National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-14T12:41:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To nie zwykła zupa na niedzielę. Polski rosół może wkrótce stać się oficjalnym dziedzictwem ludzkości
items: Te kwasy tłuszczowe obniżają agresję nawet o 28 procent. Ich niedobór często mają przestępcy
items: Znany gwiazdor zachwycony polskim daniem. „Jedna z najbardziej niesamowitych rzeczy na świecie”
items: Gdzie zjesz najlepiej na świecie w 2026 roku? Popularny magazyn opublikował swój ranking
items: Parma to miejsce pachnące serem i szynką. Historia przenika tam codzienność
items: Sekret smaku polskiej truskawki. Dlaczego nasze owoce nie mają sobie równych?
items: Fakty i mity o oliwie. Rozwiewamy wątpliwości i obalamy popularne przekonania
items: Archeolodzy zidentyfikowali kaukaskie menu sprzed 5 tysięcy lat. Ludzie pili wino z żywicą
items: Jedzenie decyduje o kierunku wakacji? Ten trend podróżowania podbija serca Polaków
items: Wszystkie pączki świata. Ten słodki przysmak robi furorę nie tylko w tłusty czwartek i nie tylko w Polsce
items: Maskotka „pieroguszka” z Katowic rozpala emocje na igrzyskach. Pierogi stają się naszym symbolem narodowym
items: Kuchnia Słowian bez mitów. Małgorzata Krasna-Korycińska zdradza szczegóły – nowy wideopodcast
items: Gdzie zjeść najlepszą pizzę na świecie? Międzynarodowy ranking ukazuje niespodziewanych triumfatorów
items: Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
items: Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
items: To miasto właśnie zostało kulinarną stolicą globu. Wyprzedziło światowych gigantów
items: Polska kuchnia wśród najlepszych na świecie. Wyprzedzamy USA, Koreę i Europę Wschodnią
items: Ta potrawa zawiera toksynę silniejszą niż cyjanek. Ludzie wciąż chcą jej spróbować
items: Przewodnik Michelin wskazał kulinarne hity 2026 roku. Wyróżnił polskie miasto
items: Tani opał, ale wysoka cena dla zdrowia. „Spadek funkcji poznawczych w kilku obszarach mózgu”
items: Polskie miasto podbiło serce dziennikarki „The Guardian”. Zachwyciła ją wegańska scena kulinarna
items: Filiżanka kawy za kilkaset złotych? – czy najdroższa kawa świata jest warta swojej ceny?
items: Tradycyjna kuchnia włoska nie istnieje! Dlaczego tak właśnie twierdzi profesor Grandi z Parmy?
items: Dlaczego jemy karpia w Wigilię? Zaskakujące fakty, które obalają popularny mit
items: Stolica najbiedniejszego kraju Europy to wyjątkowa mieszanka bałkańskiego szaleństwa i postsowieckiego porządku

To nie zwykła zupa na niedzielę. Polski rosół może wkrótce stać się oficjalnym dziedzictwem ludzkości
type: item
date: 2026-07-14T12:40:56.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: podróże kulinarne
subject: polska
subject: unesco
description: Najważniejszy element polskiego niedzielnego obiadu ma szansę trafić na listę UNESCO. Chociaż dziedzictwo narodowe kojarzy się z zamkami, dziełami sztuki czy zabytkowymi dzielnicami, znajdziemy je również… w garnkach. W końcu w czym jest zaklęta esencja polskości, jeśli nie w parującej misce rosołu? Według Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zasługuje on na najwyższe uznanie i trudno się z tym nie zgodzić.
encoded: Zgodnie z konwencją UNESCO z 2003 roku, niematerialne dziedzictwo to nie obiekty fizyczne, lecz żywe tradycje, wiedza i rytuały przekazywane z pokolenia na pokolenie. Nasz złocisty wywar idealnie wpisuje się w tę definicję – rosół jest fundamentem polskiej gościnności i wspólnotowości, a bez niego trudno wyobrazić sobie tradycyjne wesele, święta czy nawet… chorobę bliskich. Nad parującym talerzem budują się więzi, a tajemne domowe receptury są zazdrośnie strzeżone. Co dom, to rosół! Od królewskich uczt po wirale na amerykańskim Tiktoku Historia rosołu jest niezwykle długa. Najstarszy zachowany przepis na tradycyjny „rosół polski” ujrzał światło dzienne już w 1682 roku. Został spisany w słynnym „Compendium Ferculorum” autorstwa kuchmistrza Stanisława Czarnieckiego – pierwszej polskiej książce kucharskiej. Przez kolejne stulecia wywar dumnie gościł na suto zastawionych dworskich stołach, by z biegiem czasu trafić pod strzechy wszystkich warstw społecznych. Dziś to historyczne dziedzictwo nie tylko przetrwało, ale wciąż dynamicznie się rozwija. Przepisy na idealny bulion podbijają przestrzeń cyfrową, a internetowi twórcy kulinarni tworzą jego nowoczesne interpretacje. „Chicken tea” podbija internet Co ciekawe, naszym tradycyjnym wywarem zachwycili się ostatnio Amerykanie na TikToku. Polska zupa stała się tam kulinarnym viralem – użytkownicy zza oceanu masowo próbują odtworzyć domowy przepis, zabawnie zmagając się z wymową (najczęściej fonetycznie nazywając go „raw-soul”) i okrzykując go „polską penicyliną” czy nawet „chicken tea” (herbatą z kurczaka) ze względu na jego rozgrzewające i wspomagające odporność właściwości. Zamiast jeść z talerza, piją go jednak… z kubków. Cóż, oni są nienajlepsi w zupy. Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie na straży narodowej polskiej zupy O ciągłość tej wyjątkowej tradycji rosołu dba dziś Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Placówka ta od 2014 roku realizuje autorski program „Ogród – Kuchnia – Stół”, w ramach którego badacze na…

shutterstock2694832469-5421f65.jpg
width: 5989
height: 3985

Te kwasy tłuszczowe obniżają agresję nawet o 28 procent. Ich niedobór często mają przestępcy
type: item
date: 2026-07-10T09:51:13.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: diety
subject: Kuchnia
subject: medycyna
subject: mózg
subject: psychologia
subject: zachowania
description: Dieta ma znaczący wpływ na ludzkie emocje oraz skłonność do gwałtownych zachowań. Najnowsze analizy dowodzą, że brak jednego kluczowego tłuszczu drastycznie zwiększa poziom agresji i impulsywności.
encoded: W tym artykule: Kwasy tłuszczowe omega-3 obniżają agresję Kwasy omega-3 a przestępczość Czym są kwasy tłuszczowe omega-3? Kwasy omega-3 w diecie Ścisły związek z agresją mają kwasy tłuszczowe omega-3, nazywane są też czasem n-3. Należą do kwasów wielonienasyconych. Są konieczne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Do niezbędnych człowiekowi kwasów omega-3 należą m.in. kwas α-linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Kwasy tłuszczowe omega-3 obniżają agresję Naukowcy z University of Pennsylvania oparli się na wcześniejszych badaniach dotyczących wpływu suplementacji kwasów omega-3 na agresję. W metaanalizie wzięli pod uwagę 29 randomizowanych badań kontrolowanych. Dotyczyły one łącznie 3918 uczestników, od dzieci w wieku do 16 lat po osoby starsze w wieku od 50 do 60 lat. Badania prowadzono w latach 1996–2024 i trwały średnio ok. 16 tygodni. Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia Południowoamerykański lud Tsimane ma najzdrowsze serca na świecie. Badania pokazują, że w równie dobrej kondycji są mózgi członków tego plemienia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mozgi-rdzennych-mieszkancow-amazonii-starzeja-sie-wolniej-to-zasluga-diety-i-stylu-zycia-fot-courtesy-of-the-tsimane-health-and-life-history-project-team-be480f7.jpeg" width="938" height="625" alt="Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia (fot. Courtesy of the Tsimane Health and Life History Project Team)" title="Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia (fot. Courtesy of the Tsimane Health and Life History Project Team)" /> Metaanaliza wykazała niewielki, ale zauważalny efekt krótkoterminowy. Przekłada się on na zmniejszenie poziomu agresji sięgające nawet 28%, po uwzględnieniu wielu różnych zmiennych. Obejmowało to zarówno agresję reaktywną (w odpowiedzi na prowokację), jak i …

