieta pszczoły była jak najlepsza i najbardziej wartościowa. Kolejne badania mają przynieść więcej odpowiedzi To wtedy zaobserwowali, że pszczoły żyją 50% krócej w porównaniu do owadów, które badano w latach 70. Badane osobniki przeżywały średnio 17,7 dnia. Dotychczas uważano, że pszczoły miodne żyją ok. 30–60 dni. Co ciekawe, naukowcy zaobserwowali, że badane owady, które miały dostęp do wody, żyły dłużej. – Tak naprawdę od początku XXI wieku nikt nie badał długości życia pszczół w klatkach. Wydawało się, że skoro technologia jest coraz bardziej nowoczesna, ta długość powinna rosnąć. Okazuje się, że jest zupełnie odwrotnie. Mamy do czynienia z dwa razy większą śmiertelnością – przekonują autorzy badania. Naukowcy zwracają uwagę na to, że chociaż środowisko naturalne różni się od laboratoryjnego, to jednak czynniki mające wpływ na skrócenie długości życia oddziałują w obydwu środowiskach tak samo. Ponadto poprzednie badania wykazały, że im krócej żyją pszczoły miodne, tym mniej produkują miodu i zapylają znacznie mniej roślin. Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane W pomysłowym badaniu naukowcy pokazali, jaki wpływ wywierają na pszczoły nowoczesne pestycydy. Uszkadzają one układ nerwowy owadów do tego stopnia, że pszczoły nie potrafią iść prosto i... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowoczesne-pestycydy-uszkadzaja-uklad-nerwowy-pszczol-tak-bardzo-ze-owady-zataczaja-sie-jak-pijane-fot-creative-touch-imaging-ltd-nurphoto-via-getty-images-fe3a361.jpeg" width="938" height="626" alt="Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane (fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" title="Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane (fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" /> Naukowcy na razie nie są pewni, co wpływa na taki stan rzeczy. W kolejnych badaniach mają zamiar porównać długość życia pszczół z różnych krajów, aby wyodrębnić potencjalne przyczyny. Autorzy sugerują, że mogą być to zmiany genetyczne, które wywołują m.in. pestycydy lub obecność wirusów w poszczególnych koloniach. Uczeni podkreślają jednak, że problem jest duży. Widać to między innymi na podstawie danych branży pszczelarskiej, która od kilkunastu lat wykazuje ok. 30% strat. Źródło: Scientific Reports. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują
Najdziwniejsze rośliny zaskakują nie tylko niecodziennym wyglądem. Niektóre z nich mają też właściwości zapachowe, których próżno szukać w gatunkach uważanych przez nas za pospolite. Niektóre są wielkie i masywne, inne na tyle małe, że trudno je dostrzec. Zastanawiasz się, o jakich gatunkach mowa? Poniżej wymieniamy 10 najdziwniejszych roślin świata.
W tym artykule: 1. Wiktoria królewska – ogromne talerze wodne 2. Bukietnica Arnolda – największy kwiat w królestwie roślin 3. Tetrameles nudiflora – przestępcy ze świata flory 4. Pachypodium rosulatum – butelka z patykami 5. Wielkomorszcz gruszkonośny – morska sekwoja 6. Smocza lilia – piękna, ale jej zapach odstrasza 7. Hydnora africana – pasożyt wydzielający nieprzyjemny zapach 8. Welwiczja przedziwna – najstarsze liście świata 9. Dziwidło olbrzymie – roślina jak z innej planety 10. Litops – roślina czy kamień? W toku ewolucji organizmy żywe wykształciły szereg niecodziennych cech, dzięki którym mogą przetrwać w nawet najbardziej niesprzyjającym środowisku. Zdolności adaptacyjne nie dotyczą wyłącznie zwierząt, ale także roślin. Niektórzy przedstawiciele królestwa flory wykazują cechy, które na pierwszy rzut oka wydają się co najmniej dziwne. Zapewniamy jednak, że w naturze nie ma miejsca na przypadki i nawet najbardziej niecodzienne mechanizmy, które zostały wykształcone przez rośliny postrzegane przez nas jako dziwne, mają swoje uzasadnienie. 1. Wiktoria królewska – ogromne talerze wodne Talerze wodne – tak Indianie nazywają nenufary o gigantycznych liściach pochodzące z dorzecza Amazonki. Dziś są one hodowane w wielu ogrodach botanicznych na świecie. W naturze liście wiktorii królewskiej dorastają do dwóch metrów średnicy. Ich ogonki mogą osiągać 7–8 m długości. Liście maja mocną konstrukcję przypominającą kratownicę, co zapewnia im dużą wyporność. Nie zanurzają się, nawet gdy usiądzie na nich duży ptak. Taki liść jest ponoć w stanie utrzymać ciężar dziecka, ale lepiej traktować to z przymrużeniem oka. 2. Bukietnica Arnolda – największy kwiat w królestwie roślin Bukietnica Arnolda, nazywana też raflezją Arnolda, osiąga średnicę około jednego metra. Nie wytwarza własnych korzeni i liści, tylko pasożytuje na roślinach spokrewnionych z winoroślą. Można ją spotkać w podszycie dziewiczej puszczy Sumatry i Borneo. Czerwona piękność przywabia zapylające ją owady, wydzielając zapach padliny. Z tego powodu mieszkańcy Borneo zwą ja trupim kwiatem. Zakwita co kilka lat po dziewięciu miesiącach rozwoju. Jest rzadką rośliną, zagrożoną z powodu wycinania pierwotnych lasów deszczowych Azji. 3. Tetrameles nudiflora – przestępcy ze świata flory Tak są nazywane niszczycielskie drzewa, które swoimi korzeniami rozsądzają mury i dachy zabytkowych budowli w słynnym kompleksie archeologicznym Angkor w Kambodży. Jednym z najczęściej fotografowanych jest okaz, którego korzenie spływają po XII-wiecznych ruinach świątyni Ta Prohm. Łacińska nazwa tych drzew brzmi Tetrameles nudiflora. Osiągają one 25–45 m wysokości, rosną od Indii, przez Tajlandię i Wietnam (np. w Parku Narodowym Cat Tien), po Australię. 4. Pachypodium rosulatum – butelka z patykami To kwitnące na żółto Pachypodium rosulatum, które rośnie tylko na Madagaskarze, na skałach Parku Narodowym Isalo. Ze względu na kształt bywa nazywane „stopą słonia” lub (nieprawidłowo) minibaobabem. W całej Afryce odkryto ok. 25 gatunków tych niezwykłych sukulentów. Niektóre z nich maja postać kolczastych pni kilkumetrowej wysokości, zakończonych pióropuszem liści. 5. Wielkomorszcz gruszkonośny – morska sekwoja Ten morski glon, którego botaniczna nazwa brzmi mało romantycznie – wielkomorszcz gruszkonośny – tworzy wspaniałe podwodne lasy, zwłaszcza u wybrzeży Kalifornii. Osiąga imponujące rozmiary – do 60 m długości. Mniej więcej połowa rośliny wznosi się niczym kolumna, reszta pływa na powierzchni oceanu. Zielony labirynt stanowi środowisko życia licznych ryb i bezkręgowców. Glon jest wykorzystywany na skalę przemysłową. Otrzymywana z niego substancja, tzw. algina, służy do produkcji lodów, sosów, farb, pasty do zębów i kosmetyków. 6. Smocza lilia – piękna, ale jej zapach odstrasza Lilie kojarzą nam się z pięknymi kwiatami, które wydzielają wyjątkowo przyjemny zapach. Smocza lilia (znana też jako drakunkulus zwyczajny lub lilia śmierdząca) ma tylko jedną z tych cech. Mała podpowiedź – do jej urody trudno mieć jakiekolwiek zastrzeżenia. W stanie dzikim ta niezwykła roślina występuje w południowej części Europy. Rośnie na Bałkanach i na wyspach Morza Egejskiego. Można ją spotkać także w USA i w niektórych obszarach Ameryki Południowej, gdzie występuje jako gatunek przeniesiony. Roślina dość łatwo się adaptuje, może rosnąć nawet na nieużytkach i wykazuje wysoką odporność na działanie ujemnych temperatur. Charakterystyczną nazwę najprawdopodobniej nadali jej Rzymianie, którzy w bulwie dopatrzyli się kształtu zwiniętego węża. Mieszkańcy starożytnego Rzymu przypisywali smoczej lilii nadprzyrodzone moce, co częściowo wynikało z okazałych rozmiarów tej rośliny (która w warunkach naturalnych osiąga do 200 cm wysokości), ale nie tylko. Należy pamiętać, że smocza lilia jest toksyczna – wpływa na funkcjonowanie dróg oddechowych, a jej sok drażni skórę. Roślina wydziela wyjątkowo nieprzyjemną woń, której zadaniem jest wabienie owadów. Niektórzy porównują ją do zapachu, który unosi się z ulegającej rozkładowi padliny. 7. Hydnora africana – pasożyt wydzielający nieprzyjemny zapach Kolejna dziwaczna roślina w naszym zestawieniu to Hydnora africana, czyli hydra afrykańska. Już samo jej odkrycie wywołało niemałe zamieszanie, bo początkowo hydra została błędnie zakwalifikowana do królestwa grzybów. Występujący w Afryce jaskrawo ubarwiony kwiat ma kształt zbliżony do tego, jaki przedstawia piłka do rugby albo futbolu amerykańskiego. Zewnętrzna część jest brązowa, natomiast wewnętrzna przybiera barwę łososiową, która przechodzi w różne odcienie różu i koloru pomarańczowego. Osiąga do 30 cm wysokości. Także ta roślina wydziela zapach gnijącego mięsa, co służy zwabianiu owadów. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że niecodzienny wygląd i mechanizm zapachowy nie są jedynymi cechami, które czynią tę roślinę dziwną. Hydnora africana jest całkowicie pozbawiona liści. W ogóle nie wytwarza chlorofilu. To sprawia, że aby przeżyć, musi pasożytować na korzeniach innych roślin, przede wszystkim akacji. 8. Welwiczja przedziwna – najstarsze liście świata Już sama nazwa tej rośliny całkiem sporo mówi na jej temat. Nie dziwna, nie dziwaczna, a przedziwna – taki okaz po prostu musiał znaleźć się w tym zestawieniu. Welwiczja przedziwna, czyli Welwitschia mirabilis, to przedstawiciel monotypowej rodziny welwiczjowatych. Jest gatunkiem typowo pustynnym, który rośnie na kamienistych obszarach równinnych północnej Namibii i w południowej części Angoli. Dlaczego ta niezwykła roślina jest określana mianem przedziwnej? Decyduje o tym kilka cech. Po pierwsze, pień rośliny przyrasta w tempie 1 mm na rok. Nie pnie się jednak ku górze, a rośnie pod ziemią. Po drugie, welwiczja przez całe swoje życie wydaje tylko dwa liście. Osiągają one długość ok. 6 m. Z biegiem czasu, zaczynają pękać, a ich powierzchnia staje się coraz bardziej postrzępiona. W całym królestwie flory nie ma drugiej rośliny, której liście mogą żyć tak długo (nawet kilkaset lat). Welwiczja magazynuje w nich wodę, co pozwala przetrwać nawet długie okresy suszy. Dodatkowo, liście z obu stron są zaopatrzone w aparaty szparkowe, dzięki którym mogą skutecznie pobierać rosę. 9. Dziwidło olbrzymie – roślina jak z innej planety Śmierdzący zgniłym mięsem kwiat przyciąga turystów W National Botanic Garden w Belgii turyści ustawiają się w kolejce, by powąchać kwiat, którego zapach przypomina gnijące mięso Chyba każdy miłośnik kina pamięta produkcję zatytułowaną „Avatar” – wybitne dzieło Jamesa Camerona, w którym przedstawiony został niezwykły świat Pandory. Przypominacie sobie olbrzymie kwiaty, mieniące się zachwycającymi kolorami? Dziwidło olbrzymie, czyli Amporphophallus titanum, wygląda jak jeden z nich. W stanie dzikim występuje na Sumatrze. Liść tej niezwykłej rośliny osiąga do 7 m wysokości i 5 m średnicy. Podziemna bulwa, która magazynuje składniki odżywcze, może ważyć nawet 120 kg. Kwiatostan tego składa się z kolby podkwiatostanowej i wyrastającej z niej kolby. Kwitnienie trwa 24–36 godz. W tym czasie pochwa kwiatowa rozchyla się. W pierwszej kolejności kwitną kwiaty żeńskie, po nich – męskie. To umożliwia roślinie samozapylenie. Faza to wiąże się z wyraźnym wzrostem temperatury, o czym świadczy unosząca się nad kwiatem para. Także dziwidło olbrzymie wydziela wyjątkowo nieprzyjemną woń. Tak jak w poprzednich przypadkach, jest to mechanizm zwabiający owady zapylające. 10. Litops – roślina czy kamień? Na temat ostatniego gatunku w naszym zestawieniu wiele mówi nazwa zwyczajowa, która do niego przylgnęła – żywe kamienie. Litops, czyli Lithops, to gatunek występujący w Afryce, przede wszystkim w RPA i Namibii. Ta niezwykła roślina wykształciła wyjątkowo ciekawy mechanizm obronny, chroniący ją przed pożarciem przez roślinożerców. Upodobniła się do kamieni w tak dużym stopniu, że na pierwszy rzut oka rzeczywiście nie da się jej odróżnić od materiału skalnego. Litopsy nie mają łodygi, są nagie i najczęściej rosną pojedynczo, ewentualnie w małych grupach. Zrośnięte parami liście (grube i mięsiste) tworzą walcowatą formę, która kształtem i kolorem przypomina kamienie. W warunkach, w których roślina występuje, taka forma stanowi niezwykle skuteczny kamuflaż. Poza tym, mięsiste liście skutecznie magazynują wodę i w ten sposób pozwalają litopsowi przetrwać długie okresy suszy. Pomiędzy nimi występuje niewielka szczelina, z której wyrastają kwiaty – promieniste, o żółtych lub białych płatkach.
