Che Guevara to człowiek-symbol. Jak z lekarza zmienił się w rewolucjonistę?
Che Guevara był argentyńskim lekarzem, politykiem i rewolucjonistą. Przybył z towarzyszami do Boliwii, by w tym kraju biedy i terroru wzniecić krwawą rewolucję mającą ogarnąć kontynent. Zginął, lecz został ikoną.
Spis treści: Biografia Che Guevary Che Guevara – ciekawostki Monika Ertl – mścicielka Che Guevary Ernesto Guevara, znany powszechnie jako Che Guevara, urodził się w 1928 r. w Rosario w Argentynie. W latach 50. XX w. został jednym z przywódców rewolucji kubańskiej. Po jej sukcesie wstąpił w skład rewolucyjnego rządu. Walczył też w Boliwii, gdzie zginął w 1967 r. Biografia Che Guevary Pochodził z rodziny wywodzącej się z klasy średniej, pochodzenia hiszpańsko-irlandzkiego. Już jako nastolatek miał lewicowe poglądy. Młodość Złożył podanie o przyjęcie na wydział medycyny na uniwersytecie w Buenos Aires. W trakcie studiów dorabiał i podróżował po kraju na motocyklu. Wtedy zaczęła powstawać jego książka „Dzienniki motocyklowe”. To zapiski z wyprawy po Ameryce Południowej, którą odbył najpierw na motocyklu „Poderosa”, a potem autostopem. Autor jest wrażliwym chłopakiem, który dostrzega ubóstwo i krzywdę ludzką, wyzysk, brak opieki zdrowotnej dla biednych i nie daje mu to spokoju. Działalność rewolucyjna W 1953 r. Ernesto, wtedy jeszcze znany jak „Fuser” lub „El Pelao”, nie zaś „Che”, ukończył studia medyczne ze specjalizacją „trąd”. Zamieszkał w Gwatemali, gdzie nawiązał kontakty z rewolucjonistą Fidelem Castro. To wtedy zyskał przydomek „Che” – od argentyńskiego słowa-przerywnika, którego często używał. Podczas puczu CIA walczył w obronie rządu. Po jego upadku wyjechał do Meksyku. Wtedy przekonał się do zaangażowania się w zbrojną walkę. Dołączył do Ruchu 26 Lipca, który w 1956 r. zaatakował Kubę. W trakcie walki partyzanckiej Guevara zajmował się m.in. zapleczem i szkoleniami. Odegrał kluczową rolę w bitwie pod Las Mercedes, gdy jego oddział powstrzymał natarcie 1500 żołnierzy. Po zwycięstwie rebeliantów pracował jako minister w rządzie Castro, występując m.in. na arenie międzynarodowej. W 1965 r. wycofał się z życia publicznego. Brał udział w konflikcie w Kongo. W 1966 r. przybył potajemnie do Boliwii. Rozpoczął tam kampanię przeciwko juncie wojskowej generała Rene Barrientos. Partyzanci mieli poparcie wielu pisarzy, wydawców, ludzi biznesu na całym świecie. Ich kontakty zapewniały pomoc logistyczną, wsparcie finansowe czy dostawy broni. Początkowo udało im się wygrać kilka potyczek z regularną armią boliwijską. Śmierć W nocy z 8 na 9 października 1967 r. partyzanci dowodzeni przez Che Guevarę wpadli w zasadzkę. Większość jego towarzyszy zginęła. On sam został ranny i poddał się. Przekonany, że bardziej przyda się władzy żywy niż martwy, spokojnie czekał na rozwój wypadków. Pomylił się, bo rządzący Boliwią prezydent René Barrientos Ortuño, który doszedł do władzy dzięki juncie wojskowej, nie okazał litości. Odmówił nawet ekstradycji Guevary do USA. Waszyngton chciał dostać Che w rewanżu za to, że agenci CIA wyszkolili boliwijskich żołnierzy, którzy pojmali rewolucjonistę. Amerykanie liczyli, że wyciągną od niego wiele informacji o znienawidzonym Fidelu Castro. „Błagam! Nie strzelajcie. Jestem Che i jestem dla wart żywy niż umarły”. To zdanie wypowiedział na chwilę przed swoją egzekucją. Jednak boliwijscy żołnierze byli głusi na jego wołania. Boliwijczycy zastrzelili Che. Egzekucję wykonał sierżant Mario Terán, a bezpośrednio odpowiedzialnym za ujęcie i zabicie Guevary był pułkownik bezpieki Roberto Quintanilla Pereira. Po tej egzekucji władze coraz skuteczniej i bezwzględniej likwidowały partyzantów, zdeterminowane wybić ich do nogi. Eksportowana z Kuby rewolucja gasła. Nie udało się poderwać biedaków do walki, by pomogli w kraju potwornych nierówności społecznych stworzyć komunistyczną utopię. Terror władzy sprawił, że chłopi bali się nawet przyjmować partyzantów pod swój dach. Słynne zdjęcie Ostatnie zdjęcie Ernesto Che Guevary ma wyjątkową historię. 10 października 1967 r., przeszyte dziewięcioma kulami ciało przewieziono helikopterem do Vallegrande i umieszczono w budynku pralni lokalnego szpitala. Do prasy wysłano wiadomość, że El Comandante zmarł w walce w boliwijskiej puszczy. Aby ciało tak właśnie wyglądało, pluton egzekucyjny dostał rozkaz, by nie strzelać w głowę. Publiczne wystawienie martwego Che miało ostatecznie udowodnić, że został unicestwiony. Wśród osób, które przybyły tam owego dnia, był fotograf AFP Marc Hutten. Gdy zajrzał do pralni, jak wspomina, poczuł, że znalazł się w miejscu, w którym pisze się historia. Na betonowym stole leżało półnagie ciało. Za nim stały pielęgniarki myjące, czeszące i golące towarzysza Fidela Castro z czasu kubańskiej rewolucji. Obok stał sięgający po papierosa pilot boliwijskiej armii, który przywiózł tutaj ciało. Stali też ci, którzy dzień wcześniej wycelowali w Che Guevarę lufy karabinów. W tym momencie Hutten jeszcze nie wiedział, że naciskając spust migawki, przyłoży rękę do „kanonizacji” Che. Wykorzystanie naturalnego światła i wysokiej czułości filmu dały piorunujący efekt: nie martwego ciała, ale męczennika. Efekt, którego boliwijskie władze tak bardzo chciały uniknąć. Che Guevara – ciekawostki Che Guevara jeszcze za życia stał się symbolem bezkompromisowego rewolucjonisty. W jednym z wywiadów powiedział, że jest gotów poświęcić życie wszystkich Kubańczyków, byle mógł zatryumfować światowy socjalizm. Wielu z nich zresztą miał na sumieniu. Kult jego osoby jest w znacznym stopniu wykreowany przez pop-kulturę. Plakaty, koszulki i inne gadżety ze słynnym zdjęciem, które zrobił Alberto Korda, przynoszą producentom ogromne dochody. Boliwijczycy do dziś mówią z lękiem o „przekleństwie Che”: wszyscy, którzy go ścigali bądź brali udział w egzekucji, skończyli marnie. Wieśniaka, który wydał Guevarę, ktoś zabił. Generał, który go schwytał, dopełnia żywota na wózku inwalidzkim. Prezydent, który dał rozkaz egzekucji, zginał w katastrofie helikoptera. To tylko przykłady – lista dotkniętych „przekleństwem Che” jest dłuższa. W Boliwii powstała „Droga Che” (La ruta del Che) – liczący 800 km szlak turystyczny pokrywający się z trasą, jaką Ernesto Che Guevara wraz ze swoim oddziałem partyzanckim pokonał, zanim został schwytany i zastrzelony. Część trasy można pokonać jedynie konno, pieszo czy samochodami terenowymi, jako że nie brak odcinków, które od śmierci Che praktycznie się nie zmieniły. Monika Ertl – mścicielka Che Guevary Pochodząca z Niemiec Monika Ertl dorastała w Boliwii. Tam poznała Guido Álvaro Peredo Leigue, współpracownika Che Guevary. Była pod wrażeniem nie tylko jego postawy, ale także urody. Ona i Inti, bo taki nosił pseudonim, zostali kochankami. Leigue wprowadził ją również w świat swoich towarzyszy marzących o ogólnoświatowej rewolucji. Rewolucjonistka Imilla Po śmierci Che Monika Ertl postanowiła pójść w jego ślady. Jako kobieta Intiego została bez problemów przyjęta do oddziału partyzanckiego w Nancahuazú. Stała się też członkiem ELN, Armii Wyzwolenia Narodowego (Ejército de Liberación Nacional) – rewolucyjnej partyzantki kolumbijskiej kryjącej się w amazońskiej dżungli rozciągającej się w tym rejonie od Boliwii przez Peru i Brazylię po Kolumbię. Stała się okrutną towarzyszką Imillą, bo taki pseudonim wybrała. W indiańskich narzeczach Quechua i Animara znaczyło to „dziewczyna” lub „młoda”. Oddała na potrzeby sprawy wszystkie oszczędności. Zamieszkała w norze, którą dzieliła z kilkoma partyzantami, w tym ze swoim ukochanym Intim. Odwagą nie ustępowała kolegom. Strzelała do żołnierzy i policjantów, a gdy zabrakło jedzenia i broni, napadała z towarzyszami na bogaczy i rabowała banki. Ertl dobiła śmierć jej ukochanego. Kiedy ona była na akcji, 9 września 1969 r. zdradzony przez towarzyszy Inti wpadł w ręce boliwijskich żołnierzy. Torturowano go, a potem konającego zabrano do miasteczka Achocalla, gdzie dostał śmiertelny zastrzyk z trucizny. Zemsta na szefie bezpieki Pułkownik bezpieki Roberto Quintanilla Pereira triumfował. Zdawał sobie jednak sprawę, że może spodziewać się zemsty. Wysłano jako konsula na placówkę do Hamburga. Tymczasem do Niemiec, posługując się fałszywym paszportem argentyńskim, przedostała się Monika Ertl. Pomogli jej ludzie z lewicowej rewolucyjnej komórki w Hamburgu. Quintanilla był ostrożny, a jednak złamał narzuconą sobie zasadę, że nie przyjmie osobiście żadnego interesanta. Ale czy mógł odmówić spotkania z kobietą o sympatycznym głosie, podającą się za Australijkę, która miała rzekomo ubiegać się o wizę dla grupy folklorystycznej? Po kolejnym telefonie wyznaczył jej wizytę. W budynku pojawiła się piękna blondynka o niebieskich oczach. Podziwiała obrazy na ścianach, kiedy Quintanilla zaprosił ją do gabinetu. Był pod wrażeniem elegantki w okularach ze złotymi oprawkami w kształcie motyla. Pułkownik nawet nie zdążył dokładniej się jej przyjrzeć, gdy nieznajoma wyciągnęła pistolet i strzeliła mu trzy razy w pierś. Potem wydostała się z budynku. Pozostawiła po sobie skrawek papieru z napisem „Victoria o muerte” (Zwycięstwo albo śmierć) oraz inicjałami ELN. Dzięki swoim kontaktom uciekła z Europy i wróciła przez Kubę do Boliwii. Zabójczyni znienawidzonego eks-szefa tajnych służb stała się bohaterką miejscowych rewolucjonistów. Źródło: archiwum NG
W wieku 64 lat zdobyła „pływacki Mount Everest”. Kim jest Diana Nyad?
Diana Nyad jako pierwsza osoba na świecie przepłynęła z Kuby na Florydę. Mając 64 lata, dystans 177 km pokonała w 53 godziny, bez użycia klatki chroniącej przed rekinami. Droga do spełnienia tego życiowego marzenia nie była jednak łatwa.
W tym artykule: Kim jest Diana Nyad? Diana Nyad przepłynęła 177 km z Kuby na Florydę Inne osiągnięcia Diany Nyad Indywidualistka, która swoim uporem i ciężką pracą udowodniła, że wszystko jest możliwe, a na spełnianie marzeń nigdy nie jest za późno. Stała się inspiracją nie tylko dla sportowców, ale także dla milionów ludzi na całym świecie, którzy śledzli i kibicowali jej w walce z odległością, żywiołem i samą sobą. Co ponadto wiemy na temat Diany Nyad i jakie inne osiągnięcia ma na swoim koncie? O tym, ale nie tylko, piszemy w dalszej części artykułu. Kim jest Diana Nyad? Diana Nyad urodziła się 22 sierpnia 1949 roku w Nowym Jorku jako córka Lucy Winslow Curtis oraz Williama L. Sneeda Juniora. Rodzice przyszłej gwiazdy pływania rozwiedli się, gdy miała zaledwie trzy lata. Matka Diany szybko ułożyła sobie życie u boku agenta nieruchomości o greckich korzeniach. Jej nowy wybranek, Aristotle Nyad, zaadoptował Dianę, która przyjęła nazwisko ojczyma. Cała rodzina przeniosła się do Fort Lauderdale na Florydzie. W siódmej klasie Diana zaczęła stawiać swoje pierwsze kroki w pływniu. Później uczęszczała do prywatnej szkoły Pine Crest, gdzie kontynuowała przygodę z profesjonalnym pływaniem pod okiem Jacka Nelsona, olimpijczyka z Melbourne. W tym okresie Nyad trzykrotnie sięgnęła po mistrzostwo szkół średnich stanu Floryda w stylu grzbietowym. Niestety, trener okazał się także jednym z największych koszmarów Diany. Mężczyzna molestował podopieczną aż do momentu ukończenia szkoły. Jednym z marzeń nastoletniej Nyad był występ na igrzyskach w Meksyku w 1968 roku. Jednak dwa lata przed najważniejszą imprezą czterolecia Diana załapała poważną infekcję serca, co przekreśliło jej marzenia o olimpijskim krążku. W 1967 r. – po powrocie na pływalnie – rozpoczęła karierę studencką na Uniwersytecie Emory'ego, z którego później została wydalona za wyskoczenie z okna czwartego piętra ze spadochronem. Następnie trafiła do Lake Forest College w Illinois, gdzie wznowiła treningi pływackie, ale koncentrując się głównie na długich dystansach. Tam przykuła uwagę Ducka Dawsona, który wprowadził ją w świat pływania maratońskiego. Na pierwszy zawodach pobiła rekord kobiet na jeziorze Ontario – 16 km w 4 godziny i 22 minuty. W 1973 ukończyła studia i zdobyła dyplom z języka angielskiego i francuskiego. O Nyad zrobiło się głośno w latach 70. Wszystko za sprawą znakomitych wyników uzyskiwanych na otwartym akwenie. W 1978 r., po opłynięciu wyspy Manhattan oraz pokonaniu dystansu z Bahamów na Florydę, podjęła pierwszą próbę przepłynięcia z Kuby na Florydę. Mimo dużych nakładów pracy potrzebnych do przygotowania całego przedsięwzięcia rekordu ustanowić nie zdołała. Po nieudanej próbie Nyad zrezygnowała z pływania i rozpoczęła pracę jako dziennikarka. Współpracowała m.in. z National Public Radio, „Wide World of Sports” stacji ABC czy „The New York Timesem” i była gospodarzem programu radiowego, a także mówcą motywacyjnym. Ponadto wydała cztery książki, z czego „Find a way” okazała się prawdziwym bestsellerem. Na przestrzeni ponad trzech dekad Diana Nyad podjęła pięć prób pokonania dystansu Kuba–Floryda i dopiero ostatnia z nich zakończyła się powodzeniem. Słyną z niezwykłych umiejętności nurkowania. Badjao pod wodą wytrzymują nawet 5 minut Legenda mówi, że ich przodkowie zamiast płuc mieli skrzela i dlatego Badjao potrafią tak długo przebywać głęboko pod wodą. Diana Nyad przepłynęła 177 km z Kuby na Florydę Pierwszą kobietą i drugą osobą w historii, której udało się pokonać dystans między Kubą a Stanami Zjednoczonymi, była Susan Jean Maroney. Australijka przepłynęła 177 km Cieśniny Florydzkiej w 1997 roku, mając zaledwie 22 lata. Dokonała tego, płynąc w klatce osłaniającej ją przed rekinami. Takie zabezpieczenie nie tylko chroni przed drapieżnikami, ale też – co ważniejsze – ułatwia płynącemu poruszanie się do przodu. W 2013 r. 64-letnia Diana Nyad postanowiła – na przekór wszystkim – spełnić swoje największe marzenie z dzieciństwa i zostać pierwszą osobą, która przepłynęła wspomniany dystans bez klatki zabezpieczającej przed rekinami. 2 września, po 53 godzinach niewyobrażalnego dla większości ludzi wysiłku, słynna amerykańska pływaczka stanęła na plaży Key West, zdobywając „pływacki Mount Everest” i wzbudzając tym zdumienie oraz podziw na całym świecie. W czasie bicia rekordu musiała jednak przestrzegać wielu zasad i liczyć na wsparcie swojego teamu. Jedną z podstawowych reguł był brak możliwości zrobienia przerwy. Niezależnie od pory dnia i nocy Nyad musiała zachować ciągłość pływania. Niedozwolony był także kontakt fizyczny między pływaczką a inną osobą czy łodzią, które towarzyszyły jej w tym przedsięwzięciu. Dodatkowo pożywienie oraz płyny były dostarczane przez przez rurki z pokładu. Przepłynięcie takiego dystansu nie jest możliwe bez odpowiedniego przygotowania, ekwipunku, a przede wszystkim ogromnego wsparcia. W drodze na szczyt Dianie towarzyszyła grupa naukowców, która opracowała m.in. specjalną maskę na twarz i kombinezon chroniący ciało przed poparzeniem przez meduzy, system trzymający rekiny na bezpieczną odległość czy nocne oświetlenie wskazujące prawidłowy kierunek. Nyad mogła także liczyć na pomoc trenerki, a prywatnie byłej partnerki, Bonnie Stoll. Wyczyn Amerykanki nie został nigdy potwierdzony przez jakąkolwiek oficjalną organizację czy stowarzyszenie pływackie. Prawdopodobną przyczyną jest brak odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej to osiągnięcie. Historia Diany Nyad została przedstawiona w filmie „Nyad”, dostępnym na popularnym serwisie streamingowym Netflix. W rolę amerykańskiej pływaczki długodystansowej wciela się w nim Annette Bening, a przyjaciółkę i trenerkę Bonnie Stoll zagrała Jodie Foster. Obie panie za wspomniane kreacje zostały nagrodzone nominacjami do Oscara. Za reżyserię odpowiadał duet Elizabeth Chai Vasarhelyi i Jimmy Chan. Inne osiągnięcia Diany Nyad W 1974 r. w wyścigu na 35 km w Zatoce Neapolitańskiej pobiła rekord kobiet z czasem 8 godz 11 min. W 1975 r. opłynęła wysypę Manhattan (45 km) w imponujące niecałe 8 godzin W 1979 r. ustanowiła rekord w pływaniu na odległość, pokonując na wodach otwartych dystans 164 km z Bahamów na Florydę. Całość zajęła Nyad 27 godzin i 30 minut. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Kuba – ciekawostki o największej wyspie na Karaibach. Słynie z gościnności i kapryśnej pogody