agresja-79bb146.jpg
width: 5121
height: 3477

Znany gwiazdor zachwycony polskim daniem. „Jedna z najbardziej niesamowitych rzeczy na świecie”
type: item
date: 2026-06-17T08:30:38.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: celebryci
subject: Kuchnia
subject: polska
subject: restauracje
subject: warszawa
description: Wśród zagranicznych gwiazd nie brakuje osób, które chętnie podkreślają swoje związki z Polską. Do tego grona należy Antoni Porowski – polsko-kanadyjski szef kuchni, autor i osobowość telewizyjna znany m.in. z programu „Queer Eye” oraz serii „No Taste Like Home” wyprodukowanej dla National Geographic. W jednym z najnowszych wywiadów opowiedział o najbardziej niezapomnianych posiłkach, jakich spróbował podczas swoich podróży. Wśród wyróżnionych miejsc znalazła się również restauracja z Polski, której doświadczenie kulinarne określił jako jedno z najbardziej niezwykłych na świecie.
encoded: Antoni Porowski jest synem polskich emigrantów, którzy w latach 80. osiedlili się w Kanadzie. Dorastał w dwujęzycznym domu, w którym ważną rolę odgrywały zarówno polska kultura, jak i rodzinne tradycje kulinarne. Nic więc dziwnego, że jedzenie od lat pozostaje jednym z najważniejszych elementów jego życia i podróży. W rozmowie z BBC przyznał, że planowanie posiłków jest dla niego priorytetem podczas każdego wyjazdu. Jak tłumaczył, po przyjeździe do nowego miasta najpierw myśli o prysznicu, a zaraz potem o jedzeniu, wokół którego często organizuje cały swój harmonogram. Najbardziej ceni miejsca autentyczne, odwiedzane przez lokalnych mieszkańców, a niekoniecznie te znajdujące się na szczycie turystycznych rankingów. – Najbardziej zapadające w pamięć posiłki jadłem w miejscach, które odkryłem sam, spacerując po mieście. Szukam lokali z duszą, pełnych życia. Lubię chodzić tam, gdzie jedzą miejscowi – podkreśla. A które restauracje zrobiły na nim największe wrażenie? Wśród sześciu kulinarnych wspomnień znalazło się również jedno z Polski. Warszawski tatar zachwycił Antoniego Porowskiego Choć Antoni Porowski odwiedza najlepsze restauracje świata i od lat zawodowo zajmuje się kulinariami, jedno z najbardziej niezapomnianych doświadczeń gastronomicznych przeżył właśnie w Polsce. W nowym wywiadzie wspominał wizytę w warszawskiej restauracji Stary Dom, do której wybrał się wraz z ojcem i swoim partnerem podczas rodzinnego pobytu w stolicy. Szczególne wrażenie zrobił na nim tradycyjny tatar wołowy przygotowywany przy stoliku gości. – Tatar to jedna z tych rzeczy, o których wiele osób nie wie, że Polacy są w tym mistrzami – podkreślił. Porowski zwrócił uwagę nie tylko na klasyczne dodatki w postaci żółtka, chrzanu czy ogórków, lecz przede wszystkim na sposób przygotowania mięsa. Jak wyjaśniał, ręczne siekanie nadaje potrawie zupełnie inną strukturę niż korzystanie z maszynki czy prasy. – To, że sieka się go ręcznie, zamiast przepuszczać przez maszynkę czy praskę, bardzo zmieni…

zdj-81-a56e3f9.jpg
width: 5120
height: 3410

Gdzie zjesz najlepiej na świecie w 2026 roku? Popularny magazyn opublikował swój ranking
type: item
date: 2026-06-10T12:45:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: peru
subject: ranking
subject: świat
description: Turystyczny magazyn „Time Out” opublikował ranking najlepszych miast do kulinarnych podróży na świecie w 2026 roku. Ostateczna lista to efekt ponad 24 000 głosów oraz komentarzy ekspertów, którzy określili, jakie miasta są obecnie najbardziej ekscytującymi kierunkami gastronomicznymi na planecie. Pełne zestawienie to mieszanka przeróżnych stylów i podejść do kuchni, która kształtuje lokalną tożsamość krajów na każdym równoleżniku.
encoded: Turystyka gastronomiczna staje się w ostatnich latach wiodącym trendem w podróżowaniu. Wyniki opublikowanego w tym roku Trendbooku Podróżniczego National Geographic pokazują, jak istotne dla współczesnych globtroterów jest kosztowanie potraw lokalnej kuchni. W wielu miastach doświadczymy unikalnych produktów, których sposób przyrządzania charakteryzuje odwiedzaną społeczność. Magazyn „Time Out” wraz z „Intrepid Travel” podjął się próby sklasyfikowania światowej kuchni, starając się wytypować miasto z najatrakcyjniejszą ofertą gastronomiczną. Efekty wcale nie są oczywiste. Jak powstał ranking? Autorzy rankingu postanowili skorzystać zarówno z głosu lokalnych mieszkańców, jak i ekspertów na co dzień zajmujących się kulinariami. Inicjatorom udało się przeprowadzić 24 000 ankiet, w trakcie których respondenci pytani byli o ocenę ogólnej jakości sceny kulinarnej w miejscu ich zamieszkania. Istotnymi czynnikami była również przystępność cenowa jedzenia poza domem oraz lista miejsc z jedzeniem, które zdaniem ankietowanych najlepiej reprezentują miejską scenę gastronomiczną. Uzyskane wyniki zostały następnie połączone z oceną ekspercką redaktorów i krytyków kulinarnych z „Time Out”. Specjaliści głosowali na miasta, które w ich opinii są najciekawszymi kierunkami dla jedzeniowych eskapad. Co istotne, każdy kraj mógł mieć tylko jednego reprezentanta w ostatecznym rankingu, dlatego zestawienie jawi się jako niezwykle zróżnicowany przegląd globalnej kuchni. Egzotyczne podium Pierwsza trójka rankingu aż kipi egzotycznością. Laureatem tegorocznego rankingu na najlepsze miasto kulinarne została peruwiańska stolica, Lima. To w tym mieście została otwarta restauracja „Fernandini” – miejsce łączące w sobie różnorodność krajobrazu kulinarnego południowoamerykańskiego kraju z kunsztem mistrza kuchni Virgilio Martíneza. Lima słynie również z malutkiej cukierni El Pregón de las Once, w której można zanurzyć się w historycznych peruwiańskich deserach. Gremium oraz ankietowani zachwycili s…

shutterstock2321188195-7f71d7b.jpg
width: 6016
height: 4015

Parma to miejsce pachnące serem i szynką. Historia przenika tam codzienność
type: item
date: 2026-06-08T06:02:49.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: Kuchnia
subject: miasta
subject: włochy
description: Parma to miejsce, gdzie europejska historia spotyka się z wyrafinowaną sztuką renesansu i wyjątkową tradycją kulinarną. Na przestrzeni wieków miasto ewoluowało z rzymskiej kolonii w potężną stolicę niezależnego księstwa, by w XXI wieku stać się symbolem gastronomicznej jakości.
encoded: Spis treści: Tożsamość ukształtowana przez lokalizację Od Rzymian do zjednoczenia Włoch Artystyczne dziedzictwo Parmy Kompleks Palazzo della Pilotta Muzyczna Dusza Parmy Kreatywne Miasto Gastronomii UNESCO Rokrocznie Włochy plasują się w górnej części rankingów najchętniej wybieranych destynacji turystycznych. Nic dziwnego, że większość tamtejszych miast nie oparła się komercjalizacji. Jednak Parma, mimo globalnej sławy swoich produktów, zdołała zachować swój unikatowy klimat. Z jednej strony oferuje ona arystokratyczny dystans, widoczny w neoklasycznych fasadach teatrów i surowości romańskich murów katedry. Z drugiej – jest miejscem niezwykle inkluzywnym, gdzie wielka sztuka Correggia spotyka się z codziennym celebrowaniem smaku w lokalnych winiarniach. Tożsamość ukształtowana przez lokalizację Parma jest usytuowana w północnych Włoszech, w samym sercu regionu Emilia-Romania. Jej granice rozciągają się na Nizinie Padańskiej, u stóp Apeninów. Miasto jest przecięte przez rzekę o tej samej nazwie, dopływ Padu, która naturalnie dzieli je na dwie sfery – arystokratyczne centrum wschodnie i dzielnicę bohemy Oltretorrente na zachodzie. Specyficzny mikroklimat doliny rzeki Pad, charakteryzujący się wilgotnymi, mglistymi zimami i gorącymi latami, stał się niezbędnym elementem procesów produkcyjnych, które uczyniły Parmę sławną. To właśnie te warunki klimatyczne umożliwiają naturalne dojrzewanie szynki Prosciutto di Parma oraz produkcję sera Parmigiano Reggiano (parmezanu), które wymagają precyzyjnej interakcji z lokalnym mikroklimatem. Od Rzymian do zjednoczenia Włoch Historia Parmy rozpoczęła się już w czasach Etrusków. Najprawdopodobniej to właśnie lud z północnej Italii założył i nazwał miasto. W 183 roku p.n.e. stała się kolonią rzymską i ważnym węzłem handlowym na Via Aemilia. Po okresie panowania barbarzyńskiego i bizantyjskiego w IX wieku wzrosło znaczenie miejscowego biskupstwa, co zapoczątkowało jej wzrost jako centrum administracyjnego i religijnego. Czas panowani…