Czy wiesz jakie są rośliny trujące dla kota? Sprawdź, czy nie masz ich w domu
Znasz wszystkie rośliny trujące dla kota? Mogą wyrządzić im naprawdę dużą krzywdę. Żeby uniknąć najgorszych scenariuszy, zobacz, na co musisz uważać.
W tym artykule: Dlaczego koty jedzą rośliny i kwiaty? Jakie są typowe objawy zatrucia roślinami? Jakie są domowe trujące rośliny dla kota? Jakie są ogrodowe rośliny trujące dla kota? Które rośliny są bezpieczne dla kotów? Co zrobić, gdy kot zje trującą roślinę? Każdy właściciel domowego pupila chciałby, żeby żył on w zdrowiu i jak najrzadziej odwiedzał weterynarza. Gdy widzimy, że nasz zwierzak jest ospały, ma mdłości, drgawki lub inne dolegliwości, trudno jednoznacznie stwierdzić, co je wywołało. Tym bardziej, że wiele osób może nie zdawać sobie sprawy z tego, że istnieją rośliny, które są niezwykle trujące dla zwierząt m.in. psów i kotów. Dlaczego koty jedzą rośliny i kwiaty? Osoby, które mają kota na pewno nie raz zauważyły podgryzione rośliny w domu, na balkonie lub w ogrodzie. Dlaczego koty jedzą kwiatki? Chociaż te ssaki są mięsożercami, bardzo często podjadają wszelką roślinność, żeby uzupełnić swoją dietę w niezbędne witaminy i błonnik. Czasem jednak jest to forma zabawy, a niekiedy zwykła kocia ciekawość. Jakie są rośliny trujące dla psa? Możesz mieć je w ogrodzie Czy znasz rośliny trujące dla psa? Sprawdź, co może zagrażać twojemu pupilowi na spacerze Koty są również bardzo dużymi czyściochami. Często liżą swoje futro, aby zachować nieskazitelny wygląd. Przy okazji jednak połykają swoje włosy, które mieszają się ze śliną i później zalegają im w żołądku w postaci tzw. „kłaczków”. Aby pozbyć się tego skutku ubocznego pielęgnacji, zwierzęta te pomagają sobie zjedzeniem rośliny. Niestety zwierzęta te nie zdają sobie często sprawy, że spożycie niewinnego kwiatu może zaszkodzić ich zdrowiu. Jakie są typowe objawy zatrucia roślinami? Właśnie dlatego, przed decyzją o przygarnięciu pod swój dach kota, powinniśmy dokładnie sprawdzić, co może mu zagrażać. Niektóre rośliny zawierają substancje, które mogą wywołać silną reakcję alergiczną, mocno podrażnić żołądek lub nerki, a inne doprowadzić nawet do śmierci. Gdy tylko zobaczysz niepokojące sygnały, należy od razu udać się do weterynarza. Jakie objawy mogą oznaczać degustacje trującej rośliny przez kota? Biegunka, wymioty, brak apetytu, Ospałość, apatia, osłabienie, Agresja lub nadpobudliwość, Ślinotok, Drgawki, problemy z chodzeniem, paraliż, zwiotczenie mięśni Nietrzymanie moczu lub kału, Kichanie, konwulsje, kaszel, Omdlenia, śpiączka, Zwężone lub rozszerzone źrenice, żółte oczy, Problemy z oddychaniem, arytmia serca; Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar... Wbrew pozorom rośliny, które są trujące dla kota wcale nie są rzadkie i egzotyczne. Niektóre z nich to bardzo popularne kwiaty, które dla niektórych są pierwszym i naturalnym wyborem w sklepach ogrodniczych. Warto również pamiętać, że na reakcję alergiczną ma wpływ kilka czynników. Po pierwsze jest to dawka, jaką kot przyjmie. Po drugie jest to rodzaj rośliny i zawartych w niej substancjach szkodliwych. Po trzecie – wiek zwierzaka i jego ogólna kondycja fizyczna. Jakie są domowe trujące rośliny dla kota? Alocasia – silna toksyczność, powoduje ślinotok, podrażnienie jamy ustnej i niedrożność dróg oddechowych, Lilie – roślina bardzo trująca dla kota, pierwsze objawy mogą wystąpić dopiero po jednej dobie. To między innymi biegunka, drgawki, w najgorszym przypadku niewydolność nerek, która prowadzi do śmierci, Monstera – problemy z oddychaniem i połykaniem, wymioty, śpiączka, drgawki, ślinotok, problemy z nerkami, Dracena – umiarkowana toksyczność, brak apetytu, powoduje ślinotok, rozszerzone źrenice, wymioty (czasem z krwią), Fikus – silna reakcja alergiczna, zjedzenie tej rośliny powoduje brak apetytu, wymioty, biegunkę, zapalenie skóry, Oleander – Silne bóle brzucha, kolka, biegunka, apatia, rozszerzone źrenice, arytmia serca. W najgorszych przypadkach wywołuje konwulsje i jest przyczyną śmierci, Tulipan – Ten bardzo popularne kwiat jest niestety silnie trujący dla naszych pociech. Kot po zjedzeniu ma problemy z oddychaniem, staje się ospały, dostaje ślinotoku, wymiotów i biegunki. Czasem dochodzi do przyspieszenia akcji serca, Aloes – substancje toksyczne zawarte w aloesie są szkodliwe dla większości zwierząt domowych. Kot po zjedzeniu cierpi na drgawki, biegunkę i wymioty. Ma niekiedy problemy z poruszaniem się oraz oddychaniem. Jeżeli mieszkamy w mieszkaniu i nasz kot spędza czas tylko w domu, warto wiedzieć, których roślin należy unikać. To zaledwie kilkanaście kwiatów, a możemy zaoszczędzić wiele bólu i cierpienia naszym pociechom. Pamiętajmy, że zwierzę to bardzo duża odpowiedzialność i powinniśmy zadbać o to, żeby eliminować wszelkie niebezpieczeństwa. 5 typów kocich charakterów. Fińscy naukowcy przyjrzeli się psychologii kotów Biolodzy wyróżnili 5 typów kocich charakterów. Które rasy kotów są najbardziej strachliwe? Nieco inna sytuacja jest wśród właścicieli kotów, którzy mieszkają w domach z ogrodem. W tej sytuacji musimy wziąć na poprawkę fakt, że zwierzęta te bardzo lubią buszować w plenerze. Tam niestety czyhają na nie kolejne zagrożenia. Jakie są ogrodowe rośliny trujące dla kota? Hortensja – Kwiaty tej rośliny są dużo groźniejsze niż liście, a kotu zdarza się skubnąć każdą jej część. Może wywołać drgawki, duszności, problemy z trzymaniem moczu i kału, a w najgorszym przypadku nawet wstrząs anafilaktyczny i śmierć, Bluszcz – Popularna roślina w niektórych domach, która wygląda pięknie, ale może być niezwykle szkodliwa dla kota. Wywołuje przede wszystkim wymioty i biegunkę, ślinotok. W niektórych sytuacjach, gdy zwierzę zjadło dużą ilość tej rośliny, może dojść do wysypki, obrzęków i pojawienia się pęcherzy, Krokus – Ulubiony kwiat wielu ogrodników. Subtelny, pachnący, a jego kolor zachwyca. Niestety są równocześnie bardzo toksyczne dla kotów. Zjedzenie krokusa prowadzi do poważnych problemów żołądkowych, Żonkil – to kolejny przykład kwiatów, które ładnie wyglądają w ogrodzie, ale nie nadają się dla właścicieli kotów. Wywołuje dość nietypowe reakcje takie jak problemy z równowagą i roztrój żołądka, Irys – niepozorna roślina, która może wywołać silną biegunkę u kota (czasem z krwią). Powoduje również osłabienie i apatię. Najbardziej trujące jest kłącze i cebulka. W okresie letnim dużo częściej otwieramy okna i drzwi balkonowe. To moment, z którego większość kotów korzysta, żeby wydostać się z domu i pomyszkować na zewnątrz. Jeżeli zależy nam na tym, żeby nasz ogródek był zarówno bezpieczny, jak i urokliwy, należy wziąć pod uwagę, których roślin powinniśmy unikać. Które rośliny są bezpieczne dla kotów? Oczywiście nie jest tak, że wszystkie rośliny są szkodliwe i trujące. Istnieją gatunki, które koty chętnie zjadają i nie powinny im zaszkodzić. Warto jednak pamiętać, że problemem mogą być substancje, którymi spryskiwane są kwiaty, drzewa i krzewy jeszcze w sklepach. Czarny kot nie wszędzie symbolizuje pecha. Poznaj wierzenia o mocy kotów w różnych kulturach świata Przez setki lat czarny kot i inne koty aż nazbyt często spotykały się z niezrozumieniem. Dla jednych były symbolem nieszczęścia, dla innych talizmanem przynoszącym szczęście, lecz zawsze,... Kocimiętka – nazwa jakże adekwatna, bo jest to nieszkodliwa roślina dla kota. Co ciekawe, działa na nie pobudzająco, a nawet pomaga przezwyciężać różne lęki Waleriana – Działa uspokajająco na koty. Nic dziwnego, że jest to jedna z ich ulubionych roślin. Eksperci twierdzą, że warto umieścić ją w miejscu legowiska zwierzaka, Juka – Jest szczególnie zdrowa dla układu moczowego kotów. Wykazuje działania przeciwbólowe i bardzo ładnie prezentuje się w pokojach. Co zrobić, gdy kot zje trującą roślinę? W sytuacji, gdy pojawią się pierwsze symptomy zatrucia, liczy się każda minuta. Od razu należy udać się do weterynarza, w celu udzielenia pierwszej pomocy. Następnie warto zidentyfikować, którą roślinę mógł zjeść nasz pupil. To znacznie ułatwi dokładną diagnozę i dobór leków oraz leczenia. Jeżeli jednak nie ma w okolicy dostępnego specjalisty, warto spróbować samodzielnie wywołać miotu u kota. W tym celu warto podać mu ok. 2 ml wody utlenionej na kilogram masy ciała. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Rzadka orchidea wyrosła na dachu biurowca w Londynie. Sądzono, że ten gatunek wyginął
Nie wiadomo, w jaki sposób się tam znalazły, ale to potwierdzone – 15 orchidei z gatunku Serapias parviflora wyrosło w ogrodzie zlokalizowanym na dachu 11-piętrowego biurowca w londyńskim City. Od kilkunastu lat uważano, że gatunek ten w Wielkiej Brytanii wyginął.
