Zapomnij o zgiełku miast. Nieszawa to polska stolica „slow migration”
Nieszawa to jedyne w Polsce „wędrujące miasto”, które na królewski rozkaz zmieniło swoją lokalizację aż o 30 kilometrów. Dziś, zamiast statków ze zbożem, jej nabrzeża goszczą ekipy filmowe Wojciecha Smarzowskiego, a jedynym sposobem, by się tu dostać, jest kultowy prom napędzany siłą wiślanego nurtu. Poznaj historię miejsca, w którym czas płynie w rytmie „slow”, a każdy bruk opowiada o flisackiej potędze i artystycznych fantazjach Stanisława Noakowskiego.
Podróż wzdłuż Wisły to jak wędrówka przez czas – rzeka nie tyle płynie, ile pamięta. Każdy zakręt jej koryta to ślad dawnego miasta, flisaków, królów i poetów. Gdy zbliżasz się do Nieszawy w kujawsko-pomorskiem, mijasz rozległe łąki i pola wydeptane przez wiatr, a potem nagle przystajesz nad brzegiem. Nie ma mostu. Jest tylko prom, jeden z ostatnich tego typu w regionie, napędzany siłą nurtu i cierpliwości. Nieopodal czeka Ryszard Lewandowski, kustosz nieszawskiej filii Muzeum Etnograficznego i człowiek, który potrafi opowiedzieć to miasto jak sagę o przetrwaniu. Miasto zrodzone z przesiedlenia Nieszawa to miasto, które potrafiło się przemieścić. Obecne położenie to już jej trzecia lokacja w historii. Król Kazimierz Jagiellończyk, pod naciskiem potężnego Torunia, „przepędził” ją spod zamku w XV wieku, lokując tu, nad cichszym nurtem, wędrownych mieszczan z Dybowa. Dziś miasto znów zdaje się być w ruchu, choć to wędrówka wewnętrzna – między przeszłością a niepewną przyszłością. — Zaczęło się od królewskiego folwarku Roskidalino — opowiada Lewandowski, prowadząc przez ciepłe wnętrze muzeum. — Król musiał znaleźć nowe miejsce dla ludzi wyrzuconych przez konflikty handlowe z Toruniem. I tak powstała „nowa” Nieszawa – z konieczności, z decyzji politycznej, ale też z potrzeby przetrwania. W XVIII wieku tutejsze rejestry celne świadczyły o ogromnym ruchu – Wisła była kręgosłupem handlu, a Nieszawa jednym z jej głównych krwiobiegów. Dziś z nurtem płynie może jeden statek na kilka miesięcy, ale folwarczny spokój znów przyciąga ludzi. Mieszka tu około 1750 osób, jednak ta demografia przypomina tzw. slow migration: migrację w poszukiwaniu ciszy i sensu. — Wektory się odwracają. Kiedyś uciekano do miasta, teraz do natury — podsumowuje kustosz. Miasto jako plan filmowy Nieszawa to coś więcej niż miejsce – to gotowa scenografia. W jej murach, wyboistych brukach i labiryntach podwórek reżyserzy odnajdują prawdę, której nie da się wykreować w żadnym atelier. To tutaj kręcono „Wiosnę, panie sierżancie” – film, który zyskał już status kultowy. — W tej sali, gdzie teraz rozmawiamy, mieścił się kiedyś filmowy posterunek milicji — wspomina Ryszard Lewandowski. — Nasza zasłużona mieszkanka, pani Frelichowska, w swojej epizodycznej roli wychylała się z okna pobliskiej kamienicy, by ogłosić narodziny dziecka w komedii Tadeusza Chmielewskiego. Dziś ta scena brzmi jak metafora życia w miejscu, które nieustannie walczy o przetrwanie. Od tamtej pory Nieszawa regularnie powraca na ekrany. W „Weselu” Wojciecha Smarzowskiego oraz w serialu „Lipowo. Zmowa milczenia” zagrała rolę mrocznego miasteczka z trudną pamięcią i mroczną tajemnicą. Podczas zdjęć stara apteka zamieniła się w sklep zielarski, a lokalne muzeum po raz kolejny „wcieliło się” w rolę komendy. Ta unikatowa osada wciąż podejmuje intrygującą grę z wyobraźnią reżyserów – i z własnym wizerunkiem. Paradoks Badtke Na rynku nie pachnie już lipą i starym tynkiem – plac przeszedł gruntowną rewitalizację. Miasto, które niegdyś żyło z rzeki, dziś żyje przede wszystkim pamięcią o niej. To właśnie tutaj Marek Badtke, dziennikarz „Gazety Kujawskiej”, przedstawił przed laty śmiałą koncepcję Skansenu Wisły. Marzyło mu się miejsce, w którym ocalone zostaną dawne tradycje flisackie. Wówczas pomysł wydawał się zbyt „muzealny” dla tętniącego życiem miasta; dziś brzmi jak trafne proroctwo. — Może Nieszawa stanie się skansenem, ale na własnych zasadach — mówi Lewandowski z uśmiechem. — Skansenem, który wciąż oddycha. To właśnie w tym może tkwić ratunek. W świecie pędzącym ku absurdalnej prędkości, Nieszawa staje się przestrzenią zatrzymania – enklawą, w której czas płynie w zupełnie innym rytmie. To żyjący skansen, w którym historia folwarku Roskidalino splata się z dziedzictwem wiślanych flisaków, filmowymi wspomnieniami oraz grafikami dawnego mistrza. Gdzie kończy się rzeka Po południu Wisła wydaje się niemal nieruchoma. Tylko prom przecinający lustro wody sprawia wrażenie, jakby łączył nie tyle brzegi, co odległe epoki. — My jesteśmy tylko skrawkiem na osi czasu — mówi Lewandowski. — Ale jeśli coś ma po nas zostać, to właśnie ta opowieść. W świecie dążącym do unifikacji Nieszawa staje się mikrokosmosem globalnych lęków i nadziei. To miasto, choć niewielkie, opowiada o wielkich procesach: o migracji, sile pamięci i walce z zapomnieniem. Nie potrzebuje już potężnej gospodarki ani statków wypełnionych zbożem. Dziś wystarczy mu rola gospodarza, który przyjmuje wędrowca i pokazuje mu rzekę pamiętającą królów, poetów, flisaków i filmowe gwiazdy. Miejscem naszej rozmowy było Muzeum Stanisława Noakowskiego, mieszczące się w dawnym domu artysty. Ten wybitny architekt, rysownik i historyk sztuki urodził się 26 marca 1867 roku, więc w tym roku przypada jego 159. rocznica urodzin. Noakowski słynął z tworzenia tzw. fantazji architektonicznych, w których pokazywał, jak obiekty mogłyby wyglądać w różnych epokach. Sama Nieszawa również zdaje się być taką fantazją – miastem, które wciąż zmienia swoje role i tożsamości. Jeśli Nieszawa ma kiedyś stać się skansenem, niech będzie to skansen żywy – miejsce wolności, w którym można wysiąść z pędzącego pociągu nowoczesności i spokojnie spojrzeć w nurt Wisły. Bo tutaj rzeka nie tyle płynie, co trwa, czekając na tych, którzy zechcą odczytać jej bieg na nowo. P.S. Panu Ryszardowi również życzymy stu lat – urodził się tego samego dnia co patron muzeum! (Przypominamy: prom wznawia kursy 1 maja). Źródło: Powsinoga.com Nasz autor Michał Tadeusz Gajewski vel Powsinoga Reporter i wędrowiec, który w codzienności szuka wielkich pytań o kondycję planety i jej mieszkańców. Związany z Kujawami, wierzy, że historie zmieniające świat najłatwiej dostrzec nie w wielkich metropoliach, lecz na wiejskich podwórkach i w gestach lokalnych społeczności. Badacz relacji między człowiekiem a naturą w dobie antropocenu.
Potężne maszyny w sercu Pałuk. Dlaczego to właśnie w polskiej Wenecji powstało „sanktuarium pary”?
Niewielka wieś w województwie kujawsko-pomorskim, której nazwa jest zbieżna z jednym z najwspanialszych miast w Europie, skrywa jeden z najważniejszych skarbów europejskiego dziedzictwa technicznego – wspaniały pomnik inżynierii i gospodarczej historii regionu Pałuk. Mowa o Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji – miejscu, gdzie powietrze pachnie smarem i rozgrzanym żelazem.
Spis treści: Technika w sercu Pałuk Zbiory Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji Miejsce, w którym historia ożywa Synergia edukacji, zabawy i historii – Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji to właściwie miejsce kompletne. Dla miłośników historii jest fascynującą podróżą do XIX wieku, dla zafascynowanych inżynierią – lekcją techniki, a dla dzieci – wielkim placem zabaw, pełnym prawdziwych pociągów. Technika w sercu Pałuk Muzeum znajduje się we wsi Wenecja, w gminie Żnin, w powiecie żnińskim (woj. kujawsko-pomorskie). Jest to serce Pałuk – krainy geograficznej słynącej z malowniczego krajobrazu, usianego jeziorami, lasami i wzniesieniami. To właśnie ta specyfika terenu – podmokłego, pofałdowanego i trudnego inżynieryjnie – zdeterminowała w przeszłości wybór wąskiego toru jako głównego środka transportu. Od poligonu doświadczalnego do muzeum Powstanie muzeum jest nierozerwalnie związane z historią Żnińskiej Kolei Powiatowej. Impuls do budowy wąskiego toru dały niemieckie wojska kolejowe z Berlina. Dla pruskich inżynierów wojskowych tereny wokół Żnina – pełne jezior, bagien i pagórków – stanowiły idealny poligon doświadczalny. Budowa linii była elementem wielkich ćwiczeń polowych, mających na celu przetestowanie szybkości układania torowisk w trudnych warunkach i sprawdzenie logistyki transportu. Pierwsze odcinki oddano do użytku w 1894 roku, co czyni tę linię jedną z najstarszych tego typu w regionie. W szczytowym okresie rozwoju sieć Żnińskiej Kolei Powiatowej mierzyła niemal 80 kilometrów. Kolej stała się gospodarczą arterią regionu. Jej głównym zadaniem był transport płodów rolnych, w szczególności buraków cukrowych do Cukrowni Żnin. Równie ważna była funkcja pasażerska. Do lat 60. XX wieku kolejka była podstawowym, a często jedynym środkiem transportu dla mieszkańców wsi, dowożąc dzieci do szkół i dorosłych do pracy. Po II wojnie światowej, w 1949 roku, kolej przejęły Polskie Koleje Państwowe. Jednak rozwój transportu samochodowego w latach 60. i 70. zaczął wypierać tzw. małą kolej. Autobusy były szybsze i docierały tam, gdzie nie było torów. W 1962 roku zawieszono regularny ruch pasażerski, a nad infrastrukturą zawisło widmo likwidacji i pocięcia na złom. Sanktuarium pary Na szczęście potencjał turystyczny regionu został dostrzeżony. Wzrastająca popularność Rezerwatu Archeologicznego w Biskupinie sprawiła, że decydenci postanowili przekształcić linię gospodarczą w turystyczną. 1 października 1972 roku oficjalnie otwarto Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji. Ta decyzja uratowała bezcenny tabor przed zniszczeniem. Dzięki temu w niewielkiej Wenecji powstał największy skansen kolei wąskotorowej w Europie. Zbiory Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji Zasoby obiektu imponują nie tylko liczbą, ale także różnorodnością. Kolekcja obejmuje 17 parowozów i kilkadziesiąt innych pojazdów szynowych. Co istotne, zgromadzono tam tabor reprezentujący różne szkoły inżynierskie – od konstrukcji niemieckich, przez polskie, aż po unikatowe rozwiązania przemysłowe. Px38-805 „Leon” Choć weneckie muzeum gromadzi dziesiątki cennych maszyn, największe emocje budzi „Leon” – parowóz Px38-805, który regularnie pojawia się na pobliskich torach w barwach Żnińskiej Kolei Wąskotorowej. To unikat na skalę światową – jedyny istniejący egzemplarz tej serii. Wyprodukowany w 1938 roku w chrzanowskim Fabloku, wciąż jest w pełni sprawny, udowadniając kunszt inżynierów II RP. Ta ważąca 16,5 tony maszyna potrafi rozpędzić się do 30 km/h, spalając przy tym około tony węgla na każde 72 kilometry trasy. Px27-775 Kolejnym ważnym parowozem jest Px27-775, wyprodukowany w 1929 roku w Chrzanowie. Maszyna ta cechuje się nietypowym układem osi Dn2t+t (cztery osie wiązane, tendrzak z dodatkowym tendrem). To rozwiązanie pozwalało na zabranie większych zapasów węgla i wody, niezbędnych na dłuższych trasach. Tx 1116 „Brigadelok” W zasobach muzeum znajduje się również konstrukcja o rodowodzie stricte militarnym, zaprojektowana dla niemieckich kolei polowych podczas I wojny światowej. Maszyny te musiały być niezawodne, proste w naprawie i zdolne do poruszania się po pospiesznie układanych torowiskach frontowych. Techniczne zaplecze podróży Żeby przedstawić techniczne aspekty kolei, nie wystarczy ustawić pociągów na trawie. Dlatego muzeum w Wenecji wiernie odtwarza kompletny ekosystem kolejowy. Na zbiory infrastruktury składają się między innymi: obrotnica z 1908 roku i żuraw wodny, budka dróżnika i przejazd, XIX-wieczna poczekalnia. Miejsce, w którym historia ożywa W przeciwieństwie do wielu placówek, w których eksponaty są odgrodzone grubym sznurem, w weneckim muzeum panuje zasada interaktywności. Turyści mogą wchodzić do wagonów, zaglądać do budek maszynistów, dotykać korb i zaworów. To sensoryczne doświadczenie – zapach starego drewna w wagonach, chłód stali parowozu – sprawia, że historia staje się namacalna. Wizyta w muzeum to tylko część atrakcji – tuż obok przebiegają tory Żnińskiej Kolei Wąskotorowej. Podróżni mogą wsiąść do pociągu relacji Żnin – Gąsawa i poczuć klimat dawnych lat. Wagoniki o otwartej konstrukcji gwarantują bliski kontakt z naturą, a niespieszny rytm jazdy sprzyja podziwianiu uroków pałuckiego krajobrazu”. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Starożytne kobiece rytuały z mlekiem bez laktozy. Niezwykłe odkrycie na Kujawach
W starożytności na Kujawach kobiety spotykały się w sekrecie, by w formie rytualnej uczty spożywać mleko o obniżonej zawartości laktozy. Archeolodzy badający osadę w Sławęcinku dowodzą, że „mleczne toasty” mogły być wyjątkową praktyką kobiecych stowarzyszeń sprzed 5,5 tys. lat.