Karaibskie krajobrazy mieszające się z miejscami naznaczonymi trudną i burzliwą historią. Zwyczaje całkowicie odmienne od europejskich i gościnność, jakiej nie doświadczy się w większości turystycznych destynacji. Wspaniała, a jednocześnie kapryśna pogoda. Nie ulega wątpliwości, że kraj rozciągający się na największej ze wszystkich karaibskich wysp to miejsce niezwykłe pod wieloma względami. Co do zaoferowania ma Kuba? Ciekawostki na jej temat wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Pory roku na Kubie Waluta na Kubie Miejsca na Kubie będące na liście UNESCO Noworoczne rytuały na Kubie Jaka jest przestępczość na Kubie? Wielu osobom Kuba kojarzy się wyłącznie z cygarami, Fidelem Castro i rewolucją. Warto jednak poznać nieco bliżej ten niezwykły kraj, całkowicie odmienny od europejskich destynacji turystycznych, w których cieniu wciąż jeszcze pozostaje. Mimo że tamtejsza sytuacja gospodarcza, która bezpośrednio przekłada się na warunki życia Kubańczyków nie przedstawia się kolorowo, to nie sposób nie zauważyć, że z twarzy mieszkańców niemal nigdy nie schodzi uśmiech. To dobitnie świadczy o tym, jak niezwykłym miejscem jest Kuba. Pory roku na Kubie Kuba leży w strefie klimatu tropikalnego. Występują tam tylko dwie pory roku – deszczowa i sucha. Dla nas, mieszkańców strefy umiarkowanej, Karaiby jawią się jako pogodowy raj. Faktem jest, że na Kubie jest ciepło przez cały rok. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, kiedy słupek rtęci w ciągu dnia wskazuje średnio 25, a w nocy 19 stopni Celsjusza. Należy jednak wiedzieć, że w trakcie pory deszczowej, która trwa tam od maja/czerwca do listopada, pogoda bywa kapryśna. Średnia temperatura powietrza wynosi wówczas 32 stopnie Celsjusza, a ze względu na wysoką wilgotność, upał jest trudny do zniesienia. Warto także pamiętać, że wrzesień i październik to okres podwyższonego ryzyka wystąpienia huraganów. Waluta na Kubie Trudno wskazać drugi kraj z tak zawiłą polityką monetarną. Przez pewien czas na wyspie obowiązywał dualny system monetarny. Funkcjonowały dwie waluty: CUP, czyli peso kubańskie (peso cubano) i CUC, czyli peso wymienialne (peso convertible). Pierwsza funkcjonowała (i do dziś funkcjonuje) w obiegu wewnętrznym – Kubańczycy otrzymują wypłatę w CUP i płacą tą walutą. Drugą posługiwali się turyści i niektórzy uprzywilejowani mieszkańcy mieszkańcy, przede wszystkim pracujący w sektorze usług turystycznych. Od 1 stycznia 2021 roku na Kubie obowiązuje tylko jedna waluta – CUP. Kuba: wyspa jak wulkan gorąca Ta popularna piosenka oddaje klimat niezwykłej wyspy położonej na Morzu Karaibskim. W wielu miejscach można realizować płatności w euro, a mile widziane są też dolary kanadyjskie, funty szterlingi, franki szwajcarskie, peso meksykańskie i jeny japońskie. Nie warto jednak zabierać ze sobą dolarów amerykańskich. Ze względu na napiętą sytuację między Kubą a USA, możliwość wymiany tej waluty zmienia się jak obraz w kalejdoskopie. Co prawda w lipcu 2020 roku kubański rząd zrezygnował z 10-procentowego podatku pobieranego przy płatności w USD i wymianie na walutę lokalną, ale już w czerwcu 2021 roku obrót gotówką w dolarach został zawieszony. Czy na Kubie można zapłacić kartą? Do niedawna płatności elektroniczne realizowały tylko nieliczne punkty, głównie hotele i sklepy dla turystów. Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero po pandemii, gdy taka forma transakcji została uznana za bezpieczniejszą. Obecnie coraz więcej punktów handlowych i lokali usługowych akceptuje karty, ale wciąż jeszcze nie jest to powszechna metoda płatności. Miejsca na Kubie będące na liście UNESCO Kuba słynie z malowniczych plaż, oryginalnej architektury i zabytkowej motoryzacji. Historyczne, kulturowe i przyrodnicze dziedzictwo tego kraju docenili nie tylko turyści z całego świata, ale także komisarze UNESCO. Wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa doczekało się dziewięć miejsc na Kubie: zespół zabytkowy w Hawanie i jego system fortyfikacji, Trynidad i dolina Los Ingenios, zamek San Pedro de la Roca w Santiago de Cuba, Park Narodowy Desembarca del Granma, Valle de Viñales, krajobraz archeologiczny pierwszych plantacji kawy na południowym wschodzie Kuby, Park Narodowy Alejandro de Humboldt, zabytkowe centrum Cienfuegos, historyczne centrum Camagüey. Noworoczne rytuały na Kubie Tak jak w niemal każdym kraju świata, na Kubie Nowy Rok wita się zabawą do białego rana, tym bardziej że na 1 stycznia przypada także rocznica rewolucji kubańskiej. Tradycyjnie Kubańczycy rozpoczynają sylwestrową noc od uroczystej kolacji w gronie rodziny, przyjaciół i sąsiadów. Później wychodzą na ulicę, gdzie przy gorących rytmach tańczą i bawią się. Zabawa w klubach i barach jest zarezerwowana dla turystów, Kubańczycy wolą świętować w domach i na ulicach. Warto jednak wspomnieć, że jako gościnny naród, z otwartymi ramionami witają każdego, kto chce przyłączyć się do fiesty. Kultura ludowa wciąż jest mocno zakorzeniona na Kubie. Do dziś kultywowane są tam noworoczne zwyczaje przodków. O ile o północy na całym świecie odpalane są sztuczne ognie, to Kubańczycy wylewają wówczas wodę na ulicę. Ta tradycja ma na celu wygnanie z domu złego ducha starego roku. W tamtejszej tradycji, woda jest symbolem negatywnej energii. Gdy zostaje wylana z okna lub balkonu i uderza o ziemię, odbija dobrą energię nowego roku, a ta przedostaje się do domostwa. W mniejszym miastach i na wsiach praktykowany jest jeszcze jeden zwyczaj – palenie kukły. Przebrane za najróżniejsze postaci (w tej kwestii Kubańczycy wykazują sporą fantazję), symbolizują mijający rok. Podpalając je, Kubańczycy symbolicznie zapraszają nowy. Co warte podkreślenia, w obrzędach uczestniczą wszyscy, bez względu na wykształcenie i wiarę. Nie ma znaczenia, czy ktoś ma tytuł naukowy czy nie potrafi czytać. Nie jest ważne, czy ktoś wyznaje katolicyzm czy inną religię. Tradycja wzbija się ponad różnice. Jaka jest przestępczość na Kubie? Ameryka Łacińska nie cieszy się reputacją najbezpieczniejszego regionu na świecie. W niektórych krajach tego regionu, napady na turystów nie są niczym niezwykłym, a gdzieniegdzie na porządku dziennym są też porwania dla okupu. Przyglądając się corocznemu raportowi Global Peace Index można dojść do wniosku, że Kuba należy do dość niebezpiecznych miejsc. W zestawieniu na rok 2022 największa wyspa na Karaibach uplasowała się na 98. miejscu (ze wskaźnikiem 2,08 na 5,0) spośród 163 krajów, które zostały w nim ujęte. 13 zdjęć z Kuby. Bez upiększania "Jak się masz Kubo?" tymi słowami przywitał się amerykański prezydent Barack Obama w 2016 roku z mieszkańcami kraju, którego nie odwiedził przedstawiciel USA przez ostatnie 88 lat - choć s... Warto jednak zaznaczyć, że kiepska pozycja w indeksie w żaden sposób nie wskazuje na to, że mieszkańcy Kuby i turyści odwiedzający ten kraj powinni czuć się szczególnie zagrożeni. Autorzy zestawienia uwzględniają wiele czynników społecznych i politycznych, które wpływają na ocenę, a które nie odnoszą się bezpośrednio do przestępczości. Jak pod tym względem wypada Kuba? W kontekście liczby zabójstw, to drugi najbezpieczniejszy kraj Ameryki Łacińskiej. Kuba otrzymała wskaźnik 2,749, a lepiej pod tym względem wypadło tylko Chile. W zakresie subiektywnego poczucia bezpieczeństwa (wskaźnik obrazuje, jak bardzo mieszkańcy boją się o zdrowie i życie i jak postrzegają poziom przestępczości), przyznano notę 2,08, najlepszą w całej Ameryce Łacińskiej. Z kolei wskaźnik przestępstw z użyciem przemocy wyniósł 2,0. Tak samo oceniono wskaźnik dostępności broni. W praktyce oznacza to, że Kuba jest jednym z najbezpieczniejszych krajów karaibskich i w całej Ameryce Łacińskiej. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Szczepionkowe all-inclusive, czyli wakacje ze szczepieniem w cenie. Niektórzy tak przyciągają turystów
Akcja szczepień przeciwko COVID-19 trwa praktycznie na całym świecie, choć nie wszędzie tak sprawnie i efektywnie, jak oczekiwano. Nic dziwnego, że ci, których na to stać, są w stanie zapłacić, aby zdobyć szczepionkę szybciej. Zyskać chcą na tym niektóre kraje i touroperatorzy.
W tym artykule: Rośnie popyt i podaż Kontrowersyjny pomysł Turystyka szczepionkowa może okazać się dochodowym rozwiązaniem. Przynajmniej dla tych krajów i biur podróży, które nie zwracają uwagi na wytyczne dotyczące kolejności szczepień, ani na trudności z pozyskaniem szczepionki, a liczą jedynie na zysk i przyciągnięcie turystów. Bogatych turystów dodajmy, bo szczepionkowe turnusy nie należą do tanich. Pierwsze doniesienia o szczepionkowych wycieczkach dotyczą m.in. elitarnego brytyjskiego klubu Knightsbridge Circle, w którym członkostwo kosztuje 25 tys. funtów rocznie (130 tys. złotych). Polska Agencja Prasowa podaje, że już w styczniu członkom klubu zaoferowano trzytygodniowy wyjazd do Dubaju. W programie znalazło się podanie dwóch dawek szczepionki przeciwko COVID-19, stąd też wymagany czas trwania „wczasów”. Mimo wysokiej ceny (której nie ujawniono) w ciągu dwóch tygodni znalazło się 2 tys. chętnych, aby wziąć udział w ekskluzywnym wyjeździe. Kiedy sprawa wyszła na jaw, wzbudziła spore kontrowersje. Podobna sytuacja miała miejsce w Hiszpanii. Na początku lutego Business Insider donosił, że zamożni Hiszpanie wyjeżdżają do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Tam, w trakcie kilkutygodniowego pobytu, otrzymują dwie dawki szczepionki Sinopharm – produkowanej przez chiński koncern i nie zatwierdzonej do użytku w UE. Kolejni przewoźnicy domagają się „paszportów szczepień”. Problem ma rozwiązać aplikacja Travel Pass Wkrótce rozpoczną się testy aplikacji Travel Pass, która miałaby pełnić funkcję cyfrowego paszportu zdrowotnego. Jako pierwsze narzędzie będą testować m.in. linie lotnicze ze Zjednoczon... Rośnie popyt i podaż Oferty dotyczące turystyki szczepionkowej można znaleźć w sieci, m.in. na stronie biura Fit Reisen czy Impfreisen.at. Co prawda firmy te nie oferują wyjazdu ze szczepieniem „w cenie”, ale na swoich stronach podają w których krajach istnieje możliwość zakupu i przyjęcia szczepionki na miejscu. Najczęściej podają też informację, jaki preparat jest dostępny w danym kraju. Fit Reisen podaje, że kraje takie jak ZEA, Seszele czy Wielka Brytania szybko szczepią swoich obywateli, a ponieważ zamówiły więcej szczepionek niż potrzebują, turyści będą mogli skorzystać z nadwyżek. Trwający od trzech do czterech tygodni wyjazd ma kosztować co najmniej 2-3 tys. euro. Na innej stronie reklamowany jest wyjazd do Serbii. Ofercie towarzyszy informacja, że na miejscu za 3 tys. euro można otrzymać pojedynczą szczepionkę firmy Johnson & Johnson (niezatwierdzona w UE). Można też znaleźć bardziej luksusowe oferty wyjazdów, z lepszym zakwaterowaniem i klasą lotu. Każdorazowo należy jednak doliczyć do ceny wycieczki koszt szczepienia, jeśli jesteśmy nim zainteresowani. Christian W. Mucha, właściciel jednego z austriackich biur podróży, przyznał w wywiadzie prasowym, że niebawem ma zawrzeć umowy z krajami, które chciałyby wykorzystać ofertę szczepień do pobudzenia ruchu turystycznego. Oferty turystyki szczepionkowej można też na wielu innych stronach internetowych, choć na razie bez szczegółów. Wydaje się, że potencjalni organizatorzy sprawdzają zainteresowanie tego typu ofertami. Jako kierunek idealny dla chcących się zaszczepić, oficjalnie reklamuje się Kuba. Tamtejsze władze na początku lutego poinformowały, że turyści odwiedzający ten kraj będą mogli otrzymać wyprodukowaną na miejscu szczepionkę Soberana 2 (hiszp. suwerenna) – podaje PAP. Preparat przechodzi obecnie trzecią fazę badań klinicznych i oczekuje się, że zostanie zatwierdzona do użytku na Kubie w marcu. Kubańskie władze podały, że Soberana 2 wymaga podania trzech dawek w dwutygodniowych odstępach. Przed otrzymaniem szczepionki turyści będą musieli przebyć kwarantannę. Na wakacje tylko z paszportem szczepionkowym? UE dyskutuje nad kontrowersyjnem pomysłem Choć sama idea nie jest nowa, to dopiero teraz mówi się o niej na poważnie. Organizacje międzynarodowe rozważają wprowadzenie tzw. paszportów szczepionkowych, które umożliwiłyby posiadac... Kontrowersyjny pomysł Komentujący turystykę szczepionkową zauważają, że takie ruchy budzą wątpliwości. Przede wszystkim prawne. Obywatele Unii Europejskiej są szczepieni w ściśle określonej kolejności. I choć poddanie się komercyjnemu szczepieniu w innym kraju nie jest bezprawne, to nie wiadomo, czy szczepienie innym preparatem niż dopuszczone w UE będą brane pod uwagę przy wystawianiu tzw. „paszportów zdrowotnych”. W przypadku ZEA problemem jest też fakt, że zgodnie z decyzją tamtejszego rządu, oficjalnie szczepienia turystów nie są prowadzone od połowy stycznia. Jednak mieszkający na stałe w Emiratach podkreślają, że wciąż istnieje możliwość kupienia szczepionki, szczególnie w prywatnych klinikach w mniejszych emiratach. Europejskie biura podróży liczą, że problem zniknie, gdy zaszczepieni zostaną obywatele ZEA, a pozostanie nadwyżka szczepionek. Turystyka szczepionkowa uważana jest też za kontrowersyjną pod względem etycznym. Na wyjazd i zaszczepienie się poza kolejnością mogą bowiem pozwolić sobie jedynie zamożne osoby. Dodatkowo biorąc pod uwagę opóźnienia w produkcji i dostawach szczepionek, oznacza to, że kraje biedniejsze, a w nich biedniejsi obywatele, będą musieli jeszcze dłużej czekać na swoją kolej. Niektórzy twierdzą, że nadwyżka szczepionek nie powinna być sprzedawana turystom, a przekazana lub odsprzedana po cenie rynkowej krajom, które wciąż czekają na dostawy szczepionek.
Malowane ślimaki z Kuby są najpiękniejsze na świecie. Mogą zginąć przez nielegalny handel
Kubański ślimak lądowy, czy inaczej ślimak malowany to gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. Tysiące tych mięczaków są nielegalnie odławiane przez lokalnych handlarzy, którzy z ich kolorowych muszli przygotowują biżuterię. Naszyjniki i bransolety z różnokolorowymi muszlami trafiają też na aukcje internetowe.
Kuba jest domem dla największej na świecie liczby gatunków ślimaków, ale żaden oprócz ślimaków malowanych (Polymita picta) nie może poszczycić się tak pięknymi barwami. Muszle kubańskich ślimaków lądowych występują w szerokiej gamie kolorystycznej i wyglądają jakby wyszły spod ręki wprawnego malarza. Nic dziwnego, że od lat poszukują ich kolekcjonerzy z całego świata, a lokalni handlarze dopatrzyli się na tym polu okazji do zarobku. Odławiają ślimaki z ich naturalnego siedliska, a muszle sprzedają – pojedynczo lub jako biżuterię. I to nie tylko turystom odwiedzającym Kubę. Muszle malowanych ślimaków trafiają w paczkach do Stanów Zjednoczonych i Europy. Muszle ślimaków z gatunku Polymita sulphurosa (Photograph by Bruno D'Amicis) Od przeszło dziesięciu lat wyławianie ślimaków z gatunku Polymita jest nielegalne, a w 2017 roku weszła w życie Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), która reguluje światowy handel okazami tego gatunku. Jednak nowe prawa i groźba kar nie wszystkich odstraszyły. W latach 2012-2016 kubański urząd celny dokonał konfiskaty ponad 23 000 muszli malowanych ślimaków, które miały trafić do USA, Hiszpanii oraz krajów azjatyckich. Celnicy są skuteczni w powstrzymywaniu turystów przed nielegalnym wywożeniem muszli, ale duży nielegalny handel na czarnym rynku jest prowadzony przez duże, dobrze zorganizowane grupy. Muszle są dostępne także na stronach internetowych, m.in. w serwisie eBay. Kiedy National Geographic zapytał rzecznika eBay, Ashley Settle o aukcje, na których wystawione były muszle malowanych ślimaków, otrzymał odpowiedź, że takie aukcje naruszają zasady firmy. Wszystkie oferty zostały usunięte z serwisu w ciągu 48 godzin. Muszle ślimaków wykorzystywane są do tworzenia biżuterii (Photograph by Bruno D'Amicis) Wąskie siedliska Malowane ślimaki zamieszkują pas roślinności wzdłuż wschodniego wybrzeża Kuby. Naukowcy ustalili, że każdy z sześciu podgatunków ma własne dość niewielkie terytorium, ponieważ ślimaki zależne są od mikro-siedlisk z odpowiednim składem roślinności. Na przykład Polymita sulphurosa, jeden z najbardziej kolorowych ślimaków kubańskich, jest spotykany tylko na obszarze kilku kilometrów kwadratowych w pobliżu Parku Narodowego Alejandro de Humboldt. Przedstawiciele innego podgatunku – Polymita venusta – prowadzą mocno „osiadły tryb życia”. Niektóre osobniki praktycznie nie ruszają się z miejsca nawet przez sześć miesięcy. W większości żyją na drzewach i krzewach, jedząc porosty i mchy – źródła minerałów, które nadają ich muszlom odpowiedni kolor. Powolne przemieszczanie i silne uzależnienie od mikro-siedlisk sprawiają, że populacja ślimaków jest bardzo podatna na szybkie wyniszczenie. Powstające w regionie plantacje (m.in. kawy) pozbawiły je części siedlisk, a także ułatwiły dostęp do nich innym wolno żyjącym zwierzętom – ptakom i gryzoniom, które polują na ślimaki. Do osłabienia populacji tych mięczaków przyczyniają się także zmiany klimatyczne. Szczególnie wzrost temperatur i susze, które osbiają wzrost roślin, na których żerują ślimaki. Badanie z 2017 r, na które powołuje się National Geographic, sugeruje, że zmiany klimatu mogą praktycznie wyeliminować siedliska niezbędne dla dwóch gatunków kubańskich ślimaków do 2050 r. Ślimaki są także ważne pod względem ekologicznym – jako źródło pożywienia dla rodzimych i rzadkich gatunków, takich jak krytycznie zagrożony ptak – hakodziób kubański. Ślimaki zjadając mchy i grzyby z kory drzew, pomagają również w utrzymaniu zdrowych roślin, w tym na plantacjach kawy. Ochronić piękno – Ze względu na ich uderzający wygląd ślimaki te są uważane za najpiękniejsze na świecie – mówi fotograf Bruno D’Amicis. Ich urok przyciągnął go z rodzinnego miasta we Włoszech na Kubę w 2019 roku, chciał wykonać fotografie ślimaków i przedstawić je małej grupie badaczy i ekologów, którzy pracują nad ich zrozumieniem i ochroną. Pokazując ślimaki w całej ich okazałości, D’Amicis ma nadzieję szerzyć świadomość zagrożeń, z jakimi się borykają – nie tylko nielegalnego zbierania, ale także wycinki, drapieżnictwa ze strony gatunków inwazyjnych i zmian klimatycznych – oraz pobudzić wysiłki na rzecz zabezpieczenia ich przyszłości.
