National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-05T12:06:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Starożytni Rzymianie leczyli się odchodami. Naukowcy znaleźli twarde dowody w fiolce z II wieku
items: Maseczki chirurgiczne i opakowania na żywność. Teraz mogą powstawać z celulozy z krowich odchodów
items: Toniemy w plastiku. Dosłownie. Odkryto go nawet w naszej kupie
items: Dlaczego te nasiona udają... kupę? Tak sprytnych rozwiązań nie spodziewaliście się po roślinach

Starożytni Rzymianie leczyli się odchodami. Naukowcy znaleźli twarde dowody w fiolce z II wieku
type: item
date: 2026-02-05T12:05:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Nauka
subject: kupa
subject: medycyna
subject: medycyna naturalna
subject: odkrycia archeologiczne
description: Czy starożytni Rzymianie rzeczywiście stosowali kał jako środek leczniczy? Fiolka z II wieku znaleziona w Turcji właśnie pozwoliła udowodnić przedwieczną koproterapię. Co zawierała i do czego służyła?
encoded: Koproterapia, czyli leczenie z wykorzystaniem ludzkich odchodów, była opisywana już przez starożytnych Rzymian. Badania chemiczne nad szklanym naczyniem znalezionym w Bergamie (Turcja) ujawniły obecność biomarkerów kału i specjalnych substancji ziołowych. To potwierdza, że terapie opisywane w antycznych tekstach medycznych rzeczywiście stosowano w praktyce. Koproterapia w starożytnych tekstach W historii medycyny – niekiedy bardziej współczesnej, niż byśmy chcieli – znajdziemy liczne przykłady dość niekonwencjonalnych metod leczenia. Terapię kałową trudno jednak zaliczyć do najczęstszych: nie pojawia się ona aż tak często w medycynie ludowej całego świata. Ale jej przykładów nie musimy szukać daleko. W tekstach pochodzących ze starożytnego Rzymu pojawiają się wzmianki o stosowaniu odchodów – zarówno ludzkich, jak i zwierzęcych – jako składnika lekarstw. Szczegółowe receptury leków opisują m.in. Piliniusz Starszy czy Galen, a ich dzieła to podstawa naszej wiedzy o starożytnych praktykach farmakologicznych. Do tej pory nie mieliśmy jednak potwierdzenia, że sposoby leczenia infekcji skóry czy problemów trawiennych za pomocą preparatów bazujących na odchodach nie były tylko ich wymysłem, a stosowaną – chociaż wątpliwą z naszej perspektywy – praktyką. Dzisiaj jednak niegdysiejsze kurioza literatury medycznej nabierają bardzo realnej formy. Starożytna fiolka z odchodami rozwiewa tajemnicę Nowych informacji dostarczyli naukowcy z Uniwersytetu Cumhuriyet kierowani przez prof. Cenkera Atilę. Pracowali oni w magazynach Muzeum Bergama w Turcji, w których natknęli się na specyficzną, szklaną fiolkę z II wieku n.e., która wciąż zawierała resztki niegdyś obecnej w niej substacji. Obiekt ten, zwany unguentarium, pierwotnie uważany był za pojemnik na perfumy lub kosmetyki. Po zeskrobaniu próbki osadu z wnętrza naczynia naukowcy przeprowadzili analizę chemiczną metodą GC-MS (chromatografia gazowa-spektrometria masowa). Wyniki były szokujące: fiolka zawierała koprostanol i 24-etylo-k…