Najciekawsze w tej historii nie jest to, że w neolicie pito mleko. Nawet to „bez laktozy”. Najciekawsze jest, że ktoś zadał sobie trud, by podać je w kontrolowany sposób: z kompletu naczyń, w miejscu i sytuacji, które archeologicznie pachną rytuałem. W Sławęcinku na Kujawach znaleziono zestaw naczyń, w których analizy biomolekularne wykazały obecność białek mleka. A obok – ślady uczt i pochówki, które mogły być częścią starożytnych kobiecych praktyk. Sławęcinek: neolityczne centrum Kujaw Sławęcinek to neolityczna osada datowana na 2. połowę IV tysiąclecia p.n.e. (czyli 5,5 tys. lat temu) związana z kulturą pucharów lejkowatych. Czemu wykształciła się ona na Kujawach? To region żyznej ziemi, która sprzyjała zakładaniu wczesnych osad rolniczych. Wierzcie lub nie, ale w tamtym okresie Europa – tak jak i teraz – przechodziła okres głębokich przemian społecznych i technologicznych Sławęcinek odkryto przypadkiem w 2016 roku podczas budowy obwodnicy Inowrocławia. Na powierzchni niemal pięciu hektarów odsłonięto ponad tysiąc obiektów archeologicznych i pozyskano ponad 6 tys. fragmentów ceramiki. Pieczołowicie przebadali je archeolodzy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu Łódzkiego, Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN oraz Uniwersytetu w York i Uniwersytetu w Cambridge. Wyniki tych badań opublikowano w czasopiśmie „Praehistorische Zeitschrift”. Zestaw naczyń do „mlecznej libacji” Wśród tysięcy ceramicznych fragmentów wyróżnia się komplet, który wygląda jak zastawa „na specjalne okazje”: duży puchar, flasze z kryzą oraz dwa małe kieliszki. Badacze traktują go jako zestaw naczyń libacyjnych, czyli przeznaczonych do rytualnego podawania i picia. W okolicy znaleziono także wiele pozostałości uczt i biesiad. Ceramiczna zastawa jest kluczowa dla wątku kobiecego, bo rytuały rzadko są „demokratyczne” – zwykle ktoś je organizuje, ktoś ma prawo nalewać, ktoś decyduje o kolejności. Dodatkowo część naczyń znaleziono w częściach, co może wskazywać na celowe rozbijanie w trakcie ceremonii. Tłuczenie naczyń bywa gestem granicznym i symbolizuje ulotność i „tajność” rytuału. To wzmacnia więź grupy, a najprawdopodobniej była to grupa kobiet. Najpierw jednak przejdźmy do mleka. Mleko bez laktozy nie wymysł współczesności Co znajdowało się w znalezionych pucharach? W Sławęcinku zastosowano zaawansowane metody biomolekularne i w ceramice wykryto białka pochodzące z mleka krów oraz owiec lub kóz. To nie jest „podejrzenie” oparte na kształcie naczynia, tylko informacja zapisana w biologicznych pozostałościach. Żeby być precyzyjnym, to nie było to mleko bez laktozy, które znamy ze sklepowych półek. Był to produkt mleczny przetworzony w sposób obniżający zawartość laktozy (np. w wyniku procesów podobnych do wytwarzania sera lub serwatki). Dlaczego starożytne mieszkanki Kujaw musiały pić mleko bez laktozy? Sens tego rozwiązania tłumaczy kontekst biologiczny. W okresie neolitu nietolerancja laktozy przez ludzi była zjawiskiem powszechnym. Skoro więc większość dorosłych źle tolerowała świeże mleko, to przetworzenie go w produkt „łagodniejszy” dla żołądka było nie tylko wyborem „lifestyle’owym”, co sposobem na brak rewolucji trawiennych. Dziś wiele osób wyśmiewa produkty bez laktozy – tymczasem ich wybór to podążanie drogą naszych przodków! Kobiecy rytuał picia mleka bez laktozy Gdzie w tym jednak kobiety? Tu docieramy do sedna: w pobliżu odkrytych naczyń znajdowano także pochówki, ale były to wyłącznie… pochówki kobiet. – Wysnuliśmy więc hipotezę, że rytuały, które miały miejsca w Sławęcinku, mogły być związane z matrylinearnością a niewykluczone, że również z tajnymi stowarzyszeniami kobiecymi. W wielu społecznościach tradycyjnych takie organizacje odgrywały ważną rolę w podtrzymywaniu więzi społecznych i przekazywaniu wiedzy – tłumaczy pierwszy autor publikacji Łukasz Kowalski z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu. Matrylinearność była systemem pokrewieństwa, w którym dzieci włączane były do linii rodowej matki. – Wykorzystywanie flasz z kryzą do podawania i spożywania produktów mlecznych, które mogły być postrzegane jako płyn płodności i zdrowia symbolizujący matkę, otwiera możliwość interpretacji tych praktyk jako rytuałów wzmacniających więzi między kobietami w obrębie grupy – dodaje. Sensacja na skalę światową Rytualne, kobiece uczty spajające porządek grupy za pomocą rytuałów picia mleka bez laktozy są interesujące, ale archeolodzy zwrócili uwagę na jeszcze jeden detal. Na powierzchni jednego z pucharów znajduje się scena, której wizerunek składa się z dwóch okręgów i linii opisywanych jako koła i pojazd. Jeśli interpretacja jest poprawna, to zdobienie naczynia ze Sławęcinka należy do najstarszych znanych przedstawień transportu kołowego na świecie. Źródło: Praehistorische Zeitschrift, naukawposlce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zamiast Afryki wybrał polską zimę. Bocian z Kujaw złamał odwieczny schemat migracji
W gminie Aleksandrów Kujawski bocian biały postanowił zostać na zimę. Gdy wiatr z Doliny Wisły zaczął wdzierać się pod dachy, Wojtek – bo tak nazwali go mieszkańcy – nadal stał na swoim gnieździe. Ta decyzja stała się wymowną opowieścią o zmianie klimatu i o tym, jak lokalna społeczność odpowiada na globalne wyzwania.
Spis treści: Sąsiedzka sieć zaufania Test sylwestrowy Menu na mrozy Wspólna planeta Ornitolodzy zjawisko pozostającego za zimę bociana białego tłumaczą łagodniejszymi zimami i łatwiejszym dostępem do pożywienia. W raportach to po prostu kolejny „trend”. Na Kujawach ów trend ma twarz konkretnego ptaka i grupy ludzi, którzy postanowili, że nie pozwolą mu zamarznąć. A zima wcale nie była łagodna. Sąsiedzka sieć zaufania – Już na początku listopada byliśmy zaniepokojeni – wspomina pan Jerzy. – Obserwowaliśmy gniazdo dzień po dniu. W końcu zaczęliśmy alarmować służby i urząd gminy. Trzeba było działać. Impuls wyszedł od grupy sąsiadów, którzy w lokalnym kontekście znaczą więcej niż niejedna instytucja. W skrócie mówią o sobie: „Sąsiedzi Wojtka”. W takich miejscach kapitałem nie są budżety, lecz sieci zaufania – telefony późno wieczorem i szybka wymiana informacji. – Zauważyliśmy go o zmroku, jadąc do filharmonii – opowiada pani Jolanta. – W drodze na koncert natknęliśmy się na historię, której nie dało się odłożyć na później. Z sąsiedzkich rozmów wyłonił się kontakt do Joanny Szczygłowskiej z ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt „Feniks” pod Inowrocławiem. Zanim zapadła decyzja o transporcie, trzeba było ocenić kondycję ptaka. Wiedza specjalistów okazała się równie ważna, jak gotowość mieszkańców do czuwania. Test sylwestrowy Decydująca okazała się noc sylwestrowa. Huk petard i błyski fajerwerków to dla zwierząt ogromny stres. Wojtek przetrwał ten test. Gdy nad ranem opadły dymy, bocian wciąż był na miejscu. Dla mieszkańców był to sygnał: przechodzimy z fazy „obserwujemy” do fazy „organizujemy”. Tak narodził się system dyżurów. Stworzono cyfrową grupę wsparcia, gdzie zapisywano, kto dogląda ptaka, kto przywozi jedzenie, a kto sprawdza prognozy. To połączenie wiejskiej solidarności z nowymi technologiami pokazuje, jak głęboko era cyfrowa przeniknęła na prowincję. Menu na mrozy Kiedy temperatura spadła, najważniejsze stały się ciepło i jedzenie. Codzienna porcja dla Wojtka to około dwóch kilogramów drobiowych serc – starannie odmrażanych, bez soli i przypraw. Lodówki w kilku domach zaczęły dzielić przestrzeń między prowiantem dla rodzin a porcjami dla skrzydlatego gościa. Pod gniazdem pojawiły się bele słomy, tworzące naturalny wiatrochron. W środku wyznaczono miejsce na karmnik. Słoma tłumiła podmuchy wiatru i tworzyła złotobrązowy punkt na tle bieli śniegu. Wojtek nie jadł sam – wokół karmnika pojawiały się wrony, kruki i dwa miejscowe koty. Na skraju wsi rozegrało się to, co ekolodzy nazywają „nowymi interakcjami w antropocenie” – epoce, w której człowiek zmienia rytm życia niemal wszystkich stworzeń. Wspólna planeta W samej gminie Aleksandrów Kujawski naliczono niegdyś 26 bocianich gniazd. To krajobraz podmokłych łąk i rowów pełnych żab. W skali globalnej bociany coraz częściej zmieniają nawyki – zimują na wysypiskach w Hiszpanii czy omijają dawne żerowiska w Afryce. Historia Wojtka dopisuje do tego lokalny rozdział o ludzkiej empatii. – Na przyszłość mamy przetarte szlaki. Jak trafi się lis albo inny dziki stwór, zaopiekujemy się i nim – mówią mieszkańcy. W ich głosach słychać dumę. Przyszłość Wojtka pozostaje otwarta – wiosną do gniazda powinna wrócić partnerka z Afryki. Ale nawet jeśli tak się nie stanie, coś już się dokonało. Mała wieś w województwie kujawsko-pomorskim pokazała, że odpowiedzią na globalne zmiany klimatu mogą być bardzo konkretne, lokalne gesty. Bocian, który nie odleciał, stał się lustrem – odbiciem tego, kim jesteśmy jako wspólnota. Warto podążać tym śladem, bo nie ma już innej drogi. Źródło: Powsinoga.com Nasz autor Michał Tadeusz Gajewski vel Powsinoga Reporter i wędrowiec, który w codzienności szuka wielkich pytań o kondycję planety i jej mieszkańców. Związany z Kujawami, wierzy, że historie zmieniające świat najłatwiej dostrzec nie w wielkich metropoliach, lecz na wiejskich podwórkach i w gestach lokalnych społeczności. Badacz relacji między człowiekiem a naturą w dobie antropocenu.
Menu sprzed tysięcy lat. Naukowcy ustalili, co jedli dawni mieszkańcy Kujaw
Menu sprzed tysięcy lat na Kujawach przestało być tajemnicą. Naukowcy przeanalizowali szczątki kilkudziesięciu osób i dzięki temu odtworzyli ich codzienną dietę. Wyniki pokazują, że jedzenie było nie tylko kwestią przetrwania, ale też tożsamości i statusu społecznego. Kluczową rolę odegrało jedno zboże.
Kujawy, z ich słynnymi żyznymi czarnoziemami, od wieków były sercem rolnictwa na ziemiach polskich. Jednak dla archeologów region ten bywa wyjątkowo trudny, ponieważ piaszczyste i kwaśne gleby często niszczą materię organiczną, a pradziejowe domostwa i groby rzadko obfitują w bogate wyposażenie. Tradycyjne metody badawcze oferowały jedynie fragmentaryczny obraz życia dawnych społeczności. Aby przełamać ten impas, międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem dr. Łukasza Pospiesznego z Uniwersytetu Gdańskiego wykorzystał zaawansowane techniki: datowanie radiowęglowe AMS, analizę DNA oraz badania stabilnych izotopów węgla i azotu. Oto, co udało się ustalić. Wyciskanie informacji z kości Badacze prześledzili zmiany w sposobie odżywiania ludzi od 4100 do 1230 r. p.n.e. Przeanalizowano szczątki 84 osób pozyskane z magazynów z polskich kolekcji muzealnych i uniwersyteckich. Najstarsze pochodzą z wykopalisk przeprowadzonych sto lat temu. W ocenie dr. Pospiesznego, jego analizy pokazują kolejny raz zasadność wieloletniego przechowywania materiałów pochodzących z wykopalisk, gdyż po latach mogą być one obiektem szczegółowych analiz, które nie były dostępne w momencie prowadzenia wykopalisk. Analizy uzupełniono o kości bydła oraz zwęglone ziarna pszenicy i prosa z prahistorycznych osad. Próbki te pochodziły ze stanowisk archeologicznych położonych głównie na terenie Kujaw, w tym z Równiny Inowrocławskiej i Pojezierza Żnińskiego Leśne pastwiska i zaskakujące wybory „sznurowców” Jednym z najbardziej zaskakujących ustaleń badania jest sposób życia społeczności kultury ceramiki sznurowej, która pojawiła się na Kujawach około 2800 r. p.n.e. Dotychczas powszechnie uważano, że grupy te, mające stepowe korzenie, preferowały otwarte przestrzenie idealne do wypasu dużych stad bydła. Dane izotopowe opowiedziały jednak inną historię: najwcześniejsi przedstawiciele tej kultury na Kujawach wypasali swoje zwierzęta w lasach lub wilgotnych dolinach rzek. Były to strefy położone z dala od najżyźniejszych gruntów zajętych już przez lokalne społeczności rolnicze. Taka strategia wskazuje na ogromną elastyczność i kreatywność w adaptacji do nowego środowiska. Dopiero po kilku stuleciach dieta „sznurowców” zaczęła przypominać jadłospis ich sąsiadów. Sugeruje to proces powolnej asymilacji i przejmowania lokalnych wzorców gospodarowania, co ostatecznie doprowadziło do zatarcia różnic między przybyszami a ludnością rdzenną. To odkrycie rzuca nowe światło na mechanizmy integracji kulturowej w trzecim tysiącleciu p.n.e. Rewolucja na talerzu. Kiedy proso podbiło Kujawy? Kolejny przełom w badaniach dotyczy wprowadzenia prosa, które stało się kluczowym składnikiem diety około 1200 r. p.n.e. Choć to zboże było znane w innych częściach Europy, na Kujawach jego ekspansja była gwałtowna i wiązała się z głębokimi zmianami kulturowymi. – Przed upowszechnieniem się prosa ludność Kujaw uprawiała głównie pszenicę, która trafiła do Europy wraz z nadejściem pierwszych rolników – przekazał National Geographic Polska dr Pospieszny. Wybór prosa nie był podyktowany wyłącznie względami praktycznymi, ale stał się wyznacznikiem tożsamości grupowej. Badania wykazały, że w tym samym czasie niektóre społeczności niemal całkowicie przeszły na dietę opartą na prosie, podczas gdy inne, żyjące tuż obok, konsekwentnie go unikały. Tym podziałom żywieniowym towarzyszyły różnice w obrzędowości pogrzebowej. Grupy nie spożywające prosa składały zmarłych w grobach zbiorowych używanych przez wiele pokoleń, natomiast te jedzące to zboże w niezwykłych podwójnych grobach. Proso nie było więc tylko nowym produktem w spiżarni, ale elementem budującym granice między różnymi grupami, co pokazuje, jak silnie nawyki żywieniowe były splecione z systemem wierzeń i strukturą społeczną. Analiza pokazuje też, że pradziejowe społeczności na Kujawach były różnorodne. Mięso dla wybranych, czyli ukryta hierarchia społeczna Naukowcom udało się tez uchwycić nierówności społeczne. Analiza izotopów azotu ujawniła, że nie wszyscy mieszkańcy Kujaw mieli taki sam dostęp do produktów pochodzenia zwierzęcego. Szczególnie we wczesnej epoce brązu (ok. 2200–1600 r. p.n.e.) różnice te stały się wyraźne – niektóre osoby spożywały znacznie więcej mięsa i nabiału, co jest klasycznym wskaźnikiem wyższego statusu materialnego i społecznego. Warto zauważyć, że te różnice w dostępie do „lepszego” jedzenia nie zawsze znajdowały odzwierciedlenie w bogactwie darów składanych do grobu. A to rodzi kolejne pytania. Źródło: Royal Society Open Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Most, który nie służy ludziom ani samochodom. To najdłuższa tego typu budowla w Polsce