5 miejsc, które trzeba zobaczyć na Kubie
Wiele osób nazywa wyjazd na Kubę podróżą w czasie. Takie wrażenie jest szczególnie uzasadnione w pełnej starych samochodów Hawanie. Ale Kuba to nie tylko stolica...
5 miejsc, które trzeba zobaczyć na Kubie >>> Autor: Michał Cessanis
"Jak się masz Kubo?" tymi słowami przywitał się amerykański prezydent Barack Obama w 2016 roku z mieszkańcami kraju, którego nie odwiedził przedstawiciel USA przez ostatnie 88 lat - choć są wyjątkowo bliskimi sąsiadami.
Mimo tego, że amerykański kongres jeszcze nie zniósł wszystkich zakazów handlowych między krajami Kuba już jest zalewana amerykańską modą, mediami i technologią. Potwierdza to Greg Kahn, który dokumentuje życie kubańskiej młodzieży w ramach grantu VSCO Artist Initiative. Zobacz kubańską galerię. - Kiedy wsiadłem do samolotu z Miami do Havany – wspomina – był on pełen elektroniki i innych gadżetów, które Kubańczycy przywozili z powrotem do swojego kraju. Niektórzy wieźli je jako prezenty dla rodzi, inni jako towary na sprzedaż. Kahn wspomina, że będąc w czyimś mieszkaniu zapukał do nich mężczyzna z torbą i zapytał czy nie chcą czegoś od niego kupić. - Czy to jest legalne? Prawdopodobnie nie – dywaguje fotograf – Ale jak widać nikt tego nie ściga. To rodzaj szarej strefy. Niektorzy Kubańczycy zapisują się także na listy subskrybenckie u dystrybutorów danych na USB. Co tydzień zwożą oni na Kubę przenośne pamięci z nowymi filmami, meczami NFL, serialami i innymi mediami. Jeden z podziemnych cyfrowych magazynów dystrybuowanych w ten sposób stał się na tyle popularny, że zaczął zamieszczać reklamy na swoich łamach. Robi to w kraju, gdzie publiczne reklamy są zabronione. Choć wszyscy mieszkańcy Kuby korzystają z mody i technologii zachodu to, jak przekonuje Kahn, głównym motorem zmian jest młodzież. Ludzie urodzeni po 1989 roku, jak mówi “urodzili się w wyjątkowym okresie, gdy rozpadał się Związek Radziecki i wycofywał swoje siły z Kuby. Był to jeden z największych ekonomicznych kryzysów w historii. Dzieci, które urodziły się w nim nie znały czasów wcześniejszych. Nie zdawały sobie sprawy ze wszystkiego co może się wydarzyć”.
6 krajów, w których trzeba uważać, co się mówi i robi. O tym lepiej pamiętać przed wyjazdem
Dlaczego na Dominikanie lepiej nie wypowiadać polskich słów „nie ma”? Która część ciała w Tajlandii jest najważniejsza i nie wolno jej dotykać? Kogo może interesować z kim dzielimy hotelowy pokój? Warto poznać niektóre zwyczaje odległego kraju, do którego się wybieramy, aby uniknąć zaskoczenia, nieprzyjemnych sytuacji lub popełnienia faux pas.
Nasz przewodnik po Kubie. Jak przygotować się do podróży na Kubę?
Kuba to nie tylko doskonałe miejsce na wakacje na plaży. To wyjątkowa kultura i historia oraz możliwość przeniesienia się do nieco innej rzeczywistości, socjalizmu, w którym wciąż tkwi Kuba. Kraj ten różni się jednak w znacznym stopniu od naszych wyobrażeń związanych z komunistyczną rzeczywistością. W tym artykule opowiemy wam, gdzie jest Kuba i co warto zobaczyć na Kubie.
Kuba: co warto wiedzieć? Piękne plaże, wyjątkowy klimat i zabytki z epoki kolonialnej, z tego właśnie słynie Kuba. Państwo to jest położone właściwie na jednej dużej wyspie, a jej zwiedzanie warto rozpocząć od stolicy kraju. Jednak zanim wybierzesz się na wycieczkę, powinieneś wiedzieć jak przygotować się do wyjazdu na Kubę. Kuba jest państwem wyspiarskim na północy Karaibów. Kraj zajmuje terytorium wyspy o tej samej nazwie, która stanowi część Wielkich Antyli. Kuba jest oddzielona od Ameryki Północnej Cieśniną Florydy na północy i Cieśniną Jukatan na zachodzie. Co powinniśmy wiedzieć, zanim przylecimy na Kubę? Przede wszystkim weź ze sobą gotówkę. Nie wszędzie są bankomaty, nie wszędzie można zapłacić kartą. Po godzinie 20:00 znalezienie działającego bankomatu nawet w Hawanie jest trudne. Dolar na Kubie nie cieszy się dużym uznaniem i dlatego jego kurs wymiany jest nieopłacalny. Dlatego lepiej mieć ze sobą dolary kanadyjskie lub euro. Nie zapomnij o ubezpieczeniu. Lepiej mieć je przy sobie, ponieważ w przypadku jego braku zostaniesz poproszony o wykupienie ubezpieczenia na lotnisku, a to będzie kosztować więcej. Pamiętaj, że Internet na Kubie jest słabo rozwinięty. Niektóre hotele mają kafejkę internetową, ale Wi-Fi nie występuje wszędzie. Jeśli idziesz wieczorem ulicami miasta - nie zapomnij o latarce. Wieczorem ulice nie są oświetlone. W starej Hawanie turyści nie powinni pojawiać się po godzinie 22.00. Weż pod uwagę, że transport publiczny na Kubie jest raczej słabo rozwinięty, sami Kubańczycy wolą autostop, który jest tutaj bardzo popularny. Restauracje i kawiarnie na wyspie to okazja aby spróbować narodowej kuchni kubańskiej, która jest mieszanką hiszpańskich, chińskich, afrykańskich i latynoamerykańskich tradycji kulinarnych. Pamiętaj że na Kubie nie ma supermarketów. Wszelkie zakupy musisz robić w małych sklepikach i na bazarach. Kuba: atrakcje Gorąca, tropikalna pogoda i przepiękne piaszczyste plaże – z tego słynie na całym świecie Kuba. Co zobaczyć podczas wyprawy na tą wyspę? Jakie miejsca powinniśmy odwiedzić i gdzie szukać najpiękniejszych i najstarszych zabytków epoki kolonialnej? Postaramy się odpowiedzieć na te pytania w tym artykule. Wybrzeże Karaibów zachwyca turystów turkusowym kolorem czystej wody, białym piaskiem i serdeczną gościnnością mieszkańców. Kurorty Hawany, Varadero i Villa Clara oferują wysokiej jakości usługi. Duch wolności, niemal bezwarunkowe uwielbienie bohatera narodowego Che Guevary, zabytkowe samochody na ulicach i ciągła sjesta sprawiają, że ten kraj jest wyjątkowy i niepodobny do innych. Prawie cała Kuba to jedno wybrzeże z plażami. Bliżej centrum wyspy znajdują się bardziej autentyczne kubańskie miasta i wioski z historycznymi zabytkami. Kuba jest dość zwartym krajem i można ją zwiedzić w ciągu kilku tygodni. Hawana, stolica Kuby, jest jednym z najpiękniejszych miast Nowego Świata. To wiele epok w jednym mieście: kolonialne pałace, Cadillaki z lat 50 - tych i nowoczesne drapacze chmur. Hawana ma ponad 25 km piaszczystych plaż i prawie wszystkie są zatłoczone. Na plażach i ulicach miasta znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni karaibskiej, wszędzie ludzie tańczą salsę, piją mojito. W tym mieście znajduje się słynny bar El Floridita, w którym lubił wpadać Ernest Hemingway - w barze znajduje się pomnik pisarza. Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych to największe muzeum sztuki na Kubie, jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc kultury w Hawanie. Ekspozycja istnieje od 1913 roku, ale dopiero w 1954 roku zbudowano dla niej osobny budynek. Bogata kolekcja muzeum obejmuje dzieła artystów latynoamerykańskich i europejskich z XVIII-XXI wieku, eksponaty z wcześniejszych okresów. Wystawiono także wiele prac związanych ze sztuką współczesną. Katedra w Hawanie to kolejne miejsce na liście must see. Główna katolicka katedra kraju, zbudowana została w dość oryginalnym stylu. Architekci odeszli od tradycyjnych europejskich kanonów i dodali trochę lokalnego smaku. Katedra ma asymetryczne wieże, a linie elewacyjne są wygładzone. W tej katedrze przez prawie 100 lat przechowywano szczątki Krzysztofa Kolumba. Odwiedzić warto też Muzeum Ernesta Hemingway. Muzeum Rumu „Havana Club” i przejście po Prado Boulevard. To jedna z centralnych ulic Hawany, rozciągająca się od Central Parku do morza. Bulwar pojawił się pod koniec XVIII wieku, został całkowicie odnowiony i zaktualizowany w 1929 roku. Poza Hawaną głównym celem wycieczek jest Mauzoleum Che Guevary w mieście Santa Clara, gdzie miała miejsce decydująca bitwa rewolucji kubańskiej. Twierdza La Real Fuerza Fort jest z kolei jedną z najstarszych w Ameryce Łacińskiej, pierwotnie służyła do ochrony przed atakami piratów. Twierdza została wzniesiona w połowie XVI wieku, w ciągu następnych dwóch wieków była kilkakrotnie przebudowywana i wzmacniana. Kiedy w XIX wieku funkcje obronne straciły na znaczeniu, w budynku zorganizowano archiwum, a następnie bibliotekę i muzeum ceramiki. W 2000 roku w twierdzy powstało muzeum morskie. Twierdza San Pedro de la Roca to zaś XVII-wieczna budowla obronna wzniesiona w celu obrony miasta Santiago de Cuba. W Północno wschodniej części wyspy znajduję się zaś Park Narodowy Aleksandra Humboldta, a w pobliżu Santiago de Cuba - Park Narodowy Bakonao. To idealne miejsca, żeby zobaczyć przyrodę karaibskiej wyspy. Kilkadziesiąt kilometrów od kurortu Varadero usytuowana jest zaś Jaskinia Belyamar. Jaskinię odkryli w połowie XIX wieku miejscowi pasterze, którzy szukali zbłąkanego bydła. Jej wiek, według różnych szacunków, wynosi około 40 tysięcy lat. Turyści mogą zejść tylko 300 metrów głębiej, pozostałe poziomy są zamknięte dla odwiedzających. Kuba: kiedy jechać? Szczyt sezonu na Kubie przypada na okres od listopada do kwietnia. W tym okresie na wyspie jest sucho, upał nie jest tak silny, jak latem i jest o wiele łatwiej go tolerować. Niski sezon na Kubie charakteryzuje się okresem opadów i silnych wiatrów, które mogą zakłócać relaks na plaży. Ponadto upał w lecie jest czasami nie do wytrzymania. Ceny wycieczek poza sezonem są o 30 procent niższe niż zimą, kiedy loty na Kubę są najdroższe. Zima to najlepszy czas na podróż na Kubę. Temperatura wody nie spada poniżej + 24 ° C, a temperatura powietrza jest na poziomie + 25-26 ° C. Opady w tym czasie praktycznie nie występują, nie ma silnych wiatrów, dzięki czemu można bez problemu pływać i się opalać. Większość świąt przypada na okres zimowy. Kuba: waluta i ceny Na Kubie istnieją dwie oficjalne waluty w oficjalnym obiegu: narodowy kubański peso CUP (moneda nacional lub peso cubano) i wymienialny peso kubańskie CUC (peso wymienialne). Pierwsza jest używana głównie przez lokalnych mieszkańców, a druga jest przeznaczony dla turystów. Przed wyprawą warto wiedzieć ile pieniędzy i co zabrać na Kubę. Jeśli planujesz korzystać wyłącznie z infrastruktury turystycznej, wystarczy ci peso wymienialne. Są akceptowane w hotelach, muzeach, restauracjach i sklepach dla obcokrajowców. Peso Kubańskie pozwoli zaś zaoszczędzić pieniądze i lepiej poznać życie w Hawanie. Z ich pomocą możesz tanio zjeść w kawiarni na świeżym powietrzu lub podróżować komunikacją miejską dla lokalnych mieszkańców. Najwygodniej jest wymienić walutę w specjalnych wymiennikach Cadeca (są one również na lotnisku). Średnio turysta wydaje w Hawanie około 50 CUC dziennie, z wyłączeniem biletów lotniczych. Wersja minimalistyczna to 15 CUC, jeśli zdecydujemy się na łóżko w hostelu, będziemy jeść uliczne jedzenie i zrezygnujemy z wycieczek. Chociaż Kuba jest uważana za biedny kraj, dla turystów istnieje zakwaterowanie na dowolnym poziomie komfortu: od skromnego hostelu po luksusowo urządzony hotel z basenem, siłownią i Spa. W Hawanie znajdują się też prywatne domy, w których mieszkańcy wynajmują pokoje dla turystów. Życie tutaj jest znacznie tańsze i ciekawsze niż w hotelu: kubańskie apartamenty wyglądają, choć prosto, ale są bardzo autentycznie. Miejsce w hostelu w centrum miasta - 5-13 € za dzień. Pokój dwuosobowy w ładnej willi szczególnie w centrum miasta - 20-40 € dziennie. Pokój dwuosobowy w hotelu 4 gwiazdkowym - od 117 € za noc. Najtańsze są przekąski w lokalnych pizzeriach z kubańską pizzą. Inną opcją budżetową jest jedzenie w stołówkach. Zwróć uwagę na restauracje, w których wielu kubańskich pracowników gromadzi się w porze lunchu. Zwykle w takich miejscach można zjeść za 1-2 CUC. Najdroższe są restauracje koncentrujące się na zamożnych turystach. Przykładowe ceny wyglądają następująco: Kubańska pizza - 10-25 CUP (0,3-0,9 €) Domowe śniadanie w casa lub paladar - 3-5 CUC (2,7-4,5 €) 3 szt. Awokado na zewnątrz - 10 CUP (0,3 €) Lunch w casa lub paladar - 7-10 CUC (6.3-9 €) Filiżanka cappuccino - 1,5-2 CUC (2 €) Koktajl z rumem w barze - 1-4 CUC (1-3,6 €) Kanapka z szynką lub serem - 0,4-1 CUC (0,9 €) Obiad dla dwojga w niedrogiej restauracji - 20-40 CUC (18-36 €) Obiad dla dwojga w restauracji turystycznej - od 40 CUC, z programem pokazowym może wzrosnąć do 100-120 CUC (90-109 €) Jeśli chodzi o produkty spożywcze i ceny w sklepach i na bazarze, to kształtują się one na takim poziomie: Mleko, 1 litr - 1,8-2,23 CUC (2 €) Jajka, 12 sztuk - 1,07 CUC (1 €) Świeży chleb, 500 g - 0,7 CUC (0,6 €) Biały ryż, 1 kg - 0,4-1,1 CUC (0,4-1 €) Kurczak, 1 kg - 4 CUC (3,6 €) Lokalny ser, 0,5 kg - 3 CUC (2,7 €) Jabłka, 1 kg - 3,75 CUC (3,4 €) Banany, 1 kg - 0,5-1 CUC (0,9 €) Pomidory, 1 kg - 1,5 CUC (1,4 €) Ziemniaki, 1 kg - 1,5 CUC (1,4 €) Butelka wody, 1,5 l - 1-2 CUC (1,5 €) Butelka wina, 0,75 l - 4-10 CUC (3,6-9 €) Butelka dobrego rumu kubańskiego, 1 litr - od 8 CUC (7 €), w zależności od producenta i starzenia, czasami rum nawet za 3 CUC (2,7 €) Ziarna kawy, 1 kg - 15 CUC (13,6 €) Kuba: co przywieźć z Kuby? Ilość pamiątek, jaką możemy przywieść z Kuby, jest olbrzymia. To nie tylko słynne cygara oraz rum kubański, ale lokalne produkty rękodzielnictwa czy owoce, a także słynne ziarna kawy oraz oczywiście kapelusze. Cygara są jednym z głównych prezentów, które turyści przynoszą nawet przyjaciołom, którzy nie palą. Istnieje na to proste wytłumaczenie - na Kubie dobre cygaro można kupić 10 razy taniej niż w krajach europejskich. Na Kubie istnieją dwa rodzaje cygar - niektóre są produkowane przez światowej sławy fabryki tytoniu, a inne są wytwarzane bezpośrednio na farmach. Który wybrać należy do ciebie. Najpopularniejszymi markami są bez wątpienia Cohiba, Romeo y Juieta i Montecristo. Są to cygara premium. Na Kubie koszt cygar tych marek oscyluje - od 4 do 20 USD w zależności od odmiany i regionu. „Puro” - to cygaro, walcowane bezpośrednio na farmie tytoniu. Ich trwałość jest znacznie krótsza (do 3 lat w zamkniętym miejscu, w którym nie przenikają obce zapachy), nie są ozdobione etykietami i są sprzedawane w naturalnych opakowaniach wykonanych z trzciny cukrowej. „Puro” jest wyjątkowym produktem, którego nie można kupić w europejskich sklepach tytoniowych. Na Kubie rum jest pijany wszędzie i zawsze i jest sprzedawany w niesamowitych opakowaniach. Havana Club można kupić w każdym sklepie. Słynie z doskonałej jakości i jest tani. Santiago de Cuba jest produkowany w kulturalnej stolicy kraju, mieście Santiago de Cuba. Koszt butelki zaczyna się od 4 USD, ale nadal radzę zwrócić uwagę na ciemny rum, który ma lepszą jakość (z powodu starzenia) i bardziej intensywny aromat. W takim przypadku cena za butelkę wyniesie co najmniej 8 USD. Cubay to prawdziwy rum sztetlowy. To wytrawny rum i ma raczej ostry smak. Innym popularnym prezentem jest kawa. Ziarna są smażone prawie na węgiel drzewny, a napój ma czarny kolor i lekko przypalony zapach. Kubańczycy warzą go bardzo mocno i dodają dużo cukru, dzięki czemu na świecie pojawiło się określenie „cafecubano”, czyli słodkie espresso. Obowiązuje tylko jedna ważna zasada: warto kupować ziarna. Kawa mielona na Kubie jest wytwarzana nie tylko ze złych i uszkodzonych owoców, ale także rozcieńczona prażonym groszkiem. Na Kubie mieszka wielu utalentowanych malarzy, więc na ulicach miast turystycznych spotkasz obrazy - jeden z najpopularniejszych rodzajów pamiątek z Kuby. Dzieła sztuki przedstawiają życie zwykłych Kubańczyków, krajobrazy kolonialnych miast lub plaż, a także szereg aluzji do rewolucyjnych tematów. Na ulicach turystycznych miast Kuby stoiska z ubraniami rozciągają się jeden po drugim. Najczęściej turyści kupują nie tyle jako prezent, ale dla siebie. Są to głównie rzeczy zaprojektowane na upały - lekkie lniane sukienki i spodnie, słomkowe czapki i torby plażowe. Sprzedawane są również wyroby skórzane, takie jak paski i plecaki. Ostatecznie wielu turystów wybiera tak zwane rewolucyjne pamiątki. Mogą to być towary z nadrukami kubańskich flag i rewolucyjnych motocykli. Che Guevara bez wątpienia stał się główną „marką” rewolucji. Jest na koszulkach, torbach, ręcznikach plażowych i czapkach.