parma-eec6b02.jpg
width: 1801
height: 1200

Sekret smaku polskiej truskawki. Dlaczego nasze owoce nie mają sobie równych?
type: item
date: 2026-05-15T05:59:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: owoce
subject: polska
subject: rolnictwo
description: Aż 40% powierzchni upraw truskawek w Unii Europejskiej leży w Polsce. W dobie globalizacji wygrywamy jakością i smakiem. Dlaczego polskie truskawki smakują najlepiej i w czym tkwi ich sekret?
encoded: Spis treści: Truskawka: mieszaniec stworzony z poziomek Dlaczego polskie truskawki smakują lepiej? Truskawkowa dominacja Polski Wyjątkowa truskawka kaszubska Jak wygląda współczesna uprawa truskawek? Dlaczego Polacy mają bzika na punkcie truskawek? W świecie globalnej logistyki truskawka stała się produktem całorocznym. Jednak owoce sprowadzane zimą z południowej Hiszpanii, Maroka czy Egiptu to coś zupełnie innego, niż te zbierane w czerwcu na Mazowszu czy Lubelszczyźnie. Różnica nie wynika tylko z długiego transportu, ale z wyjątkowego splotu czynników, dzięki którym Polska to idealne miejsce do uprawy truskawek. Truskawka: mieszaniec stworzony z poziomek Truskawka (Fragaria × ananasa Duchesne), czyli poziomka ananasowa, to roślina z rodziny różowatych. Jest mieszańcem powstałym ze skrzyżowania pochodzącej z Ameryki Północnej poziomki wirginijskiej z poziomką chilijską. Do ich połączenia doszło przypadkiem w Europie na początku XVIII wieku, a jako pierwszy opisał je Antoine Nicolas Duchesne. Jest wieloletnią byliną o wysokości 15–45 cm. Dlaczego polskie truskawki smakują lepiej? Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego. To właśnie taki klimat tworzy idealne warunki do produkcji wyjątkowo aromatycznych truskawek. Kluczowym czynnikiem są duże dobowe amplitudy temperatur. Ciepłe, słoneczne dni pozwalają roślinie intensywnie syntetyzować cukry, a chłodne noce spowalniają metabolizm, co sprzyja ich kumulacji. Owoce z południa, dojrzewające w jednostajnym cieple, rosną szybciej ale są uboższe w związki odpowiadające za intensywny truskawkowy aromat. Odmiany uprawiane w Polsce charakteryzują się delikatną skórką i wysokim turgorem (jędrnością). Choć są przez to trudne w transporcie, zapewniają wrażenie „rozpływania się w ustach”, którego brakuje twardym odmianom zza granicy, hodowanym by przetrwać wielodniowe podróże w chłodniach i zbieranym, kiedy są jeszcze zupełnie niedojrzałe. Truskawkowa dominacja Polski W dwudziestoleciu międzywojennym uprawa truska…

polskie-truskawki-1f96223.jpeg
width: 2154
height: 1426

Fakty i mity o oliwie. Rozwiewamy wątpliwości i obalamy popularne przekonania
type: item
date: 2026-04-25T12:32:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: oliwa
subject: oliwki
description: Choć oliwa jest fundamentem diety śródziemnomorskiej, wokół jej jakości, przechowywania i zastosowania narosło wiele mitów. Czy na oliwie extra virgin można smażyć? Czy jej kolor świadczy o jakości? Nasi eksperci odkrywają tajniki „płynnego złota”.
encoded: Spis treści: Co naprawdę kryje się pod etykietą „extra virgin”? Smażenie na oliwie: obalamy największy mit kulinarny Kategorie jakości oliwy i jej barwa Jak przechowywać oliwę i ile jej kupić jednorazowo? Jak nie dać się oszukać? Oliwna mapa świata: od Morza Śródziemnego po Japonię Miejsce, w którym oliwę smakuje się jak wino W świecie masowej produkcji i skomplikowanych oznaczeń handlowych, wybór dobrej oliwy staje się niemal zadaniem detektywistycznym. Często kierujemy się przekonaniami, które – jak tłumaczą nasi eksperci – bywają nieprawdziwe. Wszystkie tajemnice oliwy odsłaniają Julia Adamczyk, właścicielka warszawskiej restauracji Oliva, oraz szef kuchni Przemysław Kądziela. Co naprawdę kryje się pod etykietą „extra virgin”? W prawie Unii Europejskiej, a więc i w Polsce najlepsza oliwa extra virgin musi być oznaczona sformułowaniem „oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia”. Każde odstępstwo od tej formułki rodzi podejrzenia, że mamy do czynienia z produktem nie spełniającym norm. Zgodnie z nimi, musi ona charakteryzować się kwasowością poniżej 0,8%. W restauracji Oliva serwowane są oliwy o kwasowości wynoszącej maksymalnie 0,21% – to najwyższa światowa półka. Kwasowość oliwy można zmierzyć tylko w laboratorium. Warto wiedzieć, że świeżo wytłoczony sok z oliwek ma kwasowość bliską zeru. Każda godzina zwłoki między zbiorem a tłoczeniem, a także ekspozycja na światło i wysoką temperaturę, podnoszą ją. Najlepsi producenci tłoczą sok w ciągu kilku godzin od zerwania. Tłoczenie musi się odbywać wyłącznie za pomocą środków mechanicznych. Smażenie na oliwie: obalamy największy mit kulinarny Jednym z najpopularniejszych mitów jest zakaz smażenia na oliwie extra virgin. Przemysław Kądziela przyznaje, że nawet on, pracując wcześniej z włoskimi kucharzami, był uczony, że jest to zabronione. Tymczasem nauka i praktyka mówią co innego: dobra oliwa ma wysoką temperaturę dymienia, ok. 190–210 stopni Celsjusza. To więcej niż masło nieklarowane – i w tym momenci…

oliwa-2f9b1bd.jpg
width: 4096
height: 2160

Archeolodzy zidentyfikowali kaukaskie menu sprzed 5 tysięcy lat. Ludzie pili wino z żywicą
type: item
date: 2026-04-22T13:18:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azerbejdżan
subject: kaukaz
subject: Kuchnia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Co jedli ludzie na Kaukazie prawie 5000 lat temu? Międzynarodowy zespół naukowców zbadał pradziejowe naczynia z terenu dzisiejszego Azerbejdżanu. Badacze zidentyfikowali menu pełne serów, wina i owoców. To badanie zmienia naszą wiedzę o dawnych tradycjach kulinarnych.
encoded: Kultura kuro-arakska, nazwana od dwóch głównych rzek regionu, od lat fascynuje badaczy zachodniej Azji. Powstała w połowie IV tysiąclecia p.n.e. i rozprzestrzeniła się na ogromne obszary Kaukazu Południowego, Anatolii i Iranu. W przeciwieństwie do współczesnych jej miast Mezopotamii, opierała się na małych, rodzinnych wspólnotach o egalitarnym charakterze. Mieszkańcy tych osad żyli w domach z glinianej cegły, skupionych wokół centralnych palenisk. Do tej pory dieta tych społeczności nie była znana archeologom, mimo że ci odkryli tysiące skorup ceramicznych na stanowiskach archeologicznych. Nawyki żywieniowe sprzed tysięcy lat Przedstawiciele społeczności kultury kuro-arakskiej byli niepiśmienni, dlatego trudno było poznać ich menu. Międzynarodowy zespół, w skład którego weszli badacze z uniwersytetów w Bonn i Bari oraz eksperci z Azerbejdżanu, Austrii i Francji, zastosował zaawansowane techniki chemiczne do analizy naczyń ceramicznych. – Zbadaliśmy szerokie spektrum dowodów materialnych w celu rekonstrukcji nawyków żywieniowych i praktyk kulinarnych kultury Kura-Araks – wyjaśnia prof. Maxime Rageot, archeolog biomolekularny z Uniwersytetu w Bonn. Choć archeolodzy od dawna badali charakterystyczną ceramikę społeczności kuro-arakskiej, ich nawyki żywieniowe pozostawały zagadką. Kluczem do jej rozwiązania stały się wykopaliska w Qaraçinar w Azerbejdżanie, prowadzone w latach 2019–2024. Naukowcy wzięli na warsztat łącznie ponad 50 naczyń. Poszukiwali molekuł uwięzionych w porowatej ceramice. Wykorzystano chromatografię gazową i spektrometrię mas (GC-MS), aby zidentyfikować resztki tłuszczów, olejów i kwasów. Wyniki tych analiz, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „PNAS”, dostarczyły solidnych danych na temat tego, co dokładnie trafiało na kaukaskie stoły między 2800 a 2600 rokiem p.n.e. Fundamenty kuchni: nabiał i mięso Badania wykazały, że dieta kultury kuro-arakskiej była wyjątkowo pożywna i oparta na produktach zwierzęcych. Dominowały w niej tłuszcze przeżuwaczy, …