Akwedukt w Fojutowie należy do tych zabytków, które zachowały swoją pierwotną funkcję użytkową. Jednocześnie stał się istotnym punktem na mapie turystycznej, udowadniając przy tym, że monumentalna inżynieria, choć inspirowana antycznymi wzorami, może harmonijnie funkcjonować w naturalnym, chronionym krajobrazie. Gdzie znajduje się ta konstrukcja? Kiedy i w jakim celu powstała? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: W otoczeniu Borów Tucholskich Jak powstał akwedukt w Fojutowie? Dzieło hydrotechniki Akwedukt w Fojutowie jako atrakcja turystyczna Obiekt powstał w latach 40. XIX wieku jako strategiczna pruska inwestycja w gospodarkę wodną. To najdłuższa tego typu budowla w Polsce, której trwałość i niezawodność dobitnie świadczą o perfekcyjnej jakości planowania architektonicznego. W otoczeniu Borów Tucholskich Kolonia borowiacka Fojutowo znajduje się w powiecie tucholskim, w gminie Tuchola (województwo kujawsko-pomorskie). Sam akwedukt jest zlokalizowany niedaleko trasy łączącej Tucholę z Czerskiem, ale bezpośredni dojazd wymaga zjechania z głównej drogi – jadąc od strony Tucholi, za wsią Legbąd, należy skręcić w lewo i przejechać około 5 km leśną drogą, by dotrzeć do Fojutowa. Obiekt ten jest głęboko zakorzeniony w krajobrazie Borów Tucholskich i stanowi bramę do Tucholskiego Parku Krajobrazowego. Region ten słynie z wysokich walorów przyrodniczych, jednak akwedukt, będący reliktem pruskiej myśli gospodarczej, harmonijnie wtapia się w tamtejszy krajobraz, jakby był jego naturalnym elementem. Jak powstał akwedukt w Fojutowie? Powstanie Akweduktu w Fojutowie jest nierozerwalnie związane z budową Wielkiego Kanału Brdy – gigantycznym przedsięwzięciem hydrotechnicznym z połowy XIX wieku. Prace realizowane w latach 40. miały strategiczny cel gospodarczy – irygację, czyli doprowadzenie wody do ubogich łąk czerskich. Działanie to miało zwiększyć potencjał rolniczy regionu. Inwestycja ta była częścią szerszej, 30-kilometrowej sieci nawadniającej. To masowe przedsięwzięcie, polegające na budowie sztucznej odnogi rzecznej łączącej różne odcinki Brdy, zostało zrealizowane ręcznie przez żołnierzy pruskich. Akwedukt rozwiązał istotny problem Powstanie samego akweduktu w Fojutowie było podyktowane koniecznością techniczną. Wielki Kanał Brdy, prowadzony w sztucznym korycie, musiał pokonać naturalną przeszkodę terenową – głęboki jar, na którego dnie przepływa Czerska Struga. Akwedukt spełnił rolę mostu, umożliwiając kanałowi prowadzenie wód górą, nad doliną. Projekt inżynierski czerpał inspirację z trwałości i monumentalizmu starożytnej inżynierii. Budowla jest wyraźnie wzorowana na antycznych rzymskich konstrukcjach tego typu. Pierwotnie była wykonana z drewna, co było typowe dla szybkiej fazy budowy. Później, została przebudowana na znacznie trwalszą konstrukcję murowaną, wykorzystującą cegły i lepik , przyjmując ostatecznie formę kamienno-ceglanego tunelu w dolnej partii. Dzieło hydrotechniki Słynny akwedukt to nie tylko zabytek. Ta niezwykła budowla wciąż jest przede wszystkim w pełni funkcjonalną konstrukcją hydrotechniczną, która od ponad 160 lat nieprzerwanie spełnia swoją rolę. Skrzyżowanie wodne Konstrukcyjnie akwedukt jest skrzyżowaniem dwóch cieków wodnych na dwóch różnych poziomach. Sztuczny Wielki Kanał Brdy płynie górą, natomiast naturalna Czerska Struga – dołem, w specjalnie skonstruowanym tunelu. Oba cieki krzyżują się pod niemal prostym kątem. Należy podkreślić, że akwedukt w Fojutowie jest najdłuższym i najmasywniejszym tego typu obiektem w Polsce. Długość konstrukcyjna budowli wynosi 75 metrów. Na Wielkim Kanale Brdy istnieją jeszcze dwa akwedukty, ale te są znacznie mniejsze. Krytycznym parametrem inżynieryjnym jest pionowa różnica poziomów lustra wód między Wielkim Kanałem Brdy a Czerską Strugą, która wynosi dokładnie 9 metrów. Ta wysokość była niezbędna, aby zapewnić grawitacyjne funkcjonowanie systemu nawadniania i zachować odpowiedni spadek wody. W latach 70. XX wieku przeprowadzone zostały prace remontowe, w wyniku których ceglany łuk sklepienia ustąpił miejsca niezbyt urodziwej konstrukcji żelbetowej. Na całe szczęście, w 2002 roku betonowe elementy obłożono płytkami, które przywróciły budowli jej pierwotny wygląd. Akwedukt w Fojutowie jako atrakcja turystyczna Ta wyjątkowa konstrukcja nadal pełni swoją pierwotną funkcję. Należy jednak podkreślić, że akwedukt nie jest wyłącznie „pospolitą” budowlą hydrotechniczną. To popularna atrakcja turystyczna, udostępniona zwiedzającym bezpłatnie, całorocznie i całodobowo. Unikatowe doświadczenie sensoryczne Kluczem do popularności Akweduktu jest trasa zwiedzania, która pozwala na bliski kontakt z konstrukcją i jej mechanicznym działaniem. Turyści mogą spacerować wyznaczoną trasą wzdłuż Wielkiego Kanału Brdy, a następnie zejść dołem. Najbardziej spektakularnym momentem jest przejście pomostem w kamienno-ceglanym tunelu, bezpośrednio nad Czerską Strugą, ale jednocześnie pod korytem Wielkiego Kanału Brdy. Pomost pierwotnie służył straży pilnującej akweduktu i obsłudze konserwatorskiej. Dziś pozwala wszystkim zainteresowanym doświadczyć niezwykłych wrażeń. Pokonując tunel, spaceruje się tuż obok Czerskiej Strugi, podczas gdy nad głową, wartkim nurtem, przepływa Wielki Kanał Brdy. Wrażenie jest ciekawe, poza tym przejście dolnym poziomem daje możliwość fizycznego doświadczenia skali XIX-wiecznej inżynierii pruskiej. Wieża widokowa W sąsiedztwie akweduktu powstała 15-metrowa drewniana wieża widokowa. Konstrukcja zapewnia panoramiczny widok na sam akwedukt, jar Czerskiej Strugi i rozległe obszary Tucholskiego Parku Krajobrazowego. Na miejscu nie zabrakło również niezbędnych udogodnień, w tym miejsc do piknikowania drewnianymi stołami i ławkami. Idealne miejsce na aktywny wypoczynek Niemałą atrakcją jest także sama lokalizacja akweduktu w malowniczych Borach Tucholskich. Okoliczne lasy stwarzają doskonałe warunki do wycieczek rowerowych, a Brda, znana z czystości, jest popularnym szlakiem kajakowym. W pobliżu funkcjonują wypożyczalnie sprzętu, a przy brzegu rzeki zlokalizowany jest mini pomost. Fojutowo może posłużyć za bazę wypadową do odkrywania różnorodnych terenów, sprzyjając turystyce wielodniowej. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zapomniana perła modernizmu ze słynnego uzdrowiska wraca do życia. Nowa atrakcja Ciechocinka ma przyciągnąć tłumy
Do Ciechocinka zawita ponownie jedna z najsłynniejszych atrakcji tego miasta. W najsłynniejszym polskim uzdrowisku zostanie odbudowany zabytkowy basen, w którym kąpieli zaznawali kuracjusze niemal sto lat temu. Inwestorzy zapowiadają, że budowany obiekt ma przyciągnąć tysiące gości rocznie.
Ciechocinek to jedno z najsłynniejszych polskich uzdrowisk. Już w pierwszej połowie XIX wieku tamtejsze źródła solankowe zaczęły przyciągać kuracjuszy chcących zaznać terapeutycznych kąpieli. Wraz z napływem gości w mieście zaczęły powstawać liczne sanatoria – obecnie w Ciechocinku działa ok. 30 takich obiektów. Ważnym elementem tego kujawsko-pomorskiego uzdrowiska jest Park Tężniowy, znany z monumentalnych tężni solankowych, które łącznie osiągają długość ponad 1,5 kilometra. Wśród tych leczniczych konstrukcji przez lata funkcjonował basen termalno-solankowy, który od ponad dwóch dekad popadał w ruinę. Teraz pojawiła się szansa na odbudowę tego obiektu, który – w nowej odsłonie – ma stać się jedną z największych atrakcji Ciechocinka. Basen, który swoją obecnością zaszczycił prezydent Otwarcie basenu termalno-solankowego odbyło się 4 czerwca 1932 roku. Podczas inauguracji obiektu, zaprojektowanego przez dwóch słynnych warszawskich architektów – Romualda Gutta i Aleksandra Szniolisa – obecny był nawet ówczesny prezydent II RP, Ignacy Mościcki. Kompleks rekreacyjny wyróżniał się surowością charakterystyczną dla modernizmu. Obok basenu ze zjeżdżalniami i skoczniami architekci umiejscowili pawilon z szatniami oraz kawiarnię. Całość uzupełniała tzw. mała architektura, nadająca przestrzeni dodatkowego charakteru. Kompleks – wraz z położonymi w tle tężniami solankowymi – tworzył prawdziwie uzdrowiskowy klimat, w którym zakochali się kuracjusze z całej Polski. Popadająca w ruinę perła modernizmu Niestety, wraz ze zbliżającym się XXI wiekiem basen popadał w coraz większą ruinę. Nie pomogło nawet wpisanie obiektu do rejestru zabytków. Degradacja trwała do 2002 roku, kiedy to basen wraz z całym kompleksem został wyłączony z użytku ze względu na zły stan techniczny. Kolejne dwie dekady były okresem postępującego niszczenia jednej z najsłynniejszych ciechocińskich atrakcji. Zmiany dotyczące własności terenu nie przekładały się na realne działania rewitalizacyjne zaniedbanej przestrzeni. Wszystko zmieniło się dopiero w 2025 roku, gdy ruiny basenu trafiły w ręce samorządu województwa kujawsko-pomorskiego, który od razu ogłosił chęć remontu całego kompleksu. Marszałek województwa Piotr Całbecki potwierdził, że powstający obiekt ma być wiernym odwzorowaniem klasycznej bryły z lat 30. XX wieku. W ten sposób odbudowany kompleks ma nawiązywać do lat świetności ciechocińskiego basenu. Kompleks basenowy za 140 mln zł Wrażenie robić może nie tylko bogata historia odbudowywanego kompleksu basenowego, lecz także kwota, za jaką ma zostać zrealizowana inwestycja. Odbudowa i rewitalizacja basenu została oszacowana na około 140 mln zł, przy czym koszty te mogą wzrosnąć, biorąc pod uwagę wydatki związane z zatrudnieniem personelu oraz utrzymaniem obiektu. Inwestorzy są jednak przekonani, że basen będzie miejscem kąpieli dla ok. 30 tys. kuracjuszy rocznie, którzy z czasem mają przyczynić się do zwrotu środków zainwestowanych w ciechociński projekt. Co w takim razie powstanie za te pieniądze? Z przedstawionych projektów wynika, że odbudowa nie będzie dotyczyć jedynie głównej niecki basenowej. Wokół basenu staną pawilony z szatniami oraz kawiarnia – podobnie jak w przedwojennym kompleksie. Nowością, w porównaniu z historycznym układem, będzie nowoczesne muzeum geologiczne ulokowane przy jednej z dłuższych krawędzi basenu. Obok głównej części kompleksu powstanie również strefa dla najmłodszych kuracjuszy, wyposażona w mniejszy basen oraz strefę zabaw. Źródła: Sztuka Architektury, PortalSamorzadowy.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jedno z najpiękniejszych średniowiecznych miast w Polsce. Ponad 2 miliony turystów z całego świata!
„Trudno uwierzyć, że w jednej Polsce jest tak wiele pięknych miast. Toruń jest oszałamiający!” – czytamy w komentarzu na YouTube pod filmem na temat Torunia. Podpowiadamy, co zobaczyć w jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast Europy. Tylko w Toruniu magia gotyckiej architektury łączy się z zapachem świeżo pieczonych pierników i cichym szumem Wisły.
Spis treści: Co zobaczyć w Toruniu – przewodnik po największych atrakcjach turystycznych Romantyczne zakątki i spacer wzdłuż Wisły Gdzie zjeść i odpocząć – polecane miejsca w Toruniu Toruń z dziećmi – atrakcje dla najmłodszych Jak dojechać i kiedy najlepiej odwiedzić Toruń? Toruń nie bez powodu nazywany jest jednym z najpiękniejszych miast w Polsce. Spacerując brukowanymi uliczkami, czujemy się jak w innym świecie. To miasto ma w sobie coś, co trudno opisać słowami – ale z łatwością można poczuć na własnej skórze. Wystarczy kilka godzin, by zakochać się bez pamięci. Oto największe atrakcje Torunia. Co zobaczyć w Toruniu – przewodnik po największych atrakcjach turystycznych Jeśli jesteś tu po raz pierwszy, koniecznie zajrzyj na Rynek Staromiejski. To serce historycznego Torunia, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajduje się tutaj słynny pomnik Mikołaja Kopernika – jednego z najwybitniejszych astronomów w dziejach, który urodził się właśnie w tym mieście. Tuż obok warto zobaczyć monumentalny ratusz gotycki, jeden z najcenniejszych zabytków architektury średniowiecznej w Europie Środkowej. Warto wejść na jego wieżę, by z wysokości podziwiać panoramę starówki, Wisłę i okoliczne zabudowania. Nie sposób pominąć Domu Mikołaja Kopernika, czyli dwóch gotyckich kamienic, w których mieści się nowoczesne muzeum biograficzne. Znajdziesz tu nie tylko pamiątki związane z astronomem, ale również interaktywne ekspozycje pokazujące życie codzienne w średniowieczu oraz rozwój nauki w epoce renesansu. Dla rodzin z dziećmi szczególną atrakcją jest Żywe Muzeum Piernika, gdzie odwiedzający mogą wziąć udział w warsztatach wypieku pierników według tradycyjnych receptur. To nie tylko muzeum, ale prawdziwa podróż w czasie do dawnej toruńskiej kuchni, pachnącej goździkami i cynamonem. Dodatkowo warto odwiedzić Ruiny Zamku Krzyżackiego, gdzie można zwiedzić podziemia i obejrzeć multimedialne pokazy historyczne dotyczące między innymi potęgi zakonu krzyżackiego. Spacerując bulwarami nad Wisłą, trafisz na punkt widokowy, z którego rozpościera się pocztówkowy widok na toruńskie stare miasto. Warto też zajrzeć do Planetarium oraz Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, które oferują interaktywne wystawy naukowe idealne nie tylko dla dzieci, ale i dorosłych spragnionych wiedzy. Romantyczne zakątki i spacer wzdłuż Wisły Toruń to nie tylko historia i zabytki – to także miasto idealne na romantyczny spacer. Jednym z najbardziej klimatycznych miejsc jest Bulwar Filadelfijski, biegnący malowniczo wzdłuż Wisły. To właśnie tutaj, na tle zabytkowych murów miejskich i z widokiem na spokojny nurt rzeki, codziennie przechadzają się zakochani, mieszkańcy i turyści. Wiosną i latem bulwar tętni życiem – pojawiają się artyści uliczni, kawiarenki z ogródkami i statki wycieczkowe cumujące przy nabrzeżu. Niedaleko znajduje się Most im. Józefa Piłsudskiego, z którego roztacza się niezapomniany widok na panoramę toruńskiej starówki, szczególnie efektowny o zachodzie słońca. Most ten jest także popularnym miejscem do robienia zdjęć, zarówno wśród turystów, jak i par świętujących zaręczyny czy rocznice. Warto również wspiąć się na wieżę Katedry świętych Janów, jednej z najważniejszych świątyń w mieście. Z jej wysokości można podziwiać nie tylko całe Stare Miasto, ale także rozległą dolinę Wisły. To wyjątkowe miejsce na chwilę ciszy, kontemplacji i zachwytu nad urodą Torunia widzianego z góry. Gdzie zjeść i odpocząć – polecane miejsca w Toruniu Po intensywnym zwiedzaniu warto zatrzymać się w jednej z klimatycznych toruńskich kawiarni, gdzie przy aromatycznej kawie i świeżym cieście można na chwilę zwolnić tempo. Wśród lokalnych specjałów niepodzielnie królują pierniki toruńskie, dostępne zarówno w tradycyjnej, jak i nowoczesnej odsłonie – często z dodatkiem chili, czekolady czy suszonych owoców. Miłośnicy dobrej kuchni znajdą tu także wiele ciekawych restauracji. Na uwagę zasługuje Manekin, popularna sieć naleśnikarni, która powstała właśnie w Toruniu. Serwuje ona zarówno wytrawne, jak i słodkie propozycje, a wnętrze lokalu zachwyca oryginalnym wystrojem z elementami retro. Warto też zajrzeć do restauracji serwujących kuchnię regionalną kujawsko-pomorską, jak również do miejsc oferujących dania włoskie, wegańskie czy azjatyckie. Dla osób ceniących sobie spokój i wysoką jakość usług, doskonałym wyborem będzie hotel butikowy z widokiem na Wisłę. Wiele z nich oferuje nie tylko komfortowe pokoje, ale też strefy wellness, masaże i restauracje na tarasach z panoramicznym widokiem. To idealna opcja na romantyczny weekend lub krótki city break we dwoje. Toruń z dziećmi – atrakcje dla najmłodszych Podróżując z dziećmi, Toruń oferuje wiele ciekawych i edukacyjnych miejsc, które z pewnością przypadną do gustu całej rodzinie. Jednym z najważniejszych punktów na mapie rodzinnej wycieczki jest Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy– innowacyjne centrum nauki, mieszczące się w zrewitalizowanym budynku dawnego młyna. Na dzieci czekają tam interaktywne wystawy, eksperymenty, warsztaty i instalacje edukacyjne, które w przystępny sposób przybliżają zagadnienia z fizyki, biologii czy ekologii. Kolejnym miejscem pełnym magii i opowieści jest Dom Legend Toruńskich. To wyjątkowa atrakcja, w której najmłodsi mogą przenieść się do świata dawnych podań, duchów i bohaterów toruńskich historii. Interaktywna forma zwiedzania, stroje, aktorzy i elementy teatru sprawiają, że dzieci uczestniczą w opowieści, a nie tylko jej słuchają. W sezonie letnim nie może zabraknąć wizyty w Planetarium Toruń, które przygotowuje specjalne seanse dla różnych grup wiekowych – od przedszkolaków po nastolatków. Dzieci mogą tu dowiedzieć się więcej o kosmosie, planetach i gwiazdach w formie angażującej i dostosowanej do ich percepcji. To świetna forma rozrywki i nauki w jednym – a przy tym doskonała alternatywa na deszczowy dzień. Jak dojechać i kiedy najlepiej odwiedzić Toruń? Do Torunia bez problemu dotrzemy zarówno samochodem, jak i pociągiem. Miasto posiada dwa główne dworce: Toruń Główny, znajdujący się po drugiej stronie Wisły, oraz Toruń Miasto, położony bliżej starówki. Oba są dobrze skomunikowane z centrum – można do nich dojechać autobusem, tramwajem lub taksówką. Osoby podróżujące z południa Polski mogą skorzystać z autostrady A1, natomiast z zachodu i wschodu – z drogi ekspresowej S10. Najlepszy czas na zwiedzanie to wiosna i wczesna jesień, gdy pogoda sprzyja długim spacerom, a miasto nie jest jeszcze oblegane przez tłumy turystów. W tych porach roku Toruń prezentuje się szczególnie malowniczo – kwitnące drzewa, ciepłe światło i mniejsze kolejki do atrakcji sprawiają, że zwiedzanie staje się prawdziwą przyjemnością. Dla osób z innych regionów kraju ciekawą opcją może być połączenie wycieczki do Torunia z wizytą w Bydgoszczy. Oba miasta dzieli zaledwie 50 kilometrów, a różnią się nie tylko klimatem, ale też charakterem zabudowy – Toruń to średniowieczna perła z cegły, a Bydgoszcz zachwyca secesyjną architekturą i zielenią nad Brdą. Regularne połączenia kolejowe i autobusowe umożliwiają wygodne przemieszczanie się między tymi miastami nawet w ciągu jednego dnia. Źródło: VisitTorun.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To wyjątkowy jarmark świąteczny. Bydgoski targ zachwyca swoim nietypowym położeniem
Okres bożonarodzeniowych jarmarków trwa w najlepsze. Jak co roku miasta prześcigają się w pomysłach, by przyciągnąć spragnionych świątecznej atmosfery turystów na swoje zimowe targi. Bydgoski jarmark kusi odwiedzających nie tylko zapachem korzennych przypraw, migoczących świateł i dźwięku kolęd.