Serapias parviflora to języczkowata orchidea dorbnokwiatowa. Ten gatunek storczyka pochodzi z basenu Morza Śródziemnego. Występuje też na atlantyckim wybrzeżu Francji, Hiszpanii i Portugalii. Do Wielkiej Brytanii został sprowadzony w latach 80. XX wieku, a pierwszą potwierdzoną kolonię tych orchidei znaleziono w 1989 roku w Rame Head w Kornwalii. Jednak brytyjskie ogrody nie cieszyły się tą rzadką i piękną ozdobą zbyt długo, bo już w 2009 roku uznano, że gatunek Serapias parviflora na terenach Wielkiej Brytanii wyginął i nie występuje w stanie dzikim. Tym większa była radość z ostatniego odkrycia, którego dokonał Mark Patterson, ekolog współpracujący z firmą Nomura International, japońskim bankiem inwestycyjnym. Patterson zajmuje się pielęgnacją ogrodu na dachu jednego z biurowców korporacji przy Angel Lane 1. W czasie comiesięcznego przeglądu zauważył kilka nietypowych dla tej lokalizacji roślin. Po bliższych oględzinach okazało się, że to wyjątkowo rzadkie orchidee. Nie wiadomo, w jaki sposób rośliny pojawiły się w ogrodzie na dachu biurowca. Patterson zauważa, że nasiona tych gatunków są w stanie przenosić się z wiatrem na bardzo duże odległości i możliwe, że do Wielkiej Brytanii „przyfrunęły” z prądami przenoszącymi m.in. saharyjski pył. – Możliwe, że nasiona roślin rosnących na kontynencie zostały przeniesione nad Kanałem [La Manche – przyp. red.] przez wiatry z południa, które często przynoszą do stolicy osady saharyjskiego pyłu. Po osiedleniu się na dachu Nomury, nasiona stworzyłyby symbiozę z grzybem mikoryzowym, umożliwiającym im kiełkowanie i wzrost – przypuszcza Patterson. View oEmbed on the source website Innym możliwym wyjaśnieniem jest to, że nasiona orchidei lub młode rośliny mogły zostać przyniesione na dach w glebie użytej do stworzenia ogrodu ponad dekadę temu. Serapias parviflora może dojrzewać przez wiele lat, gdy rośnie w suchych, ubogich warunkach glebowych, co wyjaśniałoby, dlaczego dopiero teraz wypuściły kwiaty. Teorię o bogatej glebie może potwierdzać fakt, że to nie pierwszy przypadek, kiedy na dachu Nomury znaleziono rzadkie storczyki. Trzy lata temu Mark Patterson odkrył tam największą w Londynie kolonię storczyków zielonoskrzydłych, która od tego czasu wzrosła do 10 roślin. Dwa inne storczyki zielonoskrzydłe zostały znalezione na dachu przy Carnaby Street, a kolejna roślina pojawiła się na dachu w Islington. Niezależnie do tego, jak się tam znalazły, dach japońskiego banku jest teraz jedyną w całym kraju kolonią dziko żyjącego gatunku Serapias parviflora. Storczyki te kwitną od marca do początku maja, a swoją nazwę zawdzięczają greko-egipskiemu bogu Serapisowi (parviflora oznacza po prostu „drobnokwiatowy”). Pędy storczyka osiągają około 30 cm i zwykle mają od 3 do 12 małych pomarańczowych kwiatów. „Najbrzydsza orchidea świata” wśród nowych gatunków odkrytych w 2020 roku Choć na pierwszy rzut oka w ogóle nie przypomina orchidei, jakie znamy, to jest z nimi spokrewniona. Gastrodia agnicellus jest mała i brązowa, a jej kwiaty ledwie się otwierają. Uznana za naj... Ogród na dachu budynku Nomura International otacza umieszczone tam panele słoneczne. Składa się głównie z rozchodnika, traw i kwiatów polnych, mających być wsparciem dla miejskich owadów zapylających. Łącznie występuje tu 17 gatunków pszczół i 159 gatunków roślin. Sucha powierzchnia i stosunkowo wysokie temperatury, a także duże nasłonecznienie sprawiają, że panujące tu warunki są idealna dla tych rzadkich storczyków, częściej spotykanych na kontynencie, niż na wyspach brytyjskich – zauważa Tom Edwards, ekspert BBC ds. środowiska. Edwards podkreśla, że zielone dachy i miejskie łąki kwietne mogą odgrywać coraz większą rolę w miejskim ekosystemie. Z kolei postępujące zmiany klimatyczne i globalne ocieplenie mogą sprawić, że gatunki roślin dotychczas uważane za charakterystyczne dla regionu Morza Śródziemnego, będziemy częściej spotykać także w bardziej odległych rejonach.
Odkryto kwiaty o zapachu padliny. Rosną tylko w jednym regionie Europy
Europejscy naukowcy odkryli ostatnio nietypowy gatunek kwiatów. Już sam ich wygląd nie zachwyca, ale to zapach jest prawdziwym problemem. Roślina roznosi bowiem zapach rozkładających się ciał owadów. W ten sposób przyciąga zapylaczy.
Zaledwie 6 procent znanych nam roślin kwitnących stosuje podobną zwodniczą strategię zapylania. Zazwyczaj rośliny te wabią owady zapylające specyficznym zapachem, kolorem lub strukturą, które małym zapylaczom mogą kojarzyć się z „nagrodą”. Taką nagrodą może być obietnica znalezienie partnera lub wyjątkowo słodkiego nektaru i bogactwa pożywienia. Oczywiście obietnica jest jedynie kłamstwem, bo roślina sprytnie oszukuje owady, a te nie potrafią odróżnić prawdziwych nagród od fałszywych. Zapylają więc rośliny, ulegając tym oszustwom natury. Teraz naukowcy odkryli kolejny gatunek roślin stosujący podobną, choć nieznaną do tej pory technikę. Kwiaty Aristolochia microstoma wydzielają nieprzyjemny zapach przypominający padlinę, który po dokładniejszej analizie okazał się zapachem rozkładających się ciał owadów. „Najbrzydsza orchidea świata” wśród nowych gatunków odkrytych w 2020 roku Choć na pierwszy rzut oka w ogóle nie przypomina orchidei, jakie znamy, to jest z nimi spokrewniona. Gastrodia agnicellus jest mała i brązowa, a jej kwiaty ledwie się otwierają. Uznana za naj... Gdzie występują „trupie kwiaty”? Rośliny z rodzaju aristolochia (polska nazwa rodzajowa to kokornak) to ponad 550 różnych gatunków, które występują na całym świecie, ale szczególnie obficie w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Rośliny te są doskonale znane ze swoich nietypowych zapachów. – Wiadomo, że wiele gatunków Aristolochia przyciąga muchy kwiatowymi zapachami, na przykład naśladując zapach padliny lub odchodów ssaków, rozkładających się roślin albo grzybów – mówi główny autor badania Thomas Rupp, doktorant na Paris Lodron University w Salzburgu. Rupp i jego zespół skupili się na niedawno odkrytym gatunku Aristolochia microstoma, który występuje endemicznie w południowej Grecji. – W przeciwieństwie do innych gatunków tego rodzaju, A. microstoma ma niepozorne brązowawe kwiaty, które leżą poziomo, częściowo zakopane lub blisko ziemi, wśród ściółki, liści i kamieni. Jej kwiaty wydzielają nieprzyjemny zapach przypominający padlinę, wyczuwalny przez ludzi z niewielkiej odległości – opisuje odkrycie Rupp. Śmierdzący zgniłym mięsem kwiat przyciąga turystów W National Botanic Garden w Belgii turyści ustawiają się w kolejce, by powąchać kwiat, którego zapach przypomina gnijące mięso Zapach rozkładających się chrabąszczy Na potrzeby badań zgromadzono prawie 1500 próbek nietypowej rośliny. W kwiatach naukowcy znaleźli 248 uwięzionych stawonogów – w tym muchy, stonogi i skoczogonki. Odkryli też, że jedynymi owadami przenoszącymi pyłek wewnątrz kwiatów były samice i samce much znanych jako muchy trumienne (z rodziny Phoridae). To sugeruje, że ten gatunek jest typowym zapylaczem A. microstoma. Następnie naukowcy wykorzystali techniki znane jako chromatografia gazowa i spektrometria mas, aby określić poszczególne zapachy uwalniane przez kwiaty. Odkryli 16 różnych związków, w tym silnie pachnące związki azotu i siarki. Wśród głównych składników znalazły się oligosulfidy, które są związkami powszechnie wytwarzanymi przez wiele gatunków roślin pachnących rozkładającym się mięsem. To, co zaskoczyło naukowców, to fakt, że nawet 47% zapachu tego kwiatu składało się ze związku, jaki można znaleźć w zapachu rozkładających się chrząszczy i w moczu gryzoni. Według autorów badania bardzo niewiele roślin wytwarza ten związek. – Wykazaliśmy, że kwiaty A. microstoma emitują prostą, ale bardzo niezwykłą mieszankę zapachów, która zawiera cząsteczkę występującą w martwych chrząszczach. Doszliśmy do wniosku, że A. microstoma prawdopodobnie stosuje strategię, o której nigdy wcześniej nie donoszono: jej kwiaty naśladują zapach padliny bezkręgowców, aby przyciągnąć i uwięzić zapylacze – wyjaśnia profesor Stefan Wanke, biolog molekularny za Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie.
Wiśnie zakwitły w Japonii najwcześniej od 1200 lat
Przeszło 1000 lat kwitnące drzewa sakura w Japonii głosiły swoimi kolorami i zapachem nadejście wiosny. Dziś opadające na ziemię kwiatki zwiastują raczej dramatyczną zmianę klimatu.
