Różowe szaleństwo w Wilnie. Festiwal chłodnika przyciągnął tysiące ludzi i zalał miasto jaskrawymi barwami
W Wilnie odbyła się kolejna edycja litewskiego święta chłodnika. W różowej zabawie wzięło udział rekordowe 176 tysięcy osób. O co chodzi w tym wyjątkowym święcie i dlaczego cieszy się tak dużą popularnością?
Spis treści: Do kogo należy chłodnik? Dumna zabawa Różowe miasto Wilno Chłodnikowe szaleństwo 20 minut do przyjazdu pociągu. Na kolejowym peronie panuje tłok – tym razem to nie pasażerowie wypatrują nadjeżdżającej lokomotywy, a ekscentrycznie ubrani festiwalowicze, którzy przyszli tu w niewiadomym dla mnie celu. Niedaleko kas biletowych ustawiono długie stoły, przy których obok siebie zasiedli mieszkańcy Wilna. Ramię w ramię spoczęli pracownicy korporacji i nauczyciele, kierowcy i pracownicy fizyczni, studenci i profesorowie. Wszystkich łączy zupa, dla której się tu zgromadzili. Weekend przypadający na 30–31 maja to przecież narodowe święto chłodnika – uroczystość, która w ostatnich latach zyskała wyjątkową popularność nie tylko wśród Litwinów. W tych dniach charakterystyczny róż rozlewa się na całe miasto, dekorując ulice i place. Chłodnik możemy dostrzec wszędzie: w restauracjach, na placach zabawy czy w muzeach. Rozglądam się po peronie w poszukiwaniu śladów tej nietypowej zupy. Pomiędzy rzucającymi się w oczy, jaskrawymi strojami dostrzegam niewielką plamę, jakby relikwię po niedojedzonym daniu z botwiny. Tego typu ślady towarzyszyć mi będą przez całą podróż, przypominając o tym, jak istotne, choć szalenie komediowe, jest to święto. Do kogo należy chłodnik? Jest w kuchni kilka takich potraw, o które od wieków trwa walka pomiędzy narodami. Turcy i Grecy namiętnie kłócą się m.in. o pochodzenie baklawy. Na obu brzegach Morza Egejskiego usłyszymy dwie zupełnie odmienne narracje, opowiadające o pochodzeniu tego niezwykle słodkiego przysmaku. Prawda, jak to zwykle bywa przy okazji transkulturowego dziedzictwa, leży pewnie gdzieś pośrodku. Podobnie jest z hummusem czy kimchi. Tytuł naszej, wschodnioeuropejskiej baklawy można bez wątpienia wręczyć chłodnikowi. Charakterystyczna, zimna zupa od mniej więcej XVIII wieku gościła na stołach współczesnej Litwy, Polski, Łotwy oraz Białorusi. Żywiły się nią wszystkie klasy społeczne zamieszkujące tereny Unii Polsko-Litewskiej: od biednych chłopów, po zamożny ród Radziwiłłów. Co oczywiste, co kucharz, to inny przepis, więc każda potrawa różniła się od siebie subtelnymi dodatkami. W niektórych przypadkach dodawano choćby – niepopularny w polskich chłodnikach – chrzan. Litewski historyk, Rimvydas Laužikas, wprost mówi o bezcelowym doszukiwaniu się konkretnych źródeł pochodzenia chłodnika. Potrawa wykształciła się przecież wewnątrz granic, których od lat już nie ma. Powinniśmy się więc cieszyć, że mimo upływu czasu, który przecież w naszym regionie obfitował w liczne konflikty, pamięć o niektórych przepisach kulinarnych przetrwała i towarzyszy naszym stołom do dnia dzisiejszego. Mamy zaszczyt rozkoszować się przecież zupą, którą w „Panu Tadeuszu” zajadali się dostojni goście Soplicowa. Dumna zabawa Wileńskie święto chłodnika to uroczystość jedyna w swoim rodzaju. Na próżno szukać tu atmosfery tradycyjnych obchodów, zdominowanych przez powagę, zadumę i patos. Dniom poświęconym przysmakowi z botwiny zdecydowanie bliżej jest do festiwalu muzycznego, na który przyjeżdża się po to, by na kilka dni zrzucić z siebie krępującą maskę codziennych obowiązków. We współczesnym świecie fenomen święta dedykowanego jednej potrawie może wydawać się trudny do zrozumienia. Mogłoby się przecież wydawać, że w dobie globalizacji mamy dostęp do znacznie atrakcyjniejszych wydarzeń. A jednak Vilnius Pink Soup Fest co roku bije rekordy frekwencji – w tegorocznej edycji festiwalu chłodnika w Wilnie wzięło udział aż 176 000 gości. Gdzie więc tkwi tajemnica sukcesu tego różowego święta? Przed przyjazdem do Wilna mierzyłem się z przypuszczeniami, że nadchodzący festiwal będzie mieć zdecydowanie bardziej rubaszny, festynowy charakter, niż miało to miejsce w rzeczywistości. W mieście bowiem na próżno szukać kiczu, tak powszechnego przecież choćby na jarmarkach bożonarodzeniowych. Skąd taka zależność? Bierze się ona z prawdziwej dumy, którą Litwini czerpią z różowego przysmaku. Podobno jeszcze przed 2023 rokiem, kiedy to po raz pierwszy litewska stolica przybrała różowe barwy, trwały rozmowy nad narodowym daniem, które zostanie uhonorowane własnym świętem. Batalię z kartaczem i sękaczem wygrał chłodnik, uznany przez Litwinów za prawdziwe dobro narodowe. Od tamtego momentu, w trakcie jednego z majowych weekendów, róż staje się prawdziwym emblematem mieszkańców Wilna, a poprzez komediowe stroje, pełne różowych dodatków, budowana jest ich tożsamość. Obserwując bawiących się Litwinów odnosiłem wrażenie, że w trakcie tego weekendu chłodnik jest dla nich czymś zdecydowanie więcej niż jedynie potrawą – to upłynnione godło, które starają się rozbryzgiwać na inne narody. Poprzez róż starają się opowiadać o atrakcyjności swojego miasta i kraju – przecież wszystko, co zobaczone przez „różowe okulary”, wydaje się nam piękniejsze. Nic więc dziwnego, że na swój festiwal nie dopuszczają estetyki kiczu. Litwini w trakcie święta chłodnika chcą się bawić, ale bawić z pełną dumą ze swojego dziedzictwa. Różowe miasto Wilno Róż zakrada się w trakcie chłodnikowych obchodów we wszystkie czeluście miasta. Choć główna strefa festiwalowa znajduje się w centrum Wilna, nad samą rzeką Wilią, obecność różowych barw jesteśmy w stanie zauważyć w bardziej peryferyjnych zakątkach stolicy. Widzimy choćby powiewającą na wietrze, ogromną różową flagę, która, zawieszona na wileńskiej wieży telewizyjnej, przypomina mieszkańcom o panującej uroczystości. Udając się na wyjątkowe Zarzecze również doświadczymy chłodnikowych wpływów. W jednej z niewielkich kawiarni spróbowałem prawdziwej fuzji lokalności z globalnością: chłodnikowej matchy serwowanej jedynie w trakcie festiwalowego weekendu. Miejsc, które serwują tego typu unikatowe dania jest zdecydowanie więcej. Patrząc na mapę dedykowaną uroczystościom, coraz szerzej otwieram oczy na widok chłodnikowej pizzy, sushi czy lodów. Drinki inspirowane zupą z botwinki już tu nikogo nie dziwią. Chłodnikowe szaleństwo Mówiąc o festiwalu chłodnika, nie można przejść obojętnie obok czystego szaleństwa, które udziela się wielu osobom biorącym udział w obchodach. Właściwie to całą koncepcję święta opartego na wysławianiu różowej zupy można uznać za przejaw postradania zmysłów. Uczestnicy festiwalu przez dwa dni skandują hasło Šaltibarščiai, lokalny zespół tworzy muzyczny hit o słynnej potrawie, a w lokalnych barach możemy napić się piwa z nutką chłodnika. Czy nie zahacza to o szaleństwo? Może i tak, ale jest w tym dostrzegalna metoda. Oprócz opisywanej już dumy z dziedzictwa narodowego, święto chłodnika pozwala mieszkańcom Wilna na bardzo istotne, aczkolwiek niepopularne współcześnie emocje: radość z prozaiczności życia. W trakcie festiwalu nie skanduje się górnolotnych haseł, nie mierzy się z trudami otaczającego nas świata, tak jakby zapominając na jeden weekend o tym, co dookoła. W ten weekend w Wilnie można dosłownie zatopić się w różowym roztworze szaleństwa, który nie dopuszcza do siebie codziennych zmartwień. Źródło: Go Vilnius Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nie tylko paprykarze i paszteciki. Oto kulinarne dziedzictwo Pomorza Zachodniego
Przetwory rybne, pasztety, sery, świetne miody i wina – kulinarne dziedzictwo Pomorza Zachodniego to bogactwo smaków i aromatów.
Spis treści: Gdy śledź zostaje gwiazdą W krainie pstrąga Między sosną a winoroślą Pomorze Zachodnie nie daje się zamknąć w jednym smaku, jego kuchnia zmienia się jak krajobraz i właśnie ta różnorodność mówi o tym miejscu najwięcej. Zgłębiałam zatem powoli listę produktów tradycyjnych, stawiając na mapie województwa pinezki w punktach, do których postanowiłam dotrzeć. Wyznaczone cele? Bobolice i ser bałtycki, potem Nieborowo i pasztet z gęsi. Jeszcze kiełbasa krucha domowa i szynka w powiecie świdwińskim i oczywiście wędzony udziec wieprzowy w Przelewicach. A może powinnam postawić na ryby? W Karnieszewicach produkowany jest paprykarz szczeciński z łososia, konkurencja dla tradycyjnych smaków. Kusił mnie też Szczecinek i tamtejsza sielawa wędzona z Pojezierza Drawskiego. Sam Szczecin oferował jeszcze sieję miedwiańską, miedwiańskie ryby wędzone, ale też pierniki i chleb. Kołobrzeg zachęcał do przyjazdu smakiem śledzika kołobrzeskiego, pobliskie Ząbrowo – ogórkiem kołobrzeskim, a niedalekie Kinowo – kapustą kiszoną z beczki. Miód drahimski w Czaplinku to pięć różnych smaków. Który wybrać? Gdy śledź zostaje gwiazdą Szczecin naturalnie stał się początkiem mojej wędrówki po smakach regionu, przypisanych do miejsca i ludzi często od dziesiątek lat. Zapach morza charakteryzuje miasto równie mocno, jak historia portu. Jeszcze niedawno niemal wszystko łączyło się tu z rybami. No, może poza zapachem czekolady, jaki niósł się przez dziesięciolecia z przetwarzającej ziarna kakaowca fabryki Gryf. Anna, moja przyjaciółka, mieszkanka stolicy województwa, na pytanie, czego powinnam spróbować, wyrzuciła z siebie jednym tchem: paprykarz! Cóż, nie była oryginalna. Przecież mówiła o ikonie, od lat kojarzonej z latem, wakacjami i smakiem dzieciństwa. Pomysł na jego powstanie zrodził się na pokładach polskich trawlerów, które w latach 60. XX w. operowały na wodach Afryki Zachodniej. Załoga przedsiębiorstwa Gryf inspirowała się lokalną kuchnią: ryba w sosie pomidorowym podawana z ryżem i ostrą papryką. Polscy kucharze przetworzyli ten pomysł na warunki przemysłowe i tak narodził się paprykarz – czerwone złoto Szczecina, którego popularność szybko przekroczyła polskie granice. Dziś paprykarz jest symbolem miasta. Zdjęcie z pomnikiem puszki zaprojektowanym przez Bogusława Dydka (na Placu Gryfitów) jest dla wielu równie obowiązkowe jak wizyta w Zamku Książąt Pomorskich. Ale Szczecin to także paszteciki wpisane na listę produktów tradycyjnych. Są tu tak ważne, że w 2015 r. władze wojewódzkie ogłosiły 20 października Dniem Pasztecika Szczecińskiego. Podłużne, przypominające miniaturowe krokiety zawinięte w drożdżowe ciasto, wypełnia się mięsem lub pieczarkami i serem, po czym smaży na głębokim tłuszczu. Powiedzmy sobie szczerze, nie jest to danie dietetyczne. Są tłuściutkie śledzie po szczecińsku, również wpisane na listę produktów tradycyjnych. Przy tych rybach też warto się tu zatrzymać na dłużej, bowiem jak się okazuje, miasto kojarzone było z nimi już od XIX w. W każdym sklepie sprzedającym żywność stały duże kadzie z solonymi śledziami. Mijały lata, a miłość do jednej ryby w mieście nie przemijała. Uczucie to postanowiło wykorzystać kilku pasjonatów, tworząc w 2001 r. Szczeciński Klub Śledziożerców. Szalona grupa opracowała blisko 2 tys. przepisów ze śledziem w roli głównej. Są wśród nich m.in. pierożki śledziowe, kaszanka ze śledzia, sałatki, śledziowe ciasta i desery, a nawet wódka śledziowa. Historie o niezwykłych kulinarnych eksperymentach potwierdziły, że tu nawet najprostsza ryba może stać się gwiazdą i inspiracją dla prawdziwych kuchennych artystów. Aby jednak śledź nie zawrócił mi do końca w głowie, Anna postanowiła mnie przekonać, że w temacie kulinariów miasto posiada też nowoczesną twarz. Zasiadłyśmy wygodnie w Plenty Restaurant & Apartments, gdzie małże w białym winie dowiodły dobitnie, że tradycja łagodnie łączy się w Szczecinie z wyrafinowaniem – dokładnie tak, jak lubię w podróży. W krainie pstrąga Stolica województwa zachodniopomorskiego kusiła mnie kulinarnie na wiele sposobów, jednak coś mi podpowiadało, że w okolicy wyrasta jej poważna konkurencja. Ruszyłam do Dziwnowa, którego serce bije w rytmie fal. Rybacy od dziesięcioleci wypływają tu na Bałtyk, a ich doświadczenie i znajomość morza wciąż robią wrażenie na turystach. Również dla mnie widok kutrów wracających z połowów, pełnych dorszy, fląder i śledzi, ma w sobie coś niezwykłego. Kiedy jestem w Sopocie, Ustce czy Darłowie, uwielbiam kupować rybę pachnącą morzem, gotową do smażenia lub przygotowania w domu. Kiedy jednak nie mam na to czasu, szukam miejsc, w których miejscowi producenci szanują to, co daje nam morze. W Dziwnowie są to Ryby z Wyspy Wolin. Państwo Reiter zaczynali od smażalni ryb, kolejnym krokiem była wędzarnia, a wkrótce po tym rybne przetwórstwo. Dziś mają na koncie nie tylko wyborne produkty słoikowe, jak mój ulubiony pieczony filet z leszcza w zalewie winno-octowej, czy rybne sałatki i wędzonki, ale też Certyfikat Dziedzictwa Kulinarnego (wzięto pod uwagę m.in. tradycyjne metody produkcji, stosowane receptury, pochodzenie składników). – To, co robimy, to efekt prawdziwej pasji – mówił w jednym z wywiadów Paweł Reiter, współwłaściciel przedsiębiorstwa. Zachęcona niezwykłymi opowieściami o jakości, tradycji i naturze współpracującej z człowiekiem ruszyłam dalej. W schowanej wśród łąk, lasów i polodowcowych moren, na obszarze Natura 2000, Zielenicy powstało idealne siedlisko dla innych ryb. W ziemnych stawach, pośród trzcin i pałek wodnych, chowają się biopstrągi. Hodowla odbywa się w pełnej harmonii z przyrodą, a każda ryba ma certyfikat bio. Zielenica mnie nie zaskoczyła, doskonale znałam smak wytwarzanego tutaj pstrąga, choć próbowałam go w zupełnie innych miejscach. Ryby hodowane w Gospodarstwie Rybackim Zielenica, zwanym potocznie Krainą Pstrąga, serwują bowiem kucharze w najlepszych polskich restauracjach i hotelach. Zielenica ma też swoje produkty ekskluzywne, jak chociażby kawior z pstrąga. Jest też delikatny, lekko maślany i bardzo szlachetny jesiotr. Dawniej trafiał na stoły carów, królów i cesarzy. Między sosną a winoroślą Przemierzałam Zachodniopomorskie, utrwalając w głowie typowy obrazek: Bałtyk, smagane morskim wiatrem sosny i wszechobecne ryby. Do tej układanki brakuje tylko rzędów winorośli. Okazuje się, że bliskość morza działa na nie jak naturalny regulator temperatury. Zimy są łagodniejsze, a lata mniej upalne, dzięki czemu winorośl dojrzewa wolniej i nabiera charakteru. Do tego długie dni, dużo światła i gleby, które potrafią zatrzymać ciepło. To nie jest klasyczna Francja ani Toskania, ale właśnie w tej inności tkwi siła. O tym, że temat dla regionu jest ważny, przekonało mnie Stowarzyszenie Winnice Pomorza Zachodniego skupiające aż 23 winnice i jednego producenta wina. Damian Orlik, jego przewodniczący, niezmiennie przekonuje, że enoturystyka jest jedną z najprężniej rozwijających się gałęzi turystyki. O tym, jak szybko staramy się gonić najlepszych, widać w winnicy Turnau położonej w kameralnej wsi Baniewice, zaledwie 50 km na południe od Szczecina. Czy tylko mnie zaskoczyła informacja, że zajmująca blisko 40 ha jest nie tylko największą winnicą na Pomorzu Zachodnim, ale i w całej Polsce? I kolejna – że współzałożycielami są między innymi Zbigniew Turnau, ale też jego kuzyn Grzegorz, dobrze mi znany krakowski artysta? Trzymając w dłoni kieliszek białego wytrawnego chardonnay, dojrzewającego w dębowych beczkach, wróciłam do zgłębiania listy produktów tradycyjnych województwa zachodniopomorskiego, która wydawała się nie mieć końca. Znalazłam na niej jeszcze pieczywo, warzywa, powidła, miody czy nalewki. Produkowane w kameralnych manufakturach lub małych, rodzinnych zakładach, często przez ludzi przekazujących sobie receptury z pokolenia na pokolenie, za co zdobywają nagrody w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. Kiedy znajdę czas na spróbowanie tych rzeczy? Będę musiała tu wrócić, wypełnić kalendarz datami dożynek, targów i wystaw. Więcej o atrakcjach Pomorza Zachodniego piszemy w najnowszym wydaniu „National Geographic Extra” nr 1/2026 – już w sprzedaży!
Polska kuchnia wśród najlepszych na świecie. Wyprzedzamy USA, Koreę i Europę Wschodnią
Choć my, Polacy, uwielbiamy rodzimą kuchnię, raczej nie myślimy o niej jako o jednej z najlepszych na świecie. Tu do głowy przychodzą raczej takie klasyki jak kuchnia włoska, francuska czy japońska. Ale to się może wkrótce zmienić, bo nasza kuchnia jest coraz bardziej doceniana za granicą. Internetowy portal Taste Atlas opublikował właśnie ranking najlepiej ocenianych kulinarnych tradycji świata. I Polska jest w nim bardzo wysoko.
Taste Atlas specjalizuje się w rozbudowanych rankingach opartych na ogromnych ilościach danych o upodobaniach użytkowników. Portal ma ambicje bycia globalną encyklopedią produktów kulinarnych i potraw. Jego autorzy chwalą się, że zgromadzili dane o ponad 10 tysiącach potraw i napojów i wciąż opracowują kolejne. Kuchnia polska znalazła się w rankingu „100 Best Cuisines in the World” (sto najlepszych kuchni świata) na lata 2025/26. Kuchnia polska wśród najlepszych Kuchnia polska zajęła bardzo wysoką pozycję w rankingu – miejsce 14. Taste Atlas podkreśla, że do ułożenia zestawienia użyto aż 590 228 opinii użytkowników, którzy ocenili w sumie 18 912 dań, napojów i produktów. Z naszej części Europy wyprzedziła nas jedynie Serbia, której kuchnia znalazła się na 12. miejscu. Nasza kuchnia okazała się lepsza niż na przykład: wietnamska (16. miejsce), koreańska (19. miejsce), gruzińska (21. miejsce) czy węgierska (22. miejsce). Tuż za nami uplasowały się USA, a tuż przed – Indie. Obecność wśród tak znanych i kochanych światowych kuchni to dla Polski niewątpliwie powód do dumy. Najwyraźniej setki tysięcy ludzi z całego świata coraz bardziej lubią nasze jedzenie. A co doceniają najbardziej? Kuchnia polska – co świat lubi u nas najbardziej? Wizytówka kuchni polskiej na Taste Atlas jest wyjątkowo ciekawa. Wśród „must try” – produktów i potraw, których koniecznie trzeba spróbować – znajdziemy zarówno klasyki, jak i niszowe produkty regionalne konkretnych wytwórców. I tak np. truskawka kaszubska czy miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich figurują obok pierogów. Ale mała wizytówka to dopiero początek informacji o Polsce na Taste Atlas. Wszystkim kategoriom produktów można przyjrzeć się bliżej. I tak najlepsze i najpopularniejsze polskie przysmaki to kolejno: pączki, pierogi, babka, gołąbki, sernik i szarlotka. Wśród polecanych produktów regionalnych królują napoje wyskokowe małych, rzemieślniczych producentów – ale i sery (szczególnie oscypki), kabanosy, powidła oraz kraftowe czekolady. Wśród polecanych restauracji w całej Polsce królują oczywiście te z bogatą ofertą rodzimej kuchni, jak np. Stary Dom w Warszawie, Pod Baranem w Krakowie, a nawet Żywe Muzeum Piernika w Toruniu. Czy to obiektywny obraz kuchni polskiej? Zapewne nie, ale ranking jest pozytywną wizytówką naszego kraju i z pewnością przyciągnie niejednego foodie ze świata. Na szczycie: oto najlepsze kuchnie świata Najlepsze kuchnie świata to według Taste Atlas kolejno: włoska, grecka i peruwiańska. Trzecie miejsce Peru to niewątpliwie spore zaskoczenie, szczególnie z europejskiego punktu widzenia. Miejsca od 4. do 10. zajmują: Portugalia Hiszpania Japonia Turcja Chiny Francja Indonezja Źródło: Taste Atlas Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
To najstarsze miasto w Hiszpanii. Ma ponad 3 tysiące lat i nazywane jest „Kubą Europy"
Kadyks to prawdziwa perła Andaluzji i jedno z najstarszych miast w Europie. Jego historia sięga 3 tysięcy lat, a położenie nad Atlantykiem uczyniło go niegdyś morską potęgą. Dziś zachwyca turystów muzyką, kuchnią i atmosferą.