Bydgoszcz znana jest ze swojego malowniczego położenia nad rzeką Brdą. Nic więc dziwnego, że jarmark świąteczny – odbywający się od 21.11 do 21.12 – musi być ulokowany obok tego zbiornika wodnego. W rezultacie bydgoski jarmark jest jedynym takim targiem w Polsce zlokalizowanym bezpośrednio na moście, co nadaje mu wyjątkowy charakter i wyróżnia na tle innych świątecznych wydarzeń. Jarmarki z XV wieku - historia targów w Bydgoszczy Stolica województwa kujawsko-pomorskiego ma długą tradycję handlową, w której ważną rolę od wieków odgrywały targowiska. Pierwsze jarmarki pojawiły się po 1484 roku, kiedy król Kazimierz Jagiellończyk nadał Bydgoszczy prawo do organizowania trzech dorocznych targów. Niespełna sto lat później – za sprawą Zygmunta Augusta – dołączono kolejny, czwarty jarmark. Oczywiście trudno porównywać XV- i XVI-wieczne targowiska z ich współczesnymi odpowiednikami. Dawne jarmarki miały czysto handlową funkcję, służącą sprzedaży i zaopatrywaniu mieszczan w określone dobra. Dzisiejszy jarmark świąteczny pełni zupełnie inną rolę – przenosi odwiedzających w atmosferę Bożego Narodzenia i zapewnia atrakcje na rodzinne czy towarzyskie wyjście. Mimo odmiennych funkcji oba targi łączy jedno: działają w najstarszej części Bydgoszczy. Symboliczny wydźwięk jest tym silniejszy, że zarówno dawny handel, jak i współczesny jarmark pozostają związane z rzeką Brdą, która od wieków kształtuje życie miasta. Jakie atrakcje czekają na jarmarku w Bydgoszczy? Od kilku lat świąteczne jarmarki to nie tylko kramy oferujące jedzenie lub bożonarodzeniowe wyroby. Miejsca te – śladem zachodnich targowisk – zaczęły prześcigać się w zapewnianiu kolejnych atrakcji. Nie inaczej jest w Bydgoszczy. Większość stanowisk gastronomicznych ulokowanych jest na Moście Staromiejskim przerzuconym nad Brdą. I choć stoiska zajmują najbardziej wyjątkowe miejsce na całym jarmarku, to nie one są główną atrakcją targowiska. Na odwiedzających czeka m.in. diabelski młyn znajdujący się na Placu Teatralnym. Wejście kosztuje 30 zł. Ten kwartał zajmują również inne świąteczne atrakcje – turyści mogą skorzystać z dwóch karuzeli. Atrakcje Starego Rynku Prawdziwa moc świątecznych atrakcji czeka, gdy zejdziemy z mostu i przejdziemy ulicą Mostową na Stary Rynek. Na tym przyozdobionym lampkami placu można nie tylko skosztować kolejnych bożonarodzeniowych przysmaków, ale również wziąć udział w innych atrakcjach oferowanych przez miasto. Znad świątecznej scenerii szczególnie wybija się świąteczna piramida – konstrukcja wzorowana na niemieckich Weihnachtspyramide, które od lat upiększają zachodnie miasta w trakcie Bożego Narodzenia. Całość składa się ze stożkowej figury, na której piętrach ulokowane są ruchome postacie. Przy samym rynku stoją jeszcze bardziej klasyczne, dobrze znane Polakom elementy: choinka oraz szopka, będące stałym motywem świątecznego krajobrazu. Jarmarki w okolicy Bydgoszczy Jeśli jarmark w Bydgoszczy nie zaspokoi w pełni świątecznego apetytu, w okolicy miasta czeka wiele innych bożonarodzeniowych atrakcji. Do najważniejszych należą: • Toruński Jarmark Bożonarodzeniowy – odbywający się na Rynku Staromiejskim i oferujący liczne atrakcje oraz wyjątkowy klimat; • Świąteczny Jarmark w Inowrocławiu – bardziej kameralny, lecz niezwykle urokliwy; • Jarmarki w Solcu Kujawskim i Nakle nad Notecią – niewielkie, jednodniowe wydarzenia pełne lokalnych wystawców i regionalnych wyrobów. Źródła: Visit Bydgoszcz, Bydgoski Jarmark Świąteczny Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Pełna obrazów Van Gogha wieś Cudem Polski National Geographic! „Zaczęliśmy nawet sadzić słoneczniki”
We wsi Brzózki sztuka dosłownie nas otacza. Wszystko za sprawą przeniesionych na fasady budynków obrazów Van Gogha, które nadają jej magicznego klimatu. Mieszkańcy nie kryją zadowolenia, że została wybrana „Cudem Polski 2025” w województwie kujawsko-pomorskim.
Leżące w Dolinie Noteci Brzózki pokonały swoich rywali i zostały docenione przez głosujących w plebiscycie Cuda Polski. Czytelnicy „National Geographic Traveler” wybrali tę niewielką wieś jako najbardziej interesujące miejsce w regionie, a turyści tłumnie przyjeżdżają obejrzeć inspirowane Van Goghiem murale. Sołtys Piotr Kowalski opowiada nam, dlaczego warto odwiedzić tę miejscowość. Mieszkańcy dumni ze zwycięstwa W liczącej sobie około 130 mieszkańców malowniczej wsi znajdziemy 10 ogromnych murali przedstawiających obrazy Van Gogha z różnych okresów jego twórczości. Ich powstanie zawdzięczamy zaangażowanej, lokalnej społeczności związanej wokół Towarzystwa „Twórcze Brzózki”. – Duma nas rozpiera. To wielkie wyróżnienie dla takiej małej wsi. Mieliśmy godnych przeciwników, ale się udało. Cieszymy się, że nasza wieś urzekła ludzi w całej Polsce – opowiada National Geographic sołtys Brzózek Piotr Kowalski. Dodaje, że spływa do niego wiele gratulacji z całego kraju. Skąd Vincent van Gogh w Brzózkach? Sołtys opowiada, że Van Gogh w Brzózkach wziął się przede wszystkim z pasji. Dla mieszkańców to sposób na to, by przemycić sztukę do życia codziennego. W swoim otoczeniu odnaleźli coś bliskiego temu, co ten dostrzegał w rodzinnych Niderlandach. – Jesteśmy zbliżeni krajobrazowo do krajobrazów holenderskich. Mamy wokoło piękną rzekę, zachwycający las. Zaczęliśmy nawet sadzić słoneczniki – śmieje się włodarz. Piotr Kowalski dodaje, że dzięki sztuce mieszkańcy zaczęli inaczej patrzeć na otaczającą ich rzeczywistość. Wspólnie dbają o porządek we wsi, sadzą kwiaty. Są dumni, że odwiedzają ich turyści i chcą być gotowi na ich przyjęcie. Van Gogh Festival w Brzózkach W sierpniu 2025 roku we wsi po raz pierwszy zorganizowano Van Gogh Festival, czyli trzydniowe spotkanie stwarzające wyjątkowe warunki do obcowania ze sztuką, słowem i muzyką w otwartej, plenerowej przestrzeni. To okazja, by lepiej zrozumieć życie i dorobek nie tylko Vincenta van Gogha, ale też innych twórców. W dniach 14–16 sierpnia 2026 roku w Brzózkach odbędzie się druga edycja festiwalu, który połączy literaturę, film, muzykę i teatr z edukacją. Pojawi się także nocna SCENA VAN GOFF, która stanie się miejscem sztuki eksperymentalnej. Na gości będą czekać koncerty, wykłady i warsztaty w malowniczej atmosferze Brzózek. Wieś pełna sztuki, którą warto odwiedzić Mieszkańcy mówią, że Brzózki to miejsce, w którym sztuka jest codziennością, a codzienność staje się sztuką. Nic dziwnego, że ściągają do siebie coraz więcej turystów zainteresowanych nie tylko twórczością holenderskiego artysty, ale także szeroko pojętą wrażliwością. – Turyści i spacerowicze przychodzą do nas, rozmawiają, chwalą. Gratulują nam tego, co zrobiliśmy. Słyszę, że są zachwyceni naszą miejscowością. To powód do dumy – cieszy się sołtys. Brzózki to piękne miejsce i dowód na to, że każdemu z nas potrzebna jest pasja i pomysł na siebie. Dla urzeczonych malarską miejscowością mamy jednak złą wiadomość: lokalne władze donoszą, że we wsi nie ma już żadnych działek na sprzedaż. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, Van Gogh Project Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa kujawsko-pomorskiego i lubelskiego
Plebiscyt Cuda Polski 2025 trwa w najlepsze! Przed nami kolejni finaliści, którzy walczą o prestiżowy tytuł „cudu” w swoim regionie. Tym razem przyglądamy się reprezentantom z województwa kujawsko-pomorskiego oraz lubelskiego. Redakcja „National Geographic Traveler” wybrała prawdziwe turystyczne perełki – decyzja nie będzie łatwa, więc liczy się każdy głos.
Cuda Polski to coroczna akcja organizowana przez „National Geographic Traveler”. W internetowym głosowaniu czytelnicy magazynu oraz użytkownicy portalu national-geographic.pl wybierają najbardziej niezwykłe, a często wciąż mało znane miejsca w Polsce. Z każdego z 16 województw nominowano po 3 lokalizacje, a głosowanie trwa do 13 października. Dziś przedstawiamy kolejną szóstkę kandydatów – tym razem z województwa kujawsko-pomorskiego i lubelskiego. Które miejsce podbije Wasze serca? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa kujawsko-pomorskiego Pałac Lubostroń Zamek Golubski Brzózki Pałac Lubostroń Klasycystyczna rezydencja z XVIII wieku, wzorowana na włoskiej Villi Rotonda. Otoczona 40-hektarowym parkiem, była ośrodkiem życia patriotycznego i artystycznego. Zachwyca harmonią architektury i wnętrz. To jedna z pereł polskiego klasycyzmu. Zamek Golubski Zamek łączy gotycką surowość z renesansową finezją dzięki Annie Wazównie. Słynie z turniejów rycerskich i legendy o białej damie. Można tu zobaczyć cele pokutnicze, aptekę, refektarz i sekretny korytarz. To miejsce z klimatem i historią. Brzózki Wieś Brzózki ozdobiona jest muralami inspirowanymi twórczością van Gogha. Artystyczna przestrzeń uzupełniona jest rzeźbami i kapliczkami. Mieszkańcy współtworzą kulturę miejsca. Brzózki to galeria pod gołym niebem. Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa lubelskiego Zoom Natury w Janowie Lubelskim Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie Muzeum Synagogalne we Włodawie Zoom Natury w Janowie Lubelskim Nowoczesne centrum edukacji przyrodniczej położone nad Zalewem Janowskim. Interaktywne laboratoria i liczne atrakcje promują wiedzę o faunie i florze. W ofercie są też parki linowe, ścieżki edukacyjne i wodny plac zabaw. Miejsce łączy naukę z aktywnym wypoczynkiem. Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie Region słynie z ponad 60 jezior o czystej wodzie, idealnych do żeglowania i wypoczynku. Zachwyca Jezioro Białe we Włodawie i sąsiedztwo Poleskiego Parku Narodowego. Wśród lasów i rezerwatów biegną szlaki piesze i rowerowe. To oaza ciszy i przyrody. Muzeum Synagogalne we Włodawie Zespół barokowych synagog mieści muzeum prezentujące kulturę i historię żydowską regionu. Wnętrza zdobią unikalne polichromie i zabytkowy aron ha-kodesz. Co roku odbywa się tu Festiwal Trzech Kultur. To jedno z najlepiej zachowanych miejsc tego typu w Polsce. Macie swoich faworytów? Oddajcie głos klikając na baner poniżej: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najwyższy w Europie pomnik Matki Boskiej ma stanąć w Polsce. Wszystko za sprawą miliardera
Jeszcze do 2022 roku Polska mogła się szczycić największym statuą Jezusa Chrystusa na świecie. Teraz do świebodzińskiego pomnika ma dołączyć najwyższa w Europie figura Matki Boskiej. Brytyjski magazyn „Financial Times” już nazwał ten projekt „ogromnym, niemal faraońskim”.
Nowa statua Matki Boskiej powstaje we wsi Konotopie w województwie kujawsko-pomorskim. Wybór lokalizacji nie jest przypadkowy – nieopodal, w miejscowości Kikół, swój dom ma Roman Karkosik, miliarder i fundator pomnika. Przedsiębiorca już wcześniej finansował inne sakralne inwestycje w regionie, np. odbudowę Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Konotopiu. Jak przebiega budowa pomnika? Budowa ruszyła w marcu 2025 roku, czego symbolicznym aktem było wmurowanie aktu erekcyjnego 12 marca. W uroczystości wzięli udział m.in. fundatorzy – Grażyna i Roman Karkosikowie – oraz przedstawiciele lokalnych władz. „Financial Times” relacjonuje, że obecnie konstrukcja zaczyna nabierać ostatecznych kształtów dzięki pracy dwóch ogromnych żurawi budowlanych. Figura ma zostać zwieńczona piedestałem w formie korony, na której ulokowany zostanie taras widokowy. W ten sposób obiekt nabierze wartości nie tylko religijnej, ale i turystycznej, pozwalając przyjezdnym na podziwianie okolicy z kompletnie nowej perspektywy. Koniec prac zaplanowany jest na wakacje przyszłego roku, a dokładniej na 15 sierpnia, czyli święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jakie są powody budowy figury? Aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące powodów budowy figury Matki Boskiej, należy poznać lepiej postać fundatora pomnika. Jak opisuje „FT”, Roman Karkosik stoi za stworzeniem konglomeratu Boryszew – olbrzymiej struktury przemysłowej, zatrudniającej 9 tysięcy pracowników. Chęć stworzenia pomnika ma być kolejnym przejawem wyjątkowego przywiązania biznesmena do wiary. Miejscowa ludność nie ukrywa entuzjazmu związanego z budową. W rozmowie z „FT” proboszcz lokalnej parafii, ksiądz Marek Mrówczyński, mówi o znaczeniu miejsca, w którym powstaje statua. – To serce Polski, miejsce, gdzie naprawdę bije serce naszego kraju. (…) Niezależnie od tego, czy jesteście wierzący, czy nie, kiedy tu przyjedziecie, będziecie patrzeć w niebo, by zobaczyć naszą Matkę Bożą – podkreśla duchowny. Brytyjski dziennik zwraca również uwagę na rolę nowej budowli jako turystycznego magnesu dla całego regionu. Wielu mieszkańców Konotopia liczy na to, że powstanie figury ożywi turystykę pielgrzymkową i pozytywnie wpłynie na lokalne firmy. Nowy pomnik na tle świata Nowy pomnik Matki Boskiej ma mieć około 55 metrów wysokości. To wynik przewyższający o kilka metrów słynnego Chrystusa ze Świebodzina (licząc również kopiec, na którym stoi figura), a także aż o 20 metrów dotychczasowy europejski rekord – najwyższą statuę Matki Boskiej w Bułgarii. Nadal jednak figura z Konotopia odstawać będzie wysokością od tej najwyższej na świecie, która znajduje się na Filipinach i osiąga niemal 100 metrów. Źródło: PAP Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Na Kujawach odkryto zbiorowy pochówek. Zmarli wyglądali, jakby się obejmowali
Archeolodzy z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie odnaleźli zbiorowy pochówek czterech osób z epoki mezolitu. Wstępne szacunki wskazują, że szczątki pochodzą sprzed prawie 9 tys. lat.