Wiosna 2021 w Kyoto nadeszła szybciej niż ktokolwiek pamięta, a nawet wcześniej, niż kiedykolwiek w historii zapisków kwitnienia drzew wiśni. A to ponad 1200 lat historii. Nikt nigdzie nie prowadzi dłużej regularnych zapisów wydarzeń opisujących cykliczne zjawisko. View oEmbed on the source website Sakura w Tokio zakwitła w ostatnim tygodniu marca. Tak samo jak rok temu i jak w 1953 roku, pierwszym prowadzenia rejestru przez japońską służbę meteo. Drzewko służące do kontrolowania tego zjawiska, odmiana wiśni jedońskiej (somei-yoshino) rosnące w tokijskiej świątyni Yasukuni w okręgu Chiyoda, zakwitło 12 dni wcześniej niż zwykle. Wiśnie najwcześniej w Japonii zakwitły w tym roku w Hiroszimie, 11 marca, czyli 16 dni wcześniej niż zwykle. Raz tylko kwitnienie odnotowano wcześniej – 10 marca 2010 roku w parku koło zamku Kochi, w prefekturze Kochi - czytamy w „Japan Times”. – Cieplejszy luty niż zwykle przyśpieszył kwitnienie w całym kraju – zwróciła uwagę japońska agencja meteo, JMA. Drzewo kwitnie, podaje definicję JMA, jeżeli 80 proc. pączków na gałęziach otworzy się. W 2018 roku wiśnie jedońskie wokół zamku Kochi na wyspie Shikoku zakwitły jako pierwsze w całej Japonii (ze wszystkich pod obserwacją), 11 dni wcześniej niż zwykle i 18 dni wcześniej niż w roku 2017. Z kolei drzewka wiśni w Tokio zakwitły 9 dni wcześniej, niż zwykle. Wczesne kwitnięcia w ostatnich dekadach odnotowano 21 marca 2002 w tokijskim okręgu Chiyoda oraz w prefekturze Kochi w 2010 roku. Biorąc pod uwagę tereny, których JMA już nie monitoruje, w 1973 roku wiśnie zakwitły 20 marca w prefekturze Kagoshima. Pierwsze oficjalne dokumenty dotyczące kwitnienia drzew wiśni pochodzą z 812 roku. Najwcześniejsze odnotowane w przeszłości kwitnienie sakury wypadło 27 marca 1409 roku. Przez stulecia podziwianie ukwieconych drzew zmieniło się z rozrywki zarezerwowanej dla cesarskiego dworu do czegoś co chętnie robi większość zwykłych Japończyków. Przybiera to formę praktykowanego co roku przez dwa pierwsze tygodnie kwietnia tradycji hanami, podziwiania urody kwiatów, w szczególności kwiatów ozdobnych wiśni piłkowanych (Cerasus serrulata, sakura). Przyjęło się w historii uważać 17 kwietnia za szczyt kwitnienia, ale przez dziesiątki lat data ta przesunęła się do 5 kwietnia. W tym roku pełne kwitnienie przyszło jeszcze zanim marzec się skończył. Oficjele w Kioto ogłosili ten moment 26 marca. View oEmbed on the source website - Dowody w postaci zapisków o kwitnieniu to rodzaj historycznego pomiaru który naukowcy wykorzystują do rekonstrukcji dawnych trendów klimatycznych – klimatolog Michael Mann powiedział dziennikowi „Washington Post”. Kwitnienie rosnących w górach Japonii drzew wiśnie od IX wieku odnotowano 732 razy. Zdaniem Manna, prowadzone od 1200 lat zapiski na temat osadzonego w japońskiej kulturze zwyczaju pokrywają się z rygorystycznie dokumentowaną wiedzą naukową na temat zmian klimatu. – Wywołane przez człowieka i obserwowane obecnie ocieplenie klimatu jest z perspektywy czasu wydarzeniem bez precedensu – dodaje naukowiec. Im wcześniej wiosna dociera na północną półkulę, tym szybciej niektóre rośliny i zwierzęta zmieniają swoje zachowanie. W tym moment kwitnienia. Gdy naukowcy nałożyli na wykres daty kwitnienia wiśni w Kioto, zaczął wyglądać niemal identycznie jak wykres reprezentujący globalne ocieplenie, zauważa „Washington Post”. Obecne modele prognostyczne nie wróżą dobrej przyszłości japońskim tradycjom związanym z wiosennym kwitnieniem wiśni. Przy podniesieniu globalnych temperatur o 2,5 stopnia, kwiaty wiśni zdążą już opaść w położonym w górach mieście Takayama zanim krajowy festiwal z okazji nadejścia wiosny w ogóle się rozpocznie.
„Najbrzydsza orchidea świata” wśród nowych gatunków odkrytych w 2020 roku
Choć na pierwszy rzut oka w ogóle nie przypomina orchidei, jakie znamy, to jest z nimi spokrewniona. Gastrodia agnicellus jest mała i brązowa, a jej kwiaty ledwie się otwierają. Uznana za najbrzydszą na świecie orchidea jest jednym z gatunków roślin, które zostały odkryte w 2020 roku.
Eksperci z Królewskich Ogrodów Botanicznych w Kew (Kew Gardens w Londynie) opublikowali listę 10 najciekawszych nowych gatunków roślin, które zostały odkryte i opisane w mijającym roku. Wśród nich, obok grzybów znalezionych w okolicach lotniska Heathrow i potencjalnego „superfood” z Peru, znalazła się też najbrzydsza na świecie orchidea. Jej oficjalna nazwa gatunkowa to Gastrodia agnicellus. Choć kwiat nie zachwyca wyglądem – a zdaniem niektórych w ogóle nie przypomina kwiatu – to jego zapach bardzo przypomina aromat róż i staje się tym intensywniejszy, im wyższa jest temperatura. G. agnicellus jest jednym z 40 nowych gatunków orchidei, ale dla naukowców jest wyjątkowo fascynującym odkryciem. Znaleziono ją ukrytą w głębokim cieniu wilgotnych, wiecznie zielonych lasów Madagaskaru. Orchidea nie ma liści i wiele wskazuje na to, że odżywia się jak grzyby, a nie przez fotosyntezę. – Odkrycie tych nowych gatunków było nieoczekiwane. Tak wiele z nich jest dziwnych i cudownych, jak brzydka orchidea. Nie wszystkie mogą być odpowiednie na parapet, ale wszystkie mają swoją rolę do odegrania w przyrodzie, jako część ekosystemów – mówi dr Martin Cheek, botanik z Kew, naukowiec działu identyfikacji i nazewnictwa. – Niektóre z nich mogą w przyszłości pomóc ludzkości prowadzić nowe uprawy lub leki na przyszłe, jeszcze nieznane choroby. Ważne jest, aby odkryć te gatunki jak najszybciej, ponieważ większość nowo odkrytych gatunków ma naprawdę niewielkie zasięgi w naturalnym środowisku. Są podatne na przykład na przypadkowe wyniszczenia przez wycinkę przygotowującą grunty pod rolnictwo, co jest obecnie największym zagrożeniem – dodał dr Cheek. 10 najciekawszych nowych gatunków wg Kew Gardens: Cortinareus heatherae: muchomor odkryty w pobliżu lotniska Heathrow, jeden z sześciu nowych muchomorów w Wielkiej Brytanii Tiganophyton karasense: krzew występujący na pustyni w południowej Namibii, potrafiący przetrwać w temperaturze około 36°C, jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „patelnia” 19 nowych orchidei z Nowej Gwinei: niektóre mają kępki czegoś, co wygląda jak zarost Dwa nowe gatunki aloesu: jakiekolwiek właściwości lecznicze tych roślin z Madagaskaru nie są jeszcze znane Gastrodia agnicellus: mała brązowa orchidea z lasu na Madagaskarze, która może być „najbrzydszą orchideą na świecie” Ipomoea noemana: ładna różowa roślina z bulwami jadalnymi o słodkim smaku Acanthostachys calcicola: brazylijska bromelia z tej samej rodziny co ananas, zapylana przez kolibry Diplycosia puradyatmikai: krzew spokrewniony z borówką, dorastający do 1,5 m wysokości, znaleziony na indonezyjskiej Nowej Gwinei Marsdenia chirindensis: zioło z Zimbabwe, stosowane w leczeniu grzybicy i oparzeń skóry Hibiscus hareyae: spektakularna roślina o czerwonych kwiatach pochodząca z południowej Tanzanii, która może wytrzymać bardzo suche warunki.
Matematyczna teoria sprzed 70 lat wyjaśnia tajemnicę kolorowych kwiatów
Kropliki, zwane po angielsku małpimi kwiatami, to rodzina roślin ozdobnych licząca nawet 155 gatunków. Chętnie sadzone ze względu na swoje niecodzienne ubarwienie i wzory, kryją w sobie genetyczną zagadkę wyjaśnioną niedawno dzięki teorii genialnego matematyka sprzed niemal 70 lat.
Za tworzącymi przeróżne schematy kropkami i kreskami silnie kontrastujących kolorów znajduje się genetycznie dopracowywana metoda ściągania do siebie zapylaczy jak pszczoły. Odwiedzin, dodajmy, koniecznych dla każdej rośliny chcącej się rozmnażać. - Kontrasty barw czynią proces zapylania bardziej wydajnym, bardziej skutecznym – tłumaczy Yaowu Yuan, biolog z uniwersytetu w Connecticut. Roślinom z rodziny Phrymaceae, których nazwa mimus w antycznej grece oznaczała aktora (mima), poświęcił on ostatnią dekadę swojego życia. Zdaniem Yuana kropliki są idealnym botanicznym przykładem istnienia wzorów we wszystkich przejawach życia. Te same ewolucyjne klocki tworzą krawędzie na powierzchni muszli, paski na ciele zebry czy kolorowe plamy na płatkach kwiatów. W badaniu z 2019 roku opisanym w ”Science Magazine” zespół Yuana pokazał jak kropki zdobiące płatki kroplików są skutkiem ”wojny o pigmentową dominację”. Choć odbywa się ona między tylko dwoma genami, zgodnie z modelem reakcji-dyfuzji Alana Turinga generuje niezwykłe bogactwo różnorodnych wzorów w ramach jednego gatunku. Brytyjski matematyk, uznawany za jednego z ojców komputerów i obok Polaków, jednego z ludzi którzy pokonali niemiecką Enigmę, zaproponował w 1952 roku w pracy ”Chemiczna podstawa morfogenezy”, że za najbardziej złożonymi wzorami w biologii stoi wspólny szablon. - Wzory pigmentacji w przyrodzie są równie powszechne co złożone. W badaniu pokazujemy, jak relatywnie prosty system (złożony z 2 genów – red.) może wytworzyć tak złożoną konstrukcję – tłumaczy Benjamin Blackman biolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, współautor opracowania na temat kroplików. View oEmbed on the source website Naturalnie występujące wzory spełniają swoją biologiczną funkcję jako magnesy przyciągające płeć przeciwną, ostrzeżenie dla potencjalnego agresora, ale i znak rozpoznawczy dla ”swoich”. Gdy Turing proponował swój model reakcji-dyfuzji, wyjaśniał jak identyczne komórki mogą przekształcać się w różne struktury biologiczne. Stworzył matematyczny model, który wyjaśniał jak poszczególne substancje chemiczne dające przeciwne skutki wchodzą ze sobą w reakcję i dyfundują w poszczególnych komórkach. Ów proces ma prowadzić do stworzenia różnych, pod kątem biologicznym, struktur organizmu. Choć od dawna sądzono, że wszystkie organizmy na poziomie molekularnym posługują się tymi samymi klockami do tworzenia wizualnych motywów, to jednak stojąca za tym genetyczna maszyneria pozostawała tajemnicą. Kropliki dzięki relatywnie prostej budowie genetycznej idealnie weszły w rolę ”tłumacza” tych skomplikowanych procesów. Wielość kształtów i barw wyróżniająca te rośliny nawet w ramach jednego gatunku zachęciła biologów do ich uprawy w szklarniach. Wiedza zdobyta na badaniu kroplików pośrednio przydaje się przy późniejszych badaniach bardziej złożonych gatunków, które ciężko trzymać w laboratorium. Wykorzystując łatwość roślin do tworzenia mutacji, Yuan wytworzył szereg różnych kroplików na bazie gatunku Mimulus lewisii. U części osobników w miejsce kropek pojawiła się na płatkach jednolita karmazynowa plama w kształcie języka na żółtym i różowym tle. Nieco przypadkiem, nie związani wówczas z pracami Yuana naukowcy z kalifornijskiego zespołu Blackmana wpadli na podobny pomysł. Znaleźli oni dziko żyjący gatunek kroplika Mimulus guttatus, z niemal identycznym czerwonym ”jęzorem”. Yuan i Blackman połączyli siły i wspólnie zaczęli porównywać genomy obu swoich roślin. Przeprojektowując je od zera w laboratorium wpadli na ślad wojen pigmentów. Było to starcie dwóch genów odpowiadających za powstawanie charakterystycznych czerwonych plam na płatkach. Żeby kroplik uzyskał czerwoną barwę musi wytworzyć barwnik zwany antocyjanem (w zależności od pH soku komórkowego mogą przyjmować barwę od czerwonej po fioletową). Żeby to było możliwe, proces musi uruchomić gen specjalną molekułą,”aktywatorem”. Ich produkcja nakręca z jednej strony powstawanie w roślinie kolejnych aktywacyjnych molekuł, zwiększając stopień zabarwienia jej płatków. Jeżeliby nie wprowadzić jakiegoś ”wentyla bezpieczeństwa”, przypominająca język plama na płatkach stałaby się jednolicie czerwona. Natura wymyśliła jednak odpowiednie zabezpieczenie. Wraz z aktywatorami produkowane są represory, molekuły zdolne przenikać do pobliskich komórek i wyłączać aktywatory, zapobiegając tym samym zabarwieniu. Im dalej od pierwszej komórki, tym represorów mniej i zdolność do odleglejszych komórek do włączania aktywatora większa. Tak zamiast ”języka” powstają kropki. View oEmbed on the source website Yuan i Blackman pokazali, jak walczące ze sobą mikroskopijne molekuły idealnie odzwierciedlają model reakcji-dyfuzji Turinga sprzed ponad pół wieku. Równowaga między nimi musi być zachowana, bo jeżeli nastąpi nieoczekiwana mutacja a roślina albo straci barwnik albo stanie się zbyt jednolicie ubarwiona, zapylacze nie wylądują i nie pozwolą roślinie rozmnażać się.
