Starożytni Rzymianie leczyli się odchodami. Naukowcy znaleźli twarde dowody w fiolce z II wieku
Czy starożytni Rzymianie rzeczywiście stosowali kał jako środek leczniczy? Fiolka z II wieku znaleziona w Turcji właśnie pozwoliła udowodnić przedwieczną koproterapię. Co zawierała i do czego służyła?
Koproterapia, czyli leczenie z wykorzystaniem ludzkich odchodów, była opisywana już przez starożytnych Rzymian. Badania chemiczne nad szklanym naczyniem znalezionym w Bergamie (Turcja) ujawniły obecność biomarkerów kału i specjalnych substancji ziołowych. To potwierdza, że terapie opisywane w antycznych tekstach medycznych rzeczywiście stosowano w praktyce. Koproterapia w starożytnych tekstach W historii medycyny – niekiedy bardziej współczesnej, niż byśmy chcieli – znajdziemy liczne przykłady dość niekonwencjonalnych metod leczenia. Terapię kałową trudno jednak zaliczyć do najczęstszych: nie pojawia się ona aż tak często w medycynie ludowej całego świata. Ale jej przykładów nie musimy szukać daleko. W tekstach pochodzących ze starożytnego Rzymu pojawiają się wzmianki o stosowaniu odchodów – zarówno ludzkich, jak i zwierzęcych – jako składnika lekarstw. Szczegółowe receptury leków opisują m.in. Piliniusz Starszy czy Galen, a ich dzieła to podstawa naszej wiedzy o starożytnych praktykach farmakologicznych. Do tej pory nie mieliśmy jednak potwierdzenia, że sposoby leczenia infekcji skóry czy problemów trawiennych za pomocą preparatów bazujących na odchodach nie były tylko ich wymysłem, a stosowaną – chociaż wątpliwą z naszej perspektywy – praktyką. Dzisiaj jednak niegdysiejsze kurioza literatury medycznej nabierają bardzo realnej formy. Starożytna fiolka z odchodami rozwiewa tajemnicę Nowych informacji dostarczyli naukowcy z Uniwersytetu Cumhuriyet kierowani przez prof. Cenkera Atilę. Pracowali oni w magazynach Muzeum Bergama w Turcji, w których natknęli się na specyficzną, szklaną fiolkę z II wieku n.e., która wciąż zawierała resztki niegdyś obecnej w niej substacji. Obiekt ten, zwany unguentarium, pierwotnie uważany był za pojemnik na perfumy lub kosmetyki. Po zeskrobaniu próbki osadu z wnętrza naczynia naukowcy przeprowadzili analizę chemiczną metodą GC-MS (chromatografia gazowa-spektrometria masowa). Wyniki były szokujące: fiolka zawierała koprostanol i 24-etylo-koprostanol – biomarkery odchodów. Proporcja tych związków wskazywała jednoznacznie na ludzkie pochodzenie substancji. W fiolce nie znajdowały się wyłącznie ekstrementy Badacze odkryli również obecność karwakrolu – składnika olejku tymiankowego – w próbce z fiolki. Medycy mogli wykorzystywać aromatyczne zioła, takie jak tymianek czy oregano, by zneutralizować nieprzyjemny zapach odchodów. Dom rodzinny Galena stolicą koproterapii? Lokalizacja znaleziska nie jest bez znaczenia. Bergama to współczesna, turecka nazwa starożytnego Pergamonu – rodzinnego miasta Galena, wybitnego lekarza, anatoma i farmakologa z czasów rzymskich, żyjącego w latach 129–216 n.e. Jego poglądy zdominowały europejską medycynę na prawie 1500 lat i to między innymi on wspominał w swoich tekstach m.in. o leczniczym zastosowaniu ludzkich odchodów. Czy bezpośrednio oddziaływał na swoją okolicę? Do tej pory brakowało fizycznych dowodów potwierdzających, że takie terapie rzeczywiście były stosowane. Dlaczego wykorzystywano odchody do leczenia? Robi się to… do dzisiaj Dlaczego jednak się do nich skłaniano? Nawet starożytni musieli wiedzieć, że nasza naturalna odraza do odchodów nie bierze się z przypadku – potencjalnie mogą być one źródłem wielu chorób. Starożytni nie mieli jednak dostępu do antybiotyków i szerokiej wiedzy medycznej, a tego rodzaju praktyki mogły być stosowane w celu leczenia chorób jelitowych czy infekcji. Współczesna medycyna znowu sięga po odchody Współczesna medycyna przez długi czas odrzucała tego rodzaju metody jako niehigieniczne lub potencjalnie niebezpieczne, jednak badania mikrobiologiczne ostatnich dekad przyniosły zaskakujący zwrot w tej sprawie. Dziś, w sytuacjach klinicznych, stosuje się przeszczep mikrobioty kałowej. Polega on na przeniesieniu kału zdrowego dawcy do jelit chorego. Terapia ta jest stosowana m.in. w leczeniu poważnych infekcji i jest uznawana za jedną z najskuteczniejszych w tego typu przypadkach. Oczywiście współczesna koproterapia radykalnie różni się pod względem bezpieczeństwa i higieny od praktyk starożytnych. Dziś próbki są starannie selekcjonowane, badane na obecność patogenów i aplikowane w kontrolowanych warunkach szpitalnych. Niemniej jednak pewne idee medycyny antycznej wciąż znajdują swoje odbicie w nowoczesnych rozwiązaniach. Źródło: Journal of Archaeological Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Maseczki chirurgiczne i opakowania na żywność. Teraz mogą powstawać z celulozy z krowich odchodów
Brytyjscy naukowcy opracowali metodę pozyskiwania celulozy z krowiego łajna – to może zmienić sposób, w jaki produkujemy maseczki, opakowania i materiały codziennego użytku. Rozwiązanie ma potencjał, by wspierać recykling i ograniczyć globalne zanieczyszczenie.