Podczas budowy gazociągu w gminie Inowrocław badacze z UKSW natrafili na zaskakujące stanowisko archeologiczne. W ziemi wykopano grób mężczyzny, kobiety i dwójki dzieci. To, co było nietypowe w pochówku, to sposób ułożenia zwłok. Zmarłych ułożono w taki sposób, jakby obejmowali się wzajemnie, a ich głowy zwrócone są ku sobie. Mezolityczny pochówek znaleziono na Kujawach Wstępne badania wykazały, że szczątki mogą pochodzić z mezolitu, czyli sprzed 8000–7000 lat p.n.e. – W grobie pochowano czworo zmarłych. Dorosłego mężczyznę i dorosłą kobietę, między którymi leży dziecko w wieku 7–8 lat. Po lewej stronie mężczyzny znajduje się zaś dziecko w wieku 3-4 lat – mówiła dr Justyna Marchewka-Długońska, archeolog z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Naukowcy podkreślają, że jeśli badanie datowaniem radiowęglowym potwierdzi, iż szczątki pochodzą z mezolitu, wówczas będziemy mieli do czynienia z pierwszym pochówkiem z tego okresu na ziemiach polskich. Archeolodzy twierdzą jednak, że na 90% ich wstępne szacunki są poprawne, a na tak stary pochówek wskazują trzy niezależne od siebie elementy. – Pierwszym z nich jest geologia stanowiska. Na Kujawach wśród gleb dominują czarnoziemy, które na tych ziemiach zaczęły formować się 7–8 tys. lat temu. Podczas eksploracji grobu nie natrafiliśmy jednak na czarnoziemy, które są powyżej tego stanowiska. Stąd wnioskujemy, że jama grobowa musiała być wykopana jeszcze przed ukształtowaniem się czarnoziemów – powiedział Piotr Alagierski, archeolog prowadzący badania na stanowisku. Prawdopodobnie najstarszy taki pochówek na ziemiach polskich Ponadto w dole znaleziono narzędzie krzemienne, które charakterystyczne są właśnie dla mezolitu. Było schowane pod czaszką dziecka. – To tzw. rdzeń, czyli odłupany fragment krzemienia dobrej jakości. Służył do produkcji ostrzy, noży, był to taki „multitool” epoki kamienia. Obecność tego narzędzia pod głową dziecka wskazuje, że nie dostało się tam później i nie mogło znaleźć się tam przypadkowo – wyjaśnia Alagierski. Trzecia rzecz to podobieństwa do innych pochówków mezolitycznych z innych krajów. Analogiczne groby odnajdywano w Skandynawii, Francji, Karelii. – W Polsce nie mieliśmy jeszcze takiego znaleziska. Jednak w analogicznych pochówkach na świecie układ ciał zmarłych jest niemal identyczny. To lekko podkurczone nogi, pozy bardzo rodzinne. Zmarli jakby obejmujący się, tulący do siebie. Takie ułożenie ciał zmarłych w zasadzie nie występuje w późniejszych epokach – mówił Piotr Alagierski. Naukowiec zaznacza jednak, że na razie trudno powiedzieć, dlaczego ciała zmarłych ułożone są właśnie w taki sposób. – Na pierwszy rzut oka nie ma śladów przemocy na kościach, które wskazywałyby, że zmarłych zabiła jakaś inna grupa. Zapewne ich śmierć spowodowało jakieś nagłe zdarzenie, które mogło prowadzić np. do hipotermii. Na pewno ułożenie ciał wskazuje na silne związki emocjonalne – dodaje badacz. Szczątki będą poddane kolejnym badaniom Badania DNA mają potwierdzić, czy zmarli byli ze sobą spokrewnieni. – W mezolicie jednak ludzi było niewielu, kładziono duży nacisk na grupy rodzinne, a śmierć czterech osób była ogromnym ciosem – tłumaczy Alagierski. Wykopaliska na Kujawach już się zakończyły i teraz badania prowadzone są przez naukowców z Wydziału Biologii i Nauk o Środowisku Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. – Obecnie trwa ostatni etap oczyszczania kości z ziemi. Następnie wykonana zostanie rekonstrukcja czaszek, ocena płci dzieci i wieku osób dorosłych w chwili śmierci, dokładne wydatowanie szczątków, potem rekonstrukcje wysokości ciała dorosłych zmarłych – mówi dr Marchewka-Długońska. Dopiero następnie naukowcy będą ustalali, czy dorośli w rzeczywistości byli rodzicami tych dzieci. – Sam układ ciał na to wskazuje, ale chcielibyśmy to potwierdzić badaniami DNA, podobnie jak potwierdzić określoną już płeć dorosłych i uzyskać wskazanie płci dzieci, które na niedojrzałych szczątkach jest bardzo trudne do uzyskania – podsumowała dr Marchewka-Długońska. Naukowcy chcą też ustalić, skąd pochodzili ludzie pochowani w grobie na Kujawach, a także jak wyglądała ich dieta. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Ta polska gmina nie ma sobie równych. Pierwsze miejsce w rankingu najlepszych
Eksperci nie mieli wątpliwości – to tu jakość obsługi, poziom cyfryzacji i otwartość na biznes osiągnęły najwyższy poziom. Sprawdź, kto został liderem i dlaczego inni powinni brać z niego przykład.
Spis treści: Gmina, która wyznacza standardy Magnes dla turystów i inwestorów Ponad 700 gmin z całej Polski zostało poddanych ocenie w prestiżowym rankingu „Gmina na 5!”, przygotowanym przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Eksperci analizowali nie tylko jakość obsługi przedsiębiorców, ale też dostępność informacji, poziom digitalizacji i otwartość na inwestorów. Wyniki pokazały, że wśród polskich samorządów wyraźnie wyróżnia się jedna gmina. W badaniu brano pod uwagę szereg wskaźników: od intuicyjności serwisów internetowych, przez responsywność urzędów, po dostępność informacji w języku angielskim. Ranking ukazuje, jak samorządy radzą sobie zarówno z dużym biznesem, jak i małymi przedsiębiorstwami. Zdecydowana większość gmin ma jeszcze wiele do poprawy. Gmina, która wyznacza standardy Zwycięzcą tegorocznej edycji została gmina Toruń. Według ekspertów nie tylko spełnia najwyższe standardy w zakresie komunikacji z inwestorami, ale też skutecznie przyciąga nowe inicjatywy gospodarcze. Wyróżniono m.in. profesjonalizm Centrum Wsparcia Biznesu, dostępność gruntów inwestycyjnych oraz partnerskie podejście do przedsiębiorców. Dyrektor wspomnianego centrum, Łukasz Szarszewski, podkreśla, że kluczem do sukcesu jest długofalowa strategia rozwoju, która obejmuje nie tylko kwestie ekonomiczne, ale też społeczne i edukacyjne. Gmina stawia na współpracę z lokalnymi uczelniami, transfer wiedzy oraz promocję innowacyjności. Magnes dla turystów i inwestorów Toruń nie ogranicza się wyłącznie do działań gospodarczych. To także jedno z najczęściej odwiedzanych miast w Polsce. Dumą Torunia jest starówka wpisana na listę UNESCO. Na miejscu organizowane są liczne też liczne wydarzenia kulturalne, np.: Toruński Festiwal Książki czy Majówka na Zamku Krzyżackim. Najbardziej osobą znaną związaną z Toruniem jest oczywiście Mikołaj Kopernik. Na turystów czeka tam kilka miejsc upamiętniających jego związek z miastem, w tym Dom Mikołaja Kopernika. Obowiązkową przekąską do spróbowania w Toruniu są pierniki. Wypieki również doczekały się własnego muzeum. Możemy tam nie tylko poznać ich historię, ale też sami nauczyć się piec pierniki. W czasach, gdy konkurencja o inwestorów i turystów jest coraz większa, przykład Torunia pokazuje, że przyszłość należy do tych, którzy myślą (i działają) długofalowo. Toruń zdobył tytuł „Gmina na 5!” pięć razy, w tym trzykrotnie z rzędu, co zaowocowało przyznaniem mu prestiżowego wyróżnienia „Złota Gmina na 5!” przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Dwa zabytkowe pałace i ogromny park. Ta wieś jest stworzona do odpoczynku
Ostromecko to nie tylko wieś z dwoma zabytkowymi pałacami. To miejsce, w którym czas się zatrzymał między barokiem a neoklasycyzmem, a historia przeplata się z kulinarną tradycją szlacheckich rodów.
W tym artykule: Spacer w cieniu lip i barokowej historii Rodzinne dramaty ukryte za pałacowymi ścianami Ostromecko – informacje praktyczne Jeden z cudów Polski Trzydzieści sześć hektarów daje niemal nieograniczony wybór – możesz rozłożyć koc piknikowy nieopodal pałacu, skryć się za wysokimi klombami, skorzystać z cienia przy alei lipowej lub ulokować się nad oczkiem wodnym. Ogromny teren zespołu pałacowo-parkowego Ostromecko, 17 km od Bydgoszczy, kusi, by znaleźć miejsce na starannie przyciętej trawie i oddać się leniwemu wypoczynkowi. Leżąc, można spoglądać na któryś z zabytkowych budynków – Pałac Nowy oraz nieco mniejszy, Stary. A później ruszyć na ich zwiedzanie. Spacer w cieniu lip i barokowej historii Zaczynam od Starego. Barokowy budynek określany jest w materiałach informacyjnych jako „kameralny”, ale chyba tylko ze względu na sąsiedztwo dużo większego Pałacu Nowego. Trzy kondygnacje, szeroki mansardowy dach, reprezentacyjne okna i całe bogactwo kolumienek i sztukaterii – nie mam nic przeciwko takiej „kameralności”. Podchodzę do niego ubitą drogą prowadzącą między szpalerami lip, by po chwili dojść do wąskich schodów prowadzących na szczyt dawnej wiślanej skarpy, na której stoi. Rezydencję postawiła ok. 1730 r. rodzina Mostowskich, której członkowie pełnili funkcje kasztelana płockiego, a później wojewody pomorskiego. Siedzibę ulokowali w miejscu dawnych zabudowań należących do rodu Ostromeckich (to od nich miejscowość wzięła nazwę). Za Mostowskich Ostromecko zaczęło się szybko rozwijać. Dzięki bliskim związkom rodu z dworem królewskim familia w 1750 r. uzyskała od Augusta III Sasa przywilej lokacyjny na założenie pełnoprawnego miasta. Ambitne plany runęły za sprawą rozrzutnego stylu życia Pawła Mostowskiego, który zadłużył majątek. Wkrótce rodzina straciła posiadłość. To jednak jego finansowej niefrasobliwości zawdzięczamy możliwość podziwiania okazałego Pałacu Nowego. Powstał on bowiem tylko dlatego, że dobra Mostowskich, po paru zawirowaniach, trafiły do rodziny Schönbornów. Ta wkrótce, na skutek małżeństw, połączyła się z familią Alvenslebenów. To właśnie Schönbornowie zlecili znanemu pruskiemu architektowi, Karlowi S. Schinklowi, postawienie drugiego pałacu. Budowa trwała od 1832 do 1840 r. i w efekcie powstał ogromny budynek łączący neoklasycyzm ze stylem neobaroku francuskiego. Pałac Nowy pozostał w rękach rodziny aż do końca II wojny światowej. W międzyczasie członkowie familii sporo zrobili dla ogrodu. Krajobraz wokół pałaców ukształtował w dużej mierze Peter Joseph Lenné, wybitny pruski planista mający tytuł ogrodnika królewskiego. Architekt trzymał się zasady, by ogrody wkomponowywać w otaczające posiadłości tereny zielone, nadając im w ten sposób dość naturalny wygląd. Dlatego, prócz przyciętej trawy i klombów, trudno się w jego dziełach dopatrzeć większej ingerencji człowieka. Podobnie jest w Ostromecku. Lenné wykorzystał obecność starych drzew, zasadzonych jeszcze grubo przed powstaniem obu pałaców, i poprowadził pomiędzy nimi alejki, które przypominają nieco leśne dukty. W pobliżu ulokował ogród włoski, ale i on wygląda, jakby był zaledwie muśnięty ludzką ręką. Rodzinne dramaty ukryte za pałacowymi ścianami Przeniesienie się do czasów, gdy te ziemie należały do arystokratycznych rodów, najłatwiejsze okazuje się jednak w Jadalniach Pałacowych – urządzonej w Nowym Pałacu restauracji. Przysiadam przy drewnianym stole otoczony detalami z epoki. Piętro niżej, niemal pod moimi stopami, działała za czasów Schönbornów kuchnia, w której przygotowywano potrawy dla mieszkańców i gości majątku. Do minionych wieków restauracja nawiązuje nie tylko wystrojem wnętrza, ale też menu. Większość potraw skomponowana jest z lokalnych składników i bazuje na tradycyjnych przepisach zostawionych przez szlacheckie rody. W karcie nie mogło więc zabraknąć popularnej niegdyś na Kujawach i ziemi chełmińskiej zupy czerniny. Jest też sporo dań z dziczyzny (arystokracja z lubością oddawała się polowaniom) i słodkowodnych ryb – to z kolei zasługa bliskości rzek, w tym przecinającej Brdy. Czekając na posiłek, przeglądam wyłożone na półkach książki i materiały. Alvenslebenowie byli ostatnimi przed wojną właścicielami Ostromecka, a historia rodziny pokazuje, jak zagmatwane potrafią być ludzkie losy. Joachim Alvensleben ożenił się z polską hrabianką Katarzyną Bnińską. Małżeństwo wychowywało dwóch synów – starszy, Albrecht, okazał się zajadłym hitlerowcem, młodszy, Ludolf, pozostał oddanym krajowi Polakiem. Obaj wychowywali się w tym samym miejscu, byli jednak skrajnie odmiennymi osobami. Pałace w Ostromecku kryją sporo podobnych historii i po kolacji zamierzam się w nie zagłębić przy kieliszku dobrego wina. Ostromecko – informacje praktyczne Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku znajduje się w odległości 15 km od centrum Bydgoszczy, w Dolinie Dolnej Wisły; Za pokój 2-osobowy ze śniadaniem w pałacu trzeba zapłacić 300 zł; Ceny biletów 20 zł normalny, 10 zł ulgowy (dzieci do 12. roku życia i seniorzy 60 plus), 30 zł – rodzinny (2 osoby dorosłe + do 4 dzieci). Obejmują one oba pałace i wszystkie kolekcje; Wstęp do parku i ogrodów pałacowych jest bezpłatny. Jeden z cudów Polski Przypomnijmy, że Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z Kujawsko-Pomorskiego. Wśród nominowanych znalazło się także Muzeum Handlu Wiślanego w Grudziądzu oraz Interaktywne Centrum Fajansu – Skarbiec Fajansu we Włocławku. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler
To polskie miasto podbija serca turystów z Europy i Japonii. Padł rekord
Toruń jest jednym z najważniejszych punktów na turystycznej mapie Polski. Potencjał miasta został doceniony przez podróżnych zza granicy. Mieszkańcy których krajów najbardziej doceniają Toruń?