Flower Power: 10 najpiękniej kwitnących miejsc na świecie
W oczekiwaniu na lepsze czasy zapytaliśmy czytelników National Geographic, gdzie można znaleźć najpiękniejsze kwiaty. Ich wskazówki pokryły wiele miejsc na mapie – od ogrodów Islandii aż po pustynię Sahary. Oto, gdzie można podróżować, by wąchać kwiaty i nacieszyć wzrok ich urodą.
Blue Ridge Mountains, Karolina Północna Jedna z czytelniczek poleca wiosenną wizytę w zachodniej Karolinie Północnej, gdzie rododendrony pokrywają zbocza gór Blue Ridge. Wykorzystaj tętniące życiem miasto Asheville jako bazę wypadową i spędzaj całe dnie na wędrówkach. Wiele świetnych szlaków zaczyna się zaledwie 30 minut od centrum miasta, a w ramach powędrówkowej regeneracji możesz wybrać się do oddalonego o godzinę jazdy autem Bakersville i wziąć udział w Festiwalu Rododendronów, który zazwyczaj odbywa się w czerwcu. Lisse, Holandia Kolejna czytelniczka zachwala mniej znaną destynację turystyczną południowy zachód od Amsterdamu – miejscowość Lisse z Ogrodami Kuekenhof – jednym z największych na świecie terenów kwiecistych. fot. Getty Images Akureyri, Islandia W tym oddalonym o około 80 km od koła podbiegunowego mieście na północy Islandii znajduje się Arktyczny Ogród Botaniczny, w którym kwitnie się wiele rodzimych roślin. Wstęp do ogrodu jest darmowy, a w jego pobliżu znajdują się krótkie szlaki turystyczne i place zabaw w lesie Kjarnaskógur, stoki narciarskie i uwielbiane przez naszych czytelników knajpki z lokalnym fast foodem Akureyringur (“człowiek z Akureyri”), czyli wielkim burgerem nadziewanym frytkami. Route 1, Kalifornia, USA Route 1 to trasa w północnej Kaliforni, prowadząca do Parku Narodowego Redwood, który słynie z przepięknych sekwoi. Dlaczego ta trasa znalazła się w rankingu naszych czytelników? Wiosną zbocza wzdłuż trasy pokrywa mnóstwo jaskrawo czerwonych maków. W tych okolicach jednymi z najbardziej popularnych atrakcji turystycznych są Jezioro Elsinore, rezerwat antylop, Spróbuj innych miejsc, takich jak Antelope Valley Poppy Preserve, Anza-Borrego Desert State Park, lub Park Stanowy Point Mugu, który rozciąga się nad pięknym oceanem. Carmona, Hiszpania Zbudowana na klifie w południowo-zachodniej Hiszpanii, Carmona jest jednym z najstarszych miast w kontynentalnej Europie, a czytelnicy National Geographic zachwycają się wstęgami pól słoneczników wzdłuż drogi prowadzącej do miasta. Najlepszym czasem na podziwianie słonecznego pola o ponad 300 km kwadratowych powierzchni jest maj i czerwiec, a żeby dojechać na miejsce, wystarczy 40-minutowa podróż autobusem z Sevilli. Lodowcowy Park Narodowy, Montana Według czytelników National Geographic żaden ogród botaniczny nie pobije swoim urokiem tej dzikiej łąki pełnej pięknych kwiatów. Dla najlepszych wizualno-zapachowych efektów najlepiej wybrać się tam między końcem czerwca a połową lipca. Tokio, Japonia Duża grupa głosujących w plebiscycie uznała, że nic nie przebije ikonicznych japońskich kwiatów wiśni, które kwitną zazwyczaj od późnego marca do połowy kwietnia, a czasami na początku maja. W tym czasie zarówno mieszkańcy Tokio, jak i turyści spędzają wiele godzin, relaksując się wśród wiśniowych drzew i napawając się ulotnym pięknem kwiatów. Waszyngton, USA Rezerwat Tidal Basin to miejsce, w którym zamieszkało 3000 drzew wiśni, które w 1912 roku Stany Zjednoczone dostały w prezencie od Tokio. Razem z kwiatami wiśni rozkwitają tam również magnolie, forsycje, wisterie i tulipany, co szczególnie urzekło naszych czytelników. Najlepszym czasem na wycieczkę jest "szczyt kwitnienia", który czasami może trwać tylko kilka dni (w zależności od siły wiatru i poziomu deszczu w danym roku) – z tej racji daty corocznego Festiwalu Kwitnienia Wiśni ustalane są na bieżąco. Pustynia Sahara, Maroko “Udaj się na Saharę w Maroko i miej nadzieję na burzę deszczową” – sugeruje jedna z czytelniczek – "widok kwiatów wyłaniających się nagle z piasku to naprawdę niesamowite przeżycie." Centralny Nepal Wędrówka przez pasmo górskie Annapurna w centrum Nepalu to wyprawa szlakiem pięknych rododendronów. Najlepiej podjąć się jej wiosną, kiedy las jest w pełnym rozkwicie.
Miłość i kłamstwa. Rośliny uwodzą ludzi i zwierzęta świadomie
Jak rozprzestrzenić swoje geny, gdy jesteś przykuty do jednego miejsca? Kusząc zwierzęta, w tym i nas – ludzi, by cię pokochały.
My, zwierzęta, nie doceniamy roślin. Widać to choćby w języku. Gdy chcemy określić kogoś jako niepasującego do innych i niepotrzebnego, mówimy, że jest „kwiatkiem do kożucha”. Mianem „warzywa” obdarzamy osobę sparaliżowaną na skutek choroby, całkowicie zależną od innych, nieradzącą sobie z podstawowymi czynnościami. Tymczasem rośliny poczynają sobie zupełnie nieźle. Zresztą robiły to już miliony lat przed naszym pojawieniem się na świecie. To prawda – nie mogą się swobodnie poruszać, nie opanowały narzędzi ani ognia, nie posługują się językiem ani nie mają świadomości, przynajmniej w naszym rozumieniu tego pojęcia. My, zwierzęta, postrzegamy wymienione tu zdolności jako najbardziej „zaawansowane” sposoby radzenia sobie ze światem. Stanowią w końcu ukoronowanie naszej dotychczasowej ewolucyjnej wędrówki. Jednak zanim znów przyjdzie ci, czytelniku, do głowy sławić ludzką świadomość jako szczyt ewolucji, zastanów się, skąd pochodzi ta idea. Z ludzkiej świadomości. Hm, to niezbyt obiektywne źródło, czyż nie? Spróbujmy zatem oddać honor osiągnięciom ewolucji, o których byłoby znacznie głośniej, gdyby podręczniki biologii pisały rośliny, a nie zwierzęta. Gdy my zdobywaliśmy umiejętność poruszania się, rozwijaliśmy świadomość i język, rośliny ciężko pracowały nad sztuczkami innego rodzaju, uwzględniającymi kluczowy fakt zielonej egzystencji: zakorzenienie. Jak rozprzestrzeniasz swe geny, gdy tkwisz w miejscu? Stajesz się mistrzem w dziedzinie biochemii, inżynierii, designu i koloru. Nie wspominając o sztuce manipulacji „wyższymi” stworzeniami (ze ssakami takimi jak my włącznie). Mam na myśli zwłaszcza jedną z największych, najbardziej zróżnicowanych rodzin roślin kwiatowych: storczyki (orchidee), których 25 tys. gatunków w ciągu jakichś 80 mln lat skolonizowało sześć kontynentów i każde zdolne do zasiedlenia lądowe środowisko. Od pustyń zachodniej Australii do zamglonych lasów Ameryki Środkowej, od koron najwyższych drzew po podziemia, od niedostępnych szczytów basenu Morza Śródziemnego po salony, biura i restauracje na całym świecie. Jaki jest sekret storczykowego sukcesu? Jednym słowem? Oszustwo. Wprawdzie są wśród nich rośliny nagradzające owady i ptaki, które przenoszą ich pyłek na inne rośliny, nektarem i pyłkiem, ale mniej więcej jedna trzecia gatunków dawno stwierdziła (z naszego punktu widzenia oczywiście nieświadomie), że może zaoszczędzić na produkcji kosztownego nektaru. Zamiast tego zwiększają szanse reprodukcyjne, tworząc wizualne, zapachowe czy dotykowe (a czasem wszystkie naraz) oszustwa. Niektóre storczyki wabią pszczoły fałszywą obietnicą pożywienia, naśladując kwiaty wytwarzające nektar, podczas gdy inne, jak w przypadku rodzaju Dracula, przywabiają padlinożerne i krwiopijne muchówki gamą fetorów, od woni pleśni i gnijącego mięsa po smród kociego moczu i dziecięcej pieluchy. (Naprawdę je wąchałem). Jedne obiecują schronienie, tworząc kwiaty przypominające owadzie kryjówki czy gniazda, inne naśladują trutnie w locie, w nadziei że nierozgarnięty owad weźmie kwiat za rywala, a wynikiem walki będzie zapylenie. Najsprytniej oszukują jednak chyba te storczyki, które obiecują seks. I to naprawdę dziwaczny. Licząc na to, że uda mi się podejrzeć niektóre roślinne zachowania seksualne, udałem się na Sardynię, górzystą i słabo zaludnioną wyspę u zachodniego wybrzeża Włoch, słynącą ze swej kwietnej bioróżnorodności i najzupełniej ludzkiego kidnapingu. Ruszyłem tam na poszukiwania jednego z najbardziej pomysłowych i diabolicznych storczyków: dwulistnika z rodzaju Ophrys. (Niektórzy botanicy nazywają je „orchideami-prostytutkami”). Odkąd przeczytałem o strategii rozrodczej tej rośliny, nie mogłem się doczekać chwili, gdy zobaczę ją na własne oczy i spotkam jej nieszczęsnego zapylacza. W moim terenowym przewodniku postępowanie dwulistników opisano jako „oszustwo seksualne” i „pseudokopulację”. To, czego się dowiedziałem, kazało mi radykalnie zrewidować mniemanie na temat tego, co sprytna roślina potrafi zrobić z łatwowiernym zwierzęciem. W wypadku tego gatunku dwulistników „ofiarą” jest krewniak trzmiela. Storczyk nie kusi go ani nektarem, ani pyłkiem; zamiast tego wabi obietnicą seksu, a potem zapewnia sobie zapylenie, udaremniając realizację pszczelej żądzy, którą wcześniej rozbudził. Seksualne oszustwo udaje mu się dzięki niemal perfekcyjnemu podrobieniu wyglądu, zapachu, a nawet wrażeń dotykowych, jakich dostarcza samica pszczoły. Można powiedzieć, że kwiat „robi w metaforach”: jego „coś” udaje coś innego. Upolowanie storczyka bywa trudne, ale w górach Sardynii dwulistniki rosną jak przydrożne chwasty. W kwietniu, gdy kwitną, można je podziwiać wprost z jadącego samochodu. Z bliska dolna warżka (czyli labellum) tych niewielkich storczyków łudząco przypomina samicę pszczoły widzianą od tyłu. Ta pseudopszczoła (u niektórych gatunków dwulistnika ma nawet futro, coś, co przypomina nóżki i złożone, połyskliwe skrzydła) wygląda tak, jakby siedziała z głową zanurzoną w zielonym kwiecie utworzonym z działek prawdziwego kwiatowego kielicha. By uwiarygodnić oszustwo, storczyk wydziela woń, która, jak wykazano, jest bardzo zbliżona do pszczelich feromonów. Seksualne oszustwa prowadzą do zapylenia ze zmiennym szczęściem, ale gdy się udają, zasada jest taka: samiec pszczoły siada na pszczołokształtnej warżce i próbuje kopulować (jak opisano to w literaturze botanicznej, zaczyna „wykonywać ruchy przypominające nienormalnie gwałtowną i długotrwałą próbę kopulacji”). W