Obejrzyj balet przeniesiony z wielkich scen na kubańskie ulice. Efekt? Zachwycający! [GALERIA]
Z wdziękiem zestawił majestatyczny taniec z miejską pospolitością. Wspaniałe widowisko.
Omar Robles, nowojorski fotograf, od dawna marzył o podróży na Kubę. W spełnieniu marzenia pomogła mu Fundacja Bessie, która doceniła jego twórczość. Zresztą nie tylko ona - na Instagramie Roblesa obserwuje ponad 135 tys. osób! Nic dziwnego, jego ostatni projekt jest po prostu mistrzowski. Omar zestawił majestatyczny taniec z miejską pospolitością. Fotografował należących do światowej czołówki, najlepszych kubańskich tancerzy baletowych. W zastygłym ruchu, zatrzymał czas i emocje. Przy czym nie chodziło tylko o efekt artystyczny. Jak mówi Omar w rozmowie z Mashable – był ogromnie poruszony spotkaniem z Kubańczykami. Chociaż poziom biedy jest tu naprawdę wysoki, mieszkańcy wyspy nie dają po sobie poznać codziennych trosk. Przyznacie, że kubańskie ulice sprawdzają się w roli scenografii wyjątkowo dobrze! Więcej: Omar Robles, Instagram
Konopie są chyba najbardziej fascynująca i wszechstronna roślina na świecie. Ich nasiona można jeść lub wyciskać z nich olej spożywczy wyróżniający się niezwykle niska zawartością tłuszczów nasyconych. Są jednymi z najlepszych włókien na świecie i od prawie 6 tys. lat były wykorzystywane do produkcji tkanin. Prawdopodobnie używano ich w obrzędach szamańskich tysiące lat przed Chrystusem, a materiale tkane z konopi znajdowano w starożytnych grobowcach od Egiptu aż po Chiny. Obecnie uprawiane są na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy i wykorzystywane do produkcji wszystkiego: od papieru po odzywki do włosów. Gdy zagłębimy się w historie gatunku ludzkiego, prędzej czy później natkniemy się na konopie. Owszem, można się też nimi odurzyć. W ostatnich dekadach liczne sposoby wykorzystania konopi indyjskich przyćmił właśnie ten fakt. Wtedy uznaliśmy je za wroga. Wewnętrzne sprzeczności, jakich pełna jest ta roślina, tylko dodają jej tajemniczości i intrygującego charakteru. Przy liczbie użytkowników szacowanej w skali globu na 192 mln marihuana jest najpowszechniejszym narkotykiem rekreacyjnym – ale jednocześnie w przytłaczającej większości krajów pozostaje nielegalna. Istnieją dowody sugerujące, że marihuana może mieć wymierne korzyści medyczne w przypadku przewlekłego bólu, ale badania pokazują także, że zwiększa ryzyko rozwoju zaburzeń psychicznych. Aby pojąc, dlaczego może wywoływać tak różne efekty, należy najpierw zrozumieć niepowtarzalny sposób działania tej rośliny. Działanie Kanabisu Kanabis zawiera ponad 480 związków chemicznych, w tym takie, które mają przeciwne efekty. Weźmy kannabidiol (CBD), uspokajający, przeciwzapalny. W odróżnieniu od THC co do zasady nie wywołuje reakcji psychotycznych, więc nie powoduje haju. Amerykańska Administracja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła go do leczenia napadów padaczki u osób cierpiących na zespół Lennoxa-Gastauta lub zespół Dravet, ale zwolennicy CBD twierdza, że substancja ta może zdziałać dużo więcej. W rzeczy samej, CBD drugi pod względem ważności w większości odmian konopi, jest przedstawiany jako remedium na wszystko, od trądziku po chorobę wieńcowa. W hipsterskich kawiarniach w Nowym Jorku sprzedaje się latte z CBD, a sklepy oferują lotion z CBD jako miejscowy specyfik przeciwbólowy. Zdecydowanym przeciwieństwem CBD jest THC, najbardziej dominujący związek chemiczny w większości odmian rośliny. THC to podstawowa przyczyna większości dobrze znanych efektów spożycia marihuany. W odróżnieniu od CBD, THC może radykalnie zmienić i już zmienia percepcje użytkowników. Mimo iż THC i CBD są podobne chemicznie i często spożywane jednocześnie, wywołują bardzo odmienne efekty i nawet wydają się sobie przeszkadzać. CBD zdaje się łagodzić działanie THC. Analizowanie rośliny, która zawiera dwie bardzo różne substancje chemiczne, byłoby już samo w sobie wystarczająco trudne, ale konopie indyjskie zawierają ich blisko 500. Inne związki, takie jak kannabinol (CBN), kwas tetrahydrokannabinolowy (THCA), kannabigerol (CBG) i wiele innych, maja swoje własne działanie, które dopiero zaczynamy badać. CBN zachwalany jest jako naturalny specyfik nasenny; uważa się, że THCA oferuje wszystkie korzyści THC, nie powodując haju. I mimo wszystkich stereotypów mówiących o tym, że narkotyki niszczą mózg, są już pierwsze publikacje twierdzące, że CBG może nawet pomagać w tworzeniu nowych komórek mózgowych. Jedna rzecz jest pewna: mimo iż kanabis był uprawiany przez ludzi od tysięcy lat, wciąż musimy się dużo o tej roślinie nauczyć.
"To miejsce pełne kontrastów wizualnych i społecznych". Hawana w teledysku Jetlagz i PRO8L3M [GALERIA]
Do sieci trafił klip do wspólnego kawałka Jetlagz i PRO8L3M – "Mieć i nie mieć". Możemy też poznać historie stojące za klipem realizowanym podczas ich wspólnego wyjazdu na Kubę. Film dokumentalny jest naturalnym rozwinięciem teledysku, który ukazuje zróżnicowany i barwny krajobraz subkultur Hawany. Materiał jest już dostępny na kanale JWP CREW na YouTube.
Przedstawiciele obydwu zespołów znają i przyjaźnią się od lat, a swoje projekty wydają razem pod szyldem Rap History Warsaw Records. Tak więc mogliśmy być pewni, że prędzej czy później Jetlagz i PRO8L3M połączą swoje siły i stworzą dla fanów porywający kawałek. "Mieć i nie mieć" to przede wszystkim wypadkowa zajawek przedstawicieli obydwu zespołów związanych z podróżami, dlatego materiał powstał w wyjątkowym miejscu – kubańskiej stolicy, Hawanie. Jak mówią sami artyści ciężko odnieść to miejsce do jakiegokolwiek innego. Pierwsze co rzuca się w oczy to niesamowita architektura. Piękna mieszanka brutalizmu, art deco i hiszpańskiej architektury kolonialnej, jednak w większości przypadków wyraziście nadgryziona przez wydarzenia przeszłości. Słabe oświetlenie nadaje temu miejscu nocą komiksowego charakteru, co sprawia, że ekipa mogła poczuć się jak w książce. W końcu tytuł utworu "Mieć i nie mieć" luźno nawiązuje do jedynej powieści Hemingwaya, której akcja działa się na Kubie. View oEmbed on the source website Jednak składową Hawany, która najbardziej zapada w pamięć, są ludzie i ich pozytywne emocje, które najwyraźniej udzielają się każdemu. Otwarci, szczęśliwi i niezwracający uwagi na codzienne zmartwienia. Zwłaszcza w biedniejszych dzielnicach mieszkańcy żyją w pootwieranych mieszkaniach – tańczą, śmieją się, przy okazji paląc cygara i popijając siedmioletni rum o tej samej nazwie, co i samo miasto. To stąd wywodzi się przecież kultura jego picia. "Mieć i nie mieć" to poemat o wolności, którą artyści poniekąd utracili, a odwiedzając to miejsce, patrzą na nią z sentymentem. Mimo wszechobecnych problemów energia Hawany powoduje, że to właśnie w tym tkwi jej urok. Za przygotowanie mini-dokumentu z wyprawy do Hawany odpowiada Filip Skrońc, dokumentalista realizujący krótkie formy, w których miesza nastrojowy reportaż z brudną rzeczywistością. View oEmbed on the source website – Staraliśmy się uchwycić w tym teledysku piękno, tajemniczość i siłę Hawany – mówi reżyser teledysku. – To miejsce jest pełne kontrastów wizualnych i społecznych, dlatego wydało nam się tak bardzo ciekawe. Postawiliśmy w dużym stopniu na choreografię kubańskich tancerzy, żeby wydobyć naturalną energię tego miejsca poprzez ludzi. Spędziliśmy intensywne dni zdjęciowe kręcąc nie tylko rozpisane sceny, ale i dokumentalne zapisy z ulic, portretując ludzi oraz miejsca. W ten sposób stworzyliśmy interesujący projekt w ciekawym, pełnym sprzeczności miejscu. Klip do utworu wyreżyserował Piotrek Matejkowski, który w swojej pracy skupia się na fenomenie odbioru i wzbudzania emocji. Piotrek ma już na swoim koncie współpracę z duetem PRO8L3M. Jego teledysk do utworu Flary PRO8L3M zdobył wiele nagród i nominacji w konkursach dla twórców filmów i teledysków na całym świecie. W podróży do Hawany, ekipom Jetlagz i PRO8L3M towarzyszyli twórcy video oraz reportażysta. Tak narodził się film dokumentalny ukazujący kulisy projektu oraz nieznane, undergroundowe oblicze Hawany. Utwór “Mieć i nie mieć” zagościł na świeżo wydanym albumie “Szum” Jetlagz.
Te zdjęcia pokazują Kubę oczami młodych. Zrobili je podczas warsztatów National Geographic
Na kilka dni przed śmiercią Fidela Castro National Geographic zorganizował na Kubie warsztaty dla młodych pasjonatów fotografii. Co jest dla nich ważne? Jak wygląda ich życie? To zobaczycie na tych zdjęciach
Zanim świat rozbrzmiał wieściami o śmierci Fidela Castro siedziałam w pokoju w Starej Hawanie wraz z fotografem National Geographic – Davidem Guttenfelderem, fotoedytorką Sadie Quarrier i grupą 21 studentów i młodych fotografów rozmawiając o tym co to znaczy być na Kubie w takim czasie i obserwując ten zwrotny punkt w jej historii. Naszym celem było nauczyć młodych Kubańczyków jak można opowiadać historie za pomocą fotografii oraz zachęcić ich do pokazania swojego świata w ten sposób. Zobacz galerię. Źródło: National Geographic USA
Przetańczyć świat dookoła. O tanecznych podróżach
Moje serce wybija ten rytm. Taniec wyznacza moje życie. Daje mi miękkość ruchów i stanowczość.
Tak tancerze mówią o swoim powołaniu, niezależnie od tego, który rodzaj i styl tańca wybrali: czy zdecydowali się na gorącą sambę, rozkołysana salsę, dialog w tango, kobiecy taniec brzucha czy pełen znaczących gestów klasyczny taniec indyjski. Czasem pasja wymaga poświęceń, ale daje wiele radości. Zaznać jej może każdy. Wiedzę najlepiej zdobywać u samego źródła. Opisujemy, jak się uczyć tańca od najlepszych, w krajach, z których on pochodzi. Taniec może też stać się pretekstem do zwiedzania świata. Samba - święto życia W Brazylii niezależnie od pory roku życie kręci się wokół samby. Warto przekonać się o tym samemu, wziąć kilka lekcji i ruszyć w tany. Mój ojciec jest Brazylijczykiem. Podobnie jak inne dzieci, pierwsze kroki w sambie stawiałam, gdy uczyłam się chodzić – wspomina Marta Goncalves, instruktorka samby w szkole SalsaLibre. Sambą Brazylijczycy cieszą się wspólnie. Rdzenną samba de roda tańczy się w kole. Wszyscy stoją, klaszczą, śpiewają, a pary kolejno wchodzą do środka. Tradycję tę do Brazylii przywieźli afrykańscy niewolnicy. W Bahia kultywowali taniec semba, w którym mężczyzna wyciągał kobietę na środek koła i tańczył, dotykając swoim pępkiem jej pępka. Później semba zmieszała się z tańcami indiańskimi i portugalskimi. Gdy po zniesieniu niewolnictwa trafiła do Rio de Janeiro, przeszła transformację. Niby ten sam rytm, podobny krok, ale zupełnie inny charakter tańca. Teraz samba w Rio jest elegancka, a w Bahia – bardziej pierwotna, ale ruchy tego tańca są zawsze naturalne, miękkie i radosne. Szkoły samby W Rio jest mnóstwo szkół tańca, warto pójść do kilku, żeby znaleźć coś dla siebie. Najbardziej poważana szkoła to Carlinhos de JeSus. Nazwisko jej założyciela znają wszyscy. Stawka za prywatne zajęcia wynosi ok. 100 zł za godzinę. Warto wziąć lekcje u różnych nauczycieli i spróbować różnych odmian samby. Już po 2–3 godzinach trzeba pójść na imprezę do Lapa, dzielnicy klubów, kierując się zasadą, że podczas zabawy nauka idzie najszybciej. Wstęp 15–20 zł. Za darmo można poćwiczyć, gdy zaczynają się imprezy na świeżym powietrzu. Wtedy też jest okazja, by przyjrzeć się występom gwiazd samby. Im dalej na północ Brazylii, tym taniej. W Salvadorze prywatna lekcja kosztuje ok. 30 zł. Najbardziej renomowana jest Szkoła Baletu Folklorystycznego Bahia (ale ceny jak w Rio), poleca się też Centrum Kultury Afrobrazylijskiej. Zaś w Olindzie na placu w centrum miasta od listopada do marca grane są koncerty i przedstawienia. W Brazylii na ulicach najwięcej się tańczy w grudniu lub styczniu. Ceny tu są porównywalne do polskich. O nocleg jest łatwo, lecz w karnawale lepiej zarezerwować go z wyprzedzeniem. Taniec brzucha - żywioł orientu Egipski styl tańca orientalnego jest łagodny i elegancki, marokański – gwałtowny, a syryjski wykorzystuje elementy tańca indyjskiego. W Egipcie, gdy rodzi się dziecko, kobiety wiążą chusty wokół bioder i tańczą, a małe dziewczynki je naśladują. Tancerka na weselu jest gwarancją szczęścia małżonków. Ona tańczy, a cała rodzina stoi naokoło i klaszcze. Taniec orientalny łączy cztery żywioły: ziemia symbolizuje ciężar ciała, woda to płynność ruchów, powietrze – lekkość. Ogień każda kobieta inaczej wnosi do tańca. Styl dojrzewa z tancerką. To nieprawda, że tancerka powinna być przy kości – mówi Aleksandra Toth, instruktorka tańca orientalnego. – Ważne, żeby miała świadomość ciała – dodaje. Nieprawda też, że taniec brzucha był w haremach atrakcją dla mężczyzn. Mit ten wykreowały produkcje hollywoodzkie w latach 20. i 30. Wówczas w Europie taniec orientalny zaczął być traktowany jako taniec erotyczny i uświetniał repertuar klubów nocnych. Tymczasem Egipcjanki składały go w hołdzie bogini płodności, skrywając się przed mężczyznami. Festiwale W Kairze kwiecień i czerwiec to czas dwóch wielkich festiwali tańca orientalnego. Nail Group Festival i Ahlan Wa Sahlan. W zeszłym roku przyjechało na nie 2 tys. osób, również mężczyzn. Połowa uczestników to byli Azjaci. Zajęcia trwają przez 9 dni, po 5–6 lekcji dziennie: dla początkujących, zaawansowanych i profesjonalistów. Na festiwalach codziennie są warsztaty, występy, konkursy oraz gale do późnej nocy. Na czerwcowej nauce tańca w 2008 r. pakiet opłat festiwalowych i hotel kosztował ok. 1800 zł za tydzień. Niestety trzeba się było liczyć ze sporym wydatkiem za zajęcia: każda lekcja była płatna oddzielnie ok. 140, 200 i 270 zł w zależności od stopnia zaawansowania. Warto pamiętać, że lekcje dla początkujących mają najniższe ceny. W organizacji wyjazdu może pomóc biuro festiwalowe. Polecanym nauczycielem jest Hassan Khalil, jednak warto pójść do kilku instruktorów i wypróbować różne nauczane przez nich techniki tańca. Należy zwrócić uwagę na naukę postawy. Jeśli ktoś zamierza uczyć się tańca poza festiwalem, może wstąpić do klubu czy na pokazy hotelowe albo zapisać się na lokalny aerobic z elementami tańca brzucha. Przed tanecznym wyjazdem do Egiptu dobrze jest przygotować ciało ćwiczeniami pilates, które wzmacniają gorset mięśni brzucha i kręgosłupa. Tango - nocna milonga W Argentynie popołudnie i cała noc starzy milongeuros spędzają, chodząc z jednej milongi na drugą. I tak codziennie. Prawdziwy smak tanga można poznać tylko w Buenos Aires. Nie należy jednak nastawiać się na widok tętniących tańcem ulic. Tango jest kulturą niszową. Trzeba wiedzieć, gdzie i czego szukać oraz zdawać sobie sprawę z istnienia dwóch równoległych światów tanga: tego dla miejscowych oraz komercyjnego. Warto poznać oba. Tańczących Argentyńczyków można spotkać na ulicach tylko latem, na milongach (tangowych spotkaniach tanecznych). Przychodzą tam ludzie z sąsiedztwa, często mają po 60 lat. Ich taniec nie jest namiętny i szalony, lecz wolny i spokojny jak stateczne chodzenie w parze. Panowie zakładają koszule, panie eleganckie półdługie spódnice z rozcięciem. Siadają zawsze przy tych samych stolikach, dzięki czemu łatwiej im podtrzymywać stary zwyczaj cabeseo (proszenia do tańca spojrzeniem). Na parkiecie wszyscy tańczą w kierunku odwrotnym do ruchu wskazówek zegara. Początkujący zajmują miejsce w środku, a zaawansowani na zewnątrz koła, żeby zaprezentować swoje umiejętności. Szkoła w Buenos Tango dla turystów to świat kolorowy. Liczne szkoły tańca są atrakcją, która utrzymuje miasto. Najbardziej znane szkoły to: Lo de Copello, Centro Cultural Borges, E Studio Mora Godoi. Cenieni nauczyciele uczą tam i tradycyjnego milonguero o sztywnej postawie, i nuevo o bardziej miękkich ruchach. Nowocześniejsze style można poznać w szkołach Tango Brujo i DNI. Wyjazd można zaplanować z polską szkołą tanga lub samemu. Nocleg lepiej zarezerwować z wyprzedzeniem. W lokalnych gazetach El Tangauta albo Buenos Aires Tango Guide można znaleźć informacje o szkołach, lekcjach i milongach. O to, czy w szkole mówi się po angielsku, należy pytać na miejscu. Kursy w Buenos trwają przez cały rok. – Nie trzeba szukać terminu rozpoczęcia, wystarczy przyjechać i zapłacić za lekcję – radzi Beata Maja Gellert, instruktorka tanga. Zdecydowanie więcej korzysta z wyjazdu uczeń, który tańczy przynajmniej rok i ma już pojęcie o pozycji i figurach. W dwa tygodnie można poznać tylko kilka nowych niuansów. Tango wymaga sporo wysiłku, wytrwałości i pracy. Ale daje dużo satysfakcji. Początkujący uczeń powinien wybrać dużą szkołę i kilka lekcji prywatnych. Lekcja grupowa kosztuje 10–25 zł, prywatna od 100 zł. Uczeń może poprosić nauczyciela, żeby zabrał go na milongę. Wstęp ok. 15 zł. W Buenos jest tyle odmian tanga, że warto włożyć trochę wysiłku, by znaleźć coś dla siebie. Można też po prostu pójść na milongę i popatrzeć na prawdziwe tango. Salsa - Kuba w tańcu Roztańczone towarzystwo można spotkać na każdej ulicy. Kubańska salsa nie ma ścisłych reguł, każdy tańczy ją po swojemu. Na