Spis turyści: Toruń z imponującym wynikiem Turyści zza granicy wybierają Toruń Co przyciąga turystów do Torunia? Nie jest tajemnicą, że zagraniczni turyści odwiedzający Polskę zazwyczaj wybierają Warszawę i Kraków. Są jednak również otwarci na mniej oczywiste kierunki. Niedawno brytyjska dziennikarka zachwycała się łamach „The Independent” Łodzią. Jak pisała, jej zdaniem miasto zasługuje na znacznie więcej uwagi. Z danych wynika, że o uwagę turystów może być spokojne inne polskie miasto. Znacznie mniejsze od Łodzi. Toruń z imponującym wynikiem Toruń, choć do niedawna nie był pierwszy wyborem turystów zza granicy, od lat przyciąga podróżnych nie tylko z Polski. W 2024 roku miasto Mikołaja Kopernika odwiedziło aż 2,487 miliona osób. To wynik równy rekordowi z 2019 roku. Można więc mówić o pełnym powrocie do poziomu turystyki sprzed pandemii. Toruń zdecydowanie ma w sobie potencjał. Aby go rozwijać, w grudniu 2024 powołane nowe Biuro Rozwoju Turystyki. Z raportu Ośrodka Informacji Turystycznej wynika, że sezon turystyczny w Toruniu jest coraz dłuższy. Rozpoczyna się już w kwietniu i trwa, przy sprzyjającej pogodzie, nawet do listopada. Sierpień to miesiąc o największym natężeniu ruchu turystycznego. Powodem są trwające wakacje – zarówno w Polsce, jak i w krajach Europy Zachodniej. Turyści zza granicy wybierają Toruń W 2018 roku turyści zza granicy stanowili blisko 15% wszystkich odwiedzających Toruń. Dominowali Niemcy (41%), a następnie Anglicy (16,5%), Włosi (8,4%), Francuzi (5,1%) i Hiszpanie (4%). W ubiegłym roku największą grupę ponownie stanowili Niemcy, będąc jedną trzecią wszystkich przyjezdnych z zagranicy. Na drugim miejscu uplasowali się Brytyjczycy, osiągając imponujący wynik 28,8%. Podium zamknęli Czesi (7,7%), których obecność w mieście systematycznie rośnie od kilku lat. Intrygująca jest rosnąca popularność Torunia wśród Japończyków. Ich liczba była porównywalna z turystami ze Szwecji (5,8%). W poprzednim roku Japończycy stanowili już 6,3% zagranicznych gości. Mimo sukcesów Toruń stoi przed wyzwaniami związanymi z infrastrukturą turystyczną. Turyści często wskazują na niedobór miejsc parkingowych w pobliżu starówki oraz zbyt małą liczbę dostępnych toalet. W szczycie sezonu problemem stają się również tłumy odwiedzających, które utrudniają swobodne zwiedzanie. Władze Torunia planują dalszy rozwój infrastruktury turystycznej. Priorytetem jest rozwiązanie problemów związanych z parkowaniem oraz zwiększenie liczby toalet publicznych. Ponadto miasto zamierza kontynuować promocję na rynkach zagranicznych, szczególnie w krajach, z których odnotowuje się wzrost liczby turystów. Co przyciąga turystów do Torunia? Toruńska starówka, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest prawdziwą perłą architektury gotyckiej. Spacerując wąskimi uliczkami, można podziwiać zabytkowe kamienice, monumentalny Ratusz Staromiejski czy ruiny zamku krzyżackiego. Miasto jest nierozerwalnie związane z postacią Mikołaja Kopernika. Wizyta w jego domu-muzeum to obowiązkowy punkt programu dla odwiedzających.​ Nie można nie wspomnieć o słynnych toruńskich piernikach. Żywe Muzeum Piernika oferuje interaktywne warsztaty, podczas których goście mają okazję samodzielnie przygotować wypieki, poznając jednocześnie ich sięgającą średniowiecza historię.​ Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Tak wyglądała kobieta pochowana 400 lat temu z sierpem na szyi. Spektakularna rekonstrukcja
Zmarła w wieku zaledwie 18–20 lat. W XVII wieku pochowano ją z sierpem na szyi na cmentarzu w rejonie dzisiejszego Pnia w woj. kujawsko-pomorskim. Światowej sławy ekspert odtworzył realistyczny wizerunek kobiety.
Spis treści: Tak wyglądała „wampirka” Zosia Dlaczego kobietę pochowano w tak dziwny sposób? Pień – czy czeka nas więcej zagadek? W 2022 r. naukowcy odkryli w Pniu parę grobów, ale jeden zwrócił ich szczególną uwagę. Był to pochówek kobiety. Na jej szyi znajdował się żelazny sierp. Z kolei na palcu lewej stopy zamknięto trójkątną kłódkę. Znalezisko wzbudziło wielkie zainteresowanie w kraju i za granicą. Z tego powodu badacze postanowili odtworzyć jej realistyczny wizerunek. Właśnie zaprezentowali wynik. Tak wyglądała „wampirka” Zosia Do udziału w projekcie zaproszono znanego szwedzkiego rekonstruktora i jednocześnie archeologa, Oscara Nilssona. To on wykonał popiersie zmarłej, która archeolodzy nazywają Zosia. Dlaczego takie imię? Jak wyjaśniła National Geographic Polska Magdalena Zagrodzka z Toruńskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego „Ewolucja”, reprezentująca zespół badaczy, tak ją określił jeden z pracowników zatrudnionych w czasie wykopalisk i takie miano już przylgnęło do zmarłej. Popiersie ukazuje młodą kobietę z jasnymi oczami i ciemnymi blond włosami. Na głowie ma jedwabny czepek – pozostałości po nim znaleźli w czasie wykopalisk archeolodzy. Oznacza to, że mogła pochodzić z zamożnej rodziny. Ciało kobiety ułożono na poduszce w staranny sposób. Eksperci zauważają, że zmarła nie była skazana za rzekome czary – ciała takich osób traktowano w inny sposób. Dlatego interpretacja tego pochówku jest dla badaczy zagadką. Wykonane rekonstrukcji wizerunku zmarłej było wieloetapowe. Pierwszym krokiem w rekonstrukcji były badania antropologiczne szkieletu wykonane przez dr Alicję Drozd-Lipińską z Muzeum we Włocławku. Kolejno przystąpiono do zrobienia tomografii i skanu czaszki zmarłej. Dr Łukasz Czyżewski z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu przygotował pliki 3D, z których wykonano wydruk czaszki w trójwymiarze w skali 1:1. Potem do pracy przystąpił Nilsson. Artysta doklejał do wydruku kołki o różnej długości, które odzwierciedlają grubość ciała w anatomicznych punktach twarzy. Na nie nałożył mięśnie wykonane ze specjalnej gliny. Następnie zamontował gałki oczne i kolejne warstwy imitujące tkanki i skórę, z uwzględnieniem m.in. porów skóry, rysów twarzy oraz blizn po urazach. Ostatnim etapem było zanurzenie „twarzy” w silikonie i osadzenie w nim włosów, rzęs i brwi. Warto przypomnieć, że artysta wykonał wcześniej m.in. rekonstrukcję twarzy Damy z Ampato. Wynik obiegł cały świat. Dlaczego kobietę pochowano w tak dziwny sposób? Z jakiego powodu kobieta miała na szyi sierp i kłódkę na dużym palcu lewej stopy? Badacze sądzą, iż był to rodzaj zabezpieczenia. Jednak nie zmarłej, tylko lokalnych mieszkańców. Przypuszczalnie lokalna społeczność sądziła, że kobieta powstanie z grobu w postaci wampirzycy czy strzygi. – To pierwszy taki przypadek, gdy spotykamy się z podwójnym zabezpieczeniem. W grobie znajdował się zarówno sierp, jak i kłódka. Wprawdzie znane są w Polsce pochówki z kłódkami, ale nigdy nie występowały one wraz z żelaznym sierpem – powiedział tuż po odkryciu National Geographic, archeolog prof. Dariusz Poliński z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W XVII wieku zmarłych chowano na cmentarzach przykościelnych. Nekropola, na której złożono wampirkę była inna, bo z dala od świątyni. Zdaniem badaczy mógł być to cmentarz dla wykluczonych, gdzie chowano takie osoby, o których nie chciano pamiętać albo obawiano się ich nawet po śmierci. Pień – czy czeka nas więcej zagadek? Planowane są dalsze analizy szkieletu. Już teraz wiemy jednak o zmarłej całkiem sporo. Oprócz rekonstrukcji wizerunku eksperci wykryli w jej kościach nowotwór w trzonie mostka. Mógł powodować ból i przyczynić się do powstania deformacji w postaci widocznego na klatce piersiowej guza. Analizy DNA i izotopowe dały też ciekawe wyniki: ma z nich wynikać, że „wampirka” ma pochodzenie skandynawskie. Archeolodzy chcą też kontynuować prace terenowe, czyli wykopaliska, w 2025 roku. Z badań geofizycznych wynika, że grobów może być więcej. Warto przypomnieć, że na tym samym cmentarzu odkryto do tej pory szereg innych nietypowych pochówków. Wśród nich jest grób dziecka pochowanego twarzą do dołu, z „antywampiryczną” trójkątną kłódką umiejscowioną pod stopą. Źródła: Nauka w Polsce, UMK, National Geographic Polska. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Ginące miejsca. Podróż po zrujnowanych zabytkach Pomorza i Kujaw
Polska pełna jest opuszczonych zabytków, które skrywają fascynujące, a często tragiczne historie. Michał Jankowski, historyk z Bydgoszczy, od lat podróżuje po kraju, dokumentując te zapomniane obiekty w ramach projektu „Ginące miejsca”. Przybliżamy dzieje pałacu w Lubrańcu, piramidy w Brodnicy oraz innych unikatowych miejsc – od zamków i młynów, po zrujnowane uzdrowiska. Te miejsca, choć dziś skazane na powolną agonię, wciąż mogą trwać dzięki dokumentacji na kartach książek.
Spis treści: Pałac w Lubrańcu: tragiczne losy generała Słubickiego Pałac w Sartowicach: Antyhitlerowska historia von Schwerina Piramida w Brodnicy: pamiątka po doktorze Dittmerze „Polska Chorwacja”: historia zatopionego kamieniołomu Młyny i wiatraki: zapomniana skarbnica polskiej historii Łazienki nr 3 w Ciechocinku: od symbolu uzdrowiska po ruinę Opuszczone szkoły i kościoły: świadkowie dawnej świetności Zabytki architektury kolejowej: znikające skarby polskich torów Turystyka urbeksowa: rośnie zainteresowanie zapomnianymi miejscami Historyk Michał Jankowski od lat realizuje projekt „Ginące miejsca”, którego celem jest dokumentacja zrujnowanych i zapomnianych obiektów w Polsce. Podróżując po kraju, fotografuje, bada i opisuje pałace, zamki, młyny, kościoły oraz inne zabytki, które dziś są skazane na zapomnienie. Jak sam mówi: „Większość z tych miejsc nie doczeka renowacji. Jedynie udokumentowanie ich na kartach książek może być szansą na ich dalsze trwanie”. Projekt Michała Jankowskiego to nie tylko próba ocalenia historii, ale również wezwanie do refleksji nad tym, jak wiele dziedzictwa materialnego tracimy na co dzień. Oto 8 najciekawszych miejsc, które historyk próbuje ocalić od zapomnienia. Pałac w Lubrańcu: tragiczne losy generała Słubickiego Pałac w Lubrańcu to jedno z najciekawszych miejsc objętych dokumentacją Michała Jankowskiego. Jego historia sięga czasów, gdy budynek należał do generała Augustyna Słubickiego – oficera armii napoleońskiej, który miał znaczący wpływ na polską politykę. Sam pałac został zaprojektowany przez słynnego architekta Hilarego Szpilowskiego, co podkreśla jego znaczenie architektoniczne. Generał Słubicki, znany ze swojej odważnej kariery, zginął tragicznie w murach swojej rezydencji, co nadaje temu miejscu jeszcze większej tajemniczości. Jak wspomina Michał Jankowski w swoim projekcie, pałac ten od lat niszczeje, stając się kolejnym świadkiem dawnej świetności polskich rezydencji. Pałac w Sartowicach: antyhitlerowska historia von Schwerina Innym przykładem zapomnianego zabytku jest pałac w Sartowicach, niegdyś należący do Ulricha Wilhelma Grafa Schwerin von Schwanenfeld, słynnego uczestnika antyhitlerowskiego ruchu oporu. Von Schwerin zaangażował się w nieudany zamach na Adolfa Hitlera, co zakończyło się jego aresztowaniem i egzekucją. Pałac, w którym mieszkał, nie tylko przypomina o jego heroicznych czynach, ale również o tragedii, która naznaczyła historię tego miejsca. – Opuszczony pałac w Sartowicach nie tylko przypomina o minionych czasach, ale staje się ważnym punktem w dokumentacji antyhitlerowskiego oporu w Polsce – zauważa zauważa Michał Jankowski i dodaje – Niestety, pałac jest dziś w ruinie, a jego dalszy los wydaje się niepewny. Piramida w Brodnicy: pamiątka po doktorze Dittmerze Brodnicka piramida to wyjątkowy zabytek na mapie Polski, który wzbudza ogromne zainteresowanie badaczy. Obiekt, który ma identyczne proporcje jak egipska piramida Mykerinosa, został wzniesiony na cześć doktora Leopolda Dittmera, zasłużonego lekarza, który zginął, pomagając podczas epidemii cholery w Brodnicy. Postać doktora była inspiracją do napisania powieści „Biała dama” przez Bertę von Goltz, co dodaje tej historii literackiego wymiaru. Piramida to nie tylko wyjątkowy przykład zabytku funeraryjnego, ale również świadectwo dawnej architektury i sztuki, które dziś, niestety, znikają. W ramach projektu „Ginące miejsca”, Michał Jankowski stara się dokumentować takie obiekty, by nie zostały zapomniane. „Polska Chorwacja”: historia zatopionego kamieniołomu Nazwa „Polska Chorwacja” odnosi się do malowniczego jeziora w Piechcinie, otoczonego skałami, które skrywa tragiczną historię zatopionego kamieniołomu. To miejsce jest dzisiaj turystyczną perełką regionu, jednak jego przeszłość jest mało znana. Pod wodą spoczywają pozostałości dawnego kamieniołomu, w którym wielu robotników – więźniów z obozu pracy – zginęło. Michał Jankowski, który niejednokrotnie odwiedzał to miejsce, zaznacza, że „to jeden z tych obiektów, które z pozoru wyglądają na zwykłe jezioro, ale skrywają mroczną i tragiczną historię”. Młyny i wiatraki: zapomniana skarbnica polskiej historii Młyny i wiatraki, niegdyś powszechne w polskim krajobrazie, dziś niemal zniknęły. W ramach projektu „Ginące miejsca” są dokumentowane obiekty, które symbolizują dawną wiejską kulturę oraz specyficzną więź człowieka z naturą. Każdy z tych młynów ma swoją unikatową historię – od lokalnych legend, po zmagania właścicieli w czasach zaborów i wojen. Łazienki nr 3 w Ciechocinku: od symbolu uzdrowiska po ruinę Łazienki nr 3 w Ciechocinku to obiekt, który przez lata był symbolem tego popularnego uzdrowiska. Widniał na pocztówkach, a odwiedzający go celebryci międzywojnia nadawali mu status miejsca kultowego. Dziś, niestety, łazienki są w ruinie, a ich przyszłość nie wygląda optymistycznie. W ramach projektu „Ginące miejsca” dokumentuje się ostatnie chwile tych budynków, zanim całkowicie znikną z krajobrazu. Opuszczone szkoły i kościoły: świadkowie dawnej świetności W Polsce znajduje się wiele opuszczonych szkół i kościołów, które niegdyś były miejscami spotkań lokalnych społeczności. Dziś są one tylko pustymi budynkami, które powoli popadają w ruinę. Michał Jankowski stara się przywrócić pamięć o tych miejscach, które kiedyś tętniły życiem. Każdy kościół i szkoła to osobna historia – często związana z lokalnymi bohaterami, artystami czy świętymi. Zabytki architektury kolejowej: znikające skarby polskich torów Polskie koleje to również skarbnica zapomnianych zabytków, od nieczynnych stacji po zrujnowane parowozownie. Kolej, choć wciąż modernizowana, nie przywiązuje dostatecznej wagi do swojej historii. Ich dokumentacja odbywa się teraz, w ostatniej chwili zanim zostaną ostatecznie zniszczone przez czas i modernizację. Turystyka urbeksowa: rośnie zainteresowanie zapomnianymi miejscami Zainteresowanie odwiedzaniem opuszczonych miejsc, czyli turystyka urbeksowa, staje się coraz bardziej popularne w Polsce. Wiele grup i stron internetowych poświęconych jest eksploracji takich miejsc. Michał Jankowski zauważa, że „turystyka urbeksowa niesie ze sobą niezwykły potencjał na oryginalną promocję dziedzictwa kulturowego, które wciąż czeka na odkrycie”. Dzięki projektowi „Ginące miejsca”, nie tylko dokumentuje te obiekty, ale również zachęca innych do ich odkrywania. Źródła: Projekt „Ginące miejsca” Michała Jankowskiego, National Geographic Polska
Zamek w Golubiu-Dobrzyniu zbudowali Krzyżacy. Mieszkała tu najmądrzejsza kobieta w Polsce
Po tej twierdzy krążą cienie Krzyżaków i królewny-poliglotki. Zamek w Golubiu-Dobrzyniu to miejsce o bogatej historii i ciekawej architekturze.