trakcie tych bezowocnych wysiłków ociera się o prętosłup (strukturę zawierającą i męskie, i żeńskie „organy płciowe” storczyka), a wówczas dwie pyłkowiny powstałe ze sklejonych ziaren pyłku przylepiają się do jego grzbietu za pomocą szybkoschnącej, przypominającej klej substancji. Frustracja narasta, aż wreszcie do samca dociera, że dał się nabrać. Wtedy gwałtownie podrywa się do lotu, z mocno przyczepionymi pyłkowinami, i rusza na szaleńcze poszukiwanie prawdziwszej pszczoły. Było coś przejmującego w trutniu, którego wypatrzyłem, latającym dookoła z czymś, co przypominało parę pękatych, żółtych butli tlenowych, na grzbiecie. Teraz, nieświadom niczego, poszukując drugiej, bardziej satysfakcjonującej miłostki, był dokładnie w połowie tego aktu. Botanicy nazywają czasem takie przenoszące pyłek samce pszczół mianem „latających penisów”, choć oczywiście większość pszczół na świecie odgrywa rolę zapylaczy mimowolnie, myśląc raczej o jedzeniu niż kopulacji. W przypadku biednej, zwiedzionej pszczoły storczykowej jest jednak inaczej. Strategia zapylania rodzaju Ophrys jest podobnie jak u wielu innych storczyków, przemyślna, przebiegła i z pozoru tak nieprawdopodobna, że zwolennicy hipotezy inteligentnego projektu wskazują czasem orchidee jako dowód działania w przyrodzie inteligencji wyższej. (W przypadku rodzaju Ophrys należałoby dodać: dość sadystycznej). Tym niemniej niezwykłość seksualnych zachowań owych roślin jest jednym z najlepszych przykładów istnienia doboru naturalnego. Wiedział to zresztą już Karol Darwin, który był zafascynowany strategiami zapylania storczyków. I choć zastanawiał się nad sensem upodobnienia się kwiatów dwulistnika do pszczół (pseudokopulację zaobserwowano po raz pierwszy dopiero w 1916 r.), dużą część tego, co dziś wiemy na temat tych roślin, wyłożył w The Various Contrivances by Which Orchids are Fertilised by Insects (Rozmaite sztuczki, dzięki którym owady zapylają storczyki) – książce opublikowanej tuż po słynnej O powstawaniu gatunków. Niektórzy naukowcy uważają, że gdyby opublikował książkę o storczykach jako pierwszą, teoria doboru naturalnego spotkałaby się z mniejszym sceptycyzmem. Dlaczego? Ponieważ u storczyków Darwin zaobserwował struktury kwiatowe tak doskonałe, jak najpiękniejsze adaptacje w świecie zwierzęcym. Z wielką pieczołowitością wykazał, że nawet najbardziej nieprawdopodobne cechy kwiatów służą przedłużaniu gatunku, a wiele z nich stanowi doskonałą adaptację tak do potrzeb rośliny, jak i do anatomii ich zapylaczy. Tym samym orchidee dostarczyły Darwinowi eleganckich dowodów na poparcie jego teorii. W pewnym przypadku na postawienie kropki nad „i” w darwinowskim dowodzie na to, że ewolucja tworzy kwiat po to, by zwabić i wykorzystać konkretne zapylacze, trzeba było poczekać parę dziesięcioleci. Twórca teorii ewolucji próbował wyjaśnić, po co madagaskarski storczyk Angraecum sesquipedale (zwany dziś storczykiem Darwina) wytwarza kroplę nektaru na dnie głębokiej na 30 cm ostrogi, skoro tak głęboko nie był w stanie sięgnąć żaden ze znanych zapylaczy. Wysunął hipotezę, że musi istnieć ćma z trąbką długości 30 cm, stworzenie niezaobserwowane za jego czasów. Dopiero po śmierci Darwina entomolodzy odkryli zawisaka, którego trąbka po rozwinięciu miała… 30 cm. Dokładnie tyle, ile przepowiedział uczony. Barokowe strategie zapylania obserwowane u storczyków stawiają jednak przed ewolucjonistami ważne pytania. Skoro dobór naturalny rzadko nagradza niepotrzebne komplikowanie życia, dlaczego nie wszystkie storczyki pozostały przy najbardziej oczywistej strategii opartej na nagrodzie w postaci nektaru? I jakim cudem ich praktyki seksualne stały się tak skomplikowane? I co, jeśli w ogóle cokolwiek, zyskują oszukani zapylacze? Jeżeli wyłącznie frustrację, to czemu dobór naturalny nie wyplenił owadów tak lekkomyślnych, że tracą czas na spółkowanie ze stworzonym przez naturę odpowiednikiem dmuchanej lalki z sex shopu? Niektóre z tych pytań doczekały się fascynujących odpowiedzi. John Alcock, biolog ewolucyjny i autor publikacji An Enthusiasm for Orchids, zaproponował dwa wyjaśnienia, dlaczego u niektórych storczyków ewolucja kwiatu doprowadziła do zaniku nagrody w postaci nektaru. Botanicy, którzy eksperymentowali, umieszczając nektar w normalnie pozbawionych go kwiatach, zauważyli, że zapylacze pozostają w okolicy dłużej, z zadowoleniem odwiedzając inne kwiaty na tej samej lub pobliskich roślinach. To jednak nie sprzyja interesom storczyków, bo wsobne zapylanie pogarsza jakość nasion. Krzyżowanie się, czyli wymiana genów z osobnikami rosnącymi gdzieś daleko zwiększa żywotność i zmienność u potomstwa, poprawiając kondycję kolejnych pokoleń. Okazuje się, że u storczyków z rodzaju Ophrys nieodzowną częścią strategii rozrodczej jest frustracja seksualna oszukanego owada. Z mocnym postanowieniem, by nie dać się oszukać po raz wtóry, samiec odlatuje jak najdalej od miejsca upokorzenia i, jeśli wszystko dobrze się ułoży dla storczyka, oddaje się pseudokopulacji z innym oddalonym storczykiem, pozostawiając na nim paczuszki pyłku. Ten drugi okaz prawdopodobnie wygląda i pachnie nieco inaczej od pierwszego; niektórzy botanicy uważają nawet, że subtelne różnice między poszczególnymi osobnikami są częścią strategii mającej zapobiec temu, by pszczoły nauczyły się unikać zakochiwania się w kwiatach. Botaniczne określenie tej adaptacji to „mimikra niedoskonała kwiatów”. I pomyśleć: to właśnie niedoskonałość mimikry storczyka może być elementem doskonalenia jego strategii rozrodczej. Innym powodem, dla którego tak wiele storczyków zerwało z branżą restauracyjną, może też być korzyść z nawiązania bliskich stosunków tylko z jednym, za to bez reszty oddanym zapylaczem. Nektar, poza tym, że jego produkcja jest dla kwiatu kosztowna energetycznie, jest przysmakiem, który wabi zbieraninę osobników niedających żadnej gwarancji dostarczenia pyłku we właściwe miejsce. Za to jeśli wytworzysz woń, która wabi jedynie samce konkretnego gatunku pszczoły, możesz być pewien, że twój pyłek wyląduje dokładnie tam, gdzie chcesz: na znamieniu jakiegoś oddalonego storczyka należącego do tego samego gatunku. Precyzja tego perfumeryjnego biznesu może też pomóc w wyjaśnieniu zagadki zadziwiającej różnorodności storczykowatych. Mutacja, dzięki której zapach orchidei zmienia się choćby odrobinę, może, zupełnie przypadkowo, okazać się kluczem do seksualnego zainteresowania ze strony nowego zapylacza, zarazem zniechęcając dotychczasowego. W ten sposób, blokując możliwość zapylania roślin zmutowanych pyłkiem roślin wyjściowych, chemiczna zmienność kwiatowej woni może zapoczątkować specjację (powstawanie nowych gatunków) równie skutecznie jak bariera geograficzna. Storczyk odmieniec może zacząć ewoluować w genetycznej izolacji od swych przodków, a to warunek niezbędny do powstania nowego gatunku. Storczyki są mistrzami w tworzeniu nowych gatunków, a jednak jest ich na świecie stosunkowo niewiele. Właśnie ta rzadkość w środowisku faworyzuje wyspecjalizowane strategie zapylania, pozwalające na precyzyjne dostarczanie pyłku we właściwe miejsce – nie tak jak u traw, którym wystarczy rzucić swój pyłek na wiatr. W przypadku storczyków ich mała liczebność zapewnia zresztą przetrwanie. Gdyby oszukańczych roślin było więcej, ich sztuczki szybko przestałyby działać. Skuteczność podstępu zależy bowiem od liczby uczciwych kwiatów w okolicy. Oszustwa storczyków mogą działać tylko tam, gdzie wokół nich rzeczy są tym, na co wyglądają: smród gnijącego mięsa zwiastuje gnijące mięso, a kwiaty naprawdę oferują nektar i nie przebierają się za owady. Jeśli chodzi o akt prokreacji, to storczyki postawiły raczej na ilość niż jakość. Choć oszustwo seksualne działa nie zawsze i nie na wszystkie zapylacze, storczykom wystarcza, że działa na niektórych, czasami. Każda pyłkowina zawiera bowiem ogromną liczbę ziaren pyłku, a gdy dotrą one na miejsce, każda zapylona zalążnia wypełnia się równie ogromną liczbą nasion. Tak więc, choć akt płciowy storczyków jest zjawiskiem rzadkim i pieczołowicie wyreżyserowanym, wszystko, co dzieje się po nim, opiera się na rozrzutności i przypadku. W maleńkich nasionach nie ma miejsca nawet na substancje odżywcze dla rozwijającej się roślinki. Pod tym względem orchidee muszą liczyć na życzliwość obcych – zwykle chodzi o endofitycznego grzyba. Jeśli wszystko się uda (a to też rzadkość), strzępki grzyba przedostają się do nasienia storczyka i dostarczają mu wszystkiego, czego potrzebuje zarodek. A co ma z tego związku grzyb? Nie bądźcie zbyt pewni, że w ogóle coś zyska – w końcu chodzi o storczyki… Gaspar Silvera z Panamy jest poszukiwaczem i hodowcą storczyków. Gustuje w słomkowych kapeluszach typu fedora, a jego żona ma na imię Flor (kwiat). Z wykształcenia agronom, odkąd odszedł na emeryturę, poświęcił się ratowaniu zagrożonych przez cywilizację storczyków oraz żmudnemu dziełu ich rozmnażania. Z fotografem Christianem Zieglerem poleciałem do jego kwietnego żłobka w Chilibre, kiedy zadzwonił, że zakwitł jeden z jego środkowoamerykańskich storczyków Coryanthes panamensis, gatunek szczególnie wymagający i kapryśny w uprawie. Mieliśmy nadzieję, że uda się nam zobaczyć jedną z najniezwyklejszych scen zapylania do oglądania wyłącznie za zgodą rodziców. Gdy dotarliśmy na miejsce, kanarkowożółty kwiat, dziwaczny, nad miarę skomplikowany wytwór ewolucyjnej rozrzutności, zaczynał już więdnąć, ale nadal wydzielał silną woń moreli i eukaliptusa. Zaledwie kilka dni wcześniej gwałtownie otworzył płatki i pikantno-słodki zapach wywabił z otaczających zarośli bandę samców pszczół z rodzaju Euglossa, opalizujących, zgrabnych i bezżądłowych krewniaków trzmieli. Trutnie walczyły o miejsce na gładkich krzywiznach misternie wyrzeźbionego kwiatu, tuż nad warżką tworzącą głęboki dzbanek, do którego spływał