Spis treści: Celuloza dziś i wczoraj Nowa metoda pozyskiwania celulozy Celuloza z obornika – ekologiczne korzyści Celuloza jest jednym z najczęściej wykorzystywanych materiałów do produkcji materiałów stosowanych na co dzień. Występująca naturalnie w ścianach komórkowych roślin. Celuloza dziś i wczoraj Po raz pierwszy użyto jej do stworzenia materiałów syntetycznych w połowie XIX wieku, w tym tworzywa używanego w filmie fotograficznym, czyli celuloidu. Obecnie celulozę można znaleźć we wszystkim: od folii spożywczej po maski chirurgiczne, produkty papiernicze, tekstylia, żywność i farmaceutyki. Chociaż może być pozyskiwana ze źródeł naturalnych, jest też często produkowana syntetycznie przy użyciu toksycznych chemikaliów. Nowa metoda pozyskiwania celulozy Naukowcy z University College London (UCL) i Edinburgh Napier University opracowali nową technikę, która umożliwia przekształcenie drobnych pasm celulozy z krowiego łajna w celulozę, którą można użyć do wytwarzania wielu przedmiotów. Tę innowacyjną technologię naukowcy opisali na łamach „The Journal of Cleaner Production”. Określili ją jako „przędzenie pod ciśnieniem”. Wielokrotnie nagradzaną technologię opracował w 2013 roku z zespół z UCL Mechanical Engineering pod kierownictwem prof. Mohana Edirisinghe. W ich ocenie umożliwia ona tworzenia materiałów celulozowych taniej i czyściej od niektórych obecnie stosowanych metod produkcji. Jest to doskonały przykład recyklingu i gospodarki o obiegu zamkniętym, która ma na celu zminimalizowanie ilości odpadów i zanieczyszczeń poprzez ponowne wykorzystanie surowców. Naukowcy twierdzą, że wdrożenie tej technologii byłoby korzystne dla producentów, hodowców bydła mlecznego oraz środowiska. Celuloza z obornika – ekologiczne korzyści Odpady zwierzęce są rosnącym problemem na całym świecie. Z badań przeprowadzonych w 2019 r. wynika, że w latach 2003-2030 ilość odpadów zwierzęcych wzrośnie o 40%, do co najmniej pięciu miliardów ton. A wiele gospodarstw produkuje więcej obornika, niż może legalnie wykorzystać jako nawóz. Odpady te często trafiają do wody, gdzie mogą mieć niszczycielski wpływ na ekosystemy, a nawet prowadzić do chorób u ludzi. Dlatego recykling zaproponowany przez Brytyjczyków może być świetnym pomysłem na rozwiązanie tego problemu. Źródło: The Journal of Cleaner Production Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Toniemy w plastiku. Dosłownie. Odkryto go nawet w naszej kupie
Jak się okazuje tworzywo sztuczne zanieczyszcza nie tylko naszą planetę, ale - niejako w efekcie - też nasze organizmy. Najnowsze badania potwierdzają, że w ciałach kumuluje się plastik.
Austriaccy badacze przeanalizowali próbki kału ośmiu osób z różnych części świata: z Polski, Włoch, Japonii, Holandii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Finlandii i Austrii. Każdy z uczestników badania przyznał, że w ciągu tygodnia poprzedzającego pobranie próbek spożywał napoje z plastikowych butelek lub żywność w plastikowych opakowaniach. Jak się okazało, w każdej z pobranych próbek stwierdzono obecność plastiku. Specjaliści z Environment Agency Austria i Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu wyodrębnili aż 9 rodzajów mikroskopijnych fragmentów tworzywa sztucznego. Te drobne plastikowe elementy to najprawdopodobniej produkty rozkładu większych kawałków plastiku, które dostają się do naszego organizmu - wynika z badań opublikowanych w United European Gastroenterology Journal. Jeszcze niewiele wiemy, jakie konsekwencje dla naszego zdrowia ma obecność plastiku w układzie pokarmowym. Naukowcy przypuszczają, że może to sprzyjać rozprzestrzenianiu się toksycznych substancji w organizmie i osłabiać odpowiedź immunologiczną w obrębie jelit. Jak plastik dostaje się do naszego organizmu? Statystyki mówią za siebie. Ilość plastiku, jaką wyprodukowaliśmy w ciągu ostatnich dwudziestu lat, stanowi połowę jego całkowitej produkcji. Mało tego: w każdej minucie sprzedaje się prawie 1 milion plastikowych butelek (!) i - jak podaje National Geographic - tylko 20 proc. opakowań z tworzywa sztucznego poddawanych jest recyklingowi. Efekt? Toniemy w plastiku. Tony tych niepotrzebnych śmieci lądują m.in. w oceanach, gdzie - dosłownie - zatruwają życie morskim stworzeniom. Jeśli te następnie trafią na nasze talerze - tuńczyk, krewetki czy homar - prawdopodobnie do naszych żołądków trafią też fragmenty plastiku. WHO od kilku miesięcy bada potencjalny wpływ plastiku na ludzkie zdrowie (kilka miesięcy temu pisaliśmy o plastikowych drobinkach znalezionych w wodzie butelkowanej). Badania austriackich naukowców otwierają drogę do dalszych dociekań.