Spis treści: Najważniejsze atrakcje Kadyksu Kadyks dla miłośników historii Kuchnia Kadyksu – co i gdzie warto spróbować? Wino sherry – lokalny specjał Kadyks to miejsce, gdzie historia splata się z codziennym życiem. Odkrywanie zabytków, spacer po wąskich uliczkach czy degustacja lokalnych przysmaków to tylko niektóre z atrakcji, które czekają na turystów. Bez względu na to, czy jesteś miłośnikiem historii, czy smakoszem, Kadyks z pewnością dostarczy Ci niezapomnianych wrażeń. Najważniejsze atrakcje Kadyksu Katedra w Kadyksie – arcydzieło architektury barokowej i klasycystycznej Jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Kadyksu jest katedra, której budowa trwała 116 lat. Rozpoczęta w 1722 roku w stylu barokowym, zakończona została w stylu klasycystycznym, co sprawia, że jest to unikatowe dzieło architektury. Złocista kopuła góruje nad zabudową, będąc punktem rozpoznawczym, który doskonale widać z wielu części miasta. Zwiedzanie wnętrza katedry oraz wspinaczka na jej wieżę pozwalają podziwiać widok na miasto i zatokę​. Teatro Romano – ślad rzymskiego dziedzictwa W sercu miasta znajdują się pozostałości Teatru Rzymskiego, odkrytego przypadkowo w 1980 roku podczas pożaru. Ten starożytny teatr, zbudowany prawdopodobnie w I wieku p.n.e., był jednym z największych w imperium rzymskim i mógł pomieścić około 20 tysięcy widzów. Choć dziś zachowały się jedynie fragmenty widowni, miejsce to przypomina o wielkiej przeszłości Kadyksu. Torre Tavira – najwyższy punkt widokowy Kadyksu Torre Tavira to najwyższa z ponad 130 wież strażniczych, które kiedyś służyły do obserwacji portu i nadciągających okrętów. Wieże te były nieodłącznym elementem codziennego życia Kadyksu w XVIII wieku, kiedy miasto pełniło rolę ważnego centrum handlowego. Torre Tavira została zbudowana w 1778 roku i szybko stała się najważniejszym punktem obserwacyjnym. Na szczycie wieży znajduje się camera obscura, czyli specjalne urządzenie, które dzięki systemowi soczewek rzuca obraz miasta na ekran, tworząc efekt realistycznej projekcji na żywo. To interaktywne doświadczenie pozwala podziwiać miasto w czasie rzeczywistym z zupełnie nowej perspektywy​. Widok z samego szczytu wieży oferuje niesamowity pejzaż Kadyksu – śnieżnobiałe budynki, złocistą kopułę katedry, a także rozległą panoramę Atlantyku i portu. Kadyks dla miłośników historii Krzysztof Kolumb i wyprawy z Kadyksu Kadyks odegrał kluczową rolę w wyprawach odkrywczych Krzysztofa Kolumba. To właśnie z tego portu wyruszył na swoje drugą i czwartą wyprawę do Nowego Świata. Miasto, położone nad Atlantykiem, przez wieki było jednym z najważniejszych ośrodków handlowych Hiszpanii. Dzięki bliskości morza Kadyks rozkwitł jako port handlowy, a historia związana z Kolumbem dodaje mu niezwykłego prestiżu​. La Pepa – krok w stronę nowoczesności Na Plaza de San Antonio w marcu 1812 roku w Kadyksie uchwalono pierwszą hiszpańską konstytucję, zwaną „La Pepa”. Dokument ten stał się symbolem walki o wolność i zmiany społeczne w Hiszpanii, wprowadzając zasady, które były niezwykle postępowe na tamte czasy. To ważne wydarzenie miało ogromny wpływ na rozwój państwa. Wprowadzono m.in. trójpodział władzy, zniesienie inkwizycji oraz gwarantując prawa obywatelskie. Mimo że konstytucja nie została na dłużej wprowadzona, zapisała się na stałe w historii jako pierwszy krok ku modernizacji Hiszpanii​. Kuchnia Kadyksu – co i gdzie warto spróbować? Freidurias – smażone owoce morza Freidurias to charakterystyczne dla Kadyksu smażalnie, gdzie serwowane są świeżo złowione owoce morza, takie jak krewetki, kalmary czy sardele. Potrawy te podawane są w prostych papierowych rożkach, co sprawia, że można je spożywać na ulicy, delektując się widokami miasta. Dania są przygotowywane w panierce z mąki pszennej i ciecierzycy, co stanowi lokalną specjalność​. Restauracje i tapas bary – od El Faro do Mercado Central W Kadyksie znajdziesz zarówno eleganckie restauracje, jak Restaurante El Faro, słynącą z wykwintnych owoców morza, jak i proste, ale urokliwe freidurias. Warto również odwiedzić Mercado Central de Abastos. Poza zakupami świeżych ryb, owoców i warzyw, można skosztować tam lokalnych specjałów, takich jak krokiety z cukinii czy empanady​. Wino sherry – lokalny specjał Sherry, czyli jerez, to andaluzyjski specjał znany na całym świecie. Trunek ten, początkowo wytwarzany przez Maurów, jest wzmacniany destylatem wina, co sprawia, że charakteryzuje się bogatym, złożonym smakiem. Długowieczność sherry sprawia, że wino to nigdy nie osiąga ostatecznej formy – każda beczka zawiera mieszankę młodego i starzejącego się wina​. Gdzie spróbować najlepszego wina sherry w Kadyksie? Jednym z miejsc, gdzie warto spróbować sherry, jest Taberna La Manzanilla, prowadzona przez rodzinę Garcia od trzech pokoleń. Tradycyjne beczki o pojemności 500 litrów przechowują wino, które zyskuje na smaku wraz z upływem lat. Degustacja tego wina to obowiązkowy punkt wizyty w Kadyksie​.
Obwarzanek krakowski to sławny regionalny wypiek. Bez niego nie można wyobrazić sobie stolicy Małopolski
Historia tego wypieku sięga czasów średniowiecznych. Ponoć obwarzanek krakowski dotarł nawet – wraz z Jagiełłą – pod Grunwald, gdzie wspierał rycerstwo polskie bardziej niż dwa miecze przekazane przez Krzyżaków. Obecnie obwarzanki krakowskie są produktem regionalnym, który od 15 lat znajduje się w Rejestrze Chronionych Oznaczeń Geograficznych (ChOG).
Spis treści: Królowa Jadwiga jadała obwarzanki Obwarzanek krakowski ma nawet 17 cm średnicy Obwarzanie obwarzanka Przepis na obwarzanki krakowskie Święto Obwarzanka Szacuje się, że każdego dnia w Krakowie wypieka się aż 150 tysięcy obwarzanków. Te oryginalne, robione ręcznie, mają charakterystyczne skośne paski na spodzie. Pojawiają się one w wyniku pieczenia na ruszcie. Pieczenia, które poprzedza obwarzanie, czyli zanurzanie uformowanego obwarzanka we wrzącej wodzie. Bez tej czynności, krakowski obwarzanek nie mógłby nosić swej chwalebnej nazwy. Choć ta nazwa ma, jak na Kraków, dość krótką tradycję, sięgającą ledwie okresu zaboru austriackiego, to sam charakterystyczny, obwarzany wypiek znany był w mieście już za czasów piastowskich. Ponoć wzmianka o nim znalazła się nawet w akcie lokacji Krakowa, wydanym przez Bolesława Wstydliwego w 1257 roku. Królowa Jadwiga jadała obwarzanki Wiemy, że krakowskie obwarzanki były dostarczane na Wawel, dla królowej Jadwigi i jej męża Władysława Jagiełły. Zachowały się dworskie rachunki z 1394 roku, które na to wskazują. Przełomem w historii obwarzanka był przywilej wydany przez króla Jana Olbrachta w 1496 roku, wedle którego to jedynie krakowscy piekarze mieli wyłączne prawo wypiekania i handlu białym pieczywem, w tym obwarzankami. Początkowo obwarzanki mogły być wypiekane tylko w okresie wielkiego postu przez piekarzy specjalnie wyznaczonych w tym celu przez cech. O powadze kwestii obwarzanków świadczy fakt, iż ich temat co pewien czas powracał w prawodawstwie. I tak według uchwały Rady Miasta Krakowa z 1611, to sam krakowski cech piekarzy mógł decydować, kto i w jakim miejscu mógł zajmować się sprzedażą obwarzanków. Taka ścisła kontrola cechu trwała aż do 1802. Po tej dacie zasady nieco się rozluźniły i obwarzanki mógł odtąd wypiekać każdy piekarz, który został wylosowany przez cech. Obwarzanek krakowski ma nawet 17 cm średnicy Ten rodzaj wyboru uprzywilejowanych piekarzy stosowano do 1849. Prawdopodobnie po tym roku obwarzanki mogli piec już wszyscy piekarze. Tradycyjnie pieczywo to sprzedawano z tzw. jatek piekarskich, które otwierano codziennie o 6 rano. Nad kontrolą tych straganów czuwało ośmiu braci cechowych. Od XIX wieku do lat 50. XX wieku obwarzanki sprzedawano prosto z wiklinowych koszy. W związku z wpisaniem obwarzanka krakowskiego do Rejestru Chronionych Oznaczeń Geograficznych, konieczne było ustalenie jego cech charakterystycznych. I tak średnica obwarzanka krakowskiego powinna mieć od 12 do 17 cm, natomiast grubość splotu od 2 do 4 centymetrów. Obwarzanek ma być nie lżejszy niż 80 i nie cięższy niż 120 gramów. Do jego produkcji potrzebne są mąka, tłuszcz, cukier, drożdże, sól i woda. Oczywiście taki obwarzanek musi być wytwarzany ręcznie. Obwarzanie obwarzanka A jak wyglądało przygotowanie obwarzanka? Najpierw trzeba zagnieść ciasto z mąki pszennej, tłuszczu, cukru, drożdży, soli i wody. Po wyrobieniu należy odstawić je do wyrośnięcia. Następnie dzieli się je na małe kawałki, z których tworzy się podłużne walce. Te z kolei skręca się spiralnie ze sobą po 2 lub 3 i formuje pierścień. Tak przygotowane pierścienie należy ponownie odstawić do wyrośnięcia. Dopiero gdy urosną do odpowiedniej wielkości zanurza się je (obwarza) w gorącej wodzie. Zanurzenie w gorącej wodzie ma zatrzymać pracę drożdży i sprawić, by obwarzanki już nie rosły. To też sprawia, że wypiek jest twardy na zewnątrz i miękki w środku. Dopiero po wyciągnięciu z wody obwarzanki posypuje się solą, makiem lub sezamem. Choć dopuszcza się też różne autorskie posypki, którymi próbują wyróżnić się niektórzy piekarze. Dopiero tak przygotowane obwarzanki układa się na ruszcie i piecze na złoto. Najlepiej smakują przez pierwszych kilka godzin po upieczeniu. Jeśli w trakcie pobytu w Krakowie chcecie zjeść prawdziwego obwarzanka, szukajcie wózków z obwarzankami oznaczonych znakiem ChOG, czyli wspomnianego już rejestru Chronionych Oznaczeń Geograficznych. Tak oznaczone produkty są wytwarzane w sposób tradycyjny, a każda faza wypieku obwarzanka jest ściśle przestrzegana i kontrolowana. W dodatku cała produkcja musi odbywać się wyłącznie na terenie Krakowa oraz powiatów krakowskiego i wielickiego. Na szczęście przynajmniej mąka może pochodzić z innych, nie tylko małopolskich młynów. Aby otrzymać prawo do używania znaku/oznaczania produktu odpowiednim znakiem zgodności, producent musi poddać się kontroli i uzyskać certyfikat. Przepis na obwarzanki krakowskie Na całe szczęście nie potrzebujemy certyfikatu, by samodzielnie upiec własne obwarzanki. Wystarczy, że połączymy składniki: 375 g mąki pszennej, 15 g drożdży, ½ łyżki cukru, 1 łyżeczka soli, 25 g masła, 60 ml ciepłej wody, posypka: sezam, mak lub gruboziarnista sól. Sposób przygotowania: Drożdże rozkruszyć z cukrem. Wymieszać z ciepłą wodą. Zostawić do wyrośnięcia. Mąkę przesiać z solą. Rozpuścić masło i zostawić do ostygnięcia. Połączyć zaczyn z mąką i masłem. Wyrobić, a gdy za gęste, dodać nieco letniej wody. Odstawić na godzinę w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Z ciasta odrywać niewielkie kulki i palcami formować z nich wałeczki (sulki). 2–3 wałeczki należy zapleść jak warkocz, zlepiając na końcach i formując z nich obwarzanka. W szerokim garnku zagotować wodę. Każdy obwarzanek zanurzyć w gorącej wodzie na kilkanaście sekund, po czym wyłowić, odsączyć i wyłożyć na blachę. Obsypać makiem, sezamem lub solą. Piec 20–30 minut w temperaturze 180–190 st. C na złoty kolor. Święto Obwarzanka Obwarzanek, który jest jednym z pierwszych skojarzeń z Krakowem, ma w stolicy Małopolski swoje święto. Święto Obwarzanka odbywa się cyklicznie na Małym Rynku w Krakowie od 2018 roku. Należy do długiej listy charakterystycznych dla miasta Kraka świąt poświęconych dobremu, krakowskiemu życiu, jak Festiwal Pierogów czy Marsz Jamników. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Przewodnik po malowniczym Kotorze – co warto zobaczyć?
Kotor to perła Czarnogóry, malowniczo położona nad Zatoką Kotorską. W tym poradniku odkryjesz najważniejsze atrakcje tego niezwykłego miasta, dowiesz się, co warto zobaczyć, jakie są najlepsze miejsca do noclegu, a także jak najlepiej zaplanować zwiedzanie, by w pełni wykorzystać swój czas.
Spis treści: Jak dojechać do Kotoru? Najważniejsze atrakcje Kotoru Jakie plaże warto odwiedzić? Gdzie warto zjeść w Kotorze? Noclegi w Kotorze Praktyczne porady Kotor to miasto, które łączy w sobie bogatą historię, malownicze krajobrazy oraz wyjątkową atmosferę. Spacer po starówce, kąpiel w Zatoce Kotorskiej i degustacja lokalnych specjałów to tylko niektóre z atrakcji, które czekają na turystów odwiedzających to magiczne miejsce. Dzięki łatwemu dojazdowi i bogatej ofercie noclegowej, Kotor jest idealnym miejscem na krótki wypad lub dłuższy pobyt w Czarnogórze. Jak dojechać do Kotoru? Kotor znajduje się w północno-zachodniej części Czarnogóry i jest łatwo dostępny zarówno drogą lądową, jak i lotniczą. Najbliższym lotniskiem jest Tivat, położony zaledwie 7 km od miasta. Z Tivatu do Kotoru można dostać się taksówką, autobusem lub wynajętym samochodem. Alternatywnie można wybrać lot do Podgoricy, stolicy Czarnogóry lub chorwackiego Dubrownika. Oba te miasta oferują dobre połączenia drogowe z Kotorem​. Najważniejsze atrakcje Kotoru Starówka Kotoru Starówka Kotoru, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, to jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast na Bałkanach. Otoczona jest potężnymi murami obronnymi o długości 4,5 km, które ciągną się wzdłuż wzgórza aż do ruin twierdzy św. Jana. Spacerując po brukowanych uliczkach starówki, można podziwiać liczne zabytki, takie jak kościoły, pałace i renesansowe budynki. To miejsce, gdzie każdy zakątek miasta opowiada historię, od czasów Ilirów, przez Rzymian i Bizancjum, aż po Wenecjan, którzy wywarli największy wpływ na architekturę Kotoru​. Zatoka Kotorska Zatoka Kotorska, zwana przez miejscowych Boką, jest jednym z najpiękniejszych miejsc w Europie. To głęboko wcięta zatoka, otoczona wysokimi szczytami Gór Dynarskich, tworząca niezwykły, malowniczy krajobraz. Na wodach zatoki często można zobaczyć gigantyczne statki wycieczkowe, co jest szczególnie widowiskowe wieczorem, kiedy światła portu odbijają się w tafli wody. Zatoka Kotorska to idealne miejsce dla miłośników fotografii i entuzjastów przyrody, oferujące zapierające dech w piersiach widoki​. Katedra Św. Tryfona Jednym z najważniejszych zabytków Kotoru jest Katedra Św. Tryfona, zbudowana w 1166 roku w stylu romańskim. Jest to jeden z symboli miasta, a jej wnętrze kryje relikwie św. Tryfona – patrona Kotoru. Katedra wyróżnia się dwiema prostokątnymi dzwonnicami, a wewnątrz można podziwiać piękne freski i bogato zdobione ołtarze. Wejście do katedry jest płatne, ale warto odwiedzić to miejsce, aby poczuć ducha średniowiecznej architektury i religijności​. Jakie plaże warto odwiedzić? Kotor nie jest typowym miastem plażowym, ale oferuje kamieniste wybrzeże, które jest idealne do relaksu po intensywnym zwiedzaniu. Plaże w Kotorze są wąskie, ale malownicze, a kąpiel w krystalicznie czystych wodach Zatoki Kotorskiej to wyjątkowe doświadczenie. Jednym z niezapomnianych widoków jest przepływający w pobliżu gigantyczny wycieczkowiec, co czyni kąpiele w Zatoce Kotorskiej jeszcze bardziej emocjonującymi​. Plaże są najczęściej niewielkie i intymne, co sprzyja spokojnemu wypoczynkowi. W odległości krótkiego spaceru od Starego Miasta można znaleźć miejsca do kąpieli z malowniczym widokiem. Gdzie warto zjeść w Kotorze? Podczas pobytu w Kotorze warto spróbować lokalnej kuchni, która łączy tradycje bałkańskie z wpływami śródziemnomorskimi. Wśród najbardziej popularnych dań znajdziesz: ćevapčići – grillowane kiełbaski wieprzowe, podawane najczęściej z cebulą, czosnkiem i ziołami. To klasyka kuchni bałkańskiej, której nie można przegapić; pljeskavica – bałkański odpowiednik burgera, przygotowany z mieszanki wołowiny, wieprzowiny i jagnięciny​; prebranac – tradycyjna zapiekanka z fasoli, idealna dla wegetarian​; njeguški pršut – suszona szynka, która jest przygotowywana według tradycyjnych metod przez co najmniej pół roku. Najlepszy pršut pochodzi z wioski Njeguši, słynącej z wyrobu tego specjału​. Noclegi w Kotorze Kotor oferuje szeroki wybór miejsc noclegowych – od tanich pensjonatów po luksusowe apartamenty. Jeśli szukasz noclegu blisko Starego Miasta, rozważ jedną z poniższych opcji: Guest House Vila Vedesa – położony ok. 8 km od centrum, oferuje wygodne i niedrogie zakwaterowanie, zwłaszcza poza sezonem turystycznym​. Apartmani A&K – apartamenty zlokalizowane blisko Wieży Zegarowej, idealne dla turystów, którzy chcą być blisko głównych atrakcji. Apartamenty są dobrze wyposażone, a budynek, w którym się znajdują, to typowy, kamienny dom bałkański​. Praktyczne porady Zwiedzanie Starówki: zwiedzanie Kotoru warto zacząć od Bramy Morskiej, skąd można udać się na spacer po murach obronnych, które oferują niesamowite widoki na miasto i zatokę​. Katedra Św. Tryfona: wstęp do katedry kosztuje 2,5 euro, a msze odbywają się tam regularnie​. Muzeum Morskie: znajduje się w pałacu Grgurina, a bilet wstępu kosztuje 4 euro. Można tu podziwiać modele dawnych kotorskich statków, mapy i inne związane z morzem eksponaty​.
Nowy Orlean – przewodnik turystyczny po mieście jazzowych tradycji
Nowy Orlean to niezwykłe miasto, w którym spotykają się różnorodne tradycje i smaki. Odkryj Dzielnicę Francuską, posmakuj lokalnych potraw, takich jak gumbo i po-boy, oraz dowiedz się, jak spędzić czas w tej muzycznej stolicy świata.