FABRIC-KOLAZ-32-60-0b58ca6.jpg
width: 2700
height: 1800

Maseczki chirurgiczne i opakowania na żywność. Teraz mogą powstawać z celulozy z krowich odchodów
type: item
date: 2025-05-08T09:00:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: krowy
subject: kupa
subject: odpady
description: Brytyjscy naukowcy opracowali metodę pozyskiwania celulozy z krowiego łajna – to może zmienić sposób, w jaki produkujemy maseczki, opakowania i materiały codziennego użytku. Rozwiązanie ma potencjał, by wspierać recykling i ograniczyć globalne zanieczyszczenie.
encoded: Spis treści: Celuloza dziś i wczoraj Nowa metoda pozyskiwania celulozy Celuloza z obornika – ekologiczne korzyści Celuloza jest jednym z najczęściej wykorzystywanych materiałów do produkcji materiałów stosowanych na co dzień. Występująca naturalnie w ścianach komórkowych roślin. Celuloza dziś i wczoraj Po raz pierwszy użyto jej do stworzenia materiałów syntetycznych w połowie XIX wieku, w tym tworzywa używanego w filmie fotograficznym, czyli celuloidu. Obecnie celulozę można znaleźć we wszystkim: od folii spożywczej po maski chirurgiczne, produkty papiernicze, tekstylia, żywność i farmaceutyki. Chociaż może być pozyskiwana ze źródeł naturalnych, jest też często produkowana syntetycznie przy użyciu toksycznych chemikaliów. Nowa metoda pozyskiwania celulozy Naukowcy z University College London (UCL) i Edinburgh Napier University opracowali nową technikę, która umożliwia przekształcenie drobnych pasm celulozy z krowiego łajna w celulozę, którą można użyć do wytwarzania wielu przedmiotów. Tę innowacyjną technologię naukowcy opisali na łamach „The Journal of Cleaner Production”. Określili ją jako „przędzenie pod ciśnieniem”. Wielokrotnie nagradzaną technologię opracował w 2013 roku z zespół z UCL Mechanical Engineering pod kierownictwem prof. Mohana Edirisinghe. W ich ocenie umożliwia ona tworzenia materiałów celulozowych taniej i czyściej od niektórych obecnie stosowanych metod produkcji. Jest to doskonały przykład recyklingu i gospodarki o obiegu zamkniętym, która ma na celu zminimalizowanie ilości odpadów i zanieczyszczeń poprzez ponowne wykorzystanie surowców. Naukowcy twierdzą, że wdrożenie tej technologii byłoby korzystne dla producentów, hodowców bydła mlecznego oraz środowiska. Celuloza z obornika – ekologiczne korzyści Odpady zwierzęce są rosnącym problemem na całym świecie. Z badań przeprowadzonych w 2019 r. wynika, że w latach 2003-2030 ilość odpadów zwierzęcych wzrośnie o 40%, do co najmniej pięciu miliardów ton. A wiele gospodarstw produkuje więcej obornika,…

shutterstock2188889687-32215a0.jpg
width: 1000
height: 666

Toniemy w plastiku. Dosłownie. Odkryto go nawet w naszej kupie
type: item
date: 2018-10-29T14:45:16.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: kupa
subject: Lifestyle
subject: plastik
description: Jak się okazuje tworzywo sztuczne zanieczyszcza nie tylko naszą planetę, ale - niejako w efekcie - też nasze organizmy. Najnowsze badania potwierdzają, że w ciałach kumuluje się plastik.
encoded: Austriaccy badacze przeanalizowali próbki kału ośmiu osób z różnych części świata: z Polski, Włoch, Japonii, Holandii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Finlandii i Austrii. Każdy z uczestników badania przyznał, że w ciągu tygodnia poprzedzającego pobranie próbek spożywał napoje z plastikowych butelek lub żywność w plastikowych opakowaniach. Jak się okazało, w każdej z pobranych próbek stwierdzono obecność plastiku. Specjaliści z Environment Agency Austria i Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu wyodrębnili aż 9 rodzajów mikroskopijnych fragmentów tworzywa sztucznego. Te drobne plastikowe elementy to najprawdopodobniej produkty rozkładu większych kawałków plastiku, które dostają się do naszego organizmu - wynika z badań opublikowanych w United European Gastroenterology Journal. Jeszcze niewiele wiemy, jakie konsekwencje dla naszego zdrowia ma obecność plastiku w układzie pokarmowym. Naukowcy przypuszczają, że może to sprzyjać rozprzestrzenianiu się toksycznych substancji w organizmie i osłabiać odpowiedź immunologiczną w obrębie jelit. Jak plastik dostaje się do naszego organizmu? Statystyki mówią za siebie. Ilość plastiku, jaką wyprodukowaliśmy w ciągu ostatnich dwudziestu lat, stanowi połowę jego całkowitej produkcji. Mało tego: w każdej minucie sprzedaje się prawie 1 milion plastikowych butelek (!) i - jak podaje National Geographic - tylko 20 proc. opakowań z tworzywa sztucznego poddawanych jest recyklingowi. Efekt? Toniemy w plastiku. Tony tych niepotrzebnych śmieci lądują m.in. w oceanach, gdzie - dosłownie - zatruwają życie morskim stworzeniom. Jeśli te następnie trafią na nasze talerze - tuńczyk, krewetki czy homar - prawdopodobnie do naszych żołądków trafią też fragmenty plastiku. WHO od kilku miesięcy bada potencjalny wpływ plastiku na ludzkie zdrowie (kilka miesięcy temu pisaliśmy o plastikowych drobinkach znalezionych w wodzie butelkowanej). Badania austriackich naukowców otwierają drogę do dalszych dociekań.