kaukaz-53cd3e3.jpg
width: 1575
height: 1050

Jedzenie decyduje o kierunku wakacji? Ten trend podróżowania podbija serca Polaków
type: item
date: 2026-02-26T10:00:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: city break
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: slowfood
subject: street food
subject: trendy
subject: zwiedzanie
description: Podróżowanie już dawno przestało ograniczać się wyłącznie do zwiedzania zabytków czy relaksu na plaży. Coraz więcej osób wybiera kierunki i planuje wyjazdy z myślą o doświadczeniach, które angażują wszystkie zmysły. „Foodie travel” staje się jednym z najważniejszych trendów we współczesnej turystyce – również wśród Polaków, którzy coraz częściej traktują kulinaria jako centralny element podróży.
encoded: Od ulicznych stoisk z jedzeniem, przez rodzinne bistro, aż po restauracje wyróżnione w przewodniku Michelin – kuchnia staje się dziś jednym z najważniejszych narzędzi poznawania kultury danego regionu. Turyści poszukujący autentycznych doznań kulinarnych, określani mianem „foodies”, traktują smak, zapach, teksturę i sposób podania potraw jako integralną część podróżniczego doświadczenia. W efekcie coraz częściej zapisują się na warsztaty gotowania, odwiedzają lokalne targowiska, winnice czy tradycyjne gospodarstwa rolne, aby lepiej zrozumieć pochodzenie produktów i techniki przygotowywania potraw. Takie doświadczenia pozwalają nie tylko na głębszy kontakt z lokalną kulturą, lecz także sprawiają, że po powrocie z podróży wielu turystów próbuje odtworzyć poznane receptury we własnej kuchni, przenosząc fragment odwiedzanego miejsca do codziennego życia. Foodie travel rośnie w siłę. Kulinarne podróże napędzają turystykę Podróże kulinarne należą dziś do najszybciej rozwijających się segmentów globalnej turystyki, co potwierdzają zarówno analizy rynkowe, jak i preferencje samych podróżnych. Z raportu Grand View Research wynika, że wyjazdy skoncentrowane na doświadczeniach gastronomicznych oraz zakupach lokalnych produktów będą w latach 2025-2030 rosły w tempie sięgającym 9,5% rocznie. Równocześnie badanie Marriott International „New Luxe Landscapes” pokazuje, że aż 88% zamożnych turystów uznaje możliwość odkrywania nowych smaków i kulinarnych tradycji za istotny element planowania podróży. Jak zauważają specjaliści, rosnące zainteresowanie takimi formami wyjazdów wynika m.in. z popularności międzynarodowych programów kulinarnych i podróżniczych, które inspirują turystów do poznawania świata poprzez smak i lokalne tradycje. Z kolei badanie World Food Travel Association wskazuje, że dla 83% respondentów doświadczenia związane z jedzeniem i napojami pozostawiają trwałe, pozytywne wrażenie na temat odwiedzanego miejsca, często silniejsze niż zwiedzanie klasycznych atrakcji tu…

GettyImages-2210129958-7f10853.jpg
width: 5500
height: 3669

Wszystkie pączki świata. Ten słodki przysmak robi furorę nie tylko w tłusty czwartek i nie tylko w Polsce
type: item
date: 2026-02-12T09:15:00.000Z
creator: redakcja
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: karnawał
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: polska
subject: tradycje
description: Pączki to coś więcej niż słodka przekąska – to światowy fenomen. W tłusty czwartek sprawdzamy, kto jeszcze je uwielbia i jakie wersje królują poza Polską. Niektóre wariacje naprawdę zaskakują.
encoded: W tym artykule: Historia pączków Pączki na świecie Ciekawostki o pączku Polskie pączki robi się z ciasta drożdżowego i te tradycyjne smaży na smalcu. Idealny pączek po zgnieceniu powinien wrócić do swojego kształtu, musi mieć ładną złocistą skórkę, być lekki i nadziany konfiturą, najlepiej różaną, posypany cukrem pudrem lub polany lukrem z kandyzowaną skórką pomarańczy. Ale nie wszędzie ten popularny w okresie karnawału przysmak jest serwowany na słodko. Historia pączków Starożytni Rzymianie też jedli pączki. Nie miały one jednak zbyt wiele wspólnego z naszymi łakociami. Pączki starożytnych Rzymian były tłuste i wytrawne. Ciasto chlebowe formowano w kulki i nadziewano słoniną, a następnie smażono i maczano w sosie rybnym. Na słodką wersję pączków wpadli Arabowie – smażone ciasto drożdżowe polewali miodem. Niemcy z kolei w XV wieku faszerowali je grzybami i mięsem, zaś Polacy pączkami zajadali się podczas Ostatków. Do Ameryki dotarły one wraz z holenderskimi emigrantami, którzy nadziewali je konfiturami z jabłek lub śliwek. Podobno ich kształt zawdzięczamy berlińskiemu cukiernikowi, który, ze względu na słabe zdrowie, nie mógł służyć w pruskiej armii, więc dla niej gotował. I zaczął z ciasta formować kule na wzór kul armatnich. W Polsce pączki są przyrządzane na słodko od XVI wieku. Wcześniej ciasto było nadziewane słoniną. Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy – Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią? Pancake Day to angielski odpowiednik tłustego czwartku. Zamiast pączków Brytyjczycy pochłaniają jednak naleśniki. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polacy-maja-tlusty-czwartek-a-brytyjczycy-pancake-day-kto-moze-wziac-udzial-w-wyscigu-z-patelnia-0e171e8.jpeg" width="938" height="500" alt="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" title="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" /> Pączki n…

paczki-swiata-73ef7aa.jpg
width: 3924
height: 3024

Maskotka „pieroguszka” z Katowic rozpala emocje na igrzyskach. Pierogi stają się naszym symbolem narodowym
type: item
date: 2026-02-12T08:33:01.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: igrzyska olimpijskie
subject: Kuchnia
subject: NatGeoBN
subject: pierogi
subject: polska
subject: promocje
description: Polska maskotka „pieroguszka” z Katowic stała się hitem Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo. Pluszowa poduszka w kształcie pieroga wzbudziła zachwyt kibiców, mediów i samego Snoop Dogga. W ciągu dwóch dni wyprzedano wszystkie zapasy.
encoded: Nasz kraj wielokrotnie już próbował wykreować rozpoznawalną na świecie maskotkę narodową. Eksperymentowano z wizerunkiem orła białego, przez jakiś czas promowano czarno-biało-czerwonego bociana. Wygląda jednak na to, że nieformalnym symbolem Polski stają się pierogi. Dowodzi tego fenomen pieroguszki. Polska maskotka wzbudza emocje na całym świecie Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo reprezentacja Polski zwróciła na siebie uwagę nietypową maskotką – pluszową poduszką w kształcie pieroga, znaną jako pieroguszka. Ten polski akcent został spontanicznie zabrany na igrzyska przez jedną z łyżwiarek figurowych. Już w trakcie pierwszych występów pieroguszka pojawiła się w rękach Julii Szczetininy. Szybko została zauważona przez media i kibiców. To, co początkowo było przypadkiem, stało się prawdziwą sensacją. Zainteresowanie pieroguszką wyszło daleko poza granice Polski. Pluszowy pieróg z Katowic został pokazany w telewizji amerykańskiej, a media podkreślały jego urok i wyjątkową historię. Kibice z USA i Kanady zasypywali internet pytaniami o możliwość zakupu tej nietypowej maskotki. Największym zaskoczeniem okazało się zainteresowanie amerykańskiego rapera Snoop Dogga, który podczas relacji z igrzysk dla NBC wyraził chęć zdobycia pieroguszki. Nawet dziennikarze na miejscu pytali, z kim należy się kontaktować, aby nabyć maskotkę. Polski Związek Łyżwiarstwa Figurowego szybko zareagował, zamawiając kolejne egzemplarze dla reprezentacji. Pieroguszki szyją osoby z niepełnosprawnościami w Katowicach Pieroguszki powstają podczas warsztatów rękodzielniczych prowadzonych przez Spółdzielnię Socjalną Honolulu z Katowic. To właśnie tam, pod okiem prezesa Przemysława Sołtysika, osoby z niepełnosprawnościami ręcznie szyją maskotki. Produkcją zajmuje się pięć osób, a każdy egzemplarz powstaje w kilkadziesiąt minut. Po wybuchu popularności na igrzyskach spółdzielnia została dosłownie zasypana zamówieniami. W ciągu dwóch dni wyprzedano wszystkie zapasy. S…

pieroguszka-1-d79c50c.jpg
width: 1762
height: 1200

Kuchnia Słowian bez mitów. Małgorzata Krasna-Korycińska zdradza szczegóły – nowy wideopodcast
type: item
date: 2026-02-09T12:11:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: Kuchnia
subject: słowianie
description: Co trafiało do garnków Słowian i jak naprawdę wyglądała ich codzienna dieta? Dzięki nowoczesnym badaniom archeologicznym wiemy dziś znacznie więcej niż jeszcze dekadę temu. O dawnych smakach i technikach gotowania opowiada w naszym wideopodcaście archeolog Małgorzata Krasna-Korycińska.
encoded: Archeologia nie jest nauką, którą należy kojarzyć z łopatą, pędzelkiem czy szpachelką. Dzisiaj coraz częściej przypomina laboratorium z serialu kryminalnego. Naukowcy badają przeszłość niczym detektywi analizujący ślady na miejscu zbrodni. Zamiast odcisków palców szukają biomarkerów. Są to chemiczne drobiny jedzenia uwięzione w porowatych ściankach glinianych naczyń. Każda roślina, mięso czy nabiał zostawia swój unikatowy „podpis”. Dzięki temu wiemy, co gotowano w garnku ceramicznym, nawet jeśli od ostatniego posiłku minęło tysiąc lat. Między innymi na ten temat rozmawiamy w kolejny odcinku wideopodcastu z cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Archeolog eksperymentujący Tym razem naszym gościem jest kuchmistrzyni Małgorzata Krasna-Korycińska, która z wykształcenia jest archeologiem, historykiem kulinariów i muzealnikiem. Zajmuje się archeologią eksperymentalną; m.in. bada, praktykuje i serwuje kulinaria średniowieczne, bierze udział w licznych imprezach rekonstrukcyjnych w kraju i za granicą. Można ją zobaczyć na festiwalach organizowanych w Wolinie czy na polach Grunwaldu. Jest autorką książek „Przy słowiańskim stole, czyli kulinaria w czasach wczesnego średniowiecza” oraz „Viking and Slavic cousine”. Ogień potężniejszy niż w naszej kuchence Krasna-Korycińska zdradza tajniki słowiańskiej kuchni. Okazuje się, że słowiańska technologia kuchenna pod pewnymi względami biła na głowę nasze nowoczesne piekarniki. Archeologia eksperymentalna, wykorzystująca kamery termiczne, ujawniła niezwykłą wydajność dawnych pieców. Specjalne konstrukcje kamienne, stawiane w narożnikach domostw, potrafiły rozgrzać się do 500 stopni Celsjusza. To temperatura znacznie wyższa niż w większości domowych piekarników. Powrót do korzeni na talerzu Dzisiejsza moda na sezonowość i lokalność to tak naprawdę powrót do mądrości Słowian, którzy jedli to, co aktualnie oferowała natura. Jak wyjaśnia Krasna-Korycińska, współczesna nauka potwierdza, że ich jednogarnkowe potrawy, jedzone na gorąco o porank…