wydzielany przez kwiat przejrzysty, nieco lepki płyn. To nie nektar. Podczas wizyty na kwiecie pszczoły zdrapują przednimi nogami zapachy z jego woskowatej powierzchni; potem przenoszą wonny urobek do maleńkich torebek pyłkowych na goleniach tylnych odnóży. Cel ich działań poznano dopiero w 1966 r., gdy botanik Stefan Vogel odkrył, że pszczoły zbierają chemiczne cegiełki potrzebne do wytworzenia zapachu. Większość zwierząt, które w wabieniu partnerów polegają na aromatach, produkuje je samodzielnie. Pszczoły z rodzaju Euglossa w tym celu poszukują konkretnego zestawu składników, zbierając je nie tylko ze storczyków, ale także z pewnych liści i grzybów, a następnie mieszają je „ręcznie”, otrzymując żądane perfumy. Taką miksturę samiec rozprowadza po swoim ciele, po czym trzepocze skrzydłami, by rozpylić uwodzicielski zapach kamfory i kwiatów – i zwabić samicę. Storczyk za swój wkład w niepowtarzalny aromat pobiera jednak słony haracz. Gdy trutnie przepychają się na śliskich płatkach, co jakiś czas któremuś zdarzy się poślizgnąć i wpaść do dzbanka. Lepki płyn we wnętrzu sprawia, że pszczele skrzydła stają się na jakiś czas bezużyteczne. Owad walczy usilnie, by wspiąć się po śliskich ściankach, aż trafi na serię schodków, które wąskim korytarzem wiodą do góry i na zewnątrz dzbanka, z tyłu kwiatu. Oszołomiona i przemoczona pszczoła przeciska się tunelem, mijając po drodze urządzenie, które (domyślacie się już!) pod jej dotykiem odskakuje i przyczepia parę żółtych pyłkowin do grzbietu trutnia. Jeśli wszystko idzie zgodnie z planem (storczyka), pszczoła suszy skrzydła, odlatuje do następnego kwiatu Coryanthes, wpada znów do dzbanka i w czasie wędrówki tunelem bezwiednie zaczepia żółtym plecakiem o sterczące tam maleńkie haczyki przeznaczone właśnie do tego celu. Misja wypełniona, orchidea zamyka swój sklepik, a ekstrawaganckie płatki zmieniają się w stertę pomarszczonej żółtej tkanki. Przypadek Coryanthes panamensis to piękny przykład obopólnych korzyści storczyka i zapylacza, ale nie zawsze tak jest. Pszczołowate z rodzaju Euglossa odlatują z koszyczkiem pełnym zapachów, ale los pomniejszych owadzich naiwniaków bywa inny. Na YouTube można obejrzeć filmik, na którym widać kompletnie skołowaną, a potem upokorzoną przez australijski storczyk z rodzaju Cryptostylis osę. Ta orchidea wabi zapylacze, wydzielając woń bardzo podobną do feromonu samicy os tego gatunku (Lissopimpla excelsa). Zwabiony pan osa ląduje odwłokiem naprzód na przypominającej język warżce i zaczyna kopulować z kwiatem, sondując jego wnętrze koniuszkiem odwłoka, aż dotknie lepkich pyłkowin, które przylepiają się do odwłoka niczym para żółtych ogonków. Zabawa w przyczepianie ogona zapylaczowi to dopiero początek poniżania osy. W przypadku Cryptostylis przechodzimy od pseudokopulacji do rzeczywistości jeszcze bardziej perwersyjnej: zwykle samiec osy w końcu, w ferworze wysiłków, faktycznie ejakuluje do wnętrza kwiatu. Z pewnością jest to szczyt zachowań szkodliwych pod względem adaptacyjnym. Należałoby oczekiwać, że dobór naturalny surowo rozprawi się ze stworzeniem tak głupim, że trwoni geny, uprawiając seks z kwiatem. (Literatura fachowa mówi tu o „kosztownym marnotrawstwie plemników”). To byłaby zła wiadomość i dla os, i dla zależnych od nich storczyków. Ale tak jak w innych kwestiach dotyczących płciowości storczyków i tu sprawa nie jest taka prosta. Jak się wydaje, samice niektórych gatunków owadów, w tym i Lissopimpla excelsa, mogą się rozmnażać zarówno przy udziale plemników, jak i bez niego. W pierwszym wypadku odsetek potomstwa obu płci jest mniej więcej równy; w drugim samice wydają na świat same samce. Jakże to wygodne, dla storczyka Cryptostylis oczywiście. Prowokując osy do marnowania plemników na jego kwiatach, zmniejsza ilość plemników dostępnych dla samic, zapewniając sobie zwiększenie liczby potencjalnych zapylaczy. Co więcej, nadmiar samców zwiększa konkurencję o samice, a to sprawia, że panowie osy robią się mniej wybredni i chętniej obdarzają uczuciem kwiat przemyślnego storczyka. A co z biedną osą? Dlaczego dobór naturalny nie wyciął w pień owadów tak głupich, że uprawiają miłość z kwiatami? John Alcock twierdzi, że wprawdzie taka osa może okazjonalnie zmarnować swe geny na orchidei, ale jej „niezwykły entuzjazm seksualny” gwarantuje większy sukces rozrodczy niż ostrożność w doborze partnera. Kopulacja ze wszystkim, co się rusza, owocuje większą liczbą potomstwa, nawet jeśli czasem kończy się miłosnym rozczarowaniem. Gdy już dowiemy się wszystkiego o storczykach, będziemy je podziwiać jeszcze bardziej, ale być może kochać mniej. I zastanawiać się, czy my też nie padliśmy ofiarą ich zwodniczych wdzięków. Przecież stosując ich olejki zapachowe przy wyrobie perfum i nosząc ich kwiaty przy ubraniach, używamy storczyków do oznajmiania naszych romantycznych intencji i wabienia partnerów, podobnie jak pszczoły z rodzaju Euglossa. Robimy tak co najmniej od 1818 r., kiedy to angielski plantator William Cattley uratował wyrzuconą cebulkę storczyka, w którą opakowano przesyłkę innych roślin tropikalnych. Gdy orchidea zakwitła, Anglicy zakochali się w niej i ta miłość trwa do dziś. Nazwa tych roślin pochodzi od greckiego słowa oznaczającego jądro (orchis). Odnosiło się ono do bulw, którym przypisywano właściwości pobudzające erotycznie. Nie trzeba być Freudem, by w uwielbieniu dla tych kwiatów dostrzec silny podtekst seksualny, zwłaszcza wśród mężczyzn. Na wystawach storczyków można obserwować u panów swoiste „orchidelirium”, jak w czasach wiktoriańskich określano szaleństwo wywoływane przez te kwiaty. Według Erica Hansena, autora książki Orchid Fever, w tamtych czasach niektórzy czuli się urażeni „bezwstydną seksualnością” tych roślin, a autorowi nie chodziło o płciowość w znaczeniu przypisywanym kwiatom czy owadom. „Lubieżne w wyglądzie” – tak opisywał orchidee wiktoriański krytyk sztuki John Ruskin. Lubieżne? Czy to możliwe, że ludzie patrząc na storczyki, niczym oszukane Euglossa czy otumanione osy widzą w nich szczegóły kobiecej anatomii? Czy to możliwe, żeby seks roślinny i zwierzęcy krzyżowały się w ludzkim mózgu tak jak w świecie owadów? Ślepy ewolucyjny traf i tym razem okazał się szczęśliwy dla storczyków, zważywszy na to, ile ludzie są dla nich gotowi poświęcić. Tak rozmyślałem, patrząc, jak Gaspar Silvera cienką pincetą usuwa pyłkowinę z okazu Coryanthes, który nie zdołał złapać żadnej pszczoły. (– Można powiedzieć, że ja też jestem sterowany przez storczyki – stwierdził na koniec barwnej opowieści o tym, ile wysiłku wkłada w ochronę wybranych okazów). Pewną ręką chwycił pincetą podstawę pyłkowiny i wcisnął ją do szpary w prętosłupie innego kwiatu. Za pięć lat może otrzymać nowy cenny okaz – a storczyk doczeka się potomka, którego inaczej by nie miał. Odkąd zakwitł pierwszy wyhodowany przez człowieka storczyk-krzyżówka (w świecie zachodnim w 1856 r.), staliśmy się dla orchidei ważnymi zapylaczami. Być może bardziej świadomymi niż pszczoły, ale równie łatwo wabionymi i z równym zaangażowaniem dbającymi o storczykowe interesy – pomagamy im podbijać świat. Istnieje ok. 100 tys. zarejestrowanych krzyżówek storczyków, z których większość to potomstwo aranżowanych przez nas mariaży między roślinami z zupełnie innych środowisk, potomstwo w naturze nie do pomyślenia. Storczyki rzecz jasna nigdy tego nie planowały. Ewolucja kieruje się czystym przypadkiem. Jednak w chwili, gdy jakaś orchidea przypadkiem odkryła klucz do ludzkiego pożądania i otworzyła nim nasze serca, przed tą rodziną roślin otworzył się zupełnie nowy świat – nasz świat. A storczyki dołączyły do swej listy naiwnych „jeleni” mnóstwo nowych, dwunożnych stworzeń, dla których każde kwietne życzenie jest rozkazem. Spójrzmy prawdzie w oczy: teraz wszyscy jesteśmy dla storczyków frajerami.
Tego o nim nie wiecie! Dwie twarze mniszka lekarskiego
Choć jest chyba najpopularniejszą małą rośliną w Polsce, wiele osób nie zdaje sobie sprawy z jego podwójnej tożsamości.
W maju wiejskie łąki, miejskie trawniki i niemal wszystkie skrawki zieleni z pasami przy autostradach włącznie jak jeden mąż żółkną. Dzieje się tak za sprawą mniszka lekarskiego – czasem mylnie zwanego mleczem – i jego żółtych koszyczków. To w nich znajdują się kwiaty – w liczbie nawet do stu – z płatkami, słupkami i pręcikami wytwarzającymi pyłek. Męskie i żeńskie komórki rozrodcze mniszka czekają wówczas na połączenie i dalszy etap rozwoju. Masowe kwitnienie trwa przez około dwa tygodnie i następuje między kwietniem a czerwcem, w zależności od temperatur. Zakwitły mniszek jest jak lep na owady – pszczoły, motyle, muchy. Jego intensywna, żółta barwa wabi je do koszyczka. Ten ostatni zamyka się na noc i niepogodę, a otwiera szeroko jedynie wtedy, gdy świeci słońce. Gdy za sprawą owada dojdzie do zapłodnienia, koszyczek zamyka się na dobre, a kwiaty przekształcają się w nasiona. Po kilku dniach łąka, która jeszcze niedawno była cała żółta, mieni się bielą dmuchawców. Jest nie do poznania. Dmuchawce są jak małe lotniska – każde nasionko ma swój puchowy latawiec, który niesiony wiatrem (często z pomocą najmłodszych miłośników przyrody próbujących na tej roślinie pojemność swoich płuc) potrafi przemierzać nawet kilometry. Czasem pomaga im w tym woda – mogą w niej spędzić wiele miesięcy, nim znajdą podatny grunt. Gdy trafią do gleby, zakiełkują i po roku wypuszczą rozetę liści. Zakwitną dopiero na drugi rok, dołączając do wiosennego dywanu żółci. View oEmbed on the source website :
Nalewka z kwiatów czarnego bzu to prawdziwy letni rarytas! Oprócz tego, że wybornie smakuje, ma mnóstwo witamin i cennych dla zdrowia składników. Pachnące baldachy to bowiem prawdziwa witaminowa bomba. Warto skorzystać z tego naturalnego bogactwa właśnie teraz, dopóki kwitnie czarny bez. Oto sprawdzona receptura!