Spis treści: Dlaczego warto odwiedzić Nowy Orlean? Najważniejsze atrakcje turystyczne Kuchnia Nowego Orleanu – czego musisz spróbować? Festiwale i karnawał Mardi Gras Praktyczne porady dla turystów Dlaczego warto odwiedzić Nowy Orlean? Nowy Orlean, położony nad rzeką Missisipi, to tygiel kulturowy, który łączy w sobie wpływy francuskie, hiszpańskie, kreolskie oraz afrykańskie. Jego burzliwa historia sięga XVIII wieku, gdy miasto zostało założone przez francuskich osadników jako La Nouvelle-Orléans. Następnie przeszło w ręce Hiszpanów, aby później zostać odzyskane przez Francję. Ostatecznie zostało sprzedane Stanom Zjednoczonym przez Napoleona w 1803 roku w ramach tzw. zakupu Luizjany. Miasto zachowało wiele z tej wielokulturowości, co jest widoczne zarówno w architekturze, jak i w kuchni oraz muzyce, która odgrywa tu kluczową rolę. To tutaj narodził się jazz, a ulice wypełnia dźwięk trąbek, saksofonów i bębnów – nieodłącznych elementów tradycyjnych parad i festiwali. Najważniejsze atrakcje turystyczne Dzielnica Francuska – serce miasta Dzielnica Francuska (French Quarter), najstarsza część Nowego Orleanu, to miejsce, w którym przeszłość miasta żyje na każdym kroku. Ulice otoczone są historycznymi budynkami z charakterystycznymi balkonami z kutego żelaza, które powstały dzięki odbudowie miasta po dwóch wielkich pożarach w XVIII wieku. To Hiszpanie, którzy wówczas kontrolowali Nowy Orlean, odbudowali dzielnicę, wprowadzając nowe rozwiązania architektoniczne, które przetrwały do dziś​. Spacerując ulicą Bourbon Street, można zanurzyć się w tętniący życiem świat barów, restauracji i klubów jazzowych. W przeciwieństwie do innych amerykańskich miast, w Nowym Orleanie można legalnie pić alkohol na ulicach, co tylko potęguje atmosferę niekończącej się zabawy. W Dzielnicy Francuskiej warto odwiedzić legendarną Café du Monde, gdzie serwowane są beignets – puszyste pączki obficie posypane cukrem pudrem. Najlepiej smakują popijane kawą z dodatkiem cykorii. Ta tradycja sięga czasów wojny secesyjnej​. Treme – kolebka jazzu Treme, jedna z najstarszych afroamerykańskich dzielnic w USA, to miejsce narodzin jazzu. To tutaj niewolnicy z Afryki Zachodniej gromadzili się w Congo Square, aby śpiewać, grać na bębnach i tańczyć. Dziś, spacerując uliczkami tej dzielnicy, można poczuć atmosferę dawnych lat. Np. odwiedzić Muzeum Backstreet Cultural, które poświęcone jest afroamerykańskim tradycjom Nowego Orleanu, takim jak jazzowe pogrzeby. Te niezwykłe ceremonie są jednocześnie hołdem dla zmarłych i prawdziwym świętem życia, podczas których procesje z orkiestrą dętą na czele przechodzą przez ulice miasta​. Kuchnia Nowego Orleanu – czego musisz spróbować? Nowy Orlean to miasto, w którym kuchnia odgrywa szczególną rolę, będąc odzwierciedleniem różnorodnych wpływów kulturowych. Dwa główne nurty kulinarne miasta – kuchnia kreolska i cajuńska – wyrastają z historii francuskich i hiszpańskich osadników oraz afrykańskich niewolników. Gumbo i jambalaya – tradycyjne dania Gumbo to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań Nowego Orleanu. To gęsta potrawa, której podstawą jest zasmażka z tłuszczu i mąki oraz „święta trójca” warzyw: cebula, seler i papryka. W wersji kreolskiej gumbo przygotowywane jest z owocami morza, takimi jak krewetki i kraby. Natomiast wersja cajuńska zawiera więcej mięsa, np. kiełbasę andouille czy kurczaka. Jambalaya, przypominająca hiszpańską paellę, to danie z ryżu, które może zawierać różne rodzaje mięsa i warzyw, w zależności od przepisu​. Kanapka po-boy – ikona Nowego Orleanu Po-boy to kanapka o unikatowym charakterze, serwowana na bagietce, z wołowiną duszoną w sosie własnym lub z owocami morza, takimi jak smażone krewetki. Nazwa po-boy pochodzi od określenia "poor boy" (biedny chłopiec). Związana jest z historią strajku w latach 20. XX wieku, kiedy bracia Martin rozdawali te kanapki strajkującym pracownikom tramwajów​. Festiwale i karnawał Mardi Gras Karnawał Mardi Gras to największe święto Nowego Orleanu, znane na całym świecie. Rozpoczyna się w święto Trzech Króli i trwa aż do Tłustego Wtorku, poprzedzającego Środę Popielcową. Ulicami miasta przechodzą kolorowe parady organizowane przez kluby karnawałowe, zwane „krewe”. Uczestnicy parady noszą wymyślne stroje, a z platform rzucają w tłum koraliki w trzech symbolicznych kolorach: fioletowym (sprawiedliwość), zielonym (wiara) i złotym (władza). Najbardziej znana trasa parady prowadzi przez Canal Street i St. Charles Avenue, docierając do Centralnej Dzielnicy Biznesowej​. Praktyczne porady dla turystów Transport i zakwaterowanie Nowy Orlean to miasto, które najlepiej zwiedzać pieszo, zwłaszcza Dzielnicę Francuską. W dalsze rejony, takie jak Garden District, warto skorzystać z zabytkowego tramwaju St. Charles, który kursuje nieprzerwanie od 1835 roku. Bilety na tramwaj są tanie, a przejazd nim to prawdziwa podróż w czasie​. Gdzie zjeść i co kupić? Jeśli chcesz spróbować autentycznej kuchni Nowego Orleanu, warto wybrać się do restauracji takich jak Galatoire's przy Bourbon Street, gdzie serwowane są tradycyjne kreolskie potrawy, czy Gumbo Shop, znanej z doskonałej jambalayi. Na pamiątkę warto zabrać ze sobą lokalne przyprawy cajun, które są esencją kuchni Luizjany​. Nowy Orlean to miasto pełne kontrastów, w którym historia, kultura i kuchnia łączą się w jedno. To miejsce, w którym można odkryć korzenie jazzu, smakować wyjątkowych potraw i doświadczyć autentycznych tradycji karnawałowych. Jeśli szukasz miasta o niepowtarzalnym klimacie, Nowy Orlean powinien być na szczycie Twojej listy podróżniczych marzeń.
Zima we Frankonii: najpiękniejsze atrakcje i tradycje świąteczne
Frankonia to region pełen średniowiecznych miasteczek, zabytkowych zamków i bogatej tradycji. W zimowych miesiącach nabiera jeszcze więcej uroku, a zwłaszcza w czasie świąt Bożego Narodzenia. Od spacerów po Rothenburg ob der Tauber, po odkrywanie kultury i smaków Frankonii – zima w tym niemieckim regionie to prawdziwa przygoda.
Spis treści: Średniowieczne miasteczka Frankonii: spacer po Rothenburgu Bayreuth i jego barokowa Opera Norymberga – miasto pierników i kultury Kulinarne specjały i wina Frankonii Bawarski Szlak Romantyczny i Zamki Frankonii Podsumowanie Frankonia, malowniczy region w Niemczech, oferuje zimą niesamowitą atmosferę, która szczególnie przyciąga turystów w okresie Bożego Narodzenia. Od średniowiecznych miasteczek po zamki i lokalne przysmaki – Frankonia to idealne miejsce na zimowy wypoczynek. Średniowieczne miasteczka Frankonii: spacer po Rothenburgu Rothenburg ob der Tauber to jedno z najpiękniej zachowanych średniowiecznych miast Niemiec. Jego wąskie uliczki, otoczone kamienicami, tworzą niesamowity świąteczny klimat, szczególnie wieczorem. Spacer po Rothenburgu to podróż w czasie. Nocny spacer ze stróżem w Rothenburgu Codziennie wieczorem, od ponad 30 lat, Hans Georg Baumgartner pełni rolę nocnego stróża, oprowadzając turystów po mieście. Ubrany w tradycyjny płaszcz, z halabardą i staroświecką lampą, wprowadza w atmosferę dawnego Rothenburga. Stróż nocny w średniowieczu miał za zadanie chronić miasto przed pożarami, a jego praca, choć ważna, była mało poważana społecznie. „Stróż nocny znajdował się na jednym z najniższych szczebli w społecznej hierarchii” – przypomina Baumgartner​. Dom Geppetta w Rothenburgu – inspiracja Disneya Walt Disney podczas swojej wizyty w Rothenburgu w latach 30. XX wieku zachwycił się miastem i jego architekturą. Jedna z tamtejszych kamienic stała się pierwowzorem domu Geppetta z animowanego „Pinokia”. Smukła, żółta kamienica z szachulcową fasadą przyciąga turystów z całego świata. Ten wyjątkowy detal architektoniczny na rozstaju dróg to jedno z najbardziej fotografowanych miejsc w Rothenburgu​. Bayreuth i jego barokowa Opera Bayreuth to kulturalna stolica Górnej Frankonii, znana przede wszystkim z Festiwalu Wagnera oraz imponującej Opery Margrabiów. Ta barokowa budowla, wpisana na listę UNESCO, zachwyca swoją wyjątkową architekturą i wystawnymi wnętrzami. Opera Margrabiów i jej niezwykłe wnętrza Budowa Opery Margrabiów zakończyła się w 1748 roku. Bogato zdobione wnętrza są esencją baroku – złote sztukaterie, anielskie figury i imponujące freski. Architekt Giuseppe Galli da Bibiena stworzył dzieło sztuki, które wciąż przyciąga miłośników muzyki i sztuki. „To prawdziwe dzieło barokowej architektury, które przenosi nas w świat dawnej świetności” – mówi przewodnik po Bayreuth​. Festiwal Wagnera w Bayreuth Bayreuth jest również znane z Festiwalu Wagnera, który przyciąga miłośników muzyki z całego świata. Festiwal, założony przez samego kompozytora, do dziś oferuje przedstawienia jego najsłynniejszych dzieł, takich jak „Tristan i Izolda” czy „Pierścień Nibelunga”. Festiwal stanowi integralną część życia kulturalnego miasta. Norymberga – miasto pierników i kultury Norymberga, choć często kojarzona z procesami po II wojnie światowej, ma o wiele bogatszą historię. Jest to miasto o wielowiekowej tradycji handlowej, znane również z wyrobu słynnych norymberskich pierników. Historyczne dziedzictwo Norymbergi W średniowieczu Norymberga była ważnym ośrodkiem handlu przyprawami, które docierały tu z całego świata, zanim trafiły na stoły europejskie. Miasto było również jednym z centrów kultury i nauki, co potwierdza fakt, że to tutaj wydano słynne „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika. Norymberskie pierniki – smak zimy Lebkuchen, czyli pierniki z Norymbergi, to jeden z symboli miasta, szczególnie w okresie świątecznym. Ich wyjątkowy smak wynika z bogactwa przypraw, takich jak cynamon, imbir, goździki i szafran. Pierniki te są często wypiekane na opłatkach, co nadaje im charakterystyczny wygląd i smak. „Norymberskie pierniki to prawdziwy symbol miasta, a ich smak kojarzy się z magią świąt” – podkreśla lokalny piekarz​. Kulinarne specjały i wina Frankonii Frankonia to region znany nie tylko z zabytków, ale także z wyjątkowych specjałów kulinarnych i doskonałych win. W zimowe miesiące szczególnie popularne stają się tradycyjne potrawy i lokalne wina. Kule śnieżne i inne świąteczne smakołyki Kule śnieżne (niem. Schneeball) to wyjątkowy bożonarodzeniowy przysmak, który swoją formą przypomina polskie faworki. Schneeball jest formowany w kształt kuli i smażony na głębokim tłuszczu. Od 1882 roku te charakterystyczne kule są nieodłącznym elementem świątecznego stołu w Frankonii. Można je znaleźć w wielu smakach, od tradycyjnych posypanych cukrem pudrem, po bardziej wyrafinowane wersje z czekoladą lub orzechami. Winnice Frankonii – smaki regionu Frankonia słynie również z produkcji wysokiej jakości win, szczególnie białych. Najpopularniejsze szczepy to silvaner i müller-thurgau, które cieszą się dużym uznaniem wśród znawców. „Wina z Frankonii mają delikatny, lekko kwasowy smak, który doskonale komponuje się z lokalnymi potrawami” – mówi lokalny winiarz​. Produkcja win w tym regionie ma długą tradycję, a wiele winnic oferuje degustacje dla turystów. Bawarski Szlak Romantyczny i Zamki Frankonii Frankonia leży na trasie Bawarskiego Szlaku Romantycznego, który prowadzi przez najpiękniejsze średniowieczne miasta i zamki Niemiec. Szlak ma ponad 350 kilometrów długości i obejmuje liczne atrakcje turystyczne. Zamek Neuschwanstein – perła Szlaku Romantycznego Choć Zamek Neuschwanstein leży poza granicami Frankonii, jest jednym z głównych punktów Szlaku Romantycznego. Zbudowany na zlecenie Ludwika II Bawarskiego, zamek zachwyca swoim bajkowym wyglądem, który zainspirował również Walta Disneya. Jest to jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji w regionie, szczególnie zimą, gdy otacza go śnieżna sceneria. Miltenberg – średniowieczny klejnot na wzgórzach Miltenberg to malowniczo położone miasteczko na wzgórzach Frankonii, które oferuje wyjątkową atmosferę średniowiecznej architektury. Jego zabytkowy zamek oraz urokliwe kamienice tworzą niepowtarzalny klimat, który zimą, w otoczeniu śniegu, wygląda jak z bajki. Spacer po Miltenbergu to podróż przez historię tego wyjątkowego miejsca. Podsumowanie Zima w Frankonii to niezapomniane przeżycie. Region ten oferuje bogactwo atrakcji, od średniowiecznych miasteczek takich jak Rothenburg ob der Tauber, przez barokowe wnętrza Opery Margrabiów w Bayreuth, po wina i kulinarne specjały. Frankonia to idealne miejsce, by poczuć magię świąt, zanurzyć się w historii i cieszyć się lokalnymi smakami. Każdy, kto odwiedzi ten region zimą, z pewnością wróci z pięknymi wspomnieniami.
Kuchnia polska podbija USA. W tym mieście nasze potrawy są bezkonkurencyjne
Kuchnia polska okazuje się być najbardziej cenioną kuchnią regionalną w Stanach Zjednoczonych. Jakie inne smaki doceniają Amerykanie? W pierwszej piątce nie brakuje niespodzianek.
W tym artykule: Co jedzą Amerykanie? Kuchnia polska podbija Stany Zjednoczone Gdzie i co zjeść w USA? Czy kuchnia polska ma szanse podbić międzynarodowe restauracje tak jak kuchnia włoska, czy tajska? Niewykluczone. Naszym towarem eksportowym są oczywiście pierogi, ale inne potrawy również zyskują na popularności. Widać to szczególnie na przykładzie Stanów Zjednoczonych, gdzie można skosztować kuchni z całego świata. Co jedzą Amerykanie? Różnorodność kulinarnych upodobań Amerykanów to zasługa, chociażby tego, że jeden z największych krajów świata założyli kolonizatorzy i imigranci. Do Nowego Świata przypływali nie tylko z planami podbojów, ale też nieznanymi wcześniej smakami. Tak też dzieje się do dziś. Wystarczy wybrać się na spacer po Nowym Jorku, gdzie niektóre mniejszości narodowe, tak jak Chińczycy czy Włosi doczekali się swoich osiedli. Nie brakuje tam restauracji z ich rodzinnymi potrawami. Co ciekawe, to nie kuchnia włoska ani szeroko pojęta azjatycka cieszą się największym uznaniem mieszkańców USA. Z badań przeprowadzonych przez platformę Preply wynika, że spośród zagranicznych propozycji pierwsze miejsce zajmuje kuchnia polska. Kuchnia polska podbija Stany Zjednoczone Aby dowiedzieć się, jakie rodzaje kuchni regionalnej są najpopularniejsze w USA i gdzie można je skosztować, analitycy z Preply przeanalizowali 785 restauracji w całych Stanach Zjednoczonych. Dla uzyskania jak najbardziej wiarygodnych wyników wykluczyli kuchnie, które były reprezentowane przez mniej niż 5 restauracji w danym mieście lub 15 restauracji w skali kraju. Pod uwagę nie wzięto także tych restauracji, którym wystawiono poniżej 25 recenzji. Najwyżej ocenianą kuchnią regionalną okazała się kuchnia polska z ogólną oceną 4,59 gwiazdki. W pierwszej piątce znalazły się również: kuchnia etiopska (2. miejsce z oceną 4,5 gwiazdki), kuchnia argentyńska (3. miejsce z oceną 4,49 gwiazdki), kuchnia wenezuelska (4. miejsce z oceną 4,47 gwiazdki), kuchnia libańska (5. miejsce z oceną 4,45 gwiazdki). To nie oznacza jednak, że w każdym stanie kuchnia polska jest najpopularniejsza. Preferencje smakowe Amerykanów kształtują się różnie, w zależności od miasta. TOP 5 metropolii uwielbiających zagraniczne dania to: San Diego, Kalifornia: kuchnia etiopska (4,76 gwiazdki), Austin, Teksas: kuchnia wenezuelska (4,71 gwiazdki), Nowy Jork, Nowy Jork: kuchnia gruzińska (4,69 gwiazdki), Portland, Oregon: kuchnia peruwiańska (4,68 gwiazdki), Filadelfia, Pensylwania: kuchnia polska (4,67 gwiazdki). Najlepsze kuchnie świata 2022. Na który miejscu znalazła się kuchnia polska? [RANKING] Po raz kolejny doceniono najlepsze kuchnie świata. TasteAtlas Awards 2022 wyróżniło 99 kuchni narodowych. Pod uwagę brano smak i jakość dań, napojów, a także składników wykorzystywanych... Gdzie i co zjeść w USA? W ramach tego samego badania przeanalizowano również najpopularniejsze kuchnie w pięciu największych amerykańskich miastach, w których na smakoszy czekają różnorodne lokale gastronomiczne oraz festiwale kulinarne, i ponadprzeciętna ilość food trucków. To tzw. „foodie cities”, czyli: San Francisco – znane jako stolica dobrego jedzenia w USA oferuje różnorodne, wysoko cenione międzynarodowe kuchnie – na czele z pikantnym i aromatycznym jedzeniem argentyńskim ocenionym na 4,62 gwiazdki. Kuchnia etiopska zajmuje 2. miejsce z oceną 4,5 gwiazdki. Z kolei dania tureckie, niemieckie oraz hiszpańskie dzielą 3. miejsce z oceną 4,48 gwiazdki. Nowy Orlean – znany z pełnej życia kultury ulicznej i obchodów Mardi Gras jest jedną ze światowych stolic międzynarodowej kuchni. W największym mieście stanu Luizjana szczególną popularnością cieszą się ostre i aromatyczne potrawy karaibskie (4,66 gwiazdki). 2. miejsce zajmują tajskie restauracje ze średnią oceną 4,58 gwiazdki. Inne wysoko oceniane kuchnie to: wietnamska (4,46 gwiazdki), francuska (4,44 gwiazdki) i jamajska (4,42 gwiazdki). Chicago – znane z oryginalnych wynalazków kulinarnych, takich jak pizza „deep-dish” i hot dog „Chicago style”, oferuje ogromny wybór międzynarodowych dań. Pikantne potrawy wenezuelskie uzyskały najwyższą ocenę – 4,66 gwiazdki. Na 2. miejscu uplasowała się kuchnia serbska z oceną 4,62 gwiazdki. Podium zamykają aż trzy kuchnie: libańska, brazylijska, a także polska – ocenione każda na 4,55 gwiazdki. Nowy Jork – nic dziwnego, że największe miasto w USA może pochwalić się jedną z najlepszych scen kulinarnych. Tam zawsze trafisz w dziesiątkę, wybierając ciepłe chaczapuri, ocenione wraz z pozostałymi gruzińskimi przysmakami na 4,69 gwiazdki. Kolejne miejsca na liście zajmują pikantne i aromatyczne potrawy z kuchni argentyńskiej (4,59 gwiazdki), kolumbijskiej (4,51 gwiazdki), malezyjskiej (4,5 gwiazdki) i brazylijskiej (4,48 gwiazdki). Los Angeles – drugie co do wielkości miasto w USA również prezentuje różnorodną ofertę kulinarną. Podobnie jak w San Francisco najwyżej ocenianą kuchnią jest argentyńska (4,54 gwiazdki). W Mieście Aniołów można odnaleźć znacznie więcej opcji dla smakoszy. Warto sprawdzić ocenianą na 4,48 gwiazdki kuchnię karaibską lub posmakować dań tajwańskich (4,46 gwiazdki). Wysokie oceny uzyskały także kuchnie: francuska (4,44 gwiazdki) oraz włoska (4,42 gwiazdki). Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kiszonki to superfood znany od najdawniejszych czasów. Wpływa korzystnie na jelita i działa przeciwzapalnie
Są znane od tysięcy lat, a ostatnio stają się modne. Kiszonki są zdrowe i umożliwiają dłuższe przechowywanie żywności. A odpowiedzialna za to jest fermentacja.