strona32-5a08915.jpg
width: 800
height: 533

Gdzie zjeść najlepszą pizzę na świecie? Międzynarodowy ranking ukazuje niespodziewanych triumfatorów
type: item
date: 2026-02-06T11:39:00.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: nowy jork
subject: pizza
subject: ranking
description: Renomowany brytyjski magazyn „TimeOut” wybrał najlepszą pizzę na świecie. Międzynarodowy zespół spróbował przeróżnych odmian tego kultowego dania z całego globu. Werdykt – jak to zwykle bywa – na pewno nie spotka się z jednoznaczną aprobatą. Jaka jest więc najlepsza pizza na świecie?
encoded: Spis treści: Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Rzym nad Neapolem Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Pizza z całego świata Pochodzenie pizzy jest nam tylko częściowo znane. Wiemy, że swoje korzenie ta słynna potrawa ma w południowych Włoszech – pomiędzy Neapolem a Rzymem. Z biegiem lat receptura pizzy była modyfikowana, aż w końcu neapolitański piekarz Raffaele Esposito zdecydował się na dodanie do ciasta pomidorów, mozzarelli i bazylii. Te trzy składniki miały ponoć symbolizować flagę kraju z Półwyspu Apenińskiego. W ten sposób powstała „margherita”, która swoją nazwę zaczerpnęła od królowej Włoch Małgorzaty Sabaudzkiej, na której wizytę wymyślono ten placek. Wraz z popularyzacją i globalizacją pizzy oryginalna forma włoskiego dania zaczęła się zmieniać. Potrawa trafiła do najodleglejszych zakątków świata, stając się jedzeniem ulicznym, serwowanym także w lokalach typu fast food. Gdy spojrzymy na klasyczną pizzę neapolitańską i porównamy ją choćby z jej chicagowskim odpowiednikiem, otrzymamy dwie zupełnie różne potrawy. Obie jednak funkcjonują pod tą samą nazwą i obie zostały uwzględnione przy tworzeniu rankingu magazynu „Time Out”. Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Choć mogłoby się wydawać, że pierwsze miejsce w rankingu zajmie jedna z pizzerii z Półwyspu Apenińskiego, w rzeczywistości triumfator znajduje się znacznie dalej od Europy. Najlepszą pizzą według magazynu „Time Out” okazała się ta serwowana przez niewielki lokal Mama’s TOO!, działający na nowojorskim Broadwayu. To właśnie tam powstało danie The Cacio e Pepe, które podbiło podniebienia recenzentów. Ta wyjątkowa propozycja nie jest klasycznym „trójkątem” znanym z większości włoskich restauracji. W Mama’s TOO! pizzę podaje się w kwadratowej formie, szczelnie przykrytej warstwą serów. The Cacio e Pepe składa się z ciasta, ubijanego mascarpone, dojrzewającej mozzarelli, pecorino romano oraz parmigiano reggiano. Całość doprawiona jest świeżo mielonym, gruboziarnistym pieprzem, który nadaje po…

pizza-f7b0bba.jpg
width: 2813
height: 1875

Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
type: item
date: 2026-02-03T10:58:08.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Wielu właścicieli intuicyjnie wyczuwa mądrość swoich pupili, ale nauka dostarcza na to dowodów. Kanadyjski psycholog przeanalizował zdolność uczenia się oraz posłuszeństwo dziesiątek popularnych ras. Wyniki badań pozwoliły wyłonić listę najmądrzejszych ras psów na świecie.
encoded: W tym artykule: Czy psy są inteligentne? Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? 79 najmądrzejszych ras psów Prof. Stanley Coren to kanadyjski psycholog i autor badań z zakresu inteligencji psów. Jest autorem wielu publikacji na ten temat, m.in. popularnych również w Polsce książek „Tajemnice psiego umysłu" i „Jak rozmawiać z psem". Analizuje w nich zdolności poznawcze różnych ras psów. Badania prof. Corena dotyczą tematów takich jak zachowanie psów, komunikacja i więź między człowiekiem a zwierzęciem. Jako jeden z pierwszych badaczy przyjrzał się inteligencji i emocjom „najlepszego przyjaciela człowieka". Czy psy są inteligentne? Właściciele psów nie mają wątpliwości, że ich pupile są mądre, a nauka tylko potwierdza te obserwacje. Badania wykazały, że psy wykazują się niezwykłą zdolnością do nauki i rozwiązywania problemów. Nierzadko ich potencjał umysłowy porównywany jest do poziomu intelektualnego małych dzieci. Zdaniem prof. Stanleya Corena dorosły pies jest równie inteligentny co 2,5-letnie dziecko. Naukowiec potwierdził to w kilkunastu prowadzonych przez siebie testach. To, co szczególnie wyróżnia intelekt psów, to ich inteligencja społeczna i emocjonalna. Psy wykazują się wrażliwością na uczucia i zamiary ludzi. Pozwala im to na budowanie głębokich relacji z właścicielami. Badania wykazały, że psy potrafią interpretować ludzkie gesty i mimikę. To z kolei wskazuje na ich zaawansowany poziom umiejętności komunikacyjnych. Ponadto eksperymenty potwierdziły, że psy posiadają imponujące zdolności pamięciowe. Potrafią przypominać sobie wydarzenia z przeszłości i uczyć się na podstawie własnych doświadczeń. Co ciekawe, niektóre rasy psów wykazują pewne umiejętności, które nie rozwinęły się w przypadku innych ras. Dobrym przykładem są rasy myśliwskie, takie jak beagle, jamniki czy gończy polski, które mocniej niż inne psy rozwinęły zdolność wykrywania zapachów. Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Kanadyjski psycholog podziel…

najmadrzejsze-rasy-psow-ca68f84.jpg
width: 6054
height: 4036

Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
type: item
date: 2026-02-02T10:25:28.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: austria
subject: fakty i mity
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: podróże
subject: Travel
subject: wiedeń
subject: Wolny czas
description: Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
encoded: Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punkt…

wieden-GettyImages-1939806792-3f64076.jpg
width: 7789
height: 5196

To miasto właśnie zostało kulinarną stolicą globu. Wyprzedziło światowych gigantów
type: item
date: 2026-01-28T09:29:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: dubaj
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: londyn
subject: rzym
description: Gdy myślimy o miastach słynących ze swojej kuchni, pierwszymi skojarzeniami są zazwyczaj Rzym, Paryż czy Tokio. To właśnie te metropolie od lat uchodzą za kulinarne stolice świata. Tym razem jednak ranking przygotowany przez portal TripAdvisor przyniósł niespodziankę – tytuł najlepszego miasta pod względem jedzenia na świecie trafił do zupełnie innego miejsca, które dla wielu może być zaskoczeniem.
encoded: W zestawieniu Travellers’ Choice Awards, opartym na milionach opinii podróżnych publikowanych w internecie w ciągu ostatnich 12 miesięcy, wyłoniono listę „najlepszych z najlepszych” kierunków kulinarnych. Analizie poddano jakość restauracji, różnorodność kuchni, autentyczność smaków oraz ogólne doświadczenia gastronomiczne turystów. Tym samym na szczycie tegorocznego rankingu znalazło się miasto z Wielkiej Brytanii, wyprzedzając tradycyjnych faworytów. Jak wygląda pełne zestawienie i dlaczego właśnie to miejsce zdobyło uznanie podróżnych? Londyn z najlepszą gastronomią. Dlaczego wygrał ranking? Przez długie lata Londyn nie był pierwszym miastem, które przychodziło na myśl w kontekście światowej gastronomii. Kojarzono go raczej z klasycznym fish and chips, kuchnią pubową i popołudniową herbatą niż z kulinarną rewolucją. Dziś jednak brytyjska stolica przeszła spektakularną przemianę, a jej scena gastronomiczna stała się jedną z najbardziej dynamicznych i różnorodnych na świecie. To właśnie ta ewolucja sprawiła, że w najnowszym zestawieniu Travellers’ Choice Awards 2026 portalu TripAdvisor Londyn zdobył tytuł najlepszego kierunku kulinarnego na świecie. Serwis zwrócił uwagę na niezwykłe połączenie „lokalnych miejscówek” i kuchni z różnych zakątków globu, które współtworzą tożsamość miasta i sprawiają, że niemal każda dzielnica ma własny kulinarny charakter. Aż 46% podróżnych deklaruje, że podczas wyjazdów najbardziej ekscytuje ich możliwość odkrywania lokalnej kuchni, a Londyn daje w tej kategorii niemal nieograniczone możliwości. Od eleganckich restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin, przez tętniące życiem targi street foodowe, po rodzinne lokale prowadzone przez społeczności imigrantów z Azji, Bliskiego Wschodu, Afryki czy Karaibów – kulinarna mapa miasta jest odzwierciedleniem jego wielokulturowego charakteru. To właśnie ta różnorodność sprawia, że jednego dnia można spróbować autentycznego ramenu, kolejnego – kuchni etiopskiej, a wieczorem zakończyć dzień nowo…