Kubie tańczy się cały czas i wszędzie. Ktoś włącza muzykę, sąsiadka przynosi zupę, znajomy wpada z butelką rumu i jest impreza. Swobodny ruch salsy widać w każdym Kubańczyku. Jednak żeby poznać prawdziwy klimat kubańskich tańców, warto wybrać się na wieczorną imprezę do jednego z ekskluzywnych klubów w bezpiecznym centrum Hawany (Cafe Cantante, Rio Havanero, Casa Havana, Casa de la Musica, Tropicana, Parisien), w których występują sławne zespoły kubańskie. Zwykli Kubańczycy bawią się w dzielnicowych domach kultury, ale nie poleca się tych miejsc turystom (poza centrum miasta bójki na noże są normą). Trzeci sposób na zabawę taneczną to impreza na wschodnim wybrzeżu w casa de la musica. To miejsca otwarte dla wszystkich, wstęp zwykle jest bezpłatny. Tam bawi się Kuba. Salsa jest grą między kobietą a mężczyzną, w której mężczyzna stara się zgubić kobietę, a ona stara się nie zgubić rytmu. Wiele kobiet nie zna kroku, tylko go udaje. Tradycyjnie Kubańczycy na salsę mówią casino. Nazwa ta pochodzi od dużych sal tanecznych, w których na początku tańczono salsę. Casino jest mieszanką rumby i sonu kubańskiego. Ruch nóg i ciała pochodzi z rumby, w której mężczyzna nie rusza się, tylko prowadzi kobietę, a ta wykonuje wokół niego obroty. Natomiast postawa klatka wysunięta do przodu, żeby być blisko kobiety i móc jej coś szepnąć na ucho, pochodzi z sonu. Szkoła salsy Na Kubie mieszkają sami tancerze, więc nauczyciela można spotkać na każdym rogu i na każdej lokalnej zabawie. Jeżeli ma się znajomych na miejscu, najlepiej chodzić z nimi na imprezy i tańczyć w gronie ich przyjaciół. Można też samemu poszukać małych szkół i klubów tańca. Warto także wziąć regularne lekcje w państwowej szkole tańca, np. w Danca Nacional de Cuba. Znani nauczyciele to: Santiago Alfonso, Robinson, Jose Duma, Fernando Alonso Rojas. Na Kubie pierwsze noce spędzić w hotelu albo na kwaterze casa particular. Są wygodne, bezpieczne i tanie (70 zł za noc dla dwóch osób). Później warto poznawać taniec, podróżując po wyspie. O brak noclegu nie należy się niepokoić. Na dworcach autobusowych przyjezdni wybierają spośród mnóstwa ofert. Taniec indyjski - język gestu Gdy zawiść i chciwość zawładnęły światem, boginie i bogowie błagali najwyższego boga Brahmę o stworzenie cnoty, która będzie zrozumiała dla zwykłych śmiertelników. Brahma wybrał więc z czterech cnót ich kwintesencję (słowa, ruch, muzykę i emocje). Stworzył z nich Pańćamawedę. Jego wierny sługa Bharata spisał ją w traktacie Natjaśastra, który stał się kompendium wiedzy i technik tanecznych dla klasycznych tańców indyjskich. Boginie i bogowie tańcząc, przekazywali tę sztukę ludziom. Tak powstały najpopularniejsze klasyczne tańce indyjskie, np. bharatanatjam, odisi czy kathak. Teraz tradycyjny taniec jest jednocześnie sztuką, rodzajem modlitwy i ofiarą dla hinduskich bogów. Bharatanatjam setki lat temu w świątyniach wykonywały kapłanki dewadasi, łącząc go ze śpiewem oraz grą na instrumentach. Odisi i kathak tańczono na dworach. Sztuka tańca przestała być poważana w czasach kolonialnych i przeniosła się do domów publicznych. W klasycznych tańcach całe ciało tworzy symetryczną figurę, stopy wytupują rytm zgodny z muzyką. – Każdy ze stylów różni się nieco pozami i adawu (figurami w ruchu) – mówi instruktorka Magdalena Niernsee-Durbacz ze szkoły tańca Alapadma. Jednak we wszystkich obowiązują te same zasady. Tancerz za pomocą gestów dłoni (hasta) oraz mimiki twarzy i spojrzenia opowiada historie z życia bogów indyjskich. Nauka tańca klasycznego trwa wiele lat. – Wymaga połączenia elementów ruchu z umiejętnością kontrolowania ciała i umysłu oraz wzbudzania emocji u widza – wyjaśnia Niernsee-Durbacz. Inspirację z klasyki i tańców ludowych czerpią choreografowie Bollywood. Łączą je ze współczesnym tańcem zachodnim. Układy bollywoodzkie nie mają już nic wspólnego z religijnością czy obrzędami – są zwykłą rozrywką. Forma przekazu jednak pozostała. Podobnie jak w tańcu klasycznym, tancerka pełnymi wdzięku ruchami ilustruje opowieść (tyle że jest to historia miłosna) zawartą w tekście piosenki. Spojrzenia i uśmiech podkreślają każdy gest, są subtelnym uwodzeniem widzów. Nic dziwnego, że taniec bollywoodzki robi furorę na świecie. Szkoła w Indiach Klasycznego tańca indyjskiego nie da się nauczyć przez dwa tygodnie, ale w przypadku układów bollywoodzkich można tego spróbować. W Indiach jest wiele szkół, które oferują kursy roczne tańca klasycznego. Gdy ktoś uczy się go w Polsce, może do Indii pojechać na lekcje prywatne, które zwykle są uzupełniane zajęciami w grupie. Wielu nauczycieli nie uznaje jednak sposobu przekazywania wiedzy innego niż swój i uczy od podstaw. Przy zapisywaniu się na zajęcia należy zwracać uwagę, czy jasne jest, ile będziemy płacić za lekcję (15–60 zł za godzinę zajęć prywatnych). Jeżeli ktoś planuje się zapisać do artysty czynnie występującego, powinien najpierw się upewnić, ile ma zaplanowanych pokazów, by nie stracić całego czasu w oczekiwaniu na mistrza. Tańca bollywood, można się uczyć na zwykłych kursach tańca, np. w India International School.
Dla oszczędnych tanie podróżowanie po Kubie to wyzwanie ekstremalne. Zdradzamy sprawdzone sposoby na to, jak zminimalizować kubańskie wydatki.
Ledwo wyszedłem z lotniska w Varadero, a już próbowała okantować mnie na 100 euro pracownica kantoru. Gdy zorientowałem się, przeliczając kubańskie peso dla turystów (miejscowi płacą swoją walutą), że dostałem go o połowę za mało, z rozbrajającym uśmiechem powiedziała: sorry. Potem zaczęły się trudne negocjacje cenowe z taksówkarzami i właścicielami kwater, bo Kuba na własną rękę jest droga. Na czym można zaoszczędzić? 1. Naucz się liczyć Walutą jest peso convertible (CUC) i peso cubano (cup); 1 CUC = 25 CUP, 1 CUC = 1 euro. Peso cubano (CUP) jest dla mieszkańców, a peso convertible (CUC) dla turystów. Pierwsza waluta jest ok. 25 razy mniej warta niż druga, dlatego Kubańczycy chcą, aby przyjezdni płacili tylko w CUC (1 euro, czyli ok. 4 zł). Banknoty łatwo rozróżnić – na CUP-ach są wizerunki ludzi, a na CUC-ach pomniki (stąd powiedzenie, że pomniki na Kubie są warte więcej niż ludzie). O ile za uliczne jedzenie czy napoje w barach i małych sklepikach można płacić w CUP-ach (10 za pizzę, 1 za kawę) i dzięki temu sporo zaoszczędzić na wyżywieniu, to już za transport między miastami czy noclegi zapłacicie w CUC-ach. Jedzenie uliczne na Kubie, kraju, w którym sami mieszkańcy mają racjonowaną żywność, jest bardzo słabe, zaś w restauracjach, gdzie płaci się w CUC-ach, posiłek kosztuje aż 32 zł. Walutę wymieniaj tylko w casa de cambio – kantorach, a nie u cinkciarzy. Ale nawet w kantorze przeliczcie otrzymaną kwotę, bo kasjerzy nie zawsze są uczciwi. Przykładowe ceny: ■ Woda mineralna: 1–2 CUC za butelkę. ■ Pizza z serem: 10 CUP. ■ Kanapki z mortadelą: 5–15 CUP. ■ Kawa na ulicy: 1–3 CUP. ■ Pomidory na targu: ok. 5–10 CUP za 6 sztuk. ■ Chleb (rodzaj białej bułki) duży: 8 CUP. ■ Batido (słodki jogurt owocowy z mlekiem i lodem): 3–4 CUP. ■ Ananas na targu: 10 CUP. ■ Fruta bomba (papaja): nawet do 20 CUP. ■ Piwo: 1 CUC, ale w knajpach nawet 2,5 CUC. ■ Snorklowanie na rafie w Matanzas: 15 CUC. 2. Nie leć sam Tylko wyjazd ze znajomymi uchroni cię przed wydaniem wszystkich pieniędzy. Wielu Kubańczyków prowadzi casas particulares – prywatne pensjonaty, w których warto się zatrzymać, by pomieszkać z miejscowymi. Ceny za pokój zaczynają się od ok. 20 CUC, a więc ok. 80 zł! Nie jest to mało, jednak pokoje często są cztero-, a nawet pięcioosobowe, tak więc koszt „na głowę” jest znacznie mniejszy. Właściciele pensjonatów tworzą ogromną sieć i przekazują sobie turystów z rąk do rąk. Przez to można wpaść w pułapkę i stracić czujność. Przekonałem się o tym, korzystając z polecanych noclegów po 25 CUC. W drodze do Trynidadu spotkałem dziewczyny, które za pokój płaciły o 10 CUC mniej. Plusem pensjonatów są śniadania po ok. 4 CUC. Można się nimi najeść, bo są jajka sadzone lub omlet, ser, pieczywo, masło, kawa z mlekiem i owoce. Oszczędnym rozwiązaniem są także kolacje u gospodarzy (ok. 6–7 CUC). 3. Jedź colectivo Turystom nie wolno podróżować autobusami dla Kubańczyków. Ale niektórzy kierowcy łamią ten zakaz i zabierają dodatkowych podróżnych, dostając co nieco do kieszeni. Oficjalnie przyjezdni powinni korzystać z turystycznych autobusów, np. linii Viazul. Jednak podróż nimi nie jest tania. Np. kurs z Hawany do Trynidadu kosztuje ok. 25 CUC od osoby i trwa 6,5 godz. Tymczasem tę samą trasę można pokonać za 20 CUC w czasie krótszym niemal o połowę, podróżując colectivos, czyli taksówkami zbierającymi pasażerów jadących w tym samym kierunku. Jeśli podróżujesz np. w cztery osoby, pomyślcie o wynajęciu auta. To koszt. ok. 70 CUC za dzień. 4. Naucz się „todo” Hiszpańskie „todo” oznacza „wszystkich” i wielokrotnie użyjesz go, załatwiając transport. Za każdym razem pytając taksówkarza o cenę przejazdu, upewnij się, że jest to cena za wszystkich pasażerów. Kilka razy zapomniałem o tym i z koleżanką musieliśmy dopłacać. Michał Cessanis
Po trwających pół wieku rządach Fidela Castro Kubańczycy mają mglistą świadomość nowych perspektyw. Tym razem jednak nie należy się spodziewać rewolucji
Pokażę ci, gdzie ją ukryliśmy – oznajmił Eduardo. – To nie najlepszy pomysł – odparłam. Ktoś zobaczy, że jestem nietutejsza, i cały plan diabli wezmą. – Nie przejmuj się, wszystko przemyślałem – zapewnił. – Nie musisz wysiadać z samochodu. Będziemy jechać powoli i powiem ci, kiedy masz patrzeć. Znajomy pożyczył mu maquinę – „maszynę”. Tak mieszkańcy wyspy nazywają stare amerykańskie samochody, jakie można zobaczyć na pocztówkach z Hawany. Był to Plymouth z 1956 r. w tak krzykliwym kolorze, że nie mogłam powstrzymać się od żartów. Jednak po zajęciu miejsca pasażera pamiętałam o tym, by delikatnie zamknąć drzwi, z szacunkiem wobec zaawansowanego wieku maquiny. Ruszyliśmy wzdłuż wybrzeża, kierując się z Hawany do nadmorskiej miejscowości. Tam czekała na nas łódź – wystarczająco solidna, by wywieźć z Kuby Eduardo i dziewięciu innych mężczyzn, którzy zapłacili za jej budowę. – Tutaj – wskazał Eduardo i odrobinę przyhamował. Pomiędzy dwoma obłażącymi z farby domami ciągnęła się wąska alejka. Na jej końcu stał pozbawiony okien budynek wielkości garażu. – Będziemy musieli ją wtoczyć na drugi koniec alejki – wyjaśnił. – Potem dalej, jedną przecznicę wzdłuż głównej ulicy, aż do żwirowej dróżki prowadzącej nad wodę. Zaczekamy z tym do północy, ale wciąż będziemy musieli uważać na helikoptery marynarki patrolujące wybrzeże. Poznaliśmy się zeszłej zimy, gdy ten jasnoskóry 35-letni Kubańczyk o ciele zapaśnika podwiózł mnie pożyczonym tico, na którym zarabiał jako nielegalny taksówkarz. Od tamtej pory odbyliśmy wiele wspólnych podróży po wyspie. Przy ich okazji spieraliśmy się o Nową Odmienioną Kubę. Eduardo twierdził, że nie ma czegoś takiego. Ja – że ludzie widzą zachodzące zmiany, że dopuszczono prywatną inicjatywę. Ale on ciągle mówił „nie” i wywracał oczami. – Jedyny pożytek mają z tego ci goście – powiedział mi kiedyś, poklepując się po ramieniu. Znaczyło to, że mówi o ludziach należących do wąskiego kręgu władzy. A co z Fidelem Castro, który cztery lata temu przekazał urząd prezydenta swemu młodszemu, bardziej pragmatycznemu bratu Raúlowi? – Viva Cuba Libre – wymamrotał Eduardo, przedrzeźniając rewolucyjny slogan, który widzieliśmy wymalowany na zewnętrznej ścianie budynku. Niech żyje wolna Kuba. – Prawdziwa zmiana zajdzie wtedy, gdy uwolnimy się od ich obu – dodał. Jeśli Kuba rzeczywiście przechodzi głęboką transformację, Eduardo stanowi jeden z jej najważniejszych czynników. Nie jest dysydentem, nie musi uciekać z kraju z obawy przed aresztowaniem. Jest po prostu młody, energiczny i sfrustrowany. Tak jak wielu jego rodaków. Powiedział mi kiedyś, że już jako nastolatek zorientował się, że dorastanie na Kubie nie oferuje żadnych perspektyw, chyba że należy się do peces gordos – „grubych ryb”. – Nic w tym kraju nie działa – powtarzał, waląc z rozpaczą w kierownicę kolejnego wypożyczonego gruchota. – Kocham ten kraj – powiedział Eduardo. – Ale nie widzę tu dla siebie przyszłości. Podróżując po Kubie, słyszałam te słowa tak często, że zlały mi się w jeden wielki lament: „Kochamy nasz kraj, ale on nie działa”. Ale byli też optymiści, którzy dostarczali mi amunicji do dalszych sporów z Eduardo. Byłam ciekawa jego reakcji, ale chciałam też zniechęcić go do pomysłu ucieczki łodzią. W wodach między Kubą a Florydą roi się od rekinów, prądy są niebezpieczne. Ludzie toną i wszelki ślad po nich ginie. Optymista: Roberto Pérez, rozczochrany biolog pełen entuzjazmu wobec kubańskich postępów w zakresie hodowli organicznej i miejskich upraw, sześć lat starszy od Eduardo. Twierdzi, że 80 proc. uczniów z jego rocznika w szkole średniej opuściło wyspę. – Sytuacja się jednak zmienia – tłumaczył mi. – Wiele wspaniałych rzeczy traktuje się tu jak oczywistość tylko dlatego, że ludzie są do nich przyzwyczajeni. Pokaż mi inny kraj, gdzie dzieci dorastają w tak bezpiecznym środowisku, gdzie otrzymują darmowe szczepionki i edukację, gdzie wychowują się z dala od gangów i narkotyków. Wciąż „nie”? Kolejny optymista: Josué López, równolatek Eduardo. Właśnie wrócił na Kubę po sześciu latach pobytu na Florydzie, rozczarowany wartościami wyznawanymi przez jego zachłannych ziomków w Miami. Korzystając z poluzowania regulacji dotyczących użytkowania gruntów, miał zamiar na kilku kupionych hektarach ziemi otworzyć pensjonat. – Każdemu, kto wybierał się do Stanów, powtarzałem tylko jedno – opowiadał. – Stary, jeśli coś zaczynać, to tylko na Kubie. Eduardo słuchał tych opowieści z poważną miną. A potem zaczynał kręcić głową. Pewnego ranka, gdy kłóciliśmy się w kawiarni na dachu budynku w historycznej części Hawany, chwycił nagle szklaną solniczkę stojącą na stoliku. – Przez całe moje życie rząd powtarzał „Spójrzcie! Dajemy wam taką ładną, pełną solniczkę!” – wykrzyknął. – Tyle że ta solniczka nigdy nie była pełna. Ta, którą trzymał w ręku, właściwie też była pusta. Zawierała może centymetr soli. Eduardo odstawił ją, po czym powiedział, że udało mu się załatwić wiosła. Hałas silnika mógłby zaalarmować pograniczników, przez jakiś czas będą więc musieli wiosłować. Sama próba opuszczenia wyspy byłaby wbrew prawu, bo żaden z uciekinierów nie miał tarjeta blanca – „białej karty”, rządowego zezwolenia na wyjazd (nawet tymczasowy) obowiązkowego dla wszystkich Kubańczyków. Ostatnio władze sugerowały, że mogą wycofać się z tego wymogu, jednak Eduardo nie złożył nawet podania, obawiając się odmowy, której nie towarzyszyło żadne uzasadnienie poza beznamiętną, wszechobecną pieczątką No esta autorizado („Nie zatwierdzono”). Każdy Kubańczyk wyjeżdżający za granicę musiał mieć też wizę kraju, do którego się wybierał. Samo wpisanie się na listę osób oczekujących na amerykańską wizę kosztowało 160 dol. i wymagało pisemnego zaproszenia od mieszkańca USA. Eduardo nie miał ani pieniędzy, ani zaproszenia. Spodziewałam się, że poprosi mnie o jedno lub drugie, ale nigdy tego nie zrobił. Pewnego dnia, w środku długiej podróży samochodem wyjawił mi za to swój plan ucieczki łodzią. Widocznie potrzebował kogoś, komu mógłby się zwierzyć. Teraz, wpatrując się w prawie pustą solniczkę, rozmawialiśmy o 9-letnim synu Eduardo, który nie miał zielonego pojęcia o planach ojca. – Nie wiem, czy mu o tym powiedzieć – przyznał Eduardo, dodając, że za pieniądze zarobione za granicą mógłby mu przynajmniej kupić nowe buty. – W życiu trzeba podejmować ryzyko. Nie obawiam się tego. Już wcześniej ci powiedziałem, że możesz opublikować moje prawdziwe nazwisko. Zrób to, ja się nie boję. Jakby zapomniał, że wciąż mieszka w państwie, w którym ludzie ostro krytykujący władze lądowali w więzieniu z piętnem zdrajcy narodu. Miasto zdawało się lśnić tego ranka, chociaż w dzielnicy, gdzie się zatrzymałam, doszło do kolejnego derrumbe. Słowem tym opisuje się częste tu katastrofy budowlane. Państwo nie miało pieniędzy na remonty, więc piękne niegdyś budowle gniły w tropikalnym klimacie. Niknęły stopniowo lub w kilka sekund, waląc się z hukiem. Dzisiejsze derrumbe zabiło cztery osoby, w tym trzy nastolatki. Budynek oznaczono co prawda jako grożący zawaleniem, ale gdzie ludzie mieli się podziać, jeśli miasto bywa gdzieniegdzie tak zatłoczone, że całe pokolenia gnieżdżą się w domach zamieszkiwanych niegdyś przez pojedyncze rodziny? Eduardo był przekonany, że liczba ofiar derrumbe wyniosła 21. Dowiedział się o tym z bemba – radia szeptanego, czyli plotek zasłyszanych na ulicach. To jedyna wolna od cenzury metoda rozpowszechniania niewygodnych dla rządu informacji. Rządowa gazeta Granma, ku zaskoczeniu wielu ludzi zamiast udawać, że nic się nie wydarzyło, doniosła o czterech ofiarach. Tak czy inaczej miasto lśniło. W niektórych kwartałach połowę budynków zajęły sklepiki. Ludzie zza prowizorycznych lad handlowali akcesoriami