W tym artykule: Kiszonki stały się modne Historia fermentacji Typy fermentacji Co można ukisić? Kiszonki z Azji My, mieszkańcy Europy Wschodniej, z pewnym rozbawieniem obserwujemy, że świat zachodni odkrywa właśnie kiszonki. Do masowej świadomości przebijają się informacje o ich prozdrowotnych właściwościach i zbawiennym wpływie na zdrowie naszych przewodów pokarmowych. Co więcej, wszystko wskazuje na to, że nasze żołądki i mózgi współpracują ściślej, niż sądziliśmy. Dlatego dieta przekłada się bezpośrednio również na zdrowie psychiczne. Kiszonki stały się modne Konsumentów przekonują też zaskakujące smaki, jakie można uzyskać, kisząc różne produkty. Kimchi, kombucha, kefir, miso, kapusta kiszona zaczynają gościć nie tylko w codziennej diecie, ale i w trzygwiazdkowych restauracjach. Niektóre słynne restauracje posiadają własne laboratoria fermentacyjne z kontrolowaną temperaturą do kiszenia różnych produktów. Nasz rodzimy kulinarny wizjoner, restaurator Aleksander Baron, również słynie z zamiłowania do kiszenia wszystkiego, co się da (łącznie ze śmietaną i wołowiną). Jego „Kiszonki i fermentacje” stały się książkowym bestsellerem. Fermentowane produkty szturmem zdobywają nowoczesny świat, ale tak naprawdę są znane w każdej kulturze i to od wielu tysięcy lat. To tylko ostatnich kilkadziesiąt lat i ludzka chęć kontroli nad mikroorganizmami spowodowały, że fermentowana żywność została uznana za niehigieniczną, a bakterie – za wrogów. Przemysłowa produkcja żywności jest sterylna i opiera się na likwidacji mikroorganizmów. Tymczasem są one naszymi towarzyszami od zarania dziejów, a kontrolowana fermentacja żywności jest jednym z pierwszych (i najważniejszych!) ludzkich wynalazków. Zmienił on i ukształtował naszą kulturę kulinarną. Historia fermentacji Sandor Ellix Katz, autor przekrojowego poradnika „Sztuka fermentacji” twierdzi, że bezskutecznie próbował znaleźć społeczność, w której nie pojawiły się produkty fermentowane. Dziś nauka już udowodniła, że kiszenie sprawia iż żywność staje się łatwiej strawna i zdrowsza, bo obfituje we florę bakteryjną i witaminy. Ale przez tysiące lat fermentacja była po prostu jednym z dostępnych sposobów konserwacji i obróbki żywności. 10 rzeczy, których trzeba spróbować na Łotwie​ Łotwa to kraj, do którego nie jedzie się po to, żeby jeść. Ciągle żywy jest stereotyp, że kuchnia łotewska jest mało ciekawa i podobna do innych – estońskiej, litewskiej, a nawet pols... Ukiszone ogórki, kapusta czy arbuz, chociaż zmienią swój smak, z powodzeniem przechowają się przez chłodniejsze miesiące. Fermentowanie fasoli, soi i ryb dało całkiem nowe produkty, bez których nie istniałaby kuchnia Dalekiego Wschodu: pastę miso, sos sojowy, sos rybny. Fermentowanie nabiału też zaczęło się wieki temu, prawdopodobnie gdzieś na Kaukazie. Bogata flora bakteryjna kefiru i jogurtu wpływa dobroczynnie na nasz układ pokarmowy. Bakterie rozkładają podczas fermentacji laktozę, więc nawet osoby z jej nietolerancją mogą się cieszyć smakiem tych produktów. Samej fermentacji nie wynaleźli jednak ludzie. Stanowi ona naturalne zjawisko, które po prostu nauczyliśmy się kontrolować. To cały zespół chemicznych reakcji, które w skrócie polegają na przemianach związków organicznych w warunkach beztlenowych. W procesach przetwarzania żywności prym wiodą dwie reakcje chemiczne: fermentacja alkoholowa i mlekowa. Typy fermentacji To właśnie ta druga zachodzi podczas kiszenia różnych produktów, w tym również nabiału. Fermentacja mlekowa to proces przemiany węglowodanów (np. glukozy, sacharozy czy laktozy) do kwasu mlekowego, odpowiadającego za kwaśny smak końcowego produktu. Niskie pH (czyli właśnie ta kwaśność) to środowisko w którym z trudem namnażają się inne bakterie, więc taka żywność dłużej się przechowuje. Fermentacji mlekowej dokonują różne gatunki bakterii, między innymi paciorkowiec mlekowy (Lactococcus lactis) czy pałeczka bułgarska (Lactobacillus bulgaricus). Zachodzi przy produkcji kiszonych warzyw i owoców, jogurtów i śmietany, dojrzewaniu serów i surowych wędlin, w zakwasach chlebowych, a nawet w produkcji pasz dla zwierząt. To bez wątpienia jedna z najważniejszych reakcji chemicznych w historii ludzkości. W komórkach naszych mięśni również może zajść fermentacja mlekowa. Ale tylko wtedy gdy mają za mało tlenu, aby zachodziło w nich oddychanie tlenowe – na przykład, gdy ciężko ćwiczymy. Powstały w ten sposób kwas mlekowy prawdopodobnie odpowiada za ból mięśni (potocznie zwany zakwasami). Podczas regeneracji jest metabolizowany przez wątrobę. W produkcji serów pewną rolę odgrywa tez fermentacja propionowa, czyli przemiana kwasu mlekowego w kwas propionowy i octowy. Z kolei reakcją tlenową, choć wciąż potocznie zaliczana do grupy fermentacji, jest fermentacja octowa, czyli przemiana alkoholu etylowego w kwas octowy. Co można ukisić? Kiszone ogórki, kapusta i zakwas buraczany to nasze codzienne produkty. Choć kisić można właściwie wszystko, co dobitnie pokazują nam tradycje kulinarne na całym świecie. Już w bliskim sąsiedztwie, np. w Ukrainie, spotkamy się z kiszonymi arbuzami, jabłkami, pomidorami czy marchwią. W trochę cieplejszych rejonach Europy Wschodniej często natkniemy się na kiszone papryczki – ostre lub nie. W Ameryce Środkowej nauczono się fermentacji kakao, które jest później suszone i stanowi podstawę do wyrobu czekolady. Ogiri to afrykańska pasta z ziaren (np. sezamu), używana jako przyprawa i wzmacniacz smaku. Ludy Polinezji jadają poi – pastę z kłączy taro (kolokazji jadalnej), którą bardzo często fermentują dla wzbogacenia smaku. Kiszonki z Azji Prawdziwym zagłębiem kiszonek są kraje Dalekiego Wschodu. Szczególnie Korea Południowa, gdzie kisi się niemal wszystko. Najsłynniejsze koreańskie kiszonki to: Oto najbardziej niebezpieczny ser świata. Casu marzu jada się z żywymi larwami much. Kuchnia Sardynii jest uważana za jedną z najzdrowszych, choć oferuje tak oryginalne dania jak dziś już zakazany ser z larwami muchówki kimchi (kiszona kapusta na ostro), jang (różne pasty z fermentowanej soi), j eotgal (solone i sfermentowane ryby). Swoje kiszonki mają tez Hindusi. Są to między innymi: kanji (musujący napój z marchwi z przyprawami), khorisa (pędy bambusa), dhokla (ciastka ryżowe z mąką z cieciorki). Nawet ludy dalekiej Północy w swoim surowym klimacie znajdowały sposób, by kontrolować fermentację i użyć jej do konserwowania żywności. Inuici na Grenlandii przyrządzali kiviak. To ptactwo fermentowane w szczelnie zaszytej foczej skórze, zakopywanej w ziemi co najmniej na trzy miesiące. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Cykliczne spotkania w ramach Dr Irena Eris Tasty Stories łączą to, co w kulinariach najważniejsze: wyborne smaki, najlepsze lokalne produkty i przyjemność celebrowania posiłku przy wspólnym stole.
Organizowane przez Hotele SPA Dr Irena Eris coroczne wydarzenia pod hasłem „Tasty Stories” to wyjątkowy i unikatowy projekt opowiadający w sposób niekonwencjonalny o kulinarno-kulturowej tożsamości regionu oraz o lokalnych wytwórcach najlepszej jakości produktów, które trafiają do hotelowych restauracji. Podczas szóstej edycji Dr Irena Eris Tasty Stories, oprócz tradycji kulinarnej Beskidów (Sądeckiego i Niskiego) oraz Warmii i Mazur, w których są położone Hotele SPA Dr Irena Eris - w Krynicy-Zdroju i na Wzgórzach Dylewskich - uczestnicy mają możliwość odkrywania kultury i sztuki regionów. O dziedzictwie kulturowym opowiadają lokalni twórcy, artyści i rzemieślnicy, ludzie pełni pasji, z wyjątkowym podejściem do życia i zaangażowani całym sercem w to, co robią i zaangażowani w przekazywanie tradycji potomnym. Ich twórczość i działalność jest co roku głównym tematem dwóch edycji „Tasty Stories”: beskidzkiej i warmińsko-mazurskiej. Zwieńczeniem projektu są odbywające się we wspomnianych hotelach Weekendy ze Smakiem, a kwintesencją poszukiwań najlepszych produktów lokalnych jest przygotowana przez szefów kuchni specjalna kolacja z menu degustacyjnym. Przed takim wyzwaniem i w tym roku stanęli szefowie kuchni obu Hoteli SPA Dr Irena Eris - w Krynicy-Zdroju (15-17 września) i na Wzgórzach Dylewskich (6-8 października) oraz zaproszeni do współpracy szefowie-goście. Inspiracji do stworzenia smakowitych dań poszukiwali w regionie oraz w twórczości i opowieściach tegorocznych bohaterów „tasty stories”, które można między innymi odsłuchać w formie podcastów oraz w skróconej formie w wyjątkowych filmach (zwiastunach) stanowiących zapowiedź wydarzenia. Specjalne kolacje pozwalają gościom osobiście poznać historię regionu i docenić jego walory, a także rozsmakować się w poszczególnych daniach, które poprzez produkt użyty do jego przygotowania lub poprzez formę podania, ściśle nawiązują do regionu. A kunszt i doświadczenie kucharzy sprawia, że smaki zawarte w każdym daniu są pretekstem do kolejnych zachwytów. Podczas wydarzeń w Hotelu SPA Dr Irena Eris Krynica Zdrój 12+ oraz w Hotelu SPA Dr Irena Eris Wzgórza Dylewskie goście uczestniczą nie tylko we wspomnianej wyjątkowej kolacji, ale mają również okazję spotkać bohaterów „Tasty Stories” podczas organizowanego na terenie hoteli kiermaszu i z nimi porozmawiać, ale także zaopatrzyć się w lokalne specjały kulinarne oraz w wyroby artystyczne. Zapraszamy na stronę portalu oraz na social media projektu. Mamy nadzieję, że usłyszane historie zachęcą do podróży w te rejony i umożliwią lepsze poznanie i zrozumienie tychże miejsc. View Ediplayer on the source website
Co zjeść w Berlinie? Stolica Niemiec to mieszanka przypraw z całego świata
Berlin już od wielu lat jest kulturalną stolicą Europy. Stolica naszych zachodnich sąsiadów słynie z fantastycznych muzeów, ciekawych wydarzeń i koncertów oraz niesztampowych klubów i barów.
W tym artykule: W Berlinie trzeba spróbować currywurst Od wielu lat normą jest również currywurst w wersji wegańskiej Frederick’s Berlin to miejsce z duszą i wyjątkową historią Restauracja, w której kuchnia to przede wszystkim dobra zabawa Hala targowa w dzielnicy Kreuzberg Kebab to niekwestionowany lider berlińskich fast foodów O Berlinie można powiedzieć wszystko, ale na pewno nie to, że jest nudny. Jeżeli Nowy Jork jest miastem, które nigdy nie śpi, to stolica Niemiec jest miejscem, w którym nigdy nie zaśniesz. W tych prostych słowach można opisać wszechobecną atmosferę wolności i luzu, która panuje w tej niemieckiej metropolii. Dawniej to Paryż był kulturowym centrum Europy. We Francji powstały największe dzieła artystów, takich jak Ernest Hemingway, Scott Fitzgerald, Salvador Dali, Luis Bunuel czy Pablo Picasso. Te czasy jednak dawno przeminęły, a dziś to Berlin przejął tę rolę. Największe miasto naszego zachodniego sąsiada co roku przyciąga tysiące artystów, którzy przyjeżdżają tam, żeby tworzyć i czerpać inspiracje. Jednak sztuka nie ogranicza się tam wyłącznie do malarstwa, muzyki, lub literatury. To również kuchnia, która w tym mieście ma swoje wyjątkowe miejsce i wbrew powszechnej opinii nie ogranicza się wyłącznie do kebabów. Co zjeść w Berlinie? Podpowiadamy. W Berlinie trzeba spróbować currywurst Kuchnia berlińska jest swoistym ewenementem. Chociaż znajdziemy tam restauracje z typowo niemieckimi potrawami, to jednak stolica Niemiec charakteryzuje się zupełnie innym jedzeniem. Ze względu na swoją historię, zarówno tę powojenną, jak i okres zimnej wojny, miasto było podatne na wpływ wielu kultur, również tych zebwschodu. To właśnie kraje takie jak Turcja, Indie czy Kaukaz ukształtowały współczesne trendy gastronomiczne. Berlin niezmiennie wyznacza trendy. Co nowego słychać w niemieckiej stolicy? Berlin od lat zwinnie łączy historię z nowoczesnością. Gdzie znajdują się najlepsze muzea w mieście, a gdzie są najciekawsze undergroundowe kluby? Jednym z przykładów berlińskich osobliwości kulinarnych jest currywurst. Historia tego niemieckiego fast foodu sięga 1949 roku. Tuż po zakończeniu II wojny światowej i kapitulacji III Rzeszy, Berlińczycy musieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Od wielu lat normą jest również currywurst w wersji wegańskiej Herta Charlotte Heuwer była jedną z wielu osób, które zaczynały swoje życie od nowa. Pewnego dnia kobieta wymieniła alkohol z brytyjskimi żołnierzami na porcję ketchupu. Ze względu na deficyt produktów spożywczych, Herta przygotowała smażoną kiełbaskę polaną czerwonym sosem, a wszystko posypała przyprawą curry, którą miała w domu. Przyprawę curry brytyjscy żołnierze zwozili z Indii, które wówczas były częścią imperium brytyjskiego. Currywurst okazało się strzałem w dziesiątke. Początkowo była to potrawa dla klasy robotniczej i biedniejszej warstwy społeczeństwa. Pierwszy foodtruck z currywurst Herta otworzyła przy Kaiser-Friedrich-Straße 59. Dziś budki z kiełbaską oblaną ketchupem znajdziemy prawie na każdym rogu. Współcześnie właściciele do swojej oferty wprowadzają również currywurst w wersji wegańskiej. W Berlinie bowiem od wielu lat panuje przekonanie, że jeśli nie masz w swojej karcie żadnego dania w wersji wege, twoja restauracja lub bar szybko upadnie. Frederick’s Berlin to miejsce z duszą i wyjątkową historią Jest takie miejsce w Berlinie, które wciąż pamięta cesarza Wilhelma II, Josephine Baker, Charliego Chaplina i dzieci swingu. Dziś na Placu Poczdamskim znajduje się nowoczesny kompleks budynków Sony Center wykonany przez japońską firmę Sony. Jednak przed II wojną światową tę przestrzeń zajmował luksusowy Hotel Esplanade… Let's Nibble! Nowe miejsce na kulinarnej mapie Warszawy Let's Nibble to nowy gastronomiczny koncept mieszczący się w zaraz obok Food Town, tuż przy BioBazarze. Miejsce stworzone z pasji do comfort foodu, kreatywnej i świadomej kuchni, idei wspólneg... Dawniej Plac Poczdamski był kulturalnym centrum Berlina. W hotelu znajdowała się wykwintna restauracja, w której odbywały się ogromne i ekskluzywne imprezy taneczne oraz bale. W niektórych z nich brał udział sam cesarz. Jednak w trakcie II wojny światowej Plac Poczdamski został zbombardowany. Zachowała się jedynie część dawnego hotelu. Ta część została w 1993 roku odrestaurowana, przeniesiona o 75 metrów dalej od swojego pierwotnego miejsca i stała się częścią Sony Center. Dziś znajduje się tam restauracja Frederick’s. To wyjątkowa przestrzeń w stylu art deco, w której można poczuć klimat lat 20. ubiegłego wieku w Berlinie. W karcie znaleźć można zarówno klasyczne niemieckie dania wzbogacone azjatyckimi wpływami, jak i międzynarodowe smaki. Co więcej, w restauracji podają wyjątkowe niemieckie wina, które niczym nie ustępują włoskim lub francuskim. Na piętrze znajduje się również zachowana Kaisersaal, czyli sala cesarza, w której wisi olbrzymi portret Wilhelma II. Restauracja, w której kuchnia to przede wszystkim dobra zabawa Kreuzberg to dzielnica zamieszkana przez studentów, artystów, hipsterów i mniejszość turecką. To właśnie tam poczuć można klimat prawdziwego i wolnego Berlina. W samym sercu dzielnicy znajduje się niepozorna restauracja, która sprawi, że Berlin na długi czas będzie kojarzył się z kuchnią nie tylko smaczną, ale również odważną i oryginalną. Chodzi o restaurację Lausebengel. W slangu Berlińskim oznacza „dzieciaka”. I faktycznie, gdy po raz pierwszy spojrzy się na współwłaściciela lokalu Tima Gräsinga, można powiedzieć, że wygląda jak typowy „Lausebengel”. Przy wejściu wita nas człowiek ze szczerym i młodzieńczym uśmiechem, w za dużej koszulce amerykańskiej drużyny futbolowej. Jednak szybko się okazuje, że pod nazwą lokalu kryje się coś więcej, niż tylko styl jej właściciela. Wszystkie potrawy są dowodem na to, że dla szefa kuchni, Carstena Woite, gotowanie jest dobrą zabawą. W Lausebengel znajdziemy zarówno wysokiej jakości currywurst, jak i potrawy z całych Niemiec, a nawet z Alzacji. Niekwestionowanym hitem, którego trzeba spróbować, jest ziemniaczane purée z jajkami po benedyktyńsku i grillowaną marchewką. Do tego piwo, które właściciele warzą w swoim własnym browarze oraz dwa wyjątkowe rodzaje cydru: kokosowy i ananasowy. Hala targowa w dzielnicy Kreuzberg Zwolennicy industrialnych przestrzeni odnajdą swój raj w Markthalle Neun. To historyczna hala targowa, w której znajdziemy kilkanaście foodtrucków. Oferują one przekrój kuchni z całego świata. Przestrzeń przypomina halę na ulicy Elektryków w Gdańsku lub halę Gwardii w Warszawie. W środku poczujemy zarówno orientalne, jak i lokalne zapachy i aromaty. Na miejscu warto spróbować mielonych kotlecików z trawą cytrynową oraz manti, czyli środkowoazjatyckich pierożków z jagnięciną, wołowiną lub w wersji wege. Są one polewane roztopionym masłem, śmietaną, sosem pomidorowym lub jogurtowo-czosnkowym. Istne niebo dla podniebienia. Kebab to niekwestionowany lider berlińskich fast foodów Tak samo jak u Czechowa, „jeśli w pierwszym akcie powiesiłeś strzelbę na ścianie, to w kolejnym musi wystrzelić. W przeciwnym razie nie umieszczaj jej tam”. Wspomniany wcześniej kebab musi znaleźć się w każdym przewodniku po berlińskich restauracjach. Niektórzy uważają, że to właśnie w stolicy Niemiec można skosztować najlepszego dönera. Opinię tę pozostawiam do osobistej weryfikacji, ale niekwestionowanym liderem kebabów w Berlinie jest Mustafa's Gemüse Kebap. To najpopularniejszy bar, w której serwują turecki specjał. O jego jakości mogą świadczyć nieustanne kolejki po kawałki mięsa z warzywami w bułce. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Najdziwniejsze potrawy świata. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
Dla jednych to najdziwniejsze potrawy świata, a dla innych rarytasy i niezwykłe przysmaki. W niektórych częściach naszej planety, menu w restauracji może być niemałym zaskoczeniem. W dobie globalizacji prawie wszędzie dziś dostaniemy pizzę lub sushi, ale na Ziemi są miejsca, w których skosztować można nietuzinkowych potraw. To np. szarańcze na patyku lub grillowane pająki. Oto lista najdziwniejszych dań na świecie. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
W tym artykule: Svið to tradycyjne islandzkie danie Żmijówka, czyli alkohol z węża Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Robaki smażone na patelni Na świecie wciąż są miejsca, które potrafią zaskoczyć niejednego turystę. Szczególnie takiego, który jest głodny. Przemierzając ulicę Bangkoku w poszukiwaniu restauracji lub food trucka można natknąć się na stoiska, w których sprzedają... smażone skorpiony lub świerszcze. Dla przeciętnego Europejczyka, który przyzwyczajony jest do kuchni włoskiej, francuskiej (lub azjatyckiej w wersji zeuropeizowanej), może być to nie lada zaskoczenie. Dla plemion zamieszkujących deszczowe lasy na indonezyjskiej wyspie Sumatra pojęcie „owoce leśne” nie ogranicza się do jagód lub malin. Wystarczy włożyć kij w mrowisko (prawdziwy, nie przysłowiowy), by wyszli jego mieszkańcy. Mrówki gdy poczują się zagrożone, zaczynają przenosić larwy – można więc powiedzieć, że dwudaniowy posiłek przygotowuje się sam. Nie każdy jednak skusiłby się na taką propozycję obiadu. Oto najdziwniejsze potrawy świata. Spróbowałbyś choć jednej z nich? Svið to tradycyjne islandzkie danie Svið to tradycyjne danie, które można zamówić na Islandii. To opalona z wełny i przecięta na pół głowa owcy, którą podaje się z oczami, ale bez mózgu. Potrawa ta powstała w czasach, gdy ludzie nie mogli pozwolić sobie na marnowanie jakiejkolwiek części zabitego zwierzęcia. Gotuje się ją w dobrze osolonej wodzie od półtorej do dwóch godzin. Svið spożywa się na gorąco. Zazwyczaj podaje się je z gotowanymi ziemniakami (całymi lub w postaci purée) albo rzepą. W niektórych restauracjach dostępny jest również wariant na zimno, w postaci przekąski. Głowa jest wówczas pokrojona w plastry. Co ciekawe, Islandia może zaskoczyć turystów czymś jeszcze. Na tej mroźnej wyspie można zamówić również gotowane w warzywnym bulionie lub wędzone baranie jądra, czyli sursadir hrutspungar. To tutaj znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Poznaj zaskakujące ciekawostki o Austrii Oto mało znane ciekawostki o Austrii. Kraju, który słynie z niezwykłej otwartości, znakomitej kuchni, licznych ośrodków narciarskich i wielu znanych wirtuozów muzyki klasycznej. Żmijówka, czyli alkohol z węża Wysokoprocentowa pamiątka z Wietnamu, czyli likier, jaki można kupić na stoisku z pamiątkami w pobliżu Cu Chi. W butelce może być kobra (z rozpostartym płaszczem), ale też skorpion, żmija lub jaszczurka. Nic dziwnego, że trunek ma swoją moc. Ten napój alkoholowy powstaje przez macerowanie gada w mocnym alkoholu (zazwyczaj wódce lub spirytusie). Żmijówka jest najbardziej popularna w Wietnamie, ale kupić ją można również w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej i w niektórych częściach Chin. Co ciekawe, jedzenie węży w Wietnamie ma bardzo długą tradycję. Związane jest z przekonaniem, że mięso i krew tych zwierząt posiadają szczególne, prozdrowotne właściwości. Niektórzy wierzą, że jest to swoisty eliksir młodości. Alkohol ten często robi się z gatunków jadowitych, a czasem w butelce znajduje się nawet kilka różnych gatunków węży. Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Do wyboru są m.in. lizaki z szarańczą w środku (specjał azjatycki) albo czekoladowy deser z kremem ozdobiony mrożoną australijską mrówką Melophorus bagoti napęczniałą od miodu (można go kupić w Sydney). Niektóre lizaki mają smak popularnych alkoholi, np. whisky lub tequili. Co ciekawe, taką przekąskę można dziś kupić nawet w Polsce. Robaki, które zatopione są w takich lizakach zazwyczaj zostały specjalnie wyhodowane do tego celu. Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Sfermentowany śledź to niewątpliwie jeden z największych szwedzkich przysmaków. Produkowany jest na kilku wysepkach u wybrzeża Zatoki Botnickiej. Z beczek przekłada się go do puszek, w których przez rok zachodzi dalszy proces fermentacji. Puszki robią się kuliste od zbierających się (śmierdzących) gazów. Surströmming znany jest w tradycyjnej szwedzkiej kuchni już od XVI wieku. Zazwyczaj robi się z nich kanapki z cienkim chlebem zwanym tunnbröd. Na wierzch kładzie się posiekaną czerwoną cebulę i ugotowane ziemniaki w plastrach, bądź przygotowaną z ziemniaków pastę. Tak przygotowane danie popija się tradycyjnie piwem lub wódką, a niektórzy smakosze wybierają... mleko. Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Potrawa nazywana jest również „Trzy Piski”. Nazwa tego chińskiego specjału pochodzi od szczurzych pisków. Tylko trzy bowiem zdołają wydać szczurze noworodki w drodze z talerza do ust „smakosza” (pierwszy raz, gdy bierze je w pałeczki, drugi, gdy wkłada do ust, trzeci – przy połykaniu). Według niektórych to danie jest jednak tylko legendą. Szczury podaje się również w Indiach. W niektórych regionach kraju łapie się te gryzonie, a następnie obdziera ze skóry i gotuje w pikantnym sosie. Przez niektórych danie to jest uważane za niezwykły specjał, a owe ssaki z podrodziny myszy bywają bardziej popularne niż wieprzowina lub kurczaki. Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Specjał z Sardynii, nazwa znaczy dosłownie „zgniły ser”. Jest przygotowywany z niepasteryzowanego mleka owczego. Chodzą po nim półprzezroczyste larwy muchówki z gatunku sernicy pospolitej (Piophila casei), które (zaniepokojone) potrafią skakać na wysokość nawet kilkunastu centymetrów. przekształcając się w wilgotną, bardzo śmierdzącą masę. Muszki składają swoje jaja w naturalnie powstających pęknięciach w serze. Po wykluciu się robaki trawią białka sera, które następnie fermentują, tworząc kremowy ser. Dojrzewa ok. 3 miesiące. Co ciekawe, jeżeli larwy są martwe, może to oznaczać, że casu marzu jest nieświeże, a serem można się zatruć. Od wielu lat nie można jednak go kupić legalnie. Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Balut to popularna przekąska na Filipinach, ale również w Kambodży i Wietnamie. W pełni rozwinięty (mniej więcej 8-dniowy) kaczy, a rzadziej kurzy embrion jest gotowany w skorupce. Najczęściej przyprawia się go szczyptą soli, ale niektórzy smakosze używają chili i octu winnego. Zjadane jest także żółtko – które nie zostało wykorzystane przez rozwijające się pisklę. Co ciekawe, okres inkubacji jaj zależy od upodobań konsumentów i każdym kraju spotkamy się z różnym poziomem uformowania. Wietnamczycy najbardziej lubią 21-dniowe zarodki kaczki. Niektórzy uważają, że balut jest afrodyzjakiem. Robaki smażone na patelni Gusano rojo albo inaczej red agave warms („czerwone agawowe robakiĺ”) to gąsienice motyla Hypopta agavis, występującego na meksykańskich agawach. Usmażone przez szefa kuchni, są serwowane z różnymi dodatkami (już bardziej standardowymi) w niewielkiej restauracji Sempoala w Teotihuacan w Meksyku. Danie z pewnością nie zawiera sztucznych barwników i konserwantów. Pytanie tylko, ilu zwolenników zdrowej żywności zdecyduje się na degustację tej osobliwej obrzydliwości.