londyn-fe3f8b1.jpg
width: 6000
height: 4000

Polska kuchnia wśród najlepszych na świecie. Wyprzedzamy USA, Koreę i Europę Wschodnią
type: item
date: 2026-01-25T08:15:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: kuchnia regionalna
subject: kuchnie świata
subject: polska
description: Choć my, Polacy, uwielbiamy rodzimą kuchnię, raczej nie myślimy o niej jako o jednej z najlepszych na świecie. Tu do głowy przychodzą raczej takie klasyki jak kuchnia włoska, francuska czy japońska. Ale to się może wkrótce zmienić, bo nasza kuchnia jest coraz bardziej doceniana za granicą. Internetowy portal Taste Atlas opublikował właśnie ranking najlepiej ocenianych kulinarnych tradycji świata. I Polska jest w nim bardzo wysoko.
encoded: Taste Atlas specjalizuje się w rozbudowanych rankingach opartych na ogromnych ilościach danych o upodobaniach użytkowników. Portal ma ambicje bycia globalną encyklopedią produktów kulinarnych i potraw. Jego autorzy chwalą się, że zgromadzili dane o ponad 10 tysiącach potraw i napojów i wciąż opracowują kolejne. Kuchnia polska znalazła się w rankingu „100 Best Cuisines in the World” (sto najlepszych kuchni świata) na lata 2025/26. Kuchnia polska wśród najlepszych Kuchnia polska zajęła bardzo wysoką pozycję w rankingu – miejsce 14. Taste Atlas podkreśla, że do ułożenia zestawienia użyto aż 590 228 opinii użytkowników, którzy ocenili w sumie 18 912 dań, napojów i produktów. Z naszej części Europy wyprzedziła nas jedynie Serbia, której kuchnia znalazła się na 12. miejscu. Nasza kuchnia okazała się lepsza niż na przykład: wietnamska (16. miejsce), koreańska (19. miejsce), gruzińska (21. miejsce) czy węgierska (22. miejsce). Tuż za nami uplasowały się USA, a tuż przed – Indie. Obecność wśród tak znanych i kochanych światowych kuchni to dla Polski niewątpliwie powód do dumy. Najwyraźniej setki tysięcy ludzi z całego świata coraz bardziej lubią nasze jedzenie. A co doceniają najbardziej? Kuchnia polska – co świat lubi u nas najbardziej? Wizytówka kuchni polskiej na Taste Atlas jest wyjątkowo ciekawa. Wśród „must try” – produktów i potraw, których koniecznie trzeba spróbować – znajdziemy zarówno klasyki, jak i niszowe produkty regionalne konkretnych wytwórców. I tak np. truskawka kaszubska czy miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich figurują obok pierogów. Ale mała wizytówka to dopiero początek informacji o Polsce na Taste Atlas. Wszystkim kategoriom produktów można przyjrzeć się bliżej. I tak najlepsze i najpopularniejsze polskie przysmaki to kolejno: pączki, pierogi, babka, gołąbki, sernik i szarlotka. Wśród polecanych produktów regionalnych królują napoje wyskokowe małych, rzemieślniczych producentów – ale i sery (szczególnie oscypki), kabanosy, powidła oraz kraftowe czekolad…

kuchnia-polska-d2be967.jpeg
width: 7008
height: 4672

Ta potrawa zawiera toksynę silniejszą niż cyjanek. Ludzie wciąż chcą jej spróbować
type: item
date: 2026-01-20T07:50:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: fugu
subject: japonia
subject: Kuchnia
subject: ryby
subject: tokio
subject: Travel
description: Ryba fugu, choć piękna i delikatna w smaku, skrywa w sobie potencjalnie śmiertelną truciznę. Od tysięcy lat budzi fascynację, strach i kulinarny podziw – to symbol japońskiej tradycji, w której smak graniczy z ryzykiem.
encoded: Spis treści: Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat Szkolenie kucharzy: tylko najlepsi mają prawo do noża Smak śmierci – kulinarne doznania i odwaga konsumentów Gdzie spróbować fugu? Czy warto ryzykować? Choć na pierwszy rzut oka przypomina zwykłą rozdymkę, ryba fugu od wieków uchodzi za najbardziej kontrowersyjny przysmak japońskiej kuchni. Spożywana wyłącznie po starannym przygotowaniu przez licencjonowanych mistrzów, potrafi dostarczyć kulinarnych uniesień... lub zakończyć się śmiertelnym zatruciem. Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna W świecie natury niewiele jest przypadków tak skrajnych jak ryba fugu. Jej mięso uchodzi za wyjątkowo delikatne i pełne smaku, jednak w jej wnętrznościach kryje się coś znacznie mroczniejszego – tetrodotoksyna. Ta silna neurotoksyna jest aż 1200 razy bardziej toksyczna niż cyjanek. Zatrucie powoduje paraliż mięśni, który prowadzi do uduszenia, ponieważ ofiara zachowuje pełną świadomość aż do momentu śmierci. Na ten moment nie istnieje skuteczna odtrutka. Co ciekawe, sama ryba nie wytwarza trucizny – jej źródłem są m.in. bakterie z rodzaju Pseudomonas, które żyją w organizmach rozdymek. Najwięcej toksyny znajduje się w wątrobie i gonadach, dlatego w Japonii zgodnie z praktyką bezpieczeństwa kulinarnego zakazane jest podawanie tych części ryby fugu. Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat O tym, że spożycie ryby fugu ma długą tradycję, świadczą archeologiczne odkrycia z jednej z japońskich wysp, gdzie znaleziono obgryzione ości rozdymki sprzed ponad 2 tys. lat. Brak ludzkich szczątków w pobliżu sugeruje, że już w starożytnej Japonii mieszkańcy regionu potrafili ją bezpiecznie przyrządzić. Współcześnie fugu zdobyła status niemal mityczny. Była jedyną potrawą, której spożywania zabroniono cesarzowi Japonii. Mimo tego zakazu, poddani nie przestali jej jeść – dla wielu to symbol odwagi, a nawet igrania ze śmiercią. Szkolenie kucharzy: tylko najlep…

ryba-fugu-583396a.jpg
width: 2813
height: 1875

Przewodnik Michelin wskazał kulinarne hity 2026 roku. Wyróżnił polskie miasto
type: item
date: 2026-01-18T08:17:25.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: gwiazdki michelin
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: wrocław
description: Dla wielu podróżnych najbardziej ekscytujące wyprawy zaczynają się nie na lotnisku, lecz przy stole. To właśnie kuchnia coraz częściej decyduje o wyborze kierunku – od restauracji i hoteli nagradzanych gwiazdkami Michelin, po miasta, w których rodzą się nowe, autentyczne sceny kulinarne. Przewodnik Michelin, uznawany za jedno z najważniejszych globalnych źródeł opinii o jedzeniu, opublikował właśnie listę 16 najlepszych miejsc do podróży w 2026 roku dla miłośników smaków. W zestawieniu nie zabrakło polskiego miasta.
encoded: Jedzenie stało się jednym z najbardziej czytelnych barometrów zmian zachodzących we współczesnym świecie. W 2026 roku jego znaczenie w podróżowaniu widać wyraźnie – zarówno w klasycznych europejskich destynacjach (takich jak Wenecja czy Wybrzeże Amalfi, gdzie planowane są nowe luksusowe inwestycje hotelowe), jak i w miejscach dopiero budujących swoją renomę. Michelin zwraca uwagę nie tylko na renomowane restauracje, lecz także na dynamikę lokalnych rynków, kreatywność szefów kuchni i autentyczność doświadczeń. To właśnie te czynniki zdecydowały o wyborze miast, które – zdaniem ekspertów – warto odwiedzić teraz, zanim zainteresowanie turystów przełoży się na trudniejszą dostępność i wyższe ceny. Wśród rekomendacji wysoko uplasowało się również jedno z miast w Polsce. Top 3 kulinarne kierunki Michelin na 2026 rok W tegorocznym zestawieniu Michelin na pierwszym miejscu znalazła się Wenecja, która wchodzi w 2026 rok w momencie wyraźnego przełomu. Miasto, od lat zmagające się z masową turystyką i kulinarnymi pułapkami, stoi u progu hotelowego renesansu, który może na nowo ukształtować jego gastronomiczną tożsamość. Planowane otwarcia luksusowych obiektów takich marek jak Orient Express, Cheval Blanc, Rosewood czy Airelles zapowiadają napływ znanych szefów kuchni i restauracji o ambicjach wykraczających poza klasyczne menu dla turystów. Choć dziś prawdziwie autentyczne miejsca (jak rodzinne bacari ukryte w zaułkach Cannaregio) wciąż są nieliczne, zmiany mają szansę podnieść ogólny poziom sceny kulinarnej miasta. Podobny proces zapowiadany jest na wyspie Giudecca, gdzie nowe inwestycje hotelowe mogą przyciągnąć bardziej świadomych smakoszy. Michelin podkreśla też, że zimowe miesiące pozostają najlepszym momentem na wizytę – są spokojniejsze, bardziej lokalne i sprzyjające rezerwacjom w najlepszych restauracjach. Drugą pozycję zajęły Czechy, ale z wyraźnym zaznaczeniem: poza Pragą. Po raz pierwszy ogólnokrajowy przewodnik Michelin kieruje uwagę podróżnych ku regionom, które…