W tym artykule: Zamek w Golubiu-Dobrzyniu Końskie schody i kaplica Wnuczka królowej Bony Czerń żeliwnej kolubryny połyskuje w promieniach letniego, prażącego słońca. To właśnie ją napychał prochem Kmicic w ekranizacji „Potopu” Hoffmana, wypowiadając słynne słowa: „Naści, piesku, kiełbasy”. Za działem rozciągają się hektary soczystej, intensywnie zielonej murawy. Z niej zaś wyrasta ceglany zamek na planie kwadratu, zdobiony biało tynkowaną attyką i wieżyczkami inkorporowanymi w jego cztery narożniki. Regularność formy „rozbija” osobliwość w postaci jakby dolepionej do prawego boku okrągłej baszty. Też z cegły, połączonej z kolei z „wychodzącym” z murów zamku otynkowanym na biało domeczkiem. To pozostałość dworu wnuczki królowej Bony, Anny Wazówny. Pomieszkiwała na golubskim zamku zbudowanym wcześniej (przełom XIII i XIV w.) przez Krzyżaków. Dziś to jeden z najciekawszych zamków w Kujawsko-Pomorskiem. Zamek w Golubiu-Dobrzyniu Przechodzę przez stosunkowo małą bramę zamku. Znajduję się na dziedzińcu wyłożonym kocimi łbami. Piętro budynku oplatają ukwiecone krużganki, z których zwisają kolorowe proporczyki. Przypominają, że co roku w golubskim zamku odbywają się turnieje rycerskie. Przybywają na nie bractwa z innych krajów Europy, a nawet z Kanady. Zawsze uczestniczy w nich stacjonująca na miejscu Chorągiew Husarska Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Wakacje z duchami Z gęstego cienia wychynęła zakapturzona postać. Błysnął sztylet uniesiony do ciosu. Od zamkowych murów odbił się zdławiony kobiecy krzyk, przeniknął przez okna komnat, potoczył się e... Gęsimi szyjami, jak zwano ongiś zasklepione zejścia, zstępuję do przepastnych piwnic. Chłodem wieje od surowych ceglanych murów, kamiennych posadzek i sklepień krzyżowo-żebrowych niezmienionych od czasów Krzyżaków, którzy mieli tu spiżarnie. Zaglądam też do lochu głodowego. Ten – wbrew przerażającej nazwie – zaopatrzony w latrynę i wentylację służył do przetrzymywania jeńców wymienianych potem z rodzinami za okup. Na parterze dreszcze wywołuje izba tortur z hakami w stropach. Końskie schody i kaplica Następnie wchodzę na piętro po końskich schodach. Był w nie wyposażony niejeden średniowieczny zamek. Wjeżdżali tędy na piętro rycerze w pełnej zbroi, bo była tak ciężka, że zdejmowała ją z nich służba. I to przy pomocy specjalnych łańcuchów podwieszanych u sufitów. Tyle, że golubskie schody są wąskie i drewniane. Zbudowano je później, gdy zbroje były już lżejsze, a panowie raczej chcieli się popisać przed damami fantazją. Przyglądam się wnękom w murze, kiedyś wąskim celom pokutniczym przy kaplicy. Skazani mogli w drodze „łaski” oglądać ołtarz przez specjalny otwór. Kaplica to jedyna na piętrze oryginalna sala z krzyżackich czasów. Pozostałe, jak refektarz z kolekcją kopii dawnej broni przykryty belkowym stropem czy dormitorium z wystawą archeologiczną prezentującą artefakty sprzed tysiąca lat, wydobyte z wczesnośredniowiecznego grodziska w miejscowości Kałdus pod Chełmnem, zostały przerobione, kiedy zamek w Golubiu-Dobrzyniu był już w polskich rękach. Wnuczka królowej Bony Z krużganku zmierzam do komnaty z portretem kobiety w bogatych sukniach. To Anna Wazówna, siostra Zygmunta III Wazy. Przyjechała z nim do Polski, gdy został królem kraju nad Wisłą. Urody po słynnej babce, Bonie Sforzy, nie odziedziczyła. Szpeciła ją narośl na czole, a figurę deformowała skolioza. Według Hermana Lindqvista, autora arcyciekawej pozycji „Wazowie – historia burzliwa i brutalna”, królewna była „najmądrzejszą kobietą w Polsce”. Znała pięć języków, interesowała się naukami przyrodniczymi i teologią. Książka nie potwierdza obiegowej opinii, że to Annie zawdzięcza dawna warownia krzyżacka renesansowy kształt. W istocie królewna dokończyła modernizację rozpoczętą przez pomorski ród szlachecki Kostków, który przez sto lat zarządzał m.in. Golubiem. Jeden z nich, Jan Kostka, był nawet dwukrotnie kandydatem na króla Polski. Natomiast Anna założyła tu ogrody, w których uprawiała zioła. Portret Anny zakrywa jedno z wielu tajemnych przejść poprowadzonych w murach zamku w Golubiu-Dobrzyniu, który zdewastowali nie tylko zaborcy, ale i huragany. Był w kolejnych wiekach lazaretem, częściowo oborą, wreszcie ośrodkiem szkoleniowym Hitlerjugend. Odrestaurowany – wymaga może bogatszego wystroju – „przemawia” do mojej wyobraźni. Źródło: archiwum NG.
Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju
Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach toczyła się do samego końca.
W tym artykule: Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Plebiscyt Cuda Polski 2024 zakończony. O miano „nowego cudu”, tak jak w roku minionym, ubiegało 48 niezwykłych, czasem zupełnie nieznanych miejsc z całego kraju. W ich poszukiwaniu pomogły nam regionalne organizacje turystyczne, lokalni przewodnicy, a także sami mieszkańcy. Decydujący głos należał jednak do was, czytelników magazynu „National Geographic Traveler”. I ponownie nie zawiedliście. W tegorocznej edycji plebiscytu oddano łącznie rekordowe 258 tys. głosów. To najlepszy dowód na to, że wciąż uwielbiacie odkrywać nowe miejsca na turystycznej mapie Polski, co bardzo nas cieszy. – Nie mamy wątpliwości, że „Cuda Polski" to największy w naszym kraju plebiscyt, którego celem jest promowanie wciąż niedocenionych miejsc w naszym kraju. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział jeszcze więcej osób niż rok temu. Walka była wyrównana do samego końca, a każdy z ponad 250 tys. głosów oddanych na nominowane miejsca mógł zaważyć o zwycięstwie – przyznaje Łukasz Załuski, redaktor naczelny „National Geographic Polska". I dodaje: – Warto podkreślić, że mimo iż tytuł nowych „Cudów Polski" trafi tylko do 16 miejsc, każda z nominowanych destynacji jest warta odwiedzenia. Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024. Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. – Wielkie gratulacje dla wszystkich tegorocznych zwycięzców. Kolejny raz nasi czytelnicy wybrali 16 nowych „Cudów Polski", oddając na nie rekordową liczbę głosów. To pokazuje, jak bardzo chcemy promować i odkrywać nasz kraj. I jak bardzo jest on zróżnicowany. Na liście znalazły się bowiem miejsca naturalne, takie jak Bory Tucholskie, także te z wielką historią, jak Zamek w Łańcucie czy Twierdza Srebrna Góra, ale nie brakuje też miast, jak Pyzdry czy Lidzbark Warmiński, które z pewnością warto odwiedzić. Mam nadzieję, że „Cuda Polski 2024” staną się wyjątkowym, zaskakującym szlakiem podróżniczym – podkreśla Michał Cessanis, redaktor prowadzący „National Geographic Traveler” i ambasador plebiscytu. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Twierdza Srebrna Góra (Dolnośląskie) Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Twierdza Srebrna Góra / fot. mat. prasowy Pałace w Ostromecku (Kujawsko-Pomorskie) Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze Bydgoszczan. Pałac Stary w Ostromecku / fot. mat. prasowy Chełmskie Podziemia Kredowe (Lubelskie) Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Chełmskie Podziemia Kredowe / fot. mat. prasowy Park Dworski w Iłowej (Lubuskie) Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie. Stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Widok na park z pałacem / fot. mat. prasowy Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej (Łódzkie) Posiada jedną z najbogatszych w świecie kolekcji współczesnej tkaniny artystycznej. Od 1972 r. cyklicznie organizuje prestiżową imprezę wystawienniczą Międzynarodowe Triennale. Muzeum multimedialne oferuje zwiedzającym możliwość wirtualnego obcowania z wybranymi eksponatami, zapoznania się z historią przemysłu włókienniczego, Białej Fabryki oraz rodziny Geyerów, która kryje wiele sekretów. Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej / fot. P. Wacławiak Zamek w Muszynie (Małopolskie) Okazałe ruiny średniowiecznego zamku przyciągają nie tylko amatorów historii. W malowniczej scenerii Beskidu Sądeckiego rozciągają się sensoryczne ogrody zmysłów. Pomimo niezwykle atrakcyjnego położenia, miejsce to zostało zaprojektowane w taki sposób, żeby mogło zapewniać niezwykle intensywne bodźce pozawzrokowe. To idealna propozycja dla osób szukających relaksu i odprężenia. Lot nad Muszyną / fot. Konrad Rogoziński / archiwum MOT Wzgórze Tumskie w Płocku (Mazowieckie) Tu zaczęła się historia miasta w X w., gdy Mieszko I wzniósł na wysokim wzgórzu nad Wisłą gród obronny. To właśnie od tego miejsca najlepiej zacząć spacer po Płocku. Centralną część Wzgórza Tumskiego zajmuje Stary Rynek z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz z ratuszem. Wzgórze Tumskie w Płocku / fot. UM Płock Fabryka Robotów w Mosznej (Opolskie) To dzieło jednego, niezwykle zdolnego człowieka, fana filmów science-fiction i fantasy – pana Sebastiana Kucharskiego. W muzeum można podziwiać zbudowane przez niego roboty. Przede wszystkim postaci z filmów sci-fi, z których największe dochodzą do 3,5 m wysokości i ważą niemal tonę. Fabryka Robotów w Mosznej / fot. mat. prasowy Zamek w Łańcucie (Podkarpackie) Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Zamek w Łańcucie / fot. mat. prasowy Prawosławny skit w Odrynkach (Podlaskie) Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa. Można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach / fot. Maciej Nowakowski Bory Tucholskie (Pomorskie) Bory Tucholskie to nazwa parku narodowego oraz popularnego wśród turystów regionu. Są jednym z największych kompleksów borów sosnowych na terenie naszego kraju, nazywanym często zielonymi płucami. Przyciągają nie tylko walorami przyrodniczymi, ale również unikatową mieszanką kultur – Borowiaków Tucholskich, Kaszubów i Kociewiaków. Bory Tucholskie / fot. mat. prasowy Bielsko-Biała (Śląskie) Nazywana „miastem splotów” Bielsko-Biała to kreatywna przestrzeń spotkań ludzi i pomysłów. W unikatowym wielobarwnym wzorze pojawiają się dwa dominujące motywy: przepleciona krętą nicią rzeki Białej historia dwóch kiedyś odrębnych miast. Ciągły ruch interferuje ze spokojem niezmiennie trwającej górskiej przyrody. „Najfajniejsze miasto w Polsce” – tak Bielsko-Białą określił Filip Springer, renomowany polski pisarz specjalizujący się w tematyce miejskiej. Bielsko-Biała / fot. Łukasz Kałwa Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (Świętokrzyskie) Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Wiślica z lotu ptaka / fot. mat. prasowy Lidzbark Warmiński (Warmińsko-Mazurskie) Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Lidzbark Warmiński / fot. Adobe Stock Pyzdry (Wielkopolskie) Urokliwe małe miasteczko, które rozłożyło się na wysokim brzegu Warty. Niech was jednak nie zwiedzie jego kameralność, bo jest tu naprawdę sporo do zobaczenia i zrobienia. Pyzdry to wielka historia w małym mieście. Swego czasu było jednym z najważniejszych w Wielkopolsce. Zapisało się też na kartach historii w czasach zaborów, kiedy stało się najdalej wysuniętym na zachód miastem pod władzą rosyjskich carów. Darłowo (Zachodniopomorskie) Darłowo to urocze miasteczko nad Bałtykiem. Znane głównie z pięknych plaż i malowniczych widoków, przyciąga turystów z całego kraju i zagranicy. W centrum miasta znajduje się średniowieczny Zamek Książąt Pomorskich. To tu urodził się Eryk Pomorski, jedyny król Danii, Szwecji i Norwegii z pomorskiej dynastii Gryfitów. Darłowo oferuje również liczne możliwości aktywnego wypoczynku, takie jak sporty wodne czy piesze wycieczki po okolicznych lasach i parkach. Darłowo / fot. Shuttertock Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy za udział w konkursie, a laureatom gratulujemy! Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl.
Na Kujawach archeolodzy zbadali jezioro, na którym Celtowie odprawiali rytuały. „Odkrycie jest rewolucyjne”
Miecz, sierpy, pochwy i pasy mieczowe – takie przedmioty złożyli w ofierze w III wieku p.n.e. Celtowie na dnie jeziora na Kujawach. Jest to pierwsze rytualne jeziorne stanowisko tego ludu z ziem polskich.
W tym artykule: Zagadkowe kujawskie jezioro pełne skarbów Co archeolodzy znaleźli na dnie jeziora? Celtowie w północnej Polsce Celtowie zamieszkiwali tereny obecnej Polski od ok. 400 do ok. 120 r. p.n.e. Początkowo zasiedlali jednak tylko południe naszego kraju. Około dekadę temu udowodniono, że Celtowie żyli również na Kujawach, ale dopiero od I wieku p.n.e. – To pierwsze rytualne stanowisko jeziorne Celtów na ziemiach dzisiejszej Polski. Odkrycie jest rewolucyjne również dlatego, że nikt nie spodziewał się Celtów tak daleko na północy już w III wieku p.n.e., bo tak datowane są znaleziska – mówi dziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i kierownik Pracowni Archeologii Podwodnej, prof. Bartosz Kontny cytowany na stronie swojej uczelni. Zagadkowe kujawskie jezioro pełne skarbów W kwietniu 2024 r. archeolodzy podwodni z Wydziału Archeologii UW przeprowadzili rozpoznanie jednego z jezior na Kujawach. W obawie przed rabusiami nie ujawniają precyzyjnej lokalizacji. Naukowcy nie pojawili się tam przypadkowo. W zbiorach bydgoskiego Muzeum Wojsk Lądowych dostrzegli zabytek – miecz, który zwrócił ich uwagę. Był tam przekazany wiele lat temu. Dzięki znalazcy oraz pracownikom muzeum udało się wskazać obszar jeziora, w którym go odkryto. Do tej pory z wody wydobyto kilkanaście przedmiotów wykonanych przez celtyckich kowali – poinformował o tym prof. Bartosz Kontny w Wydziału Archeologii UW na portalu KDP CMAS. – Celtowie byli ludem indoeuropejskim, znanym ze swojej waleczności. Niemal wszyscy słyszeli o przygodach Gala Asterixa (Galowie to inne określenie Celtów), ale niewielu wie, że społeczność ta zamieszkiwała również ziemie dzisiejszej Polski – zaznaczył naukowiec. Co archeolodzy znaleźli na dnie jeziora? Archeolodzy przeprowadzili prospekcję podwodną. Pierwszym zabytkiem, na jaki trafili, był sierp, które przywodzi na myśl narzędzie komiksowego druida Panoramiksa. Jego forma nie była jednak zbyt charakterystyczna. Równie dobrze mógł pochodzić z okresu średniowiecza. Archeolodzy szukali dalej. – Kolejne odkrycia okazały się przełomowe – relacjonuje prof. Kontny. To, co na pierwszy rzut oka wyglądało jak blachy i druty, okazało się być fragmentami żelaznych pochew mieczy. Fragmenty drutu były pozostałościami po pasach łańcuchowych, na których Celtowie zawieszali pochwy mieczy. – A zatem sensacja! Mamy do czynienia nie z przypadkową zgubą, ale celowo wrzucanymi do wody mieczami, pochwami i pasami mieczowymi. Sierpy – natrafiliśmy na kolejny egzemplarz – wpisują się w zestaw znalezisk, które Celtowie składali w ofierze – zauważa archeolog. I dodaje: – Jest to pierwsze rytualne stanowisko tego rodzaju z ziem polskich, a wszystkie znane z obszaru Celtyki policzyć można na palcach dwu rąk. Takie rytuały odbywały się w trudnodostępnych miejscach – rzekach, bagnach, rozpadlinach skalnych. Cel: ofiarowanie przedmiotów bóstwom. W takim „zestawie” była broń, narzędzia kowalskie, ciesielskie i kuchenne. Nadal jest zagadką, skąd taki wybór. Prof. Kontny uważa, że być może chodziło o związek przedmiotów z rzemiosłem, bo wojownicy-kowale celtyccy byli bardzo poważani w swoich społecznościach. Celtowie czasem wyginali przedmioty podczas rytuałów. Jak było w przypadku tych z kujawskiego jeziora? Niektóre były połamane, ale nie jest jasne, czy stało się to w sposób zamierzony – przekazał National Geographic Polska prof. Kontny. Najstarsza kostka do gry odkryta w Polsce. Do zabawy używali jej Celtowie Ponad dwa tysiące lat ma kostka do gry odkryta przez archeologów w Samborowicach w woj. śląskim. Używali jej Celtowie. To najstarszy taki przedmiot z terenu Polski. Znajdował się wewnątrz c... Celtowie w północnej Polsce To odkrycie jest ważne też z innego powodu. Naukowcy nie spodziewali się napotkać na ślady po Celtach tak daleko na północ już w III wieku p.n.e., bo z tego okresu pochodzą wydobyte przedmioty. W tym okresie znane są ich osady ze Śląska. – Czyżby w swoich wyprawach odkrywczych lub łupieskich zapuszczali się aż na Kujawy? Jest po co: są tu niezwykle żyzne ziemie, solanki (sól była niezwykle cenną przyprawą, ale przede wszystkim konserwantem). A i do źródeł bursztynu było już względnie niedaleko – zauważa prof. Kontny. Trochę później uruchomiono szlak bursztynowy wiodący przez Kujawy nad Bałtyk. Obsługiwali go właśnie Celtowie. Dowodzi tego na przykład ogromny skład bursztynu z celtyckiego oppidum (umocnionej osady) w Starém Hradisku na Morawach w Czechach. Archeolodzy liczą, że wyjaśnieniu zagadki pomogą dalsze odkrycia. „Do poszerzenia wiedzy przyczynić się mogą Ci z Was, którzy – nurkując w kujawskich jeziorach – natrafili bądź natrafią na podobną broń albo wiedzą coś o analogicznych znaleziskach. Powinny one zostać zgłoszone do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ale w tym już pomożemy”– zachęca prof. Kontny. Naukowiec przekazał National Geographic Polska, że powróci do badań jeziora na jesieni z jeszcze lepszym sprzętem, w tym zaawansowanym technicznie wykrywaczem metalu. Nie można wykluczyć, że wotywnych depozytów jest w tym zbiorniku wodnym więcej. Źródła: CMAS, UW. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bory Tucholskie są jednym z największych lasów w Polsce. Kryją w sobie wiele tajemnic
Spacery sosnowymi duktami, spływy rzekami, wędrówki między śladami przeszłości. Bory Tucholskie to wspaniałe miejsce i na wakacje, i na krótki wypad.