Smaki Dolomitów, czyli co zjeść w Trentino
Na tradycje kulinarne włoskiego regionu Trentino wpływają góry i lasy. O tym, co zjeść w Trentino, rozmawiamy z Alessandro Gilmozzim, szefem kuchni restauracji El Molin w Cavalese.
Szukając najsmaczniejszych miejsc w nowo odwiedzanych regionach i miastach, warto wcześniej zaczerpnąć języka u lokalsów. Unika się w ten sposób miejsc, które powstały wyłącznie z myślą o turystach i ich kieszeniach. Oszczędza się też czas spędzany na kłopotliwych poszukiwaniach. W cyklu „Smaki świata” jako dziennikarze National-Geographic.pl rekomendujemy tylko te lokale, które sami odwiedziliśmy. I te, które zrobiły na nas wrażenie podawanymi daniami i atmosferą miejsca. Alessandro Gilmozzi to jeden z najbardziej uznanych włoskich kucharzy młodego pokolenia. W rozmowie z National-Geographic.pl opowiada, co zjeść w Trentino, a także o tradycjach kulinarnych tego regionu w północnych Włoszech. Więcej o najbardziej zielonym regionie Włoch przeczytasz również tutaj. Czym się wyróżnia Trentino na kulinarnej mapie Włoch? Na kuchnię naszego regionu z jednej strony przez wieki wpływała kultura i cywilizacja krajów niemieckojęzycznych, przede wszystkim Austro-Węgier. Z drugiej strony od zawsze odbijały się tutaj tradycje znad wybrzeża adriatyckiego. Kluczem do zrozumienia naszej kuchni są jednak Dolomity. Trentino to przede wszystkim górski region, gdzie w małych wioskach i miasteczkach pielęgnuje się wielowiekowe tradycje polowania na zwierzęta i zbierania darów ziemi. Dawniej transport nie był tak prosty jak dzisiaj, więc większość dań opierała się na świeżych i lokalnych produktach. Co ciekawe, wiele znanych dziś powszechnie przepisów miało swoje odpowiedniki z naszego regionu. Choćby słynne francuskie ciasteczka makaroniki przygotowywano również w Trentino. Nazywano je „pocałunkami z Trydentu” i przyrządzano z białek jaj i mąki migdałowej. Ciasteczka były jednym z przysmaków, które podawano biskupom podczas Synodu Trydenckiego w XVI wieku. Hygge na talerzu, czyli gdzie zjeść w Kopenhadze Stolica Danii już od kilku lat uchodzi za europejską mekkę kulinarną. To tutaj narodziła się nowoczesna kuchnia nordycka, garściami czerpiąca z tradycji kuchni skandynawskich umiejętnie ł... Przykładów jest więcej. Kawa Anterivo jest przygotowywana z rosnących w okolicy łubinów. W restauracjach w Trentino warto pytać także o domowy speck (hausschinken) i Apfelstrüdel przyrządzany z naszych jabłek. Znakomite knedle początkowo robiono z kulek czerstwego chleba ugniecionych w kostki razem z mlekiem lub wodą i jajkami. Wszystko to zgodnie z najlepszą tradycją ponownego wykorzystywania resztek. Jak natura wpływa na tradycje kulinarne Trentino? Lasy i góry od zawsze oddziaływały na kuchnię regionalną w Trentino. Dziczyzna, zioła i jagody były dawniej jedynym źródłem pożywienia obok mięsa, mleka i produktów mlecznych pochodzących od bydła i owiec. Kilka tygodni temu w Cavalese obchodziliśmy stare święto desmontegada. To dzień, kiedy pasterze schodzą z pastwisk przed pierwszymi mrozami. Natura, pory roku, klimat są niezbędne w tradycji każdej kuchni regionalnej. Nasz region – z powodu wysokiego położenia i naturalnej izolacji od sąsiadów – bardziej zakonserwował dawne przepisy niż choćby wybrzeże Morza Śródziemnego, gdzie łatwiej było o kontakty i wymianę kulturalną między różnymi cywilizacjami. Taka głęboka świadomość własnej historii kulinarnej, tradycji i tożsamości jest dla mnie bardzo ważna. Kilka miesięcy temu zostałem wybrany prezesem Ambasciatori del Gusto, organizacji non-profit, która jest gwarantem doskonałości włoskiego jedzenia we wszystkich jej aspektach i formach Jakiej specjalności szczególnie należy spróbować podczas pobytu w Trentino? Poza daniami, o których wspominałem wcześniej, nie można zapominać o wyśmienitej paście, którą robi się tutaj w Trentino. Makaron z naszego regionu powstaje w fabrykach, które przestrzegają zasad zrównoważonego rozwoju i są zasilane czystą energią. Do przygotowania takiej pasty używamy wyłącznie górskiej wody źródlanej. Czy przepisy i produkty używane przez twoją mamę i babcię odzwierciedlają się w twojej kuchni? Z pewnością, kiedy gotuję dania kuchni włoskiej, czuję dziedzictwo mojej matki. Nie należy jednak zapominać, że Trentino jest we Włoszech od nieco ponad stu lat, po wiekach panowania Tyrolu. To dlatego nasza kuchnia stanowi pomost między tradycjami włoskimi i austriackimi. Moja mama pochodziła z regionu Emilia Romagna i jej smaki odnajduję w swoim sosie pomidorowym. Inne produkty, takie jak zioła, grzyby i jagody, wynikają z długich spacerów, które jako dziecko odbyłem z moim ojcem i ciotką. Oboje pochodzili z Trentino, znali i mówili mi dużo o właściwościach leczniczych roślin. Nauczyli mnie też rozpoznawać każdy gatunek rosnący w naszych lasach i łąkach. Jak powstała restauracja El Molin? Choć pochodzę z rodziny, w której tradycje restauracyjne są długie, sam początkowo nie widziałem siebie w kuchni. Jako młody chłopak wyjechałem z Trentino. Dopiero w wieku 25 lat, kiedy wróciłem do domu, zainteresował mnie stary budynek w centrum Cavalese. Dawniej był tu młyn zbudowany cztery wieki wcześniej. Jedyny z 48 młynów w korycie rzeki Avisio, który zachował się w nienaruszonym stanie do dzisiaj. Tu właśnie, w nawiązaniu do rodzinnych tradycji, ostatecznie otworzyłem restaurację, którą nazwałem El Molin, co w naszym lokalnym dialekcie znaczy po prostu „młyn”. Nie tylko sałatka grecka. Podpowiadamy, co zjeść w Atenach [SMAKI ŚWIATA] Kuchnia grecka uchodzi za jedną z najsmaczniejszych i najzdrowszych. Spacerując po Atenach dosłownie na każdym rogu natrafiamy na kolejną tawernę pełną ludzi. Nic dziwnego – chyba nigdzie... Kto lub co inspiruje cię w pracy? Inspiracją są dla mnie składniki, na które trafiam. Jeden z ostatnich przepisów narodził się w dniu, w którym udałem się do Maso Vinal – gospodarstwa, które dostarcza mi zioła. Tam znalazłem świeży rabarbar. Potem zatrzymałam się w sadzie, skąd pochodzą moje warzywa. Tego dnia było już jednak późno i niewiele zostało. Jedyne, co mogłam dostać, to trochę groszku i strąki rumianku. Po powrocie do El Molin pomyślałem, dlaczego nie połączyć słodyczy groszku z kwasowością rabarbaru i kwiatową śmiałością rumianku, podkreślając ziołowe nuty obu roślin? W rezultacie powstał deser o nazwie Rabarbaro e Camomilla, w którym oszałamiająca równowaga między słodyczą a kwasowością produktów Dolomitów opowiada historię delikatności i harmonii. Słyszałem, że również speck przygotowujesz samodzielnie? To prawda. W naszym regionie większość rodzin tradycyjnie sama zajmowała się produkcją wędlin. Speck podajemy również na pizzy casareccia w pizzerii Excelsior, która znajduje się tuż obok El Molin. Obok pane di sussistenza, czyli chleba żytniego gotowanego na parze z pudrem sosnowym, speck to również jedna z przystawek, którymi witam gości w mojej restauracji. <a id="Podczas+specjalnych+kolacji+tematycznych+w+El+Molin+mo%C5%BCna+spr%C3%B3bowa%C4%87+da%C5%84+inspirowanych+przyrod%C4%85+Trentino.+Co+dok%C5%82adnie+podajesz+podczas+kolacji+%E2%80%9EZapach+lasu%E2%80%9D%3F" name="Podczas+specjalnych+kolacji+tematycznych+w+El+Molin+mo%C5%BCna+spr%C3%B3bowa%C4%87+da%C5%84+inspirowanych+przyrod%C4%85+Trentino.+Co+dok%C5%82adnie+podajesz+podczas+kolacji+%E2%80%9EZapach+lasu%E2%80%9D%3F">Podczas specjalnych kolacji tematycznych w El Molin można spróbować dań inspirowanych przyrodą Trentino. Co dokładnie podajesz podczas kolacji „Zapach lasu”? Stworzyłem to menu, aby moi goście mogli poczuć zapach i konsystencję darów naszej natury. Przez cały rok, przynajmniej dwa razy w tygodniu, zbieram w okolicznych lasach i na łąkach zioła, grzyby, szyszki sosny circolo i żywicę. Wszystkie te smaki i aromaty próbuję wykorzystywać później w kuchni. Pewnego dnia szukałem odpowiedzi na pytanie, jak smakuje ziemia? Kiedy szukałem kuchennego odpowiednika darni, użyłem miękiszu foccaci jako idealnej konsystencji oraz ekstraktu szałwii i czarnej kapusty z octem z porostów, brzozą i proszkiem z borowików. Tak udało mi się w kuchni przygotować odpowiednik ziemi. Danie L'olio e la montagna (Olej i góra) to z kolei kulinarna podróż znad Jeziora Garda, gdzie powstaje oliwa, na łąki Cavalese. To danie to sałatka z 18 różnymi ziołami i kwiatami o różnej konsystencji. Do tego sardynki z jeziora i lody crescione. Sałatkę podaje się w szklance. Gość używa łyżki i zaczynając od dołu zbiera wszystkie składniki, doświadczając innego doznania z każdą kolejną łyżką, która trafia do jego ust. Podczas kolacji „Zapach lasu" można spróbować w El Molin tych i wielu innych dań inspirowanych naturą Trentino. Restauracja El Molin znajduje się w Val di Fiemme. Cavalese, Via Muratori 2 Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
W krainie ekologicznej żywności i dobrego smaku
Warmia i Mazury przyciągają nie tylko miłośników sportów wodnych i osoby, które pragną odpocząć w otoczeniu wyjątkowej przyrody. To także raj dla smakoszy i wszystkich, którzy po prostu cenią żywność wysokiej jakości. Region ten, z największą w Polsce liczbą producentów ekologicznych, umiejętnie wpisuje się w globalny trend, który traktuje jedzenie jako ważny element zdrowego trybu życia.
Ser welski, brukowiec mazurski, kawior ze szczupaka, fefernuszki – to tylko niektóre z blisko 50 produktów tradycyjnych Warmii i Mazur, wpisanych na oficjalną listę Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Amatorzy kulinarnych doznań, którzy tu zawitają, z pewnością będą usatysfakcjonowani. Przez cały rok czekają na nich restauracje w kilkugwiazdkowych hotelach, przytulne pensjonaty i gospodarstwa agroturystyczne, które często oferują gościom własne wyroby. Znajdą tu również wyrafinowaną kuchnię, domowe potrawy i oczywiście lokalne specjały, takie jak plince z pomoćką, farszynki czy nadziewane ślimaki. Jedzenie to jeden z filarów tutejszej kultury. Od wiosny do jesieni na terenie województwa odbywają się liczne imprezy i festiwale kulinarne – powszechnie znane, odwiedzane przez gości z odległych zakątków kraju oraz kameralne, które dają okazję do poznania mniejszych miejscowości, leżących poza głównymi szlakami turystycznymi. Swoje święto mają między innymi gęsi i ryby, chleb i miód, jabłka i ziemniaki oraz oczywiście sery. Warto już teraz wpisać sobie daty tych wydarzeń do kalendarza. To wszystko jest możliwe dzięki doskonałym lokalnym produktom, które rzecz jasna najlepiej smakują na miejscu, ale mają swoich zwolenników w całej Polsce. Zboża, warzywa i owoce, mięso, ryby, jaja i mleko – te produkty oraz ich przetwory pochodzące z Warmii i Mazur cieszą się uznaniem nawet za granicą, będąc ważnym towarem eksportowym. Gdzie kryje się sekret tej renomy i popularności? To proste – w tym regionie wszystko sprzyja produkcji żywności wysokiej jakości: tradycje rolnicze i rybackie, warunki przyrodnicze, nieskażone środowisko, wreszcie korzystne otoczenie biznesowe. Branża, jako jedna z trzech inteligentnych specjalizacji, może liczyć na szczególne wsparcie samorządu. Obecnie Warmia i Mazury mogą się poszczycić największą w Polsce liczbą producentów ekologicznych – aż 3,5 tys., co stanowi niemal 21 proc. wszystkich gospodarstw tego typu w kraju. Ponad 11 tys. firm zajmuje się uprawą rolną, chowem i hodowlą zwierząt, a kolejnych 1,9 tys. produkuje artykuły spożywcze i napoje; do tego dochodzą branże pokrewne. Prężnie rozwijająca się specjalizacja pozwala zrealizować prawdopodobnie każdy pomysł na biznes: zarówno spełnić marzenie o powrocie do korzeni i pracy w zgodzie z naturą, jak i korzystać ze wszelkich udogodnień nowoczesności, za sprawą rozwiniętej infrastruktury, zaplecza naukowego i licznych instytucji wspierających przedsiębiorców. Północno-wschodnia Polska wspaniałymi smakami zachęca, by ją odwiedzić – i delektować się np. dzyndzałkami z hreczką i skrzeczkami oraz niedźwiedziówką – a przy tym stwarza możliwości, by z sukcesem rozwijać biznes, stając się częścią rewolucji żywieniowej w myśl idei „jesteś tym, co jesz”. Warmia i Mazury – pracuj, inwestuj, ciesz się życiem! Więcej informacji o potencjale biznesowym Warmii i Mazur znajdziesz w nowym serwisie invest.warmia.mazury.pl. To kompleksowe źródło wiedzy dla wszystkich przedsiębiorców. Strona zawiera szeroką bazę ofert inwestycyjnych, wraz ze szczegółową dokumentacją dostępnych nieruchomości. Pomocnym narzędziem jest także Przewodnik inwestora, który w przystępny sposób wyjaśnia cały proces inwestycyjny – od poszukiwania lokalizacji, aż do finalizacji przedsięwzięcia.
Jak odkrywać świat poprzez kuchnie? Rozmowa z Karolem Okrasą
W kolejnym odcinku podcastu „National Geographic Traveler: Zjawiskowo” wybieramy się w podróż po świecie pełnym smaków, zapachów i aromatów.