Dlaczego te nasiona udają... kupę? Tak sprytnych rozwiązań nie spodziewaliście się po roślinach
Nie robią nic przez cały dzień, jedynie ładnie wyglądają? Nic bardziej mylnego. Oto mistrzowie sprytu wśród roślin.
Wiele roślin, zwłaszcza gatunków storczykowatych, to wspaniali aktorzy. Potrafią udawać insekty, zwierzęta, a nawet odchody. Takie przebrania pomagają im chronić się przed wygłodniałymi roślinożercami lub ułatwiają proces zapylania i roznoszenia nasion. Postanowiliśmy sprawdzić, które rośliny są mistrzami naśladownictwa i dlaczego to robią. Sprytne storczyki Ludzie może i uwielbiają orchidee, ale niektóre insekty je wprost kochają. Po prostu nie potrafią oprzeć się ich urokowi. Entomolog z University of Arizona Katy Prudic nazywa niektóre storczyki Drakaea z Australii „perwersyjnymi” ze względu na sposób kuszenia os. Jak to robią? Ich centralny płatek przypomina samicę osy thynnine i wydziela atrakcyjny dla tych insektów zapach. Niczego nie podejrzewające samce nadlatują więc, by wyrwać rzekomą samicę, dosłownie i w przenośni. Przybycie samca sprawia, że fałszywa samica zaczyna się kołysać i pociąga samca w część kwiatu, w której znajduje się pyłek. Pokryte pyłkiem insekty lecą do następnego storczyka i w ten sposób zapylają. Rezultat osiągnięty! Równie podstępne są australijskie kacze orchidee czy północnoeuropejskie dwulistniki musze. Te drugie wykorzystują miodwy łąkowe, gdy te usiłują połączyć się w pary. Jak? Kwiaty są łudząco podobne widzianego z tyłu tułowia samicy osy. Australijski storczyk Chiloglottis reflexa również wygląda i pachnie jak osa, ale idzie o krok dalej – a raczej niżej. - Samice os nie mają skrzydeł i trzymają się blisko ziemi podczas uwalniania feromonów – twierdzi Steven Handel, ekolog ewolucyjny z Rutgers University. Z tego powodu Chiloglottis reflexa również rośnie blisko ziemi. Podczas badań naukowych opublikowanych w czasopiśmie naukowym Oecologia Handel i inni naukowcy zauważyli, że te storczyki, które rosną wyżej, nie przyciągają samców os. Prawdopodobnie insekty wiedzą, że samice nigdy by tam nie doleciały. Jaja motyla, myszy oraz … odchody? Nie tylko storczyki mogą wprowadzać w błąd. Rosnące w obu Amerykach rośliny o nazwie męczennice „mają na liściach malutkie żółte kropki imitujące jaja ich głównego drapieżnika – motyla Heliconius – podkreśla Prudic. Jako że samice motyli nie dzielą swoich miejsc składowania jaj z innymi samicami, unikają więc tych liści, na których dostrzegą jaja. Sprytne rośliny chronią się tym samym przed gąsienicami. Inna z roślin Rhodocoma capensis rozmnaża się dzięki niezwykłej sztuczce z nasionami w roli g(ł)ównej. Zioło pochodzi z RPA, a jego nasiona przypominają odchody antylopy. To z kolei przyciąga „żuki gnojaki, które zabierają nasiona do ich nowego domu” – tłumaczy Prudic . Nie pozostaje w tyle Aristolochia watsonii. To gatunek rośliny z południowozachodnich Stanów Zjednoczonych, który poprzez wydzielanie zapachu stęchlizny, imituje mysie uszy. Przypomina je pod względem kształtu, formy i zapachu – twierdzi Prudic. - Temu wrażeniu ulegają odżywiające się krwią moskity – dodaje. Insekt wchodzi do włochatej, żylastej, przypominającej ucho rurki z myślą, że dostanie krwisty posiłek, po czym wpada w całonocną pułapkę i zostaje wypuszczony dopiero nad ranem – cały pokryty pyłkiem. Hmm, wyobrażacie sobie to uczucie? Zobacz krótki film o żukach gnojakach, które przenoszą nasiona imitujące odchody: View oEmbed on the source website Tekst: Liz Langley Źródło: news.nationalgeographic.com