fryzjerskimi, domowymi ciastami lub płytami DVD. W wielu oknach znów pojawiły się napisy „Na sprzedaż”. Te same, które zniknęły kilka dekad wcześniej, kiedy nie można było handlować mieszkaniami, a tylko się nimi wymieniać. Za kilka tygodni z pierwszą od 14 lat wizytą miał się tu pojawić papież Benedykt XVI. Wzdłuż trasy przejazdu jego orszaku robotnicy czyścili i malowali fasady domów. Niektórzy Kubańczycy zaczęli żartować, że gdyby papież przyjeżdżał częściej, miasto byłoby czystsze. Były też antyderrumby – jak lubiłam je w myślach nazywać – potężne, na wpół ukończone konstrukcje pochłaniające większość skromnego państwowego budżetu przeznaczonego na inwestycje. Strzeliste żurawie i wysokie rusztowania otoczyły kilka zabytkowych budynków, odpicowano miejsca przyciągające turystów, rozbudowywano port. Z wybrzeża można było dostrzec zarys olbrzymiej platformy wiertniczej eksplorującej dno morza, gdzie – jak wierzono – kryją się miliardy baryłek ropy. Jeśli Kuba faktycznie zacznie wydobycie na skalę przemysłową, otworzą się przed nią ogromne możliwości gospodarcze. Nie dają one spokoju większości Kubańczyków, z którymi rozmawiałam. Wszyscy powtarzali, że nie wierzą w trwałe zmiany, jeszcze nie tym razem. Tutejszy rząd miał długą tradycję wysyłania sprzecznych sygnałów. Najpierw zachęcał do prywatnej przedsiębiorczości, by chwilę później uznać ją za działalność kontrrewolucyjną. Raúl Castro różnił się jednak od brata. Jego zmiany zdawały się prawdziwe, witane były przez Kubańczyków z typową dla nich mieszanką podniecenia, ostrożności, chłodnej kalkulacji, czarnego humoru i niecierpliwości. – Odbudowa kubańskiej państwowości – ogłosił grobowym głosem katolicki prawnik i redaktor Roberto Veiga, wymawiając hiszpańskie słowa z namaszczeniem godnym ambony. – La reconstruccion de la casa Cuba. Z tym jednak trzeba uważać. Metafora „odbudowy” zakłada istnienie jakiegoś planu. Tymczasem Kuba takiego planu najwyraźniej nie ma. – To największe ze stojących przed nami wyzwań – przyznaje Veiga, współpracownik Espacio Laical („Przestrzeń Świecka”), katolickiego pisma, które stało się – podobnie jak cały Kościół na Kubie – jednym z nielicznych miejsc publicznych debat na temat przyszłości kraju. Na Kubie mieszka 11 mln ludzi. To największa z karaibskich wysp, położona ledwie 145 km od wybrzeża USA. Jednak tym, co najbardziej fascynuje międzynarodową opinię publiczną, jest historia tego miejsca, funkcjonująca pod postacią dwóch sprzecznych narracji urastających do rangi mitu. Według pierwszej z nich w 1959 r. bezwzględni rewolucjoniści przejęli amerykańskie przedsiębiorstwa, wypędzili wszystkich fachowców i uciszyli opozycję, tworząc totalitarne państwo policyjne. Drugi mit opowiada o genialnym rewolucjoniście, który obalił skorumpowaną dyktaturę, wyzwolił wyspę spod kolonialnego jarzma obcych firm i mafii, zlikwidował analfabetyzm, zapewniając jednocześnie wszystkim mieszkańcom równe prawa i opiekę medyczną. Mimo trwających pół wieku wysiłków USA, które próbowały zniszczyć Kubę, zabraniając swoim obywatelom odwiedzania wyspy i prowadzenia interesów z jej mieszkańcami, udało mu się tu stworzyć bastion socjalizmu. Obie te opowieści zawierają sporą dozę prawdy. To dlatego Kuba jest tak fascynująca. – Cały naród stał się obiektem eksperymentów – powiedziała po namyśle 58-letnia artystka, nie przerywając krojenia papryczek na kolację. Znajdowaliśmy się w kuchni jej domu w zadrzewionej dzielnicy Hawany. Budynek z ogrodzonym trawnikiem i patiem na tyłach należał do jej rodziny jeszcze przed Triunfo – zwycięstwem rewolucji w 1959 r. Kobieta wskazała palcem na energooszczędne żarówki, pozostałość po przeprowadzonej przed kilkoma laty ambitnej reformie nakazującej wymianę wszystkich żarówek w kraju. Miało to zwiększyć niezależność energetyczną Kuby i poprawić stan środowiska. – Przychodzili nas kontrolować. Rozbijali wszystkie stare żarówki, jakie znaleźli, żeby mieć pewność, że nie wkręcimy ich z powrotem. Uśmiechnęła się, patrząc spod oprawek okularów. – Sam pomysł wymiany żarówek był wspaniały – podsumowała. – Problemem okazał się sposób jego realizacji. Jeśli wierzyć nagłówkom gazet, odbudowa kubańskiej państwowości wygląda tak: kapitalizm zdobywa kolejne przyczółki, wkradając się krok po kroku na obrzeża systemu. Od 2010 r. ponad 150 tys. Kubańczyków zwolniło się lub zostało zwolnionych z państwowych zakładów pracy. Jeszcze niedawno było to zupełnie niewyobrażalne – państwo miało obowiązek zapewnić każdemu pracę i związane z nią świadczenia. Tym razem sam prezydent Castro przyznał, że aparat państwowy za bardzo się rozrósł, okazał się podatny na wpływy i korupcję, w związku z czym trzeba zlikwidować pół miliona stanowisk pracy. Część terenów uprawnych oddano w dzierżawę prywatnym rolnikom i spółdzielniom, zaczęto też gorliwie zachęcać naród do innych form legalnego samozatrudnienia. W ciągu ostatnich dwóch lat rząd zatwierdził 181 szczegółowo opisanych kategorii cuentapropismo – pracy na własną rękę. Nawet libreta stała się, zdaniem Raúla Castro, reliktem przeszłości. Sama libreta! To naprawdę ogromna zmiana. Nic lepiej nie wyraża wprawiających w konsternację zawiłości kubańskiej gospodarki niż te umieszczone w tekturowej oprawce, spięte zszywką białe kartki zawierające listę artykułów, które właściciel książeczki może kupić po niskich cenach ustalonych przez państwo: ryż, cukier i mleko, o ile w rodzinie jest dziecko poniżej 8. roku życia. Pewnego dnia trafiłam do domu kapłana santerii, afrokubańskiej religii wyznawanej nawet przez tutejszych zdeklarowanych katolików. Wciąż próbowałam dojść do siebie, po tym jak na moich oczach w trakcie ceremonii inicjacyjnej kapłan podrzynał gardła gołębiom i kurczakom i przelewał ich krew do naczyń, modląc się w języku joruba. On chciał jednak rozmawiać tylko o swoich kartkach żywnościowych. – Popatrz na to – jęczał. – Ćwierć litra oleju miesięcznie na osobę. Trzydzieści deko fasoli! Opakowanie makaronu raz na trzy miesiące! Miejscowe kobiety, wybierając się na codzienne zakupy, często powtarzały słowa: pollo por pescado – „kurczak zamiast ryby”. Obiecałaś rodzinie rybę na obiad, ale w sklepach zabrakło ryb, więc kupujesz kawałek kurczaka i udajesz, że to ryba. Oczywiście, Kuba jest ze wszystkich stron otoczona morzem, więc gdzie się podziały wszystkie ryby? Zapytaj o to dowolnego Kubańczyka, a powie, że ryby są w restauracjach. W wielu restauracjach za ryby – podobnie jak za każdy pożądany produkt na Kubie, począwszy od kart wstępu do modnych klubów, przez farby do włosów i telewizory plazmowe, a skończywszy na dżinsach – płaci się za pomocą CUC – kubańskiego peso wymienialnego. Tym samym dotarliśmy do tego aspektu kubańskiej codzienności, który sprawia, że każdy yuma (Amerykanin, obcokrajowiec) sięga po garść aspiryny oraz kalkulator. CUC – kubańskie peso wymienialne to jedna z dwóch oficjalnych walut na wyspie. Wprowadzona zaledwie dekadę temu, zastąpiła dolary i inne zagraniczne pieniądze, które zalały wyspę po upadku ZSRR w 1991 r., destabilizując gospodarkę uzależnioną od finansowego wsparcia ze strony wielkiego socjalistycznego mocarstwa. Braki paliwa, 14-godzinne przerwy w dostawach prądu, powszechny głód były wtedy codziennością. Sytuacja zmusiła rząd do wpuszczenia zagranicznych turystów. W pośpiechu zaczęto budować nadmorskie hotele (robi się to zresztą do dzisiaj), chociaż ciągnące się wzdłuż autostrad billboardy wciąż przestrzegały przez kapitalizmem: „Socjalizm albo śmierć!” „Zmiany oznaczają LEPSZY socjalizm!”. Według podstawowych założeń peso wymienialne miało być używane w transakcjach związanych z obcokrajowcami. Przyjmowano, że tą walutą będzie się płacić za hotele czy pamiątkowe koszulki z Fidelem. Jedno peso wymienialne jest warte jednego dolara amerykańskiego. Jednak pracownicy zatrudnieni przez państwo, czyli jakieś 80 proc. siły roboczej, otrzymują wypłaty w drugiej oficjalnej walucie – peso kubańskim. Jedno peso kubańskie jest warte jedną dwudziestą czwartą peso wymienialnego. Wszystkie państwowe pensje są ustalane odgórnie. W połowie 2012 r. pracownik socjalistycznego przedsiębiorstwa mógł zarobić od 250 do 900 kubańskich peso miesięcznie. „Oni udają, że nam płacą, my udajemy, że pracujemy” – oto tutejsza filozofia. Potężny pomnik rewolucyjnego kompana Fidela, Ernesto Che Guevary, jest symbolem miasta Santa Clara. Spotkałam się tam z lekarzem pogotowia, którego państwowa pensja wynosiła 785,35 kubańskich peso, czyli 32,72 dolara lub wymienialnego peso. Dr M. nie zapłacił ani grosza za swoją edukację, a cała jego rodzina objęta została bezpłatną opieką medyczną. Syn doktora do końca życia mógł uczyć się za darmo. Za pieniądze, które zarabiał na państwowym stanowisku, dr M. mógł prowadzić ascetyczne życie kubańskiego patrioty, gorąco propagowane w latach 60. przez Che Guevarę. Oczywiście tak długo, jak długo jego żona używała taniego mydła, cała rodzina zadowalała się kawą za jedno peso w szklankach z fusami, a żadne z nich nie chciało kupić dezodorantu. – A wiesz, ile kosztuje zabawkowa, zdalnie sterowana ciężarówka, którą chciałem kupić synkowi? – pyta, gdy stoimy pod pomnikiem, zadzierając głowy w kierunku Che. – 40 peso wymienialnych. To cena ze sklepu państwowego. Na całej wyspie działa jednak prężny czarny rynek – por la izquierda, „na lewo” – na którym można nabyć praktycznie wszystko. Jednym z najbardziej absurdalnych aspektów życia na Kubie jest zapał, z jakim rząd, płacąc ludziom w kubańskich pesos, namawia do zakupu towarów za pesos wymienialne. Tymczasem sprzedawcy nie zaznaczają nawet waluty przy cenie towaru. Jeśli coś się błyszczy, ma ruchome części i ładne opakowanie, wszyscy Kubańczycy wiedzą, którym peso powinni za to zapłacić. I chcą to kupić, niezależnie od tego, co podszeptuje im duch Che Guevary. Zanim spotkałam się z doktorem, patrzenie na sklepowe wystawy przyprawiało mnie o zawroty głowy. Pasta do zębów – 1,50 peso wymienialnego. Mikser kuchenny – 113. Tapicerowany komplet wypoczynkowy do salonu – 597. To właśnie dlatego doktor M. przez cztery dni w tygodniu zamiast odpoczywać po 24-godzinnej zmianie na pogotowiu, siada za kierownicą taksówki. W praktyce jeździ po prostu własnym autem, rosyjskim gruchotem odziedziczonym po ojcu. Po drodze zabiera jednak turystów, bo płacą za to w wymienialnych peso. Dzięki taksówce w środku sezonu urlopowego dr M. może zarobić równowartość 15 pensji z pogotowia. Takie sytuacje na Kubie nie są niczym dziwnym. Na postoju taksówkowym i w całym przemyśle turystycznym można znaleźć wielu wykształconych Kubańczyków. Lata studiów, w trakcie których przygotowywali się do służenia krajowi jako inżynierowie czy lekarze, zapewniły im pensje w „bezwartościowych pieniądzach”. Przyglądaliśmy się jeszcze przez chwilę z dr. M. przedmiotowi, na którym zacisnęła się gigantyczna dłoń Che na pomniku, a po ustaleniu, że to granat, poszliśmy do muzeum. Przed spotkaniem Fidela Che Guevara ukończył argentyńską akademię medyczną. W szklanych gablotach umieszczono jego dzienniki lekarskie oraz fartuch laboratoryjny. Dla dr. M. była to pierwsza wizyta w muzeum od 15 lat – wtedy do Santa Clara sprowadzono prochy Che Guevary. Teraz był milczący i nie okazywał żadnych emocji. Data wodowania łodzi została już ustalona – poinformował mnie Eduardo. Chcieli wypłynąć kilka dni po zakończeniu wizyty papieża. Kiedy wybrałam się z Hawany w głąb wyspy, co chwilę docierały do mnie jego esemesy: „Hej koleżanko, wkrótce wyjeżdżam na wakacje”. Z perspektywy pieszej i motorowej – bo tak głównie podróżowałam – Nowa Odmieniona Kuba wydawała się jak najbardziej rzeczywista i obdarta, tak jakby cały kraj zamienił się w gigantyczny pchli targ. Mężczyźni przesiadujący na schodach przed domami naprawiali telefony komórkowe i napełniali zapalniczki. Na werandach całe rodziny handlowały używanym sprzętem kuchennym, kawą z termosów i zawiniętymi w papier kanapkami z szynką i serem. Poznałam byłego nauczyciela matematyki, wygadanego 42-latka, który sprzedawał dziecięce ubranka w rogu wynajętego pomieszczenia handlowego w samym centrum Camagüey. – Wszystko uszyte przez moją żonę – zachwalał. – Też była kiedyś nauczycielką. Widziałam też nową, snobistyczną hawańską restaurację Le Chansonnier. Nad wejściem nie było żadnego szyldu. Le Chansonnier to palada – prywatna restauracja w domu właściciela, dla tych, co mają prawdziwe pieniądze, czyli peso wymienialne. Chociaż prowadzenie takich lokali było od lat legalne, dotychczas hamowano ich rozwój, twierdząc, że odbierają klientów restauracjom państwowym. W 2011 r. zniesiono wreszcie ograniczenia, zezwalając na zatrudnianie pracowników i paladares zaczęły przynosić właścicielom wymierne zyski w wymienialnej walucie. Podobnie stało się wcześniej z pokojami gościnnymi, kiedy rząd zezwolił na wynajmowanie części mieszkań zagranicznym turystom. – Zawsze marzyłem o prowadzeniu własnego interesu – wyznał mi współwłaściciel Le Chansonnier, 39-letni Héctor Higuera Martínez. – Wcześniej planowałem, że zostanę inżynierem, ale wolę zarobić na życie, obsługując turystów. Machnął ręką w stronę kuchni i w mgnieniu oka stanęła przede mną wyśmienita sałatka z kurczaka z zieloną sałatą i czekoladową posypką. Kolacja w Le Chansonnier kosztowała w granicach 40 wymienialnych peso. Mimo takich cen wciąż brakowało miejsca. Zawsze kiedy przyglądałam się towarom wycenionym w walucie wymienialnej, zastanawiałam się, skąd ją biorą pozostali mieszkańcy kraju. Przecież nie każdy dorabiał jako taksówkarz lub barman, czekając na napiwki od turystów. Częściową odpowiedź przynosiły zagraniczne przelewy, dolary i euro przysyłane przez krewnych, którzy wyemigrowali z Kuby. Szacuje się, że w tym roku suma ta przekroczy 2 mld dol. Oznacza to, że współczesna Kuba utrzymuje się częściowo dzięki ludziom, którzy stąd wyjechali. Od kiedy rządy amerykański i kubański poluzowały przepisy emigracyjne, Kubańczycy wracający ze Stanów przywożą ze sobą nie tylko pieniądze, ale także towary: telewizory, sprzęt AGD, torby pełne ubrań oraz inne rzeczy, które ich krewni będą mogli sprzedać por la izquierda, zarabiając wymienialną walutę. Do tego dochodzą kradzieże, które w czasach głębokiej recesji po upadku ZSRR stały się powszechną formą zapewnienia sobie środków do życia. Hiszpański czasownik luchar – „walczyć”, tłumaczy się tu też dość luźno jako „wynosić towar z miejsca pracy, bo rząd wypłaca nam tak niskie pensje, że nie stać nas nawet na piwo”. Wynosi się jedzenie i napoje, sprzedaje, wymienia lub wykorzystuje sprzęty należące do zakładu pracy. – Jeśli rozglądasz się wokół i nie widzisz niczego, co możesz zabrać do domu albo odsprzedać, to nie warto w takim miejscu pracować – powiedziała mi 40-letnia mieszkanka dzielnicy robotniczej. Peso wymienialne do kieszeni zwykłych Kubańczyków trafia też przez handel. Spójrzmy chociażby na Higuerę: dzięki nowemu prawu o samozatrudnieniu jego komercyjne przedsięwzięcie, zapewniające pracę 10 osobom, było całkowicie legalne – dopóki pamiętali o płaceniu podatków. Opodatkowanie działalności gospodarczej to jednak nowa koncepcja na Kubie, więc wraz ze wzrostem zatrudnienia w sektorze prywatnym i podatki zaczęły gwałtownie rosnąć. System zaprojektowano tak, by zapobiec zbytniej ekspansji prywatnego kapitału. W zeszłym roku, po trwających wiele miesięcy debatach, opublikowano dokument zatytułowany Wytyczne społeczno-gospodarcze Partii i Rewolucji. Według jego trzeciego paragrafu (spośród 313) prywatna „kumulacja kapitału”, w odróżnieniu od państwowej, „nie będzie dozwolona”. Co miałoby to właściwie oznaczać? Tego już wytyczne nie wyjaśniają. Cynicy twierdzą, że władze zabezpieczają się w ten sposób przed prawdziwą wolnorynkową konkurencją, eliminując zagrożenie dla biurokratów i zarządzających państwowymi firmami. Mniej cyniczni powiedzą natomiast, że Kuba musi ostrożnie radzić sobie z problemem prywatyzacji, chroniąc jednocześnie świadczenia, do których mieszkańcy wyspy przywykli od czasów rewolucji. Tydzień później wróciłam do Stanów. Czekałam na telefon od Eduardo gdzieś z południowej Florydy. Minęły dwa tygodnie, on jednak wciąż się nie odzywał. Odczekałam dwa kolejne, po czym spróbowałam zadzwonić na numer jego komórki. Nie odbierał. W końcu skontaktowałam się z jego bratem, który ożenił się z poznaną na Kubie Meksykanką i wyjechał do jej ojczyzny. – Nie udało mu się! – wykrzyknął po hiszpańsku podekscytowany. – Był jakiś problem z łodzią. El timón. Nie dopłynęli – zawrócili, używając wioseł. Obyło się bez aresztowań. Po zakończeniu rozmowy sięgnęłam po słownik. Okazało się, że timón to „ster”. Już wiedziałam, co przytrafiło się Eduardo. Siedząc na dryfującej łodzi z uszkodzonym sterem, razem z towarzyszami zastanawiali się, czy zaryzykować uruchomienie silnika i płynąć bez nawigacji w stronę niewidocznego lądu. Ostatecznie jednak skierowali łódź na znajome wody i powiosłowali do domu.