W tym artykule: Czego szukamy w podróży? W odkrywaniu świata przez kuchnie nie chodzi tylko o smak, ale również o emocje Świat można zwiedzać na wiele sposobów. Każdy ma bowiem swoje potrzeby i oczekiwania od podróży. Jednak zwykle nie liczy się sam cel, a droga, którą musimy pokonać. To właśnie na szlaku poznajemy ciekawych ludzi, zawieramy nowe znajomości, mamy kontakt z obcymi kulturami. W drodze również możemy wyczuć, jak pachną poszczególne wsie, małe miasteczka i wielkie miasta. Czego szukamy w podróży? To właśnie w podróży często próbujemy nowych smaków i poznajemy nowe aromaty. Ale nie tylko o fizyczne doznania tu chodzi. Śniadanie zjedzone w Toskanii, obiad w Buenos Aires lub kolację w Meksyku przywodzić będą zupełnie inne wspomnienia i emocję. Nawet jeśli po latach spróbujemy tę samą potrawę, nigdy nie będzie ona smakowała tak, jak w tamtych miejscach. Nie tylko sałatka grecka. Podpowiadamy, co zjeść w Atenach [SMAKI ŚWIATA] Kuchnia grecka uchodzi za jedną z najsmaczniejszych i najzdrowszych. Spacerując po Atenach dosłownie na każdym rogu natrafiamy na kolejną tawernę pełną ludzi. Nic dziwnego – chyba nigdzie... – W kuchni to co mnie najbardziej pociąga i to co staram się pokazywać i podkreślam, to co się jednoznacznie odnosi do podróży, to jest to, że możemy coś tworzyć i odkrywać każdego dnia. Ja w kuchni stojąc przy blacie cały czas coś odkrywam. Zawsze mnie to bawiło i bawi mnie do dzisiaj i tak jest też z podróżami – mówi w naszej rozmowie Karol Okrasa, jeden z najbardziej cenionych polskich szefów kuchni. W odkrywaniu świata przez kuchnie nie chodzi tylko o smak, ale również o emocje – Z podróżami jest tak, że nawet jak jeździmy wiele razy w to samo miejsce, to ciągle odkrywamy je z zupełnie innej strony, poznajemy je na nowo – podkreśla kucharz. – To jest właśnie ta magia podróży. Za każdym razem możemy być świadkami nowo rodzącej się historii, tak jest w kuchni i tak jest w podróży – dodaje Karol Okrasa. Gdzie w Warszawie zjeść indyjskie jedzenie? Ten adres warto zapamiętać Jesteś fanem lub fanką indyjskiej kuchni, a na dodatek mieszkasz w stolicy? Jeśli tak, to mamy dla ciebie wspaniałą wiadomość. Na warszawskiej Woli powstało miejsce , które sprawi, że po... – My jesteśmy mocno związani z pewnymi emocjami. A te emocje wyłaniają się z chwil, które przeżyliśmy w danym miejscu. Dlatego tak nam smakują dania z dzieciństwa, dlatego nostalgicznie do nich wracamy. Wydaje mi się, że to nawet nie chodzi o konkretne miejsce. Tych emocji możemy doświadczać wszędzie. To ta chwila, do której wracamy, robi na nas wrażenie – mówi Okrasa. Szef kuchni zwraca uwagę na to, że nie zawsze chodzi o to, żeby wszystko nam smakowało. Chodzi przede wszystkim o doświadczenia. To jest właśnie coś, co sprawia, że mamy wszelkie wspomnienia. Karol Okrasa trafnie stwierdza, że to emocje są smakiem, a nie smak sam w sobie. W dalszej części podcastu rozmawiamy o podróżach w dobie globalizacji i zadajemy pytanie, czy mając pod nosem wszystkie kuchnie świata, musimy jeszcze podróżować. Zastanawiamy się również, czy globalne przejście na wegetarianizm może uratować naszą planetę przed skutkami globalnego ocieplenia. Więcej usłyszycie w najnowszym odcinku podcastu „National Geographic Traveler: Zjawiskowo", którego gościem był szef kuchni Karol Okrasa. Zapraszam! Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na odkrywanie Zamościa wybieramy się z Karolem Okrasą. W tym najbardziej włoskim z polskich miast będziemy wspólnie szukać południowej idylli, znakomitej kuchni i aromatycznych win.
W tym artykule: Padwa Północy Pirogi i cebularze Swojskie życie Powstały z inspiracji renesansowymi miastami idealnymi Zamość łączy w sobie urok spokojnego włoskiego miasteczka ze swojskością Lubelszczyzny. Pierwsze skojarzenia na temat Zamościa większość z nas wyniosła pewnie ze szkoły: najbardziej włoskie miasto w Polsce, prywatna inicjatywa hetmana Jana Zamoyskiego i piękny rynek. Wraz z Karolem Okrasą, jednym z najbardziej cenionych polskich szefów kuchni, który na Zamojszczyźnie szukał inspiracji do inspiracji do menu swojej restauracji Platter, sprawdzamy, dlaczego warto tam spędzić trochę więcej czasu. W podróż wybieramy się włoskim – a jakże! – Maserati Levante z napędem hybrydowym. Padwa Północy Projektując Zamość, włoski architekt Bernardo Morando z pieczołowitością zadbał o każdy szczegół. Perfekcyjnie zaplanowane miasto do dziś wyróżnia się rozwiązaniami, które wpływają na codzienną jakość życia. Dzięki szerokim ulicom mieszkańcy Zamościa mogą cieszyć się naturalnym systemem wentylacji, zaś lekkie pochylenie w kierunku rzeki Łabuńki od stulecie ułatwia odpływ nieczystości. Nawet w upalne dni, których w tym regionie Polski nie brakuje, na Starym Mieście czuć przyjemny powiem wiatru. Neapol zyskuje przy bliższym spotkaniu. 7 pomysłów na wycieczki po środkowych Włoszech Stolica regionu Kampania w wielu osobach wzbudza mieszane uczucia. Już na pierwszy rzut oka można wyciągnąć wniosek, że Neapol to miasto kontrastów. Zarówno miasto, jak i cała środkowa It... Na Rynku Głównym Karol ma umówione spotkanie z Danielem Sabacińskim, lokalnym przewodnikiem, który obiecał nam opowiedzieć, jak kształtował się niepowtarzalny charakter Zamościa. – Początkowo Zamość był pomyślany jako miasto wyłącznie dla zamożnych. To oni stają się pierwszymi mieszkańcami, budują kolejne kamienice i decydują o szybkim rozwoju miasta. Z czasem jednak Jan Zamoyski zaczął zapraszać kolejne społeczności. Każda z nich dołożyła się do tworzenia wyjątkowości tego miejsca. Pierwsi przybyli bogaci kupcy ormiańscy. To im zawdzięczamy przepiękne, kolorowe kamienice na prawo od Ratusza. Następnie do miasta trafili Żydzi sefardyjscy, zmuszeni w XV wieku do opuszczenia Hiszpanii, a wraz z nimi zwyczaje i tradycje śródziemnomorskie. To dzięki tej społeczności możemy dzisiaj zwiedzać wspaniale zachowaną późnorenesansową synagogę. Swój wpływ na Zamość mieli też Grecy, za sprawą których w szybko rozwijającym się mieście powstały znakomite zakłady rzemieślnicze – opowiada Daniel Sabaciński. Pirogi i cebularze Zamojska Starówka nie jest duża. Na jej zwiedzanie poświęcamy jednak z Karolem Okrasą całe przedpołudnie. Miasto zachwyca idealnym układem i wszechobecną symetrią. Prosty układ krzyżujących się ulic przypomina założone w tym samym roku argentyńskie Buenos Aires. Rynek Główny o wymiarach sto na sto metrów miał być dokładnie dwa razy większy od położonych w jednej linii dwóch mniejszych rynków – Wodnego i Solnego. Zamojska kuchnia nie akceptuje granic. To tu na Lubelszczyźnie, w małych restauracjach i kawiarniach tętni „włoskie życie miasta”. Wraz z Karolem na obiad siadamy w Piwnicy pod Świętym Kazimierzem (Rynek Wielki 6). Zamawiamy znakomitą zupę dziadówkę, czyli rosół z rwanymi kluseczkami i ziemniakami okraszony boczkiem oraz wielki talerz tarciuchów, czyli regionalną babkę ziemniaczaną – zamojską specjalność. W poszukiwaniu lokalnych smaków warto również zajrzeć do innych restauracji na Starym Mieście. Nietrudno tu o choćby znakomity piróg biłgorajski, czyli chrupiące ciasto faszerowane kaszą gryczaną. W restauracji Skarbiec Wina (Staszica 27) dostajemy talerze chrupiących i świetnie wypieczonych cebularzy lubelskich. Ten przysmak Zamość zawdzięcza tradycji jej żydowskich mieszkańców. „Idealny cebularz powinien mieć złocistą barwę oraz zapach i smak pieczonej cebuli” – wyjaśnia Karol. Do obiadu zamawiamy – a jakże! – butelkę produkowanego na Roztoczu wina. Po obiedzie siadamy na galicyjskie espresso. Jak dowiadujemy się od mieszkańców miasta, najsmaczniejsze podają w Cafe Galicya (Rynek Solny 2). I rzeczywiście podwójne mleko, miód i przyprawy robią swoje. Co ciekawe, w Galicyi serwują też koktajl kawowy „włoska robota”. Kolejne jasne nawiązanie do włoskich korzeni miasta. Swojskie życie Już kilkanaście kilometrów za miastem rozpościerają się zachwycające krajobrazy, w których pejzaże są wpisane kilkusetletnie zabytki, a w porozrzucanych po okolicy dworkach i zagrodach można kosztować prostej i zdrowej kuchni oraz doskonałych win. Brzmi jak Toskania? Tak, choć wciąż jesteśmy na Zamojszczyźnie. – Jadąc przez bezkres tych niesamowitych krajobrazów, czuję, że nie ma żadnych granic. Na tym powinno polegać życie szczęśliwego człowieka – rzuca nagle Karol, prowadząc włoskie Maserati Levante po kolejnych drogach szlaku lubelskiego renesansu. Tu wszystko się zgadza. Nawet klimat jest włoski. W ciągu roku w okolicach Zamościa jest najmniej dni pochmurnych w Polsce, a wygrzane w południowym słońcu warzywa i owoce mają niepowtarzalny smak. 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Zatrzymujemy się w Zagrodzie Guciów (Zwierzyniec, Guciów 19), jednym z 7 nowych cudów Polski magazynu „National Geographic”, gdzie państwo Anna i Stanisław Jachymkowie utworzyli małe, lecz bogate muzeum etnograficzno-przyrodnicze. Czego tu nie ma! W XIX-wiecznej chałupie i stodole znajdują się stare sprzęty, narzędzia i naczynia zasobowe. W starych stajniach można obejrzeć wystawę meteorytów, minerałów i skamieniałości z obszaru między Wisłą a Bugiem. W spichlerzu z 1764 roku zaś znajdują się prace roztoczańskich mistrzów. Gospodarze zadbają, by z zagrody nikt nie wyszedł głodny. Na nas już czekają półmiski gorących pierogów. To nie wszystko. Rozpoznawszy naszą ekipę, pan Stanisław wnosi świeżą kaszankę. – Coś niesamowitego! Tak smakuje Zamojszczyzna – kwituje Karol Okrasa. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Trufle, ostrygi i gwiazdki Michelin, czyli prawdziwe oblicze chorwackiej kuchni [FOTOGALERIA]
Chorwacka kuchnia bazuje na tym, co najlepsze, czyli produktach lokalnych i sezonowych. Świeże ryby i owoce morza, wyśmienita oliwa z oliwek, autochtoniczne szczepy winorośli, dzikie szparagi, sery, aromatyczne figi i mandarynki, pršut czy slawoński kulen, a nawet sól pozyskiwana z morza. Wszystko to jest podstawą tradycyjnej kuchni chorwackiej. Równocześnie tutejsi szefowie kuchni jak mało kto potrafią unowocześnić dawne receptury, nie tracąc przy tym ich ducha.
W tym artykule: Trufla gigant Wysyp gwiazdek Farma na wodzie Smak morza Pies donośne ujada. Złapał trop. Przyspiesza i zaczyna szaleńczo kopać między korzeniami drzew. Klękamy obok niego w wilgotnej ziemi i przebieramy palcami w ściółce. Jest wczesny ranek i od godziny poszukujemy trufli. Pomaga nam w tym wyszkolony pies, który potrafi wyczuć zapach grzybów ukrytych pod warstwą gleby. Sprawa nie okazuje się jednak tak prosta – w kolejnych miejscach wykopujemy jedynie mikre grzybki o równie mikrej wartości. Trudno jednak o lepsze miejsce na poszukiwanie trufli. Jesteśmy na chorwackim półwyspie Istria, w okolicach miejscowości Buzet. Naszą wyprawę zorganizowali przewodnicy z rodzinnej firmy zajmującej się produkcją oliwy i sprzedażą białych trufli. Istria, szczególnie w północnym rejonie, uchodzi dziś za prawdziwe truflowe centrum. Trufla gigant Każdemu z tutejszych poszukiwaczy marzy się powtórzenie wyczynu Giancarlo Zigante, który w 1999 roku natrafił w tutejszych lasach na truflę ważącą 1,31 kg. Nie tylko była warta majątek, ale przez lata udawało jej się utrzymać tytuł największej znalezionej trufli na świecie. Rekordowy okaz zwrócił uwagę poszukiwaczy na tutejsze regiony i skutecznie spopularyzował istyjskie trufle na całym świecie. – Trufle zmieniły naszą scenę kulinarną – wyjaśnia Igor, truflarz z Istrii – Jeżeli masz pod ręką oliwę i trufle, odkrywasz nagle, że kuchnia może stać się czymś naprawdę ważnym. Zaczynasz się interesować smakami, eksperymentować, szukać jakości. Wkrótce pojawiło się więc zapotrzebowanie na lokalne sery, salami, miody. Po etapie zachłyśnięcia się popularną, międzynarodową kuchnią, nadszedł więc czas na powrót do tradycji i lokalnych smaków. Trufle, rosnące w lasach Istrii, szybko stały się głównym punktem menu w tutejszych restauracjach. Wysyp gwiazdek Rosnące zainteresowanie lokalnymi przepisami nie ominęło też nowoczesnych, bardziej eleganckich lokali. Na Istrii jednym z nich jest Monte, ulokowany na starówce miasteczka Rovinj. To restauracja, która jako pierwsza w Chorwacji zdobyła wyróżnienie w postaci gwiazdki Michelin. Szef kuchni, Danijel Đekić, stara się tworzyć innowacyjną kartę, opartą jednak na miejscowym terroir. Sukces Monte otworzył worek z gwiazdkami. Dziś w Chorwacji działa aż dziesięć lokali wyróżnionych przez Michelin, co czyni ten kraj łakomym kąskiem dla podróżników szukających miejsc, gdzie można dobrze zjeść. Co ważne, wszystkie te restauracje, w odróżnieniu od wielu nagradzanych w innych krajach, skupiają się na lokalnej kuchni. Składniki dań pochodzą z najbliższej okolicy i serwowane są zgodnie z sezonową dostępnością. W ten sposób najbardziej tradycyjna chorwacka kuchnia zyskuje nowoczesne i eleganckie oblicze. Oprócz Istrii – na której, obok Monte, działa dziś również z gwiazdką Michelin Agli Amici w Rovinju – smakosze ściągają między innymi do Dubrownika i Zagrzebia. W stolicy kolejki ustawiają się do restauracji Noel, w Dubrowniku czeka z kolei 360. Dalmacja zresztą wyjątkowo obfituje w lokale z gwiazdkami Michelin. W Szybeniku jest to Pelegrini, Boškinac w Novalji i LD w Korčuli. Okolice zatoki Kvarner niewiele pod tym względem ustępują, mogąc pochwalić się trzema wyróżnionymi lokalami. Jednym z nich jest Nebo w Rijece, dotychczas niezbyt znanej wśród smakoszy. Portowe miasto często traktowane jest jedynie jako miejsce przesiadkowe. Lokal znajdujący się w hotelu Hilton, uhonorowany gwiazdką w ubiegłym roku, stał się jednak teraz silnym argumentem za tym, by rozważyć tu dłuższy pobyt. Będąc na Kvarnerze, nie można zapomnieć również o wyróżnionych gwiazdką restauracji Draga di Lovrana w miejscowości Lovran oraz restauracji Alfred Keller na malowniczej wyspie Lošinj. Farma na wodzie Chorwackiej kuchni nie tworzą oczywiście wyłącznie restauracje gwiazdkowe. Te bez wyróżnienia Michelin nie muszą być mniej ciekawe. Przekonuję się o tym na półwyspie Pelješac, na południu kraju, gdy docieram do miasteczka Ston. Zabytkowa miejscowość, otoczona najdłuższymi murami obronnymi w Europie (ponad 5 km), słynie z wydobywanej tu od wieków morskiej soli. Ale jeszcze bardziej znana jest z wyśmienitych ostryg i małży. Tradycja ich hodowli sięga tu XVII wieku. Hoduje się je na morskich farmach w Zatoce Malostońskiej, tuż obok miejscowości Ston i Mali Ston. To pozwala maksymalnie skrócić dystans, jaki składniki pokonują do restauracji i na talerze. Świeżość jest jednym z czynników decydujących o jakości tutejszych ostryg i małży. Idealne warunki do życia mięczaków zapewnia ponoć bliskość ujścia rzeki Neretvy, której słodkie wody mieszają się z Adriatykiem. Na morską farmę można wybrać się łodziami i spróbować hodowanych specjałów, kołysząc się na wodach zatoki. Kto woli bardziej stabilne doznania, może zajrzeć do jednej z kilku restauracji w miasteczku (dla ułatwienia, ostrygi po chorwacku nazywane są „kamenice” i to tego określenia trzeba szukać w menu). W marcu – najlepszym okresie na połowy – odbywa się tu nawet festiwal ostryg „Dani malostonske kamenice”. Smak morza Przysiadam na tarasie jednego z lokali. Czuję na twarzy dotyk lekkiej bryzy znad morza i sycę wzrok widokiem na zatokę, turkusową wodą i biel wapiennych skał niemal zsuwających się do morza. Kelner przynosi mi kartę, w której widnieje miejscowy specjał przyrządzony na przeróżne sposoby – pieczony, gotowany, grillowany, z makaronem, z ryżem. Ja jednak decyduję się na wersję najprostszą. Zamawiam talerz ostryg podanych na surowo, z cytryną, by można je było skropić jej sokiem. A do tego kieliszek białego, lekko kwaskowego wina. Półwysep Pelješac plasuje się na szczycie chorwackiej, a może nawet europejskiej sceny enologicznej. Niemal 90 procent tutejszych winnic obsadzona jest winoroślą szczepu plavac mali, która daje świetne czerwone wina. Białe, choć produkowane na mniejszą skalę, równie dobrze oddają charakter tej ziemi i świetnie komponują się z lokalną kuchnią. Ostrygi luzuję delikatnie nożykiem i zjadam wprost z twardych, chropowatych skorup. Smak mięczaków jest kwintesencją morskiego świata – orzeźwiający, świeży, lekko mineralny. Na deser kelner proponuje danie, przed którym przez chwilę się wzdrygam – małże z musem z dyni lub z bitą śmietaną (oba dodatki przyrządzono na miejscu, wykorzystując lokalne składniki). Biorę je do ust niepewnie. Okazuje się jednak, że ten specjał jest zadziwiająco starannie przemyślaną kompozycją. Po chwili zajadam go z entuzjazmem godnym żywieniowego neofity. Dopijając ostatnie łyki wina, myślę o tym, jak dalece w ostatnich latach zmieniła się chorwacka kuchnia. Jak bardzo się rozwinęła, nie zapominając jednak przy tym o swojej tradycji. Nawet w tej nowoczesnej, bardziej eleganckiej i droższej formie, pozostaje zwrócona ku korzeniom i lokalności. Dzięki temu dorobiła się nie tylko lokali oznaczonych gwiazdkami Michelin, ale też przysmaków, które – jak trufle z Istrii czy ostrygi ze Stonu – stały się znanymi i pożądanymi symbolami poszczególnych regionów. Michał Głombiowski
Saloniki w jeden dzień. Co warto zobaczyć i zjeść?
To miasto to nie tylko skansen sztuki bizantyjskiej. Saloniki to także kulinarna stolica Grecji. Warto wybrać się do tutejszych tawern!