W tym artykule: Kto zbudował kamienne kręgi? Do czego służyły megalityczne konstrukcje? Bory Tucholskie to drugi co do wielkości las w Polsce Spływ kajakowy Brdą Pomorski akwedukt w Fojutowie Pszczelarstwo w Borach Tucholskich Bory Tucholskie – informacje praktyczne Dojazd Wciąż mamy więcej pytań niż odpowiedzi – mówi Józef Daniłko, licencjonowany przewodnik po Borach Tucholskich. Jesteśmy na stanowisku archeologicznym w Odrach na Pomorzu. Przewodnik prowadzi mnie wąską ścieżką pomiędzy sosnami, by pokazać dzieło stworzone blisko 2 tys. lat temu. Kamienny krąg, będący drugim co do wielkości i najstarszym po Stonehenge skupiskiem głazów w Europie. W przeciwieństwie do angielskiego odpowiednika, ten w Odrach jest wolny od tłumów i wycieczek. W pachnącym żywicą lesie jesteśmy niemal sami. Tysiące lat temu ktoś ułożył z solidnych głazów 12 okręgów (dwa z nich zachowały się do dziś tylko fragmentarycznie). Usypał 20 kurhanów, złożył do ziemi kilkaset ciał zmarłych. Megalityczna budowla nie jest aż tak spektakularna jak Stonehenge. Najwyższe kamienie sięgają jednak ponad 70 cm wysokości. Kto zbudował kamienne kręgi? Budowniczymi prawdopodobnie byli Goci. To lud ze Skandynawii, który przybył na dzisiejsze polskie ziemie jeszcze za czasów, gdy Europą rządzili Rzymianie – mówi Daniłko. – Urządzili tu cmentarz, ale to miejsce musiało mieć znacznie więcej funkcji. Na potrzeby nekropolii nikt nie budowałby tak daleko przemyślanej konstrukcji – zauważa. Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny Warmia i Mazury to rejon, gdzie znajdziemy pamiątki po wielkich majątkach pruskiej arystokracji. Jedną z nich jest niezwykła nekropolia w Markowie, przypominająca kamienny krąg. Na grobach s.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/354b8a77226338e5d95763b71bc52a542b100df2-4dd58dc.jpg" width="938" height="292" alt="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> Ustawienie kamieni nie jest przypadkowe. Niektóre wyznaczają punkt wschodu oraz zachodu słońca podczas letniego i zimowego przesilenia. Lud, który je wzniósł, dysponował sporą wiedzą astronomiczną i matematyczną. Po co jednak postawiono kręgi? Do czego służyły megalityczne konstrukcje? – Nie wiemy – przyznaje Daniłko. – Być może odprawiano tu jakieś ceremonie kultowe. A może miejsce było też punktem spotkań starszyzny plemiennej lub pełniło rolę starogreckiej agory. Wiele wskazuje też na to, że kamienie służyły za kalendarz solarny. Próbuję sobie wyobrazić tamte czasy, grupki odzianych w skóry ludzi, którzy w lesie rozpalają ogniska, a płomienie rzucają w mroku cienie na głazy i twarze uczestników obrzędów. Czy czuli się tu bezpiecznie? Czy mieszkali w pobliżu i przychodzili tu niemal każdego dnia? Czy tylko pielgrzymowali do tego punktu dwa razy w roku, by patrzeć, jak słońce wschodzi dokładnie na linii wyznaczanej przez największe głazy? – To nie koniec tajemnic – mówi przewodnik. Pochyla się przy jednym z kamieni i wskazuje na chropowate sztywne mikroporosty na powierzchni. – Część z tych mchów to gatunki wysokogórskie. Nie występują na nizinach. Dlaczego więc tu rosną? Biolodzy nie potrafią na to pytanie odpowiedzieć. Bory Tucholskie to drugi co do wielkości las w Polsce Goci nie byli tu ludem osiadłym. Zamiast zajmować się rolnictwem, przemieszczali się, korzystając z tego, co daje las. Echa tamtych czasów w Borach Tucholskich wciąż wybrzmiewają. Rolnictwo oczywiście dziś tu istnieje, ale daleko mu do wielkopowierzchniowych areałów znanych chociażby z Wielkopolski czy Mazowsza. Ogromne połacie drzew zachowały się tu zresztą w dużej mierze właśnie dzięki mizernym rolniczo ziemiom. Nie opłacało się karczować lasów pod uprawy, które i tak nie przyniosłyby dużych plonów. Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu Za najstarszy park narodowy w Polsce trzeba uznać Pieniński Park Narodowy. Na drugim miejscu jest Białowieski Park Narodowy. Oba powstały przy udziale prof. Władysława Szafera. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najstarszy-park-narodowy-w-polsce-ma-92-lata-powstal-dzieki-niezwyklemu-uczonemu-fot-jerzy-opiola-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-migrated-0edb809.jpg" width="938" height="570" alt="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" title="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" /> Dziś te rozciągające się w dorzeczu Brdy i Wdy sosnowe lasy, częściowo włączone w obszar Parku Narodowego Bory Tucholskie, zajmują ponad 320 tys. ha. Są drugim pod względem wielkości – po Puszczy Białowieskiej – obszarem leśnym w Polsce. – Do dziś nazywamy sami siebie Borusami, ludźmi z borów – mówi Daniłko. – Las wciąż jest dla nas środowiskiem naturalnym. Spływ kajakowy Brdą Brda stanowi kręgosłup tej ziemi. Wije się przez lasy i pastwiska, będąc drugą po Wdzie najdłuższą rzeką regionu, i w górnym odcinku jest dość wymagająca. Przychodzi mi się o tym przekonać, gdy wsiadam do kajaka i przez następne godziny całą uwagę muszę skupiać na lawirowaniu pomiędzy głazami na dnie, zatopionymi konarami. Kilka razy toruję sobie drogę siekierką, którą poradził mi wziąć ze sobą właściciel wypożyczalni kajaków. Wycinam nią prześwity pomiędzy gałęziami i pniami drzew, które zwaliły się do wody. Po dopłynięciu do Nowej Brdy rzeka odmienia się jednak jak za zaklęciem. Staje się leniwą strugą, pozwalając mi odłożyć wiosło i zatopić w lenistwie. Kajakarzy czeka jeszcze zapora w Mylofie wymagająca przeniesienia sprzętu na odcinku ok. 200 m. Można skorzystać z wypożyczanych na miejscu wózków. Później trzeba podjąć decyzję, czy trzymać się głównego nurtu rzeki, czy odbić ku Wielkiemu Kanałowi Brdy, XIX-wiecznej budowli hydrotechnicznej. Pomorski akwedukt w Fojutowie Ja jednak postanawiam się przyjrzeć innemu zabytkowi inżynierii. Porzucam kajak, by pojechać do wsi Fojutowo. To w niej stoi najdłuższy w Polsce, mający 75 m akwedukt zbudowany w latach 1841–1848. Gdy podchodzę pod ceglaną ścianę konstrukcji, orientuję się, że budowla jest w rzeczywistości wodnym skrzyżowaniem. Inżynierowie kanału wykopanego, by spławiać drewno i nawadniać pola zorientowali się, że na trasie przekopu biegnie potok Czerska Struga. Stworzyli więc zadziwiający projekt – dwupoziomowy akwedukt odseparowujący od siebie obie drogi wodne. Kanał został poprowadzony górnym poziomem. Czerską Strugę puszczono prostopadle do niego, poniżej, przez ceglany tunel. Obok cieku wodnego idzie w nim wąska kładka. Kiedy na nią wchodzę, mam świadomość, że 9 m nade mną – taka jest bowiem różnica poziomów luster wód obu cieków – toczy się Kanał Brdy. To z pewnością jeden z ciekawszych zabytków hydroinżynieryjnych w Polsce. Pszczelarstwo w Borach Tucholskich Wędrówkę kończę w miejscu, które czerpie garściami z lokalnych tradycji. We wsi Wielki Mędromierz, będącej tutejszym centrum pszczelarstwa. Borusi od wieków zakładali w lasach barcie i wiele osób robi to do dziś. Pozostali trzymają ule w przydomowych ogrodach, a wiele z nich jest wykonywana samodzielnie ze słomy i drewna oraz malowana na żywe kolory. Co warto zobaczyć w województwie kujawsko-pomorskim? Podpowiadamy Wymieniając atrakcje kujawsko-pomorskie, większość osób wskazuje na największe miasta tego województwa. O ile w Toruniu i Bydgoszczy jest wiele ciekawych miejsc do zwiedzenia, to nie można ... W sąsiedniej wsi Łyskowo w świat pszczół można się zresztą zanurzyć niemal dosłownie. Sołtys Marek Kilichowski urządził tu apiinhalator. Czyli pomieszczenie, w którym da się oddychać powietrzem z ula. Badania dowodzą, że w domach pszczół panuje mikroklimat o właściwościach bakterio- i grzybobójczych. Przebywanie w nim dobrze robi na problemy m.in. z drogami oddechowymi. Drewniany domek ma wydzielone dwie izby. W jednej urządzono miejsca do siedzenia, druga przeznaczona jest dla pszczół. Dla bezpieczeństwa gości pomieszczenia oddzielone są siatką. Jest ciepło, dość wilgotno, a powietrze wypełnia ledwo słyszalny, ale stały szum owadzich skrzydełek. Rozsiadam się wygodnie, biorę kila głębokich oddechów i po chwili zaczynam się czuć, jakbym był jednym z rezydentów wielkiego ula. I ze zdziwieniem odkrywam, że całkiem mi tu dobrze. Bory Tucholskie – informacje praktyczne Bory Tucholskie leżą w dorzeczu Brdy i Wdy, Równiny Tucholskiej i Równiny Charzykowskiej. Zajmują teren ponad 300 tys. ha. Ciekawe miejsca Rezerwat Przyrody Kamienne Kręgi w Odrach. Na jego terenie jest 12 różnej wielkości kręgów i 30 kurhanów. W Borach Tucholskich spotkacie żurawie. Na Jeziorze Ostrowitem od wielu lat te ptaki zbierają siły przed jesienną wędrówką. Struga Siedmiu Jezior w Parku Narodowym Bory Tucholskie to unikatowe zjawisko hydrologiczne. Niewielka rzeka łączy siedem jezior rynnowych. Swój początek bierze z jeziora Ostrowitego, a wpada do Jeziora Charzykowskiego. We wsi Klaniny położonej na skraju Borów Tucholskich, niedaleko rzeki Wda, można zobaczyć piękne drewniane chaty. Niektóre domy są do wynajęcia. Dojazd Za punkty wypadowe do Borów Tucholskich uchodzą Chojnice czy Tuchola. Najłatwiej dotrzeć do nich samochodem. Można też pojechać pociągiem do Gdańska i stamtąd pociągiem PolRegio do Chojnic. Noclegi Villa Otton leży nad samym brzegiem Jeziora Charzykowskiego. Pokoje w hotelu Evita w Tleniu to dobra propozycja dla tych, którzy po spacerze po lasach chcą się pomoczyć w basenie lub skorzystać ze spa. Wstęp do parku narodowego Wstęp na teren Parku Narodowego Bory Tucholskie jest płatny. Cena biletu wynosi 6 zł. Można go kupić m.in. w punkcie informacji turystycznej oraz w siedzibie dyrekcji parku w Charzykowach. Dużo wygodniej jednak będzie dokonać opłaty na konto bankowe parku, wpisując w temacie przelewu „opłata za wstęp”. Dowód wpłaty traktowany jest jak bilet. Numer konta bankowego znajdziesz na pnbt.gov.pl. Kajaki Będąc w Borach, warto się wybrać na spływ kajakowy Brdą, zwaną królową borowiackich rzek. Dobra wypożyczalnia kajaków działa w Swornegaciach. Źródło: archiwum NG.
Cuda Polski 2024. Perły Dolnego Śląska i Kujawsko-Pomorskiego, które powalczą o wygraną
Wystartował plebiscyt Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę pochodzących z województw dolnośląskiego i kujawsko-pomorskiego nominowanych miejsc, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł. Zwycięzcę z każdego regionu wyłonią internauci.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje z Dolnego Śląska Cuda Polski 2024 – nominacje z Kujawsko-Pomorskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w latach minionych, także i teraz, zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i użytkownicy serwisu national-geographic.pl. Dziś przedstawiamy pierwszych nominowanych. Na dobry początek kandydaci z Dolnego Śląska i Kujawsko-Pomorskiego. Które z tych miejsc otrzyma najwięcej głosów? Cuda Polski 2024 – nominacje z Dolnego Śląska Miasto Krzywej Wieży, Twierdza Srebrna Góra, Pałac Marianny Orańskiej ​​​​​​​ Miasto Krzywej Wieży Ząbkowice Śląskie to jedyne w Polsce miasto z Krzywą Wieżą, do której można wejść, zwiedzić jej wnętrze oraz wspiąć się na samą górę, na dach, skąd rozpościera się zapierający dech widok. Przy dobrej widoczności można dostrzec Twierdzę Srebrną Górę, Śnieżnik, a nawet Śnieżkę. Twierdza Srebrna Góra Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Pałac Marianny Orańskiej Perła neogotyckiej architektury na Dolnym Śląsku, usytuowana na wzgórzu i otoczona przepięknym kompleksem parkowym, gdzie królewna niderlandzka spędziła wiele lat swojego życia. Budowla do dziś imponuje okazałością i kunsztem wykonania. I to pomimo faktu, że wiele jej elementów znajduje się w innych zakątkach Polski. Cuda Polski 2024 – nominacje z Kujawsko-Pomorskiego Muzeum Handlu Wiślanego w Grudziądzu, Interaktywne Centrum Fajansu – Skarbiec Fajansu we Włocławku, Pałace w Ostromecku. Muzeum Handlu Wiślanego w Grudziądzu Miasto widziane z perspektywy dawnego wiślanego szlaku, będącego niegdyś ważnym traktem handlowym. Znajdująca się na trzech kondygnacjach interaktywna ekspozycja umieszczona jest we wnętrzach dwóch zabytkowych spichlerzy, będących częścią unikalnej, historycznej zabudowy, tworzącej zachwycającą nadwiślańską panoramę Grudziądza. Interaktywne Centrum Fajansu – Skarbiec Fajansu we Włocławku Miejsce, które przenosi do multimedialnego świata włocławskiej ceramiki. To nawiązanie do 150-letniej tradycji produkcji wyrobów fajansowych. Kultowe „Włocławki” na stałe wpisały się już w przestrzeń miasta. Można tu poznać ciekawą historię włocławskiego fajansu, ujrzeć unikatowe dzieła fajansowe i zobaczyć, jak na przestrzeni lat zmieniały się ich formy i wzory. Pałace w Ostromecku Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem, roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze bydgoszczan. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.