Zakochani w lodowej wyspie. Zobaczcie "Isoland" - poruszający film o Polakach na końcu świata
Wszystko zaczęło się w 2015, gdy Kuba Witek pierwszy raz odwiedził Islandię zimą 2015 roku. Kilkudniowy wypad miał być prezentem od samego siebie na 32 urodziny. To wtedy, podczas jeden z wycieczek, zaczął marzyć o objechaniu wyspy dookoła. I zrobił to. Dosłownie.
Wiosną następnego roku ruszył w samotną, rowerową podróż dookoła Islandii. Każdego dnia za pomocą krótkich wpisów opatrzonych zdjęciami, dzielił się wrażeniami z polską społecznością na Islandii poprzez serwis Iceland News Polska. Od czytelników otrzymywał sporo informacji zwrotnych, wskazówek i ciekawostek dotyczących miejsc, które miał odwiedzić, inni oferowali nocleg, obiad lub pranie. Zdarzyło się nawet, że ktoś zatrzymywał się na trasie, żeby zrobić sobie wspólne zdjęcie. Pobyt na Islandii zainspirował Witka do nakręcenia filmu dokumentalnego, jego trailer zobaczycie poniżej. Wiosną 2017 roku podróżnik objechał Islandię po raz drugi – tym razem jeepem i z kamerą. Rezultatem podróży jest film dokumentalny o emigrantach, którzy przybyli na Islandię w różnych latach i momentach życia, decydując się nazwać wyspę swoim domem. Bohaterami „Isoland” są Polacy na Islandii, zamieszkujący wyspę od dalekiego Stöðvarfjörður na wschodzie po stolicę kraju – Reykjavík. Film zdobywa uznanie w Polsce, jest laureatem nagrody Grand Prix na festiwalu Media Travel w Łodzi oraz nagrodę za Najlepszy Debiut na 5. Edycji Festiwalu EMIGRA, który odbył się w Berlinie, Kijowie, Warszawie, Chicago i Lwowie. Cały film obejrzycie na kanale YouTube Kuby Witka.
Coraz więcej tanich lotów na Kubę. Co trzeba wiedzieć, gdy tam lecisz?
Mamy odpowiedzi od zaprzyjaźnionych obieżyświatów z bloga Dos Vagabundos - przekonajcie się, czego jeszcze o Kubie nie wiedzieliście!
Zobacz Kubę oczami Dos Vagabundos. Źródło: DosVagabundos
6 najmodniejszych kierunków w 2017 roku. Tam będziemy podróżować nie tylko w wakacje
Chociaż Polacy wciąż uwielbiają znaną im doskonale Grecję i Chorwację, w tym roku jeszcze większą popularność zyskają odległe destynacje. Sprawdź, gdzie najchętniej polecimy w 2017 roku.
Nie tylko Polacy coraz chętniej podróżują do odległych krajów, lecz także z roku na rok rośnie liczba turystów odwiedzających Polskę. Do kraju nad Wisłą najchętniej przyjeżdżali w ostatnim czasie Niemcy, Hiszpanie, Włosi, Brytyjczycy i Japończycy. Poznaj zestawienie 6 kierunków, które będą cieszyć się w tym roku największym powodzeniem >>> Źródło: zestawienie zostało przygotowane przez sieć hoteli AccorHotels.
Jedź na Kubę. "Tu będziesz w kontakcie ze swoimi wspomnieniami z dzieciństwa, smakami, których kiedyś próbowałeś"
Dlaczego na kubańskich ulicach można spotkać tyle starych aut? Dlaczego Kubańczycy wylewają za kołnierz? O tym popularny youtuber, Maciej Wapiński.
Plaża, palmy i szklanka mojito, do tego gorące rytmy salsy, charange i congo, otwarci i serdeczni ludzie - oto kwintesencja wakacji na słonecznej Kubie. Ale tamtejsza egzotyka to coś więcej. Polskiego turystę mogą zaskoczyć smaczki przywołujące niekiedy wspomnienia z czasów PRL-u. Smak Kuby Maciej Wapiński vel „Wapniak” wrócił z Hawany zaledwie kilka tygodni temu. Jak mówi spędził tam niezapomniane wakacje, poznał codzienność mieszkańców wyspy. Z podróży przywiózł filmy, zdjęcia i oczywiście prawdziwy kubański rum. Dla Kubańczyków bowiem to esencja ich kultury, coś więcej niż tylko trunek. – Niemal każdy mój rozmówca pytany o tradycję, zwyczaje, nawiązywał do rumu – opowiada „Wapniak”. – To kropla, która pozwoli ci być w kontakcie z twoimi emocjami, wspomnieniami z dzieciństwa, smakami, których kiedyś próbowałeś, odwiedzonymi przez ciebie miejscami – tłumaczyła barmanka Betsy w hotelowym barze. Zachęcony taką rekomendacją Maciek Wapiński odwiedził destylarnię słynnego Havana Club. – Jak to mówimy, przechowujemy w beczkach rum, ale w tym rumie przechowywana jest także kultura i tradycja – ludzi i kraju. – opowiadał youtuberowi Asbel Morales, mistrz kubańskiego rumu. Przed degustacją, czujemy się zobowiązani dopełnić rytuału, którym jest wylanie odrobiny na ziemię dla naszych zmarłych, bliskich, których nie ma już z nami. Zabytki amerykańskiej motoryzacji Najbardziej charakterystycznym widokiem na kubańskich ulicach są zabytkowe, amerykańskie samochody. Można by pomyśleć, że mieszkańcy wyspy uwielbiają styl retro. Choć klasyki z lat 50-tych stanowią niezwykłą atrakcję turystyczną, stan kubańskiej motoryzacji wynika z bardzo wysokich podatków, jakie nałożone są tam na nowe auta. – Kubańczyków zwyczajnie nie stać na zakup samochodu. Dlatego większość z nich korzysta z pojazdów sprzed embarga nałożonego w 1959 roku. – tłumaczy Wapniak. – Zastanawiałem się jakim cudem te samochody wciąż są sprawne, a wiele z nich wygląda naprawdę fantastycznie. To dzięki „magikom napraw”, jak nazywa się tam mechaników, którzy mają swoje sposoby, by naprawiać i konserwować te unikalne oldsmobile. Jeden kraj, dwie waluty Na Kubie obowiązują dwie waluty. CUC – peso cubano convertible, czyli kubańskim peso wymienialnym posługują się głównie turyści oraz osoby, które stać na drogie, importowane produkty. Wartość waluty ustala Kubański Bank Centralny i wynosi ona około 1 dolara amerykańskiego. Lokalną walutą, używaną przez mieszkańców wyspy jest natomiast CUP, czyli peso kubańskie. To w tej walucie dostają oni pensje i za nią kupują podstawowe produkty. 1 CUC jest wart około 24 CUP. Jak najlepiej płacić na Kubie – gotówka czy karta kredytowa? Jaką walutę wybrać, by nie pogubić się w zawiłościach tamtejszej ekonomii? – Jeśli wybieracie się na Kubę nastawcie się na płacenie gotówką i weźcie ze sobą euro, bo ma dużo korzystniejszy przelicznik wymiany niż dolary – radzi Maciej Wapiński. Garść praktycznych porad Przed wyjazdem na Kubę należy zaopatrzyć się w Kartę Turysty. Można ją uzyskać w Ambasadzie Kuby lub w wybranych biurach podróży. Na miejscu, już na lotnisku lub w placówkach turystycznych warto wykupić lokalną kartę sim do telefonu komórkowego. Można też wypożyczyć ją wraz z aparatem. Internet na Kubie nie jest powszechnie dostępny. Dodatkowo bywa bardzo drogi. – Kubańczycy są spragnieni informacji ze świata i starają się złapać wi-fi, gdy tylko mogą. Zazwyczaj jest to możliwe w okolicach hoteli i budynkach uniwersyteckich. W wielu miejscach dostęp do sieci jest płatny, a ceny są podawane w CUC, więc niewielu mieszkańców wyspy stać na korzystanie z tego luksusu – tłumaczy Maciek Wapiński. Polski akcent Miłość do piłki nożnej jednoczy ludzi. – Byłem na Kubie w czasie trwania Euro. Ze zdziwieniem odkryłem, że wielu Kubańczyków doskonale wiedziało kim jest Robert Lewandowski i kibicowało naszej reprezentacji! – opowiada „Wapniak”.
Kuba. Nostalgiczna, roztańczona, biedna, ale zarazem chwytająca za serce. 3 travelerowe sposoby, żeby poczuć tę salsę!
Czasem zamykam oczy i wracam na Kubę. Odtwarzam obrazy, dopisuję nowe historie. Znowu tam jestem. Siadam wówczas w cieniu ze szklaneczką piwa Bucanero, patrzę na psy wylegujące się pod żółtymi jak kanarek ścianami Iglesia Mayor - jednego z najpiękniejszych kościołów w Remedios. Oto 3 sposoby, żeby poczuć Kubę tu i teraz: 1. Magia kina Obejrzyj film „Melasa” (reż. Carlos Lechuga) i poznaj kubańską rzeczywistość od środka. Słodko-gorzka opowieść wprowadzi Cię w kulisy codziennego życia. 2. Salsa, cygaro, mojito Wybierz się do Krakowskiej Alchemii na kubański wieczór organizowany przez La Compania Cubana. 3. Zaczytaj się w Kubie Sięgnij po „Czekając na śnieg w Hawanie” Carlosa Eire i zobacz, jak było zanim Fidel Castro doszedł do władzy. Wybierz się w sentymentalną podróż na przedrewolucyjną oszałamiającą Kubę. Taką Kubę można mieć na co dzień. (fot. Shutterstock)
Ta popularna piosenka oddaje klimat niezwykłej wyspy położonej na Morzu Karaibskim.
Trochę geografii Kuba to największa z wysp karaibskich. Wokół niej roztaczają się liczne wysepki i rafy koralowe. Większość terenu ma nizinny charakter, jednak wielbiciele górskich widoków mogą podziwiać takie pasma jak Sierra de los Organos i Sierra Maestra. Kuba charakteryzuje się klimatem tropikalnym, występuje tam pora deszczowa, trwająca od maja do października. Nie należy jednak kojarzyć jej z trwającymi cały dzień monsunami. Deszcze są krótkotrwałe i niezbyt uciążliwe, zwiększa się natomiast w tym okresie wilgotność powietrza. Niewątpliwie, uroki wyspie przydają białe, piaszczyste plaże rozciągające się wzdłuż wybrzeża. Zabytki Zabytki architektoniczne Kuby to pozostałości budownictwa kolonialnego. Najchętniej odwiedzanym przez turystów miastem jest oczywiście Havana. Warte zwiedzenia są takie miejsca jak Morro – zamek i fort z XVI w., fabryka cygar czy Museo Ernest Hemingway, zorganizowane w domu pisarza, który na Kubie spędził długie lata. Miastem, którego nie sposób pominąć, jest „klejnot Kuby” – Trynidad. Zostało ono wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i cechuje się najlepiej zachowaną architekturą kolonialną na świecie. W centrum miasta znajduje się Plaza Mayor – plac z ogrodami, który polecają przewodniki. Cienfuegos to z kolei miasteczko utrzymane we francuskim stylu kolonialnym, którego jedną z największych atrakcji jest ogród botaniczny. Najbardziej znanym kurortem turystycznym jest Varadero. Wieść niesie, że do dziś w pirackich jaskiniach, znajdujących się w tamtejszej zatoce ukryte są liczne skarby. Inne atrakcje Oczywiście Kuba jako wyspa jest rajem plażowiczów. Słoneczna pogoda i piękne plaże zachęcają do wypoczynku nad brzegiem morza. Dla tych, którzy wakacje wolą spędzić aktywnie, wielką atrakcją jest możliwość nurkowania wśród okazałych raf koralowych i podglądania tamtejszej przyrody. Będąc na Kubie nie sposób nie skosztować jej specyficznej kultury. W Havanie musicie się wybrać na Malecon – promenadę, na której całą noc można tańczyć w kubańskich rytmach i skosztować prawdziwego rumu. Cała Havana charakteryzuje się niezwykłą atmosferą, to tętniące muzyką miasto. Oczywiście koneser cygar nie może odmówić sobie zapalenia oryginalnego kubańskiego cygara. Dobrą okazją do ich zakupu będzie wizyta w fabryce. Warta odnotowania jest także piękna przyroda Kuby. Park Narodowy Guanayara z wodospadem „El Rocio” to atrakcja zarówno dla dzieci jak i dorosłych. Jak się przemieszczać Trudności turystom na Kubie może sprawiać komunikacja miejska. Komunikacja międzymiastowa autobusowa nie funkcjonuje, a pociągi odnotowują kosmiczne opóźnienia. Dlatego trzeba sobie radzić inaczej. Całą wyspę można przejechać taksówką, co nie jest najtańszym sposobem, ale istnieje możliwość negocjacji ceny, poza tym taxi łatwo jest złapać. Popularnym sposobem podróżowania jest także autostop. Należy stanąć przy drodze z banknotem w ręku. Kierowcy chętnie zabierają turystów. Można też spróbować za drobną opłatą zabrać się autobusem pracowniczym. Jeśli jedziecie z biurem podróży, na pewno będziecie korzystać z autobusów hotelowych, podczas zorganizowanych wycieczek.
Przeloty międzykontynentalne do kupienia z blisko 50-procentowym upustem! Tylko przez 6 dni!
Polowanie na okazje czas zacząć. Taka oferta może się szybko nie powtórzyć. Przeloty liniami KLM do wyczekiwanych kierunków w Azji, Ameryce Północnej i Południowej oraz Afryce można kupować już od dziś. Obniżki sięgają 47 procent w porównaniu do standardowych cen połączeń, poza okresami promocji! Do akcji przyłączył się również partner KLM – linie Air France. W sumie superoferta obydwu linii objęła 35 egzotycznych kierunków na całym świecie. Promocyjna sprzedaż biletów potrwa od 5 do 10 lutego br. i dotyczy lotów realizowanych od teraz, aż do czerwca 2014 r. Szczególnie interesujące propozycje czekają na osoby, które planują odwiedzić wiosną kontynent azjatycki. Do Pekinu liniami Air France i KLM można polecieć już od 1899 PLN, a bilety do Kantonu, Hangzhou i Hongkongu można kupić poniżej 2000 PLN. Na uwagę zasługuje również Osaka za 1999 PLN oraz zeszłoroczna nowość w rozkładzie KLM, japońskie miasto Fukuoka, do którego za przelot zapłacimy 2399 PLN (obniżka blisko 40 proc.). Wisienką na promocyjnym torcie jest egzotyczna wyspa Bali w cenie 2799 PLN. Warto wspomnieć, że linie Air France i KLM oferują aż 25 połączeń w regionie Azji i Pacyfiku, a azjatyckie trasy bardzo często objęte są specjalnymi akcjami sprzedażowymi. Wszystkie promocyjne ceny dotyczą przelotu w obie strony i obejmują podatki oraz opłaty pobierane przy rezerwacji biletów poprzez strony internetowe obydwu przewoźników. Tradycyjnie hitami w ofercie Air France okazał się rejon wysp Karaibskich. Lot na Martynikę i Gwadelupę można kupić już od 1999 PLN. Na uwagę zasługuje również Panama z przelotem prawie o połowę tańszym niż standardowo – 2999 PLN! Niewielki kraj w Ameryce Środkowej położony nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym znany jest przede wszystkim z Kanału Panamskiego, który w tym roku będzie świętował swoje stulecie. Sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym jest jedną z najważniejszych dróg wodnych świata. Linie Air France i KLM są liderami pod względem gęstości siatki połączeń w tym regionie i oferują aż 24 trasy w Ameryce Południowej i Środkowej, łącznie z Wyspami Karaibskimi. Na liście propozycji Air France i KLM nie mogło zabraknąć Buenos Aires w bardzo dobrej cenie 2999 PLN (40 proc. upustu). Równie atrakcyjna jest oferta zakupu biletu do Hawany, największego miasta na Karaibach, już od 2499 PLN. Słoneczna Kuba niezmiennie cieszy się ogromną popularnością wśród Polaków. Tym razem w promocji KLM pojawiła się również stolica Surinamu – Paramaribo słynąca z zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do tego przepięknego miasta położonego na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego można kupić przelot poniżej 3600 PLN (obniżka wynosi 40 procent!). Superceny dostało także kilka popularnych kierunków w USA, Kanadzie i Meksyku – na przykład Chicago od 1799 PLN. Promocyjne przeloty w ten rejon świata będzie można kupić nieco dłużej. - Od nowego roku specjalne akcje sprzedażowe na stałe weszły do naszego grafika. Kilka razy w miesiącu organizujemy krótkie superpromocje obejmujące wybrane kierunki, a co parę miesięcy dłuższe wyprzedaże kilkudziesięciu tras. Aby nie przegapić akcji i upolować bilet w najlepszej cenie, warto na bieżąco śledzić zapowiedzi na naszych stronach internetowych oraz na Facebooku. Dzięki regularnym obniżkom cen przelotów, dalekie podróże stają się ogólnodostępne. Ułatwieniem w ich planowaniu mogą być nasze najnowsze aplikacje jak KLM Dream Catcher czy KLM iPad App. Pozwalają one wybrać najciekawsze atrakcje, rezerwować bilety lotnicze, a nawet tworzyć mapy zwiedzania – powiedziała Chloe Marchand, Dyrektor Generalna Air France KLM w Polsce. Wszystkie promocyjne wyloty Air France KLM realizowane są z i do Warszawy, a transfery odbywają się na lotniskach w Paryżu i Amsterdamie. Bilety można rezerwować na stronach www.klm.pl i www.airfrance.pl, pod numerami telefonów: +48 (22) 55 66 400; +48 (22) 55 66 444, a także w biurach podróży na terenie całego kraju.