W tym artykule: Saloniki – Biała Wieża Z jakich zabytków słyną Saloniki? Saloniki – targowisko Kapani Saloniki – tawerny Saloniki – dzielnica Ladadika Saloniki – co jeszcze warto zobaczyć? Saloniki – dojazd Saloniki – nocleg – Proponuję zacząć od kawy i naszego lokalnego przysmaku jakim jest bougatsa. Po niej zawsze ma się dobry humor – Zinovia Drepanidou, moja znajoma przewodniczka z Salonik, dobrze wiedziała, że czymkolwiek greckim mnie poczęstuje, na pewno będę zadowolony. Chwilę wcześniej wyruszyliśmy z hotelu na spacer przez miasto promenadą ciągnącą się nad Zatoką Salonicką. Zinovia, wiedząc, że w Salonikach jestem tylko jeden dzień, chciała pokazać mi kilka swych ulubionych miejsc – na więcej nie starczyło by nam pewnie czasu. Jednak pogoda nieco zmieniła nasze plany. Saloniki – Biała Wieża Tuż po wyjściu na spacer nad miastem lunął deszcz. I tak, w oczekiwaniu na poprawę aury, wylądowaliśmy w kawiarni w pobliżu Białej Wieży z XV wieku, do której zajrzeliśmy później. To symbol miasta najczęściej spotykany na pocztówkach. Choć nazywana jest białą, to jej historia raczej jest czarna. – W XIX wieku nazywano ją Krwawą Wieżą. Turcy mieli tu twierdzę, garnizon i więzienie, a w 1890 roku doszło tu do rzezi więzionych zbuntowanych janczarów – wyjaśnia mi Zinovia, gdy czekamy na nasze zamówienie. Dzisiaj w wieży można oglądać wystawę poświęconą historii miasta – to ekspozycja Muzeum Kultury Bizantyjskiej. Wreszcie dostajemy słodką kawę z pianką przygotowywaną tradycyjnie w tygielku i bougatsę, a właściwie dwie – jedną przyrządzoną na słono, a drugą na słodko. Kosztuję po kawałku obu ciach z ciasta filo nadziewanych budyniem z kaszy manny z dodatkiem wanilii i posypanych cukrem pudrem. Te greckie kremówki w Salonikach są przysmakiem podawanym na śniadanie. Przepis na nie przywieźli w XX wieku greccy uchodźcy z Konstantynopola. – Dziś ciasto filo przygotowywane jest głównie maszynowo, choć w mniejszych miastach i na wsiach gospodynie wciąż wyrabiają je ręcznie – podkreśla Zinovia. Z jakich zabytków słyną Saloniki? Przyznaję, że nieco zasiedzieliśmy się na tej kawie i pysznych ciastkach. I dobrze, bo w tym czasie pogoda się poprawiła i mogliśmy kontynuować nasz spacer przez miasto uznawane za skansen sztuki bizantyjskiej. Jest tutaj aż 15 zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. I tak ulicą Tsimiski, główną aleją Salonik, z mnóstwem ekskluzywnych butików, ale też kawiarni, restauracji i cukierni (miałem wręcz wrażenie, że co drugi sklep sprzedaje tu słodkości) dochodzimy do „bizantyjskiej perły”. Tak opisywana jest w przewodnikach Agia Sophia. To kościół z VIII wieku, wyglądający jak miniaturka Agii Sophii w Stambule (ponoć na niej była wzorowana). Podczas okupacji tureckiej świątynia w Salonikach, podobnie jak ta w Stambule, również została przekształcona w meczet (w jednym z rogów kościoła nadal można zauważyć bazę minaretu). Warto tu zwrócić uwagę na freski z IX i X wieku, które przetrwały wielki pożar w Salonikach w sierpniu 1917 roku. Zinovia opowiada, że w tamtym czasie stare miasto zbudowane było głównie z drewna. Ogień który doprowadził do niewyobrażalnych zniszczeń, wybuchł przez iskrę z pieca w jednym z domu. Iskra przeskoczyła na kupkę słomy, a silny wiatr i brak wody spowodował, że tej katastrofy nie dało się już zatrzymać. – Pożar trwał niecałe dwie doby, a strawił prawie 10 tysięcy domów. Zniszczył jedną trzecią miasta, pochłonął ratusz, pocztę, siedziby banków, ale Agię Sophię oszczędził. Na szczęście miasto odbudowano – mówi Zinovia. Idziemy na Ano Poli, czyli górne miasto, które ocalało z pożaru. Dzięki temu można w nim oglądać znacznie więcej przykładów architektury bizantyjskiej i osmańskiej. A z wieży Trigonion, wybudowanej w drugiej połowie XV wieku, będącej częścią bizantyjskich murów miasta mamy panoramiczny widok na całe Saloniki. Zinovia zabiera mnie do kolejnej atrakcji miasta, tym razem „pod dachem”. Saloniki – targowisko Kapani Wchodzimy na najstarsze miejskie targowisko Kapani, położone pomiędzy ulicami Egnatia, Arystotelos, Ermou i Venizelou. Kupić można tu wszystko: od ryb i mięsa po warzywa, owoce, napoje, oliwki, słodycze, orzechy, przyprawy, kwiaty, ubrania i buty. Przepadamy w tym miejscu na ponad dwie godziny. Z każdej bowiem podróży przywożę lokalne produkty: sery, oliwki, herbaty – a tych na tym targowisku jest pod dostatkiem. Już sam wybór oliwek zajmuje mi dobry kwadrans, nie mówiąc o degustacji serów, oliwy i chałwy na kilku kolejnych. Potem przekraczamy próg sklepu z przepięknymi poszewkami na poduszki i obrusy z greckimi haftami. I już w ogóle tracimy rachubę czasu. Niedaleko Kapani jest jeszcze jeden ryneczek, który także odwiedzamy. To zbudowany w XV wieku w stylu osmańskim Bezesteni, odrestaurowany i rozbudowany po pożarze miasta. Warto się tutaj wybrać i po ziołowe herbaty i po przyprawy. Saloniki – tawerny Tego dnia nie mogliśmy zakończyć inaczej jak w tawernie. Wszak Saloniki uznawane są za gastronomiczną stolicę kraju. Z Zinovią rozsiedliśmy się przy stoliku w restauracji Mpakalikon na placu Navarino i zamówiliśmy mnóstwo mniejszych i większych talerzyków. Rowerem po Grecji. Sprawdź te szlaki EuroVelo [PRZEGLĄD] Dla wielu osób rowerowe wojaże to niewątpliwe jeden z najprzyjemniejszych sposobów aktywnego wypoczynku. To również doskonały sposób na odkrywanie wspaniałych przyrodniczych skarbów i bog... Znalazły się na nich m.in. pyszny panierowany i smażony ser Manouri oraz tradycyjna sałatka grecka z chrupiącymi ogórkami, jędrnymi, pomidorami, soczystymi oliwkami i fetą. Były też faszerowane ryżem liście winogron, serowe krokiety, grillowane bakłażany z oliwą czosnkową, tzatziki i kontosouvli – wieprzowe szaszłyki z papryką i pomidorami oraz grillowane kalmary. Na szczęście na stole znalazło się jeszcze miejsce na wino i ouzo. Saloniki – dzielnica Ladadika Pomyślicie pewnie, że dużo tego było jak na dwie osoby? Cóż, moja wielka kulinarna przygoda w Salonikach dopiero się zaczynała. Zinovia, która uwielbia biesiadować zaprowadziła mnie do knajpianego zagłębia Salonik – dzielnicy Ladadika, niedaleko placu Wolności i placu Arystotelesa. Podczas okupacji tureckiej to właśnie tutaj znajdował się najważniejszy bazar w mieście, na którym handlowano m.in. ropą (nazwę ladadika można tłumaczyć jako punkt sprzedaży oleju napędowego). Po wielkim pożarze targ zaczął podupadać, a w latach 70. XX wieku bazar w ogóle przestał istnieć. Później opuszczone przez kupców budynki zajęli restauratorzy. I tak pojawiły się tu kawiarnie, bary, tawerny, nocne kluby. Z Zinovią spędzamy w tym miejscu kolejne godziny, próbując różnych specjałów greckiej kuchni, testując lokalne alkohole i, tak jak mieszkańcy Salonik, tańcząc na ulicach. I jak nigdy przedtem poczułem, że w moich żyłach naprawdę płynie grecka krew. Saloniki – co jeszcze warto zobaczyć? Muzeum Archeologiczne Muzeum Bizantyjskie Muzeum Sztuki Współczesnej Kościół Agios Dimitrios Bita Bazaar Forteca Eptapyrgion Saloniki – dojazd Do Salonik można dolecieć linią lotniczą Ryanair. Połączenia są m.in. z lotniska Warszawa Modlin. Za bilet w dwie strony zapłaciłem 190 zł. Saloniki – nocleg Spałem w hotelu Mediterranean Palace, w pobliżu nadmorskiego deptaka i imprezowej dzielnicy Ladadika, z widokiem na Zatokę Termajską (jej częścią jest Zatoka Salonicka). Blisko stąd było do najważniejszych atrakcji miasta. Nasz ekspert Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Angielskie śniadanie bez mięsa? Brytyjskie hotele wprowadzają roślinne zmiany w menu
Roślinne angielskie śniadanie ma być odpowiedzią na rosnące zainteresowanie Brytyjczyków ekologią oraz zdrowym odżywianiem.
W tym artykule: Angielskie śniadanie z roślinnym bekonem Brytyjczycy są gotowi na zmiany w menu Kuchnia roślinna coraz popularniejsza Angielska kuchnia nie jest tak rozpowszechniona na świecie, jak dania włoskie czy indyjskie. Mimo to radycyjnemu angielskiemu śniadaniu nie można odmówić popularności. Znajdziemy je w karcie w większości restauracji hotelowych i nie tylko. English breakfast może być podawane w różnych wersjach. Jednak na talerzu zawsze są jajka sadzone, kiełbaski, fasolka i bekon. To dość treściwy i mięsny zestaw. Niebawem angielskie śniadanie zostanie jednak nieco zmodyfikowane. Ze zmian ucieszą się weganie i wszyscy ciekawi roślinnych zamienników mięsa. Angielskie śniadanie z roślinnym bekonem Goście wypoczywający w tanich hotelach największej brytyjskiej sieci Premier Inn niedługo będą mieli do wyboru angielskie śniadanie w wersji roślinnej. Na razie częściowo. 852 hotele należące do sieci dołączą do oferty śniadaniowej wegański bekon zrobiony z grochu i soi. Współpraca Premier Inn z producentem wegańskich produktów to odpowiedź na rosnącą liczbę Brytyjczyków eliminujących mięso z codziennego jadłospisu. Z badań opublikowanych przez YouGov wynika, że 27% mieszkańców Wielkiej Brytanii rozważa ograniczenie spożywania produktów mięsnych. Duża część z nich tłumaczy swoją decyzję troską o środowisko. Chcesz wiedzieć, jak smakuje wegańska czekolada i inne roślinne zamienniki popularnych przekąsek? Sprawdź polecane produkty. Brytyjczycy są gotowi na zmiany w menu Cytowany przez serwis Euronews Andy Shovel – współzałożyciel firmy THIS produkującej wegańskie przysmaki – podkreśla, że w pandemii ludzie bardziej zaczęli dbać o zdrowie. Wzrosła również powszechna świadomość ekologiczna. O wpływie tego, co jemy na planetę, rzeczywiście mówi się ostatnio coraz częściej i głośniej. Warto przypomnieć, że w latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło właśnie z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Wegańskie angielskie śniadanie może wzbudzać kontrowersje. Jednak zmiana w ofercie śniadaniowej, a właściwie rozszerzenie jej, została poprzedzona badaniem. Wyniki dały zielone światło dla współpracy hotelarzy i wegan. W ankiecie przeprowadzonej przez firmę THIS 75% Brytyjczyków opowiedziało się za tym, żeby w menu hoteli, kawiarni i restauracji pojawiało się więcej opcji roślinnych. To samo badanie wykazało też, że prawie połowa mieszkańców Wielkiej Brytanii rozważyłaby śniadanie z wegańskim bekonem lub kiełbaskami. Kuchnia roślinna coraz popularniejsza Do niedawna roślinne produkty można było znaleźć przede wszystkim w supermarketach. Coraz więcej lokali otwiera się jednak na zieloną kuchnię. Weganie, wegetarianie czy fleksitarianie mają do wyboru więcej opcji niż tylko sałatkę. Zmiany dotyczą nie tylko krajów zagranicznych, ale także Polski. Z raportu „Wegetarianie i mięsożercy pod lupą!” dowiadujemy się, że już co piąty Polak mieszkający w dużym mieście jest wegetarianinem. Najbardziej roślinne metropolie w naszym kraju to Wrocław, Warszawa i Kraków. Źródło: Euronews.
Nowe badania wykazały, że dieta Anglosasów była głównie wegetariańska - aż do przybycia wikingów
Naukowcy z Cambridge ustalili, że to wikingowie przywieźli ze sobą zwyczaj… grillowania mięsa. Według badaczy zarówno angielscy chłopi, jak i możnowładcy jedli wcześniej głównie produkty pochodzenia roślinnego.
W tym artykule: Badania ponad 2000 szkieletów wykazały, że Anglosasi na co dzień jedli bardzo mało mięsa Dieta królów i chłopów była bardzo podobna, wbrew temu, co dotychczas podejrzewali historycy Mięso jadło się głównie na wielkich przyjęciach, ale to nie wszystko Odkrycie może być pretekstem do badań nad polityką średniowiecznej Anglii W dawnych czasach podstawą diety były produkty roślinne. Mięso jedli naprawdę nieliczni, zazwyczaj władcy, a produkty mięsne kojarzyły się głównie z dobrami i luksusem. Nic dziwnego, gdyż masowa hodowla zwierząt zaczęła rozwijać się dopiero na początku XIX wieku, wraz z postępem agrarnym i przemysłowym. Co więcej, we wczesnym średniowieczu, jak i w epokach późniejszych ludzie nie do końca zdawali sobie sprawę, jak dokładnie dieta wpływa na nasze zdrowie. Badania ponad 2000 szkieletów wykazały, że Anglosasi na co dzień jedli bardzo mało mięsa Profesorowie z brytyjskiego Uniwersytetu Cambridge postanowili przyjrzeć się nawykom żywieniowym średniowiecznych Anglosasów. W tym celu dokonali m.in. analizy izotopowej ponad 2000 szkieletów z okresu od V do XI wieku. Okazało się, że przed osiedleniem się Normanów na ziemiach Wielkiej Brytanii, niewiele osób spożywało duże ilości mięsa. Złote miecze Anglosasów. Historia zapisana na drogocennych ostrzach Po wycofaniu się Rzymian Brytanię czekał czas zamętu. Ukryty wieki temu na angielskiej wsi złoty skarb przywołuje ducha tej burzliwej epoki. Odkrycie jest o tyle zaskakujące, że dotychczas uważano, iż przywilej jedzenia mięsa był zarezerwowany dla elit królewskich, które to chętnie zajadały się potrawami przyrządzonymi ze zwierząt. Historycy zakładali również, że chłopi byli zmuszani przez arystokratów do oddawania części swoich racji żywnościowych w formie pewnego rodzaju podatku, który nazywał się „food-rent” lub „feorm”. Dieta królów i chłopów była bardzo podobna, wbrew temu, co dotychczas podejrzewali historycy Okazuje się jednak, że dieta władców i chłopów była podobna, a przynajmniej jeśli chodzi o proporcje produktów zwierzęcych i roślinnych. Najnowsze badania pojawiły się w artykule na łamach czasopisma naukowego „Anglo-Saxon England”. Naukowcy przeanalizowali skład chemiczny średniowiecznych kości. Następnie zestawili wyniki ze statusem społecznym poszczególnych osób. Badania nie wykazały korelacji pomiędzy pozycją a dietą. Wikingowie wciąż żyją w masowej wyobraźni. Czego nie wiemy o nich i ich krwawych wyprawach? Po raz pierwszy wikingowie wylądowali na skalistych wybrzeżach położonych na północ od Szkocji jakieś 1200 lat temu, dławiąc opór mieszkańców i zajmując ziemię. Przez prawie siedem wi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekonstruktorzy-w-polsce-przed-inscenizacja-walki-wikingowie-zasluzyli-na-swoja-brutalna-reputacje-od-najmlodszych-lat-byli-szkoleni-do-walki-fot-david-guttenfelder-national-geographic-d1a023f.jpeg" width="938" height="528" alt="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" title="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" /> Zaintrygowani uczeni postanowili pójść o krok dalej i sprawdzić, dlaczego dieta królów była zupełnie inna, niż wcześniej podejrzewali historycy. Naukowcy zaczęli od rozszyfrowania list żywnościowych m.in. z czasów panowania Ine, króla Wessex. Mięso jadło się głównie na wielkich przyjęciach, ale to nie wszystko Co ciekawe, faktycznie znajdowały się na nich bardzo duże ilości mięsa i piwa, a bardzo mało warzyw i owoców. Uczeni oszacowali, że jedna taka lista zawierała racje przekraczające milion kalorii, z czego mięso stanowiło ok. 50% wszystkich produktów. To głównie wołowina, baranina i drób oraz ryby (łososie i węgorze). Znaleźć tam można również setki pajd chleba oraz sery i miody. Były to jednak zapasy żywności, które przygotowywane były na wielkie, odświętne uczty. Co więcej, ogromna ilość jedzenia świadczy o tym, że były to przyjęcia dla wielu gości. Naukowcy sugerują, że w niektórych przyjęciach brali udział również rolnicy i wolni chłopi. Odkrycie może być pretekstem do badań nad polityką średniowiecznej Anglii Co więcej, niektóre biesiady mogły być organizowane przez wolnych chłopów. Badacze przyznają, że to odkrycie może być pretekstem do szczegółowych badań nad anglosaską polityką i relacjami pomiędzy chłopami a możnowładcami. Uczeni zwracają uwagę, że rodzina królewska i szlachta mogła żyć w bardzo dobrej komitywie z rolnikami. Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych... Prof. Sam Legget, jeden z autorów badania twierdzi, że w badaniach kości nie odkryli dowodów na spożywanie nadmiaru białka, który mógł powodować choroby takie jak dna moczanowa. – Porównajmy sobie dzisiejszy sposób biesiadowania. Też lubimy kupować produkty, których normalnie na co dzień nie spożywamy – mówi uczony. – Dowody izotopowe sugerują, że dieta chłopów i magnatów była bardzo podobna – podsumowuje Legget. Staropolskie szlacheckie przysłowie brzmi „za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”. Anglosasi mogli kierować się podobną maksymą. A przynajmniej od święta... Źródło: University of Cambridge.
W indyjskim mieście obowiązuje zakaz sprzedaży i konsumpcji mięsa
Dieta satwiczna szybko podbiła serca turystów i kucharzy z całego świata.
W tym artykule: Dieta satwiczna to coś więcej niż wegetarianizm Waranasi miastem bez mięsa Wegetarianizm w Europie Początkowo wegetarianie decydowali się na bezmięsną dietę, żeby nie przyczyniać się do cierpienia zwierząt. Dopiero później naukowcy wskazali inne korzyści wynikające ze zmiany nawyków żywieniowych, zdrowotne i klimatyczne. Z tegorocznych badań wynika, że w latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego – w tym z upraw paszy dla zwierząt gospodarskich. To oczywiście nie pierwsza takie wnioski, a ludzie na całym świecie już od kilku lat coraz chętniej rezygnują lub ograniczają mięso. Niektóre miejsca przeszły prawdziwą rewolucję. Indyjskie miasto Waranasi do niedawna przyciągało przede wszystkim turystów zainteresowanych rozwojem duchowym oraz wschodnimi religiami i filozofią. Po przekształceniu w wegetariański raj jest to też jedno z ulubionych miejsc entuzjastów bezmięsnej diety. Czy świerszcze zastąpią w naszej diecie kurczaki? W przyszłości to możliwe Czy przedsiębiorcy z Doliny Krzemowej sprawią, że świerszcze staną się zamiennikiem mięsa z kurczaka? Znaleźli na to sposób. Problem? Wysokie koszt produkcji. Dieta satwiczna to coś więcej niż wegetarianizm Zgodnie z wierzeniami Hindusów Waranasi zostało założone przez Śiwę – jednego z najważniejszych i najtrudniejszych do zrozumienia indyjskich bogów. Znawcy zwracają uwagę to, że w jego licznych wyobrażeniach pojawią się różne sprzeczności. Według jednego z przekazów Śiwa został okrzyknięty wegetariańskim bogiem. Właśnie dlatego dziś większość mieszkańców miasta przestrzega „ściśle wegetariańskiej” (satwicznej) diety. Bezmięsne dania można dostać w całych Indiach, jednak wegetariańska kuchnia w Waranasi fascynuje turystów i kucharzy nie tylko ze względu na smaki, ale również silnie powiązania z duchowością. Menu w wielu restauracjach opiera się na zasadach ajurwedy, czyli tradycyjnej medycyny indyjskiej. I tak na przykład zabrania się używania cebuli i czosnku do gotowania, ponieważ mogą zwiększać u ludzi gniew, agresję i niepokój. Przejście na dietę satwiczną jest priorytetem dla tych, którzy chcą osiągnąć zbawienie. W prawie każdym domu w Waranasi znajduje się ołtarz poświęcony Śiwie. Waranasi miastem bez mięsa Jeszcze kilka lat temu wiele restauracjach w mieście serwowano mięso z myślą o zachodnich turystach i hinduskich pielgrzymach, którzy nie są wegetarianami. Dopiero w 2019 r. rząd zakazał sprzedaży i konsumpcji potraw mięsnych w promieniu 250 m od wszystkich świątyń i zabytków w Waranasi. To zachęciło restauratorów do uzupełnienia menu o dania wegetariański oraz przepisy satwiczne. Do tej pory przekazywano je w rodzinach z pokolenia na pokolenie w tajemnicy przed turystami. Od wprowadzenia zakazu liczba ściśle wegetariańskich restauracji w Waranasi powiększyła się kilkukrotnie. W wielu z nich menu zmienia się w ciągu dnia, ponieważ jest uzależnione od dostępności świeżych składników na najbliższym targu. Taka polityka daje gwarancję smaku i jakości. Szefowie kuchni wyróżnieni gwiazdkami Michelin przyznają, że od jakiegoś czasu inspiracji szukają właśnie w przepisach z Waranasi. – Podałem naleśniki z mąki gryczanej w mojej restauracji na Manhattanie. Smakują niebiańsko – mówi Vikas Khanna. Ludzie z epoki kamienia byli hipermięsożercami. Aż wszystkie duże zwierzęta wymarły Na uniwersytecie w Tel Awiwie odtworzono dietę ludzi z epoki kamienia. W analizie opublikowanej w “Yearbook of the American Physical Anthropology Association” dr. Miki Ben-Dor oraz prof. Ran B... Wegetarianizm w Europie Czy podobne zmiany przeszłyby w Europie? Może jeszcze nie teraz, ale w niedalekiej przyszłości jest co całkiem realne. Według statystyk kuchnia roślinna zaczyna zdobywać coraz większe uznanie. Z raportu opublikowanego na łamach magazynu „Foods” dowiadujemy się, że 30,5 proc. Niemców i 25,9 proc. Francuzów określa się mianem fleksitarian, czyli gotowych przez kilka dni w tygodniu zrezygnować z jedzenia mięsa. Z kolei z raportu „Wegetarianie i mięsożercy pod lupą!” wynika, że już co piąty Polak mieszkający w dużym mieście jest wegetarianinem. Na podium najbardziej roślinnych metropolii w Polsce znalazły się kolejno Wrocław, Warszawa i Kraków. Źródło: BBC
Poznaliśmy najbardziej wege miasta w Polsce. Tu co piąty mieszkaniec jest wegetarianinem
Już 20,9 proc. badanych z największych polskich miast deklaruje, że są wegetarianami. Co ciekawe, największa ich grupa wcale nie mieszka w Warszawie, jak można by sądzić, a we Wrocławiu.