plastik-jest-wszedzie-nawet-w-naszej-kupie-dc579d4.jpeg
width: 2384
height: 1536

Dlaczego te nasiona udają... kupę? Tak sprytnych rozwiązań nie spodziewaliście się po roślinach
type: item
date: 2018-04-18T11:36:40.000Z
creator: redakcja
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: kamuflaż
subject: kupa
subject: rośliny
description: Nie robią nic przez cały dzień, jedynie ładnie wyglądają? Nic bardziej mylnego. Oto mistrzowie sprytu wśród roślin.
encoded: Wiele roślin, zwłaszcza gatunków storczykowatych, to wspaniali aktorzy. Potrafią udawać insekty, zwierzęta, a nawet odchody. Takie przebrania pomagają im chronić się przed wygłodniałymi roślinożercami lub ułatwiają proces zapylania i roznoszenia nasion. Postanowiliśmy sprawdzić, które rośliny są mistrzami naśladownictwa i dlaczego to robią. Sprytne storczyki Ludzie może i uwielbiają orchidee, ale niektóre insekty je wprost kochają. Po prostu nie potrafią oprzeć się ich urokowi. Entomolog z University of Arizona Katy Prudic nazywa niektóre storczyki Drakaea z Australii „perwersyjnymi” ze względu na sposób kuszenia os. Jak to robią? Ich centralny płatek przypomina samicę osy thynnine i wydziela atrakcyjny dla tych insektów zapach. Niczego nie podejrzewające samce nadlatują więc, by wyrwać rzekomą samicę, dosłownie i w przenośni. Przybycie samca sprawia, że fałszywa samica zaczyna się kołysać i pociąga samca w część kwiatu, w której znajduje się pyłek. Pokryte pyłkiem insekty lecą do następnego storczyka i w ten sposób zapylają. Rezultat osiągnięty! Równie podstępne są australijskie kacze orchidee czy północnoeuropejskie dwulistniki musze. Te drugie wykorzystują miodwy łąkowe, gdy te usiłują połączyć się w pary. Jak? Kwiaty są łudząco podobne widzianego z tyłu tułowia samicy osy. Australijski storczyk Chiloglottis reflexa również wygląda i pachnie jak osa, ale idzie o krok dalej – a raczej niżej. - Samice os nie mają skrzydeł i trzymają się blisko ziemi podczas uwalniania feromonów – twierdzi Steven Handel, ekolog ewolucyjny z Rutgers University. Z tego powodu Chiloglottis reflexa również rośnie blisko ziemi. Podczas badań naukowych opublikowanych w czasopiśmie naukowym Oecologia Handel i inni naukowcy zauważyli, że te storczyki, które rosną wyżej, nie przyciągają samców os. Prawdopodobnie insekty wiedzą, że samice nigdy by tam nie doleciały. Jaja motyla, myszy oraz … odchody? Nie tylko storczyki mogą wprowadzać w błąd. Rosnące w obu Amerykach rośliny o nazwie męczenni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0344ed406c9aa2db5dc68133656c393656398b8e-fc1d060.png
width: 1560
height: 884