Kwiaty czarnego bzu od wieków znane są i stosowane jako środek leczniczy na wszelkiego rodzaju przeziębienia i infekcje dróg oddechowych, zwłaszcza z gorączką i kaszlem. Napar działa napotnie, pomagając obniżyć temperaturę ciała, a także wykrztuśnie, pomagając pozbyć się wydzieliny przy mokrym kaszlu. Nalewka z kwiatów czarnego bzu oprócz walorów smakowych ma mnóstwo witamin i cennych dla zdrowia składników. Zobaczcie, jak przygotować nalewkę z kwiatów czarnego bzu! Nalewka z kwiatów czarnego bzu - składniki: ok. 50 baldachów kwiatowych czarnego bzu litr wody szklanka cukru lub płynnego miodu łyżeczka ekstraktu z wanilii 4 duże cytryny litr czystej wódki lub spirytusu 96% Nalewka z kwiatów czarnego bzu - przygotowanie Z kwiatów odcinamy zielone łodyżki. Wodę zagotowujemy i w gorącej rozpuszczamy cukier (jeśli mamy zamiar dodać miód, przez rozpuszczeniem go w wodzie, wodę studzimy). Dodajemy ekstrakt z wanilii i mieszamy. Cytryny szorujemy, parzymy we wrzątku i kroimy na cienkie plasterki. Razem z kwiatami wrzucamy do słoja. Zalewamy wodą z cukrem lub miodem i wanilią. Odstawiamy na ok. 5 dni w ciepłe miejsce (od czasu do czasu zawartość słoja można przemieszać drewnianą wyparzoną łyżką). Następnie nalewkę przecedzamy przez sitko o drobnych oczkach lub gazę, a powstały syrop łączymy z alkoholem i sokiem wyciśniętym z pozostałych cytryn. Przelewamy do butelek. Odstawiamy na ok, 2 i 5 miesiąca w ciemne miejsce (choć nalewka jest pyszna już po kilku dniach). Zobacz też: Syrop z kwiatów czarnego bzu Czarny bez - naturalny składnik na przeziębienie Mniszek lekarski – cenny chwast! Właściwości zdrowotne, przepis na syrop i napar
Las w nas! Zobacz film Magdy i Piotrka, którzy żyją bliżej natury
Magda i Piotrek postanowili na 7 miesięcy przeprowadzić się do mobilnego domku, z którego piszą oraz publikują zdjęcia i filmy. Oto jeden z ich materiałów.
Jakie kwiaty wiosenne możemy spotkać w trakcie spaceru w lesie? Jak wygląda miodunka ćma, a jak szczyr trwały? Gdzie znajdziemy śledziennicę skrętolistną? Oto 11 najpopularniejszych polskich kwiatów leśnych. Kwitną jeszcze tylko przez chwilę! koniecznie zobaczcie film oraz zajrzyjcie na stronę Magdy i Piotrka laswnas.com
Jest życie w kosmosie - sami je tam tworzymy! Astronauta wyhodował kwiat na stacji kosmicznej
Tyle rzeczy już przebadano na stacjach kosmicznych, ale czegoś takiego jeszcze nikt nie dokonał. Od lat słyszymy o tym jaką broń można wycelować w Ziemię z kosmosu, albo kto z kim się ściga o dominację w przestrzeni. Amerykański astronauta Scott Kelly dokonał czegoś, co wywołało przede wszystkim uśmiech: w 2016 roku wyhodował kwiat na stacji kosmicznej. Wygląda na to, że oprócz zasług dla kosmicznej nauki zapamiętamy go dzięki wkładowi w kosmiczną estetykę. Ale nie tylko o piękno tu chodzi. Wyhodowanie kwiatu w kosmosie to świetna wiadomość dla astronautów, którzy żywią się na misjach głęboko mrożonym i pozbawionym wody jedzeniem. Kelly'emu udało się uzyskać zdrową cynię. To nie było pierwsze podejście Kelly'ego do kosmicznego ogrodnictwa, w 2015 roku wyhodował na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sałatę. A to daje nadzieję, że w przyszłości członkowie misji będą mogli odżywiać się czymś znacznie smaczniejszym niż mrożonki i jedzenie z proszku. Kolejne na stacji mogą pojawić się na przykład pomidory. Kelly był astronautą od 1998 do 2016 roku, wcześniej latał jako pilot wojskowy. Błażej Grygiel
Uwaga, złe kwiaty! Są piękne, zabójcze i... jedna z nich może być Twoja - Festiwal Roślin Owadożernych
Dla tych, którzy zdecydują się długi weekend w Warszawie mamy całkiem egzotyczną propozycję. Odwiedźcie Ogród Botaniczny w Powsinie, gdzie będzie się odbywał Festiwal Roślin Owadożernych! Uwaga, te rośliny mogą być groźne, ale i fascynujące!
W dniach 3 – 7 maja Ogród Botaniczny w Powsinie wypełni się tysiącami muchówek, kapturnic, rosiczek i dzbaneczników. Do Polski zostaną sprowadzone najbardziej okazałe egzemplarze roślin owadożernych. To tak, jakbyśmy weszli do więzienia, gdzie są najgroźniejsi złoczyńcy…tylko że w świecie roślin. Niewinne i delikatne z wyglądu potrafią wabić, trzymać w żelaznym uścisku, dusić i rozpuszczać swoje ofiary. Najczęściej są nimi owady, ale małe ssaki również muszą mieć się na baczności. Człowiek zalicza się do dużych ssaków, prawda? Zobacz galerię! Zielone łakomczuchy Eksperci wskazują, że przeważająca większość gatunków roślin owadożernych wywodzi się ze zbliżonych siedlisk. Są to głównie ubogie i wilgotne gleby. Aby przetrwać i rekompensować braki składników odżywczych, przekształciły swoje liście w różnego rodzaju pułapki. W trakcie Festiwalu odbędą się prelekcje i pokazy karmienia, ale już krótka charakterystyka sprowadzonych okazów pokazuje, że nie są to łagodni oprawcy. Poznajcie festiwalowe gwiazdy: Rosiczki mają na liściach włoski pokryte lepką cieczą. Są one jak słodko pachnący lep na owady. Gdy tylko jakiś komar da się zwieść, to zostaje unieruchomiony i … strawiony. Organizatorzy przewidują, że sporym zainteresowaniem wśród odwiedzających będą się cieszyć muchówki. Te pochodzące z amerykańskiego południa (Karolina Pn i Płd) smakoszki nauczyły się polować na większe porcje. Ich system pułapek opiera się na reagujących na dotyk włoskach czuciowych. Dwukrotne dotknięcie jednego z nich (lub dotknięcie dwóch włosków jednocześnie) może wyzwolić zamknięcie „paszczy”. Ta jednak zwiera swe szczęki w ciągu 1/10 sekundy. Uważajcie robaczki! Mechanizm reagowania dopiero po dwukrotnym dotyku jest nastawiony na oszczędzanie energii. Muchówki nie są takie głupie, aby „kłapać dziobem” przy okazji każdej kropli deszczu, która spadnie na ich powierzchnię. Na wystawie nie może zabraknąć dzbaneczników. Szklarnia „Zielony Raj” stanie się tymczasowym domem dla najbardziej imponujących okazów, które mogą stanowić śmiertelne niebezpieczeństwo nawet dla niewielkich ssaków. Objętość niektórych kielichów potrafi wynieść kilka litrów. Ofiary kuszone są barwą oraz nektarem, którym nasączone jest obrzeże dzbana. Gdy już jakaś na nim przysiądzie to ześlizguje się do wnętrza kielicha. Tam czeka ją kąpiel, ale już nie w nektarze, a w soku trawiennym. Nabierają się nie tylko owady, ale także myszy czy ptaki. Imponujące kępy sarraceni (kapturnic), których rurki potrafią osiągnąć metr wysokości, tworzą kompozycje cieszące ludzkie oko. Dla insekta często są zapowiedzią marnego końca. Mechanizm pułapki jest podobny do tego, jaki wykształciły dzbaneczniki. Słodki nektar, chwila zapomnienia i zjazd po śliskim obrzeżu wprost do wnętrza wypełnionego enzymami trawiennymi. Rośliny owadożerne wabią zapachem, kolorem, po prostu atrakcyjnym wyglądem. Organizatorzy zapewniają, że nawet ludzie dają się uwieść ich urodzie. Opracowała Martyna Wasilewska na podstawie informacji od Organizatora, National Geographic jest patronem tego wydarzenia. Szczegóły dostępne na stronie www.festiwalroslin.pl.
Kwitnąca wiśnia na zdjęciach National Geographic. Zobacz 20 magicznych ujęć
By uczcić nadejście japońskiej wiosny, amerykańska redakcja National Geographic zaprosiła swoich czytelników do stworzenia niezwykłej galerii. To, co otrzymali, przeszło ich oczekiwania.
Metaforyczna sakura Japońska wiosna wybucha delikatnymi kwiatami wiśni. To sakura. Japończycy dopatrują się w niej metafory życia. Jej efemeryczność sprawia, że wzruszają się nawet najwięksi twardziele. Wiosną nie ma nic piękniejszego od spacerów pod dachem z bladoróżowych płatków. Podziwianie kwitnących drzew urosło do rangi narodowego święta. To hanami, czyli podglądanie wiśni. Uchwycić w kadr! By uczcić nadejście tej najbardziej magicznej pory roku, amerykańska redakcja National Geographic zaprosiła członków swojej internetowej społeczności do stworzenia niezwykłej galerii. Chodziło o to, by uchwycić ulotny moment kwitnienia. To, co otrzymali, przeszło ich najśmielsze oczekiwania. Zobacz matkę naturę w jednej z najpiękniejszych szat >>> Więcej zdjęć na yourshot.nationalgeographic.com
Zabójcze prehistoryczne kwiaty. Krewniacy ziemniaka, tytoniu i kawy
Prehistoryczne kwiaty były piękne, ale prawdopodobnie część z nich była trująca – dowodzą naukowcy na łamach pisma „Nature Plants”.
W kawałku bursztynu sprzed 20-30 mln lat odkryto znakomicie zachowane dwa fragmenty kwiatów, należących do kladu astrowych. Do tej licznej grupy systematycznej zalicza się dziś tak różne rośliny, jak ziemniaka, tytoń, petunię czy kawę. Co ciekawe, odkryte okazy sprzed milionów lat należą do rodzaju Strychnos, z którego wywodzą się rośliny trujące, zawierające w sobie takie trucizny, jak strychnina czy kurara. Jak tłumaczy George Poinar Jr. z Oregon State University (USA), okazy są piękne, doskonale zachowane, pochodzą z tropikalnych, parnych lasów Dominikany. „Tego rodzaju okazy dają nam wgląd w ekologię środowiska odległych czasów” - dodaje. Astrowe zalicza się do najważniejszych i najbardziej zróżnicowanych roślin okrytonasiennych na Ziemi. Wyodrębnia się w ich przypadku 10 rzędów, 98 rodzin i ok. 80 tys. gatunków. Reprezentują blisko jedną trzecią wszystkich roślin okrytonasiennych. Okazuje się teraz, że jeden z rodzajów, należący do astrowych, najstarszy tak doskonale zachowany okaz, reprezentował odnogę trującą. Istniała ona na miliony lat przed pojawieniem się człowieka. „Niemal wszystkie gatunki należące do rodzaju Strychnos są toksyczne. Każdy zawiera swój własny alkaloid o różnych działaniach. Niektóre są bardziej, inne mniej toksyczne” - wyjaśnia Poinar. Obecnie znanych jest ok. 200 gatunków należących do tego rodzaju systematycznego. Część z nich wykorzystuje się jako trucizny, np. strychninę czy kurarę, a w bardzo małych stężeniach również w medycynie. Źródło: PAP