wroclaw-ef6f1a8.jpg
width: 5440
height: 3603

Tani opał, ale wysoka cena dla zdrowia. „Spadek funkcji poznawczych w kilku obszarach mózgu”
type: item
date: 2026-01-17T14:13:07.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: dzieci
subject: Kuchnia
subject: mózg
subject: węgiel
subject: zanieczyszczenia powietrza
description: Dym z kuchni może szkodzić mózgowi, nawet po dekadach. Nowe badania wskazują, że dzieci wychowane w domach, gdzie używano węgla lub drewna do gotowania, mogą w dorosłości mieć gorszą pamięć i niższą sprawność poznawczą. Odpowiada za to zanieczyszczenie powietrza wewnątrz pomieszczeń. Potwierdza to badanie przeprowadzone wśród tysięcy osób.
encoded: W krajach o niskich dochodach ludzie nadal używają paliw stałych, takich jak węgiel, drewno i odpady roślinne, do gotowania i ogrzewania. Wynikające z tego zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach naraża dzieci na działanie dymu i pyłów w kluczowych etapach rozwoju mózgu. – Prawie 30% światowej populacji, czyli około 2,4 miliarda ludzi, nadal gotuje bez użycia czystych paliw. Nasze odkrycia wskazują, że dorastanie w zadymionym domu może upośledzać zdrowie mózgu i zdolności poznawcze przez całe życie – mówi Xu Zong, badacz z Uniwersytetu Helsińskiego. Swoje wnioski opublikował właśnie na łamach „Social Science & Medicine”, wiodącego międzynarodowego czasopisma poświęconemu zdrowiu i medycynie społecznej. Szerokie badanie – tysiące Chińczyków Naukowiec zebrał dane dotyczące dużej grupy dorosłych mieszkańców Chin. Przeanalizował informacje dotyczące ponad 7 tys. osób w wieku 45 lat i starszych. Sprawdził warunki panujące w ich domach w dzieciństwie. Uczestników zapytano o to, jakich paliw używano w ich rodzinnych domach do gotowania, zanim ukończyli 17. rok życia. Porównano osoby wystawione na dym z węgla i drewna z tymi, które miały dostęp do czystej energii, np. prądu lub gazu.Aby wyniki były rzetelne, wzięto pod uwagę m.in. wiek, płeć, palenie papierosów, picie alkoholu oraz poziom wykształcenia i zarobki badanych osób. Kolejno przeprowadzono testy sprawności umysłowej. Naukowcy ocenili kondycję mózgów uczestników, badając ich pamięć epizodyczną (zdolność zapamiętywania) oraz ogólną sprawność umysłową, w tym orientację w czasie i umiejętność liczenia. Do analizy wyników wykorzystano algorytm „causal forest”, czyli metodę uczenia maszynowego, która potrafi wykryć skomplikowane i nieoczywiste związki między zanieczyszczeniem a pracą mózgu. Domowe zanieczyszczenie groźne też w przyszłości Osoby narażone w dzieciństwie na zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach z paliw stałych uzyskiwały znacznie gorsze wyniki w testach poznawczych w wieku dorosłym. – Związek t…

shutterstock2427010283-ae4eec7.jpg
width: 4817
height: 3336

Polskie miasto podbiło serce dziennikarki „The Guardian”. Zachwyciła ją wegańska scena kulinarna
type: item
date: 2026-01-13T15:15:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: diety
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: warszawa
description: Kuchnia roślinna przestaje być niszową ciekawostką, a dla wielu podróżnych staje się jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku wyjazdu. Coraz więcej osób planuje city breaki i wakacje z myślą o dostępności wegańskich restauracji. Jak się okazuje, jedno z polskich miast pod tym względem wyprzedza dziś takie kulinarne potęgi jak San Francisco czy Kopenhaga – i zwraca uwagę zagranicznych mediów.
encoded: Polska kuchnia wciąż bywa za granicą kojarzona głównie z mięsnymi potrawami – bigosem, kiełbasą czy schabowym. Tymczasem rzeczywistość w największych polskich miastach wygląda zupełnie inaczej. Według danych serwisu HappyCow, jednego z najbardziej rozpoznawalnych przewodników po restauracjach wegańskich na świecie, Warszawa od lat utrzymuje się w ścisłej czołówce globalnych rankingów. W zeszłym roku stolica Polski zajęła 11. miejsce na świecie, wyprzedzając m.in. Bangkok, San Francisco, Madryt, Paryż, Tokio, Wiedeń i Kopenhagę, czyli miasta uznawane za liderów kuchni roślinnej. Teraz doceniła to dziennikarka „The Guardian”. Warszawa jako roślinne odkrycie zagranicznych mediów Kilka dni temu na łamach „The Guardian” ukazał się artykuł autorstwa Rachel Dixon, w którym dziennikarka opisała swoją niedawną podróż do Warszawy – miasta, które postanowiła odwiedzić wspólnie z siostrą, kierując się wyłącznie jednym kryterium: kuchnią wegańską. Jak przyznała, pomysł wyjazdu do Polski zrodził się po tym, jak latem ubiegłego roku pisała o podróżowaniu jako weganka i otrzymała od czytelników liczne rekomendacje. Część z nich zachwalała Gdańsk, inni zaś wskazywali Kraków jako roślinną niespodziankę Europy Środkowej, jednak to dane serwisu HappyCow okazały się decydujące. Według niego to właśnie Warszawa wyróżnia się dziś najbardziej rozbudowaną sceną kuchni roślinnej w kraju: 34 w pełni wegańskie restauracje, około 80 lokali wegetariańskich oferujących dania wegańskie oraz blisko 200 miejsc określanych jako „przyjazne weganom” tworzą mapę kulinarną, która – jak zauważa Dixon – nie ustępuje największym europejskim metropoliom. Autorka zwraca przy tym uwagę na kulturowy kontekst polskiej kuchni, często niesłusznie postrzeganej wyłącznie przez pryzmat potraw mięsnych. Choć schabowy i kiełbasa pozostają rozpoznawalnymi symbolami, grzyby oraz warzywa (takie jak ziemniaki, kapusta, buraki czy ogórki) od wieków zajmują centralne miejsce w tradycyjnym jadłospisie. Dziennikarka „The Guard…

vegan-7fb9e44.jpg
width: 4405
height: 2913

Filiżanka kawy za kilkaset złotych? – czy najdroższa kawa świata jest warta swojej ceny?
type: item
date: 2025-12-23T08:29:08.000Z
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: fakty i mity
subject: jedzenie
subject: kawa
subject: Kuchnia
description: Najdroższa kawa na świecie powstaje w dość kontrowersyjny sposób. Czy na pewno warto zapłacić fortunę za napar z ziaren, które wcześniej przeszły przez układ pokarmowy zwierzęcia?
encoded: Spis treści: Jak powstaje kopi luwak – sekrety produkcji najdroższej kawy świata Czy kopi luwak rzeczywiście smakuje lepiej niż inne kawy? Kontrowersje etyczne wokół kopi luwak – ciemna strona luksusowej kawy Kopi luwak – luksusowa kawa czy marketingowy mit? Kopi luwak to produkt luksusowy, który od lat wzbudza skrajne emocje – od fascynacji po obrzydzenie. Tajemniczy proces produkcji, wysokie ceny i wątpliwości etyczne sprawiają, że o tej egzotycznej kawie wciąż dużo się mówi. Czy rzeczywiście jest warta swojej ceny? Jak powstaje kopi luwak – sekrety produkcji najdroższej kawy świata Kopi luwak to kawa produkowana z wypalanych ziaren, które zostały zjedzone, przetrawione i wydalone przez niewielkie, nocne zwierzę – łaskuna palmowego (luwak). Ten proces biologiczny nie jest przypadkowy – łaskuny wybierają tylko najbardziej dojrzałe i aromatyczne owoce kawowca, co już na wstępie wpływa na wyższą jakość końcowego produktu. Po przejściu przez układ trawienny zwierzęcia, ziarna są wydalane w niemal nienaruszonej formie. Następnie przechodzą szereg etapów obróbki: są dokładnie myte, by usunąć wszelkie zanieczyszczenia, a potem suszone na słońcu i często prażone ręcznie, co pozwala zachować ich unikalny profil smakowy. Zwolennicy kopi luwak podkreślają, że enzymy trawienne łaskuna zmieniają strukturę białek w ziarnach, co skutkuje zmniejszeniem goryczy i uzyskaniem łagodniejszego, bardziej zbalansowanego smaku. Gotowy napar ma często ziemistą nutę, z wyczuwalnymi akcentami czekolady, karmelu i orzechów. W opinii wielu smakoszy, napój ten zasługuje na miano rarytasu, który warto spróbować choć raz w życiu – mimo kontrowersji i wysokiej ceny. Czy kopi luwak rzeczywiście smakuje lepiej niż inne kawy? Zdania na temat smaku kopi luwak są mocno podzielone. Część degustatorów zachwyca się jej profilem smakowym, określając go jako wyjątkowo łagodny, delikatnie czekoladowy, o niskiej kwasowości i aksamitnym finiszu. Takie opinie wynikają głównie z procesu trawienia ziaren przez ła…