Kuba znajduje się na liście życzeń większości podróżników. Jeden z naszych czytelników nie tak dawno temu stamtąd wrócił i już tęskni. Oto ostatnia część relacji Mike'a Polarnego
Do Viñales wróciłem nazajutrz późnym wieczorem. Nogi pokierowały mnie do domu poznanego wcześniej muzyka. Zespół Valle Son grający salsę był dumą miasteczka. Swoje płyty realizowali we współpracy z kanadyjskim studiem nagrań, na koncie mieli nawet występy w USA. Kilka lat wcześniej jeden z członków zespołu zginął z rąk rabusiów, gdy wracał z zagranicznego tournee do swojego domu. Wiadomo było, że wiezie ze sobą sporo gotówki. Była to już kolejna zasłyszana w tych dniach opowieść o tragedii bliskiego i za każdym razem miałem wrażenie, że Kubańczykom łatwiej jest mówić o tych rzeczach niż nam w Europie, gdzie śmierć jest tematem tabu. Wkrótce zostałem zaproszony na rodzinną kolację, a po niej ja i mój nowy kumpel wymienialiśmy się muzyką, popijając mojito domowej roboty. Rano oddałem skuter, a kolejnego dnia ponownie wyruszyłem do Puerto Esperanza z zamiarem pozostania tam na kilka noclegów. Tym razem musiałem skorzystać z lokalnego transportu w postaci autobusu (jeden dziennie) lub popularnych i zarazem najtańszych „camiones” - ciężarówek chałupniczo dostosowywanych do przewozu ludzi. Upłynęła godzina, odkąd dołączyłem do coraz liczniejszej grupy innych pasażerów, jednak „camiones” nie nadjeżdżały, a „machinas” także nie zdawały się wybierać w pożądanym przeze mnie kierunku. Wziąłem sprawy we własne ręce i przyczaiłem się na najbliższą taksówkę, która pojawi się w okolicy. Dopadłem kierowcę i zapytałem o transport do Puerto Esperanza. Zaproponował cenę 10 dolarów, kwotę dwudziestokrotnie wyższą od stawki autobusowej. Ofertę wyśmiałem, ale zasugerowałem, że nie tylko ja wybieram się w tym kierunku. Dama organizująca pasażerów w grupy potwierdziła, że są inni chętni i zrazu znalazł się komplet pięciu osób. W efekcie Kubańczycy zapłacili po dolarze, a mnie policzono na podwójną stawkę. Taki los białego, choć i tak dobrze, że nie doliczyli za blond włosy. Kolejne trzy dni spędzałem na nieróbstwie, czasem poczytałem książkę, zdobywałem nowych kolegów i koleżanki, poznawałem smak codziennego życia w Puerto Esperanza. Od córki mojej gospodyni dowiedziałem się, że kubańscy chłopcy są do niczego, są zbyt niepoważni i nie da się z nimi nic planować. Kiedy indziej poznałem Włocha, który zamieszkał we wsi trzy lata temu i tylko czasem wraca do Europy, aby przypilnować interesów. Odwiedziłem też domy trzech młodych malarzy, którzy potrafili utrzymywać się dzięki sprzedaży własnych obrazów. O ile rozmowy szły gładko, o tyle kubański slang, żarty i awantury wykraczały poza moją znajomość hiszpańskiego. Pomyślałem, że ma to jednak zalety - omija mnie plotkowanie, ocenianie, kłótnie i nerwowe dyskusje. Pobyt w Puerto Esperanza okazał się wnieść dużo otuchy w moje serce i nauczył bezśpiesznego trybu życia. Doszedłem w tym do perfekcji i nawet Kubańczycy okazywali zdziwienie, gdy stwierdzałem, że nie wiem, co będę robił za godzinę. Moi gospodarze pytali o plany na kolejny dzień, a ja odpowiadałem od niechcenia, że nie mam pojęcia, co pocznę. Mówiłem: „Wstanę, zjem śniadanie i wtedy zobaczymy.” Zdawałem się być zaskoczony samym sobą - ostatni raz żyłem z chwili na chwilę, gdy byłem małym dzieckiem. Teraz, po powrocie do „zachodniego” stylu życia, często wspominam te chwile na Kubie, szukając balansu pośród szalonego tempa spraw zawodowych. Puerto Esperanza ukazało też brzydotę. I nie chodziło tu o kraba wyławiającego się z muszli klozetowej czy żaby na zasłonach, lecz o rasę ludzką. Po trzech dniach w tej rybackiej wiosce miałem poczucie, że to świat w pigułce, gdzie walka o pieniądz, prostytucja, alkoholizm i zazdrość są nieodłącznym elementem codzienności. Momentami czułem się jak w kinie, podglądając ten mały wycinek cywilizacji, a pozwalający wyłonić całą paletę ludzkich cech. Z niecierpliwością czekałem na mój występ w dyskotece. Rozumiałem wagę sytuacji - oto sobotnia noc miała przyciągnąć całą wieś na imprezę przebieraną. Towarzyszyła mi mieszanka ekscytacji i obaw. Niestety te drugie okazały się słuszne. Mój set didżejski nie zachwycił publiczności nastawionej na beztroskie harce w myśl zasady “lubię to, co znam” i już po dwudziestu minutach lokalny wodzirej zastąpił mnie przy konsolecie. Kto nie ryzykuje, ten nie ma, dlatego uznałem tę lekcję za cenne doświadczenie. Udało się też trafić do serc kilku osób, które w osobistych wyznaniach komplementowały moją jakże krótką muzyczną prezentację. Nadszedł czas powrotu do Hawany. Zanim wróciłem do stolicy, odwiedziłem jeszcze Cienfuegos, jakby na pocieszenie, że nie zobaczę już pozostałych miast. Czułem jednak rozczarowanie tym miejscem. Było zbyt podobne do Hawany, aby oferować odmianę, a jednocześnie nie mogło się równać ze stolicą. I tym razem nogi zaprowadziły mnie do lokalnych muzyków. Arsenio Fuentes, prawdziwa „encyklopedia muzyczna” wśród lokalnej społeczności, był niepełnosprawny od pierwszych miesięcy życia - wypadł mamie przez otwarte drzwi podczas jazdy samochodem. Jego całym życiem była muzyka, pomoc młodym talentom, współpraca z radiem. Te kilkadziesiąt minut doświadczania jego energii i opowieści pozostanie w mojej pamięci na długo. Ostatnie dni w Hawanie spędziłem z moimi kubańskimi przyjaciółmi, zagrałem kolejne imprezy, zdobyłem nagrania na potrzeby zrealizowania remiksów. Czułem się jak u siebie i zbliżający się wyjazd napawał mnie żalem. Podróż na Kubę skończyła się, ale moja przygoda z tym krajem dopiero kwitła. I tak sobie myślę, że wolę bałagan kubański niż meksykański, wolę życie z dnia na dzień w Hawanie niż poszukiwanie balansu podczas medytacji w Nowym Jorku, wolę te kilka socjalistycznych banerów niż tysiące agresywnych reklam na polskich ulicach. Czułem świeżość, otwartość, swobodę. Znów byłem nastolatkiem, ale ze świadomością kogoś, kto już przekroczył trzydziestkę. Muzyka Mike'a Polarnego: www.soundcloud.com/mikepolarny Więcej zdjęć z Kuby: www.facebook.com/mike.polarny Poprzednie części relacji: https://www.national-geographic.pl/traveler/artykuly/pokaz/kuba-oczami-mikea-polarnego-czi/ https://www.national-geographic.pl/traveler/artykuly/pokaz/kuba-oczami-mikea-polarnego-czii/ https://www.national-geographic.pl/artykuly/pokaz/kuba-oczami-mikea-polarnego-cziii/
Kuba znajduje się na liście życzeń większości podróżników. Jeden z naszych czytelników nie tak dawno temu stamtąd wrócił i już tęskni...
Już pierwsze chwile w autokarze oraz przyjazd do Viñales upewniły mnie, że kierunek był właściwy. Lasy, wzgórza, pola - wszystko w wydaniu tropikalnym - stanowiły świeży zastrzyk energii. Miałem ochotę na intymność, dlatego zignorowałem wszystkich oferentów napierających na turystów i ruszyłem w boczną uliczkę. Nogi zaprowadziły mnie do chaty przemiłej staruszki. Miałem wrażenie, że jako samotnicy pasujemy do siebie. Wybrałem pokój na piętrze, którego drewniana spadzista konstrukcja przypominała górskie domki w Tatrach. Do dyspozycji miałem także taras, z którego rozciągał się przepełniony kosmiczną energią nocny widok. Rano zdecydowałem się wynająć skuter. Przezornie zabrałem do plecaka ciuchy na przebranie oraz szczoteczkę do zębów. Wyjechałem za miasteczko w losowo obranym kierunku i już pierwsze kilometry drogi wprawiły mnie w zachwyt nad naturą. „Boże, jak ja kocham tę wolność!” - pomyślałem i ryknąłem ze szczęścia na cały głos. Na pierwszy przystanek wybrałem okoliczną jaskinię o kilkuset komnatach. Obowiązek zwiedzania geologicznej atrakcji w grupie z przewodnikiem przyjąłem niezbyt pokornie. Organizatorzy mieli jednak rację - jaskinia okazała się być sporym labiryntem. Choć wycieczka była ciekawym doznaniem, najlepsze było przede mną. Gdy wróciłem na parking, nie mogłem znaleźć kluczyków do skutera. Delikatnym uśmiechem na twarzy dodawałem sobie otuchy i ćwiczyłem stoicki spokój. Po wielu poszukiwaniach w trawie, plecaku i kieszeniach, postanowiłem wyruszyć do jaskini zaopatrzony w latarkę. Pomysł nieco szalony, ale naprawdę wierzyłem i pamiętałem moment, w którym kluczyk mógł wypaść mi z kieszeni. Najdziwniejsze było to, że panowie puścili mnie samego bez najdrobniejszych obaw o moje bezpieczeństwo. To mogło zdarzyć się tylko na Kubie! Samotna podróż przez ciemną jaskinię, próba zapamiętania drogi powrotnej, dodawanie sobie animuszu w tych jakże niepewnych okolicznościach przyrody oraz poczucie klęski z powodu nieodnalezienie kluczyka - to wszystko wystawiło mnie na próbę przed samym sobą i moimi lękami. Oczyszczające doświadczenie. Kluczyk ostatecznie znalazłem w głębokich zaułkach mojego plecaka (dziura w kieszeni). Po kolejnych problemach, tym razem z zapaleniem skutera (zapomniałem, że uruchomiłem zabezpieczenie antykradzieżowe), panowie słusznie zasugerowali, że to może nie mój dzień i że być może warto wrócić do Viñales. Odpowiedziałem, że dzień jeszcze długi i jadę po kolejne przygody. Długo nie musiałem czekać na nowe perturbacje. Dopadł mnie rzęsisty deszcz, skądinąd spodziewany po obserwacji ciemnych chmur. Postawiłem skuter wzdłuż przydrożnej chaty, a sam skryłem się pod daszek. Spotkana tu owca uznała, że miejsca dla dwojga nie starczy i oddaliła się w nieznanym kierunku. Po kilkunastu minutach deszcz zelżał, a ja napatrzyłem się już widoków. Dobyłem z bagażnika jeden z moich ostatnich podróżniczych zakupów - ultralekką kurtkę przeciwdeszczową. Testu nie zdała. Przy jeździe 40-50 km/h zwykła mżawka zamieniała się w tnący, gęsty deszcz, wiatr dociskał materiał do koszulki i klatki piersiowej, więc już po chwili byłem cały mokry. Pomyślałem, że to część przygody tropikalnej i kolejny raz uśmiechnąłem się do siebie. W okolicach Santa Lucia zastanawiałem się nad jazdą na reklamowane Cayo Jintis (jedna z setek wysepek wokół głównego lądu, zwane tutaj „cayos”), obrałem jednak kierunek powrotny do Viñales alternatywną drogą wzdłuż oceanu. Z nadzieją na dobrą kolację w Puerto Esperanza ruszyłem trasą, przed którą przestrzegał mnie pan wynajmujący skutery. Miał rację. Wiele dziur, brak asfaltu albo jego fragmenty utrudniały jazdę i zmuszały do powolnego tempa. Ono sprawiło, że dłużej mogłem przyglądać się rolniczemu życiu. Mijałem uprawy, posępne bydło, a przede wszystkim charakterystycznych „guajiros”, czyli kubańskich kowbojów, którzy ze swoimi maczetami zdawali się prawdziwsi niż bohaterowie westernów. Raczej rzadko widywali tu samotnych „białasów” na spalinowych mikro-rumakach. Czasem spotykał mnie przyjacielski wzrok i nawet doping mojej dzikiej wyprawy, niektórzy zaś zdawali się być podejrzliwi. Ich niekoniecznie wesołą postawę zrozumiałem później - kubańscy rolnicy oddają państwu 90% upraw i uboju po oficjalnych zaniżonych cenach skupu, resztę mają na własny użytek lub drobną sprzedaż. Z czasem deszcz ustał i powiew wiatru tym razem sprzyjał suszeniu przemoczonych ciuchów. W Puerto Esperanza dojechalem do końca drogi, aby cieszyć sie plażą i licząc na przyjemny posiłek z widokiem na ocean. Zanim jeszcze wyłączyłem silnik, zaczepiła mnie dość pewna siebie babcina i zaprosiła na kolację do jej „casa particular”. Początkowo nie chciałem odpuścić widoku, ale brak sensownej oferty w barach posłał mnie w objęcia gospodarnej kobiety. Wynegocjowałem danie z langusty, deser i sok z mango za 5 dolarów, a że przygotowanie tego miało zająć prawie pół godziny, postanowiłem ukoić umysł dwoma mojito w barze przy plaży. Tu poznałem trzech typów, którzy mocnymi gestami zachęcali, abym przysiadł się do ich stolika. Jeden z nich znał parę zdań po niemiecku. Ponoć istniała pewna dobroczynna dama, która sponsorowała wymianę studencką pomiędzy kilkunastoma Kubańczykami z tej wsi, a inną szkołą w centralnych Niemczech. Wkrótce babcia wezwała mnie na posiłek. Langusta była niczego sobie, na deser zaś dostałem wiórki kokosowe z twarożkiem przypominającym serek topiony. To oryginalne zestawienia oraz kolejne mojito sprawiły, że poczułem wielką sympatię do lokalnej ludności oraz atmosfery wsi. Wiedziałem już, że zostaję na noc. Na moją gospodynię wybrałem panią, którą określiłbym jako „klawą ciotkę”. Rozmowa od razu zeszła na kubańskie dziewczyny, a dama gotowa była zaprezentować mi swoją siostrzenicę. Ja jednak wybrałem spacer i rzut okiem na boisko - dumę lokalnej społeczności. Mimo fatalnej murawy chłopcy prowadzili ambitną grę i nie wyglądało to na przelewki. Nerwy, gwizdki sędziego, kartki. Nasycony wrażeniami sportowymi ruszyłem spowrotem na plażę. Bar świecił pustkami, wziąłem więc piwo Bucanero i ruszyłem na pomost ze słomianym zadaszeniem. Nadeszła czarna chmura i zdawało się, że nie unikniemy intensywnej burzy. Ja jednak prowokowałem los i zostałem sam na pomoście. Ruszyła gwałtowna ulewa, a pioruny zaczęły trzaskać tuż nad głową. Niektóre były tak blisko i tak głośne, że musiałem zatykać uszy. Jeden z nich uderzył w wyspę około kilometra ode mnie i jestem pewien, że to było moje najbliższe spotkanie z burzą w życiu. Pomyślałem, że naprawdę przesadziłem i jestem zwyczajnie głupi, że tu zostałem. Zdawało się to całkiem realne, że piorun uderzy w pomost wysunięty w morze. Cóż, niech los zdecyduje... Bogowie spuścili trochę z tonu, główny front burzowy przeszedł, a ja przedostałem się, niczym za plecami wroga, z powrotem do baru. Zamaszystym gestem zaprosił mnie do stolika szczupły gość w czapce bejsbolowej, któremu towarzyszyła farbowana na blond kobieta. Yan pracował na budowie, hobbystycznie imał się połowów i był strasznym gadułą. Intuicja podpowiadała, aby trzymać dystans. W kolejne dni przekonałem się, że znów miałem nosa - gość był przesadnie intensywny i próbował żyć na koszt innych. Ot, taki Mietek spod spożywczego. Gdy Yan dowiedział się, że jestem didżejem, zawołał do stolika Yuriego, lokalnego wodzireja. Choć byłem bardzo powściągliwy, chłopcy mocno napierali i uznali, że będą świetną atrakcją imprezy przebieranej mającej odbyć się za kilka dni. Mimo moich obaw o potencjalną barierę między gustami lokalnej publiczności a prezentowaniem muzyki elektronicznej, chłopcy naciskali i praktycznie podjęli decyzję za mnie. Pozostało mi przyjąć zaproszenie i kolejny raz dać ponieść się spontaniczności. Muzyka Mike'a Polarnego: www.soundcloud.com/mikepolarny Więcej zdjęć z Kuby: www.facebook.com/mike.polarny Poprzednie części relacji: https://www.national-geographic.pl/traveler/artykuly/pokaz/kuba-oczami-mikea-polarnego-czi/ https://www.national-geographic.pl/traveler/artykuly/pokaz/kuba-oczami-mikea-polarnego-czii/