Z raportu „Wegetarianie i mięsożercy pod lupą!” wynika, że już co piąty Polak mieszkający w dużym mieście jest wegetarianinem. Ranking najbardziej wegetariańskich miast w Polsce oraz raport, które powstały na zlecenie firmy cateringowej Maczfit, to wynik badań ankietowych, które odbyły się w listopadzie oraz grudniu 2020 roku i objęły 1415 respondentów z 10 największych miast Polski. Grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS w Warszawie zwraca uwagę, że taki dobór ankietowanych nie może być reprezentatywny dla całego kraju. "Wyniki naszych badań na próbach ogólnopolskich ze stycznia 2019, marca 2020, i stycznia 2021 roku zgodnie wskazują, że w Polsce odsetek wegetarian możemy szacować na poziomie ok. 7%. Badania te zrealizowaliśmy na próbach reprezentatywnych pod względem płci, wieku, edukacji, oraz miejsca zamieszkania (więcej informacji na stronie www.wegepanel.pl)" - podają eksperci w e-mailu nadesłanym do redakcji. Miasta przyjazne wegetarianom Z ankiety przeprowadzonej na zlecenie firmy cateringowej MaczFit wynika, że bardziej skłonne do rezygnacji z mięsnych posiłków są kobiety. Stanowią 86% ankietowanych, którzy zadeklarowali stosowanie diety bezmięsnej. Większość wegetarian wśród ankietowanych – bo aż 71% – to osoby z najmłodszej grupy wiekowej: 18-25 lat, co pozwala wyciągnąć wniosek, że „im jesteśmy młodsi, tym łatwiej przychodzi decyzja o zmianie diety na bezmięsną” – twierdzą autorzy raportu. Ciekawostką jest, że wśród respondentów deklarujących wegetarianizm więcej jest osób w wieku 56-65+ (ponad 3%), niż w wieku 46-55 lat (2,37%). Zależność ta znajduje odzwierciedlenie w odpowiedziach ankietowanych, którzy zadeklarowali się jako „mięsożercy”, czy raczej „niewegetarianie”. Tutaj najliczniejszą grupę stanowią osoby w wieku 26-35 lat (35,89%), a najmniejszą – w wieku 56-65+ (1,79%). Twórcy raportu zwracają uwagę na liczne badania analizujące wpływ diety wegetariańskiej na długość i jakość życia. Jako przykład przywołują badania naukowców z Kalifornii, których wyniki opublikowane zostały w czasopiśmie JAMA Network. Badanie trwało 5 lat i objęło 78 tysięcy osób. Wyniki wykazały, że osoby, które nie spożywają dań mięsnych, cierpią na mniejszą liczbę chorób. „Być może to jest jeden z wielu czynników, który ma wpływ na rosnący trend wegetarian w Polsce i na świecie” - sugerują autorzy. Polska stolica wegetarian W badaniu uwzględniono 10 największych miast w Polsce, aby sprawdzić, w którym z nich mieszka najwięcej osób deklarujących się jako wegetarianie. Z raportu wynika, że miastem skupiającym najwięcej wegetarian jest Wrocław, gdzie mieszka prawie 25% ankietowanych, którzy nie jedzą mięsa. Na drugim miejscu uplasowała się Warszawa z wynikiem 23% wegetarian, a czołówkę zamyka Kraków, gdzie mieszka 22% respondentów niejedzących mięsa. Warszawa wśród 10 najbardziej przyjaznych weganom miast na świecie Stolica wegeeldorado na mapie Europy? Na to wygląda. Tylko 3 inne europejskie metropolie znalazły się w globalnym zestawieniu miast najbardziej przyjaznych weganom. Poza podium znalazły się kolejno: Poznań, Kraków, Trójmiasto, Lublin, Białystok i Szczecin. Najmniejsza grupa wegetarian (w porównaniu z osobami deklarującymi się jako niewegetarianie) mieszka w Bydgoszczy (16% wegetarian) i Łodzi (16%). Autorzy raportu postanowili też sprawdzić, czy istnieje zależność między wyborem diety bezmięsnej a poziomem wykształcenia. Ich zdaniem wyniki sugerują, że „wykształcenie może mieć wpływ na decyzje żywieniowe”. Badanie wykazało, że osoby z niższym niż średnie lub wyższe wykształcenie stanowią 2,69% wszystkich ankietowanych, natomiast w przypadku wegetarian odsetek ten jest ponad dwa razy niższy. Ankietowani, którzy zadeklarowali wegetarianizm, to głównie osoby z wyższym i średnim wykształceniem (średnie – 49,85%, wyższe – 49,15%). Co ciekawe, wśród ankietowanych z wyższym wykształceniem grupa niejedzących mięsa (49,15%) jest zauważalnie liczniejsza od tej, której członkowie zadeklarowali, że jedzą mięso (40,45%). „Wykształcenie i świadomość może mieć więc istotny wpływ na styl życia, w tym decyzje związane z dietą” - podkreślają autorzy. Ruch nie jest naszą mocną stroną Innym wartym odnotowania aspektem raportu jest porównanie aktywności fizycznej wśród wegetarian i osób stosujących dietę zawierającą mięso. Niestety, jak wynika z badań, zarówno wśród wegetarian jak i osób stosujących dietę zawierającą mięso, nie ma wielu zapalonych sportowców. Attenborough zachęca: GO Vegan! „Ziemia nie utrzyma miliardów mięsożerców” „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców” – mówi sir David Attenborough i zachęca do przejścia na wegetarianizm czy choćby ograniczeni... Zaledwie co czwarty wegetarianin zadeklarował, że uprawia sport regularnie. Największy odsetek wśród wegetarian stanowią osoby, które uprawiają sport okazyjnie (52,20%). Do braku jakiejkolwiek aktywności fizycznej przyznało się 23,90% ankietowanych. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda wśród „mięsożerców”. W tej grupie regularne uprawianie sportu deklaruje co piąty badany, okazyjne zaledwie 39%, a brak jakiejkolwiek aktywności 34%. Pokazuje to, że chociaż sport częściej uprawiają osoby, które zrezygnowały z mięsa w swoim jadłospisie, to wyniki są dalekie od pożądanych. Ponadto ankietowani zostali zapytani także o nietolerancję laktozy i uczulenie na gluten. Okazało się, że nietolerancja laktozy występuje częściej u wegetarian (27,46% w porównaniu z 20% u wszystkich ankietowanych), co może stanowić jedną z przyczyn całkowitego wykluczenia z diety produktów odzwierzęcych. Natomiast z nietolerancją glutenu wegetarianie zmagają się rzadziej niż osoby spożywające mięso. „Warto podkreślić, że wegetarianie dzielą się w większości na tych, którzy spożywają nabiał i jaja – docelowo są to laktoowowegetarianie. Wegetarianie dopuszczający tylko nabiał nazywają się laktowegetarianie. Niezbędną liczbę odpowiednich składników najprościej jest dostarczyć będąc laktoowowegetarianinem, ponieważ obecność jaj wraz z nabiałem ułatwia zapewnienie optymalnych ilości żelaza i witaminy B12” - przypomniano w raporcie. Pełne wyniki można znaleźć tutaj.
Odkrywanie Polski. Podróż szlakiem wschodnich przysmaków
Józef Piłsudski mawiał, że Polska jest jak obwarzanek. Wszystko co najlepsze jest na Kresach. Jadę na wschód, by sprawdzić, jak smakuje.
W życiu pani Natalii wojna polsko-ruska wybuchła kilkanaście lat temu, kiedy z rodzinnego Witebska postanowiła się przenieść na Podlasie. Polskiemu mężowi zrobiła pierogi i na swoją białoruską modłę polała je obficie śmietaną. – Jak to, a gdzie zasmażka? – obruszył się mąż. Zasmażka? Do pierogów? Zgroza! Od tego czasu Natalia Jambrzycka, która od czterech lat na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego prowadzi regionalną karczmę Wygoda, nauczyła się ogłaszać zawieszenie broni. Na talerzu rosyjskich pielmieni, którymi mnie częstuje, jest i okrasa ze smażonej cebulki, i śmietana. Taki międzynarodowy kompromis. Chwilę później na stół wjeżdżają podlaskie kartacze ziemniaczane z mięsem – podane w ten sam sposób. Pycha! Kulinarne porozumienie pokojowe wyszło na dobre. Pierwsze danie: Biebrza Takie multikulti to dla Podlasia chleb z masłem. Od stuleci mieszają się tu wpływy polskie, litewskie, białoruskie, rosyjskie, ży-dowskie i tatarskie. Wszystkich łączy ziemniak – zdecydowany król tutejszych stołów. Ale uwaga! Panowanie w naszym kraju kartofla nie jest wcale tak długie, jak się nam wydaje. Przywiózł go z Wiednia po wyprawie na Turków Jan III Sobieski, ale jako roślinę ozdobną dla ukochanej Marysieńki. W XVIII w. „jabłko ziemne” (tak wówczas mówiono) służyło jako lek, dopiero w XIX w. trafiło pod strzechy. I podbiło je na dobre. Dziś na Podlasiu obiad bez ziemniaków to jak wesele bez panny młodej. Próbując tutejszej kuchni, wcale się temu nie dziwię. – Świetne te cepeliny! – chwalę wyroby pani Natalii. – Proszę nie mylić pojęć. Cepeliny są litewskie, robi się je z tartych ziemniaków. Podlaskie i rosyjskie są kartacze, z ziemniaków gotowanych – poucza mnie gospodyni. Wszystko to pokręcone jak meandry Biebrzy, którą właśnie zamierzam spłynąć. Podobno w Polsce są tylko trzy krainy, gdzie człowiek żyje w pierwotnej symbiozie z przyrodą: Tatry, Puszcza Białowieska i pradolina Biebrzy. Przy czym dwie pierwsze są od dawna turystycznie wyeksploatowane. Z Biebrzą jest inaczej. Jej piękno jest mniej oczywiste, wymaga wyrafinowanego podejścia, przez dziesięciolecia go nie doceniano. Dopiero od jakichś 20 lat zaczyna być odwiedzana przez turystów. Na pomysł organizowania spływów tratwą po tej rzece Robert Dembowski z Wrocenia wpadł kilka lat temu. Konstruując swe rzeczne wehikuły, pomyślał o tym, by można było na nich jeść i spać. Biebrza jest długa i kręta. Spływy mogą trwać nawet 12 dni! Ja wybieram opcję jednodniową. Wielkimi palami odpycham się od dna – idzie zaskakująco dobrze. Biebrza to spokojna rzeka, więc prąd nie jest zbyt silny. Wystarcza jednak, by spokojnie nieść tratwę. Cała trudność to tak ustawić konstrukcję, by nurt zastępował siłę mięśni. Po jakimś czasie się udaje, zaczynamy więc biesiadę na wodzie. Przy drewnianym stole może się zmieścić nawet osiem osób. W kulinarnej podróży przeszkadzają tylko meandry bezczelnie znoszące nasz wodny pojazd na manowce. Między kęsami podziwiam zmienność nadbiebrzańskich kolorów. Rano tutejsze mgły były fioletowe, później żółtoczerwone, wieczorem stają się szare. Degustowanie tutejszych krajobrazów najwyraźniej wymaga czasu. Wieczorem przechodzę do degustacji Biebrzy od kulinarnej strony. W zajeździe Bartlowizna w Goniądzu zamawiam sobie zupę rybną i duży talerz pierogów ze szczupakiem w sosie cytrynowym. Tutejsze potrawy regionalne od lat zdobywają nagrody na wszelkich możliwych konkursach kulinarnych, a swojskie wyroby wędliniarskie uzyskały prestiżowy certyfikat „Teraz Polska”. Katarzyna Szmurło, która współrządzi tutejszą kuchnią, opowiada, że klucz do sukcesu leży w tradycji. Banał, myślę sobie. Ale gdy zaczyna opowiadać o sposobach przyrządzania jadła, zaczynam wierzyć, że coś jest na rzeczy. Przykład? Kapustę kisi się tu w dębowych beczkach zatapianych w stawach. To nic, że są chłodnie, nic nie zastąpi naturalnej lodówki pod wodą. Czuję, że nadmiar kulinarnych wrażeń może się skończyć przejedzeniem, jako antidotum wyciągam więc flaszeczkę z Kopnięciem Łosia. To „podlaska rakija”, bimber wytwarzany według tradycyjnych receptur. Nigdzie nie można go kupić, buteleczkę dostałem od pana Roberta za to, że dzielnie sobie radziłem na tratwie. Podobno to wyróżnienie spotyka tylko niektórych gości. Jak miło! Drugie danie: pierekaczewnik Mój drugi przystanek w poszukiwaniu smaku Kresów to Kruszyniany, jedna z dwóch muzułmańskich wiosek w Polsce. Wyznawcy islamu żyją tu od 1679 r., kiedy polski król, nie mając pieniędzy na wypłacenie im żołdu, ofiarował im ziemię na terenie Podlasia. W tutejszym meczecie wita mnie Dżemil Gembicki, przewodnik i opiekun budynku. Architektonicznie budynek łączy w sobie cechy kościoła i cerkwi, w środku jednak ma układ klasycznego meczetu. Także baniaste kopuły zakończone półksiężycem przypominają, że jestem u muzułmanów. Orientalne rysy Dżemila nie budzą wątpliwości, że sam jest Tatarem. On sam urodził się i wychował w Białymstoku. Po wojnie członkowie tej grupy etnicznej, tak jak inni Polacy (Tatarzy podkreślają, że nie są odrębnym narodem), wyjeżdżali do miast, gubiąc po drodze znaczną część swych tradycji. Ostatnio jednak wśród młodzieży panuje moda na odkrywanie swych korzeni, Dżemil trzy lata temu przeprowadził się nawet do Kruszynian. – A mój brat był w Mekce – chwali się. Opiekujący się meczetem w niedalekich Bohonikach imam Alij Bazarewicz odbył z kolei studia koraniczne w Sarajewie i Paryżu. Polscy Tatarzy mają jednak problem, z którym nie wiadomo, jak sobie poradzić: w liczącej kilkaset osób społeczności trudno znaleźć drugą połowę. Dlatego Dżemila Bogdanowicz może mówić o szczęściu – udało się wyjść za mąż za współwyznawcę, jej synek Emir jest więc stuprocentowym Tatarem. Rodzice prowadzą w Kruszynianach agroturystyczne gospodarstwo Tatarska Jurta połączone z najlepszą w Polsce serwującą tę kuchnię restauracją. Na stole lądują kołduny i pierekaczewnik, pyszne wielowarstwowe ciasto z mięsem. – Kuchnią rządzą babcia i mama. Potrawy, które serwujemy, są takie same jak te, które w dzieciństwie jadłam w czasie muzułmańskich świąt – mówi Dżemila. – Część przepisów mama zdobywała, jeżdżąc po domach rozsianych po Polsce najstarszych Tatarach. Dziś nazbierałaby się z tego opasła książka kucharska – dodaje. Przystawka: czulent Smakowanie Kresów byłoby niepełne bez kuchni żydowskiej. W jej poszukiwaniu jadę do Lublina. Pierwsze kroki kieruję od razu do kultowej restauracji Mandragora. Świetnie trafiam – akurat podają czulent! Tego dania nie dostanie się tu codziennie, bo właścicielka dba, by przyrządzano go według tradycyjnych procedur. A te są dla kucharza bardzo wymagające. Żydowskie przepisy nie pozwalają bowiem rozpalać ognia w szabat, z drugiej strony nakazują, by tego dnia każdy zjadł coś ciepłego. Z połączenia tych dwóch pozornie sprzecznych dyrektyw zrodził się właśnie czulent. Danie wkłada się do pieca w piątek przed zachodem słońca i trzyma na piecu (dziś częściej w piekarniku) aż do soboty. Potrawa ta to zatem bardziej filozofia gotowania niż konkretny przepis – można trafić na wersję z kaszą gryczaną, perłową lub pęczakiem. Praktycznie zawsze są w nim jednak ziemniaki, wołowe mięso i fasola. Właścicielka Mandragory bardzo dba o autentyzm miejsca. W poszukiwaniu starych przepisów wielokrotnie jeździła do Izraela. Efektem są nie tylko pyszne dania, ale i sklepik z kipami, mezuzami, menorami, a także współczesną muzyką izraelską i tradycyjną klezmerską. Do tego wszechobecny zapach cynamonu i zielonej herbaty oraz leniwie chodząca po restauracji kotka Jafa... Zajadam pachnące czosnkiem danie i zastanawiam się, czy tak samo smakowało ono przed wojną, kiedy w Lublinie mieszkało ponad 40 tys. wyznawców judaizmu, a miasto nazywano polską Jerozolimą. Jedną z nielicznych osób w Lublinie, które pamiętają jeszcze smak przedwojennego czulentu, jest Roman Litman, szef lubelskiej filii warszawskiej gminy żydowskiej. Chyba jedyny, który uczył się jeszcze jidysz. Niedawno wydawało się, że jest tu ostatnim Mohikaninem. Jednak od kilku lat wspólnota żydowska w Lublinie się odradza. Dziś liczy ponad 30 osób, z czego kilkanaście to osoby młode. Jedną z nich jest Beata Kowalska, organizatorka warsztatów z historii i kultury Żydów. Z obydwojgiem spotykam się w budynku słynnej lubelskiej jesziwy, założonej w 1930 r. uczelni rabinackiej. Nazywana chasydzkim Okswordem miała opinię najlepszej na świecie. Po wojnie budynek popadał w ruinę, od kilku lat ponownie służy Żydom z Lublina. W 2007 r. oddano do użytku synagogę i salę biblioteczną, pół roku temu rytualną łaźnię – mykwę. Dziś wszystko to można zwiedzać, podobnie jak interesującą wystawę poświęconą historii lubelskiej szkoły. Na koniec pani Beata prowadzi mnie na stary kirkut, gdzie znajduje się grób „Widzącego” – żyjącego w Lublinie na przełomie XVIII i XIX w. wybitnego cadyka Jakuba Horowitza. Klucz do cmentarnej bramy przechowuje gmina żydowska (chętnie wypożycza go zwiedzającym), tym razem jednak gdzieś się zapodział. Wchodzimy więc przez mur za pomocą drabiny pożyczonej w klasztorze sąsiadujących z cmentarzem salezjanów. To się nazywa ekumenizm! Ohel Horowitza do dziś jest miejscem pielgrzymek chasydów z całego świata. Na mogile dziesiątki kwitełech, czyli wetkniętych w szparę sarkofagu karteczek z wypisanymi po hebrajsku modlitwami zanoszonymi do Boga za pośrednictwem cadyka. Za życia miał on podobno dar przewidywania przyszłości. Chętnie bym go zapytał, czy tradycja wielokulturowej Polski będzie tylko kulinarnym wspomnieniem? A może się jeszcze odrodzi? Może „Widzący”, sławny za życia z niezwykłych czynów, uprosi u Boga jeszcze ten jeden cud? Marcin Dzierżanowski Artykuł został po raz pierwszy opublikowany w 2011 r.
Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? ZDOLNOSC ODCZUWANIA BÓLU jest jednym z darów natury dla ludzkości i reszty królestwa zwierząt. Bez niej nie cofalibyśmy odruchowo ręki, dotykając gorącego pieca ani nie wiedzielibyśmy, że należy unikać chodzenia boso po stłuczonym szkle. Te działania, na które wpływa bezpośredni lub zapamiętany ból, pomagaj nam minimalizować ryzyko cielesnych urazów. Na drodze ewolucji nauczyliśmy się odczuwać ból, gdyż działa on jak system alarmowy, kluczowy element instynktu samozachowawczego. Ponad 30 lat temu walczący z rakiem Tom Morris przeszedł radioterapie pachwiny i lewego biodra. Jego rak znikł i nie powrócił, ale pozostawił przenikliwy ból promieniujący od biodra przez kręgosłup do szyi. Od tamtej pory Morris, dziś 70-letni, nie przeżył ani jednego dnia bez cierpienia. Ból przerwał jego karierę mechanika samolotowego w siłach powietrznych USA. Kiedy Ja Cameron miała operowana reket z powodu zapalenia stawów, jej anestezjolog stwierdził, że kobieta nie odczuwa bólu, i skierował ja do genetyka, który odkrył u niej dwie rzadkie mutacje. Naukowcy badają mutacje, które tłumią lub nasilaj odczuwanie bólu, żeby dowiedzieć się, jak jest on transmitowany. Te i inne ciekawostki znajdziecie w głównym temacie wydania Nasiona Geographic 1/2020 Ponad to w magazynie: Portfolio Zimne szczęście Wśród wielu sposobów na poprawę zdrowia i stanu ducha człowieka jest terapia zimnem. Wim Hof proponuje wycieczki w zimowe góry w... samej bieliźnie. Eksploracje Mazowsze dla paleontologów Szczątki pliozaura znalezione w pobliżu Iłzy mogą się okazać początkiem prawdziwego paleontologicznego zagłębia. Powrót znad krawędzi Bywa, że dzięki wysiłkom ochronnym udaje się doprowadzić do odrodzenia ginącego gatunku. Reportaże Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? Zdrowie kobiet Choć panie reagują na leki inaczej niż panowie, testy często robione są „pod mężczyzn" Mikrobiomowa menażeria Zdumiewające jest, jak biliony mikrobów żyjących w jelitach wpływają na ludzkie zachowanie. Joga Prastara azjatycka praktyka oferuje antidotum na stresy współczesnego zżycia. Robot dla seniora Przyszłość opieki nad seniorami może należeć do mechanicznych asystentów