najdrozsza-kawa-swiata-196036c.jpg
width: 2813
height: 1875

Tradycyjna kuchnia włoska nie istnieje! Dlaczego tak właśnie twierdzi profesor Grandi z Parmy?
type: item
date: 2025-12-21T14:19:12.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: historia
subject: Kuchnia
subject: podróże kulinarne
subject: tradycje
subject: włochy
description: Kuchnia włoska, wpisana niedawno na listę UNESCO, może wcale nie być tak „tradycyjna”, jak ją postrzegamy. Historyk Alberto Grandi twierdzi, że to mit, który skutecznie zamydla oczy nie tylko turystom.
encoded: Kuchnię włoską właśnie wpisano na listę Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO, co wywołało we Włoszech falę euforii. Ta narodowa satysfakcja była w dużej mierze podyktowana chęcią dorównania Francji i Japonii, które otrzymały to wyróżnienie znacznie wcześniej. Jednak włoski historyk jedzenia, profesor Alberto Grandi uważa, że za fasadą dumy kryje się mit, który przysłania prawdziwą historię kuchni włoskiej, ukształtowaną przez głód, migrację i pomysłowość. Prawdziwe oblicze kuchni włoskiej Według źródeł przywoływanych przez Grandiego, włoska kuchnia wcale nie opiera się na historycznym, spójnym kanonie, lecz na procesach zachodzących pod koniec XX wieku, kiedy to regionalne tradycje regionalne zostały „zmontowane” na potrzeby turystyki i narodowego pocieszenia. Prawdziwe losy włoskiego jedzenia to nie sielankowe obrazy babć robiących makaron, lecz narodowa ucieczka przed głodem. Włosi, którzy emigrowali do USA czy Brazylii, nie przywozili ze sobą wykwintnych przepisów, bo w swojej ojczyźnie najczęściej cierpieli niedostatek. I to właśnie za granicą, stykając się z nieznaną wcześniej obfitością mięsa, sera i pszenicy, wymyślali nowe dania, które później powróciły do Włoch jako rzekomo „odwieczna tradycja”. Boom gospodarczy lat 50 – klucz do kulinarnej historii Włoch Kluczowy dla rodzimego rozwoju kuchni Włoch był boom gospodarczy w latach 1955–1965. W tym krótkim czasie Włochy przeszły kulinarną rewolucję – pojawienie się lodówek i supermarketów sprawiło, że mięso przestało być luksusem, a jego obfitość stała się codziennością. Współczesna pewność siebie Włochów w kwestiach kulinarnych jest w rzeczywistości efektem tamtego nagłego przejścia z biedy do dostatku. Alberto Grandi uważa, że dzisiejszy „kulinarny patriotyzm” Włochów jest nieuprawniony. Politycy domagają się ochrony czystości kuchni, choć sami dorastali na produktach przemysłowych. Według historyka włoska kuchnia tak naprawdę wynika z adaptacji i asymilacji. Jej dzisiejszy kształt wynika z podkradani…

tradycyjna-kuchnia-wloska-9f40c60.jpg
width: 4404
height: 3320

Dlaczego jemy karpia w Wigilię? Zaskakujące fakty, które obalają popularny mit
type: item
date: 2025-12-18T11:00:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: historia polski
subject: Kuchnia
subject: ryby
subject: wigilia
description: Czy popularne przekonanie, że karp trafił na polskie stoły w czasach PRL to prawda? A może był rybą jedzoną i hodowaną od setek lat? Sprawdzamy, jak naprawdę wyglądała kulinarna historia karpia w Polsce.
encoded: Spis treści: Skąd wziął się karp w Polsce? Karp w polskiej historii – jeden z wielu bohaterów postu PRL, czyli jak to było z „karpiem na każdym wigilijnym stole” Produkcja i konsumpcja karpia dziś Współczesne kulinarne zwyczaje wigilijne są echem wielowiekowej, chrześcijańskiej tradycji postu. W dawnej Rzeczypospolitej post był wyjątkowo długi i wyjątkowo restrykcyjny, a obowiązywał w sumie niemal przez pół roku. Głównymi gastronomicznymi bohaterami na stołach XVI- i XVII-wiecznych dworów były ryby słodkowodne. A karp zajmował wśród nich bardzo ważne miejsce. Skąd wziął się karp w Polsce? Karp (Cyprinus carpio) naturalnie występował w rzekach uchodzących do Morza Czarnego, Kaspijskiego oraz Aralskiego. Już w starożytności był cenioną rybą konsumpcyjną, nie tylko łowioną ale i udomowioną a potem hodowaną na mięso oraz dla ozdoby. Najwcześniej, bo już około V wieku p.n.e. karpie hodowali Chińczycy. Także w Chinach powstała barwna ozdobna odmiana – karp koi, dostępny dziś w całej gamie kolorów. W Europie epoki średniowiecza był często hodowany w stawach należących do klasztorów i majątków królewskich i magnackich. Takie też są początki obecności karpia w Polsce. Był rybą cenioną między innymi za swą tłustość. Karp w polskiej historii – jeden z wielu bohaterów postu Księga szafarska dworu Jana III Sobieskiego, wydana przez Muzeum Pałacu Króla Jana w Wilanowie kataloguje jadłospis królewskiego dworu w latach 1695–1696. Wśród ryb podawanych na kolację wigilijną najważniejszą rolę pełnią karp i szczupak. Oprócz tego podawano łososie, okonie, leszcze, sterlety (inaczej czeczugi – to ryby jesiotrowate), a także ryby solone z beczki. Z kolei najstarsza wydana drukiem po polsku książka kucharska – „Compendium Ferculorum” Stanisława Czernieckiego (1682) – zawiera osiem przepisów na karpia, ale dużo więcej przepisów na dowolne ryby, gdzie także można karpia wykorzystać. Uwagę zwraca potrawa z języczków karpiowych oraz dwie zupy z wykorzystaniem karpia – rosół królewski i rodzaj …

karp-wigilia-59124ea.jpeg
width: 6720
height: 4480

Stolica najbiedniejszego kraju Europy to wyjątkowa mieszanka bałkańskiego szaleństwa i postsowieckiego porządku
type: item
date: 2025-12-08T10:02:22.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: miasta
subject: mołdawia
subject: stolica
subject: wino
description: Fantastyczne parki, gorąca plăcintă z serem i jedne z najlepszych win w Europie. Kiszyniów, stolica Mołdawii, to miasto z pogranicza kultur rumuńskiej i słowiańskiej.
encoded: Spis treści: Spacerem po Kiszyniowie Parki, jeziora i kawa po turecku Kuchnia pachnąca bryndzą Mołdawski Wersal Kiszyniów – informacje praktyczne Wysiadam w samym centrum Kiszyniowa i od razu uderza mnie żar sierpniowego powietrza. – Dziękuję, że zdecydowałeś się przyjechać do mojego kraju – woła jeszcze do mnie kierowca taksówki i odjeżdża. Ulica paruje upałem, asfalt pachnie kurzem i benzyną. Patrzę w górę: z jednej strony złota kopuła cerkwi, dalej obdrapany blok, jeszcze dalej kamienica z eleganckim gzymsem. A ja już wiem, że to miasto z pogranicza kultur rumuńskiej i słowiańskiej wciągnie mnie swoją wyjątkową mieszanką bałkańskiego szaleństwa i postsowieckiego porządku. Spacerem po Kiszyniowie W parku Katedralnym słońce rzuca jasne plamy na ławki i ścieżki. Jestem w samym sercu miasta. Neoklasycystyczna Catedrala Mitropolitană wznosi się nad placem. Świątynia powstała w latach 1830–1836 według projektu Abrahama Mielnikowa, na zlecenie księcia Michaiła Woroncowa, ówczesnego gubernatora tych ziem. Budowla z kamienia i cegły opiera się na planie krzyża greckiego, otoczona czterema portykami z sześcioma kolumnami doryckimi każda tworzy symetryczną i monumentalną bryłę. Od przechodzącego popa dowiaduje się, że charakterystyczna kopuła katedry i mosiężny krzyż to cechy nadane dopiero podczas renowacji zakończonej w 1997 r., po zniszczeniach czasów sowieckich i odbudowie dzwonnicy. Obok katedry – łuk triumfalny. Choć nie tak monumentalny i imponujący jak łuki w Paryżu czy w Bukareszcie, Arcul de Triumf jest dziś jednym z symboli Kiszyniowa. Wzniesiony w 1840 r. miał rzekomo upamiętnić rosyjskie zwycięstwo nad Turkami. W rzeczywistości wokół budowli narosło wiele legend i dziś nikt tak naprawdę nie wie, o czym miałaby przypominać ta niewielka budowla z białego kamienia. Parki, jeziora i kawa po turecku Mołdawianie mają do siebie sporo zdrowego dystansu. W jednej z lokalnych broszur przeczytałem, że „Kiszyniów to miasto tak nieciekawe, że aż interesujące”. W zasadzie tr…

kiszyniow-ff7852f.jpg
width: 2577
height: 1450